gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הבדלה פלאמען - אידיש · Havdulah Flamen - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: הבדלה פלאמען - אידיש · Havdulah Flamen - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

הבדלה פלאמען - אידיש · Havdulah Flamen - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫נומער ‪ 9‬חודש תשרי תשפ״ז ● זכרון יוטא לע"נ מרת יוטא ע"ה ב"ר ישעי' מאיר הי"ו‬ ‫פלאמען צו באלייכטן בחורי‬ ‫ישראל אינעם נסיון הדור‬ ‫דורכזיכטיג‬ ‫סענדי לערנט‬ ‫מטה אפרים‬ ‫נקודה למחשבה‬ ‫שלום קויפט‬ ‫א נייע קובץ‬ ‫מפרשים‬ ‫זאק תירוצים‬ ‫דארפסט‬ ‫אטענשאן‬ ‫אדער לעבן?‬ ‫א וועלט פון‬ ‫אייביגע פחד‬ ‫ווידיאוס אויף די געפארפולע ‪ Q‬דעווייס‬ ‫רעאקציע‬ ‫א פרומער בחור קען יא מאכן נויז‬ ‫דא רעדט א משגיח אין א ישיבה‪ ,‬איך האב מורא'דיג הנאה צו ליינען די פלאמען‪ ,‬די שרייב‬ ‫ארבעט איז אויף גאר א הויכע לעוועל‪ ,‬מ'זעט דארט ממש די שפראך פון די קופקעס אין ישיבה‪,‬‬ ‫וואס קריכט אריין טיף אין א בחור צו קענען פארשטיין און אויפנעמען די טיפע נקודות גרינג און‬ ‫פשוט‪.‬‬ ‫איך האב געליינט עטליכע מעשיות אין די פלאמען וויאזוי דער וואוילער בחור ווערט‬ ‫אראפגעלייגט אלס א וואוילע שטילע שעפעלע‪ ,‬און ווידעראום דער בחור וואס ליגט אין‬ ‫טעקנאלעדזשי‪ ,‬ער מאכט נויז און לאזט זיך הערן‪ ,‬ארום אים איז אייביג לוסטיג און פרייליך‪.‬‬ ‫איך בין א משגיח אין א ישיבה‪ ,‬און איך וויל אייך זאגן אז דאס איז א פאלשער בילד‪ .‬איך קען‬ ‫גענוג און נאך בחורים וואס האבן נעבעך שייכות מיט טעכנאלאגיע‪ ,‬און זענען שטילע פארמאכטע‬ ‫בחורים פאר זיך וואס קיינער הערט נישט פון זיי‪ .‬און עס איז ב"ה פארהאן גענוג ערליכע וואוילע‬ ‫בחורים‪ ,‬וואס זיצן און לערנען‪ ,‬דאווענען מיט התלהבות‪ .‬און זיי זענען לוסטיגע פרייליכע בחורים‬ ‫וואס אין זייערע ד' אמות וועסטו אייביג מוזן שמייכלען‪ .‬יא‪ ,‬זיי לאזן זיך הערן‪ ,‬און זענען פול‬ ‫פלאמען נומער ‪ 9‬חודש תשרי תשפ״ז‬ ‫מיט הומאר‪ .‬זיי זענען אנדרייער און מאכער‪ ,‬און לעבן מיט חיות יעדע שעה פון טאג‪.‬‬ ‫איי וואס גייט מיר אן? ווייל 'דאס' איז איינס פון די גרעסטע טעותים פונעם דור‪ .‬אז זיין ערליך‬ ‫באדייט צו זיין שטיל פרום און פארקוועטשט‪ .‬און אויב וויל מען זיין פרייליך‪ ,‬דארף מען זיין‬ ‫קאנעקטעד צו טעקנאלעדזשי‪ ,‬הערן ‪ ,DJ‬און גיין אין מקוה מיט א זאק שעמפו און ספרעיס‪ .‬דאס‬ ‫______________________‬ ‫איז א פאלנער ליגנט מיט שעדליכע תוצאות‪.‬‬ ‫א ערליכער בחור קען פונקט אזוי זיין דער 'לאוד בחור' פון ישיבה‪ ,‬וואס פון זיין טיש אין‬ ‫לאנטש רום הערט זיך די מערסטע נויז‪...‬‬ ‫איך קען די עלטערע אידן פונעם בילד‬ ‫א גוטן דא רעדט א בחור‪ ,‬איך האב געזען דעם פלאמען נומער ‪ 8‬און איך בין ממש ארויס פון‬ ‫התפעלות‪ ,‬אבער בפרט דעם לעצטן פעידזש מיטן בילד ווי איין עלטערער איד קוקט אריין אין‬ ‫‪HAVDULAH‬‬ ‫‪130 LEE AVE. 680#‬‬ ‫א ספר‪ ,‬און א צווייטער ליינט א צייטונג‪ .‬דאס האט מיר ממש צונומען‪ .‬דאס איז ריכטיג דער בילד‬ ‫‪BROOKLYN, NY 11211‬‬ ‫וואס רעדט מער פון טויזנט ווערטער‪ ,‬וויאזוי מ'קען אויסקוקן אויב מ'לאזט די יארן לויפן אן‬ ‫______________________‬ ‫נעמען שריט פארן לעבן‪.‬‬ ‫‪PHONE: 718.851.2399‬‬ ‫ניי ‪ENGLAND: 44.203.808.7373‬‬ ‫ליידער קען איך אפאר אזעלכע עלטערע אידן‪ .‬זיכער דארף מען מכבד זיין יעדן עלטערן איד‪,‬‬ ‫‪FAX: 718.942.9183‬‬ ‫והדרת פני זקן איז א מצות עשה‪ ,‬און ער האט געטון מער מצות ווי מיר‪ .‬אבער ס'איז א ביטערער‬ ‫______________________‬ ‫רחמנות ווען מ'זעט ווי אידן אין די עלטערע יארן פארברענגען צייט מיט דברים של מה בכך‪ ,‬וואס‬ ‫דעמאלט איז שוין זייער שווער זיך צו טוישן‪.‬‬ ‫יא סעלפאן אדער נישט סעלפאן?‬ ‫איך וויל אייך פרעגן א קשיא‪ ,‬לעצטע בין הזמנים האט איר געמאכט א שרעקליכע קאמפיין‬ ‫וועגן נישט קויפן א סעלפאן פאר א בחור‪ ,‬ס'איז ממש געפערליך‪ ,‬ס'איז פונקט ווי א קרעדיט‬ ‫קארד‪ .‬טאקע וועגן אייער קאמפיין האט מיין טאטע מיר נישט געקויפט קיין סעלפאן‪ ,‬און איך‬ ‫האב געליטן ברוחניות וגשמיות דמים תרתי משמע‪.‬‬ ‫יעצט זע איך איר לייגט א טעלעקורס פון הגבורים‪ ,‬וואס מ'קען עס נאר מיטהאלטן מיט א‬ ‫טעלעפאן‪ .‬איר זענט זיך סותר מיני' ובי'‪ ,‬עטס זאגט אז א סעלפאן איז טריפה‪ ,‬וויאזוי פלוצלינג‬ ‫מוז יעדער קאלן א טעלעקורס?‬ ‫פלאמען פאר ערליכע בחורים‬ ‫ב"ה אז איך פארמאג נישט קיין טעכנאלאגישע נסיונות‪ ,‬סיי ביי אונז אין שטוב איז מען ווייט‬ ‫דערפון‪ ,‬און סיי ביי מיר און מיינע ארומיגע חברים איז דאס אינגאנצן אפגעפרעגט‪ ,‬יה"ר אויף‬ ‫גילו דעת‬ ‫ווייטער‪ .‬אבער מיט דעם אלעם ליין איך יעדע פלאמען פון דעקל צו דעקל‪ ,‬ס'איז א מורא'דיגע‬ ‫הבדלה פלאמען איז ספעציעל‬ ‫געווידמעט פאר ערליכע ישיבה‬ ‫חיזוק אין אלע ענינים‪ ,‬סיי בלימוד התורה‪ ,‬תפלה‪ ,‬התגברות אויף נסיונות‪ ,‬א קלארע בליק אויף‬ ‫בחורים וואס קענען ניצן חיזוק און‬ ‫אידישקייט‪ ,‬ביטול הזמן‪ ,‬און נאך אזויפיל זאכן וואס איז אזוי גוט געשריבן און גיבט אסאך כוחות‪.‬‬ ‫עצות אין די וועלט פון טעכנעלאגיע‪.‬‬ ‫אויב ביסטו א בחור וואס איז סייווי‬ ‫אפגעזונדערט פון טעכנעלאגיע אשרי‬ ‫‪ – AI‬שווייגט נישט!‬ ‫לך ואשרי חלקך‪ ,‬און פיל אן דיין קאפ‬ ‫א שטיק צייט צוריק האט זיך פריש אנגעהויבן טון וועגן די שרעקליכע מגיפה פון ‪ ,AI‬כ"ק‬ ‫מיט נאך א בלאט גמרא‪ ,‬און נישט מיט‬ ‫טעכנאלאגישע אינפארמאציע‪.‬‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪2‬‬ ‫רעאקציעס אריינגעקומען‬ ‫צו די רעדאקציע‬ ‫וואס איז אייער רעאקציע?‬ ‫‪718.851.2399 #7‬‬ ‫און איך האב אנגעהויבן פרעגן פון ‪ AI‬איבער אלטע מחלוקת אינדערהיים‬ ‫אדמו"ר מסאטמאר שליט"א האט גאר שטארק גערעדט דערפון אין‬ ‫פאר די קריג‪.‬‬ ‫מתיבתא אין קרית יואל‪ ,‬און עס איז אפגעהאלטן געווארן א גרויסע דרייוו‬ ‫ער האט טאקע געענטפערט זייער אסאך פרטים‪ ,‬אבער גאר שנעל איז‬ ‫צו בלאקן ‪ AI‬אויף די סעלפאנס‪ .‬פארוואס זעצט נישט פאר דער פייער? די‬ ‫דער שמועס געגאנגען מענין לענין שלא מאותו ענין‪ ,‬און איך האב זיך‬ ‫נושא פון ‪ AI‬טאר נישט אראפגיין פון טיש‪ .‬איך האלט מיט וויאזוי בחורים‬ ‫געטראפן פרעגן שאלות וואס דער אויבערשטער זאל שומר ומציל זיין‪ .‬איך‬ ‫רעדן און טעקסטן‪ ,‬ואין פוצה פה ומצפצף‪ ,‬מ'דארף איבערדרייען א וועלט‪,‬‬ ‫האב זיך געשעמט פאר זיך אליין וואספארא אינפארמאציע איך האב זיך‬ ‫מ'טאר נישט שלאפן‪ ,‬ווילאנג די זאך איז אויסגעריסן פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫אנגעהערט אין א קורצע צייט‪.‬‬ ‫רעדן פון שב"ק איז אצינד נישט קיין עצה‬ ‫בין איך אריין צו אונזער רבי'ן‪ ,‬און דערציילט וואס דא גייט פאר‪ ,‬ס'איז‬ ‫איך געהער צו א גאר חשוב'ע קהלה וואו דער רבי שליט"א איז כסדר‬ ‫דא א שרעקליכער נסיון פון ‪ ,AI‬וואס איך בין אריינגעשלעפט געווארן בלא‬ ‫פארנומען אריינצוברענגען אינעם ציבור העכערקייט‪ ,‬א ווארימקייט אין‬ ‫יודעים‪ .‬האט מיר דער רבי געזאגט‪ ,‬אז יא‪ ,‬ער האט אין די לעצטע צייט‬ ‫שבת קודש‪ ,‬עבודת ה'‪ ,‬תפלה מיט השתפכות הנפש וכדומה‪ .‬און דער רבי‬ ‫געהערט שרעקליכע זאכן דערוועגן‪ ,‬און אז דער חורבן פון ‪ AI‬איז דאסמאל‬ ‫האלט בשיטה אז מיט דעם וואס מען איז עוסק אינעם עשה טוב‪,‬‬ ‫דוקא פאר חשוב'ע בחורים און אינגעלייט‪ ,‬וואס זיי האבן א שטערקערע‬ ‫אויטאמאטיש איז מען נישט אינטערעסירט אין די טעכנאלאגישע‬ ‫כח המשיכה פאר ידיעות! און האט אויסגעפירט אז איבערן נסיון פון ‪AI‬‬ ‫שטותים‪ ,‬ווייל אין א קאפ פון תורה און עבודת ה'‪ ,‬איז נישטא קיין פלאץ‬ ‫מוז מען ארויסקומען בכל התוקף‪ ,‬ווייל דא גילט נישט די ביז יעצטיגע‬ ‫פאר געמיינקייט‪ .‬ב"ה אז איך בין טאקע אייביג געווען אפגעהיטן פון אלע‬ ‫כללים‪.‬‬ ‫טעכנאלאגישע נסיונות‪ ,‬און איך בין קיינמאל נישט דורכגעפאלן דערמיט‪.‬‬ ‫דערפאר טייערע הבדלה שטאב‪ ,‬איך בין עדות אז ‪ AI‬איז א ביטערער‬ ‫איין טאג קומט צו מיר א חבר‪ ,‬און זאגט מיר אז ‪ AI‬איז מורא'דיג‪ ,‬מ'קען‬ ‫נסיון‪ ,‬בלייבט נישט שטיל דערוועגן‪ ,‬זעצט פאר צו ברענגען אויפוואכונג אז‬ ‫פרעגן אלע סארט שאלות‪ ,‬און ער ענטפערט אויף אלעם מיט א קלארקייט‪.‬‬ ‫אידישע קינדער זאלן וויסן צו אכטונג געבן און נישט אריינפאלן אין דעם‬ ‫זייענדיג איינער וואס האט מורא'דיג שטארק ליב צו באקומען‬ ‫נעץ‪.‬‬ ‫אינטערעסאנטע און היסטארישע ידיעות‪ ,‬האט מיין נייגער זיך אנגעצינדן‪,‬‬ ‫ווייטער מיט די ‪?Q‬‬ ‫ווי די ליינער האלטן מיט איז פארהאן א גרויסע טענה ומענה די לעצטע חדשים‬ ‫איבער די נושא פון די ‪ Q‬מיט א הכשר אויב מ'קען זען דערויף ווידיאו אדער‬ ‫נישט‪ .‬פאריגן חודש האבן מיר געברענגט א לענגערע מעסעדזש וואס א ליינער‬ ‫האט געלאזט דערוועגן‪ ,‬מיינענדיג אז דערמיט וועט זיך אפשטילן די נושא‪ .‬אבער‬ ‫צו אונזער וואונדער האט דאס געברענגט א פרישער פלייץ פון מעסעדזשעס‬ ‫דערוועגן‪ .‬אט ברענגען מיר עטליכע מעסעדזשעס אריינגעקומען‪.‬‬ ‫מ'מוז אנהייבן נעמען די זאך ערנסט אז א בחור קויפט נאר א דעווייס‬ ‫וואס האט די מוכשר זיגל‪.‬‬ ‫איך האב געהאט די ‪ Q‬און עס האט געהעריג ווידיאו‬ ‫דער וואס האט געשריבן אז די איינציגע וועג צו קוקן ווידיאו אויף א‬ ‫איינער שרייבט אז די ‪ Q‬האט נישט קיין ווידיאו‪ ,‬איך וויל זאגן אז די‬ ‫‪ Q‬איז דורך ‪ ,GIF‬זאל וויסן אז ער לעבט אין א טעות‪ .‬מ'קען זען‬ ‫‪ Q‬איז א געהעריגע ‪ ,MP4‬און ס'איז דא גרינגע טריקס צו קענען‬ ‫געהעריגע לאנגע מאוויס און ווידיאוס‪ ,‬איך רעד ליידער פון עקספיריענס‪.‬‬ ‫אקטיוויזירן די ווידיאו‪ ,‬און נאך אסאך ערגערע זאכן‪.‬‬ ‫ס'איז נישט אזוי שווער צו אויסשפילן די סיסטעם‪ .‬און דערצו אז מ'קען‬ ‫שעירן פיילס דורך בלוטוט און ‪ SD‬קארד‪ ,‬איז עס א שרעקליך שעדליכע‬ ‫איך וויל זאגן אז מ'קען קויפן אן עפפ פאר נישט אזוי טייער וואס‬ ‫כלי‪.‬‬ ‫דערמיט קען מען קוקן ווידיאו אפי' אויף די ‪ Q‬וואס האט עפעס א זיגל‬ ‫דערויף‪.‬‬ ‫איך זע מ'טענה'ט זיך אויב די ‪ Q‬האט ווידיאו‪ ,‬עס האט אפי' א‬ ‫בראוזער! דאס איז א משחית! איך לערן מיט א בחור וואס די ‪ Q‬האט‬ ‫איך וויל מעורר זיין לעצטנס דרייט זיך צווישן בחורים א מין עפפ‬ ‫אים פארכאפט צו גאר נידריגע מצבים‪ ,‬און עס איז געווען ביטער שווער‬ ‫וואס מ'קען ארויפלייגן אויף די ‪ Q6‬און זען דערויף ווידיאו‪ .‬טאטעס‬ ‫ארויסצוקריכן‪.‬‬ ‫ווייסן נישט דערפון‪ ,‬און די ישיבות זענען פול מיט די ‪ .Q‬איך וואלט‬ ‫געזאגט אז רוב אדער אפי' כמעט אלע בחורים מיט א ‪ Q‬קוקן ווידיאו‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫איבערלעבענישן‬ ‫ער האט סך הכל געוואלט הערן מוזיק‪ ,‬אבער זיין קליינע ‪ Q6‬איז פארוואנדעלט געווארן אין א‬ ‫שרעק מאשין‪ ,‬מיט פחדים וואס באגלייטן אים נאך עד היום‪.‬‬ ‫מיט זיין גרויסע ליבשאפט צו מוזיק‪ ,‬איז ער נישט גרייט געווען צו פארקויפן זיין ‪ Q‬אפי' פאר א‬ ‫קיבאורד פון פינף אלפים!‬ ‫וויאזוי האט ער למעשה געמאכט דעם טויש?‬ ‫אייביגע פחד‬ ‫ליינט א געשיכטע פון א בחור וועלכער איז נאך ניטאמאל אין ישיבה גדולה‪ ,‬אבער האט שוין‬ ‫דורכגעמאכט א וועלט אויף זיין קליינעם ‪ MP3‬מיט אן אזויגערופענעם 'הכשר'‪.‬‬ ‫א וועלט פון‬ ‫צוזאמכאפן עטליכע קענדיס אינאיינעם פונעם‬ ‫זעלבן קאליר‪ ,‬איך גיי נישט דא מסביר זיין‬ ‫באריכות‪ ,‬אבער מ'קען דארט אסאך שטייגן אין‬ ‫לעוועלס‪ ,‬ס'גייט ממש אן א שיעור העכער און‬ ‫נאכדעם איז דא א געים וואס דו קענסט‬ ‫העכער‪.‬‬ ‫דרייוון א קאר‪ ,‬יא‪ ,‬דרייוון אן אייגענע קאר‪.‬‬ ‫א גוטן חשוב'ער בחור‪ ,‬יישר כח‬ ‫פאר דיין גרייטקייט צו דערציילן‬ ‫דיין מעשה‪ ,‬לאמיר אביסל הערן‬ ‫א‬ ‫וויאזוי עס האט זיך אנגעהויבן‪.‬‬ ‫איך בין געווען א פשוטע געווענדליכע בחור‪,‬‬ ‫ווי רוב דורכשניטליכע בחורים אין ישיבה קטנה‪.‬‬ ‫אמאל האב איך יא געהאט געדולד צו לערנען‬ ‫מ'קען פארן און מאכן רעיסעס‪ ,‬זיך אריינכאפן‬ ‫און אמאל נישט‪ .‬היות איך האב זייער ליב‬ ‫פון אנדערע קארס‪ ,‬און פארשטייט זיך מ'דארף‬ ‫געהאט מוזיק‪ ,‬האב איך געשפירט אז איך 'מוז'‬ ‫וואטשן נישט צו מאכן קיין עקסידענטן‪ ,‬איך‬ ‫האבן א ‪ MP3‬צו קענען הערן מוזיק‪ ,‬און איך‬ ‫האב געמאכט זייער אסאך עקסידענטן דארט‪.‬‬ ‫האב זיך טאקע איינגעהאנדעלט איינס‪.‬‬ ‫דו קענסט דרייוון נישט נאר סתם א קאר‪ ,‬דו‬ ‫ווען איך בין געווארן פופצן האב איך‬ ‫קענסט אפי' ווערן דער דרייווער פון א פאליס‬ ‫אפגעמאכט אז איך דארף שוין איינס מיט א‬ ‫קאר‪ ,‬און אפשטעלן אנדערע קארס! איך האב‬ ‫העכערע לעוועל‪ ,‬נישט די פשוט'ע טרוקענע‬ ‫געפילט ווי משנה למלך ווען איך האב כסדר‬ ‫‪ ,MP3‬איך דארף עפעס מער‪.‬‬ ‫אפגעשטעלט אנדערע קארס פאר זייערע‬ ‫נאכן מוטשען מיין טאטע האט ער מיר טאקע‬ ‫פארלעצונגען‪ ,‬און איך האב געטיילט טיקעטס‬ ‫געקויפט די ‪ ,Q6‬פארוואס דוקא דאס? ווייל דאס‬ ‫פון רעכטס און לינקס‪ ,‬זיך צו נוקם זיין אין אלע‬ ‫האט א הכשר‪ ...‬עס שטייט בפירוש אויפן באקס‬ ‫טיקעטס וואס מיין טאטע האט געכאפט במשך‬ ‫א זיגל אז עס איז כשר וישר‪ .‬טאקע נישט די ועד‬ ‫די יארן‪...‬‬ ‫הקהלות הכשר‪ ,‬אבער מוז איך דען האבן דעם‬ ‫דאס זעט אויס זייער אינטערעסאנט‪ ,‬וועלכע‬ ‫בעסטן הכשר?‬ ‫נאך אינטערסאנטע געימס איז דא דארט?‬ ‫דאס איז געווען די סיבה פארוואס מיין‬ ‫ס'איז דא זייער אסאך‪ ,‬אבער די צוויי הויפט‬ ‫טאטע האט מסכים געווען מיר צו קויפן דעם ‪,Q‬‬ ‫געימס וואס איך האב געשפילט איז געווען‬ ‫אבער די אמת'ע סיבה פארוואס איך האב דאס‬ ‫דרייוון א פליגער‪ ,‬און שיסערייען‪.‬‬ ‫געוואלט‪ ,‬איז געווען צוליב די גאר‬ ‫דו האסט נישט קיין השגה ווי געשמאק‬ ‫אינטערעסאנטע עפפס וואס דאס האט‪.‬‬ ‫ס'פילט צו דרייוון אן עראפלאן! מ'פילט ממש‬ ‫למשל‪ ,‬מ'קען דארט עדיטן בילדער‪ ,‬דאס איז‬ ‫אין די לופטן‪ ,‬מ'הייבט א פליגער‪ ,‬און מ'לענדט‬ ‫געווען עפעס וואס האט מיר געגעבן וואס צו‬ ‫אראפ‪.‬‬ ‫טון אין 'פרייע צייט'‪ ...‬אבער דאס איז נאך‬ ‫וואס בעסער דו דרייווסט דעם פליגער‬ ‫גארנישט‪ .‬ס'פארמאגט זייער אסאך‬ ‫באקומסטו מער פוינטס‪ ,‬און אז דו קראכסט‬ ‫אינטערעסאנטע געימס‪ ,‬לדוגמא איין געים‬ ‫דעם פליגער פארלירסטו פוינטס‪ .‬איך האב מן‬ ‫הייסט קענדי קראש‪ ,‬וואס איך האב געהערט אז‬ ‫הסתם הונדערטער מאל געקראכט דעם פליגער‪...‬‬ ‫אסאך טאטעס שפילן דאס אויפן סמארטפאון‪,‬‬ ‫ווידיאוס אויף די‬ ‫פשששש‪ ,‬וויאזוי האסטו זיך מחזק געווען‬ ‫ס'איז מורא'דיג אינטערעסאנט‪ ,‬מ'דארף‬ ‫געפארפולע ‪Q‬‬ ‫דעווייס‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪4‬‬ ‫פערזענליכע איבערלעבענישן‪,‬‬ ‫ראנגלענישן‪ ,‬און געשעעניש‬ ‫לאמיר הערן דיין איבערלעבעניש‪:‬‬ ‫‪718.851.2399 #7‬‬ ‫צוריקצוטראכטן צופיל‪ ,‬איך בין געגאנגען עסן‬ ‫נאך אזעלכע שרעקליכע ירידות?‬ ‫פרישטאג‪ ,‬און געקוקט פאראויס‪.‬‬ ‫שבע יפול צדיק וקם‪ ...‬איך האב אנגעהויבן‬ ‫נאך א שטיק צייט שפילן די אלע געימס האב‬ ‫מיט א פרישקייט‪ .‬ווען איך האב אויפגעגעבן‬ ‫איך אנגעהויבן ווערן באורד פון שפילן נאכאמאל‬ ‫מיין ‪ Q‬האב איך שוין געהאלטן ביי לעוועל‬ ‫שיסערייען און נאכאמאל דרייוון אן עראפלאן‪,‬‬ ‫‪...280‬‬ ‫ס'איז שוין נישט געווען אינטערעסאנט‪.‬‬ ‫מיין אנדערע מערסט אינטערעסאנטע געים‬ ‫האב איך אנגעהויבן זוכן וואס נאך‬ ‫איז געווען די שיסערייען‪ ,‬דאס הייסט אז אין די‬ ‫אינטערעסאנט איך קען דא טרעפן‪ ,‬איז געווען א‬ ‫געים איז דא א משכונות קריזיס‪ ,‬ווי טעראריסטן‬ ‫בחור וואס איך פלעג אים אייביג בעטן צו‬ ‫האבן פארכאפט מענטשן‪ ,‬און איך קום ראטעווען‬ ‫קאפיען זיין ‪ SD‬קארד צו מיין ‪ ,Q‬און ער פלעגט‬ ‫די מענטשן דורכן שיסן די טעראריסטן‪.‬‬ ‫נישט האבן קיין נערוון צו סעלעקטן נאר די‬ ‫דאס איז זייער א קאמפליצירטע געים‪ ,‬וואס‬ ‫מוזיק‪ ,‬איז מיטגעקומען אסאך ווידיאוס‪ ,‬האב‬ ‫מ'דארף וואטשן צו שיסן נאר אויף די‬ ‫איך שוין געהאט ווידעאוס צו קוקן‪.‬‬ ‫טעראריסטן‪ ,‬און ס'זאל נישט קאסטן די לעבנס‬ ‫די ‪ Q‬קומט נישט מיט ווידיאוס?‬ ‫פון משכונות‪.‬‬ ‫ניין‪ .‬אבער דורך יענעמ'ס ‪ SD‬האב איך שוין‬ ‫הייסט אז די ‪ Q‬מיט די הכשר האט א געים‬ ‫געהאט גענוג און נאך‪ .‬קודם האב איך נישט‬ ‫וואו מ'לערנט זיך שיסן‪ ...‬דאס קומט‬ ‫געוואלט קוקן קיין ווידיאו‪ ,‬אבער ווען איך בין‬ ‫אויטאמאטיש מיט די ‪ ,Q‬אדער דאס איז נאכן‬ ‫געווארן באורד פון די אלע געימס‪ ,‬האב איך‬ ‫אויפברעכן?‬ ‫געפרעגט יענעם בחור אויב ס'איז דא א מהלך צו‬ ‫דאס קומט אויטאמאטיש‪.‬‬ ‫זען ווידיאו אויף א ‪ .Q‬צו מיין פרייד איז נישט‬ ‫ביזטו נישט געווען דערשראקן פון די‬ ‫געווען קיין גרעניץ ווען ער האט מיר‬ ‫שיסערייען געימס?‬ ‫אויסגעלערנט א טריק וויאזוי דאס צו מאכן‪.‬‬ ‫ניין‪ ,‬ווייל ביי אונז אינדערהיים קוקט מען‬ ‫ס'איז געווען גאנץ פראוויזאריש‪ ,‬ווייל עס‬ ‫נישט קיין ווידיאו‪ ,‬נאר לכבוד חוה"מ וואטשט די‬ ‫האט געעפנט די ווידיאו זייער קליין‪ ,‬און מ'האט‬ ‫גאנצע משפחה צוזאמען ווידיאוס פון אידישע‬ ‫זיך געדארפט מוטשען צו קענען זען‪ ,‬אבער איך‬ ‫מאוויס‪ ,‬און דארט האב איך שוין אסאך מאל‬ ‫האב זיך שנעל צוגעוואוינט‪ ,‬און כ'האב אנגעהויבן‬ ‫געזען שיסערייען‪ ,‬סא האב איך זיך נישט‬ ‫געניסן פון די אלע ווידיאוס וואס כ'האב‬ ‫דערשראקן דערפון‪.‬‬ ‫ארויפגעלייגט‪.‬‬ ‫ווען למשל האסטו געשפילט מיט די אלע‬ ‫וועלכע סארט ווידיאוס איז עס געווען?‬ ‫געימס‪ ,‬ביי לאנטש‪ ,‬אדער נאך ישיבה?‬ ‫ס'איז געווען בעיקר קורצע ווידיאוס ווי‬ ‫איך האב געשפילט מיט די געימס בערך ‪7‬‬ ‫עפעס א מענטש מאכט זיך זייער משוגע‪ ,‬מיט‬ ‫שעה א טאג…‪ .‬איך האב זיך מסדר געווען צו‬ ‫פאני קולות‪ ,‬און רעדט אינטערעסאנט‪ .‬למשל‪,‬‬ ‫אויסנוצן יעדע מינוט‪ .‬למשל פארן דאווענען בין‬ ‫ער מאכט נאך ווי א מלמד זאגט תפלת הדרך‬ ‫איך א לענגערע צייט געווען פארנומען דערמיט‪,‬‬ ‫אויפן באס‪ ,‬אדער ווי ער טיילט קאפס וואסער‬ ‫און אריינגעקומען שפעט אינמיטן דאווענען‪ ,‬און‬ ‫פאר מענטשן אויף די גאס‪ .‬און נאך אזעלכע‬ ‫אסאך מאל אפי' סוף דאווענען‪ ,‬נאכן שיעור בין‬ ‫סטייל דזשאוקס‪.‬‬ ‫איך אסאך מאל ארויסגעגאנגען שפילן מיט די‬ ‫וואס איז פאני פון זאגן תפלת הדרך אויפן‬ ‫געימס‪ ,‬בקיצור‪ ,‬איך האב געכאפט א שעה דא‬ ‫באס?‬ ‫און א האלבע שעה דארט‪ ,‬סך הכל פארן טאג‬ ‫איך ווייס אויך נישט פונקטליך‪ ,‬אבער ער‬ ‫איז אויסגעקומען בערך ‪ 7‬שעה‪.‬‬ ‫מאכט אויך נאך ווי דער מלמד שרייט אויף די‬ ‫‪ 7‬שעה?! יעדן טאג!? וויאזוי האסטו געפילט‬ ‫קינדער‪ ,‬בקיצור‪ ,‬ער מאכט עס דזשאוקיש‪.‬‬ ‫נאכן שפילן א שעה און אריינקומען סוף‬ ‫אהא‪ ,‬און די קורצע ווידיאוס האט דיר‬ ‫דאווענען?‬ ‫געהאלטן געשפאנט?‬ ‫איך האב געפילט זייער נישט גוט‪ .‬מ'האלט‬ ‫יא‪ ,‬אבער נאך א שטיק צייט זענען די אלע‬ ‫ביים ענדיגן דאווענען‪ ,‬און איך גיב א ראול ארויף‬ ‫זשאוקס שוין געווארן פאר מיר צו קארני‪ ,‬ביז‬ ‫די תפילין אויף מיין הענט‪ ,‬און איך כאפ אפ א‬ ‫איינער האט מיר אויסגעלערנט א גאנצע שמיי‬ ‫דאווענען‪ .‬אבער איך האב געטרייט נישט‬ ‫‪5‬‬ ‫איבערלעבענישן‬ ‫איך האב אייביג געפילט אז איך טו עפעס וואס איך טאר נישט‪,‬‬ ‫דריי‪ ,‬וויאזוי מ'קען מאכן די ‪ Q‬פאר א געהעריגע ווידיאו‬ ‫אבער איך האב זיך נישט געקענט ברענגן אפי' צו טראכטן אז‬ ‫מאשין צו קענען זען געהעריג גרויסע ווידיאוס אויף די גאנצע‬ ‫איך קען דאס אויפהערן‪ ,‬איך בין געווען אזוי צוגעבינדן דערצו‪,‬‬ ‫סקרין‪.‬‬ ‫איך האב דאס ממש געאטעמט‪.‬‬ ‫דעמאלט האב איך זיך פארשאפט פון ערגעץ א ‪ SD‬קארד‬ ‫איך וועל זאגן נאכמער‪ ,‬יעדעס מאל וואס איך האב‬ ‫מיט אסאך לאנגע ווידיאוס‪ .‬קודם האב איך נאר געקוקט מוזיק‬ ‫געענדיגט קוקן א מאווי‪ ,‬האב איך געפילט פלעין עקלדיג‪ ,‬איך‬ ‫ווידיאוס‪ ,‬שפעטער אידישע מאוויס‪ ,‬און נאכדעם גוי'אישע‬ ‫קען דיר נישט מסביר זיין וואס דאס מיינט עקלדיג‪ ,‬אבער איך‬ ‫מאוויס‪ ,‬אזוי ווי ביי די מעשה פון "וואו איז יוסעלע"‪ .‬אגב‪ ,‬די‬ ‫האב געפילט ווי איך וויל ברעכן‪ ,‬איך האב געוואלט אויסברעכן‬ ‫מעשה איז אמת?‬ ‫די לעצטע צוויי שעה‪ .‬אבער מיט דעם אלעם האב איך נישט‬ ‫דו פרעגסט מיר אויב די מעשה איז אמת? דו זאגסט דאך‬ ‫געהאט די כוחות צו קענען זאגן ניין‪.‬‬ ‫יעצט אז דו ביזט גאר דער‪ ...‬יא‪ ,‬די מעשה איז אמת‪ ,‬אבער‬ ‫א חידוש! מען פילט צו ברעכן און מען קען נאך אלץ נישט‬ ‫נישט נאר מיט איין בחור‪ ,‬נאר ליידער מיט אסאך בחורים‪ ,‬און‬ ‫זאגן "ניין"‪ .‬דאס מיינט אן אדיקשאן‪.‬‬ ‫יעצט זאגסטו אז דו ביזט אויך איינע פון זיי‪...‬‬ ‫טאקע‪ ,‬און דאס איז זייער א שווערע געפיהל‪.‬‬ ‫ביזטו געווען דער איינציגער בחור מיט א ‪ Q‬מיט ווידיאו?‬ ‫עס איז נישט ווי איינער וואס מאכט א טעות און ער מיינט‬ ‫ניין‪ ,‬ס'איז געווען נאך‪ .‬און מיר פלעגן שעירן צווישן זיך מיט‬ ‫אז ער טוט א גוטע זאך‪ ,‬ניין‪ ,‬ער פארשטייט און ער שפירט אז‬ ‫ווידיאוס און מאוויס‪ .‬גראדע האב איך געהאט פון וואו צו‬ ‫יעצט טוט ער עפעס וואס איז נישט גוט פאר אים‪ ,‬און דאך‪,‬‬ ‫שאפן‪ ,‬און איך האב יעדן מזכה געווען דערמיט‪.‬‬ ‫'מוז' ער עס ווייטער טון‪ .‬דאס איז א גייסטישע תפיסה‪.‬‬ ‫אז דו רעדסט פון מאוויס‪ ,‬וועלכע סארט מאוויס רעדסטו?‬ ‫דו זאגסט אז שוין באלד א האלב יאר וואס דו ביסט ארויס‬ ‫זייער אסאך‪ .‬סתם א גוי'אישע מעשה פון נאכלויפן און‬ ‫פון דעם תפיסה‪ ,‬אויב האסטו ממש נישט געקענט טראכטן‬ ‫כאפן‪ .‬רוב מעשיות האבן זיך גערעדט פון דראמאטישע‬ ‫אויפצוהערן‪ ,‬וויאזוי האסטו למעשה יא געמאכט דעם טויש?‬ ‫מעשיות פון לויפן‪ ,‬כאפן‪ ,‬שיסן‪ ,‬באמבאדירן‪ ,‬ארעסטירן‪ ,‬פייטן‪.‬‬ ‫איז אזוי‪ ,‬איך האב אייביג געהאלטן אז איך האב זייער א‬ ‫א טונקעלע נאכט‪ ,‬א גוי גייט אויפן גאס‪ ,‬פלוצלינג וואקסט‬ ‫שוואכע קאפ‪ ,‬און איך פארשטיי שווער א שטיקל גמרא‪ .‬איך‬ ‫ארויס איינער‪ ,‬ער בא'גנב'עט אים מיט א גאן‪ ,‬ס'ווערט א‬ ‫ווייס שוין יעצט אז דאס איז א ליגנט‪ ,‬אבער אזוי האב איך‬ ‫גאנצע פייט צווישן פארברעכערישע באנדעס‪ ,‬דער שיסט אויף‬ ‫געהאלטן‪ .‬לכבוד דעם האט מען מיר צוגעשטעלט אן‬ ‫דעם‪ ,‬און דער שיסט אויף יענעם‪ ,‬פאליס ארעסטירט‪ ,‬ער‬ ‫אינגערמאן צו לערנען מיט מיר‪.‬‬ ‫אנטלויפט‪ ,‬מ'כאפט אים נאכאמאל‪ ,‬ער שיסט אויפן פאליס‪,‬‬ ‫נאכן לערנען מיט אים א שטיק צייט האב איך געפילט‬ ‫און די רעגירונג ווערט אינוואלווד‪ ,‬בקיצור‪ ,‬דראמא דראמא‬ ‫סעיף זיך צו עפענען פאר אים‪ ,‬און ער האט מיטגעהאלטן מיין‬ ‫מיט דראמא‪.‬‬ ‫גאנצע דורכגאנג‪.‬‬ ‫האסט נישט מורא געהאט?‬ ‫ער האט געוואוסט אז איך האב שוין אפאר מאל געוואלט‬ ‫איך האלט שוין יעצט כמעט א האלב יאר נאכן אויפהערן‬ ‫אויפהערן צו קוקן‪ ,‬אבער מיין שטארקע אדיקשאן האט מיר‬ ‫קוקן די זאכן‪ ,‬און איך האב נאך יעצט מורא‪ .‬ווען איך גיי אויפן‬ ‫נישט געלאזט עס אויספירן אויף למעשה‪ .‬ס'איז געווען א‬ ‫גאס האב איך מורא אז באלד שטעלט זיך אפ א קאר וואס‬ ‫תקופה וואס די משוגעת מיט די ווידיאו האט מיר געטראגן‬ ‫מ'גייט מיר שיסן אדער פארכאפן רח"ל‪ .‬איך לעב אין א‬ ‫אזוי ווייט‪ ,‬אז איך האב געקענט זיצן אין ביהמ"ד מיט דעם‬ ‫שטענדיגע פחד‪ ,‬אפי' אינדערהיים‪ ,‬ווען איך ליג ביינאכט אין‬ ‫אינגערמאן‪ ,‬און אינמיטן ביהמ"ד ארויסנעמען די ‪ Q‬און קוקן‬ ‫בעט האב איך אייביג מורא אז פלוצלינג גייט א רויבער‬ ‫ווידיאוס‪.‬‬ ‫אריינטאנצן פון פענסטער און מיר אטאקירן‪.‬‬ ‫ער האט אפגעמאכט אז ער גייט טון אלעס אין די וועלט אז‬ ‫די ווידיאוס ברענגט מיר אריין אין א וועלט פון אייביגע‬ ‫איך זאל עס אויפגעבן‪ ,‬ווייל ער האט געהאלטן אז איך טראג‬ ‫פחד‪ .‬חוץ ווען איך בין מיט נאך מענטשן דעמאלטס פיל איך‬ ‫מיין לעבן אין גארבידזש אריין‪ ,‬און ער האט מיר ממש‬ ‫מער פארזיכערט‪.‬‬ ‫געוואלט ראטעווען‪.‬‬ ‫א פחד צו הערן וואס די ווידיאוס טוט מיט א מענטש‪ .‬ווי‬ ‫וויסנדיג אז איך האב מורא'דיג שטארק ליב מוזיק‪ ,‬און איך‬ ‫לאנג האסטו געקוקט די ווידיאוס?‬ ‫האב ליב צו שפילן אויף א קיבאורד‪ ,‬און איך פארשטיי גוט‬ ‫‪ 7-6‬חדשים‪.‬‬ ‫דערצו‪ .‬האט ער מיר פארגעשלאגן אז ער גייט מיר קויפן א‬ ‫איך שטעל זיך פאר אז די ווידיאוס פון די גוי'אישע מאוויס‬ ‫פינף טויזנט דאלארדיגע קיבאורד! און אנשטאט דעם זאל איך‬ ‫האבן נישט געהאט קיין הכשר‪...‬‬ ‫אויפגעבן די ‪.Q‬‬ ‫די זעלבע הכשר ווי די ‪ ...Q‬אמת‪ ,‬די מעשיות פון גוים‬ ‫און וואס מיינסטו…‪ ..‬מיין ענטפער איז געווען‪ :‬ניין!‬ ‫פארברעכער און רויבער זענען זייער מיאוס און נידריג‪ ,‬סיי די‬ ‫ער האט געהעכערט דעם פרייז‪ ,‬אז דערמיט וועט ער‬ ‫אויפפירונג‪ ,‬די שפראך‪ ,‬ראיות אסורות‪ ,‬און די גאנצע ארום‪.‬‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪6‬‬ ‫א פראיעקט אויפן איניציאטיוו פון‪:‬‬ ‫בס"ד‬ ‫פערזענליכע איבערלעבענישן‪,‬‬ ‫ראנגלענישן‪ ,‬און געשעעניש‬ ‫לאמיר הערן דיין איבערלעבעניש‪:‬‬ ‫‪718.851.2399 #7‬‬ ‫צוקויפן א מאשין מיט די פראגראמס פאר די דראמס און סאונדס‪,‬‬ ‫אבער דאס האט מיר נישט געטוישט‪ .‬ער האט דעמאלט צום ערשטן‬ ‫מאל געכאפט וואס דאס מיינט אדיקטעד‪ .‬און אז ס'איז עכט‪.‬‬ ‫ער האט אנגעהויבן דעמאלט רעדן צו מיר זייער אסאך דערוועגן‪ ,‬ער‬ ‫האט נישט אטאקירט אדער געשריגן‪ ,‬ער האט מיר נאר מסביר געווען‬ ‫דריי נקודות וואס האט מיר אנגעהויבן עפענען מיין קאפ און טוישן‬ ‫מיין בליק אויף די גאנצע זאך‪.‬‬ ‫איין זייער שטארקע נקודה איז געווען צו צוטיילן צווישן תאוה און‬ ‫רצון‪.‬‬ ‫יעדע מענטש 'וויל' זאכן‪ ,‬ס'איז דא זאכן וואס ער האט א רצון‬ ‫דערצו‪ ,‬ער שעצט דאס‪ ,‬און ער ווייסט אז דאס איז ריכטיג צו טון‪ .‬דאס‬ ‫איז רצון‪.‬‬ ‫דאס זענען די געפילן פון א בחור אדער אינגערמאן‬ ‫נאכן דורכפאלן צום וויפעלטן מאל מיט נסיונות בעניני‬ ‫דערנאך איז דא ווען איינער זאגט 'איך וויל'‪ ,‬אבער ס'איז נישט‬ ‫טעכנאלאגיע והמסתעף‪.‬‬ ‫באמת זיין רצון‪ ,‬ס'איז בלויז א תאוה‪.‬‬ ‫ער איז דוקא א וואוילער חסיד'ישער בחור‪ ,‬אן‬ ‫וואס איז די גרויסע חילוק צווישן די צוויי? ביידע זאכן 'וויל ער'‪.‬‬ ‫ערליכער אינגערמאן‪ .‬אבער דער אינערליכער נסיון‬ ‫איך האב אויך אזוי געמיינט‪ ,‬האט ער מיר מסביר געווען‪ ,‬אז א 'רצון'‬ ‫ברענט און פלאקערט‪ ,‬און ער שעמט זיך צו גיין רעדן צו‬ ‫דאס איז וואס דער מענטש וויל באמת‪ .‬א 'תאוה' איז נישט זיינס‪ ,‬ס'איז‬ ‫איינעם איבער זיינע יסורי הנפש‪.‬‬ ‫דער יצר הרע‪.‬‬ ‫אזוי בלייבט ער אליין זיך דראפען אויף גראדע ווענט‬ ‫די רגע איך האב געכאפט דעם חילוק האט זיך מיר געעפנט א נייע‬ ‫פאר לאנגע יארן‪ ,‬און במסתרים תבכה נפשו‪ .‬ער איז‬ ‫וועלט‪ ,‬ביז יעצט בין איך געווען אינגאנצן צומישט‪ ,‬דא וויל איך‬ ‫טאטאל צובראכן און פארקלעמט‪ ,‬זייענדיג גענצליך‬ ‫אויפהערן‪ ,‬אבער דא וויל איך ווייטער קוקן ווידיאוס‪ ,‬וויל איך יא אדער‬ ‫צומישט און אומקלאר‪ ,‬וואס דאס זעלבסט קען ברענגען‬ ‫צו נאך מער מכשולות ל"ע‪.‬‬ ‫נישט?‬ ‫יעצט האב איך פארשטאנען‪ ,‬אז 'איך' וויל בכלל נישט‪ ,‬אבער מיין‬ ‫אט דאס האט געברענגט פאר ערליכע און אחריות'דיגע‬ ‫יצר הרע ברענגט מיר א תאוה יא צו וועלן‪ .‬דאס מיינט אז איך בין‬ ‫עסקנים בהוראת גדולי הרבנים שליט"א זיך אריינצולייגן‬ ‫אין די הייקעלע אויפגאבע צו ברענגען א אפיציעלע‬ ‫בעצם גוט‪ ,‬איך וויל גוט‪ ,‬נאר ס'איז נאר דא פרעמדע כוחות אין מיר‬ ‫פלאטפארמע וואו א בחור און אינגערמאן זאל קענען‬ ‫וואס טראגן מיר צו עפעס אנדערש‪.‬‬ ‫אויסגיסן זיין הארץ מיט אלע זיינע באהאלטענע‬ ‫די צווייטע נקודה האט ער מיר מסביר געווען‪ ,‬אז איך קוק יעצט אן‬ ‫שוועריגקייטן‪ .‬דערפאר איז געגרינדעט געווארן די‬ ‫דעם בילד‪ ,‬אז ס'איז דא צוויי צדדים‪ ,‬איין זייט בין איך‪ ,‬וואס איך‬ ‫ארגאניזאציע "לב להאזין"‪.‬‬ ‫ענדזשוי צו קוקן ווידיאוס און טון לויט וויאזוי מיין תאוה טראגט מיר‪.‬‬ ‫פון די צווייטע זייט האב איך א גאנצע ליסטע פון שונאים‪ ,‬אנגעהויבן‬ ‫פון מיין טאטע מאמע‪ ,‬מיין מגיד שיעור‪ ,‬מנהל‪ ,‬משגיח‪ ,‬וואס זיי‬ ‫א טעלעפאן ליניע וואו מען קען‬ ‫פארגינען מיר נישט דאס לעבן‪ ,‬און זוכן וויאזוי מיר צו מצער זיין‪ ,‬און‬ ‫אריינרופן אנאנים‪ ,‬און בעטן‬ ‫וואס‬ ‫זיי ווילן נישט אז איך זאל ענדזשויען לייף‪...‬‬ ‫הדרכה וויאזוי זיך ארויסצוזען פון‬ ‫א טעכנאלאגישער נסיון אדער‬ ‫איז לב‬ ‫האט ער מיר געזאגט אז דער אמת'ער בילד איז אנדערש‪ .‬מיינע‬ ‫עלטערן זענען עלטער‪ ,‬און האבן עקספיריענס אין לעבן‪ ,‬און אפילו‬ ‫ענליכע אינערליכע שוועריגקייטן‪,‬‬ ‫און ברענגען א קלארקייט און‬ ‫להאזין?‬ ‫אויב בין איך גרויס און קלוג און איך פארשטיי אסאך זאכן‪ ,‬האבן זיי‬ ‫ריכטיגע השקפה אויף די נושאים‬ ‫אסאך מער אינפארמעישאן‪ ,‬און ווייסן מער ווי מיר‪ .‬און זיי פארשטייען‬ ‫וואס בחורי ואברכי ישראל קענען‬ ‫אז צו ליגן אין ווידיאוס איז א סכנה פאר מיין לעבן‪ ,‬זיי ווילן מיר נישט‬ ‫זיין צעמישט און פארלוירן‪.‬‬ ‫דערקוטשען די יארן‪ ,‬זיי ווילן באמת מיר זאל זיין גוט‪.‬‬ ‫און די דריטע נקודה איז געווען‪ ,‬אז כאטש איך בין יעצט ‪ 16‬יאר‬ ‫אלט‪ ,‬בלייבט מען אבער נישט ביי די עידזש‪ ,‬א יאר ארום בין איך ‪,17‬‬ ‫א הארץ‬ ‫‪ 3‬יאר ארום בין איך ‪ ,19‬און צען יאר ארום בין איך ‪ ,26‬און מיין לעבן‬ ‫וואס‬ ‫באלאנגט פאר מיר‪ .‬ווען איך גיי האבן שוועריגקייטן אין לעבן ברוחניות‬ ‫וועט דיר‬ ‫וגשמיות‪ ,‬כאטש מיינע ארומיגע קענען מיטפילן מיט מיר‪ ,‬גיי איך אבער‬ ‫פארשטיין‬ ‫זיין דער וואס טראגט דאס‪ .‬און דערפאר דארף איך זיך אויסלערנען א‬ ‫הילף‬ ‫ליין‬ ‫און אנווייזן‬ ‫די ריכטיגע‬ ‫שווערער ווארט; אחריות‪ .‬איך טראג דעם פולן אחריות פאר אלעס‬ ‫שריט בעז"ה‬ ‫קלארקייט • חיזוק • הדרכה‬ ‫בהמלצת גדולי ישראל שליט"א‬ ‫אנאנים און קאנפידענשאל‬ ‫‪718.673.2999‬‬ ‫איבערלעבענישן‬ ‫פערזענליכע איבערלעבענישן‪,‬‬ ‫ראנגלענישן‪ ,‬און געשעעניש‬ ‫לאמיר הערן דיין איבערלעבעניש‪:‬‬ ‫‪718.851.2399 #7‬‬ ‫אפי' נישט געוויסט ווי לאנג איך גיי דאס קענען‬ ‫געטראכט‪" ,‬וואס גיי איך דא טון גאנץ בין‬ ‫וואס איך טו‪.‬‬ ‫אנהאלטן‪ .‬אבער איך מיין אז זיי פארשטייען‬ ‫הזמנים?" איך האב זייער שטארק געוואלט‬ ‫די דריי נקודות האבן מיר געהאלפן טראכטן‬ ‫שוין אליינס אז איך בין נישט קיין חלק מער פון‬ ‫צוריקבעטן דעם ‪.Q‬‬ ‫א נייע וועג‪ .‬כאטש איך האב נאכנישט‬ ‫די ווידיאו גרופע…‬ ‫אבער איך האב נאכדעם צוריקגעטראכט ווי‬ ‫אויפגעגעבן דעם ‪ ,Q‬בין איך שוין געווען מער‬ ‫און דא וויל איך צולייגן א גאר קריטישע‬ ‫שווער ס'איז מיר געווען די מלחמה דאס‬ ‫אפן אז היות איך ווייס אז דאס איז נישט וואס‬ ‫אינפארמאציע‪ ,‬אז ממש אין די צייט וואס איך‬ ‫אויפצוגעבן‪ ,‬און איך ווייס אז נאכן עס צוריק‬ ‫איך 'וויל' באמת‪ ,‬און איך ווייס אז דאס קען מיר‬ ‫האב באשלאסן צו אפלאזן מיין ‪ Q‬בין איך‬ ‫האבן אפאר וואכן‪ ,‬אדער אפי' אפאר טעג גיי‬ ‫ברענגען צו א שטאפל וואס איך וויל נישט‬ ‫געוואויר געווארן פון די 'חברה' אז יא! מ'קען‬ ‫איך דאס וועלן אויפגעבן‪ ,‬און איך האב נישט‬ ‫דארט זיין‪ ,‬ליגט דער אחריות אינגאנצן אויף‬ ‫גענצליך אויפברעכן די ‪ Q‬און עס ווערט‬ ‫קיין כח נאכאמאל דורכצוגיין די מלחמה‪...‬‬ ‫מיר‪.‬‬ ‫געהעריג אפן צום אינטערנעט אן קיין שום‬ ‫ס'איז ממש געווען יסורים‪.‬‬ ‫און וואס איז געווען דער מכה בפטיש?‬ ‫פילטער רח"ל‪ .‬איך דאנק דעם באשעפער אז‬ ‫אשריך! מיט דיין שטארקייט האסטו זיכער‬ ‫יעצט האב איך שוין פארשטאנען אז 'איך‬ ‫איך האב שוין דאן געהאט באשלאסן צו עס‬ ‫געמאכט א רעש אויבן אין הימל‪ ,‬איך בין דיר‬ ‫וויל' מאכן דעם טויש‪ ,‬און אז איך דארף הילף‪.‬‬ ‫אויפגעבן‪ ,‬ווייל אויב איך וואלט ח"ו‬ ‫פשוט מקנא‪.‬‬ ‫איז ער אויפגעקומען מיט אן עצה‪ ,‬מיר האבן‬ ‫אריינגעפאלן נאך טיפער ווייס איך נישט צו איך‬ ‫האסטו געשפירט סיי וועלכע חילוק אויף‬ ‫געמאכט א דיעל אז ער נעמט דעם ‪ ,Q‬און ער‬ ‫וואלט יעצט דא גערעדט‪.‬‬ ‫דיר נאכן אויפגעבן דעם ‪?Q‬‬ ‫האט דאס אוועיליבל פאר מיר אז יעדע רגע‬ ‫איך מוז דיר גראטולירן פארן אריינקומען‬ ‫אוודאי…‪ !..‬לדוגמא איך האב נאך א‬ ‫וואס איך דארף עס גיבט ער מיר דאס אויפן‬ ‫אזוי אמת'דיג און קלאר‪ ,‬איך בין זיכער אז דאס‬ ‫אינגערמאן מיט וועמען איך לערן‪ ,‬וואס פאר‬ ‫פלאץ‪.‬‬ ‫גייט זיין א גרויסער חיזוק פאר אנדערע‬ ‫אים האב איך קיינמאל גארנישט פארציילט‪ .‬און‬ ‫און אויב גייט דורכגיין דער גאנצער זמן מיט‬ ‫בחורים‪ .‬צו ענדיגן דעם שמועס‪ ,‬וואס וואלסטו‬ ‫עטליכע טעג נאך וואס איך האב אנגעהויבן‬ ‫בין הזמנים וואס איך בעט דאס נישט צוריק‪,‬‬ ‫געזאגט פאר אנדערע בחורים וועגן די ‪?Q‬‬ ‫קוקן מאוויס‪ ,‬פרעגט מיר דער אינגערמאן‪" ,‬זאג‬ ‫גיבט ער מיר ‪.$200‬‬ ‫איך וואלט געענטפערט אין דריי ווערטער‪:‬‬ ‫מיר וואס גייט פאר מיט דיר‪ ,‬דו ביזט נישטא‪,‬‬ ‫מיט ‪ $200‬ביסטו געווארן צופרידן? א‬ ‫ק‪-‬ו‪-‬י‪-‬ף ע‪-‬ס נ‪-‬י‪-‬ש‪-‬ט !!!‬ ‫איך טריי דיר צו מסביר זיין א שטיקל גמרא‪ ,‬און‬ ‫קיבארד איז דאך פיל טייערער!‬ ‫און וואס טוסטו אויב ס'קומט צו דיר איינע‬ ‫ממש איך רעד צו א טיש‪ ,‬וואס איז געשען?‪"...‬‬ ‫ריכטיג‪ ,‬אבער דעמאלטס ווען ער האט מיר‬ ‫פון די בחורים פון די 'ווידיאו גרופע' און זאגט‬ ‫און אפאר וואכן נאך וואס איך האב‬ ‫אנגעבאטן צו געבן א קיבארד‪ ,‬האב איך‬ ‫דיר שטילערהייט אז ער האט באמערקט ווי‬ ‫אויפגעגעבן דעם ‪ Q‬זאגט ער מיר‪" ,‬איך מוז דיר‬ ‫נאכנישט פארשטאנען די אלע זאכן‪ ,‬איך בין‬ ‫לעצטנס האסטו אויפגעגעבן דיין ‪ ,Q‬און ער‬ ‫זאגן עפעס איז געווארן מיט דיר אנדערש‪ ,‬דו‬ ‫נאך געווען גענצליך 'דארט'‪ .‬אבער יעצט‪,‬‬ ‫איז דיר אזוי מקנא‪ ,‬און פרעגט דיר אן עצה‬ ‫האסט אנגעהויבן אסאך בעסער און שנעלער צו‬ ‫נאכדעם וואס איך האב שוין אליין פארשטאנען‬ ‫וויאזוי ס'איז מעגליך דאס אויפצוגעבן‪ .‬וואס‬ ‫פארשטיין א גמרא"‪.‬‬ ‫וואס איך וויל באמת‪ ,‬איז שוין געווען גענוג די‬ ‫וואלסטו אים געענטפערט?‬ ‫און איך זאג דיר דער אינגערמאן איז הייליג‬ ‫‪ 200‬דאלאר מיר צו 'העלפן' זיך שטארקן‪.‬‬ ‫איך וואלט אים געזאגט אז ער זאל גיין‬ ‫גערעכט געווען‪ ,‬די גאנצע תקופה וואס איך‬ ‫און איך האב טאקע געדארפט דעם שטיפ‪,‬‬ ‫צוביסלעך‪ ,‬וויפיל שעה א וואך ער האט ביז‬ ‫האב געקוקט ווידיאוס בין איך נישט געווען‬ ‫דאס איז נישט געווען א גרינגע זאך‪ .‬איך האב‬ ‫יעצט געקוקט ווידיאו‪ ,‬זאל ער שניידן מיט‬ ‫דאהי‪ ,‬איך בין געווען ווי מ'רופט עס אויף 'יענע‬ ‫געפילט אז אויב גיב איך אויף דעם ‪ Q‬איין‬ ‫עטליכע שעה‪ ,‬און די איבריגע צייט זאל ער‬ ‫וועלט'‪.‬‬ ‫מינוט וועל איך עס נישט דורכטראגן‪ .‬האבן מיר‬ ‫דאס געבן פאר א אחריות'דיגער שומר‪ ,‬איינער‬ ‫ווען איך טראכט צוריק פון דעמאלטס‪ ,‬זעה‬ ‫קודם געמאכט צוביסלעך‪ .‬איך פלעג יענע צייט‬ ‫וואס איז עלטער פון אים‪ ,‬למשל א אינגערמאן‬ ‫איך אז די גאנצע צייט איז מיין מח געווען‬ ‫קוקן ווידיאוס בערך ‪ 15‬שעה א וואך‪ ,‬האט מען‬ ‫מיט וועמען ער לערנט‪ ,‬א משגיח‪ ,‬וכדו'‪.‬‬ ‫פארכאפט אין א וואלקן‪ ,‬איך געדענק נישט‬ ‫געשניטן צו ‪ 10‬שעה א וואך פאר עטליכע וואכן‪,‬‬ ‫יישר כח פאר דיין געשיכטע‪ ,‬עס שטייט אז‬ ‫געהעריג קיין געשעענישן פון יענע צייט‪ ,‬ווייל‬ ‫און נאכדעם צו ‪ ,5‬ביז צוביסלעך האב איך‬ ‫אויב א איד האט מכשיל געווען אנדערע‪ ,‬איז די‬ ‫אלעס איז געווען פארנעפלט און אומקלאר‪.‬‬ ‫אינגאנצן געסטאפט און אוועקגעגעבן דעם ‪.Q‬‬ ‫ריכטיגע תשובה צו מזכה זיין דעם רבים‪ .‬מיטן‬ ‫ס'האט מיר געדויערט א שטיק צייט פשוט צו‬ ‫ב"ה מ'האלט שוין קרוב צו א האלב יאר זינט‬ ‫דערציילן דיין געשיכטע פאר טויזנטער בחורים‬ ‫לאנדן אויף די וועלט‪ ,‬און מיין מח זאל זיך‬ ‫דעם דיעל‪ ,‬און איך האב נאכנישט צוריקגעבעטן‬ ‫ביזטו א ריכטיגער מזכה את הרבים‪ ,‬און דאס‬ ‫אויסקלארן‪.‬‬ ‫דעם דעווייס!‬ ‫וועט בלי ספק עפענען די אויגן פאר אסאך‬ ‫דיינע חברים מיט וועמען דו פלעגסט שעירן‬ ‫פששש‪ ,‬דאס איז א אמת'ע דערגרייכונג! זאג‬ ‫בחורים זיך צו אפהיטן נישט אנצוקומען דארט‪,‬‬ ‫די ווידיאוס‪ ,‬האסטו זיי עפעס געזאגט‬ ‫מיר אבער דעם אמת‪ ,‬האסטו אמאל געפילט אז‬ ‫און צו מאכן גדרים וסייגים זיך אפצורייסן פון‬ ‫דערוועגן?‬ ‫דו קענסט שוין נישט‪ ,‬דו מוזט עס שוין האבן?‬ ‫די אומשולדיג אויסזעענדע כלים‪.‬‬ ‫ניין‪ ,‬איך האב נישט געוואלט מאכן קיין מצב‬ ‫יא ‪ ,‬ס'איז געווען אפאר טאג צוריק‪ .‬איך האב‬ ‫אז איך האב אויפגעהערט‪ ,‬ווייל איך האב דאך‬ ‫געזען אז ס'קומט בין הזמנים‪ ,‬און איך האב‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪8‬‬ ‫בס"ד‬ ‫חידוש‬ ‫נפלא!‬ ‫ס'נייע צייטן‪,‬‬ ‫הייב אויף א‬ ‫טעלעפאן און רוף‪.‬‬ ‫דו ווילסט אז דיינע חברים אין ישיבה זאלן זיך‬ ‫שטארקן 'אינאיינעם' קעגן די פגעי טענאלאגיע‬ ‫אבער דו זיכסט הילף? רוף שוין ‪718.400.7277 #4‬‬ ‫"הבדלה‪-‬פלאמען" שטעלט צו א‪-‬ל‪-‬ע‪-‬ס וואס עס פעלט זיך אויס צו אנפירן‬ ‫אזא חיזוק‪-‬פראגראם אין ישיבה‪ ,‬אויף א פראפעסיאנאלן און אחריות'דיגן אופן‪.‬‬ ‫דיין פראגע ?‬ ‫פראגעס וואס עגבערן שוין א‬ ‫לענגערע צייט אין אינגע הערצע‬ ‫וואס איז אייער רעאקציע?‬ ‫‪718.851.2399 #7‬‬ ‫פראגע‪:‬‬ ‫קנאת סופרים תרבה חכמה‬ ‫אין פלאמען ‪ #7‬איז געווען א מעשה פון א בחור וואס האט‬ ‫פראגע‪:‬‬ ‫פרובירט צו נאכמאכן יענעם כדי צו באקומען אטענשאן‪ ,‬איינס פון‬ ‫זיינע מהלכים איז געווען צו ווערן גאר פרום און זיך שאקלען ביים‬ ‫א בחור מעג זיך נישט אויסגעבן?‬ ‫דאווענען פונקט ווי אן אנדערער בחור‪ .‬מיין שאלה איז‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫וואס איז שלעכט אז א בחור האט ליב פאן‪ .‬ער זוכט סיפוק‬ ‫פראבלעם דערפון‪ ,‬ס'שטייט דאך קנאת סופרים תרבה חכמה‪ ,‬און‬ ‫און צופרידנקייט‪ ,‬מעג מען זיך דען נישט אביסל אויסגעבן?‬ ‫מתוך שלא לשמה בא לשמה?‬ ‫ענטפער‪:‬‬ ‫ענטפער‪:‬‬ ‫קודם מוזן מיר דיר גערעכט געבן אז ס'איז טאקע נישט שלעכט אז א‬ ‫דער פראבלעם איז אז ער מאכט יענעם נאך‪ ,‬און 'ער' טוט גארנישט‪.‬‬ ‫בחור גיבט זיך אויס‪ .‬די משנה זאגט אז איינס פון די מ"ח דברים שהתורה‬ ‫קנאת סופרים תרבה חכמה מיינט‪ ,‬אז דו זעסט יענעם טון א גוטע זאך‪ ,‬און דו‬ ‫נקנית איז 'במיעוט שיחה'‪ .‬פרעגט דער מדרש שמואל‪ ,‬וואס עפעס מיעוט‬ ‫טוסט עס אויך‪ .‬אבער דו דארפסט עס טון אויף דיין וועג‪.‬‬ ‫שיחה‪ ,‬אפשר זאל מען בכלל נישט שמועסן‪ .‬ענטפערט ער אז יא‪ ,‬כדי צו‬ ‫אויך האסטו נישט קיין שום סיפוק פון אזא עבודה‪ ,‬ווייל דו ביזט בכלל נישט‬ ‫קענען קונה זיין תורה מוז מען אביסל אויסלופטערן דעם מח‪ ,‬און מקיים‬ ‫אריינגעטון אין די עבודה וואס דו טוסט יעצט‪ ,‬ביזט נאר אריינגעטון אז יענער זאל‬ ‫זיין דעם 'מיעוט שיחה'‪ ,‬און אזוי וועט מען בעסער קענען לערנען‪.‬‬ ‫זען‪.‬‬ ‫פונקט ווי דער גוף האט צרכים ווי עסן און שלאפן‪ ,‬און אויב וועט ער‬ ‫דו האסט געזען יענער טוט א גוטע זאך‪ ,‬און דו ווילסט עס אויך טון‪ ,‬מורא'דיג‪,‬‬ ‫נישט שלאפן וועט ער נישט קענען לערנען‪ ,‬פונקט אזוי איז מיט שמועסן‪,‬‬ ‫אבער 'דו' טו עס‪ ,‬און טראכט נישט אגאנצן צייט אויב דו ביזט שוין ווי יענער‪...‬‬ ‫ס'איז א צורך פארן נפש‪.‬‬ ‫נאר די גרויסע שאלה איז 'וואס' און 'וויפיל'‪.‬‬ ‫אז איינער וועט זיין הונגעריג און וועט עסן איין סלייס קוגל‪ ,‬וועט ער‬ ‫ווערן זאט‪ ,‬און וועט יעצט בעסער קענען לערנען‪ .‬אבער אויב וועט ער‬ ‫אריינרוקן פופצן סלייסעס‪ ,‬וועט זיין מח ווערן פארטעמפט‪.‬‬ ‫דאס זעלבע מיט שלאפן‪ ,‬אויב וועט ער שלאפן צו ווייניג וועט ער נישט‬ ‫דארפסט אטענשאן אדער לעבן?‬ ‫זיין אויסגערועט‪ ,‬און אויב וועט ער שלאפן צופיל וועט ער אויך נישט‬ ‫איך בין א אינגערמאן קרוב צו די דרייסיג‪ .‬טייערער בחור‪ ,‬איך פארשטיי‬ ‫שפירן גוט‪.‬‬ ‫דיר זייער גוט‪ .‬איך האב אויך זייער ליב געהאט מוזיק‪ ,‬און אייביג געוואלט‬ ‫די צרכי הנפש האט אויך די זעלבע נקודה‪ .‬שמועסן אביסל איז זייער‬ ‫האבן די בעסטע דעווייס‪ ,‬און געווען אפדעיטעד מיט אלעם‪.‬‬ ‫גוט‪ ,‬און צומאל זייער וויכטיג! אבער שמועסן אסאך‪ ,‬אדער אויב שמועסט‬ ‫מיינסט ס'האט זיך אפגעשטעלט דא? ס'איז געגאנגען פון איינס צום‬ ‫מען זאכן וואס זענען נישט אויסגעהאלטן‪ ,‬האט דאס א שלעכטער אפעקט‬ ‫צווייטן‪ ,‬ביז איך האב זיך געטראפן אן בארד און פיאות‪ ,‬און געווען אין גאר‬ ‫אויפן נפש פונעם מענטש! נישט נאר ברוחניות‪ ,‬נאר אויך בגשמיות‪.‬‬ ‫נידריגע שטאפלען‪.‬‬ ‫דער בחור וואס שמועסט איבער נאכאמאל און נאכאמאל די זעלבע‬ ‫איך וויל נישט מאריך זיין וויאזוי איך האב אויסגעזען‪ ,‬ווייל דו ביזט צו‬ ‫נייעס; אז א משגיח האט געזאגט פאר יענעם בחור כך וכך‪ ,‬און האט דאס‬ ‫אינג צו פארשטיין בכלל וואס דאס מיינט‪ .‬איך ווייס אז דו פארשטייסט‬ ‫שוין איבערגעזאגט פאר ‪ 10‬בחורים ‪ -‬ער פילט נישט גוט‪.‬‬ ‫נישט וואס איך זאג‪ ,‬ווייל ווען איינער זאגט מיר אזעלכע ווערטער אלס‬ ‫די שאלה איז אבער‪ ,‬פארוואס טאקע שמועסט ער אזוי סאך?‬ ‫אינגער בחור וואלט איך אים אויך אויסגעלאכט‪.‬‬ ‫דער תירוץ איז דאס זעלבע ווי ביים עסן‪ .‬עס קען זיין איינער וואס איז‬ ‫האסט ליב מוזיק? וואס איז שלעכט צו האבן די רעגולער ‪ MP3‬וואס‬ ‫שוין אינגאנצן זאט‪ ,‬אבער דאך רוקט ער אריין נאך א סלייס קוגל‪ ,‬און נאך‬ ‫מ'קען נישט בלוטוטן קיין פיילס? פארוואס מוזטו האבן די בעסטע טאטש‬ ‫א פאטעיטא טשיפ‪ .‬פארוואס?‬ ‫סקרין‪ ,‬און זיין אפן צו זאכן וואס דו האסט נישט באצאלט מיט אחריות?‬ ‫ווייל דער אויבערשטער האט אריינגעלייגט אין א מענטש א געפיל אז‬ ‫איך וועל דיר זאגן פארוואס‪ ,‬ווייל דו ווילסט אז דיינע חברים זאלן דיר‬ ‫ער איז קיינמאל נישט פול‪ ,‬ווי שלמה המלך זאגט אין קהלת "הנפש לא‬ ‫ארויפקוקן‪ .‬דו דארפסט א סטעידזש אין כיתה‪ ,‬דו ווילסט האבן 'אטענשאן'‪.‬‬ ‫תמלא"‪ .‬מ'פילט קיינמאל נישט אנגעפולט‪.‬‬ ‫לאמיר פרעגן א שאלה‪ ,‬דארפסט אטענשאן‪ ,‬אדער דארפסט א לעבן?‬ ‫דער ציל דערפון איז כדי א איד זאל זיך גיין אנפולן מיט ריכטיגע‬ ‫מיין שעדליכער טעות האט מיר געפירט צו זיין אן אלטער בחור פון ‪24‬‬ ‫סחורה‪ ,‬מיט א בלאט גמרא‪ ,‬א תוספות‪ ,‬א חסד פאר א צווייטן איד‪,‬‬ ‫יאר אן קיין בארד און פיאות‪ ,‬זייענדיג צובראכן און צושאסן און צוברעקלט‬ ‫פרישות פון עולם הזה‪ ,‬אויפטון פאר אידישקייט‪ ,‬אא"וו‪.‬‬ ‫פון אינסייד‪ .‬דו ווילסט נישט נעמען קיין שאנס‪.‬‬ ‫אבער זייענדיג אינעם עולם הנסיון קען א מענטש מאכן א טעות‪ ,‬ער‬ ‫טראסט מיר‪ ,‬און מאך נישט איבער טעותים וואס זענען שוין געמאכט‬ ‫מיינט אז ער דארף קוגל‪ ,‬ער מיינט אז ער וויל שמועסן אסאך פאליטיק‪,‬‬ ‫געווארן‪ ,‬מוזט נישט אליין אויפפיקן עקספיריענס וואס דו קענסט זיך‬ ‫ער מיינט אז ער איז הונגעריג צו שפאצירן און זיך ענדזשויען‪ ,‬אבער באמת‬ ‫לערנען פון יענעם‪.‬‬ ‫דארף ער פלעין איין זאך‪ :‬א בלאט גמרא‪.‬‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪10‬‬ ‫ענטפערס אויף די 'לאמיר הערן' שאלות פון די‬ ‫ליינער פון די פאריגע פלאמען‬ ‫האט איר אן ענטפער אויף איינע פון די‬ ‫געפרעגטע שאלות? ‪718.851.2399 #7‬‬ ‫זאק תירוצים‬ ‫ַ‬ ‫שאלה פון פאריגער אויסגאבע‪:‬‬ ‫‪ Q‬איז ערגער צוליב פייל שערינג‬ ‫איך האב ליב מוזיק‪ ,‬מיין ‪ MP3‬האט זיך צובראכן‪ .‬וואס‬ ‫א בחור פרעגט וועגן ‪ Q‬אדער ‪ ,24-6‬איך מיין אז ביידע זענען‬ ‫זאל איך קויפן א ‪ Q‬אדער א ‪ / 24-6‬זינג דעווייס?‬ ‫נישט גוט‪ ,‬אבער די ‪ Q‬איז ערגער‪ ,‬ווייל די ‪ 24-6‬קען דיין טאטע‬ ‫כאטש אנשטעלן וועלכע זינגערס זאלן ארויפקומען‪ ,‬און ס'איז‬ ‫זייער שטארק געבלאקט‪ .‬אבער די ‪ Q‬קענסטו קאפיען פיילס פון‬ ‫רעכטס און לינקס‪ ,‬מיט בלוטוט פייל שערינג און ‪ SD‬קארד‪ ,‬און‬ ‫נאך פראבלעמען‪.‬‬ ‫די דריטע אפציע‬ ‫אבער נעם אין אכט אז די ‪ 24-6‬אפי' מיט גוטע רעסטריקשענס‬ ‫דאס איז א מורא'דיגע שאלה‪ ,‬אבער עס זעט אויס ווי ער גיבט‬ ‫וועסטו אויך אנקומען צו אזעלכע מוזיק וואס דו האסט קיינמאל‬ ‫בלויז צוויי אפציעס‪' ,‬מאני אר לייף'‪ ...‬איז צום ערשט בארואיג זיך‪,‬‬ ‫נישט געהערט אינדערהיים‪ ,‬און א געניטער בחור וועט נישט‬ ‫ס'איז דא אסאך מער אפציעס אויפן טיש‪ ,‬און דו מוזט נישט בלייבן‬ ‫דויערן אזוי לאנג צו כאפן די פעסווארד וד"ל‪.‬‬ ‫סטאק בלויז ביי א ‪ Q‬אדער א אנליין סטרימינג מוזיק דעווייס‪.‬‬ ‫א בחור וואס פארשטייט דיר‪.‬‬ ‫קודם וויל איך דיר צולייגן אן אפציע פון אן אנדערע זייט‬ ‫אינגאנצן‪ .‬וואס זאגסטו אויף דעם דו זאלסט אינגאנצן אויפהערן זיין‬ ‫א דילעמע אין די מרחקים‬ ‫קאנעקטעד מיט מוזיק?‪ ...‬נישט געטראכט די דירעקציע‪ ,‬הא?‬ ‫איך זע דא אין די פלאמען א מורא'דיגע שאלה‪ ,‬צי זאל ער‬ ‫איך וויל דיר זאגן פארוואס איך בין דיר מציע דעם געדאנק‪ .‬דיין‬ ‫קויפן א ‪ ,Q‬אדער א ‪ 24-6‬דעווייס‪.‬‬ ‫שאלה גיבט א רושם ווי דו האסט נישט ליב מוזיק‪ ,‬נאר דו ביזט‬ ‫איך וויל בעסער מסביר זיין די שאלה‪ .‬למשל א איד איז‬ ‫'אדיקטעד' צו מוזיק‪ ,‬און דו גלוסט צו הערן מער און מער‪ .‬אויב‬ ‫געפארן אין די מרחקים‪ ,‬און ער איז זייער הונגעריג‪ ,‬וויל ער עסן‬ ‫גייסטו נאך דיין אינסטינקט‪ ,‬און די פשוט'ע ‪ MP3‬איז מער נישט‬ ‫פלייש‪ .‬אבער דא איז נישטא קיין כשר'ע פלייש געשעפט און‬ ‫גענוג‪ ,‬נאר דו מוזט ארויפגיין א דרגא צו שטילן דיין הונגער‪,‬‬ ‫זיכער נישט קיין כשר'ע רעסטוראנט‪.‬‬ ‫ווארשיינליך וועט די ‪ Q‬דיר נישט העלפן אויף צו לאנג‪ ,‬און אויך‬ ‫אבער ס'איז דא א געשעפט פון אראבער וואס פארקויפט‬ ‫נישט די זינג דעווייס‪.‬‬ ‫'האלאל' – זיי האבן א געוויסע וועג וויאזוי זיי הרג'ען די בהמה‪.‬‬ ‫יא‪ ,‬ס'גייט זיין זייער שווער‪ ,‬דו גייסט זיך טרעפן מיט ליידיג צייט‪,‬‬ ‫קען איך דארט קויפן פלייש פון א כשר'ע בהמה‪ ,‬אבער ס'איז‬ ‫עס וועט ארויפקומען גאר ווייטאגליכע געפילן וועלכע ווערן יעצט‬ ‫נבילה וטריפה‪.‬‬ ‫גערוקט אין די זייט דורך די שטענדיגע מוזיק אין די אויערן‪ .‬אבער‬ ‫אדער האב איך נאך אן אפציע‪ ,‬עס איז דא דארט א קריסטליכע‬ ‫די גוטע נייעס איז אז דו וועסט זיך קענען אפגעבן מיט די געפילן‪,‬‬ ‫סעקטע וואס זיי זענען מקפיד צו עסן פלייש וואס איז געהעריג‬ ‫און אנשטאט צו אנפולן דיין לאך מיט מוזיק‪ ,‬וועסטו אפשר אנהייבן‬ ‫גע'שחט'ן‪ .‬אבער זיי עסן נאר חזיר פלייש‪ ,‬האבן זיי דארט א‬ ‫כאפן אז דיין נפש דארף אינגאנצן עפעס אנדערש‪ .‬דו דארפסט נישט‬ ‫געשעפט וואס פארקויפט כשר גע'שחט'ן חזיר פלייש‪.‬‬ ‫קיין פאפקארן און קענדיס‪ ,‬דו דארפסט א נארהאפטיגע געשמאקע‬ ‫וועלכע זאל איך ענדערש קויפן…?‬ ‫נאכטמאל וואס זאל דיר געהעריג זעטיגן‪ .‬יא דיין נפש דארף א טיפע‬ ‫קאמענטארן זענען איבריג‪.‬‬ ‫שטיקל גמרא‪ ,‬א תוספות‪ ,‬און א מהרש"א‪.‬‬ ‫כאפ א אטעם‪ ,‬און טראכט דאס גוט איבער‪.‬‬ ‫אוממעגליך צו וויסן‬ ‫דער בחור פרעגט א שווערע שאלה‪ ,‬די ‪ Q3‬איז גרינג צו‬ ‫עבודה זרה אדער גיד הנשה‬ ‫עפענען ווידיאו‪ Q5 ,‬איז פול מיט געימס און בילדער און מ'קען‬ ‫איך בין א בחור‪ ,‬די שאלה וועלכע דעווייס צו נעמען איז ווי‬ ‫עפענען ווידיאו‪ Q6 ,‬האט די זעלבע פראבלעם און האט נאך‬ ‫איינער זאל פרעגן אזא פראגע‪" :‬איך וויל טון אן עבירה‪ ,‬זאל איך‬ ‫אסאך מער געימס‪ 24-6 .‬האט נשים זינגערס‪ .‬די בעסטע אפציע‬ ‫עסן גיד הנשה פלייש אדער דינען עבודה זרה"‪ .‬זענט עטס נארמאל‪,‬‬ ‫פון אלע איז ‪ Q4‬וואס איך מיין אז מ'קען נישט עפענען קיין‬ ‫מ'לייגט אריין אזא מעסעדזש?‪...‬‬ ‫ווידיאו‪ .‬אבער באמת איז אוממעגליך צו וויסן‪ ,‬ווייל בלויז איינער‬ ‫דארף אויפקומען מיטן טריק‪ ,‬און די זאך איז פערטיג‪.‬‬ ‫קול באשה‬ ‫איך ווייס נישט וואס די ‪ Q‬איז‪ ,‬אבער די ‪ 24-6‬האט אויך מוזיק‬ ‫פון נשים רח"ל‪ ,‬מיט נאך אסאך שעדליכע אינהאלט‪.‬‬ ‫‪11‬‬ ‫נקודה למחשבה‬ ‫שלום קויפט א נייע קובץ מפרשים‬ ‫מיט א צינישן קנייטש אין די אויגן‪" .‬דאס איז זיין‬ ‫גאנצע טאקטיק דיר צו מאכן האלטן די סדרי‬ ‫הישיבה; ער שרעקט דיר אן דו זאלסט קאאפערירן‪,‬‬ ‫דורכדעם וואס ער רעדט דיר איין אז עס לוינט זיך‬ ‫דיר‪ .‬וואס דען זאל ער זאגן? דעם אמת‪ ,‬אז עס גייען‬ ‫נאך קומען רואיגע‪ ,‬געשמאקע צייטן ווען מען וועט‬ ‫'באמת' קענען אויסשטייגן? ער וועט דאס קיינמאל‬ ‫וועלענדיג שפירן שולדיג האט ער אנגעהויבן‬ ‫צוריקצושיסן‪" :‬הערש מיילעך‪ ,‬לאז אפ‪ ,‬הער אויף צו‬ ‫לייגן פרעשור‪ ,‬ס'גענוג די לחץ אין ישיבה‪ ,‬לאז מיר‬ ‫אביסל 'בחור'ן' ‪"...‬‬ ‫דער שמועס איז תיכף אראפ פון די רעלסן און די‬ ‫גאנצע טענה'ריי איז געווארן היציג‪" .‬און ווען‬ ‫פלאנסטו צו ווערן א תלמיד חכם אויב יעצט גייסטו‬ ‫ערש מיילעך שלעפט זיך צום קאווע‪-‬‬ ‫שטיבל מיט שווערע‪ ,‬מידע טריט‪,‬‬ ‫האפנדיג אז די דריטע קאווע וועט שוין‬ ‫ענדליך באווייזן צו עפענען זיינע‬ ‫פארקלעבטע אויגן און אויסלופטערן זיין‬ ‫ה‬ ‫פארנעפלטן מוח‪.‬‬ ‫נאכ'ן אנפילן זיין 'האט‪-‬קאפ' מיט א פרישע‬ ‫נישט דערציילן‪ ,‬ווייל אויב יא קען ער דאך גלייך‬ ‫ארומ'בחור'ן?" האט הערש מיילעך געפרעגט מיט א‬ ‫הייסע קאווע‪ ,‬כאפט הערש מיילעך צוויי שטיקער‬ ‫אהיימגיין – קיינער וועט אים נישט אויסהערן ביים‬ ‫שטעכעדיגע שטימע‪.‬‬ ‫צוקער און שפאנט צוריק אריין אין היכל‪ .‬צו זיין‬ ‫שיעור‪"...‬‬ ‫"אי"ה נאך די חתונה‪ ,‬ווען די גאנצע פרעשור פון‬ ‫גרויסן וואונדער זעט ער אז זיין חברותא שלום איז‬ ‫"ער איז דאך עלטער פון דיר‪ ,‬ער קען דאך דעם‬ ‫אלע זייטן וועט זיך ענדיגן און איך וועל ווערן אן‬ ‫נאך אלץ נישטא‪.‬‬ ‫מציאות בעסער‪ ",‬פרובירט הערש מיילעך‬ ‫אייגענער מענטש‪ ,‬אן קיין קאנטראל פון א מנהל‬ ‫"וואו איז שלום?!" מורמל'ט ער מיט אויפברויז‬ ‫איבערצוצייגן שלום'ן‪.‬‬ ‫אדער א סיסטעם‪ ,‬דעמאלטס וועל איך זיך זעצן‬ ‫צווישן די ציין‪" .‬יעדן טאג לאזט ער מיר דא ווארטן‬ ‫"דאס גיבט אים נאר די 'אויבער האנט' צו‬ ‫לערנען‪ .‬הערש מיילעך‪ ,‬וועסט נאך זען‪ ,‬נאך מיין‬ ‫ווי א נאר‪ ,‬און אפילו ווען ער דערמאנט זיך שוין יא‬ ‫פארקויפן די ברוקלין בריק מיט'ן זאגן אז ער ווייסט‬ ‫חתונה וועל איך זיין א צווייטער מענטש‪"...‬‬ ‫צו קומען‪ ,‬ניצט ער נישט געהעריג אויס די צייט‪ .‬נו‬ ‫בעסער‪ .‬לאגיש שטימט עס נישט‪ ,‬ווייל אונטער‬ ‫"און וואס פלאנסטו צו טון די קומענדיגע פאר‬ ‫נו‪ ...‬קומענדיגע בין הזמנים וועט ער זיך שיינערהייט‬ ‫דרוק און פרעשור קען מען פשוט נישט שטייגן‪.‬‬ ‫יאר ביז דיין חתונה?" האט הערש מיילעך געפרעגט‬ ‫מוזן זוכן א צווייטע חברותא‪".‬‬ ‫פינטל!" ענדיגט שלום דעם שמועס‪ ,‬אן וועלן הערן‬ ‫מיט נייגער‪.‬‬ ‫בעצם איז שלום א וואוילער חסידישער בחור‬ ‫עפעס ווייטער‪.‬‬ ‫"וואס פרעגסטו? יעצט?! אה‪ ...‬קודם דארף איך‬ ‫מיט גוטע השגות און הויעכע שאיפות‪ ,‬אבער הלכה‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫"טאטי‪ ,‬איך וויל יעצט אריבערלויפן אין ספרים‬ ‫זיך אויסטשוכענען פון די ישיבה קטנה יארן‪ ,‬ווען‬ ‫איך בין געווען איינגעשפארט ווי אין תפיסה פון‬ ‫פארטאגס ביז שפעט ביינאכט‪ ,‬און נאכדעם וועלן‬ ‫למעשה טוט ער גארנישט צום זאך‪ .‬אין ישיבה איז‬ ‫ער פארנומען מיט טענות אויף די לימודים און אויף‬ ‫די תקנות הישיבה‪ ,‬און בין הזמנים ‪ -‬טראץ אלע‬ ‫סטאר קויפן א קובץ מפרשים‪ ,‬איך קען אפשר‬ ‫מיר זען ווייטער‪".‬‬ ‫זיינע פלענער צו לערנען פלייסיג און אנקומען‬ ‫אוועקלייגן די סכך שפעטער נאכמיטאג?"‬ ‫"וואס מאכט דיר טראכטן אז נאך די חתונה וועט‬ ‫בלעטער גמרא ‪ -‬ענדיגט זיך עס מיט איין גרויסער‬ ‫"נישט קיין פראבלעם‪ ,‬אבער פארגעס נישט עס‬ ‫זיין בעסער?" האט הערש מיילעך איידעלערהייט‬ ‫גארנישט‪.‬‬ ‫צו טון‪ ,‬איך וויל דיר נישט דארפן נאכאמאל‬ ‫אויפגעברענגט די אנדערע זייט מטבע‪.‬‬ ‫אנשטאט זיך ווייטער צו בייזערן אויף שלום'ן‪,‬‬ ‫דערמאנען‪ .‬און אז דו גייסט שוין יא אין ספרים‬ ‫"דו ווייסט נישט?! דעמאלטס גייט זיך ענדיגן די‬ ‫באשליסט הערש מיילעך אויסצונוצן די צייט און‬ ‫סטאר טו מיר א טובה‪ ,‬קויף מיר ביטע דעם נייעם‬ ‫גאנצע מציאות פון זיין קאנטראלירט‪ .‬איך וועל‬ ‫אנהייבן די קומענדיגע משנה‪" .‬זאגט די הייליגע‬ ‫מדרש רבה וואס איז יעצט ארויסגעקומען‪ ,‬דא‬ ‫קענען לערנען 'ווען' איך וויל‪' ,‬וואס' איך וויל‪ ,‬און‬ ‫משנה‪ ",‬הייבט ער אן צו זינגען מיט א הארציגן‬ ‫האסטו א הונדערטער‪ ,‬עס דארף צו קאסטן בערך‬ ‫'וואו' איך וויל‪ .‬איך וועל קענען כאפן א דרימל ווען‬ ‫גמרא‪-‬ניגון‪" ,‬חמשה תמין וחמשה מועדין‪ "...‬ער‬ ‫ניינציג דאלאר‪".‬‬ ‫איך וועל דארפן‪ ,‬קויפן עפעס צו טועם זיין אדער‬ ‫שווימט אריין אינעם ים התלמוד מיט'ן גאנצן מוח‪,‬‬ ‫"אקעי טאטי‪ ,‬הצלחה רבה‪".‬‬ ‫עפעס צו טרינקען‪ ,‬און אט אזוי וועט גיין פייער פון‬ ‫אינגאנצן פארגעסנדיג פון די פארשעמטע קאווע‬ ‫שלום קומט אריין אין געשעפט‪ ,‬און ער קען‬ ‫די באלאטעס און איך וועל אי"ה שיין אויסוואקסן‪",‬‬ ‫וואס שטייט דארט אין א זייט און קוקט צו די‬ ‫קוים טרעפן א פלאץ דורכצוגיין צווישן דעם גאנצן‬ ‫ענדיגט שלום מיט א ברען און עקסטאז‪.‬‬ ‫סצענע‪.‬‬ ‫עולם און די הויפענעס ספרים‪ .‬שטאקן מיט עוז‪-‬‬ ‫"אבער‪ ",‬טענה'ט הערש מיילעך ערנסט‪" ,‬דער‬ ‫"הערש מיילעך‪ ,‬א גוטן!" רופט שלום אויס‪,‬‬ ‫והדר גמרא'ס פון אלע ישיבה מסכתות ליגן‬ ‫מגיד שיעור האלט דאך אין איין חזר'ן אז מען מוז‬ ‫בשעת ער דרייט זיך די פריש‪-‬געמאכטע פיאות‬ ‫אנגעווארפן אין אלע ווינקלען‪ ,‬אזש עס קוקט דא‬ ‫אויסניצן די בחורישע יארן ווייל דאס איז דער יסוד‬ ‫נאכ'ן נאכמיטאג‪-‬דרימל‪" .‬נו‪ ,‬גיימער לערנען?"‬ ‫אויס ממש ווי א היכל הישיבה נאך מעריב‪ ...‬דאס‬ ‫פונעם לעבן‪ ,‬און אזוי שטעלט מען זיך ריכטיג‬ ‫"אה‪ ,‬שלום‪ ,‬ענדליך ביסטו דא! דו ווייסט ווי‬ ‫גאנצע געשעפט ווירבלט מיט בחורים און אינגעלייט‬ ‫אוועק‪ .‬פאריגע וואך האט ער געזאגט אז דאס זענען‬ ‫לאנג איך ווארט שוין אויף דיר? איך האב שוין‬ ‫וואס זענען געקומען איינקויפן פאר'ן נייעם זמן;‬ ‫די 'בעסטע יארן' פון א מענטש און מ'דארף‬ ‫באוויזן אפצולערנען א גאנצן עמוד מיט צוויי‬ ‫איינער זוכט א שולחן ערוך‪ ,‬א צווייטער א חובת‬ ‫אריינכאפן וואס מער ווייל שפעטער טראגט מען‬ ‫תוספות'ן!"‬ ‫הלבבות‪ ,‬און דער סעילסמאן קען זיך נישט קיין‬ ‫שוין אן עול פון פרנסה און פון אנדערע זאכן וואס‬ ‫שלום האט זיך נישט געפילט באקוועם מיט'ן‬ ‫עצה געבן מיט די פילע שאלות איבער די אלע‬ ‫נעמען אוועק די ישוב הדעת פונעם מענטש‪".‬‬ ‫מצב; ער האט זיך נישט געראכטן אויף אזא סארט‬ ‫סארט ישיבה און כולל ספרים‪.‬‬ ‫"דו פארשטייסט נישט?" פרעגט שלום צוריק‬ ‫קבלת פנים פון זיין חברותא הערש מיילעך‪ .‬נישט‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪12‬‬ ‫מ‪ .‬לעווי‬ ‫לאמיר נוצן דעם שכל און‬ ‫פארשטיין א וויכטיגע נקודה‬ ‫און די סדרי הישיבה‪ ...‬יעצט בענק איך זיך אזוי צו‬ ‫געהעריג‪ ,‬ווייל די צוויי חדשים וואס מיין יענקעלע‬ ‫שלום זוכט זיך אויס א שטילן ווינקל און הייבט‬ ‫יענע צייטן; איך בין געווען א בחור אין א כאלאטל‪,‬‬ ‫האט געציינדלט בין איך געווען אויף גאנצע נעכט‪,‬‬ ‫אן זוכן אינטערעסאנטע ספרים‪ ,‬ווארטנדיג אז די‬ ‫מיט זערא דאגות‪ ,‬זערא אחריות‪ .‬א בית המדרש‬ ‫און איך פלעג וועגן דעם אנקומען אין כולל זייער‬ ‫געדרענג זאל זיך אביסל בארואיגן‪ .‬ער נעמט ארויס‬ ‫מיט א גמרא‪ ,‬א בעט צום שלאפן‪ ,‬לעקטער און עיר‪-‬‬ ‫שפעט‪ ,‬וואס דאס האט ממש גארנישט איבערגעלאזט‬ ‫פונעם שאנק דעם פרישן ספר 'כל ימי גדלתי' וואס‬ ‫קאנדישן‪ ,‬חברותות און גוטע חברים‪ ,‬און וואס‬ ‫פון מיין כולל טשעק‪ ".‬פירט ער אויס מיט א‬ ‫איז א בינטל רייכע זכרונות אראפגעשריבן דורך אן‬ ‫נישט? אוי! זענען דאס געווען רואיגע צייטן‪ ,‬וויאזוי‬ ‫קענטליכן ווייטאג אין זיין שטימע‪.‬‬ ‫אונגארישן איד‪ ,‬און ער הייבט אן בלעטערן דערין‪.‬‬ ‫קען מען דאס צוריקברענגען?! יעצט איז מער‬ ‫"ס'איז ממש אינטערעסאנט מיטצוהאלטן דאס‬ ‫דער מחבר פארציילט דארט איבער זיין שטעטל‬ ‫נישטא די רואיגקייט וואס מ'האט געהאט אין‬ ‫לעבן פון א יונגערמאן נאך די חתונה" – טראכט‬ ‫אינדערהיים און איבער די איינוואוינער‪ ,‬און דערנאך‬ ‫ישיבה‪.‬‬ ‫שלום צו זיך‪" .‬ס'איז גאר אנדערע דאגות און‬ ‫גייט ער אריבער צו זיינע זכרונות פון די בחור'ישע‬ ‫"‪...‬ביסט גערעכט‪ ,‬ס'טאקע אזוי‪,‬‬ ‫יארן‪ ,‬וואס דאס ווערט שוין באמת‬ ‫אז מען הייבט אן אלס בחור איז‬ ‫אינטערעסאנט‪.‬‬ ‫שפעטער גרינגער אנצוגיין‪ ,‬מען איז‬ ‫"גלייב מיר אז איך וויל‪ ,‬אבער‬ ‫שוין געוואוינט צו ליגן אין לערנען‪,‬‬ ‫…יא יא‪ ,‬איך הער וואס דו זאגסט‪,‬‬ ‫אה‪ ...‬קודם דארף איך זיך‬ ‫ס'איז פשוט אוממעגליך‪ ",‬הערט‬ ‫שלום פלוצלינג א געשפרעך פון די‬ ‫אקעי‪ ,‬איך מוז שוין אראפלייגן‪,‬‬ ‫אויסטשוכענען פון די ישיבה‬ ‫אנדערע זייט שאנק‪.‬‬ ‫איינער רופט מיר אריין‪ ",‬ענדיגט זיך‬ ‫די שמועס אויף די אנדערע זייט‬ ‫קטנה יארן‪ ,‬ווען איך בין‬ ‫עס הערט זיך ווי א אינגערמאן‬ ‫גיסט זיך אויס דאס הארץ פאר א‬ ‫שאנק‪" .‬מ'עמער רעדן‪ ,‬זיי געזונט‬ ‫און הצלחה רבה‪".‬‬ ‫געווען איינגעשפארט ווי אין‬ ‫גוטן חבר איבער זיינע פריוואטע‬ ‫שוועריגקייטן‪ .‬שלום וויל ווייטער‬ ‫שלום שטעלט צוריק דעם ספר‬ ‫אין שאנק‪ ,‬און טראץ דעם וואס די‬ ‫תפיסה פון פארטאגס ביז‬ ‫ליינען די זכרונות‪ ,‬אבער ער ווערט‬ ‫אריינגעשלעפט אינעם שמועס‪:‬‬ ‫געדרענג איז נאך היפש גרויס‪ ,‬קויפט‬ ‫ער שנעלערהייט דעם מדרש רבה‬ ‫שפעט ביינאכט‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫"‪...‬נאכאמאל‪ ,‬מיינע בילס אליין‬ ‫קומען אויס איבער דריי הונדערט‬ ‫און א קובץ מפרשים און שפאצירט‬ ‫וועלן מיר זען ווייטער‬ ‫דאלער יעדן איינציגן חודש‪ ,‬און‬ ‫ארויס פון געשעפט; ער פילט אז ער‬ ‫דאס איז נאך אויסער די רענט און‬ ‫מוז כאפן אביסל פרישע לופט און‬ ‫גראסערי וואס איך קען קוים דעקן‪.‬‬ ‫איבערטראכטן דעם גאנצן שמועס‬ ‫און פון מיין קרעדיט קארד באלאנס‬ ‫וואס ער האט יעצט מיטגעהאלטן‪.‬‬ ‫וויל איך אפילו נישט רעדן…"‬ ‫"טאקע אזוי?! דאס איז די מציאות?! אזוי קוקט‬ ‫אנדערע שוועריגקייטן‪ .‬אבער למעשה‪ ,‬מיט אלע‬ ‫עס איז געווארן שטיל פאר א לאנגע מינוט; דער‬ ‫א יונגערמאן צוריק אויף די ישיבה יארן?! הייסט‬ ‫זיינע פראבלעמען איז ער כאטש נישט אין ישיבה‪,‬‬ ‫יונגערמאן לאזט יענעם אויסרעדן‪.‬‬ ‫דער מגי"ש ווייסט יא וואס ער רעדט‪ ,‬און איך בין‬ ‫די עכטע פרעשור האט ער נישט‪".‬‬ ‫"דו כאפסט נישט מיין מצב‪ "...‬הערט שלום‬ ‫גאר דער וואס לעבט אין א טעות‪ .‬אהא‪".‬‬ ‫מיט זיין בחור'ישע נייגער האלט שלום ווייטער‬ ‫ווייטער ווי יענער רעדט זיך אפ‪" ,‬איך וויל באמת‬ ‫שלום מאכט ביי זיך אפ אין הארץ גאר פעסט‪,‬‬ ‫מיט דעם שמועס‪.‬‬ ‫קענען גוט די מקצועות וואס איך לערן‪ ,‬אבער מיין‬ ‫זאל זיין וואס זאל זיין‪ ,‬עס מוז געשען א דראסטישע‬ ‫"אוי‪ ,‬איך האב מיר גארנישט פארגעשטעלט וואס‬ ‫קאפ איז נישט רואיג ביים לערנען‪ ,‬איך האב נישט‬ ‫טויש ‪ -‬די בחורי'שע יארן זענען א פערזענליכע‬ ‫דאגות מיינט‪ ",‬קרעכצט דער יונגערמאן נאכאמאל‬ ‫קיין טראפ ישוב הדעת‪ .‬די געלט וואס קומט אריין‬ ‫מתנה וואס מען מוז אויסנוצן! די יארן וועלן שוין‬ ‫און נאכאמאל‪" .‬אין ישיבה איז מיין גאנצע דאגה‬ ‫יעדן חודש איז ווייט נישט גענוג צו דעקן די‬ ‫קיינמאל נישט צוריקקומען‪ ,‬און אויב מען וויל‬ ‫געווען צו רופן אהיים בעטן 'טאטי‪ ,‬שיק מיר הויזן'‪.‬‬ ‫הוצאות‪ ,‬און אפילו דאס ביסל קומט נישט אן אין‬ ‫טאקע אויסוואקסן‪ ,‬איז יעצט די צייט!‬ ‫יענע צייטן האב איך זיך איינגערעדט אז איך‬ ‫צייט‪ ,‬און מיין לענדלארד נעמט נישט אן קיין‬ ‫יעצט!‬ ‫פארשטיי שוין וואס דאס לעבן מיינט‪ ,‬און וואס‬ ‫תירוצים‪ .‬די פרעשור איז שרעקליך‪".‬‬ ‫'פרעשור' באדייט‪ ,‬למשל זיך צושטעלן צו די זמנים‬ ‫"כולל געלט האב איך לעצטנס נישט באקומען‬ ‫אריינגעזאגט‬ ‫דרשות‬ ‫רייכע‬ ‫פעציעלע‬ ‫טעגליך‬ ‫חיזוק‬ ‫ספעציעל פאר דיר‬ ‫דורך מגידים‬ ‫מפורסמים‬ ‫פריעקט‬ ‫ן הזמנים‬ ‫שליט"א‬ ‫און פלאם‬ ‫דיך אויף!‬ ‫‪718.400.7277‬‬ ‫ווילסט עס נישט פארפאסן ‪,‬רוף‬ ‫אריין טעגליך די ‘הבדלה פלאמען‘‬ ‫טעלעפאון ליין‬ ‫דורכזיכטיג ☺‬ ‫סענדי לערנט מטה אפרים‬ ‫עניוועי אפשר קומסט יעצט אהיים העלפן בויען די‬ ‫"איך האב יעצט אנגעהויבן לערנען‪ ,‬אפשר באלד"‬ ‫"אקעי‪ ,‬איך הייב יעצט אן מיט אברהם ברוך און‬ ‫סוכה?''‬ ‫ווען דו קומסט אהיים וועסטו ארויס העלפן"‬ ‫"אקעי‪ ,‬ביי"‪.‬‬ ‫א פארלייכטערונג קרעכץ רייסט זיך ארויס פון‬ ‫שמועס פארמירט זיך‪.‬‬ ‫מיינט נישט אז דאס איז געווען דער ערשטער‬ ‫שמועס פונעם היינטיגן טאג‪ ,‬ער איז שוין‬ ‫אנגעקומען אין ביהמ"ד אזוי פריה ווי ‪ ,10:30‬נאר‬ ‫צווישן מקוה‪ ,‬קאווע‪ ,‬סליחות האט זיך פארמירט‬ ‫עטליכער רואיגע שמועסן אינדרויסן פון ביהמ"ד‪.‬‬ ‫ער ענדיגט די שמועס‪ ,‬יעצט איז שוין כמעט‬ ‫געשמאקע אטמאספערע שפירט זיך אין‬ ‫די ישיבה‪ ,‬א קלייניקייט‪ ,‬ס'קומט בין‬ ‫הזמנים… אט אט און מען גייט שטיין‬ ‫אויף די אייגענע פיס‪ ,‬און נישט זיין‬ ‫געבינדן צו סדרים און בחינות‪ .‬בחורים מאכן‬ ‫א‬ ‫פלענער‪ ,‬איינער טרעפט זיך א פארמיטאג חברותא‪,‬‬ ‫א צווייטער שמועסט אפ צו בויען סוכות‪ ,‬און א‬ ‫סענדי‪.‬‬ ‫‪ ,2:00‬ער מאכט דעם וועג אהיים מיט רואיגע טריט‬ ‫דריטער האט אן ערנסטער פלאן ארויס צו העלפן‬ ‫''סוי וואס איז נייעס?'' הייבט דודי אן די שיעור…‬ ‫שלעפנדיג איין פיס נאכן צווייטן‪ ,‬אה א געשמאקע‬ ‫זיין פעטער פארקויפן אתרוגים‪ ,‬ער וועט לייזן א‬ ‫''וועלכע פלעי פלאנסטו למעשה צו גיין? אונטערן‬ ‫אלול ווינטל קומט אים אנטקעגן‪.‬‬ ‫שטיקל אפותיקי דערויף‪.‬‬ ‫אדער וואגשאהל?''‬ ‫ארום צוויי דרייסיג איז זיין אייער שפייז גרייט‪,‬‬ ‫צווישן די פרייליכע בחורים געפינט זיך אויך‬ ‫''נע מיין טאטע וועט מיר זיכער נישט לאזן גיין‪,‬‬ ‫ער גיבט זיך א וואש‪ ,‬צינד אן דעם נייעס האטליין‬ ‫סענדער ברוך‪ ,‬ער איז גאר פרייליך; "ענדליך גייט‬ ‫כ'וועל עס מוזן זעהן נאכדעם…''‬ ‫און מען עסט פרישטאג‪.‬‬ ‫מען שוין ארויס פון צווישן די פיר תפיסה ווענט פון‬ ‫אז די זייגער ווייזערלעך דערגרייכן ‪ 6:15‬רופט זיך‬ ‫די פעמילי פאון צוקלינגט זיך… דודי איז אויף די‬ ‫ישיבה‪ ,‬עס קומט א גוטע חודש‪ ,‬אן קיין מגיד‬ ‫דודי אן אז ער דארף שוין גיין‪'' ,‬אבער מען האט נאך‬ ‫אנדערע זייט‪'' ,‬וואס טוציך סענדי עס איז שוין‬ ‫שיעורים אויפן קאפ‪ ,‬אן קיין משגיחים וואס טרייבן‪,‬‬ ‫גארנישט געלערנט‪ ,‬טענה'ט סענדי‪ ,‬מען מוז עפעס‬ ‫קוואדער נאך דריי גיי מיר לערנען?''‬ ‫נישטא קיין חזרות מיט חברותות‪ ,‬מען דארף נישט‬ ‫לערנען''‪ ,‬אזוי ארום ווערט די ערשטע סעיף פון‬ ‫''יא יא'' ‪ -‬א שמאגל אריין דעם פעמעלי פאון אין‬ ‫צאלן קנס אז מען שטייט אויף שפעט‪ ,‬בקיצור…‬ ‫מטה אפרים אפגעלערנט מיט א בליץ שנעלקייט‬ ‫טאש און מ'גייט…‬ ‫פרייהייט"‪.‬‬ ‫איידער די חברותא צוטיילט זיך‪ ,‬ונפרדו לשלום‪.‬‬ ‫ווען סענדי איז אהיים געקומען זענען שוין די‬ ‫ווענט פון די סוכה געשטאנען‪.‬‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫בית המדרש מושב שמחים אנטפאנגט זיי היבש‬ ‫''סענדער ברוך'' עס איז זיין גוטע חבר דודי'ס‬ ‫שטימע‪'' ,‬וואלסט געוואלט לערנען בחברותא בין‬ ‫הזמנים?'' אה מיט דודי קען מען פיין פארברענגען‪,‬‬ ‫נאך עטליכע מאל עפענען די פרידזש צו זעהן‬ ‫שטיל‪ ,‬די ערשטע זאך איז פארשטייט זיך א קאולע‬ ‫''אוודאי''‬ ‫אויב עפעס איז ארויס געוואקסן דארטן וואס איז‬ ‫פון די ווענדינג מאשין‪ ,‬אן דעם איז נישט דא מיט‬ ‫''אקעי‪ ,‬ווען ווילסטו לערנען?''‬ ‫נישט געווען פריער‪ ,‬און נאך עטליכע וויכטיגע קול‬ ‫וואס אנצוהייבן‪ .‬נאך א קורצע רייבעריי מיטן גוי פון‬ ‫''עםםם'' ‪-‬טראכט סענדער ברוך ‪'' -‬נישט פאר‬ ‫מבשר קאלס צו הערן צו עס איז דא עפעס א פרישע‬ ‫ביהמ''ד גייט מען אריין אין היכל התורה‪.‬‬ ‫דריי אזייגער''‬ ‫באמבע‪ ,‬גייט סענדי צו מנחה מעריב‪.‬‬ ‫''נא וואס גייט מען לערנען''‬ ‫''געוואלדיג‪ ,‬בלייב מיר אויף דריי אזייגער אין‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫אנקומענדיג אין ביהמ"ד זעט ער א קופקע‬ ‫''וואס טאקע? אפשר גמרא מס' ר''ה? נע מ'גייט‬ ‫זיכער נישט ענדיגן‪ ,‬און סתם אזוי איז שוין כמעט‬ ‫ר''ה וואס גייט מען טוהן נאכדעם? און בכלל גמרא‬ ‫ביהמ''ד מושב שמחים‪ ,‬יא?''‬ ‫''אקעי‪ ,‬וואס גייט מען לערנען?''‪ ...‬פרעגט דודי‬ ‫''יא''‬ ‫בחורים שמועסן אין הויף‪ ,‬ער שטעלט זיך צו‪.‬‬ ‫איז נישט פאר בין הזמנים מ'דארף עפעס גרינגער‪,‬‬ ‫מיט אזא האלבע שמייכל‪,‬‬ ‫''אזא איינער ווי אים איז וואן אף עי קיינד'' זאגט‬ ‫אפשר נ"ך אדער עפעס אנדערש?"‬ ‫''כווייס?‪ ..‬מ'העט שוין זעהן…''‬ ‫נחמן מיט אייפער‪ ,‬יוי איז ער גוט… ''ווער'' פרעגט‬ ‫די צוויי חברים שפאנען צום ספרים שאנק‪ ,‬און‬ ‫גוט‪ .‬אפגעשמועסט‪.‬‬ ‫סענדי מיט נייגער''‬ ‫מ'קוקט…‬ ‫סענדער ברוך נעמט זיין גמרא‪ ,‬נעמט ארויס די‬ ‫"מעכי שטומפיג" דו מיזט זעהן די לעצטע ווידיאו‬ ‫''אפשר קדושת לוי אויף ימים נוראים?''‬ ‫פעקל צעטלעך וואס ליגן דארט צונויפגעזאמעלט‪,‬‬ ‫פון אים‪ ,‬מ'קען משוגע ווערן‪.‬‬ ‫''עה‪ ,‬קדושת לוי איז פאר חנוכה''‬ ‫פולע קאטשקערייען און מאלערייען וואס זענען‬ ‫זיי רוקן זיך מער אריין הונטערן בית מדרש‪ ,‬נחמן‬ ‫''קעי מאך נישט אזא מצב‪ ,‬נעם עניטינג און‬ ‫פאבריצירט געווארן במשך די לאנגע פארלערנען'ס‬ ‫נעמט ארויס זיין ‪ Q‬און עס הייבט אן שפילן‪ ,‬איינס‬ ‫לאמיר גיין''‬ ‫מדי יום ביומו‪ ,‬ער שליידערט עס אריין אין‬ ‫ברענגט די צווייטע‪ ,‬די חברה ראולן פאר געלעכטער‪,‬‬ ‫''גוט‪ ,‬איך נעם א מטה אפרים'' ''קעי ברענג מיר‬ ‫גארביטש‪ ,‬קיינער דארף דאס נישט זעהן‪ .‬די גמרא‬ ‫ער קען נישט אטעמען‪.‬‬ ‫אויך''‬ ‫און די קובץ גייען אריין אין זעקל און מען גייט‬ ‫''יוי'' כאפט זיך סענדי "עס איז שוין ‪ 8‬מינוט צום‬ ‫עס איז ‪ 4:00‬אזייגער ווען צוויי חשוב'ע בחורים‬ ‫אהיים… עעענדליךך‪.‬‬ ‫זמן… איך קום שוין צוריק"‪ .‬ער שלייכט זיך אריין אין‬ ‫א שטיבל זיך מיטצוכאפן מיטן בעל תפילה‪ ,‬און נאך‬ ‫פינף א האלב מינוט איז ער שוין צוריק דארט אין‬ ‫סענדער ברוך און דוד זעצן זיך אראפ איבער אפענע‬ ‫מטה אפרים'ס און סאדע קענס‪.‬‬ ‫דררר…‪ .‬די פעמעלי פאון אין סענדי'ס טאש‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫די זייגער קלאפט אויף ‪ ,12:55‬סענדער ברוך‬ ‫בעק און מען איז ממשיך מיט די קאמישע ווידיאו‬ ‫צודריזלט זיך‪' ,‬טאטי' קומט ארויף אויפן קאלער איי‬ ‫לייגט צוזאם זיין תפילין מורמעלנדיג דעם יום‪ ,‬זאגט‬ ‫סצענעס‪.‬‬ ‫די‪ ,‬אז א טאטע קאלט הייבט מען אויף‪'' ,‬העלא''‬ ‫עלינו‪ ,‬מ'בלאזט שופר‪ ,‬לדוד ה' אורי‪ ,‬און אה‪ ,‬יענקי‬ ‫נאך א שעה פארברענגען האט ער שוין פארפאסט‬ ‫''אה סענדי דו האסט די פאון מאמי זיכט עס…‬ ‫איז דא‪'' ,‬וואס טוט זיך?'' א לופטיגע בין הזמנים‬ ‫חודש תשרי תשפ"ז‬ ‫‪14‬‬ ‫דורכזיכטיגע אריינבליקן‬ ‫אין באהאלטענע ספערן‬ ‫האלטן אינמיטן אויסשמועסן 'אונטערן'‪ .‬זיין טאטע‬ ‫מען גייט צוריק אבער‪ ,‬וויל איך דיר לאדענען ביי‬ ‫דעם מנין מעריב‪ ,‬און די נעקסטע גייט זיין הערשט‬ ‫בויט די סוכה מיט אברהם ברוך‪ ,‬בשעת ער 'האט‬ ‫אונז אינדערהיים מארגן ‪"4:00‬‬ ‫‪" ,10:00‬איך גיי קיין שומר שבת" האט ער באשלאסן‪.‬‬ ‫ערשט אנגעהויבן לערנען'‪ .‬זיין מאמע ווארט אויף‬ ‫''וואס איז? זאג מיר נישט ביזט געווארן א חתן…‬ ‫אנקומענדיג אין ביהמ"ד האט ער זיך געטראפן מיט‬ ‫מילך‪ ,‬און ער זיצט אין בית המדרש מיט א‬ ‫אונז זענען נאכנישט די עידזש…" זאגט סענדי‪,‬‬ ‫שלוימי‪.‬‬ ‫סענדוויטש וואס האט געהאט מער באשטאנדטיילן‬ ‫"ניין‪ ,‬נישט קיין חתן‪ ,‬אבער א שטיקל חתן"‬ ‫"אה‪ ,‬שלוימי איך האב דיר שוין נישט געזען א‬ ‫ווי זיין גאנצער סדר היום‪.‬‬ ‫"וואס הייסט א שטיקל‪ ,‬דיין זייט איז שוין‬ ‫גאנצער זמן‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי איז דארט אין ארץ ישראל?"‬ ‫ער זעט זיך ווידער שטיין הונטערן בית המדרש‬ ‫מסכים…?"‬ ‫שלוימי האט אים אנגעהויבן אראפצולייגן מיט‬ ‫און ראולן פאר געלעכטער‪ .‬דעמאלט האט ער‬ ‫"איך האב געענדיגט מסכת שבועות‪ ,‬און איך מאך‬ ‫באק ציינער איבער זיין אנגעפולטער זמן‪ ,‬און‬ ‫געמיינט אז ער האט די בעסטע בין הזמנים‪ ,‬אבער‬ ‫אי''ה א קליינע סיום פאר אפאר חברים ‪ -‬דו ביסט‬ ‫נאכמער איבער דעם אב בין הזמנים וואס ער האט‬ ‫וואו איז יעצט יענער געלעכטער?‬ ‫העפליך געלאדענט‪ ,‬און איך קוק ארויס אויף דיין‬ ‫געהאט‪ ,‬סענדי האט געפלאצט פאר קנאה‪.‬‬ ‫פארשוואונדן‪.‬‬ ‫השתתפות"‪.‬‬ ‫עס איז שוין געווען קרוב צו ‪ 2‬אזייגער ביינאכט‪,‬‬ ‫וואו זענען די אלע 'מעכטיגע' ווידיאוס? ער קען‬ ‫''וואוו וואוו דעיס איז מעיזשער נייעס‪ ,‬ווען‬ ‫ווען סענדי האט פלוצלינג באמערקט דעם זייגער‬ ‫זיך אפילו נישט דערמאנען וואס דארט איז געווען‬ ‫האסט עס געלערנט?''‬ ‫ליגנדיג אין בעט מיט מאשינען אין די אויערן‪" .‬אוי‪,‬‬ ‫אזוי קאמיש‪.‬‬ ‫" יעצט בין הזמנים‪ ,‬ס'איז פופציג בלאט‪ ,‬און איך‬ ‫ס'איז אזוי שפעט‪ ,‬און כ'האב סתם דורכגעשטופט א‬ ‫וואו זענען די שעות אהינגעקומען?‬ ‫האב יעדן טאג געלערנט איינס א האלב בלאט‪ .‬סוי‬ ‫טאג‪ ,‬מארגן הייב איך אן מיט א פרישקייט"‪.‬‬ ‫ער פילט ווי דער פנים ברענט אים‬ ‫פאר בושה‪ .‬טעג וואס האבן אים‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫אויסגעזען ענדלאז זענען פלוצלינג‬ ‫פארביי‪ ,‬און ער קען נישט צוריקכאפן‬ ‫נאך א שעה‬ ‫דער קומענדיגער טאג האט סענדי‬ ‫ווייטער געכאפט חצות‪ ,‬און מקיים‬ ‫אפילו איינס פון זיי‪.‬‬ ‫משה נתן האט געבויט סוכות‪ .‬חיים‬ ‫פארברענגען האט ער‬ ‫געווען דעם 'מיעוט שיחה' מיט א‬ ‫גרויסער הידור‪ ,‬שמועסנדיג מיט יעדן‬ ‫האט געענדיגט א מסכת‪.‬‬ ‫און ער?‬ ‫שוין פארפאסט דעם מנין‬ ‫בחור וואס איז געווען גרייט צו טרייבן די‬ ‫צייט‪.‬‬ ‫ער האט געעפנט דעם פרידזש‪.‬‬ ‫מעריב‪ ,‬און די נעקסטע‬ ‫די סעלפאן דריזלט‪" ,‬העלא"‬ ‫געהערט האטליינס‪.‬‬ ‫געקוקט ווידיאוס‪.‬‬ ‫גייט זיין הערשט ‪,10:00‬‬ ‫"יא‪ ,‬אפשר גייסטו קויפן א מילך אין‬ ‫גראסערי? און אויך נאך אפאר זאכן וואס‬ ‫און געמאכט פלענער פאר 'מארגן'‪.‬‬ ‫"א גאנצער סימן מטה אפרים"‪,‬‬ ‫"איך גיי קיין שומר שבת"‬ ‫איך דארף פאר אינגרידיענטס"‬ ‫"אם‪ ,‬מאמי‪ ,‬איך ענדיג דא מיט מיין‬ ‫מורמלט ער צו זיך‪" .‬כמעט"‪.‬‬ ‫חברותא‪ ,‬און איך גיי אין גראסערי"‬ ‫ווען ער וואלט זיך נאר אביסל‬ ‫"אקעי‪ ,‬אבער מאך עס שנעל"‬ ‫אנגעשטרענגט… א פשוט׳ער סדר היום‪.‬‬ ‫"יא שאר"‪.‬‬ ‫א נארמאלער חברותא‪ .‬ער וואלט אפשר‬ ‫אז מ'גייט אין גראסערי איז ער שוין‬ ‫נישט געלאכט יעדע מינוט — אבער כאטש עפעס‬ ‫דו קומסט?''‬ ‫געגאנגען קויפן א דיקן סענדוויטש הויעך פינף‬ ‫געטון מיטן טאג‪.‬‬ ‫''קען זיין‪ ,‬איך דארף זען אויב איך בין מארגן‬ ‫אינטשעס‪ ,‬אנגעפולט מיט אייער שפייז‪ ,‬סחוג‪,‬‬ ‫חיים וועט מארגן זאגן דעם הדרן‪.‬‬ ‫פארנומען"‪ ,‬ענטפערט סענדי‪.‬‬ ‫פוטער און קרים טשיס‪ ,‬טאנא‪ ,‬טאמעיטאס‪ ,‬פיקל‪,‬‬ ‫און איך? פון גרויס ליידיג גיין בין איך אראפ פון‬ ‫זינען כמעט‪ ,‬זיך געדרייט און געפרייט‪,‬‬ ‫אויפגעשטאנען שפעט‪ ,‬געהערט אלע מיני האטליינס‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫חיים איז שוין לאנג פארשוואונדן פונעם‬ ‫סאוער פיקל‪ ,‬לעטוס‪ ,‬סאוער קראוט‪ ,‬און נאך‬ ‫עטליכע וויכטיגע נארהאפטיגע באשטאנדטיילן‪.‬‬ ‫"איך קען דאך נישט אהיימקומען מיט די עסן‬ ‫געקויפט א דעווייס אונטער די נאז פון מיין טאטע‬ ‫האריזאנט‪ ,‬אבער סענדי שטייט נאך אויפן זעלבן‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬מיינע שוועסטערס וועלן אויסגיין‬ ‫און זיך אנגעקוקט מיט אלע שטותים‪ ,‬געווארן‬ ‫פלאץ‪.‬‬ ‫פאר קנאה‪ ,‬לאמיר גיין עסן אין ביהמ"ד"‪.‬‬ ‫דעפרעסט און געקוקט נאך איצי פיצי ווידיאוס‪.‬‬ ‫"פופציג בלאט… יעדן טאג אנדערהאלבן בלאט…"‬ ‫עעענדליך קומט ער אהיים‪" ,‬האסט געברענגט די‬ ‫ער נעמט ארויס דעם ‪ ,Q‬קוקט דערויף א לאנגע‬ ‫די ווערטער דרייען זיך אים אין קאפ‪ .‬חיים גייט‬ ‫מילך?"‬ ‫רגע‪ ,‬און לייגט עס נישט צוריק אין טאש‪.‬‬ ‫יעצט אהיים צוגרייטן א סיום‪ ,‬א גאנצע מסכת ליגט‬ ‫"אה‪ ,‬איך האב פארגעסן פארוואס איך בין‬ ‫ער עקלט זיך דערפון‪ ,‬ער זרק'עט עס אריין‬ ‫אים אין קעשענע‪ ,‬יעדן טאג פון זיין בין הזמנים‬ ‫געגאנגען"‪.....‬‬ ‫אינעם דערנעבנדיגן סוער‪.‬‬ ‫סענדר ברוך האט אן החלטה‪ ,‬די לעצטע צוויי‬ ‫טעג פון בין הזמנים הייב איך שוין אן מסכת שבת‪.‬‬ ‫האט באקומען א בלאט‪ ,‬א צורה‪ ,‬א תכלית‪.‬‬ ‫און וואס ליגט אין סענדי׳ס קעשענע?‬ ‫דער ‪.Q‬‬ ‫⋅⋅⋅‬ ‫אסרו חג סוכות‪ ,‬סענדי שפאצירט געמיטלעך‪,‬‬ ‫און דאס איז 'שוין' אן הכנה פארן קומענדיגן בין‬ ‫פלוצלינג שפירט זיך דער קליינער כלי שווער ווי‬ ‫אה‪ ,‬חיים קומט אים אנטקעגן‪ ,‬חיים איז זיין גוטע‬ ‫הזמנים‪ ,‬איך וועל דאס לערנען אין די פרייע צייט‬ ‫א שטיין‪.‬‬ ‫חבר פון ישיבה‪'' ,‬נא חיים מען גרייט זיך צוריק צו‬ ‫במשך דעם קומענדיגן זמן‪ ,‬און בעז"ה קומענדיגע‬ ‫די גאנצע בין הזמנים שפילט זיך אים אפ פאר די‬ ‫גיין''‬ ‫בין הזמנים מאך איך א סיום!‬ ‫אויגן; דער מטה אפרים ליגט אפן‪ ,‬ער און דודי‬ ‫''יא יא'' איז חיים היבש אויפגעלייגט ''נאך פאר‬ ‫‪15‬‬ ‫בס"ד‬ ‫שעפעלע‪,‬‬ ‫דאס איז‬ ‫א סכנה‪!..‬‬ ‫!‬ ‫עס זענען פארהאן זאכן וואס קוקן אויס‬ ‫אינטערעסאנט און מיר ווילן זיך שפילן מיט זיי‬ ‫אבער עס איז א שרעקליכע סכנה!!‬