הבדלה בליצן - אידיש · Havdulah Blitzen - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

בס"ד
חודש אלול תשפ"ו
Issue #32
אייגענע
עקספיריענס
אן אינערליכע
געראנגל
פראקטיש גערעדט
מען קען שוין ב"ה
פילטערן רוב קארס!
איך האב
געהאט א
פערזענליכע געשיכטעס
אינהאלטסרייכע שמועסן מיט אידן וואס זענען ארויף א דרגא
צו א שטארקערע פילטער — און שפירן די ריינקייט יעדן טאג פילטער
אלע אפציעס זענען אויפן טיש
אבער איך בין
פילטערינג ריזן :גדר,משומר,טעג ,לייגן ארויס אלע זייערע
פילטערינג אפציעס אויפן טיש נישט געווען רואיג
3 סורוועי
4 געזען און געהערט חודש אלול תשפ״ו
6 אומגעפילטערטע שמועסן ISSUE 32
18 פראקטיש גערעדט
______________________
20 אפיסעס
______________________
HAVDULAH
130 LEE AVE. #680
22 ליינער גריסן BROOKLYN, NY 11211
______________________
PHONE: 718.851.2399
ENGLAND: 44.203.808.7373
FAX: 718.942.9183
EMAIL: MAIL@HAVDULAH.ORG
______________________
ADS: ADS@HAVDULAH.ORG
28 אייגענע עקספיריענס MAILING LIST:
SUBSCRIBE@HAVDULAH.ORG
______________________
PROJECT OF HAVDULAH
38 טעכנעלאגישע אלערטס DESIGN & PRODUCTION
זייט א חלק פון דעם זיכוי הרבים -וואס ברענגט קלארקייט זענט איר גרייט צו טוהן
עסקנות פאר די הייליגע
און אויפוואכנוג פאר צענדליגער טויזנטער אידישע קינדער 'הבדלה' ארגאניזאציע?
צו נעמען די ריכטיגע שריט ,דער זכות איז ענדלאז!
רופט אדער שיקט א אימעיל מיר קענען נוצן ӪJAYKAY X YESSEGE
718.851.2399 #3 / SUBSCRIBE@HAVDULAH.ORG אייער הילף!
חודש אלול תשפ"ו 2
718.851.2399 #9
E. MAIL@HAVDULAH.ORG
FAX. 718.942.9183 סורוועי
אנדערש ווי א בראוזער וואס מ'קען פילטערן איז 'עפפס' דערווייל
א זאך וואס מ'קען נישט געהעריג פילטערן -אונזער שאלה איז:
ש א ל ה #1
1איך נוץ נאר עפפס וואס האבן בכלל נישט קיין אסור'דיגע בילדער
2נאר עפפס מיט ווייניג בילדער -למשל בענק און קרעדיט קארדס וואספארא
אבער נישט שאפינג א.ד.ג.
סארט עפפס
3איך נוץ נאר 'געפילטערטע' עפפס פון מיין פילטער קאמפאני
4אלע עפפס וואס מיין פילטער לאזט אדורך
נוצט איר?
1פילטער קאמפאניס זאל אהערשטעלן מער
כשר'ע עפפס
2א פילטער זאל נישט דורכלאזן עפפס מיט
'אפטע' ראיות אסורות
3א פילטער זאל בכלל נישט דורכלאזן אן עפפ
מיט 'סיי וועלכע' ראיות אסורות
4פילטער קאמפאניס זאלן לאזן וויסן זייערע
באניצער איבער די פראבלעם
לאמיר הערן אייער שטימע! 718.851.2399 9#
7%
46%איך לעש אויס די קאר 27%
13%איך זאג אז קיינער זאל נישט וועלכע 21%
אנרירן די סקרין 43% נייע 2026
13%איך זאג אז קיינער זאל נישט קוקן
אויפן סקרין
קאר האט
נישט קיין
46%
רעזולטאטן
27%זיי ווייסן סייווי נישט וויאזוי אינטערנעט? פונעם
אנצוקומען דערצו 13% פאריגן
13%
29% סורוועי
27%
ווען איר גייט 7%קיין איין קאר האט נישט קיין אינטערנעט
ארויס פאר א
וויילע פון די 21%עס איז נאר דא אינטערנעט אויב מ'באצאלט
קאר ,לאזט 46%
איר איבער 29%אלע נייע 2026קארס קומען אויטאמאטיש
אייערע קינדער מיט אינטערנעט
אין קאר מיט 43%עס איז נאך דא קארס וואס האבן נישט
13% אפענע קאר- קיין אינטערנעט
אינטערנעט?
13%
3
געהערט און געזען
שהחיינו וקיימנו הכרזת קודש
לזמן הזה! כ"ק אדמו"ר מסאטמאר שליט"א איז
אין ליכט פון די לעצטיגע מעורר איבער דאס אחריות פון עלטערן
די איבער אויפוואכונג נישט צו געבן סעלפאונס פאר זייערע
שרעקליכער סכנה פון גוגל- בחורים.
טשעט מעלדט די בארימטע
פילטערינג קאמפאני 'גדר' אין א
פרישע מעסעדזש אז זיי וועלן
דאס ביי דיפאלט בלאקן פאר אלע
זייערע קאסטומערס.
טעכנאלאגישע הילף
פאר בחורי הישיבות
מפעל לטהר שע"י חסידי סקווירא
ברייטערן אויס זייערע פעולות פאר כשר'ע
טעכנעלאגיע -אויך אין די ישיבות ,אז די
בחורים זאלן האבן די ריכטיגע אינפארמאציע
וויאזוי צו בלייבן אפגעהיטן פון נישט-כשר'ע
כלים.
פרשת ראה תשפ''ו
בשורה משמחת
באנו להודיע בזה שבסייעתא דשמיא החל מיום ג' פר' ראה יהיה
אפשרות לסדר בהאפיס של קהל תורת חיים אצל ה'שטיבלעך',
מיט א
סערוויסעס פילטערס
קאמפיוטער
אויפוואכונג אין קהילות קדושות איבערן פארלעסליכע השגחה! ע''י ממונה מיוחד
מכשול פון אפענע קאר-אינטערנעט כגון לשלוח ולקבל אימעיל ,ולשלוח פארמס ,טייפן מודעות ,עניני באנק ,וכדו'.
בק"ק באבוב 45איבער שטארקע אויפוואכונג
משעה 2:00עד 2:30
שעות האפיס בכל יום
עקסידענט אלערט איבער די פראבלאמאטישע אינטערנעט קארן .ווי עס די פילע פילטערס וואס ווערט באניצט אינעם סערוויס פרייזן
לויטעט :א איד זיצט נישט אין קיין אומגעפילטערטע קאר! היימישן גאס אין די צייט וואס ס'איז בכלל נישט
יעדע סערוויס $3 :מער פון 5מינוט $1יעדע מינוט.
קאפיס – .25cא קאפי
פאסיג צו ווערן אנגערופן פילטער .רופענדיג דעם
ובס"ד יהיה לעזר ולאחיסמך לאנ''ש החשובים לסדר ענינים הנצרכים
להם בקל ,בלי להצטרך להיכנס בקיאסקן ,ולהתרחק מהשתמשות
באינטערנעט ,כמו שעורר כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א כמה פעמים.
בס"ד
ציבור זיך נישט צו פארלאזן אויף סיי וועמען נאר
ואטהר ואתקדש בקדושה של מעלה ועי"ז ישפע שפע רב לנו ולכל ישראל.
זיך נאכפרעגן ביי די מומחים וואס איז עכט
הנהלת הקהלה
נ.ב .הסערוויס הוא מיוחד ל'מעמבערס' דקהלתינו הק'.
כשר!
דיין
קאר האט
קיאסקן זענען א
אפענע
אינטערנעט!
עקסידענט אלערט
פראבלעם
שפאגעל שפאגל-נייער 'קאמפיוטער סערוויס' בק"ק
נייע וויזניץ מאנסי ,וואו א ספעצילער ממונה שטעלט
קאר. צו נויטיגע קאמפיוטער ארבעט ווי אימעיל'ס
א איד זיצט
נישט אין קיין אבער איז וכדומה פאר א מינימאלע אפצאל ,כדי
אומגעפילטערטע
קאר! נאכנישט גרייט אפצושטעלן די באניץ פון קיאסקן וואס האט
הבדלה טעקניקל סופארט718-851-2399 #1 :
צום נוצן! שוין געברענגט אסאך מכשולות.
KLS BRANDING 347.668.5394
חודש אלול תשפ"ו 4
האט איר עפעס געזען אדער געהערט?
718.851.2399 #9
MAIL@HAVDULAH.ORG
היכי דמי תשובה? כלל ישראל
זעלטענע געלעגנהייט צו תשובה טון באותו מאכט
מקום ,ובאותו… דורכן הערן תקיעת שופר אין אינאיינעם
חודש אלול פון אן עפפ. הבדלה
ענגליש-רע ד נד ע
וועלט נעמט אויף מיט
עקסטאז דאס נייע
פראפעסיאנאלע
'המבדיל-ביכל' אויף
ענגליש ,וואס אינהאלט
רייכע אינפארמאציע
און קלארקייט איבער
דאס שעדליכקייט פון
סאושעל-מידיע באנוץ.
ריכטיגע תורה וגדולה
מבצרי הכוללים אין קרית יואל שטעלן
ארויס געשמאקע פאזעטיווע חיזוק פאר 'בני
תורה' צו האלטן א העכערע סטאנדארט ביים
ניצן טעכנאלאגיע.
א כשר'ע קאר ריכטיגע תורה וגדולה
חיזוק דעםפאזעטיווע
באמפער- געשמאקעמערקטמבצרי הכוללים אין קרית יואל שטעלן ארויס
ד ש מ י א ב ס י י ע ת א טעכנאלאגיע. ניצן ביים
סטיקער וואס פארציילט פאר פאר 'בני תורה' צו האלטן א העכערע סטאנדארט
יעדן מיט שטאלץ ,אז דא פארט א
אַ הה ,ווי אַ נגענעם איז צו
זען ווי עכטע בינ תורה פירן קאר וואס איז גע'כשר'ט געווארן
א געהויבענעם לעבנס- דורך 'הבדלה טעקנישאנס'.
שטייגער .ביי אַ לעם ,ובפרט
ביי טעכנעלאָ יגע.
ּ
כאַפ +דיר +מיט .ס'+לוינט זיך!
ב ן ת ו ר ה ס ט אַ נ ד אַ ר ט • מבצר הכוללים -קרית יואל
קאמוניקאציע מיטל
אפגעשפארט
די ברייט באניצטע סערוויס פון 'גראפ-מי' וועלכע
אידן פלעגן ניצן צו ארויסשיקן טעקסט מעסעדזשעס
פאר גרעסערע גרופעס אנשטאט וואטס-עפפ האט
נארוואס אויפגעהערט צו אפערירן.
5
ספעציעלער פראיעקט :רייכער איבערזיכט איבער אלע סארט
אומ-געפי
שמו חודש אלול תשפ"ו 6
ן 'פילטערינג אפציעס' וואס איז דא אין די אידישער מארקעט
ילטערטע
ועסן
7
"איך וויל קענען
אוועקגיין פונעם
אפיס מיט א
רואיג הארץ!"
ד
נו ,וואו הייבט מען אן? א גוטן ר׳ שמואל לייב .בעפאר מיר קומען ער טיש אין ר' שמואל לייב פריעד'ס
איך האב אמאל געהערט א מורא׳דיג ווארט: צום קאמפיוטער און זיינע נסיונות ,וואס אפיס האט שוין אסאך געזען.
יעדע מחלוקה האט צוויי צדדים -מיין צד און דיין פונקטליך טוט "ישרות"? שותפים וואס האבן אינאיינעם
צד .אבער ווען איך הייב אן פארשטיין דיין צד ,און איך בין א פארמיטלער צווישן מענטשן ביי דיני אויפגעבויט א ביזנעס און האבן
דו הייבסט אן פארשטיין מיין צד ,ווערן עס שוין ממונות .געשעפטליכע סכסוכים און ירושות. שפעטער נישט געקענט אויסהאלטן
פיר צדדים... מענטשן קומען צו מיר ווען זיי זענען פארהאקט צו קוקן איינער אויפ׳ן צווייטן .קאמפליצירטע
ווילאנג יעדער האט נאר געהאט איין צד איז אין א מחלוקה און זוכן א וועג ארויס דורך א חשבונות ,ירושות ,שווערע טענות ,און סכומים
יעדער געקומען צו באווייזן אז ער איז גערעכט; פשרה. וואס א געווענליכער מענטש דארף צוויי מאל
אבער יעצט אז ביידע הערן אויך די צווייטנ'ס צד איך בין נישט קיין דיין ,און עכט דארף איך זייער ליינען כדי צו כאפן וויפיל נולן עס שטייען דארט.
קען זיך אנהייבן שלום. אכטונג געבן נישט צו זאגן וואס די הלכה איז .ווייל ר' שמואל לייב איז אבער נישט קיין דיין .און ער
איך נעם נישט קיין שלום-בית אדער שכנים- אויב עס קומט זיך פאר א מענטש געלט ע''פ הלכה גיבט זיך אויך נישט אהער ווי איינער .ער איז א
קעיסעס ,נאר געלט-סכסוכים ,שותפות און און איך רעד אים איין מוותר צו זיין דערויף אן ער פארמיטלער ,א מפשר ,א דעת בעל הבית וואס
ירושות .מענטשן קומען דורך דעם וואס זייערע זאל וויסן די הלכה ,קען איך חלילה זיין ווי איינער פרובירט צו הערן ביידע צדדים -און בעיקר ,וואס
רבנים און לויערס שיקן זיי צו מיך בס"ד ,צומאל וואס נעמט צו יענעמס געלט. עס ליגט אונטער די ציפערן .ווייל צומאל שרייט
נאכדעם וואס דער קריג שלעפט זיך שוין יארן. ווען עס פעלט אויס ,בעט איך טאקע די צדדים דער חשבון "געלט" ,אבער אינעווייניג שרייט דער
אמאל איז דער שלום אז מען ברענגט זיי צוריק צו גיין פרעגן א דיין ,כדי זיי זאלן וויסן אויף וואס מענטש גאר עפעס אנדערש.
צוזאמען ,און אמאל איז דער שלום גאר אז מען זיי זענען מוותר. במשך פונעם שמועס זענען מיר טאקע
צעטיילט די שותפות אויף א וועג וואס וועט נישט אבער דער חילוק צווישן מיר און א דיין איז אז ארומגעפארן צווישן מחלוקת ,מיליאנען ,מידות און
שאטן פאר ביידע צדדים .צומאל איז דער בעסטער ביי מיר שרייבט מען נישט אונטער קיין שטרי ביזנעס ,ביז דער גרויסער סקרין אין זיין אפיס האט
סוף אז יעדער גייט זיין וועג ,אבער אן דעם אז די בירורין; ביידע צדדים קומען ווילנדיג ,און איך קום אונז געברענגט צו א נושא וואס האט לכאורה
מחלוקה זאל זיי ווייטער אויפעסן .אויך דאס אריין מער ווי א דרויסנדיגער דעת בעל הבית ,צו גארנישט מיט א פשרה צווישן שותפים :דער
הייסט שלום. זען זאכן וואס זיי זעען יעצט נישט און פרובירן זיי פילטער אויפ׳ן קאמפיוטער.
צוזאמענברענגען מערסטנס טייל דורך א פשרה נישט מיט קולות ,נישט מיט א פינגער אויף
איר זאגט "אויפעסן" .איז דאס טאקע וואס ביידע גייען בעז"ה ארויס צופרידן. קיינעם ,און זיכער נישט מיט א טענה אז יעדער
וואס געלט-מחלוקת טוט מיט א מענטש? מענטש און יעדער ארבעטס-פלאץ איז די זעלבע.
זייער אפט. דאס קלינגט זייער שיין ווען מ׳זאגט
עס אזוי רואיג .אבער דער מענטש וואס נאר א פערזענליכע בליק פון אן ערליכער איד
מענטשן רעדן זיך איין אז די מחלוקה איז נאר
קומט אריין איז דאך געווענליך נישט אין וואס האט געדארפט א ברייטע אינטערנעט פאר
איבער געלט.
דעם רואיגן מצב ...ער איז זיכער אז ער איז קאמפליצירטע ביזנעס-ענינים ,האט פרובירט
אבער אונטער די נומערן ליגט א ווייטאג :יענער
הונדערט פראצענט גערעכט ,און יענער איז מהלך נאך מהלך ,און האט נישט אויפגעהערט זוכן
האט מיך נישט אנערקענט ,ער האט פארגעסן וואס
הונדערט פראצענט נישט גערעכט ,און יעצט ביז ער האט געקענט זאגן :יעצט קען איך ארבעטן
איך האב אריינגעלייגט ,ער האט מיך נישט מכבד זאלט איר מאכן שלום. -און יעצט קען איך אויך זיין רואיג.
חודש אלול תשפ"ו 8
א ברייטער שמועס מיט מו"ה ר' שמואל לייב פריעד הי"ו
וואס פירט אן מיט זיין "ישרות" מיסיע ,וואס איז דער פארמיטלער
וואס זיצט צווישן צוקריגטע שותפים ,ירושה קאנפליקטן ,מיליאנען
דאלארן אין קאמפליצירטע געשעפטן ,ביז'ן זען די ריכטיגע פשרה צו
צופרידנשטעלן אלע צדדים בס"ד | "איך האב געזוכט א פילטער וואס
זאל מיך לאזן ארבעטן געהעריג ,אבער אויך לאזן מיין קאפ און הארץ
רואיג" | וויאזוי ברענגט מען צוויי מענטשן ,וואס ווילן שוין נישט רעדן
איינער צום צווייטן ,צוריק צום זעלבן טיש? • פארוואס האט א שותף
פלוצלינג מוחל געווען א מיליאן דאלאר? • וואס האט געברענגט
ר׳ שמואל לייב צו פרובירן פילטער נאך פילטער? • און וואס איז די
איינפאכע פראגע וואס יעדער קען זיך פרעגן פאר זיך אליין?
אינדוסטריעס. פליט א מיליאן אראפ פונעם טיש? געווען .געווענליך קומט אלעס אן צו בייגן די
לעצטנס האט איינער געוואלט אריינלייגן בערך איך בין אויך ממש געבליבן פארפרוירן .מוחל מידות .נאר ביי געלט-סכסוכים איז מען מלבש די
צוואנציג טויזנט דאלאר אין א געוויסן ביזנעס; איך זיין א מיליאן דאלאר איז נישט א זאך וואס מ׳הערט מידות פראבלעם אין די געלט חלק.
האב געוואוסט פון אן אנדערן איד וואס האט אין יעדן טאג. מ׳זאגט א טייטש פון חסיד'ישע ספרים" :השם
דער זעלבער ליין אריינגעלייגט איבער א מיליאן צוויי יאר שפעטער האב איך אים געפרעגט ווען גבולך שלום ,חלב חטים ישביעך" .ווען מ׳לייגט א
דאלאר און איז ארויס מיט א גרויסן פארלוסט, איך האב אים געטראפן" :זאג מיר דעם אמת, גרעניץ צום קריג און עס קומט שלום ,דאן איז חלב
האב איך פאר יענעם געזאגט אז צוואנציג אלפים וויאזוי האסטו געקענט מוחל זיין אזא סכום?" חטים ישביעך ,עס קומט אריין ברכה.
איז א קינדער-שפיל פאר אזא ביזנעס .אזוי האב זאגט ער מיר" :דו ווייסט וויפיל געלט איך אליין איך האב עס געזען מיט די אויגן .א קעיס וואס
איך יענעם געקענט ראטעווען אז כאטש צוואנציג האב ארויסגענומען פונעם ביזנעס זינט דעמאלט? איז געלאפן דרייצן יאר און איז שוין געלעגן יארן
אלפים זאל נישט גיין לטמיון. אסאך מער פון וויפיל איך האב מוחל געווען. ביי א לויער ,איז ביי מיר בסייעתא דשמיא געקומען
פרעג איך דיך :האב איך דערלייגט ,אדער האב צו א פשרה אין דריי חדשים ,און די שותפים האבן
ווען איר זיצט מיט אזעלכע קאמפליצירטע
חשבונות ,גייט אלעס פנים אל פנים ,מיט איך געמאכט? איז דאס נישט געווען א גוטע גלייך דערנאך געזען אן אויסטערלישע ברכה אין די
פאפירן אויסגעשפרייט אויפ׳ן טיש? ביזנעס-אינוועסטמענט?" ביזנעס.
נישט אלעמאל. בקיצור ,ער האט "פארלוירן" א מיליאן ,איז לא מצא הקב"ה כלי מחזיק ברכה לישראל
עס זענען דא מענטשן מיט וועמען איך טו געבליבן מיט'ן ביזנעס ,און האט אין צוויי יאר אלא השלום! גיבט אונז א מעשה דורכאויס
אלעס אויפ'ן טעלעפאן און איך קען זיי אפילו נישט ארויסגענומען איין מיליאן צוויי הונדערט די יארן אין "ישרות" וואס איז אייך ממש
פערזענליך. טויזנט .אזא פארלוסט וואונטשן מיר פאר געבליבן אין קאפ.
אבער ווען מען זיצט אין אפיס דארף מען אסאך יעדן... איך האב געהאט צוויי שותפים וואו דער חשבון
מאל דורכגיין וועבסייטס ,חשבונות ,קאנטראקטן דאס איז פשרה. איז געווען אז איינער האט ארויסגענומען בערך
און פארשידענע ביזנעס-אינפארמאציע .איך האב נישט אז איינער האט בלויז נאכגעגעבן א צוויי און א האלב מיליאן דאלאר מער פונעם
א גרויסן סקרין אינעם אפיס ,אזא רבי'שן סקרין... מיליאן ,נאר אז ער האט געקענט זען וואס ער גייט צווייטן.
אז ווען צוויי מענטשן זיצן ביי מיר זאל יעדער פארדינען דורכ'ן נישט שטיין אויף יענעם מיליאן. מ׳איז געזעסן ביי מיר ביים טיש ,די טענות
קענען מיטהאלטן וואס מען ווייזט און וואס מען זענען אויסגעשמועסט געווארן ,און פלוצלינג זאגט
איר הערט אזויפיל ביזנעס-קעיסעס,
רעכנט. איר זענט שוין כמעט געווארן א ביזנעס- דער שותף צו וועמען ער איז געקומען דאס געלט:
קאנסאלטענט אויך... "איין מיליאן דאלאר בין איך דיר מוחל .אויפ'ן
און אט דער גרויסער סקרין ,וואס העלפט איבריגן אנדערטהאלבן מיליאן מאך א פעימענט-
אייך מאכן קליין די מחלוקת ,האט אייך איך האב נישט ליב ווען מ׳רופט מיך אזוי .אבער
געמאכט גרויס די פילטער-פראגע... יא ,יעדער מענטש לערנט מיך אויס זיין ליין ,און פלאן".
פונקט אזוי. במשך די יארן לערנט מען זיך אסאך .צומאל קען איך פארשטיי נישט ,מענטשן טראכטן
זייער אסאך מאל דארף איך אריינגיין אין א איך אפילו ווארענען א מענטש פאר ער גייט אריין איבער צוויי מאל פאר זיי זענען מוחל פינף
וועבסייט וואס איך האב קיינמאל פריער נישט אין א געשעפט ,וויבאלד איך קען זייער אסאך דאלאר וואס א חבר האט געבארגט ...און דא
9
קענען זיין פארשידענע אנדערע סאפטוועירס און
איך האב עס געהערט,
עפפס 'אינערהאלב' די מעין וועבסייט ,וואס קען
אויסקומען אז אפילו די הויפט וועבסייט איז אפן,
זאלן אבער פארשידענע אינסייד פעידזשעס זיין אבער איך האב עס
נישט געוואלט אננעמען.
פארמאכט ,און אויב דאס איז נישט אפן געהעריג,
ארבעט דער סייט נישט ווי עס דארף.
איך זיץ אליין אין אפיס,
איך האב כסדר געדארפט צוקומען צום
קאסטומער-סערוויס פון גדר ,און פאר מיין סארט
קיינער שטייט נישט
ארבעט ,וואו איך מוז זיך שנעל אריינלייגן אין א
פרישן קעיס מיט פארשידענע ביזנעס וועבזייטלעך
וואס טיילמאל איז דאס פריוואטע זייטלעך פון א
נעבן מיר ,און יעדער
ספעציפישן ביזנעס ,איז עס געווען זייער שווער.
מענטש האט א יצר
דער סייט איז אפן ,אבער ער ארבעט נישט;
דער קאסטומער-סערוויס ארבעט ,אבער איר
הרע .איך אויך
קענט נישט ווארטן ...איר האט נישט געקענט
מיט אייער עקספיריענס אויסארבעטן עפעס
א פשרה…?
זעהט אויס אז נישט.
איך בין צוריק צום געווענליכן פילטער ,נאר איך
האב געבעטן אז בלויז די קאטעגאריעס וואס איך
דארף פאר דער ארבעט זאלן זיין אפן.
דאס איז שוין געווען מער נוצבאר ,אבער ביי גענוצט .איך קען נישט פאראויס וויסן וועלכע
סייטס מיט אסאך בילדער האב איך געדארפט זיך סייט דער קומענדיגער קעיס וועט פארלאנגען.
אליין איינהאלטן וואו צו גיין און וואס נישט צו איז דא האט זיך אנגעהויבן די זוכעניש :וויאזוי
עפענען .בילדער קענען זיין נישט געהעריג האלט מען דעם קאמפיוטער שטארק אפגעהיטן,
געבלאקט ,טיילמאל כאפט נישט די סיסטעם אויף ווען מיין ארבעט פארלאנגט אז איך זאל האבן
אז דאס איז א בילד פון א מענטש ,אסאך מאל איז ברייטע עקסעס ,און אז אלעס וואס איך דארף זאל
עס בלויז למחצה ולשליש געבלאקט .און נאך זיין פולקאם אפן אן קיין פראבלעמען.
אנדערע לעכער.
איך האב געשפירט אז איך זוך נאך אלץ עפעס מיט וואספארא פילטער האט איר
בעסער.
אנגעהויבן?
איך האב געהאט דעם געווענליכן גדר-פילטער.
דא קען דאך דער מענטש אין קאפ
אריינרעדן" :שמואל לייב ,לאז אפ .דו ביסט א פילטער איז דאך א פילטער ,דאס קען
אן ערליכער איד ,דו ביסט פארנומען מיט האבן פראבלעמען?
מיליאן-דאלאר חשבונות ,דו וועסט שוין עס זענען פארהאן אלעס סארטן פילטערס
אליין אכטונג געבן". יעדע כפי דרגא דילי' .איינס איז שטערקער אדער
שוואכער פונעם צווייטן.
האט איר נישט געהערט יענע קול? אלעס וואס איז אונטער די שטערקסטע
איך האב עס געהערט ,אבער איך האב עס נישט פילטער ,באדייט ,אז דאס קען האבן מכשולות אויף
געוואלט אננעמען .איך זיץ אליין אין אפיס ,קיינער פארשידענע אופנים.
שטייט נישט נעבן מיר ,און יעדער מענטש האט א אבער איך האב געוואוסט איין זאך :איך זיץ
יצר הרע .איך אויך. אליין אין אפיס ,און איך וויל האבן דאס בעסטע
איך האב עס געזוכט ווייל איך האב געוואלט זיין וואס איך קען האבן.
ערליך מיט מיר אליין .א מענטש דארף נישט האב איך קודם פרובירט א ווייטליסט .דער
ווארטן ביז ער האט א מעשה צו מודה זיין אז א געדאנק דערפון איז זייער שטארק; אלעס איז
בעסערער גדר וואלט אים גוט געווען. פארמאכט ,אויסער וואס דו בעטסט ספעציעל צו
נו ,ווייטליסט איז נישט געגאנגען ,דער עפענען .דער עצם פאקט אז מ׳דארף בעטן איז
געווענליכער מהלך האט אייך נישט געגעבן שוין א גדר.
גענוג רואיגקייט .וואס איז געווען דער
קומענדיגער סטאנציע אויף דער פילטער- א גוטער געדאנק .אלעס פארמאכט ,מען
רייזע? עפנט נאר וואס מען דארף .פארוואס האט
ווען "גדר סעיף-זאון" איז ארויסגעקומען האב
זיך די שידוך נישט אויסגעארבעט?
למעשה האב איך נישט געקענט געהעריג
איך עס פרובירט.
ארבעטן אזוי.
איך האב געהאפט אז דאס וועט געבן א שטארקן
א סייט קען אויסקוקן אפן ,אבער אין בעק ענד
בילדער-פילטער מיט א גוטן ארבעטס-מהלך.
לויפן אנדערע סערוויסעס און טיילן .דאס הייסט
למעשה האבן זיך ביי מיר אסאך סייטס נישט
ס'איז דא די מעין וועבסייט סאפטוועיר ,דערנאך
חודש אלול תשפ"ו 10
ּו ִמ ַמ ְד ֵר ָג ה ְל ַמ ְד ֵר ָג ה ַּת ֲע ֵל נ ּו געהעריג געעפנט ,און איך האב ווייטער נישט
וועלכע
געקענט ארבעטן ווי עס דארף צו זיין.
איך האב געוואוסט פון נעטפרי ,און אז עס איז
גאר שטארק .איך האב אבער געוואלט בלייבן
אונטערן קהילה-פילטער ,און איך האב דעמאלט
פילטער
געמיינט אז נעטפרי איז נישט דער מהלך דערפאר.
אבער נעטפרי קען מען היינט אויך האבן
אונטער א קהילה.
איז פאר
איך הער.
דאס האב איך דעמאלט נישט געוואוסט.
למעשה האב איך ווייטער געזוכט א מהלך וואס
זאל מיר געבן ביידע זאכן :אפגעהיטנקייט צוזאמען
מיר?
מיט געהעריגע ארבעטס-מעגליכקייט .דעמאלט
בין איך געוואויר געווארן איבער "גדר פלאס".
און דא האט זיך ענדליך געשלאסן די
פשרה ,צווישן אייער פרנסה און אייער
רואיגקייט?
יא ב"ה.
זינט איך האב עס גענומען בין איך זיך באמת
ַ
דריי-פאכיגע אויסשמועס מיט מחי'.
פילטער-פ ָ
יאנערן ,גדר ּ די ּ
הויפט וואס טוט עס אנדערש ווי די אלגעמיינע
פילטער? זייט עס מסביר פשוט ,אויך פאר
פילטער ,משומר פילטער ,און טעג דעם ליינער וואס פארשטייט צו פילטערס
בערך וויפיל מיר פארשטייען צו א צוויי-און-
א-האלב מיליאן דאלאר פשרה.
דער פילטער ארבעט ווייטער מיט קאטעגאריעס.
אבער די בילדער גייען דורך א בילדער-פילטער .די
נישט-פאסיגע בילדער ווערן שווארץ ,מ׳זעט זיי
בכלל נישט ,און די אנדערע בילדער בלייבן געהעריג
וואס ַא פילטער אויף די שטאּפלָ ,
דער היימישער ציבור איז ב"ה ביי ַא ַ
אפן.
לאגישע דעווייסעס איז היינט ַא דבר ּפשוט עד למאוד ,און ּפונקט ווי טעכנא ָ
ָ
דער סייט אליין קען דעריבער ארבעטן געהעריג;
האבן ַא הכשר ,ווייסט מען ַאז יעדע יעדער איד ווייסט ַאז יעדע מאכל דארף ָ
דאס איז נישט אז יעדער איינציגער סייט דארף זיין
האבן ַא פארבינדן מיט די אינטערנעט מוז ָ וואס איז ַ
לאגיע ָטעכנא ָ
ָ סארט ָ
פאראויס אויף א ווייטליסט.
פילטער.
ווען איך דארף א פריוואטן אדער אומבאקאנטן
וואס עס טוט זיך אינעם פילטער-וועלט ,ביי דעם הערשט ָיא ַא ָאבער ָ
סייט ,קען איך בעטן עס צו עפענען ,און געווענליך
פארשידענע דא ַהיבש ביסל חסרון ידיעה ,נישט יעדער ווייסט ַאז ס'איז ָ
געשעט דאס אויטאמאטיש אין עטליכע
וואס דידרגות און לעוועל'ס אין פילטערינג ,און נישט יעדע פילטער ָ
סעקונדעס .דאס האט געמאכט א גרויסן חילוק
טאקע דאס איז ַ באדייט ַאז ָבאשטעטיגט ווערןַ , מוסדות נעמט ָאן צו קענען ַ
פאר מיין ארבעט.
אינדיווידואלן
ַ פאר'ן
טאקע די בעסטע די געברויך ַ די בעסטע ,און דינט ַ
יחיד. דא האט איר געזען אז דאס איז ריין פון
עס איז א שאד אז ערליכע חסיד'ישע אידן ,וועלכע זענען מדקדק ומהדר מכשולות?
ביי יעדע מצוה און מנהג ישראל צו גיין מיט די בעסטע און שענסטע, איך קען מיך נישט אויס צו טרעפן אלע לעכער
קאסטן פאר די מהודר'דיגסטע מצות און ד' מינים ,מ'איז מהדר מ'לאזט זיך ָָ פון פילטערס ...אבער אין די באנוץ פון יעדן טאג,
נדארט כשרות הבשרָ ,אבער סטא ַ
אויף די בעסטע הכשרים און העכסטע ַ און אין די הלוך-ילך וויאזוי סתם א מענטש גייט צו
ווען עס קומט צו פילטערינג -ווייל מען ווייסט פשוט נישט די אפציעס צו א קאמפיוטער ,אין סיי-וועלכע סייט פאר
קלאס וואס זענען פארהאן -ווערט מען צופרידן מיט די אונטערשטע ַ ביזנעס אדער שאפינג ,איז עס ב"ה הונדערט
וואס איז אסור לכל הדעות, דאס איז ָ פילטער וואס בלאקט בסך הכל ָ פראצענט ריין פון מכשולות.
נדארט וואס ַא ערליכער איד זוכט. סטא ַ אנשטאט די לכתחלה'דיגע ַ זינט איך בין אריבער צו גדר +האב איך זיך נישט
ּפראיעקט ,צו הערן פון האבן מיר ַאהערגעשטעלט ַא סּפעציעלע ָ דעריבער ָ אנגעטראפן אין א מכשול פון שמירת עינים אדער
ּפיאנערן אין די היימישע פילטערינג-וועלט" ,גדר"" ,טעג" ,און די דריי הויּפט ָ ענליך ב"ה.
באקומען ,און ַאביסל דא צו ַ וואס איז ַאלס ָ
וואס זענען די דרגות ָ "משומר"ָ , לויט ווי איך פארשטיי איז גדר פלאס מעגליך
צוגעּפאסט פאר וועמען.
ַ מער ,וועלכע פילטער איז אביסל שוואכער ווי נעטפרי ,אבער איך קען מיך
נישט אויס .און איך קום נישט דא פסק׳ענען פאר
יעדן מענטש וואס ער זאל נעמען .יעדע ארבעט
איז אנדערש ,און יעדער דארף זיך דורכרעדן מיט
די רבנים און די פילטער-מומחים וואס קענען זיין
11
איך האב שוין געהאלפן
מענטשן ארויפצולייגן
א בעסערן פילטער,
איך פרעג זיי זייער
פשוט" :דו ווילסט טאקע
וויסן ווי אפגעהיטן דו
ביסט ,אדער דו ווילסט
זיך נאר בארואיגן אז דו
האסט עפעס?"
לכתחילה. מצב.
אינטערנעט בלייבט עפעס וואס מ׳נוצט נאר איך קען נאר דערציילן מיין פערזענליכע
וואו עס פעלט אויס לצורך פרנסה און לויט די מציאות :אין מיין טעגליכן באנוץ האב איך נישט
הוראות .אבער לגבי די מכשולות וואס קענען געטראפן קיין ממשות׳דיגן מכשול.
אריינקומען אינעם ארבעטס-טאג ,שפיר איך היינט
איר זאגט שוין צום צווייטן מאל "דעם
פיל מער רואיג. מהלך וואס איך האב געזוכט" .וואס האט
און איך וואלט נישט געהאט א פראבלעם אז איר באמת געזוכט?
מיין זון זאל זיצן דארט ,ווען נישט דער עצם רואיגקייט.
אינטערנעט פראבלעם.
רואיגקייט .נאר דאס איין ווארט?
לאמיר זיין אמת'דיג .עס זענען דא חשוב׳ע, רואיגקייט .אין דעם איין ווארט ליגט אלעס.
ערליכע ביזנעסלייט מיט א געווענליכן אז איך בין אויסגעהאלטן הונדערט פראצענט
פילטער ,און זיי שפירן באמת מסודר .וואס
קענט איר זאגן דערוועגן? איך זאל נישט האבן נסיונות פארנט פון מיך.
איך וויל נישט רעדן אויף קיין שום מענטש און א יצר הרע וועל איך אלעמאל האבן ווילאנג איך
נישט אפשאצן יענעמס מדריגה. לעב ,אבער דער יצר הרע זאל נישט טאנצן פארנט
איך ווייס נישט יענעמס ארבעט ,זיינע פון מיך אין א שטילן פארמאכטן אפיס.
מעגליכקייטן אדער וואס ער האט שוין פרובירט. איך האב געוואוסט וואס איך וויל קענען שפירן
אבער איך האב שוין געהאלפן אסאך מענטשן ווען איך זיץ אליין ביים קאמפיוטער.
ארויפצולייגן א בעסערן פילטער ,און איך פרעג זיי עס איז דא א פשוט׳ער פארהער וואס א מענטש
זייער פשוט" :דו ווילסט טאקע וויסן ווי אפגעהיטן קען מאכן מיט זיך אליין" :וואלט איך געווען רואיג
דו ביסט ,אדער דו ווילסט זיך נאר בארואיגן אז דו צו לאזן מיין זון זיצן ביי דעם קאמפיוטער אזוי ווי
האסט עפעס?" ער איז יעצט?"
ביים פריערדיגן מצב בין איך נישט געווען
אביסל אן אומבאקוועמע פראגע... באקוועם צו ענטפערן "יא" .היינט בין איך יא
יא .אבער דאס איז נישט קיין באשולדיגונג. באקוועם.
צומאל ווייסט א מענטש נישט גענוג וואס זיין
פילטער לאזט דורך .צומאל האט ער זיך שוין דאס איז א שארפע פראגע! וואלט איך
געווען רואיג צו לאזן מיין זון זיצן ביי דעם
צוגעוואוינט צו זאכן און כאפט אפילו נישט אז קאמפיוטער אזוי ווי ער איז יעצט?"
דאס וואלט אים אמאל געשטערט.
דאס מיינט נישט אז ער איז א שלעכטער ווייל ווען דער טאטע זיצט דארט הייסט עס
מענטש .פארקערט ,ער קען זיין א חשוב׳ער, בדרך כלל האפנטליך "פרנסה" ,אבער ווען
ערליכער איד וואס איז פשוט אזוי פארנומען מיט'ן דער זון זיצט דארט זעט מען פלוצלינג דעם
ארבעטס-טאג ,אז ער האט זיך קיינמאל נישט קאמפיוטער אן דעם טיטל אויפ׳ן טיר...
אפגעשטעלט צו איבערקוקן דעם מצב פון פריש. ריכטיג.
איך רעד נישט דא אז אינטערנעט ווערט א
חודש אלול תשפ"ו 12
ַו ִּת ְג ְ ּד ר ּו ָג ֵד ר ַע ל ֵ ּב י ת ִי ְש ׂ ָר ֵא ל דעריבער איז מיין מעסעדזש נישט "דו ביסט
גדר
נישט גוט" .מיין מעסעדזש איז :מאך אמאל דעם
פארהער .פרעג וואס איז היינט פארהאן ,וועלכע
שטארקערע אפציעס דיין פילטער-קאמפאני האט,
און צי דו קענסט ארויפגיין נאך א שטאפל אן חרוב
פילטער
מאכן דיין ארבעט.
איר זאגט אז א מענטש קען זיך
צוגעוואוינען און שוין נישט כאפן .האט איר
דאס אמאל געזען ממש פון דער נאנט?
יא .איך האב אמאל געזען א וואוילער איד זיצן
אין אפיס און קוקן א מוזיק-ווידעא פון יו-טוב,
מיט נישט-אויסגעהאלטענע בילדער.
איך קום אריין אין זיין אפיס ,און איך בין
שמועס מיט מוה"ר יחזקאל געבליבן ביים טיר שאקירט.
שרגא האניג הי"ו איך האב אים געפרעגט זייער איידל:
"אנטשולדיגט ,איר זענט אן ערליכע איד ,וואס גייט
דא פאר?"
זאגט ער מיר" :איך ווער נישט נכשל דערפון".
האב איך אים געזאגט" :איך רעד נישט יעצט צי
שלום עליכם ,מיר ווילן הערן פון אייך איבער די פארשידענע דרגות וואס איז עס וועט דיך ברענגען צו גיין נאך ווייטער .דאס
וואס גדר ברענגט צום טיש
לאמיר אביסל הערן ָ
דא ביי 'גדר' פילטער ,אבער קודם ָ עצם קוקן איז דאך א פראבלעם".
פאר'ן היימישן ציבור?
ַ און ער האט עס באמת נישט געכאפט ,נישט
כשמו כן היא "גדר" איז ַא פילטערַ ,אהערגעשטעלט לויט די הוראות פון די רבני גדר אין ווייל ער האט געוואלט זיין הפקר ,נאר אין זיין קאפ
וואס העלפט טמאר אין קרית יואלָ ,
סא ַגוטמאן שליט"א מו"ץ בק"ק ַ
ַ שּפיץ פון הרה"ג ר' יואל איז די גאנצע שאלה געווען נאר צי דאס ברענגט
ריינצופאלן אין די
ַ האט די ריכטיגע גדר נישט ַא
פארזיכערן ַאז ער ָ
יעדן ערליכער איד זיך ַ אים נסיונות .ער האט נישט געטראכט אז סתם
לאגישע מכשולות. טעכנא ָ
ָ קוקן אויף וואס מ׳טאר נישט איז אליין נישט
פראנטן שטעלט גדר צו פילטערינג?
אויף וועלכע ָ אויסגעהאלטן ,און איז א געהעריגן איסור
פליּפ-פאון'ס ,קעמערעס,
ָ רטפאון'ס,
סמא ָ
לעּפטאּפ'ס ,טעבלעט'סַ ,
ַ קאמּפיוטער'ס,
אויף ָ דאורייתא.
און ָנאך. אוודאי איז דא אזא זאך ווי אן אומווילנדיג בליק
וואס אויב קוקט מען גלייך אוועק האט מען נישט
טאג אין גדר?
עראציע פון ַא פשוטע ָ
זאגן איבער די ָא ּפ ַ
וואס קען מען ָ
ָ עובר געווען .אבער בידים קוקן ,דאס איז דאך א
ּבלאקד ּפעידזשעס ,און
מיליאן ַ
ָ האמיר איבער ַא
טאג ָ
ווארט :אין ַא געווענטליכע ָ
אין איין ָ געהעריגן איסור.
וואס ווערן געפעינט!
מיליאן בילדער ָ
ָ העכער 5 איך האב אים פרובירט צו זאגן די פשוט'ע
וואס גדר איז נישט געאייגענט פאר
סארט ביזנעס ָאדער סערוויס ָ
דא ַא ָ
איז ָ הלכה ,אבער ער האט זיך גע'טענה'ט מיט מיך.
זיי? איך בין דאן אריבער צו די חשוב'ע ארויסגעבער
סארט ביזנעסער און סערוויסעס ,אנגעהויבן פון א ניין ברוך השם ,מיר סערווירן ַאלע ָ פון די בארימטע גליון טהור עינים ,און געבעטן זיי
יחיד וואס דארף א פילטער אויף זיין קאמפיוטער ,ביז ריזיגע העלט סענטער'ס מיט זאלן מיך אפשרייבן א קורצע תשובה איבער די
דאקטוירים און איינגעשטעלטע ,און מיר קומען ב"ה אן אין כמעט אלע עקן הונדערטער ָ פשוט'ע גדרים פון שמירת עינים.
אייראּפע ,ארץ ישראל ,ביז אזוי ווייט ווי דריטע
ָ וועלט ,אנגעהויבן פון אמעריקא ,קאנאדא, זיי האבן מיך געשיקט די טרוקענע הלכות וואס
סאך.
דאמיניקין רעּפובליק ,און ָנאך ַא ַ
וועלט לענדער א שטייגער ווי מעקסיקא ,גוטאמאלעָ , עס ווערט גע'פסק'נט אין שולחן ערוך ,אז אפילו
פאון'ס ,און ביינאכט הייבט מען אויף די ָ ַ האבן ָגאר ברייטע שעות ,ביז 10:00 מיר ָ אצבע קטנה פון א פרוי איז א געהעריגן איסור .און
ּפראוון ריקוועסטס 24 שטאב צו ַא ָ
האבן מיר ַא ַמ'ענטפערט אימעיל'ס ביז שּפעט ,אזוי אויך ָ יעדע ראי' איז א באזונדערע עבירה.
טאג.
שעה אין ָ ווייל ראיות אסורות איז אן עבירה פאר זיך,
נישט קיין חילוק צי ס'ברענגט נסיונות .און נישט
איז גדר אויך גוט פאר אן ַאנטי-וויירוס? קיין חילוק ווי צניעות'דיג א פרוי איז ,קען זיין אן
מיר זענען אויסדרוקליך נישט געמאכט דערפאר ,און ס'איז וויכטיג צו האבן א געהעריגע איסור דאורייתא צו קוקן אויף איר.
ַאנטי-וויירוס ,אבער די פילטער העלפט צומאל ארויס צוליב וואס די פראבלעמאטישע און בכלל ,א בשר ודם קען דען זאגן אויף זיך אז
זייטלעך -ווי עס הייבן זיך אן די העקערייען -איז אין ַאלגעמיין געבלאקט דורכ'ן פילטער. ער ווערט נישט נכשל .דער גרעסטער צדיק קען
בעבר איז שוין אסאך מאל געווען אין גרויסע קאמפאניס ווי אלע זייערע קאמפיוטערס נישט גלייבן אין זיך ,וואס קענען אונז פשוטי עם
געווארן ,אבער די קאמפיוטערס וואס האבן געהאט די "גדר" פילטער איז ָ זענען געהעקט זאגן אין דעם.
געבליבן אומבארירט.
זעט אויס אז זיין היתר איז געווען 'עבר
ספעציעלקייט פון די "גדר" טיעם?
וואס איז די ּ ושנה נעשה לו כהיתר'.
גדר פארמאגט א געניטע שטאב פון היימישע אינגעלייט ,און איז די איינציגסטע פילטער אט אזוי.
קאמפעני וואס א אידישע טעקנישן הייבט אויף דעם קאל ,און פארשטייען דיין שפראך און די מעשה האט מיר געוויזן ווי גרינג א מענטש
קען ווערן צוגעוואוינט .ער זאגט באמת וואס ער
13
אפילו מ'קען זאגן אז שפירט .אבער אפשר שפירט ער שוין נישט ,ווייל
דער אויג האט זיך צוגעוואוינט.
אנדערע בשעת די ארבעטס-שעה'ן וואו קומט אייך אויס צו העלפן
אידן צו ארויפגיין שטאפלען מיט זייער
איז מען אזוי פארנומען פילטער?
וויבאלד איך האב קליענטן פון אלע סארטן,
מיט די ארבעט ,אבער דער קומען אראפ צו מיך די גרעסטע ביזנעס-לייט צו
פארמיטלען סכסוכים ,איז אסאך מאל קאנעקטן זיי
יצר הרע האט נישט קיין זייער כלי צו מיין קאמפיוטער צו צייגן דאקומענטן.
אבער ווען דאס עפנט זיך און איך זע אפענע
פראבלעם צו ארבעטן
אינטערנעט אן קיין שטארקע גדרים ,זאג איך זיי,
אנטשולדיגט ,דאס איז מיין קאמפיוטער און איך
אווערטיים ...ער קלאקט
לאז דאס נישט עפענען ביי מיך.
איך זאג נישט פאר יענעם אז ער איז נישט גוט,
נישט ארויס פינף אזייגער
איך זאג סך הכל אז ביי מיר בין איך בעל הבית און
איך קען נישט אדורכלאזן מכשולות ביי מיר אין
אפיס.
זייער אסאך מאל פארקירעוועט זיך די שמועס
צו פילטערס .ב"ה כלל ישראל וויל זיין אפגעהיטן
און ווען מ'הערט אז ס'איז דא שטערקערע
שטאפלען אין פילטערס ,בעטן זיי פון מיך אויב
און זיך אויפשטעלן סוף טאג פונעם קאמפיוטער איך קען זיי ארויסהעלפן ביז דאס ווערט
מיט'ן רואיגן געפיל :היינט בין איך נישט נכשל אינסטאלירט.
געווארן מיט קיין שום מכשול! דאס איז פאר מיר איך הייב אלץ ארויס מיין פערזענליכע געשיכטע,
א געוואלדיגע זאך. דאס אז איך דארף צוקומען כסדר צו פארשידענע
יעצט וועלן די טעכנאלאגיע-ליבהאבער וועבסייטס און איך מוז האבן עקסעס צו טיפע
פרעגן :קומט נישט אויס אז מיט א שטארקן סאפטוועירס וכדו' ,און אז איך קען זיך באגיין מיט
פילטער פארלירט מען די נייע כלים ,בפרט די דעם סארט פילטער ,באדייט דאס אז יעדער ,אדער
גאנצע עי-איי וועלט וואס לויפט שנעלער ווי כמעט יעדער ,קען טון דאס זעלביגע.
מיר אלע?
יא ,עס קען זיין אז געוויסע עי-איי זאכן זענען איר רעדט זייער אפן אז יעדער מענטש
געבלאקט ,און דאס קען אמאל זיין אן אפקומעניש.
האט א יצר הרע .עס איז דא מענטשן וואס
זאגן מיט א זיכערקייט" :ביי מיר איז דאס
אבער טאקע דאס איבערצייגט מיך אז איך האב נישט קיין נסיון".
געטון די ריכטיגע שריט! איך גלייב נישט אין דעם מהלך .יעדער מענטש
אויב עי-איי איז נישט בלאקירט ,וויל איך נישט האט נסיונות ,יעדער האט זיינע גדרים ,און יעדער
טראכטן איבער דעם יצר הרע וואס קומט מיט קען דורכפאלן .דער יצר הרע ארבעט ביי מיר
דעם. פונקט ווי ביי יעדן אנדערן.
איך האב למשל שטרות און קאמפליצירטע דאס איז נישט קיין בושה .די שאלה איז נאר צי
דאקומענטן וואס איך וואלט געוואלט מסדר זיין איך לאז אים זיצן מיט מיר אליין אין אפיס ביי אן
מיט מיין געפילטערטע עי-איי ,למעשה די הלכה אפענער טיר ,אדער איך פארמאך אים דעם וועג
חלק האט די פילטער נישט אדורכגעלאזט וויבאלד נאך פאר ער הייבט אן רעדן.
דאס האט מיט אידישקייט ,אבער די פראקטישע און אפילו מ'קען זאגן אז בשעת די ארבעטס-
חלק האט יא געארבעט. שעה'ן איז מען אזוי פארנומען מיט די ארבעט,
איך בין נישט קיין פראגרעמער און איך האב אבער דער יצר הרע האט נישט קיין פראבלעם צו
נישט גענוצט קיין פראגרעמער ,אבער איך האב ארבעטן אווערטיים ...ער קלאקט נישט ארויס פינף
אויפגעבויט מיין גאנצע וועבסייט "ישרות.קאם", אזייגער.
דורך די געפילטערטע עי-איי.
דאס ווייזט אז אפילו מיט א שטארקן פילטער הייסט עס ,אז אויב לייגט מען ארויף
קען מען יא נוצן געוואלדיגע נייע כלים. די בעסטע פילטער וואס האט נישט קיין
אבער אפילו ווען ס'גייט נישט אזוי גרינג ,איז מכשולות האט מען אפגערוימט דעם יצר
עס נישט שווער אין מיין מח. הרע?
ביי מיר איז עס קלאר :קודם וויל איך זיין מיט'ן יעצטיגן פילטער האב איך נאך א יצר הרע,
אפגעהיטן ,און אינעווייניג אין יענעם ראם זוך איך און ער איז העיר טו סטעי עד יום האחרון.
וויאזוי צו באקומען וואס איך דארף פאר דער אבער אינעם פרט פונעם קאמפיוטער שפיר איך
ארבעט. אז איך האב אים נישט געגעבן וואו אריינצוקומען.
איך קען אריינגיין אין אפיס ,טון מיין ארבעט,
חודש אלול תשפ"ו 14
באזונדער קען מען סיי ווען בעטן צו עפענען סיי וועלכע סייט,
רגעניזאציעס]ַ ,
ַ ָא דיינע געברויכן! דו דארפסט נישט לאנג מסביר זיין דיין פראבלעם ,און בדרך כלל
נדארטן וועט עס ווערן געעפענט.סטא ַ
און אויב קומט עס ָנאך די ַ ביז צוויי-דריי מינוט איז די פאון קאל געענדיגט און די פראבלעמען זענען שוין
מסודר ,און פאל עס איז א גרעסערע פראבלעם שטייען גרייט עקסטערע
ָ .4
קאסטום ווייט-ליסט! מומחים פון יארן עקספיריענס אין אלע קאמפליצירטע פעלער.
דא די ָאּפציע צו מאכן א "קאסטום אויסער די ַאלגעמיינע ווייט-ליסט איז ָ פארבינדונג מיט ַאלע היימישע ITהאבן מיר ב"ה זייער ַא גוטע ַדאס זעלבע ָָ
ווייט-ליסט"ַ ,אז נאר סּפעציפישע וועבזייטלעך זאלן זיין ָאפן .זייענדיג ַא ּפראבלעמען
מאכט נישט קיין ַארומיגע ָ פארזיכערן ַאז די פילטער'ס ַ
פירמעס ,צו ַ
וואס מען מוז באמת, דאס ָ שטארקע גדר וסייג פאר ערליכע יונגעלייט ַאז נאר ָ
ַ ּפראדוקטיוועטי.
פאר די ביזנעס ָ
ָזאל מען קענען נוצן.
מיטגעהאלטן אין גדר?
ַ מ'האט לעצטענס
ָ וואס
מערקבאר ָ
ַ עפעס
ּ
ַ מיטגעהאלטן ַא רירנדע מעשה ,עס איז געווען ַא ריזיגע
ַ האבן מיר לעצטענס ָ
אינגאנצן געבלאקט! ' .5גוגל סוירטש' רבייטסּ-פלאץ מיט צענדליגער צענדליגער מיידלעך פון חסיד'ישע משּפחות, ַ ַא
אזוי אויך איז דא די אפציע פאר ווייטליסט באנוצער אז Google search
שוואכע גוי'אישע פילטער.
האט ָאּפערירט בלויז אויף ַא ַ מּפאני ָ
קא ַ וואס די ַגאנצע ָָ
זאל זיין אינגאצן געבלאקט און מ'זאל נאר קענען גיין דירעקט צו וועבזייטלעך.
גראדואירטער דזשאב פאר ַא פרישע ַַ דארט ַא
נגעטראגן ָ
ָ האט מען ָא לעצטענס ָ
האט זיך געשטעלט ַאז זי קען נישט מיידל פון ַא היימישע סקול ,און די מיידל ָ
.6בלויז ביזנעס סייטס! ס'נישטא קיין אידישע קהלה-פילטער ,די בעלי בתיםָ ּפלאץ ווי
ַארבייטן אין ַא ַ
"ּפראדוקטיוועטי לעוועל" ווי עס איז אפן אלע
ָ ווי אויך איז דא די לעוועל
דאס זייער אמת'דיג ,און ַאלע הסברים ווי גוט האבן געזעהן ַאז זי מיינט ָ ָ
ביזנעס קאטעגאריס ,אן די אפציע פון נייעס ,אינטערטעימענט וכדו'.
האבן איר נישט גערירט נטראלירט די גוי'אישע פילטער איזָ ,קא ָ ָאּפגעהיטן און ָ
.7פילטערט ַ מּפאני זאל זיך
קא ַ
האט געברענגט ַאז די ָ דאס ָפונעם ריכטיגן דעת תורה ,און ָ
בראוזער! אינסטאלירן די גדר פילטער אויף די ַאריבער 50קאמפיוטער'סַ ,אלעסָ ברעכן און
די לעצטע איז די Filtered Browserוואס איז די אלגעמיינע לעוועל ,און
צוליב די שטארקייט פון 'איין' מיידל.
קומט מיט אלע נוצבארע קאטעגאריעס אפן ,און איז געמאכט פאר איינער וואס
דאסדארף כסדר אלע מיני זייטלעך אבער מיט די הויכע גדר סטאנדארטןָ . וואס איז די דרגות פון ַא גדר
לאמיר צוגיין צו אונזער היינטיגע נושאָ ,
ָ
אומאויסגעהאלטענע טעקסט ווערן
ַ פארמעקט ,און
הייסט ַאז בילדער ווערן ַ פילטער?
פארווישט.
ַ ריינצופאלן
ַ האבן ָאנגעהויבן ַאז גדר איז ַא פשוטע געיט נישט ַא איז ווי מיר ָ
סארט האבן נישט איין ָ
אינסטאלירן געיט'סָ ,
ָ וואס
מּפאניס ָ
קא ַ אין מכשולות ,די ָ
פא ַ
רמאכט! ספעציפישע וועבסייט ַ
ּ .8 צומאל
דא מער הויכע ,מער שטערקערע ,און ָ וואס איז פאר ַאלעם ,עס איז ָגעיט ָ
באזונדער ָזאל זיין
קאמּפיוטער ַפאר יעדע ָ
דא די ָאּפציעַ ,אז ַ
באזונדער איז ָ
ַ סיטואציעַ .א
ַ געוואנדן אין די סּפעציפישע
ָ אפילו מיט שטעך-דראנטןַ ,אלעס איז
רמאכט.
פא ַַאנדערע סעטינג'ס וועלכע סּפעציפישע סייטס זאלן זיין ַ סארט פילטער'ס ,יעדע איז דא מערערע ָ פילטער איז אויך ַאזוי ,עס איז ָ
לעמאל
סארט מענטש און מצב ,און עס איז ַא ָ אויסגעשטעלט פאר ַא ַאנדערע ָ
מיטהאלטן ווען מ'וויל עפענען ַא
ַ ַ .9א צווייטער זאל וויכטיג זיך אויסצושמועסן מיט די גדר עקסּפערטן אין וועלכע ליין מ'איז ,און
פרישע וועבסייט! צוּפאסן די בעסטע פילטער לויט'ן מ'זאל קענען ַ וואס די געברויך איזַ ,אזוי ַאז ָ
ָ
וואס איז מאל מ'בעט צו עפענען ַא סייט ָ גדר שטעלט צו די ָאּפציעַ ,אז יעדע ָ געברויך.
דארפן ַאריינלייגן ַא סּפעציעלע ּפיןַ .אזוי
רמאכטָ ,זאל מען ַ
פא ַ ָאנגעשטעלט צו זיין ַ וואס מיר פארשידענע ָאּפציעס ָ לאמיר ַאביסל ברייטער אויסשמועסן די ַ ָ
מאן) זאל טאטעַ ,אויך קען מען אנשטעלן אז א צווייטער (בעה"ב ,מענעדזשערַ , שטעלן פאר.
באקומען א אימעיל ווען עפעס איז געווארן געעפענט.
.1גענצליך געבלאקט אינטערנעט!
ָ
ווידיאו ,געבלאקט וואס ַדארף נישט די אינטערנעט לצורך ּפרנסה ,לדוגמא איינער .10פיקטשער ּפעינט ,און
פאר איינער ָ
ָ
ביי-דיפאלט! דארף נישט צוקומען צו
וואס שרייבט חידושי תורה ,ספרים ,מעשה-ביכלעך ,און ַ
ָ
יעדע דרגא פון די פילטער'ס קומט מיט פיקטשער פעינט ,און ווידיא איז בלאקירן
פארנעם ,איז ּפשוט די מהלך גענצליך צו ָ אינטערנעט אויף ַא כסדר'דיגע ַ
ביי-דיפאלט.
ָ געבלאקט וואס
איינמאליגע ַזאך ָ
ָ דאס איז ַא
קאמּפיוטערָ ,
נעקשאן פון די ָ
ָ קאדי אינטערנעט ָ
די פיקטשער פעינט ארבעט אז חלקים פון די גוף ווערט אנגעפעינט ,וואס קאסט נישט קיין געלט.מיר שטעלן אן ,און עס ָ
דאס איז די מינימום סטאנדארט.
.2נאר אימעיל איז ָאפן!
ָ
.11גדר ;+קיין שום בילדער ביי-דיפאלט! און אימעיל, די בלויז פןאָ בןהא
ָ צו נלי",אָ די קומענדיגע דרגא איז "אימעיל
דערנאך האבן מיר צוגעלייגט די שוין היינט באקאנטע גדר +וואס איז א גאר רמאכט ,די חודש'ליכע ּפרייז דערפון
פא ַַאלע ַאנדערע עּפּפ'ס און בראוזער זענען ַ
מהודר'דיגע סטאנדארט פון פיקטשער פעינטינג ,עס ארבעט אויף אלע וואס איז
דאס איז עּפעס ָ איז היבש ביליגער ווי די ַאנדערע פילטער לעוועל'סָ .
אויבנדערמאנטע לעוועלס ,און שטעלט צו א פולקאמע פיקטשער פעינט וואו פאדערט זיך בלויז אימעיל וואס פאר די ּפרנסה ָ
סאך מענטשןָ ,נוגע פאר זייער ַא ַ
יעדע מענטשליכע בילד איז אינגאנצן ווייס ,און עס איז דא די אפציע צו באקומען פייל'ס פון ַאנדערע מענטשן.
צו קענען שיקן און ַ
ריקוועסטן די בילד ,און אויב איז די בילד אויסגעהאלטן ווערט עס געעפנט .עס
איז אויך דא די אפציע פון אראפנעמען גדר +פון געוויסע זייטלעך לפי הצורך, ַ .3אלגעמיינע ווייט-ליסט!
שטארקע דרגא ַארויף פון די מינימום לעוועל.
דאס איז נאכאלץ ַא ַ
וואס ָ
ָ מ'האט ָאפענע
ָ באדייט ַאז
שטאּפל ווייטער ,איז "גדר ווייט-ליסט" ,וואס ַ
ַ ַא
[דאס
ּפראווד דורך גדר ָ
צוטריט צו טויזנטער וועבזייטלעך וואס איז שוין ַא ָ
סעיף-זאון; יעדע וועבזייטל ַ
באזונדער ָ .12 פינאנציעלע און ביזנעס-וועבזייטלעך ,און
רעכנט אריין אלע שטארק באנוצטע ַ
באשטעטיגט!איבערגעקוקט און ַ באנוצט אין היימישע ביזנעסער און ציבור'ישע סערוויסעס ,וואס איז כסדר ַ
15
יעדע "הבדלה בליצן"
ליינט מען ביי מיר אין
שטוב פון דעקל צו
דעקל .איך גיב טאקע
נישט קיין אינטערוויוס
פאר יעדן ,אבער ווען
"הבדלה" האט געבעטן
האב איך געשפירט אז
דער שמועס קען האבן
א תועלת
פארהאן ,זיך דורכרעדן מיט א רב אדער א מומחה, פאר'ן שמועס האט איר אונז געזאגט
און זען וואס קען ארבעטן פאר זיין פרנסה. אז אסאך האבן אייך שוין געוואלט האבן
איך בין אויך נישט אנגעקומען צו מיין יעצטיגן פאר אן אינטערוויו ,אבער איר האט יעדן
מהלך אין איין טאג. אפגעזאגט ביז היינט .וואס האט "הבדלה"
איך האב פרובירט א ווייטליסט ,איך האב זיך זוכה געווען אז איר האט יא מסכים געווען?
געמוטשעט ,איך בין צוריק ,איך האב פרובירט נאך מיר האבן אויך א גוטן פארמיטלער?...
א סיסטעם ,און איך האב ווייטער געזוכט. איך האב א שטארקן רעספעקט פאר "הבדלה".
דער עיקר איז אז איך האב נישט געזאגט" :עס יעדע "הבדלה בליצן" ליינט מען ביי מיר אין
ארבעט נישט פונקט ווי איך וויל ,איז לאמיר בלייבן שטוב פון דעקל צו דעקל .איך גיב טאקע נישט קיין
ביים גרינגסטן". אינטערוויוס פאר יעדן ,אבער ווען "הבדלה" האט
איך האב געזוכט ביז איך האב געפונען א וועג געבעטן האב איך געשפירט אז דער שמועס קען
וואס לאזט מיר טון מיין ארבעט -און לאזט מיר האבן א תועלת.
אויך אהיימגיין מיט א רואיג הארץ .אפגעהיטן "הבדלה" רעדט נישט בלויז .עס מאכט אז
הונדערט פראצענט. מענטשן זאלן נעמען קליינע ,אבער ממשות׳דיגע
טריט.
וויאזוי וואלט איר געזאגט דער גאנצער
שמועס אין איין שורה? ר׳ שמואל לייב ,לאמיר פארענדיגן מיט א
זוך דעם גדר וואס לאזט דיך זיך אויפשטעלן גוטע פשרה ,נישט מיט א דרשה ,נישט מיט
ביים סוף טאג און זאגן מיט אמת: שולד-געפילן ,נאר מיט איין זאך וואס דער
ליינער קען ממש טון.
"ברוך השם ,היינט האב איך געהאט וואס איך
דארף פאר דער פרנסה ,און איך בין געבליבן א איד ליינט דעם שמועס און טראכט:
אפגעהיטן!" "אפשר וואלט איך טאקע געקענט זיין
אביסל בעסער אפגעהיטן ,אבער איך ווייס
יישר כח ר' שמואל לייב פאר'ן איבערגעבן נישט וואו אנצוהייבן ".וואס זאגט איר אים?
אייער פערזענליכע געשיכטע וואס וועט זאל ער נישט אנהייבן מיט'ן קוקן אויף א
בעז"ה זיין אינספירירנד פאר די צענדליגער צווייטן .זאל ער אנהייבן מיט איין ערליכע פראגע
טויזנטער ליינער ,צו זען די בעסער אפציעס צו זיך אליין" :בין איך באמת רואיג מיט מיין מצב?"
וואס עס זענען פארהאן בעז"ה אין די אויב ער הערט אינעווייניג א שטימע "נישט
היינטיגע וועלט צו טון פרנסה אן קיין שום
מכשולות וואס זאל זיך וואלגערן אינעם אינגאנצן" ,זאל ער דאס נישט דערשטיקן.
קאמפיוטער. דאס מיינט נישט אז ער דארף מארגען פארמאכן
זיין ביזנעס ,ער קען פשוט אנרופן זיין פילטער-
ויה"ר שתשרה שכינה במעשי ידך! קאמפאני ,פרעגן וועלכע בעסערע שטאפלען זענען
חודש אלול תשפ"ו 16
סעיף-זאון איז ַא סּפעציעלע מהודר'דיגע לעוועל ,וואס טיילט אפ וועלכע ָ
טעגאריע וועבסייטס קענען געעפענט ווערן .די ַאלגעמיינע פילטער לעוועל קא ָ ַ
טעגאריע פון די
קא ָ באזירט לויט די ַ האט צענדליגער טויזנטער סייטס ָאפןַ , ָ
אויסגעהאלטענע
ַ דאס ַאלס ַא מאטישע סיסטעם דיטעקט ָ אויטא ַ
ָ סייט ,און אויב די
איז גדר טעגאריע וועט די סייט זיין ָאפן ,און נאר געוויסע חלקים פונעם סייט וועלן קא ָ ַ
פַארזיכערט,
איינקלאנג מיט גדר,
ַ רמאכט אויב עס איז נישט אין פא ַ פארדעקט ָאדער ַ ווערן ַ
סעיף-זאון ווערט יעדע סייט אדורכגעקוקט דורך ַא לעבעדיגע מענטש ָ ָאבער ביי
און מ'קען דאס איז 100% מאכן ַאז ָ
באשטעטיגט ווערט עס
ראּפ זיכער צו ַ דאס איבער פון אויבן ביז ַא ָ
איינמאל עס ווערט ַ ָ אויסגעהאלטן,
ַ
וואס גייט ָ
מהודר און
ָ
זיך פַארלָאזן פאר ַאלע סעיף- טעגאריע און איז שוין ָאפן ַקא ָ סעיף-זאון ַ
ָ ַאריינגעלייגט אין די
באנוצער. ָזאון ַ
דערויף סעיף-זאון
ָ דא מערערע דאס ַא ּפרייזַ ,אז אויב איז ָ
באשטעטיגן נייע סייט'ס ,קען נעמען ַא וויילע ביז
קאסט ָ פארשטענדליך ָ
וואס בעטן יעצט צו ַ
ווי ַ
באנוצער ָ ַ
מיט באזונדער ,ווייל ַא מענטש
מאל זיין אומגעדולדיג צו
פאקטיש אן ַאדורכצוגיין יעדע סייט ַ
מאל ...און עס קען ַא ָ אויפא ָ
ַ
שטאב קומט ַ
דאך נאר איין ַזאך
די ַ
קען ָ
פַארמַאכטע וואס די ַגאנצע ביזנעס איז אויף די אינטערנעט ווארטן ,סּפעציעל פאר איינער ָ ַ
אויגן?
דאס איז די ריכטיגע גדר דארף כסדר צוקומען צו פרישע סייטסָ ,אבער ָ און ַ
געאייגענט פאר מדקדקים למהדרין מן המהדרין.
ָ
נעטווארקינג פילטער! .13ביזנעס
טראץ דיאינטערנעט בלייבט אינטערנעט ,און ָ האבן די מאנדירט צו ָרעקא ַ
ָ קאמּפיוטער'ס איז פאר ַא ביזנעס מיט מערערע ָ
סאפיסטיקירטע סיסטעם קען זיך מאכן אז ָגאר ָ וואס ציהט אינטערנעט קאמּפיוטער ָ באדייט ַאז יעדער ָוואס ַ
"נעטווארק פילטער" ָ
ָ
געוויסע פראבלעמאטישע זייטלעך פאלן אריין, בלאקירט מיט די ַאלע פילטער סעטינג'ס. מאטיש ָ אויטא ַ
ָ נעטווארק איז
ָ פון דעם
דעריבער שטייען מיר כסדר על המושמר ווי ווייט אגב ,די פילטער ארבעט אסאך שנעלער ווי די פשוטע פילטער.
ניטארן כסדר אלעס וואס איז מא ָ מעגליך ,און מיר ַ באזונדערַ ,אז
באזונדער קען מען צולייגן ַא שמירה מעולה אויף יעדע דעווייס ַ ַ
געווארן געעפנט וכדו' צו זיכער מאכן אז עס איז די קאמפיוטער ָזאל נאר קענען ַארבייטן מיט די אינטערנעט ווען עס איז
נישט געשעהן קיין טעותים. נעטווארק.
ָ האפטן צו דעם סּפעציפישן בא ָ ַ
וכאן המקום לעורר ,טאמער באמערקט איר באקומען ַא דאס קומט מיט די ָאּפציע ַאז דער בעה"ב/מענעדזשער זאל ַ ָ
עפעס וואס וואלט געדארפט זיין פארמאכט ,זייט א נעטווארק ריקוועסט ַא סייט.
ָ מאל איינער אינעם נאטיפיקאציע יעדע ָ
מזכה את הרבים און זייט אונז מודיע ,און מיר וועלן צוזאמען מיט די געפילטערטע די VOIPפאון סיסטעם ַארבייט אויך ָגאר גוט ַ
אומבאקוועם צו
ַ וואס איזעס תיכף פארעכטןַ .זאכן ָ נעטווארק.
ָ
באריכטן ,קען מען ריפארטן ַא ָנאנים אויפ'ן גדר מאשין .אין ַאלגעמיין נעטווארק ווערט געפילטערט דורך ַא סּפעציעלע ַ ָ די
וועבזייטל.geder.org/reportbug : דאס ווערט דעליווערד ,און באשטעלונג ביז ָנעמט נישט מער ווי 24שעה פון די ַ
וואס
וואס נישט יעדע ַזאך ָ דאס איז אויסער דעם ָ ָ דאס צושטעלן אין ממש געציילטע שעות. אין וויכטיגע פעלער קענען מיר ָ
באדייטשוואכסטע לעוועלַ , ַ איז נישט אסור אויפ'ן
אויסגעהאלטן פאר ַא היימישער איד, ַ דאס איזַאז ָ .14קאסטום פילטערד-עפפ'ס אויף טעבלעט'ס און
וואס היימישע יונגעלייט סאך סייט'ס ָ ווען אויף ַא ַ ָ
רטפאון'ס ַ
סמא
באנוצן זיך ,שעּפט מען זיך ָאן מיט די השקפות פון ַ רטפאון'ס איז זייער שווער צו פילטערן אן עפפ ,די
סמא ָ
ביי טעבלעט'ס און ַ
קיינמאל נישט געזיצן
ָ מ'וואלט ָ ַאזעלכע מיט וועמען בעסטע איז צו נוצן די בראוזער וואס דאס איז אינגאנצן געפילטערט ,און א עפפ
ביי איין טיש ...מילד גערעדט. וואס האט צופיל פראבלעמען ווערט טאקע אינגאנצן געבלאקט ביי גדר ,פאר די
מערסט-באנוצטע עפפס האבן מיר געבויט אייגענע עפפס וואס איז כשר ,א
שטייגער ווי ,Amazon, Walmart, Temu, TelOChatאון נאך.
טסעפ ּפ פילטער
ּ ַ .15
ווא
וואטסעּפּפ לצורך ּפרנסה ,איז פארהאן א מעגליכקייט צופאר די וואס דארפן ַ
פאר'ן ציבור?
האט איר ַ
צום שלוס :וואספארא מעסעדזש ָ סטאטוס און טשענעלס אויף די ענדרויד דעווייסעס ,אויף די עפל ַ בלאקן
בעפארן קויפן א דעווייס ,אויב די דעווייס
ָ עס איז זייער וויכטיג צו מברר זיין קאמּפליצירט איז לעת עתה נאכנישט דא קיין דיווייסעס וואס איז אסאך מער ָ
קען ווערן געפילטערט ,האלט אייך נישט אפ פון אריינרופן מיט די דעווייס געהעריגע לעזונג.
מאדעל און מברר זיין. סטאטוס איז ַא געפערליכע ַ אונטערגעשטראכן ווערן ַאז די
ָ דארף
עס ַ
גדר שטייט גרייט אייך צו סערוויסן אויף די העכסטע סטאנדארט ,און מיר רהאן,
פא ַוואס איז ָנאר ַ
ּפראבלעם ,זייענדיג ָאנגעפילט מיט די ַנארישסטע ַזאכן ָ
ָ
זענען אייביג דא צו הערן אייערע געדאנקן. און אין אסאך פעלער מיט דברים אסורים ,ובפרט ווען לעצטענס האט וואטסעפפ
סטאטוס ,וואס איז גאר א גרויסע מכשול,צוגעלייגט אדווערטייזמענטס אין די ַ
רמאציע.
אינפא ַ
ָ יישר כח פאר די טייערע צייט ,און די רייכע סטאטוס.
אויסגעהאלטענע ַ
ַ אפילו פאר מענטשן וואס ווילן נאר קוקן א.ג.
17
"איך סוירטש
בילדער
טעגליך ,און איך
האב נעטפרי!"
ד
פאר׳ן בית המדרש. זעלבע פראגראמען און בילדער ווי זיינע חברים אין י "הבדלה" שמועסן האבן זיך ביז
פון דארט איז עס געפארן א ראד .מענטשן אין פאך שוין קרוב צו פופצן יאר ,און ער טוט די גאנצע היינט אסאך געדרייט ארום
בית המדרש האבן געוואוסט אז איך מאך די ארבעט מיט "נעטפרי" .די שטרענגסטע פילטער סמארטפאונס ,וואטסעפפ און
צעטלעך .האט איינער געבעטן א טובה ,נאכדעם א מיט זערא טעלעראנץ מכשולות. סאושעל מידיא .דאס מאל רירן מיר
צווייטער ,און אזוי האב איך אנגעהויבן מאכן דא א ר׳ שלמה יואל איז גענצליך נישט א פרעמדער צו אן א צווייטן ,גאר וויכטיגן טייל פון
מודעה און דארט א קליינעם פראיעקט .אין תשע״ג 'הבדלה' ,שוין יארן וואס ער איז אינוואלווד אין דער טעכנאלאגיע-וועלט :דער פילטער אויפ׳ן
בין איך עמטליך ארויס אליין צו טון גראפיקס אונזערע פראיעקטן ,און מיר ווייסן אז זיין קאמפיוטער.
בסייעתא דשמיא. אנגעשטרענגטער סדר היום קען אים נישט וואס א טאג עס גייט פארביי ,אלץ קלארער
ערלויבן צו ווארטן אויף א בילד אז נעטפרי זאל ווערט אז א פילטער אויפ׳ן קאמפיוטער איז נישט
דו זאגסט נישט "איך טו גראפיקס" ,נאר דאס עפענען. קיין קליינער זייטיגער ענין.
"איך טו מארקעטינג" .וואס איז דער חילוק
צווישן סתם א גראפיקער און א מארקעטער? אבער לאמיר נישט לויפן פאראויס .בעפאר מיר אבער פונקט דא קומט אריין די באקאנטע
גראפיקס מיינט אז דער קאסטומער שיקט אריין גייען אריין אינעם נעטפרי-שמועס ,לאמיר קודם טענה :א געווענליכער ביזנעסמאן קען אפשר
א גאנצן ווארד-פייל און זאגט ,שטעל עס אויס, הערן ווער דאס איז ,וואס ער טוט ,און וויאזוי זיין פארשטערקערן זיין פילטער .ער דארף אימעיל ,א
מאך אן עד ,אדער מאך מיך א בראשור. וועג האט אים געברענגט ביז אהער. באנק ,עטליכע ביזנעס-סייטס ,און ער איז מסודר.
מיט דער צייט האב איך אבער געזען ,אז איך אבער א גראפיקער ,וואס זאל ער טון?
א גוטן ר׳ שלמה יואל .לאמיר אריינגיין
קען מאכן א הערליכע עד לויט די ווערטער וואס אינעם שמועס ,קודם כל ...ווער איז שלמה א גראפיקער לעבט דאך מיט בילדער .ער מוז
דער קאסטומער וויל ס'זאל שטיין ,אבער ס'קען יואל גאלדשטיין ,און מיט וואס פארנעמסטו סוירטשן ,ער מוז האבן צוטריט צו טויזנטער
אויסקומען אז דאס דינט בכלל נישט דער ריכטיגער זיך? בילדער ,ער דארף פאטאשאפ און אנדערע
ציל .אדער גאר טוט ער זיך שאדן מאכן ,ווייל דער איך הייס שלמה יואל גאלדשטיין ,איך וואוין אין פראגראמען ,און היינט איז צוגעקומען די גאנצע
מעסעדזש איז פונקט פארקערט פון זיין ריכטיג. קרית יואל ,א זון פון דעם באקאנטן משמח אלוקים עי-איי וועלט .כסדר קומען ארויס נייע פיטשערס
דאן האב איך בעז"ה אנגעהויבן ארבעטן ואנשים הר"ר וועלוול שליט"א .איך טו אין און נייע כלים וואס קענען מאכן די ארבעט
אנדערש .ווען א מענטש קומט צו מיר זאג איך אים, מארקעטינג אין מיין קאמפאני וואס רופט זיך שנעלער און בעסער.
לאמיר קודם שמועסן .וואס ווילסטו ,וואס "יעסעדזש" .דאס נעמט ביי מיר אריין די גאנצע "פאר א גראפיקער איז עס נישט מעגליך" ,הערט
פארקויפסטו ,ווער ביסטו ,פארוואס האסטו דאס פעקעדזש ,פונעם ערשטן שמועס מיט׳ן מען פון מענטשן אין די ליין .און מיט דעם תירוץ
אנגעהויבן ,וואס איז די מעשה פון דיין ביזנעס קאסטומער ,ביז שרייבן דעם מעסעדזש ,און זענען אפי' פארהאן גראפיקער וואס האבן נישט
אדער פראיעקט. גרעפיק דיזיין. קיין שום פילטער ,אדער בלייבן זיי מיט א שוואכן
אסאך מאל ,ווען מ׳גייט אריין אינעם 'פארוואס' מיין וועג אינעם פאך האט זיך אנגעהויבן זייער מהלך וואס לאזט זיי אויסגעשטעלט צו שווערע
— פארוואס דער ביזנעס איז בכלל נולד געווארן פשוט .ביי מיינע ערשטע טריט צו ברענגען פרנסה מכשולות.
— ליגט דארט דער שליסל פונעם גאנצן קאמפיין. בין איך געווען דער וואכן-משמש אין בית המדרש איז עס טאקע נישט מעגליך?
דארט הייבסטו אן פארשטיין וואס ער האט צו הגדול אויף 5גארפיעלד ראוד אין קרית יואל ווען אט דערפאר האבן מיר זיך געוואנדן צו מו״ה ר׳
פארקויפן ,און וואס דער מענטש דארף פילן ווען עס איז נאך געווען היבש קלענער פון היינט. שלמה יואל גאלדשטיין הי״ו ,א מארקעטער,
ער זעט זיין עד. זיצנדיג דארט האב איך אנגעהויבן מאכן די צעטלעך שרייבער און גראפיקער ,וואס דארף טעגליך די
חודש אלול תשפ"ו 18
א ברייטער און אינהאלטסרייכער שמועס
מיט מו"ה ר' שלמה יואל גאלדשטיין
הי"ו דער מארקעטער און גראפיקער פון
"יעסעדזש" וועלכער שרייבט און דעזיינט
קאמפיינס פאר מוסדות ,ארגאניזאציעס
און ביזנעסער — אבער טוט די גאנצע
ארבעט מיט נעטפרי! | וויאזוי סוירטשט א
גראפיקער טויזנטער בילדער ווען יעדעס
בילד ווערט איבערגעקוקט? • וואס איז
דער יסודות׳דיגער חילוק צווישן נעטפרי און
אנדערע פילטערס? • וואס טוט ער ווען נייע
אדאובי עי-איי פיטשערס ווערן געבלאקט?
דארט האב איך צום ערשטן מאל געזען אז איך די "הבדלה" רעוואלוציע .אויפן שפיץ גאפל נאכדעם פרעג איך :ווען דער קאמפיין וועט זיך
האב בסייעתא דשמיא א מעגליכקייט צו נעמען א וויאזוי האט זיך טאקע הבדלה אנגעהויבן? ענדיגן ,וואס גייט ביי דיר הייסן סוקסעס.
קאנטראווערסיאלע נושא ,און עס אראפברענגען יא ב"ה איך האב די זכי' צו שטיין אונטער כמעט 'אויסטערלישע הצלחה איז נישט קיין ציל.
פאר מענטשן אויף א וועג וואס זיי קענען עס יעדע פראיעקט פון הבדלה פון די ערשטע רגע עס אסאך מאל שרייבן די צייטונגען ,דער מעמד איז
הערן. האט זיך אנגעהויבן וועבן די ערשטע פעדימער געלונגען 'העכער אלע ערווארטונגען'; אבער אויב
פון דארט זענען געקומען "וואו איז יאסעלע", דערפון ,און שפירנדיג פאר א זכי' צו זיין א חלק פון אלעס איז אייביג העכער ,איז עס שוין ערווארטעט...
די חודש'ליכע "הבדלה בליצן" די "פלאמען" פאר אזא הייליגע מיסיע האב איך דאס נישט בלויז מען דארף האבן עפעס א קלארע סך הכל וואס מען
בחורים ,און נאך פראיעקטן ובתוכם די נעטפרי גענומען אלס א 'דזשאב' נאר איך האב אסאך עוסק וויל דערגרייכן ,וואס דאס גייט אונז זאגן אויב עס
אויפקלערונג בראשור ,באס-סעיפטי ,סאטמאר געווען דאס צו ברענגען אלס א פאקט. איז געווען סוקסעס אדער דורכפאל ,און דאס זאגט
קהילה פלייש אויפוואכונג ,די אידישקייט גליון און עס האט זיך נישט אנגעהויבן בכלל מיט א פלאן אויך וויפיל עס לוינט זיך צו אינוועסטירן דערין.
נאך פילע קאמפיינס. פאר אן ארגאניזאציע .ס'איז געווען אין דער דאס הייסט מארקעטינג .איך זיך צו ארויסהאבן
אגב ,די נעטפרי בראשור האט מיך געמאכט קאראנא-תקופה איז די ארבעט ביי מיר געווען דעם גאנצן בילד און אהערשטעלן עפעס וואס זאל
באוואוסטזיניג איבער דעם פילטער ,וואס איך האב זייער שטיל .דעמאלטס איז מיין ברודער ר' חיים זיין געצילט צו די ריכטיגע רעזולטאטן וואס דער
אינסטאלירט ,און איך נוץ עס מיט שטאלץ יעדן משה געקומען רעדן צו מיר איבער די נושא פון קאמפיין דארף ברענגען.
טאג. וואטסעפפ .ער האט מיר דעמאלט געזאגט ,אז אויב
גייט וואטסעפפ אן אזוי ווי ביז דאן אלס א
הייסט דו זאגטס פאר'ן קאסטומער
איך וויל דיר טאקע פרעגן וועגן דיין וואס מ'דארף דא טון ,וואס טוט זיך אז דער
לכתחלה ,וועט כלל ישראל רעפארמירט ווערן צו א קאסטומער האלט אנדערש?
נעטפרי פילטער ,אבער קודם לאמיר וויסן
איבער יעסעדזש ,וויפיל ארבעטער זענען נייע סארט אידישקייט ,מיט אנדערע הלכות, איך קען אים מסביר זיין פארוואס איך האלט
איינגעשטעלט אין די "יעסעדזש טיעם"? אנדערע השקפות ,און אן אנדער סדר החיים ,גאר אנדערש און פרובירן אים איבערצוצייגן ,אבער
כהיום האב איך ב"ה נישט קיין איין ארבעטער. ווייט פון אמת'ע אידישקייט. אויב דער אייגנטימער פילט אז ער קאנעקט בכלל
די פלענער לכתחלה זענען געווען פאר א קליינע נישט צו די נקודה ,וועל איך אים נישט פרובירן
אלעס מאכסטו אליין?! גליון אין די בתי מדרשים ,אבער עס איז
יא. אריינשטופן אין א פלאץ וואס ער איז אומבאקוועם
אויסגעוואקסן צו א גרויסן בוך וואס איז דערמיט .ווייל אפי' איך פארשטיי 'שפראך',
פאר עטליכע יאר צוריק האב איך געהאט א אנגעקומען איבעראל .עס האט געמאכט א
תקופה מיט זיבן ארבעטער אין יעסעדזש .איך האב פארשטייט ער אבער זיין ביזנעס ,און אויב גייט ער
געוואלדיגן שטורעם! צום ערשטן מאל איז דער נישט 'פארשטיין' דעם מהלך ,דאן גייט דאס נישט
אבער געלערנט אויף דעם שווערן וועג ,אז זיין א נושא פון טעכנאלאגיע אויסגעשמועסט געווארן
מארקעטער מיינט נאכנישט אז דו ביסט א ארבעטן מיט אים.
אויף א וועג וואס האט אריינגעצויגן דעם ליינער אלס מארקעטער איז דער ערשטער מענטש
ביזנעסמאן. אין דער מעשה.
סיי-וועלכע סערוויס וואס איינער טוט ,א פאר וועמען איך מארקעט דעם געדאנק ,דער
א מענטש וואס האט אליין געהאט א קליענט אליין… און מיט זיין באשטעטיגונג אויפן
בעקער ,א פלאמבער ,אן אקאונטענט ,און ער איז סמארטפאון האט געקענט ליינען א בוך קעגן
ממש א מומחה אין זיין פאך ,קען ער ווערן מהלך ,קען מען דאס טראגן ווייטער.
סמארטפאונס ,און נישט שפירן אז מען אטאקירט
אריינגעשלעפט אינעם זעלבן פלאנטער .מ'נעמט אים .ער האט פשוט מיטגעהאלטן די מעשה. אסאך מענטשן קענען דיך אלס א חלק פון
19
נעטפרי איז
די מערסט
אויסגעהאלטענע
פילטער וואס איז
פארהאן במחנינו.
פיל העכער ווי סיי-
וועלכע שטרענגע
"קהילה פילטער"
נישט קיין בילדער אדער סייטס. אויף ארבעטער ,מ'האט טאקע מער סעילס ,אבער
נאר דאס לאזט בכלל נישט אדורך מ'מאכט נישט מער געלט .מ'דארף אלעמאל זיך
אומאויסגעהאלטענע בילדער אדער סייטס .און ביי אליין פרעגן ,איך בין א גוטער פלאמבער ,אבער בין
יעדע בילד וואס דו ווילסט עפענען ,ווערט איך אויך גוט צו פירן א ביזנעס? דאס איז צוויי
אויטאמאטיש געשיקט א ריקוועסט צו נעטפרי, באזונדערע סקילס ,און נישט אלעמאל גייט עס
און א שטאב פון גוי'אישע ארבייטער קוקן אדורך אינאיינעם.
יעדן בילד באזונדער אויב עס קומט נאך די נעטפרי און ביי מיר האט זיך אזוי אויסגעשטעלט ,אז
פראטאקאל. מיין ספעשעלטי איז נישט צו פירן א ביזנעס צו
הייערן און פייערן ,האלטן ארבעטער אקאונטעבל,
ס'מוז זיין דו האסט נעטפרי אויף דיין
טעבלעט .נישט אויפ'ן הויפט-קאמפיוטער און שטיין אויף נומערן צו מאכן זיכער כסדר אז די
אין אפיס. קאמפאני איז אין א פראפיט פאזיציע.
איך האב ב"ה נעטפרי אויפ'ן קאמפיוטער אין דער טעות אז ווייל איך קען מארקעטינג קען
אפיס. איך אויך פירן א פירמע האט מיר געקאסט א
טייערן פרייז .דעמאלט האב איך טאקע געהאט
דו ביסט דאך א גראפיקער! א גראפיקער מער סעילס ,אבער יעצט מאך איך מער געלט…
דארף סוירטשן בילדער א גאנצן טאג .אין
דער וועלט דרייט זיך ארום זאגן אז פאר א און אז דו ביזט צו פארנומען טראכסטו
גראפיקער איז כמעט נישט מעגליך צו האבן נישט צו נעמען נאך ארבייטער?
בכלל א שטרענגן פילטער .און דו זאגסט גאר איך זוך עס נישט .ווי געזאגט זוך איך צו מאכן
אז דו האסט די אויסגעהאלטנסטע פילטער געלט…
"נעטפרי"?!
יעצט ,ר׳ שלמה יואל ,קומען מיר צו דער
וויאזוי איז מעגליך צו זיין א גראפיקער אזוי?! פראגע פאר וועלכער מיר זענען באמת
און איך וועל דיר ענטפערן :דו פרעגסט וויאזוי געקומען.
איך קען האבן נעטפרי .מיין שאלה איז — וויאזוי דו טוסט כמעט אלעס אליין :דו שרייבסט,
קען א אידישער גראפיקער נישט האבן נעטפרי?! דו דיזיינסט ,און דו מאכסט גרויסארטיגע
זיי מסביר דיין שאלה? קאמפיינס וואס ווערט געזען דורך טויזנטער
קודם לאמיר דיר מסביר זיין וואס איז טאקע די פאר אויגן .אזא ארבעט פארלאנגט
חילוק פון נעטפרי און אנדערע פילטערס. פארשטייט זיך שנעלע אינטערנעט צוטריט
צו טרעפן גוטע בילדער ,און אינמיטן שמועס
א געווענליכער פילטער קוקט קודם וואס דער דערמאנסטו ,בדרך אגב ,אז דו האסט די
ציבור דארף האבן ,און דערנאך בויט מען א פילטער נעטפרי פילטער .וואס איז דאס נעטפרי?
ארום די געברויכן. נעטפרי איז די מערסט אויסגעהאלטענע
נעטפרי הייבט אן פארקערט :קודם שטעלט מען פילטער וואס איז פארהאן במחנינו .פיל העכער ווי
אוועק דעם פילטער ,מיט א פאליסי פון "זערא סיי-וועלכע שטרענגע "קהילה פילטער" .נאכמער,
טאלעראנץ" פאר מכשולות .נאכדעם קוקט מען ס'איז בעצם נישט קיין "פילטער" .דאס פילטערט
חודש אלול תשפ"ו 20
ש ֶמ ֶר ת ַה ּק ֹ ֶד ׁ
ש ֵא ת ִמ ְ ׁ וואס דער ציבור דארף און וויאזוי מען קען עס
משומר
עפענען אינעווייניג אין דעם אויסגעהאלטענעם
מהלך.
"זערא טאלעראנץ" מיינט בעיקר נישט-
פילטער
אויסגעהאלטענע בילדער?
סיי בילדער און סיי טעקסט .שמירת עינים,
כפירה ,ניבול פה ,לשון הרע און אנדערע זאכן וואס
גרעניצן זיך מיט איסורים.
דער יסוד פון נעטפרי איז אז א זאך וואס מען
קען נישט געהעריג פילטערן ווערט נישט געעפנט!
עס איז נישטא דער מהלך פון "איך מוז וויכטיג
האבן דעם סייט" ,ממילא עפנט מען עס טראץ
וואס ס'קען האבן א לאך .אויב מען קען נישט
שמועס מיט מוה"ר אברהם טרעפן א וועג עס צו האלטן אפגעהיטן ,בלייבט עס
וואלף טירנויער הי"ו פארמאכט.
אבער דא שטעקט דאך די גאנצע קשיא! א
גראפיקער מוז קענען סוירטשן בילדער ,אלע
סייטס זענען אויך אנגעפולט מיט נישט-
אויסגעהאלטנע בילדער ,וויאזוי קענסטו
יברכך ה' וישמר"ך .מיר ווילן הערן און פארשטיין איבער די אויסוואל פון בכלל זיין א גראפיקער? וויאזוי קען מען
פילטערס וואס איר שטעלט צו ,אבער פאר אלעםַ ,אלס איינער פון די שטערקסטע עפענען "שאטערסטאק" און נאכאלץ זאגן
וואס שטעלט "משומר" מיט זיך לאמיר הערן ָפילטער'ס ביים היימישן ציבורָ , "זערא טאלעראנץ"?
פאר? דא קומט אריין דער וואונדערליכער מהלך פון
ּפראקטיש ,אבער אין די זעלבע שטארק גוט און ַ ַ "משומר" איז געבויעט צו זיין זייער נעטפרי.
באזירט אויף די פולע ּפאליסיס פונעם פילטערַ , פאקוס ,אויף די תקנות און ַ צייט איז די ָ נעטפרי איז נישט קיין אויטאמאטישער
הוראות פון די חשובע רבנים וועלכע זענען ממונה אויף משומר ,און יעדע החלטה ליגט סיסטעם וואס לייגט אריין 'קאטעגאריעס' פון
שטארק
מבינאציע פון זיין סיי ַ ַ קא
דאס ברענגט די ָ וואס ָ
אויסדרוקליך אין זייער דעת תורהָ . סייטס וואס מ'לאזט נאר אדורך געוויסע
און סיי גוט. קאטאגאריעס לויט וויאזוי דער 'סיסטעם' כאפט
פאר די אויגןַ ,אז עס שטארק ַ האלט ַ שטאבַ ,
דמיניסטראציע און די ַגאנצע ַ
ַ די משומר ַא אויף.
דארפן צוקומען צום אינטערנעט ,און דערפאר טוען וואס ַ
ווערט מער און מער ערליכע אידן ָ נעטפרי איז בעצם ווי א ווייט ליסט .עס לאזט
מאקסימום ַאז די פילטער ָזאל זיין צוגעשטעלט מיט די העכסטע מיר פון אונזער זייט די ַ 'גארנישט' אדורך .נא ,אויב אזוי וויאזוי קען מען
קאסטומער סערוויס ,סערווירנדיג שנעל און פלינק ,און מיט די ריכטיגע קוואליטעט ָ בכלל ארבעטן? דער ענטפער איז ,יעדער סייט
סיטואציע פון יעדן
ַ וואס ָזאל ַארבייטן לויט דיאחריות ּפרובירן אויפצוקומען מיט ַא מהלך ָ וואס עס קומט א פארלאנג דאס זאל ווערן געעפנט,
קלארע דעת תורה דורך די חשובע רבנים דארפן רירן פון די ָ פארט זיך נישט ַ יחידָ ,אבער ָ ווערט דאס אדורכגעקוקט דורך א 'מענטש' אויב
וואס קומט צו משומר ווייסט ַאז ער ודיינים שליט"א פון משומרַ .אזוי ַארום ַאז יעדער ָ דער סייט קומט נאך די נעטפרי גדרים.
דאס נישט אויפ'ן ּפרייז פארט איז ָ ּפראדוקט לויט זיין געברויךָ ,אבער ָ באקומט די בעסטע ָ ַ אפילו נאכדעם וואס א סייט איז אפן ,מיינט
פון אידישקייט. דאס נאכנישט אז אלע בילדער אויפ׳ן סייט זענען
טראסטן משומר צו זיין די פילטער רוואס ַאזויפיל גרויסע קהלותָ , פא ָ דאס איז די סיבה ַָ אפן .נעטפרי האט צענדליגער גוים ,וואס יעדער
ָנאכצוקומען זייערע תקנות ,ווייל זיי ווייסן אז די סטאנדארטן וועלן ווערן אויסגעפירט בילד וואס מען זוכט ווערט דורכגעקוקט דורך א
ס'נישטא ַא ַזא ַזאך ווי זיך
ָ באדייט ַאז ּפונקטליך ָאן קיין לעכערַ ,א פילטער מיט משומר ַ מענטשליכער אויג ,און אויב איז דא א בילד וואס
ראּפגעשטעלט. מ'האט ַא ָ
וואס ָ נדארט ָ סטא ַ
ַאוועקרירן פון די ַ קומט נישט נאך די כללים פון נעטפרי ,ווערט דאס
סארט פילטער איז משומר געאייגענט?
פאר וועלכע ָ 'פארמאכט' אינגאנצן ,נישט מיט קיין האלבע
סארט ביזנעס האבן יעדע ָ פאר ביזנעסער און סיי פאר יחידים ,מיר ָדא סיי ַמיר זענען ָ פירקלערייען .און אויב מ'מעג דאס יא זען ווערט
און סערוויס אין אונזער פילטער ,און יעדער איז ב"ה העכסט צופרידן ,מיר ָאּפערירן איבער דאס אינגאנצן געעפנט.
נדארט,
סטא ַהאבן די הויכע משומר ַ וואס וויל ָ
דא ַא איד ָ
די ַגאנצע וועלט ,ווי עס איז ָנאר ָ דא קומט דער קנייטש .אויב א בילד אדער א
רלאנגן פון זייער
פא ַ
וואס ַנט-ביי-האנט מיט חשובע קהלות קדושות ָ
ַ הא
און מיר ַארבייטן ַ סייט איז שוין געעפענט געווארן פאר איינעם ,ווייל
בארימטע ציבור דייקא די משומר פילטער ,און די זעלבע צייט ַארבייטן מיר אינאיינעם מיט ַ מען האט אפראווד אז ס'איז כשר ,דאן וועט עס
איי-טי עקסּפערטן וועלכע סערווירן די גרעסטע ריזן ביים היימישן ציבורַ ,אז די פילטער שוין זיין אפן פאר אלע נעטפרי באניצער .דאס
באזונדערע סייד-אפעקט ,און מיר שטעלן צו ַ ַ ראורזאכן ַארומיגע
ַ פא
ָזאל נישט ַ זעלבע אויב האט מען דאס פארמאכט בלייבט דאס
ריטי-סוּפארט פאר די איי-טי עקסּפערטן
ָ ּפריא
ַ שוין פארמאכט פאר יעדן.
היינט צוטאגס זענען שוין אפן איבער
וואס איז די לעוועל פון משומר פילטערינג?
ָ אנדערהאלבן מיליאן וועבזייטלעך ,וואס איז
קאסטומער שטעלן מיר צו די בעסטע און די שטערקסטע לויט זיין געברויך, פאר יעדן ָ דורכגעזייעט געווארן נישט אריינצולאזן קיין שום
ניזאציע איז איין געוויסע סייט ָאדעררגא ַ
סארט ביזנעס ָאדער ָא ַוואס איין ָ
אין די צייט ָ אומאויסגעהאלטענעם בילד.
דאס פאר ַאפאר זייער ליין ,איז ָ
וואס איז וויכטיג ַ
טעגאריע ַא לכתחלה זייענדיג עּפעס ָ
קא ַָ יעצט צו די נושא פון 'טעקסט' .אפי' א וועבסייט
וואס איז יא אפן ,יעדע פאראגראף וואס האט איין
21
הונדערט פראצענט AI ווארט וואס איז נישט אויסגעהאלטן ,ווערט די
גאנצער פאראגראף געבלאקט ווי די פאלגענדע:
איז אסור בתכלית האיסור .XXXXXXXXXXX
דערפאר ,איז פארהאן געוויסע סייטס וואס
פונקט ווי אינטערנעט! אנדערע פילטערס עפנענען נישט ,אבער נעטפרי
עפנט דאס יא .וויבאלד די געווענליכע פילטערס
און טאקע פונקט ווי
וועט נישט עפענען א סייט וואס האט מכשולות,
אבער נעטפרי וועט דורכקוקן די גאנצע סייט און
אינטערנעט קען מען נוצן
בלאקן לגמרי יעדע מכשול ,און די איבריגע חלק
סייט פארבלייבט אפן.
אבער דאס מיינט נישט אז דו מוזט האבן אפן
לצורך פרנסה מיט א גוטע אלעס וואס נעטפרי האט שוין אמאל געעפנט ,עס
איז פארהאן לעוועלס .דאס הייסט אזוי ,ראיות
פילטער במקום עבודה, אסורות ,דברי כפירה ונבלה ,ווערט לגמרי
פארמעקט פאר יעדן .אבער מ'קען דערנאך
אקוראט אזוי איז מיט AI אנשטעלן אז מ'וויל זיין אין א דרגה נישט צו האבן
קיין שום 'פארוויילונגס' זייטלעך אפן ,אדער מאכן
א ווייט ליסט פון בלויז געציילטע סייטס ,און אויב
מ'שטעלט דאס אן אונטער א קהילה ,קען מען
פארמאכן די אקאונט אז נאר די קהילה קען עפענען
די דאזיגע סייטס ,אבער דער באנוצער קען זיך
דארט האב איך געטראפן איין בילד וואס איז נישט ארומשפילן דערמיט.
געבלאקט .אין די ווערטער אונטער'ן בילד האט
מורא'דיג! נעטפרי איז טאקע א דורכברוך,
מען געקענט זען אז עס האט א פרוי וואס האלט אבער נאכאלץ ,א גראפיקער דארף קענען
האניג .האב איך פארשטאנען ,אה ,דאס האבן זיי סוירטשן טויזנטער בילדער ,וואס פאסירט
שוין איבערגעקוקט און געבלאקט. ווען דו זוכסט א בילד?
די בילדער וואס זענען נאכנישט געווארן דער פעידזש לאודט זיך ,די בילדער גייען צום
דורכגעקוקט דארפסטו קוועטשן אויף יעדן איבערקוק ,און ווען דו רילאודסט נאכאמאל ביז א
בילד באזונדער "ביטע עפן"? האלבע מינוט ,איז שוין אפן די בילדער וואס זענען
ניין ,עס גייט אויטאמאטיש. אויסגעהאלטן.
איינמאל א וועבסייט אדער בילד איז
אבער לאמיר זיין אמת׳דיג .א גראפיקער איבערגעקוקט און געעפנט געווארן ,איז עס אפן
זוכט אמאל א גאר ספעציפישן בילד .ער פאר יעדן נעטפרי-באנוצער .אויב עס איז געבלאקט,
האט אין קאפ פונקט דעם בליק ,פונקט דעם
גאס ,פונקט דעם אויסדרוק — און דא קומט איז עס געבלאקט פאר יעדן .מען הייבט נישט יעדן
נעטפרי און בלאקט פונקט יענעם בילד. טאג אן פון דאסניי ביי יעדן מענטש.
ווערט מען נישט געשטערט? דעריבער ,וויבאלד נעטפרי ארבעט שוין עטליכע
ביי יעדע זאך וואס א גראפיקער זוכט ,גייט יאר און טויזנטער מענטשן באנוצן זיך דערמיט,
ארויפקומען טויזנטער צי מיליאנען בילדער ,איך זענען שוין "ביליאנען" בילדער דורכגעקוקט .בפרט
דארף סייווי נישט אלע צוויי מיליאן בילדער פון די פאפולערע רעזולטאטן אויפ׳ן ערשטן פעידזש
האניג .איך דארף בלויז איין גוטן בילד פון האניג זענען געווענליך שוין לאנג מסודר.
וואס שטימט מיט מיין עד .קען זיין אז צווישן די דא קום איך צו צום שפיץ .א גראפיקער קען
אומאויסגעהאלטענע בילדער איז פונקט דא א ארבעטן מיט די אויסגעהאלטנסטע נעטפרי
גוטער בילד ,צוגעפאסט פאר מיין יעצטיגע געברויך, פילטער ,וויבאלד געווענליך זענען שוין אפן די
אבער צווישן אזויפיל בילדער וועל איך כמעט בילדער וואס איך זוך ,און דאס וואס איז נאכנישט
אלעמאל טרעפן א צווייטן בילד וואס פיט דעם אפן ,ווערט גלייך געשיקט פאר א ריקוועסט ,און
געברויך ,און איך מוז נישט האבן דוקא דעם בילד ביז עטליכע סעקונדעס ווערט דאס געעפנט.
וואס האט אויף זיך אויך א ראי' אסורה. אפשר פרובירסטו יעצט צו זוכן א בילד,
און אויב דארף איך דוקא עפעס א געוויסע לאמיר זען וואס עס פאסירט.
חלום פון א בילד ,דאן קען איך דאס מאכן מיט .AI איך טייפ אריין ' .'HONEYדער ערשטער
!?AIמ'רעדט דאך ווי געפערליך דאס פעידזש איז ארויפגעקומען ,און אלע בילדער זענען
איז ,וויאזוי קען זיין אז מיט די בעסטע אפן .הונדערט בילדער ,אלעס אפן! פארוואס? ווייל
פילטער זאלסטו דאס האבן ,איז דאס נישט אנדערע נעטפרי-באנוצער האבן שוין אמאל
גע'אסר'ט? געזוכט האניג און די בילדער זענען שוין
הונדערט פראצענט AIאיז אסור בתכלית דורכגעקוקט און באשטעטיגט.
האיסור פונקט ווי אינטערנעט! איך בין געגאנגען צום צווייטן פעידזש ,און
חודש אלול תשפ"ו 22
דא די ָאּפציע צו ָאנשטעלן נאר געוויסע דעטאלן דערפון ,איז ָ ַ צוּפאסן מיט ַאלע ַ קאל'ס פאר מענטשן בכלל וואס טוט בעיקר אין סערוויס ָיונגערמאן ָ
ַ ַאלגעמיינער
דאס ָזאל ַארבייטן מיט וועב-גארד פילטער ַאז ַָ שטאּפלן און פיטשער'ס פונעם ַ פאר אים ,דעריבער שטעלט מען פאר יעדן לאנגט ַ בא ַ
וואס ַ
טעגאריע ָ
קא ָ נישט ַא ַ
ּפלאןַ ,א שטייגער ווי שטרענגערע גוגל סוירטש ,בלאקן PDFפיילס, סיי וועלכע ַ וואס איז געאייגענט פאר זיין ּפערזענליכע געברויך.
דאס ָ צו ָ
און ָנאך. פארשטיין יעדנס געברויך ,און מיר אונזער טיעם איז גוט טרענירט צו ַ
בלאקן סּפעציפישע וועבסייט -יעדע וועבסייט אדער קאטעגאריע וואס איז לעמאל קודם ַאריינצורופן אין ָאפיס און רעדן צו ַא היימישע
רעקאמענדירן ַא ָ ָ
באנוצער לויט'ן אפן אלס דיפאלט ,קען מען בלאקירן פאר א ספעציפישן ַ וואס ָזאל אייך העלפן צושטעלן די ריכטיגע דרגא פון די פילטער. יונגערמאן ָ
ַ
רלאנג.
פא ַ ַ
נדארט פון ַא משומר פילטער?
סטא ַ
וואס איז די ּפשוט'סטע ַ
ָ
דא די ָאּפציע אינגאנצן באזונדער איז ָ בלאקירן מענטשן בילדער – ַ גענצליך ָ
נדארט משומר ,איז געפילטערטע סטא ַנדארט משומר – די בעסיק ַ סטא ַבעסיק ַ
פארזיכערן אז צו בלאקירן אלע בילדער פון מענטשן ,וואס דאס העלפט ַ
אינטערנעט וואו די מערסט-נוצבארע קאטעגאריעס זענען אפן ,און פון דארט
מ'טרעפט נישט אן קיין שום אומאיידעלע בילדער.
קען מען עס פארשטערקערן צו כמעט יעדן שטאפל וואס מ'וויל.
ריקוועסט נאטיפיקאציעס -יעדע אקאונט קען מען אנשטעלן מיט אן
טעגאריעס
קא ָ ּפלאן" לעוועל פארמאגט די ַ ּפלאן" פילטער – די "היים ַ "היים ַ
"אדמין אימעיל" וואס באקומט א נאטיפיקאציע יעדעס מאל וואס מ'שיקט
טעגאריעס
קא ָ דאקומענטן ,א.א.ווָ .אבער ַאנדערע ַ פינאנציעל ,רעגירונג ָווי העלטַ ,
לטערנאטיוו קען מען עס ַ אריין א ריקוועסט צו עפענען א בלאקירטע פעידזשַ .א
רמאכט. פא ַ זענען ַ
אנשטעלן אז יעדע ריקוועסט זאל קודם געשיקט ווערן צום אדמין איבערצוקוקן,
טעגאריעס
קא ָ ּפלאן נעמט שוין ַאריין מער ַ ּפלאן" פילטער – די ָאפיס ַ "אפיס ַ ָ
האבן סיי אויף דאס קען מען ָ און ער שיקט עס דערנאך ווייטער צו משומרָ .
טראוול.
שאּפינג און ַהייםּ-פלאןַ ,א שטייגער ווי ַ
ַ צוגאב צום אין ָ
ּפלאן".
ּפלאן" און סיי אויף ָ"אפיס ַ "היים ַ
ווידיאו געבלאקט ביי דיפאלט .מ'קען
ָ ווידיא'ס – אויף ַאלע ּפלענס איז
ָ ָאנליין
באנוצטע פיטשערַ ,ארויס פון די בעסיק שטארק ַַ צייטן פילטער – ַא
דאס
בעטן צו עפענען ספעציפישע ווידיאס ,און א משומר סּפעציעליסט וועט ָ
נדארט פילטער ,איז די ָאּפציע ָאנצושטעלן די פילטער ַאז נאר אין געוויסע סטא ַ ַ
נדארט צו קענען עפענען. סטא ַאיבערקוקן אויב עס קומט ָנאך די ַ
מאכן דא די מעגליכקייט צו ַ באזונדער איז ָ שעות זאל די אינטערנעט זיין ָאפן ,און ַ
פיקטשער ּפעינט – אלע אונזערע פלענס קומען מיט'ן בעיסיק "פיקטשער
טאג
טעגאריעס ָזאל זיין נאר זיין ָאפן אין געוויסע שעות אין ָ קא ָ ַאז געוויסע ַ
פארדעקט טיילן פונעם קערּפער. וואס די בעסיק לעוועל ַ פעינט"ָ ,
ָאדער אין די וואך.
שטארקע כוחות לייגט מען ַאריין ַאז די "גוגל סוירטש" גוגל סירטש – ָגאר ַ
נדארטן – זייענדיג די עקסקלוסיוו פילטער פאר מערערע קהלות, סטא ַ קהילה ַ
האבן שנעלע און גוטע קאסטומערס ָ דאך זאלן ָ אויסגעהאלטן ,און ָ
ַ ָזאל זיין
ארבעטן מיר האנט-ביי-האנט מיט יעדע קהילה אוועקצושטעלן זייערע
וואס מ'זוכט.
סערוויס צו קענען טרעפן ביי ַא סוירטש ָ
ספעציפישע תקנות און גדרים פאר זייערע מעמבערס .צום ביישּפיל ביי געוויסע
שאּפינג ,און
וואטסעּפּפ ,גוגל טשעטַ , בלאקירט ַ קהילות וועט ביי דיפאלט זיין ָ וואס זענען די אפציעס פאר איד וואס איז מהדר אויף כשרות?
פארשריפטן ,און פולקאם צו זייערע ָ ָ האלטן מיר זיך פארשטענדליך ַ ָנאך .און ווי ַ נאר אימעל עקסעס -פאר די וואס דארפן נאר צוטריט צו אימעיל ,איז דא א
פאל וועט עס דער משומר ַארבייטער איבערשמועסן מיט'ן אויסנאם ַ ַ אין ַא "נאר אימעיל" אפציע .דאס איז פיל ביליגער ווי די סטאנדארט פלענס ,און אלע
ממונה מטעם הקהילה ,ווי ַאזוי זיך אומצוגיין מיט די ריקוועסט. אנדערע אינטערנעט צוטריט איז אינגאנצן בלאקירט.
נעטווארק – פאר גרעסערע ביזנעסער מיט מערערע ָאּפטיילונגען, ָ ביזנעס ּפלאן" אוןדזשענעראל ווייט-ליסט – ַא דרגא ַארויף פון די ַאלגעמיינע "היים ַ ַ
דאס וואס ָ
נעטווארקָ ,
ָ שטעלן מיר ַאהער די ָאּפציע צו פילטערן די ַגאנצע ביזנעס ּפלאן" וואס לאזן דורך קאטעגאריעס לויט די אנאליז פונעם פילטער ,איז ָ"אפיס ַ
מ'זאל
קאמּפיוטער בלייבט נישט ַארויסַ ,אזוי ַארום ַאז ָ פארזיכערט ַאז קיין איין ָ ַ "דזשענעראל ווייט-ליסט" נאר אפן וועבסייט'ס וואס א טרענירטע אגענט ַ ביי די
נעטווארק.
ָ דאס נישט קענען טוישן צו ַא צווייטע ָ טראסטעד האט איבערגעקוקט און אריינגעלייגט אין א משומר "לייברערי" פון ָ
סייטס .דאס פארזיכערט אז יעדע איינציגע וועבזייטל שטייט אונטער די
מאביל דעווייסעס?
וואס זענען די דרגות לגבי ָ
ָ
העכסטע סטאנדארטן פון משומר.
שטארק- ַ ביי סמארטפאונס און טעבלעטס ,איז פילטערן אן עּפּפ א
פריוואטע ווייט-ליסט – ָנאך ַא העכערע לעוול פון די ַאלגעמיינע ווייט-
קאמפליצירטע ארבעט וואס פארלאנגט אסאך טעכנישע כוחות אונטער די
וואס יעדע יחיד ַאליין קען זיך ָאנשטעלן פאר קאסטום ווייט-ליסט ָ ליסט ,איז די ָ
קוליסן .אויב א קאסטומער דארף א ספעציפישע עפפ ,וועט 'משומר' דאס גוט
מאטיש אויטא ַ
ָ באשטעלט צו זיין ָאפן איז האט נישט ַ קאסטומער ָ וואס די ָ זיך ,און ָ
דורכקוקן און מאכן זיכער אז די חלקים פון די עפפ וואס מען דארף האבן ,זאל
רמאכט ,חוץ אויב מען ריקוועסט עס צו עפענען. פא ַ ַ
פארציכטן אויף די כשרות סטאנדארטן .און אויב מיר זענען נישט ארבעטן ,אן ַ
וועב-גארד -איז אונזער סאמע שטרענגסטע פילטערינג סערוויס .עס ַ
ביכולת אראפצונעמען די נישט-אויסגעהאלטענע חלקים ,פרובירן מיר צו
אינהאלט וואס קען נאר זיין א פראבלעם, ַ בלאקירט פון פאראויס סיי וועלכע
געפינען אנדערע לעזונגען וואס געבן א ענליכע עקספיריענס ,ווי למשל א
אריינגערעכנט אלע ּפובליק-פיילס פון סערוויסעס ,ווי גוגל דרייווPDF ,
צווייטע עפפ וואס טוט דאס זעלבע אדער נוצן דעם בראוזער אנשטאט די עפפ.
דאקומענטן ,און עס צווינגט ארויף א גאר שטרענגע גוגל סוירטש ,און ָנאך
וואטסעּפּפ ,אויף אלע עפל דעווייסעס זענען די בילדער אין די טשענעלס לגבי ַ
באנוץ.באגרעניצונגען אויף די אינטערנעט ַ פארשידענע ַ ַ
בלאקירט .אויף ענדרויד דעווייסעס ווערט ַגאנץ טשענעלס אויטאמאטיש
צוגאב צו די ַאלגעמיינע פיקטשער- ָ סטריקט עידזש .די .שעדינג – אין
בלאקירט' .סטאטוס' קען מען בלאקירן לויט'ן פארלאנג פונעם קאסטומער,
האבן מיר די פיל העכערע דרגא פון "סטריקט עידזש .די .שעדינג" ,ווי ּפעינטינגָ ,
אדער לויט די תקנות הקהלה פאר זייערע מעמבער'ס.
שווארץ-
ַ ּפראווד בילד פון ַא מענטש ,ווערט נאר געזעהן אין ַא יעדע ַא ָ
וואסוואטסעּפּפ מוז ַארויסגעברענגט ווערןַ ,אלס איינער ָ ַאז מ'רעדט פון ַ
האבן די ָאריגינעלע בילד קען איבערגעמאלענע ווערסיע ,און אויב איז וויכטיג צו ָ
געווארן
ָ וואטסעּפּפ איז
ווייטאגליך צו זעןַ ,אז ַ
ָ זעהט די גרויסע פיקטשער ,איז
מאטיש ַאפיליאירט מיט די וועב- אויטא ַ
ָ דאס ריקוועסטןָ .אט די ָאּפציע איז מען ָ
ריינגעכאּפט אין די היימישע ַגאס ,און מחמת חסרון ידיעה מיינען ַ שטארק ַאַ
רלאנג ,אינאיינעם מיט פא ַ ַגארד לעוועלָ ,אבער קען אויך ווערן צוגעלייגט לויט'ן ַ
ראספא ַווא ַ כאּפנדיג ָדאס איז ַא וואוילע אומשולדיגע עפפ ,נישט ַ מענטשן ַאז ָ
סיי וועלכע משומר פילטער לעוועל.
באהיטן מיט ַא דאס צו ריכטיג ַ דאס איז ,זייענדיג זייער שווער ָ ָאפענע לאך ָ
וועב-גארד איז ב"ה ַא העכסט ַ וועב-גארד פיטשערס – ַאזוי ווי ַ איינצעלע
שטארקע שמירה ,און עס איז ממש אוממעגליך נישט נכשל צו ווערן מיט די ַ
וואס משומר פארמאגט, סאמע שטרענגסטע ָ ּפראדוקט זייענדיג די ַ געלונגענע ָ
סטאטוס'עס ,און טשענעלס ,ה"י. אומאיידעלע בילדער אויף די טשעט'סַ ,
פארט נישט האבן ַא מהודר'דיגע פילטער ,קענען זיך ָ וואס ווילן ָ סאך ָ און ַא ַ
וואטסעּפּפ האט געווארן ערגער לעצטענס ,ווען ַ ָ ובפרט איז די ריזיקע
23
א ביזנעסמאן גייט
אריין אין זיין באנק,
אין אימעיל ,אין זיינע
ביזנעס-סייטס ,און קען
דורכגיין דעם טאג אן
קיין ראיה אסורה ,א
גראפיק-דעזיינער קען
דאס כמעט נישט זאגן
עס פונקט פאר א גראפיקער? קען דאך דיין קאסטומער דאס בעטן און טאקע פונקט ווי אינטערנעט קען מען נוצן
ווייל א געווענליכער ביזנעסמאן קען אפשר פון ,AIוואס דארף מען אנקומען צו לצורך פרנסה מיט א גוטע פילטער במקום עבודה,
דורכגיין א טאג און נישט טרעפן קיין מארקעטער/גרעפיקער? אקוראט אזוי איז מיט .AIאויב נוצט איינער AIאן
פראבלעמאטישן בילד .ער גייט אריין אין זיין באנק, דער ענטפער איז ווייל AIסערווירט דעם קיין פילטער ,איז דאך שרעקליך צו וואס מ'קען
אין אימעיל ,אין זיינע ביזנעס-סייטס ,און קען מענטש וואס בעט פון אים ,און ווען דו בעטסט אנקומען ,אבער ב"ה איך נוץ די פוינטפלאו
דורכגיין דעם טאג אן קיין ראיה אסורה. אים עפעס וועט ער ענטפערן לויט דיין בקשה ,און פלאטפארמע וואס האט גאר שטארקע גדרים ,און
א גראפיק-דעזיינער קען דאס כמעט נישט זאגן. ווען איך בעט עפעס וועט ער דאס ענטפערן לויט וועט נישט דורכלאזן קיין שום בילד אדער טעקסט
ער סוירטשט בילדער כסדר; דאס איז נישט עפעס מיין בקשה וואס קומט פון א מארקעטינג וואס איז נישט אויסגעהאלטן ,און דערפאר נוץ איך
וואס ער טוט אמאל ,דאס איז זיין פאך .ממילא איז פערספעקטיוו .איך קוק עס איבער ,און איך דאס לצורך פרנסה במקום עבודה.
ער אויסגעשטעלט אויפ׳ן שטערקסטן פארנעם. טראסט אים נישט בלינדערהייט ,איך שטיי איבער ווען איינער האט א סעלפאן און רעדט אדער
איי ,וועט ער זאגן אז זיין פילטער האט א דעם און איך ארבעט עס איבער לויט וויאזוי איך טעקסט זיך מיט ,AIאיז דאס פונקט ווי איינער
פיקטשער-בלאק .דער יסוד איז אבער אז די שפיר אלס מארקעטער אז דער מעסעדזש זאל גוט זאל האבן א סמארטפאון מיט אפענע אינטערנעט,
זענען פיקטשער-בלאקס געווענליכע ארויסקומען. וואס דאן נוצט ער אינטערנעט אן קיין פילטער,
אויטאמאטישע סיסטעמס — און א מאשין האט עס איז זיכער אז א קליינער ביזנעס-אייגנטימער שלא במקום עבודה ,און שלא לצורך פרנסה .און די
לעכער. וואס דארף א פשוט'ע קליינע עד ,און פלעגט ביז פראבלעמאטישע AIפון וואס מען רעדט וואס
סיי א בילד וואס וואלט געדארפט זיין געבלאקט היינט מוזן גיין צו א גראפיקער ,קען זיך היינט פארמאגט נישט קיין פילטער איז זיכער נישט קיין
קען דורכפליען אינגאנצן ,און סיי זענען די בילדער אמאל אליין אן עצה געבן .פאר אים איז עי-איי א צוזאמענשטעל צו א געפילטערטע AIפלאטפארמע
וואס ווערן יא געבלאקט אסאך מאל פארדעקט געוואלדיגע הילף. וואס איז גענצליך אפגעהיטן פון יעדן מכשול ,והא
למחצה ,לשליש ולרביע .מען זעט נאכאלץ דעם אבער ווען איינער דארף א ברענד ,א קאמפיין ,א ראי' אז דאס ווערט טאקע אדורכגעלאזט דורך
געשטעל ,אדער א חלק פונעם בילד. ריכטיגן מעסעדזש אין א פראפעסיאנעלן טאץ, נעטפרי…
מה שאין כן ביי נעטפרי איז די שאלה נישט קומט ער צו א מענטש .אפילו אויב דער
וואס זאגסטו טאקע אויף די פרישע
וויפיל פונעם בילד זאל מען אנפעינטן .א מענטש פראפעסיאנעלער מענטש נוצט עי-איי ,איז עס AIעפאכע ,טראכסטו נישט אז דאס גייט
קוקט עס איבער :אדער איז דער בילד אויסגעהאלטן דער מענטש וואס נוצט די מאשין — נישט די ארויסטראגן אלע גרעפיקער פון ביזנעס?
און אינגאנצן אפן! אדער איז ער נישט אויסגעהאלטן מאשין וואס נוצט דעם מענטש. דער אמת איז ,אז כאטש AIאיז זייער קלוג ,איז
און אינגאנצן פארמאכט! ווייל עי-איי נעמט נישט איבער דעם מענטש, ער נאך אלס נישט קיין ערזאץ פאר דעם מח פון א
און גראדע האט דאס פאר מיר אויך געהאט א ער 'העלפט' דעם מענטש .ווען א ביזנעסמאן בעט מענטש .איך קען אמאל זיין פארנומען א גאנצע
פראקטישע מעלה .מיט מיין פריערדיגן פילטער עי-איי הילף ,העלפט עס אים לויט זיין מוח .ווען שעה ,ביז ער גיט מיר דעם בילד וואס איך האב אין
האט די מאשין נישט געוואוסט דעם חילוק צווישן ער גייט צו א פראפעסיאנעלן מארקעטער ,העלפט קאפ.
א מאן ,א פרוי ,א קינד ,אדער אפילו א חפץ מיט עי-איי דעם מארקעטער לויט דעם מארקעטער׳ס עס וועט אייביג דארפן זיין א מוח וואס ווייסט
דער קאליר פון א מענטש הויט .ער האט פארדעקט מוח. וואס צו בעטן ,וועלכן רעזולטאט אויסצוקלויבן,
מענער ,קינדער ,און אמאל אפילו האניג אדער א און צי דאס וואס די מאשין האט געמאכט איז גוט.
לאמיר צוריקקומען צו דיין ענטפער
בייזש-קאלירטע זאך .היינט זענען אזעלכע פון פריער" :מיין שאלה איז וויאזוי קען א דאס זעלבע ביי טעקסט .אפילו ווען עי-איי מאכט
סיסטעמען שוין מער פארגעשריטן ,אבער גראפיקער נישט האבן נעטפרי" .יעדער איד א לאנגע ארטיקל ,דארף א מענטש עס דורכגיין און
דעמאלטס איז עס געווען זייער שטארק. דארף דאך זיין אפגעהיטן; פארוואס זאגסטו וויסן צי עס זאגט וואס עס דארף זאגן.
ביי נעטפרי זענען די גוטע בילדער אינגאנצן
חודש אלול תשפ"ו 24
ָאנגעהויבן לייגן געמיינע עד'ס אויף די 'סטאטוס' פיטשור .עס טוט וויי צו זען
בא ָזארגטע אידן רופן אונז ַאריין און בעטן זיך פאר א עצה וויאזוי מ'קען
ווי ַ
ַ
וועב-גארד איינצעלע פארט זענען זיי נישט גרייט זיך בלאקירן די עדווערטייזמענטס ,אבער ָ
באנוץ.
וואטסעּפּפ ַ
ָאּפצורייסן פון ַ
פיטשערסַ :אזוי ווי וועב- פראנטן ,ווי ַאזוי
ראט אויף ַאזויפיל ָ
מפליצירטע ַא ּפ ַא ַ
קא ּ
זא ָ
אין ַא ַ
גארד איז ב"ה ַא העכסט ַ טאקע ריכטיג משומר?פארזיכערט מען זיך ַאז ַאלעס איז ַ
דאס ַא סּפעציעלע סייעתא דשמיאָ ,אבער מצידנו טוען מיר פאדערט ָ
ַ
אודאי ָ
ראדוקט זייענדיג געלונגענע ּפ ָ וואס גייט פאר ,צו
האלטן ָאפענע אויגן אויף ַאלעס ָ קסימאלסטע ,מיר ַ
ַ מא
דאס ַ ָ
פארזיכערן ַאז עס קומען נישט ַארויס קיין מכשולות. ַ
סאמע שטרענגסטע די ַ פארגעשריטן ,און עס זענען כסדר לאגיע איז ַאזוי ָ
טעכנא ָ
ָ פארט ַאזוי ווי די
ָ
וואס משומר פארמאגט ,און ָ ּפאסירן ַא לאך
מאל ַדאס ַאז עס ָזאל ַא ָ
מאכט ָ דא נייע ָאּפדעיט'ס און פיטשער'סַ ,
אין די סיסטעם ,איז ָאבער וויכטיג צו וויסןַ ,אז מיר נעמען זייער ערענסט די
ָ
האבן ַא וואס ווילן ָ סאך ָ ַא ַ נקבאר פאר ַאלע
דא ַ פאררעכטן תיכף ומיד ,און מיר זענען ַ דאס צו ַ ַאלע לעכערָ ,
ּפאסט אויף סייוואס נעמען זיך די מיה צו מודיע זיין ,און אדרבה ווער עס ַ ָ
מהודר'דיגע פילטער ,קענען באצייטנסּפראבלעם ָזאל אונז תיכף מודיע זיין צו קענען ַאוועקנעמען ַ וועלכע ָ
צופ ַאסן מיט פארט נישט ּ זיך ָ די בור ברשות הרבים.
הפרק אין משומר?
שטארק עומד על ּ
וואס איז יעצט ַ
ָ
דעטאלן דערפון ,איז ַ ַאלע איר מיינט צו פרעגן 'עומדים' על הפרק ,מיר זענען ַאצינד ַאקטיוו צו ארבעטן
דא די ָא ּפציע צו ָאנשטעלן ָ אויף עטליכע גרעסערע פראיעקטן ,און סּפעציעל ַארויפצוברענגען אונזער
האפן
הויכע-שטאּפלן אין יעדע הינזיכט ,מיר ָ
ַ קאסטומער-סערוויס צו פרישע ָ
שטא ּפלן און ַ נאר געוויסע ַאז אין די ָנאנטע תקופה וועט שוין דער ציבור קענען זען די ּפירות פון אונזער
רעוואניע אין דעם געביהט.
הא ַ שווערע ָ
ַ
וועב-גארד פיטשער'ס פונעם וואס איז עומד בראש אין לארמירנדע נושאים ָ שטארק ַא ַ
ַ איינער פון די
זאל ַארבייטן דאס ָ פילטער ַאז ָ פארנומעןהאלט אונז ַ דאס ַ
באגרייפן באמת נישט די
משומר ,איז די ברענעדיגע נושא פון ָ ,AI
וואס ָ
סאך מענטש ַ וואס ַא ַ
טראץ ָ דאס איז ָ
ָאווער-טייםָ ...
לאןַ ,א מיט סיי וועלכע ּפ ַ סכנה פון ,AIווען איינער האט אן אומגעפילטערטע AIפלאטפארמע ,אפילו
אויב די איבריגע חלקים פונעם דעווייס זענען יא געפילטערט ,עפנט עס
שטייגער ווי שטרענגערע למעשה אויף דעם גאנצן אינטערנעט פאר אים .מען קען באקומען אן ענטפער
גוגל סוירטש ,בלאקן PDF אויף יעדע שאלה ,און עס קען פראדוצירן גאר שמוציגע בילדער רחמנא ליצלן.
ב"ה משומר האט א גוטע אויסוועג וואס ערמעגליכט פאר אונזערע
נאךפיילס ,און ָ קאסטומערס צו נוצן א געפילטערטע ,AIוואס געבט זיי די מעגליכקייט צו
האבן דעם פולן נוצן פון די וויכטיגע טולס פאר זייער צורך אן קיין שום
מכשולות.
עפעס אויפ'ן אויבערפלאך וואס איז לעצטענס געווען די געשפרעך
ּ
ביי די משומר שטאב?
האבן געהערט פון ַאוואס מיר ָ פארציילן ַא סטעיטמענט ָ עס איז ווערד צו ַ
מאל איז ַאריינגעקומען צו אונז אין ָאפיס ַא איד ביים לייגן זיין פילטערַ ,א ָ
באקומען. וואס זיי ַ
ּפראדוקט ָקאליבער ָ מיט'ן הויכן ַ יונגערמאן ַאז ער וויל ַארויפלייגן ַא פילטער אויף זיין דעווייס ,זיין לבוש און
ַ
קאסטומער,טאּפ סערוויס פאר יעדע ָ שטארק צו געבן ַ און מיר ַארבייטן זייער ַ האט ַארויסגערופן ַא היבשע חידוש ַאז ער וויל בכלל לייגן ַא פילטער, באנעמונג ָ
ַ
לעּפטאּפ ָאדער ַא ריזיגע ביזנעס פון ַ האט ַאן איינצעלע ָאּפגעזען צו ער ָ אינסטאלירן דעם פילטער האבן מיר אים איידעלערהייט מסביר געווען אז ָ ָנאכ'ן
קאמּפיוטער'ס ,און יעדע פידבעק ווערט גענומען צום העכסטן הונדערטער ָ פון יעצט און ווייטער גייט ער נישט קענען נוצן די פארשידענע
שטאּפל ווי מיר שטייען כהיום יום, רדאנקן די הויכע ַ פא ַ דאס איז צו ַ
שטאּפל ,און ָ
ַ געמאכט ַא
ַ אומאויסגעהאלטענע זאכן ,האט ער אויף דעם זיך אנגערופן און
און דער אייבערשטער זאל העלפן אויף ווייטער מיט הצלחה און סייעתא פאר די אויגן" :יא ,עס איז שווער צו זיין
לעמאל ַ
וואס שטייט מיר ַא ָ סטעיטמענט ָ
דשמיא. א איד .אבער ,עס איז נאך שווערער צו זיין א גוי" .און ער האט געגעבן אזא בלינק
האבןוואס מיר ָ
רמאציע ָאינפא ַ
ָ יותר ממה שקראתי לפניכם כתוב כאן ,די ַאלע מיט די אויגן צו זאגן ווי פרייליך ער איז אז ער איז פטור געווארן פון די אלע
ראםשּפיץ-גאּפל ,ווי ַאזוי מ'קען אין ַ
ָ דא אויסגעשמועסט איז ַאלעס נאר אויפ'ן ָ אומגעוואונטשענע עפפס ,קאמענטארן זענען איבריג.
שטאּפלעןָ ,אבער אין
בארימטע פילטער ַארויפגיין פרישע העכערע ַ פון אונזער ַ
סאך מער פון דעם ,און אדרבה רופט ַאריין פאקט שטעלט משומר פאר ָנאך ַא ַ ַ
פאר'ן ציבור?
וואס איז אייער מעסעדזש ַ
צום שלוס ָ
באשלוס ווערט ּפאליסיס ,יעדע ַ שטארק אויף ַאלע ַ
ַ משומר שטייט זייער
וואס איז אייך
דעטאלן ָ
ַ קוראטע
שטאב און מיר וועלן אייך געבן מער ַא ַ אונזער ַ
מאס אחריותָ ,נאכ'ן זיך ַאדורכרעדן בכובד ראש מיט געפאסט מיט די העכסטע ָ
ַ
נוגע.
טאקע די
דאס איז ַ פארזיכערן ַאז ָ
די רבנים וועלכע שטייען בראש פון משומר ,צו ַ
רמאציע ,און הצלחה אין די
אינפא ַ
ָ גאר ווערדפולע
יישר כח פאר די ָ נדארט ,און
סטא ַ
יונגערמאן לויט'ן בעסטן ַ
ַ פאר ַאן היימישער
ריכטיגע פילטער ַ
עבודת הקודש! אין די זעלבע צייט זאלן אונזערע צענדליגער טויזנטער קליענטן זיין צופרידן
25
מיר בעטן יעדן טאג "ואל תביאנו לא
לידי נסיון" .וויאזוי קען איך מיך בידים
צוזעצן יעדן טאג צו א קאמפיוטער
וואס שטעלט מיך אויס צו נסיונות,
נאכדעם וואס איך האב געזען קלאר
אז עס איז דא א מהלך וואס היט
מיך אפ גענצליך און מ'קען געהעריג
לעבן דערמיט?
וויל ,קען איך עס אין איין רגע אראפנעמען ...עס אפן .אין א געוויסן זין איז דאס פאר א גראפיקער
איז א גדר וואס ליגט אין מיינע אייגענע הענט. גרינגער ,ווייל איך קען רואיג ארבעטן מיט דעם
די רגע וואס איך האב געזען אז עס איז דא א בילד ,נישט מיט א פעידזש וואס די מאשין האט
פילטער וואס האט א שלימות ,האב איך מער נישט האלב פארשמירט.
געהאט קיין אמת׳ן תירוץ צוריקצוגיין צו מיין
הייסט דו האסט גאר געטראפן מעלות ,אין
פאריגע פילטער. פראקטישן חלק ,אז נעטפרי איז בעסער פאר
איין זאך יא ,מ'האט מיר אנגעשראקן אז עס א גראפיקער.
וועט זיין צייטן וואס איך וועל ממש נישט האבן
קיין ברירה און מוזן אראפנעמען נעטפרי ,האב איך ווען האסטו אליין צום ערשטן מאל געזען
געלאזט איין קאמפיוטער מיט משומר ,כדי אז אויב נעטפרי פון דער נאנט?
מאכט זיך עפעס וואס איך האב נישט קיין ברירה עס זענען געקומען צו מיר א גרופע יונגעלייט
זאל איך דאס קענען נוצן ,און צומאל אויב איך בין וואס האבן געוואלט מאכן אן אויפקלערונגס-
ממש סטאק מיט עפעס קען איך זיך באנוצן מיט בראשור פאר נעטפרי .כדי צו קענען שרייבן און
יענעם קאמפיוטער ,אבער עס איז זעלטן וואס איך דעזיינען דעם בראשור האב איך זיך געדארפט
דארף טאקע צוקומען דערצו ,מיין טאג טעגליכע אריינלייגן אינעם ענין צו פארשטיין וואס נעטפרי
ארבעט פארלאנגט דאס נישט. איז .זיי האבן מיר געוויזן דעם פילטער און מסביר
געווען וויאזוי עס ארבעט.
דו זאגסט אז נעטפרי האט 'שלימות'. איינמאל איך האב געזען וויאזוי עס ארבעט,
אבער לאמיר הערן וועגן דיין ארבעט ,האסטו האב איך זיך מער נישט געקענט צוריקזעצן צו מיין
פון ערשטן טאג קיינמאל נישט געהאט קיין אלטן פילטער.
שוועריגקייט?
עס זענען פארהאן תקופות וואס עס ארבעט דו האסט עס אויפגענומען ווי א
ממש געפערליך שטייט .אבער איך מיין אז לעצטנס מארקעטינג-קאסטומער ,און אינמיטן די
האט זיך דאס שוין געמאכט ווייניגער ,און שוין א ארבעט ביסטו אליין געווארן א באנוצער?
לאנגע צייט וואס עס ארבעט גאנץ פיין. יא .פשוט אלס א איד וואס דארף היטן תורה
מיט די בילדער האב איך נישט געהאט אן עכטן ומצוות.
טשעלענדזש ,צוליב דעם וואס מיר האבן מיר בעטן יעדן טאג "ואל תביאנו לא לידי
אויסגעשמועסט .איינמאל א בילד איז אפן איז ער נסיון" .וויאזוי קען איך מיך בידים צוזעצן יעדן טאג
מסודר פאר יעדן ,און עס איז שוין דא א ריזיגער צו א קאמפיוטער וואס שטעלט מיך אויס צו
אוצר פון דורכגעקוקטע בילדער. נסיונות ,נאכדעם וואס איך האב געזען קלאר אז
דער אמת׳ער נייער טשעלענדזש איז געקומען עס איז דא א מהלך וואס היט מיך אפ גענצליך און
אין דער לעצטער תקופה — מיט עי-איי. מ'קען געהעריג לעבן דערמיט?
'עדאובי' ,די קאמפאני וועמענס פראגראמען ביז דעמאלטס האב איך פרובירט צו מאכן
דעזיינערס נוצן ,האט אריינגעברענגט געוואלדיגע פארשידענע גדרים .אויף א בילדער-סייט קען מען
עי-איי פיטשערס אין פאטאשאפ ,אילוסטרעיטאר אנשטעלן אז מענטשן זאלן נישט ארויפקומען.
און אינדעזיין .וואס מאכן פיל גרינגער זיך צו שפילן אבער ברצותו מקצר וברצותו מרחיב — אויב איך
חודש אלול תשפ"ו 26
ש מ ֹר ְו ַל ֲע ש ׂוֹ ת ְו ְל ַק ֵ ּי ם
ִל ְ ׁ מיט בילדער ,צולייגן ,אראפנעמען ,אויסברייטערן
טעג
און טוישן.
נעטפרי קען אבער נישט געהעריג פילטערן
וואס איך טו אינעווייניג אין די פראגראמען .און
וויבאלד זייער ערשטער פראטאקאל איז אז א זאך
פילטער
וואס קען נישט ווערן געפילטערט קען נישט זיין
אפן ,זענען אלע די פיטשערס געבלאקט.
נעטפרי זאגט נישט" :יעדער גראפיקער נוצט
עס ,ממילא האבן מיר נישט קיין ברירה" .ביי זיי
אויב עס איז א לאך וואס זיי קענען נישט
פארזיכערן ,ווערט עס פארמאכט ביז מען טרעפט
א לעזונג!
נו ,דו ווייסט אז די נייע פיטשערס קענען
שמועס מיט מוה"ר ברוך דיר שפארן צייט ,און נעטפרי לאזט זיי נישט
יודא כהנא הי"ו אפן .איז דיר קיינמאל נישט געקומען א
מחשבה ,אפשר גיי איך צוריק צו די אנדערע
פילטער?
איך האב דא דארט געהאט אזא מחשבה ,אבער
למעשה בין איך שוין געווארן "געספוילט" מיט א
פילטער וואס ארבעט מיט זערא טאלעראנץ
יאר ,מיר ווילן הערן איבער וועלכע דרגא פילטערס איר פארמאגט ,אבערַא גוט ָ מכשולות .איך קען אויפשטיין פון קאמפיוטער סוף
פארדעם לאמיר הערן ,וואס זענען די ּפעולות פון 'טעג'? טאג און וויסן אז איך האב זיך נישט געדארפט
לאגיע ,מיר
טעכנא ָ
ָ 'טעג' איז די פיאנער פון כלל ישראל'ס מערכת הקודש ַאקעגן די פגעי
באגעגענען מיט קיין איין ראיה אסורה! וויאזוי זאל
וועלט-קאנטינענטן ,אין יעדע מקום ווי עס איז
ָ האבן היינט זעכציג אפיסעס אויף אלע פינף
ָ
איך דאס איבערלאזן?!
דא א הייפעלע אידן שומרי תורה ומצוות איז ב"ה דא א טעג אפיס.
די שאלה איז נישט צי די אנדערע פיטשערס
טעג שטעלט צו יעוץ והדרכה אלעס אנבאלאנגט טעכנאלאגיע ,און אין די לעצטערע
זענען געשמאק — זיי זענען געשמאק ,און אפי'
יארן איז שטארק אויסגעברייטערט געווארן אונזערע אקטיוויטעטן אויך די חלק הלמעשה
וויכטיג .די שאלה איז :וואס קומט ביי מיר ערשט!
פון ארויפלייגן פילטערס ,און זיכער מאכן אז דער מענטש האט די בעסטע סעטינגס אויף
פרנסה קומט פונעם אייבערשטן .איך דארף טון
זיין קאמפיוטער.
מיין השתדלות ,און דער אייבערשטער וועט מיר
באנוצט דורך 'טעג'?
וועלכע פילטערס ווערט ַ צושטעלן וואס איך דארף.
מיר לייגן היינט ארויף אויף קאמפיוטערס און סמארט דעווייסעס די פאלגנדע פילטערס: איי ,וועסטו זאגן אז אפשר בין איך טאקע מער
Techloq Gentech, Netspark, MB Smartאון ,NetFreeגעוואנדן יעדער איינער לויט נישט געהעריג אין ביזנעס...
זיין ספעציפישע געברויך. ברוך השם ,איך האב קאסטומערס ,איך בין
פאונס זענען דא נאך פינף פארשידענע סארט פילטערס ,און עס ווענדט אויף בעיסיק ָ פארנומען ,און דער אויבערשטער האט געטראפן א
זיך לויט וועלכע סארט טעלעפאן מען האט. מהלך וויאזוי מיר צו אונטערשיקן פרנסה אפי' אן
אין צוגאב צו די פילטערס העלפט TAGאויך מיט די הארדווער — דאס הייסט עפענען די אדאובי AIמעגליכקייטן…
גרויסע סקרינס ,פיקטשער סקרינס ,קעמרעס ,סענסערס און ספיקערס ,צו ארויסנעמען די
לאמיר זיך צוריקכאפן צו נאך א נקודה
ווייפיי ,ראדיא ,ווידיא ,אלעס געוואנדן לויט די באדערפענישן פון יעדן איינעם. וואס דו האסט פריער דערמאנט :נעטפרי
פארוואס זאל א מענטש גיין צו טעג אויב ער קען אליינס ארויפלייגן די פילטערט נישט בלויז בילדער ,נאר אויך
פילטער? טעקסט .וויאזוי ארבעט דאס למעשה?
ּפונקט ווי קיינער וועט זיך נישט קויפן זיין טייערע שטריימל מיטן באשטעלן אויפן ביי א געווענליכן פילטער קען א וועבסייט זיין
האט די ָנאמען שטריימלָ ,נאר ער וויל וואס ָדארף נישט אבי עּפעס ָ טעלפאון ,ווייל ער ַ געבלאקט ,אבער ווען דו סוירטשסט זעסטו אינעם
דאס קאליר ,און זיין געברויךָ .
צוגעּפאסט לויט אים ,זיין סייז ,זיין ָ
ַ וואס איז
טאקע ַא ָזאנס ָ ַ "מפתח" פונעם סוירטש-רעזולטאט דעם טיטל
סאך כלליות'דיגע דא ַא ַ
זעלבע איז מיט פילטער'ס ,אין די ַאלגעמיינע פילטער-וועלט איז ָ און א שטיקל טעקסט פונעם פארמאכטן סייט .דו
קאסטומער, פילטער'ס ָאבער עס איז ווייט נישט אויסגעשטעלט פאר די געברויך פונעם ָ קענסט נישט אריינגיין ,אבער דו קענסט שוין
צוּפאסן צום פילטער.
קאסטומער דארף זיך ַ נאר דער ָ ליינען וואס דארט שטייט .און אמאל קען אינעם
וואס דארף ער די סערוויס פון ַא איד מיט הארץ ָ דערפאר ווען ַא איד דארף ַא פילטער ַ קליינעם אויסצוג זיין זייער נישט-
האבן ַא פילטער ,און ער קען אים ריכטיג רוואס ַא איד דארף ָפא ָפארשטייט ַ ווייסט און ַ אויסגעהאלטענער טעקסט ,סיי פון אחרי לבבכם
טעקשאן.
ָ ּפרא
באגלייט מיט די ריכטיגע סעטינגס און ָ צוּפאסן די פילטער לויט זיין דרגאַ , ַ און סיי פון אחרי עיניכם.
נדארט ,וואס שוואכער מינימום-סטא ַ
ַ די מציאות כהיום איז ,אז רוב פילטערס האבן א ביי נעטפרי איז דא א סיסטעם וואס טוט
ווי דעם פארשטייט אפילו א גוי אז עס איז נישט אויסגעהאלטן ,אבער מ'זעהט עין בעין צודעקן דעם פראבלעמאטישן פאראגראף זעלבסט,
סאמע בעסטע פילטער-אפציעס האבן די ַ דעם ישראל קדושים ,ווי אידן קלויבן אויס צו ָ נישט קיין חילוק צי עס איז אינעם סוירטש-
אויף זייערע דעווייסעס. רעזולטאט אדער אינעווייניג אין א וועבסייט.
וואס ווייניגער ַזאכן
מּפאני זוכט ַאז ָ
קא ַוואס די גרויסע פילטערינג ָ דאס איז אויסער דעם ָ ָ לאמיר זאגן א לאנגער ארטיקל רעדט איבער א
נוצליכן ענין ,און אינמיטן איז דא איין שמוציגער
פאראגראף .ביי אן אנדערן פילטער זענען דא צוויי
27
א מענטש וואס האט נישט ברירות :אדער לאזט מען דעם גאנצן סייט אפן,
מיט יענעם פאראגראף ,אדער בלאקט מען דעם
וואס צו טון מיט די צייט און גאנצן סייט .נעטפרי קען לאזן דעם גוטן אינהאלט
אפן און צודעקן פונקט דעם פאראגראף.
זעצט זיך צו אינטערנעט, אין א געוויסן זין געבט דאס נעטפרי די
מעגליכקייט צו עפענען מער נוצליכע וועבסייטס,
אפילו מיט נעטפרי ,איז אין
ווייל מען דארף נישט פארמאכן דעם גאנצן סייט
צוליב איין שטיקל טעקסט.
מענטש א גרויסן לאך .ער עפנט וואס טוט זיך מיט אימעיל? א
באקומט דאך פראמאשען-אימעילס פון
זיך צו א וועלט וואס ער
קאמפאניס ,מיט בילדער און טעקסט .וואס
טוט נעטפרי דערמיט?
וואלט קיינמאל דאס נישט
מאסן-פראמאשען-אימעילס דורך קאמפאניס
ווערן באהאנדלט אזוי ווי א וועבסייט .דער
אינהאלט און די בילדער ווערן געפילטערט .א
אריינגענומען אין שטוב נישט-אויסגעהאלטענער בילד ווערט געבלאקט,
און פראבלעמאטישער טעקסט ווערט צוגעדעקט.
א פריוואטע אימעיל וואס איינער שיקט דיר
פערזענליך ווערט ביי דיפאלט נישט דורכגעליינט
דורך נעטפרי ,הגם עס זענען דא אפציעס פאר א
מענטש וואס וויל אויך דארט דעם זעלבן נעטפרי
וואס מען שטעלט סתם אזוי אריין אין א שטוב. סיסטעם .אבער פראמאשען אימעילס ארבעט יא
נאר וואס דען? דא קומט אריין צורך פרנסה .ביי ווי א סייט.
כינוס כלל ישראל האט מען אוועקגעשטעלט די
הלכה וואס איז נתקבל געווארן בכל תפוצות ר' שלמה יואל ,מיר האבן דערהערט דעם
ישראל אז די וועלט איז אויסגעשטעלט אז מען נקודה ,און געוואויר געווארן חידושים,
דארף נוצן אינטערנעט פאר ביזנעס — קען מען
וויאזוי א גראפיק-דעזיינער זאגט אפן און
דייטליך" ,נעטפרי" שטערט נישט מיין
דאס נאר נוצן מיט א פילטער וואס היט אפ פון ארבעט!
מכשולות ,אין די ארבעטס פלאץ .וואס אצינד מיט
נעטפרי ,איז דאס דער איינציגסטער פילטער וואס לאמיר יעצט פרעגן אזוי .לויט דעם אז
מ'קען זאגן הונדערט פראצענט דאס האט נישט נעטפרי איז א שלימות נישט דורכצולאזן
קיין מכשולות פון איסורים חמורים. ראיות אסורות וכדו' ,קען מען יעצט זאגן
אבער א מענטש וואס האט נישט וואס צו טון
אז יעדער מעג האבן אינטערנעט ,עס איז
געווארן א לכתחילה?
מיט די צייט און זעצט זיך צו אינטערנעט ,אפילו זיכער נישט.
מיט נעטפרי ,איז אין א גרויסן לאך .ער עפנט זיך צו אויב דו קוקסט אן נעטפרי קעגן אנדערע
א וועלט וואס ער וואלט קיינמאל דאס נישט פילטערס ,איז עס א שלימות אינעם חלק פון
אריינגענומען אין שטוב ווען דאס איז אויף א פילטערינג .אבער אויב דו קוקסט אן אינטערנעט
מאגאזין. — אפילו מיט נעטפרי — קעגן דער תקופה 'בעפאר
ווען א מענטש זיצט דארט צו ארבעטן ,איז ער אינטערנעט' ,איז עס א גרויסע בדיעבד.
אנדערש געווייערט .ער טוט יעצט זיין פרנסה ,ער לאמיר זיך נאר פארשטעלן אז אין דער צייט
האט א פראיעקט ,ער דארף עפעס פארטיגן. ווען אינטערנעט איז צום ערשטן מאל
אויב ווען ער זיצט ביים קאמפיוטער פאר אריינגעקומען אין דער וועלט ,וואלט דער
ביזנעס זאגסטו אז זיין מוח איז פארנומען איינציגער אינטערנעט געווען מיט נעטפרי .וואלט
מיט ארבעט ,דאן פארוואס דארף ער מען דען געזאגט אז עס איז גארנישט? מען וואלט
דעמאלט בכלל א פילטער? מרעיש עולמות געווען! מען וואלט געזאגט אז
ווייל אן א פילטער זענען די מכשולות שוין אינטערנעט איז פונקט ווי א גוי'אישע לייברערי…
דארט! ער דארף זיי נישט זוכן; זיי ווארטן אויף אים און דאס איז עס טאקע.
און קומען אים אריין אין פנים .ער זיצט אליין אין א מענטש ווערט געעפנט צו אינפארמאציע פון
אן אפיס ,א גאנצן טאג ,און דער לאך איז אפן. דער גאנצער וועלט .אפילו ווען דער טעקסט איז
ווען ער איז פארנומען מיט ארבעט ,דעמאלט נישט קיין דברים אסורים ,קומט עס פון די
העלפט דער גוטער פילטער אז דער איד וואס מוז אלגעמיינע גוי'אישע גאס .א מענטש קען זיצן און
עס נוצן פאר פרנסה זאל נישט אנקומען צו קיין ליינען און סוירטשן זאכן וואס ער דארף בכלל
מכשולות. נישט וויסן.
און אויך מיט נעטפרי בלייבט דער מענטש דעריבער איז אינטערנעט אפילו מיט נעטפרי
אחראי .ווען ער האט געענדיגט זיין ארבעט און נישט קיין לכתחילה ,און זיכער נישט קיין זאך
חודש אלול תשפ"ו 28
דארפן ָאנקומען צו ַא עכטע מענטש צו טוישן ַא סעטינג ,דעריבער וועט ער זאלן ַ
שמוץ-אריבערַ ,אז ַזאכן זאלן
ַ טעגאריעס גענוג ברייט מיט ַא
קא ָ ַאהערשטעלן די ַ
טעגאריעס ָ
וואס ָ ַ
קא מאטיש ,אזוי אויך ווען איינער דארף האבן אפן א געוויסע אויטא ַ
ָ פארן ווי מער
חלק פון א וועבזייטל וכדו' גייען זיי זיך נישט ארומשפילן מיט עפענען געוויסע
ָ
מ'קען נישט בעטן צו חלקים ,נאר זיי גייען עפענען די גאנצע זייטל אפילו די חלקים וואס די מענטש
וויל האבן פארמאכט.
עפענען :אזוי אויך קען וואס ער
באקומען ָ קאסטומער זאל ַ ּפריאריטעט ַאז דער ָ
האט די ַ משא"כ 'טעג' ָ
דאס רעכנט ַאריין קאסטעמייזן וואס ָ דארף און די איבעריגע זאל זיין פארמאכטָ , ַ
מען זיך ארומשפילן באגלייטן שּפעטער ווען די סעטינגס פאר די ספעסיפישע מענטש ,און אזוי אויך ַ
מיט די ריקוועסטס, האט סיי וועלכע אישו מיט'ן פילטער.
עס איז וויכטיג צו באמערקן אז יעדע טעג לאקאציע ארבעט לויט זייערע
ַא מענטש ָ
אז געוויסע נושאים/ לאקאלע רבנים און שטעלן אוועק זייערע אייגענע פאליסיס ,דעריבער איז גאר
וויכטיג צו גיין צו די לאקאציע וואס פארשטייט די געברויכן פון די היימישע
קאטעגאריעס זאל אידן.
מען בכלל נישט קענען הויפט-חילוק פון א גוי'אישע פילטער צו א אידישע
וואס איז די ּ
ָ
פילטער?
ריקוועסטן ,אדער די וועג וויאזוי א פילטער ארבעט איז אז ער טיילט איין די אינטערנעט אין
אז א צווייטער זאל קאטעגאריעס ,און מען שטעלט אן וועלכע קאטעגאריע זאל זיין אפן און וועלכע
זאל זיין פארמאכט.
קענען מיטהאלטן יעדע יעצט ביי די גוי'אישע פילטער איז יעדער קאטעגאריע אויסגעמישט פון
אידישע זאכן מיט גוי'אישע זאכן צוגלייך ,ווי למשל רעליגיע ,אויב איינער
ריקוועסט פארקויפט ספרי קודש -וואס באלאנגט אינטער די רעליגיע קאטעגאריע -וועט
די גאנצע רעליגיע קאטעגאריע זיין אפן ,און עס האט אויך אלע גוי'אישע
רעליגיעס וואס איז כמובן פיל מיט געפערליכע זאכן .משא"כ ַא אידישע פילטער
וואס ַא איד
פארשטייט די געברויך צו ָ וואס ַ קאּפָ ,
געמאכט דורך ַא אידישע ַָ איז
דארף ַא פילטער.
מענטאלע חילוק ,און דאס איז ווען איינער
ַ פונדא
ַ דא נאך א זייער
ָנאכדעם איז ָ
רמאכט לויט זיין לעוועל ,דיפא ַוואס איז ַ מ'זאל אים עפענען ַא סייט ָ בעט ָ
וואס איז נישט אונטער ַאלגעמיינע פילטער [נישט היימישע קהלה-פילטער'ס]ָ ,
וואס מ'בעט זייָ ,אבער 'טעג' וועטלעמאל עפענען ָ 'טעג' וועט בדרך כלל ַא ָ
וואס זענען נישט פאר די ּפערזענליכע געברויך.
און בלאקן ַזאכן ָ וואס די סייט איז ,און
לעמאל קודם ַאדורכגיין מיט'ן מענטש און אויסשמועסן ָ ַא ָ
וואס קען נישט גיין מיט די "טעג Preferredלעוועל" ,איז נאך
אפילו איינער ָ מאכן ַאז ער וויל עס טאקע עפענען. זיכער ַ
אלס וויכטיג אריינצוקומען צו א היימישע טעג לאקאציע ,און מיר וועלן פראבירן
צו פארזיכערן אז די סעטינגס איז די בעסטע פאר זיין ספעציפישע צורך. האבן שטערקערע גדרים וסייגים ,וועלכע פילטער
וואס וויל ָ
ַא איד ָ
מאנדירט?
רעקא ַ
ָ איז אים
דיפאלט פילטער,
מאכן בעסער ווי די ָ
סארט ָא ּפציעס קען מען ַ
וועלכע ָ נקראטירט...
בא ָהאט ב"ה ָנאכנישט ַ מ'רעדט נישט נאר פון איין איד ,כלל ישראל ָ
מפיוטער? קא ּ
לגבי ַא ָ וואס נוצן היינט אונזער העכערע לעוועל פון דא טויזנטער אידןָ , עס איז ָ
מ'דארף -די ערשטע ַזאך ,איז צו פארמאכן וואס ַ טעגאריעס ָ
קא ָ – ]1בלויז ַ קאנט ַאלס " טעג ,"Preferredוואס איז סּפעציעל ַאוועקגעשטעלט בא ַ
פילטער'ס ַ
אלע קאטעגאריעס וואס דער סּפעציפישער מענטש דארף נישט פאר זיין צורך נדארטן.
סטא ַ
צו זיין העכער ווי די ּפשוטע מינימום ,מיט העכערע און בעסערע ַ
וואס מיט
ּפרנסה וכו' ,און נאר אפן לאזן די קאטעגאריעס וואס די מענטש דארףָ . טעג פריפערד איז א דורכברוך אין די פילטערינג ליין ,ווען פאר לאנגע חדשים
רדארבענע ַזאכן.
פא ָסאך ַ
האט מען שוין ַאוועקגעשניטן ַא ַדעם ָ האבן מיר געארבעט מיט רבנים און אינטערנעט באנוצער צוגלייך צו טרעפן די
דא
– ]2בעסערע אימעדזש פילטערינג -אין "אימעדזש פילטערינג" איז ָ ממוצע צווישן קענען גוט ארבעטן מיט ווי ווייניגער פראבלעמען און דאך נישט
אסאך לעוועל'ס ,עס קען צודעקן געוויסע חלקים פון די גוף אדער קען עס האבן די מכשולות פון די אלגעמיינע פילטער'ס.
אינגאנצן צודעקן א מענטשליכע בילד ,אזוי אויך קען עס ארבעטן נאר אויף בכלליות ווערט נאר געעפנט וויכטיגע זאכן א שטייגער ווי ביזנעס וועבזייטלעך
פרויען-בילדער ,אדער בכלליות אויף יעדע מענטשליכע בילד. און אידישע זאכן ,אשר ע"כ איז עס אסאך א העכערע לעוועל ווי די אלגעמיינע
קאנטענט -א פילטער ארבעט אז עס דעטעקט – ]3שטערקער דיטעקטן ָ פילטער'ס ,און איז שטארק רעקאמענדירט.
ווערטער און לויט דעם מאכט ער אפ אויב די זייטל איז אויסגעהאלטן אדער עס איז דא א שטאב פון עסקנים וואס ארבעטן אויף דעם יעדן טאג ,עס זאל
נישט ,אין דעם איז אויך דא אסאך דרגות ווי שטרענג ער זאל זיין. ווערן בעסער און שטערקער ברוחניות ובגשמיות.
ּ – ]4פערזענליכע ווייט-ליסט -אויף יעדע פילטער קען מען מאכן א ווייט- צום ביישּפיל ,אויף די בארימטע Techloqפילטער האבן מיר די 'Enhanced
ליסט ,ד.ה .אלעס איז געבלאקט ,נאר די מענטש באקומט א אייגענע ווייט-ליסט סעטינג' וואס איז א צווייגעלע פון טעג ,Preferredמיר האבן זייער שווער
האבן זענען אפן.דארף ָ
וואס ער ַ ווי זיינע זאכן ָ טעגאריעס ,אז נישט אויסגעהאלטענע קאנטענט קא ָ געארבעט צו מסדר זיין די ַ
באזונדער קען מען אויף – ]5בלאקן אידישע נייעס און אינטערטענמענט ַ - זאל זיין געבלאקט ,עס זאל האבן א גוטע פיקטשער פעינטינג ,און בעיקר איז די
ַאלע פילטער'ס בלאקן אידישע נייעס ,און אידישע אינטערטענמענט. דגוש אויף וועלכע זאכן קען מען עפענען מיט א ריקוועסט און וואס נישט ,און
ווידיאו'ס -אזוי אויך קען מען אינגאנצן בלאקן ַאלע ָ – ]6בלאקן ָאנליין נאך פיל מערָ .אבער אפילו אין דעם לעוול ַאליין קען מען גיין העכער און בעסער,
29
אויב דו טרעפסט עפעס אויפ׳ן פילטער וו
איז נישט מסודר ,רוף נישט די תורה און זא
"דער פילטער לאזט עס" .רוף דעם פילטע
און זאג" :די תורה לאזט עס נישט"! יא ,דע
מהלך קען צומאל קאסטן באקוועמליכקי
אבער די עכטע שאלה איז ,ביי מיר איז
פרנסה ערשט אדער אידישקייט?
באקומען די שוואכע סארט פילטער .אבער יעדע אויף פלעצער און מיט נעטפרי קען זיין שווערער זיצט סתם צו סוירטשן און ליינען ,איז עס ווייטער
פילטער האט אויך 'העכערע לעוועלס' וועלכע זיך צו פארבינדן צו פארשידענע וויי-פיי נעצן. נישט די זעלבע זאך ווי צורך פרנסה .אפילו מיט
שטעלט צו אסאך א בעסערע שמירה!" זאגט ער מיר אז די וואך האט ער ארויפגעלייגט נעטפרי איז נישט אויסגעהאלטן צו זיצן ביים
אויב ווילסטו זיין אפגעהיטן קענסטו זיך נישט נעטפרי אויך אויפ׳ן לעפטאפ .ער האט איינגעזען קאמפיוטער סתם צו סוירטשן און פארברענגען די
באגנוגן מיט די 'רעגולער' פילטער ,דו קענסט רואיג אז אויב וויל ער בכלל נישט זיין אויסגעשטעלט צו צייט מיט אנדערע זאכן.
פארלאנגען א העכערע שטאפל .רוף אן דיין מכשולות ,מוז ער האבן נעטפרי.
ר׳ שלמה יואל ,דו רעדסט מיט אזא
פילטער-קאמפאני ,הער אויס זייערע אפציעס, אבער עס מוז געזאגט ווער אז ליידער זענען זיכערקייט .אבער ביסטו א יחיד ,דער
בעט צו גיין א שטאפל העכער. אויך דא היימישע מארקעטינג קאמפאניס וואס איינציגער גראפיקער וואס האט דאס
נאך א וויכטיגע זאך .מענטשן זאגן" :אויב דער ניצן גאר א שוואכן פילטער און טייל דאס אויך באוויזן?
פילטער לאזט עס ,איז א ראיה אז מען מעג" .דאס נישט ,צוליב דער איינרעדעניש אז מען קען נישט בכלל נישט .ווען איך האב געמאכט דעם
איז א וועלטס טעות .דו ווייסט פונקטליך וואס די זיין א גראפיקער מיט א שטרענגן פילטער. נעטפרי-בראשור האב איך אינטערוויוט צוויי
תורה לאזט דיר זען און וואס נישט…. דער עיקר איז נישט די טעכנישע שאלה 'קען גראפיקער ,איינער אין סקווירא און איינער אין
מען יא' אדער 'קען מען נישט' .דער עיקר איז: בארא פארק ,וואס האבן שוין דעמאלטס גענוצט
יעצט צום שלוס .נאכ׳ן אויסשמועסן
די געוואלדיגע דורכברוך פון די "נעטפרי" וואס קומט ביי דיר ערשט! נעטפרי און געזאגט אז דאס איז די איינציגסטע
פילטער ,און אז דאס איז געאייגנט פונקט פאר מיר איז די וויכטיגסטע זאך געווען צו האבן וועג וויאזוי אן ערליכער גרעפיקער קען נוצן
אזוי פאר'ן גראפיקער .און טאקע בפרט א פילטער וואס קוקט קודם אז איך זאל זיין אינטערנעט.
פאר אים וואס איז אויסגעשטעלט מער צו אפגעהיטן ,און ערשט נאכדעם קוקט מען אויף די איך קען אויך א גאר גוטן גראפיקער ,א חשוב'ן
נסיונות איז פאסיג ער זאל אינסטאלירן דעם געברויכן וואס איך דארף פאר ביזנעס. יונגערמאן ,וואס ארבעט אויף אן עפל-קאמפיוטער.
נעטפרי פילטער — וואס איז דיין אויספיר איך בין א איד וואס גייט זוכן פרנסה .איך בין פאר גראפיקס זענען עפל-קאמפיוטערס זייער גוט,
אויף למעשה? נישט א בעל-פרנסה וואס גייט זוכן וואו אבער נעטפרי קען זיך נישט אינסטאלירן דארט
אויב דו טרעפסט עפעס אויפ׳ן פילטער וואס אריינצושטעלן דעם איד! אויף דער געווענליכער וועג.
איז נישט מסודר ,רוף נישט די תורה און זאג" :דער האט ער געמאכט א גאנצן קונץ ,כדי יא צו האבן
פילטער לאזט עס" .רוף דעם פילטער און זאג" :די און אויב איינער ליינט די גאנצע שמועס
און זאגט; ביי מיר ,צוליב מיין ארבעטס- נעטפרי .זאכן נעמען אים לענגער ,עס איז אים
תורה לאזט עס נישט"! פלאץ ,קאמפאני אדער א טעכנישע סיבה, אמאל אן אפקומעניש ,אבער ער זאגט מיר די
יא ,דער מהלך קען צומאל קאסטן קען איך נישט נעמען פונקט נעטפרי ,וואס פשוט'ע ווערטער" :וואס זאל איך טון? איך בין א
באקוועמליכקייט ,אבער די עכטע שאלה איז ,ביי זאל ער טון? איד".
מיר איז פרנסה ערשט אדער אידישקייט? וויאזוי קען איך זאגן וואס יענער זאל טון…? זאל איך בין ווייט נישט קיין יחיד .עס זענען ברוך
ווען דער ערשטער באשלוס איז 'איך בין א איד ער פרעגן זיין דיין… השם דא זייער אסאך היימישע גראפיקער וואס
און איך דארף בלייבן אפגעהיטן' ,הייבט מען אן איך קען יענעם אויסזאגן א גרויסער סוד ,און נוצן נעטפרי.
זוכן וויאזוי צו טון די פרנסה זיך בייגנדיג אין דעם. איך וויל בעטן אז ער זאל נישט האלטן דעם סוד פונקט היינט ,דעם טאג פון אונזער שמועס ,האב
ווען דער ערשטער באשלוס איז 'די ארבעט מוז ביי זיך ,נאר דאס פארשפרייטן פאר אלע זייערע איך גערעדט מיט איינעם וואס איז גראדע נישט
האבן יעדע באקוועמליכקייט' ,ווערט די אימעיל קאנטאקט: קיין גרעפיקער וואס נוצט נעטפרי אויף זיין הויפט-
'אידישקייט' דער חלק וואס דארף זיך בייגן און זיך "אמת אז ווען דו נעמסט א פילטער ביי סיי קאמפיוטער .אויף זיין לעפטאפ האט ער ביז יעצט
צושטעלן. וועלכע פילטער קאמפאני וועסטו "ביי דיפאולט" געהאט אן אנדערן פילטער ,ווייל ער גייט ארום
חודש אלול תשפ"ו 30
ווידיאו'ס.
ָ ָאנליין
ואס
קאמּפיוטער -ווייניג מענטשן ווייסן דערפון ,אבער מען
ווידיאו ,אפילו נישט אנליין.
ָ
ווידיאו פון ָ
ָ ראּפנעמען ַ – ]7א ָ
קען בלאקן די גאנצע קאמפיוטער פון קוקן
אג:
– ]8פילטער לויט שעות -מען קען אנשטעלן אלע מיני סעטינגס צוטיילט אין שעות,
ווי למשל אז אין די ארבעטס שעות איז אפן אלעס וואס די מענטש דארף פאר די ארבעט, ער
און אין אנדערע צייטן איז דאס אויך פארמאכט.
– ]9פילטער לויט יוזער'ס -אדער קען מען מאכן צוויי ,usersלמשל אז ווען די מאן ער
נוצט עס זאל עס זיין מער פארמאכט ,און ווען די פרוי נוצט עס זאל עס זיין אביסל מער
אפן .עס איז וויכטיג צו געדענקן אז פרויען דארפן אויך האבן א גוטע פיקטשער פעינט,
נישט איידעלע בילדער איז אסור פאר פרויען פונקט ווי פאר מענער.
ייט,
וואס מ'קען נישט בעטן צו עפענען -אזוי אויך קען מען זיך טעגאריעס ָ
קא ָ ַ – ]10
ארומשפילן מיט די ריקוועסטס ,אז געוויסע נושאים/קאטעגאריעס זאל מען בכלל נישט
קענען ריקוועסטן ,אדער אז א צווייטער זאל קענען מיטהאלטן יעדע ריקוועסט.
רטפאון און טעבלעט
ָ סמא
ַ דא לגבי
סארט בעסערע דרגות איז ָ
וועלכע ָ
דעווייסעס?
– ]11בלויז די עּפּפ'ס -פאר איינער וואס דארף נאר אויפ'ן דעווייס געוויסע עּפּפ'ס קען
מען אינגאנצן אראפנעמען די בראוזער ,אזוי האט ער נאר וואס ער דארף .פון די אנדערע
זייט איז דא געוויסע עּפּפ'ס וואס איז זייער שמוציג און איז נישט מעגליך צו פילטערן,
דארפן גיין דורכ'ן בראוזער און נישט די עפפ .דעריבער וועלן
דעריבער וועט אזא איינער ָיא ַ
קאסטומער.ראט לויט'ן געברויך פונעם ָטאט און ַאונזערע עקסּפערטן געבן די ַ
סטאטוס,
וואטסעּפּפ – אויף די ענדרויד דעווייסעס קען מען בלאקן ַ – ]12פילטער אויף ַ און צום גראפיקער וואס האלט נאך אלץ:
שטארקע בוחר הרע דאס ַא ַ וואס דערמיט איז ָטשענעלס ,פראפייל ּפיקטשערס ,און ָ ,AI 'איר פארשטייט נישט ,איך מוז האבן בילדער'
באנוצן זיך דערמיט.וואס ַ
במיעוטו פאר די ָ — וואס זאגסטו צו אים?
קום אריבער צו מיר אין אפיס און קוק! איך
פאר'ן ציבור?
האט איר ַ
צום שלוס :וואספארא מעסעדזש ָ ארבעט ,איך סוירטש ,איך דיזיין ,איך שרייב .איך
ווען מ'רעדט פון פילטער'ס ,און פון כשר ,און מער מהודר ,איז וויכטיג צו געדענקן אז די בין ברוך השם פארנומען .און נאך גראפיקער טוען
פארנט פונעם ביהמ"ד ווי אינטערנעט איז נישט קיין ביהמ"דָ ,אדער אפי' די ַגאס אין ָ דאס אויך.
וואלט
פולקאמע טיאטער ווי קיין שום איד ָ ָ דאס איז ַא מענטשן לופטערן זיך אויס ,ניין! ָ יא ,עס זענען דא פיטשערס וואס איך וואלט
וואס מ'מוז
נישט ַאריינגעטרעטן .די בעסטע פילטער'ס איז ָנאר געבויעט פאר יענע מינוט ָ געוואלט האבן און איך קען יעצט נישט האבן.
מערסט-אויסגעהאלטענע אופןָ ,אבער עס
ַ דאס ָזאל זיין אויפ'ן בהכרח צוקומען דערצוַ ,אז ָ אבער איך האב בילדער ,איך האב פראגראמען,
דאס איז בשו"א נישט רעקאמענדירט פאר א איד וואס וויל אביסל קלאר ַאז ָ איז ָ כמעט אלעס וואס איך דארף האב איך געהעריג
פארברענגען ,זיך אויסלופטערן וכדו'. מסודר.
די מציאות איז אז ווען איינער איז אויף די אינטערנעט מיט איבריגע צייט ,אפי' מיט ַא און סוף טאג האב איך נאך עפעס ,עפעס וואס
גוטע פילטער ,וועט מען אייביג טרעפן פראבלעמען ,צו וואס די מענטש וואלט קיינמאל איז מיר מער ווערד פון אלע פיטשערס; איך קען
מ'דארף וויסן אז די פילטער איז ממש נאר די מינימום נישט אנגעקומען אן די אינטערנעטַ . זיך אויפשטעלן פונעם קאמפיוטער און וויסן אז
השתדלות און יעדער איינער לויט זיין תכונת הנפש דארף מאכן זיינע אייגענע גדרים ,אויף איך בין געגאנגען זוכן פרנסה ווי א איד!
וואס ברענגט נסיונות. יעדע ַזאך ָ איך בין ב"ה נישט נכשל געווארן מיט :קיין .איין.
וואס קוקט שוין ָיא אויס אידיש'ליךָ ,אן קיין אויסערליכע ראיות אסורות וכדו', דאס ָ אפי' ָ ראי' .אסורה.
איז ָאבער אדורכגעפוילט פון די השקפה'דיגע חלק ,ווען אויפ'ן ָאנליין וועלט איז ַאלעס
שּפראך ווערט געהערט ,און ַ איינס ,ווער עס קען רעדן ָאדער שרייבן אין די היימישע ר' שלמה יואל ,דו האסט אונז באזיגט!
מ'כאּפט זיך נישט ווי ווייט יענער איז פון מיר .יעדע ַ ָאּפגעקויפט פאר גוט-געלט ,און מען קען ארבעטן ,מען קען סוירטשן ,מען
פארברענגט /לערנט /לופטערט זיך אויף די אינטערנעט ,האט זיך זיין מענטש וואס ַ קען דעזיינען ,מען קען זיין פארנומען — און
טאגָ ,אבער ליידער צוביסלעך טאקע נישט אין איין ָ השקפה געטוישט ,עס געשעהט ַ מען קען כהיום יום זיך אויפשטעלן אן קיין
שטארקע ירידה אין ַאלע עניני יהדות ,ובפרט אין די נושא דאס ברענגט ַא ַ דאס ,און ָּפאסירט ָ ַ איין מכשול! דאס איז נאר מיט נעטפרי.
האלטן צו די וועגן פון די אייגענע עלטערן ,קהלה ,און מסורה. פון זיך ַ דער זכות פון דעם אפענעם שמועס זאל דיך
פון ַא געוויסע ּפערסּפעקטיוו קען מען ָזאגןַ ,אז די אידישע אינטערטענמענט אויפ'ן ביישטיין .דער אייבערשטער זאל דיך ווייטער
ּפאטשקעט אין גוי'אישע ַזאכן ,שּפירט אינטערנעט איז ָזא ַגאר ָנאך ערגער ,ווייל ווען איינער ַ שיקן הצלחה און ברכה אין אלע דיינע
וואס מ'טאר נישטָ ,אבער ווען הארץ ,ער ווייסט ַאז ער טוט עּפעס ָ כאטש ַא ציּפ אין ַ ער ָ פראיעקטן.
האט מען ָנאך ַא רואיגע געפיל ַאז מ'באזוכט אויף די א.ג .כשר'ע אינטערנעמענט סייט'סָ , ַ אמן .יעדער זאל האבן הצלחה אין וואס מען
דאס זייער איך בין ָנאך ָגאר ַא כשר'ע איד ,און ווען עס פעלט די גילטי געפיל ,שלעּפט ָ טוט .געלט קומט פונעם אייבערשטן .ארבעטן
ראּפ די ַגאנצע לעבנס-שטייגער. שטארק אויף ַא ָ
ַ דארף מען צוליב חטא אדם הראשון ,אבער די
פרנסה קומט פון אויבן .מען דארף נישט
לכו בכוחכם זה ,די זכות זיכוי הרבים זאל אייך ביישטיין צו קענען ווייטער ארויסקאלערן פון די תורה ליין צוליב דעם חטא;
אויפטון בסייעתא דשמיא. מ׳קען סיי-ווי נישט באקומען מער ווי עס איז
אפגעשריבן.
31
הבדלה תשפ''ו;
אייער
זון'ס נייער
א גרוס פון
בס"ד
| נומער 4
תשרי תשפ"ו
| מאיר הי"ו
אלייכטן
סיון בחורי
הדור
ב"ר ישעי'
מען צו ב
אינעם נ
פלא
ישראל
יוטא ע"ה
לע"נ מרת
זכרון יוטא
הבדלה
אין איין ווארט
אייער זון'ס נייער
בוזעם בוזעם פריינט
פריינט
נומער 8חודש
אב-אלול תשפ״ו ●
זכרון יוטא לע"נ
מרת יוטא ע"ה ב"ר
ישעי' מאיר הי"ו
ביים רבי'ן
אין שטוב בס"ד
פלאמען צו ב
אלייכטן בחורי ישראל
אינעם נסיון הדור
בס"ד
הי"ו | טבת תשפ"ו | נומער 5
מרת יוטא ע"ה ב"ר ישעי' מאיר
זכרון יוטא לע"נ
הבדלה
דער מ
שוין אייננהל טראגט פלאמען צו באלייכטן בחורי
ווי מאל אחריות
מעןאזוי האקט בס"ד
אינעם נסיון הדור ישראל
דער
בחור' 'עוורידזש אפ?
די
פארשוויצטע
בחורים
מיטן סקיט
דע
יור קאלטער ין פאלשע
ם כיפור מי
אפיסעס: Issue #29
טחעבררא אפיוןסט
כסלו תשפ"ו |
AI IS THINKI NG...
פילטער בס"ד |
אפגרעידס
כשר'ע מארקעט
קלארע ענטפערס אויף ספיקער מיט
טאש באקומט מען עידעד
דער גוטער פריינט
ענדלאזע וואוסנשאפט.און טעקסטן ,פון א פליפפאון אין
יא! דורךפראגעס דורך שמועסן אפגרפלעיער
צו מיטיילן פון זיין א-ל-ע
איז שטענדיג גרייט
AIוואס לאגישע אלערט:
טעכנא
און וואס נישט!... רענענדיגע נקודה
בילדער. ב נושאAI : למחשבה
ז
מיינונגען. אינפארמאציע. ד
אנוויל אין גראסערי
ורכזיכטיג
סא מ טינ ג
שימי גיבט
ד
אינפארמעישאן
יין פראגע AIאיז
נישט אדיקטיוו?
ניער קאלום:
פייש
פראקטיש איבערלעבענישן
גערעדט קלערט: אן אמת'ע
ראמאטישע
ד געשיכטע
ער
לאנגסאם
בס"ד
חודש סיון תשפ"ו
ער רופט
Issue 31#
שע
ר' יו
חברותנישט זיין
הספד מר אויף גענוג געלעבט
קאפעטשינא האק אים הבדלה טוט
ווי א ראבאט אויס די ציין!
א...
גארנישט אויף?!
יא!
ער איז
אין בי עפ בס"ד | שבט תשפ"ו | Issue #30
המ"ד, עס זע
אבער הט ער '
דארט' וואס ער איז נ
ער ה
בס"ד
ישטא.
אט א
אפיסעס:
הא
לט אים
בין הזמני
צייט פאר א
היציגע גענצליך פאר פארגעשריטענע
ם פאון.
קאנסטראקטיווע
נומ
זעראען.טאלעראנץ
בארימטע
הבדלה
שנעלע פילטער
טומער פון בארא פארק'ס איבערצייגנדע
יְ ת ִֹוִֹמים
פון אייגנ
כשר'ע מארקעט הר"ר יושע לאנגסאם "FISHמיט זיין געשיכטע רטער זכרון נוצער
באיוטא לע"נ מרת
פיש געשעפט " ‘N’ DISHשוין אראפגע
;Kosher GPT יוטא ע"ה ב"ר ישעי'
נומען הונדע
געפילטערטע AI מאיר הי"ו | שבט-אדר סעפפ אדיקשאן. עלכע האט
ָָהיִ ינ ֹּו
תשפ"ו | נומער 6
ארגומענטן וו טפאון און וואט
זייער סמאר
טעכנאלאגישע אלערט: פון
דעבאטע צוויי קאנסטראקשאן 'סאבס'
דורך
- AI CHATאיז דער
ֹוְ ֵָאין ָָאב
פראבלעם תועבה
העפטיגע און מינות?!
דעבאטע צווישן ר' ארי גרינוואלד
ר' ( )-אייגנטומער פון א פעינטינג פירמע ,אייגנטומער פון ,DeckRiteאון
וועלכע
ברענגט פיל אינפארמאציע איבער די קאנסטראקשאן ליין און פליאמען צו בא
אירע קאמיוניקאציע מיטלען לייכטן בחורי
אינעם נסיון הדור
שראל
אקאט אדוו
דער
דער
דארףרות
דו
אפיסעס
ט
עכנעלאגיע אלערס וואו
איז מיין איידעלע טאכטער!?
יגענע עקספיריענס
אי
איך פילטער אויפן פליגערֿ געמיינער
גפעאהלדיימער
נוץ נישט מיין פאון ביי סאפער
עס וואס AI
פ ע א בלוטיגע
כטע מיט אן
געשי
ער
קען נישט!
SDקארד
וועלכע האט
געדויערט
און ג בלויז 3שעה,
עבר
ענגט שאדן
פאר יארן ל"ע.
ר' ארי אסטרייכער פון פייוו טאונס
אייגנטומער פון אדוואקאטן פירמע פאר
נורסינג היימען דערקלערט א ווילן צו איבערלעבענישן
אידישע דורות און ברענגען משיח
דראאן אמת'ע
גמאטישע
עשיכטע
פארלוירן.
איך וויל 'נישט'
דו רעדסט
איך וויל הנאה פהאקן פון מיין חבר
א באזייטיגט.
ר' ארי אסטרייכער פון פאראקעוועי שווערד אטאקע יעצט אויפן פלאץ
פירמע פאר נורסינג היימען ,שפיטעלער ,וכדו'
אדוואקאטן אין שימפאניזיע
ענגליש? איבריג.
אייגנטומער פוןא ווילן צו אידישע דורות און ברענגען משיח
דערקלערט
בס"ד
39
בס"ד
פארלאנג
גרויסן
צוליב דעם האבן לייכטע
צו
פון בחורים געלט' צו קענען נומער 7חודש תמוז תשפ״ו
ערלעדיגן, צוטריט צו '
איינקויפן און זכרון יוטא לע"נ
אזוי מרת יוטא ע"ה ב"ר ישעי' מאיר הי"ו
בארימטע
די
שטעלט CARDPROצו
מעכטיגע קאמפאני
ערשטמאליגן
וואס יעדער אן
ווערן פאר פפער דורך
אפראווד א
קען גרינג עדיט קארדס.
'אייגענע' קר
Instant Appro
יעדן בחור val
טעטיגונג פאר
גלייכע באש
AI העכער 15יאר .
טראץ זיינע ענד Credit Line
וועט ער ק-י-י לאזע כוחות און מ up to $5,000
פלאמען צו באלייכטן בחורי
עגליכקייטן ,דאך,
נקודה למחשבה
-נ-מ קרעדיט לימיט.
הייליגער כח וואס א -א-ל נישט האבן
א ריזיגע ישראל אינעם נסיון הדור פעטער בעריש ע"ה
דער גרויסער Welcome און זיין ווייטאגליכע לעבנס-
איד פארמאגט
פארן ספענדן Bonu s
צו זאגן :ניין!
באנוס בלויז געשיכטע
60,000פוינטס
טויזנט דאלאר.
ערשטע צוויי
די
ס'מיינס.
נישטא די טייערע בחור
צייטן .מער
ווייטער איז ענדיגט ,ס'נייע
פון היינט און גע
אנלימיטעד. פון געלט,
דאגה
דיר אין טאש,
עס ביי
דיין פראגע
מיין חבר זאגט אז עי-איי איז
נישט קיין פראבלעם
יעדער איז אים מחשיב
™
טע בחורי ארד
ם-קאיז ענדליך דא!
דיאיןעדירשהיימישע גאס
ווייטערדיגע
א רגע
עטאלן איבער פאלגט נאך די
ד
מעלדונגען מיט די דאטום אז אייער
אציעס און יערע עלטערן!
עס איז בין הזמנים ,און ניין. זיין באנוץ די
שוין האבן צו
אפלעק טי
ער פארמאגט זון זאל עס אייער בחור
נישט קיין אייגענע פאון .ער
פאר'ן תהום
פעימענט פלאן
בין הזמנים. שטעלט
איז שטארק און שטאלץ.
חתונה מיט א
ער איז אן ערליכער בחור
באצאלן נאך די ערשטן טאג גענע פוס!
און טוט וואס איז ריכטיג.
מעגליכקייט צו
33%מיט די
דערנאך איז דאס אויף זיינע איי
יעדער קוקט אים ארויף!
3חדשים,
די ערשטע
ינטערעסט פאר
נישט קיין א
קארד ,און אויך
פארן נעמען די
קיין אפצאל
רעכנט נישט דורכזיכטיג
אכט :די באנק
ביטע נעמט אין
ָ
טענשאן שמואלי דארף ַא
אבער דער כבוד לויפט אים
8.5x11 איבערלעבענישן נישט נאך
אונטער
חבר דעם איין אמת׳ן ווארט פון א
וואס האט געראטוועט
הבדלה וואונטשט פאר גאנץ כלל ישראל א
כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר!
A L W A Y S A H E A D
דער
סעלפאון
פון מארגן;
היינט.
די פאם-מאדעלן איז דער 1#פאון וואס איז א
קאמבינאציע פון פולקאם כשר ,סאפיסטיקירט
און דויערהאפטיג ,געבויט און ערצייגט דורך
היימישע עקספערטן מיט צענדליגער אידישע און
נוצבארע פיוטשערס ,גענצליך אויסגעהאלטן אן
קיין שום אינטערנעט מעגליכקייט
20mp Long Life Constant New
Camera Battery Updates
○ פראקטישע אידישע קאלענדער און זמנים ○ נוצבארע נאוט-פעד ○ "טי-ניין" ( )T9אויך אידיש ○ גרינגע וואויס-מעסעדזשינג ○
קאנפערענס ביז 5קאלס ○ וואויס טו טעקסט אידיש אפציע ○ זייער קלארע קאמערא ○ פולקאם באשטעטיגט ביי ועד
הקהילות ○ 64GBפיילס סטארעדזש ○ ספעציעל שטארקע געבוי ○ געשמאקע שארטקאט און נייע חידוש'פולע אפציעס
פראקטיש גערעדט
הבדלה .1איך פלעג נוצן גאגל טשעט אין
מיין ביזנעס ווייל דארטן האט איך
טעקניקעל סופארט געקענט אויסמעקן פריוואטע
718.851.2399 6#
אינפארמאציע ,יעצט האט עס
FACTS@HAVDULAH.ORG
מיין פילטער צוגעשפארט צוליב
אירע פילע מכשולות ,איז דא אן
אלטערנאטיוו?
יא ,איר קענט נוצן 'סלעק' -עס פארמאגט אויך די אפציע.
.2איך נוץ אן אלגעמיינע פילטער
מיט א קהלה אסאסיעשן ,אבער עס
פילטערט נישט גוט די AIטשעט,
וואס קען איך טון?
נוצן נאר אידישע AIפלאטפארמעס ווי ,ALEF AI :פוינטפלאו,
קאושער ,GPTאדער קענט איר טוישן פילטער צו גדר/משומר
וואס פילטערן עכ"פ די געווענליכע AIטשעט אויף א גוטע וועג.
.3איך ארבעט אין א ביזנעס און
איך וויל האבן א בעסערע פילטער,
.4איך האב געליעסט א נייע קאר, וועלכע פילטער וועט נישט שטערן
איז דא א וועג צו אראפנעמנען די די ווארקפלאו אין די ביזנעס?
אינטערנעט און נישט אוועקנעמען גדר אדער משומר.
די פארגעשריטענע פיטשערס?
יא! מען קען שוין ב"ה פילטערן רוב קארס! געווענליך קען מען
אויך בלייבן מיט די אפגרעיטעד פיטשערס ,רופט אריין צו הבדלה
קאר אפטיילונג אויף 718.851.2399עקס #0 .און לאזט א
מעסעדזש ,א טעקנישן וועט זיך פארבינדן מיט אייך.
.5איך ארבעט אין א אפיס און וויל
מאכן בעסער מיין עקזעסטירנדע
פילטער ,איך בין נישט באקאנט אין
די דעטאלן פון די פילטער ,וואס זאל
איך בעטן פון די פילטער קאמפאני?
רופט הבדלה טעקניקל-סופארט אויף 718.851.2399עקס.#6 .
א מומחה וועט אויסקלארן די דעטאלן און באגלייטן מיט טאט
און ראט.
חודש אלול תשפ"ו 34
די הבדלה טעקניקעל סופארט בולעטין מיט לעצטיגע
ווענדונגען און לעזונגען .פאר סיי וועלכע ווענדונג ,אדער אויב
האט איר אנדערע לעזונגען רופט718.851.2399 6# :
.6איך וויל איינטוישן מיין
סמארטפאון צו א טעבלעט ,אבער
איך באקום צומאל גאר וויכטיגע
מעסעדזשעס ,איז דא א וועג צו
באקומען נאר נאוטיפיקעישנס צו
וויסן ווען צו גיין צו די טעבלעט אין
קאר?
עס איז דא א גאר-פארגעשריטענע נאטיפיקעישן עפפ -וואו
.7איך דארף האבן א טעבלעט אלע נאטיפיקעישנס פון די טעבלעט ווערן געשיקט אלס א
פאר געוויסע עפפס וואס ארבעטן טעקסט מעסעדזש ,מען באקומט די נאמען פון דער וואס האט
נישט אויפן קאמפיוטער ,אבער געשיקט די מעסעדזש און די סאבדזשעקט .אזוי אויך קען מען
איך וויל נישט האבן די נסיון עס מען עס קאסטומייזן וועלכע סארט נאוטיפיקעישנס זאלן
ארויסצוטראגן פון אפיס ,איז דא אריינקומען ,און נאך פילע אפציעס .פאר מער רופט:
וועג אז ס'זאל נאר ארבעטן אין #6 718.851.2399אדער אימעילט Facts@havdulah.org
אפיס?
א טעבלעט וואס האט נאר ווייפיי און נישט LTEסערוויס,
דאס קען שטארק צוהעלפן פאר די שמירה.
.8איך דארף האבן א טעבלעט פאר
איין געוויסע עפפ ,וויאזוי מאך איך
זיכער אז מען קען קיינמאל נישט
צולייגן נאך עפפס?
MB SMARTהאט א פראפייל וואס הייסט בלאקד ,דארט
קען מען נישט צולייגן קיין עפפס אויף קיין שום פאל ,מען קען
עס באקומען אין אלע טע"ג לאקאציעס.
.9
.10איך האב פרובירט צו עפענען איך וויל איבערגעבן א עצה וואס האט מיר זייער שטארק
געהאלפן ,און מן הסתם קען דאס העלפן נאך אסאך מענטשן.
א פרישן אימעיל-אדרעס מיט איך האב א פליפ פאון אן קיין וואטסעפפ וכדומה ,און זייענדיג
די הבדלה לינק אויסצומיידן די אסאך אויפן ראוד האב איך געזוכן א גרינגע וועג צו קענען 'זאגן'
פראבלעם פון די QRקאוד ,אבער מעסעדזשעס אויף א לייכטע אופן ,ביז איך האב געטראפן א
עס האט נישט געארבעט .איז דא מהלך דערויף.
נאך א עצה פארדעם? עס איז דא א קליינע פראקטישע דעווייס וואס הייסט פלאוד
אין פאל אז איינער האט שוין פרובירט און עס איז נישט ,PLAUDוואס מען רעדט אריין דערין מיט איין דרוק אויף א
געלונגען ,קען מען אונז שיקן נאך אן אימעיל און מיר וועלן אייך קנעפל ,און ווען מען קומט אריין אין אפיס שטעקט מען עס איין
העלפן מיט די קומענדיגע אפציע ,וואס איז ערמעגליכט געווארן אין קאמפיוטער און עס ווערט אויפגעטייפט אלע רעקארדינגס,
דורך די בארימטע קאמפאני 'איזי עקסעס'. און מען האט אלע טעקסט גרייט געשריבן.
35
מעסעדזשעס
אפיסעס
פארבעסערן דעם פילטער זיין פראדוקטיוו א גאנצן טאג
איך האב געהאט פארשידענע פראבלעמען מיט מיין פילטער ,און עס האבן אויף די שאלה פון אן ארבעטער אין אן אקאונטינג אפיס וואס האט אסאך
זיך כסדר געמאכט נסיונות פון אלע מינים .א חשוב'ער רב האט מיר דעמאלטס איבריג צייט און דאס ברענגט אים צו שלעכטע פלעצער:
מייעץ געווען צו לערנען יעדן טאג אין א ספר אויף שמירת עינים ,און ס'האט איך האלט אז אויב מ'נעמט אוועק די מעגליכקייט צו גיין צו אזעלכע סייטס,
מיר שטארק ארויסגעהאלפן .אבער באמת איז די בעסטע עצה צו מאכן דעם וועט יעדער מענטש אליין טרעפן וועגן וויאזוי אנצופילן זיין איבריגע צייט .כל
פילטער אזוי שטארק ,אז ס'זאל שוין נישט זיין קיין טיר וואו די נסיונות זאלן זמן מען האט די ברירה פון אנליין אינטערטעינמענט ,בלייבט דער מוח
קענען אריינקומען .ווען מ'ארבעט פאר א צווייטן איז עס אביסל א שווערערע פארמאכט .אבער אז מען וועט האבן א "ווייט-ליסט" ( )whitelistאדער א
זאך ,אבער מען דארף פרובירן. שטארקע פילטער וואס בלאקירט אלע סייטס וואס זענען נישט פאר ביזנעס,
אויב מען זעט אז עס איז דא איין געוויסע סייט וואס איז זייער אדיקטיוו אדער א מאניטערינג וואו אנדערע האלטן מיט וואס מ'טוט ,וועט מען שוין
(אפילו אויב עס האט נישט קיין ערנסטע פראבלעמען) ,איז כדאי צו ריקוועסטן אליין אויפקומען מיט פראדוקטיווע זאכן צו טון.
די פילטער קאמפעני אז זיי זאלן בלאקירן די סייט אדער די גאנצע קאטעגאריע. איך ,למשל ,האב אין די זייטיגע צייטן צוזאמגעשטעלט א ליסטע פון געסט
פאר א שמחה ,אדער אויסגעשטעלט א קלארן משפחה בודזשעט אויף עקסעל
(.)Excel
איבער גוגל טשעטס אויב מען האט נאכאלץ ליידיגע צייט ,וואלט איך גע'עצה'ט צו שמועסן מיט'ן
בעל הבית .אדער זאל ער טרעפן נאך ארבעט ,אדער זאל ער אראפנעמען שעות
שלום עליכם און א גרויסן יישר כח פאר אייערע "הבדלה בליצן" .ווען איך אין די שטילע צייטן אן שניידן פון די וועידזש .איך פערזענליך האב געהאט אזא
האב געזען אייער ארטיקל איבער "גוגל טשעטס" ,האב איך געפילט אז איך מוז סארט אפמאך מיט מיין בעל הבית און עס האט זייער גוט געארבעט; וויבאלד
מיטטיילן מיין ערפארונג. דער בעל הבית דארף דיר האבן אינעם ביזי סעזאן ,קומט זיך דיר באצאלט פארן
איך האב אנגעהויבן ארבעטן דעם זומער נאך די סקול יארן אלס א זיין אויף סטענד-ביי.
תמימות'דיגע בת ישראל .אזוי ווי איך האב געהאט צוטריט צו מיין פריוואטע אויב דער בעה"ב וויל אז מען זאל זיצן אין אפיס נאר כדי צו ענטפערן א פאון
אימעיל ,האב איך אנגעהויבן ארומקוקן .איין טאג האט א חבר'טע מיר קאל דא און דארט ,דארף מען אים מסביר זיין אז ס'איז נישט פראקטיש .מען
פארגעשלאגן צו קוקן אין א "גוגל טשעט" גרופע וואו מען שיקט ארום בילדער קען פארווערדן די קאלס צום סעלפאן ,אדער אויפנעמען קאסטומער סערוויס
פון שידוכים ,און איך האב געבעטן זי זאל מיר צולייגן. ארבעטער פון אנדערע לענדער .אויב דער בעה"ב וויל בשום אופן נישט טרעפן
איינמאל איך בין אריין ,האב איך זיך געטראפן 'לעבן' אין דעם טשעט .די א לעזונג ,איז אפשר צייט צו זוכן א פרישע דזשאב.
גרופע האט געהאט איבער דריי טויזנט מעמבערס .ווען איינער האט געבעטן אן
אינווייט צו א צווייטע גרופע ,האבן הונדערטער אנדערע אויך געבעטן .פשוט
אויס נייגעריגקייט האב איך אויך געבעטן מען זאל מיך צולייגן.
אזוי איז עס געגאנגען ווייטער .איינע פון די טשעטס איז געווען ממש זיך רוקן העכער אין די קאמפאני
שרעקליך ,האב איך מיך שנעל אראפגעסיינט פון 'אלע' טשעטס .שפעטער האב נאך א ענטפער פון א ליינער אויף די אויבנדערמאנטע שאלה :
איך חרטה געהאט און געבעטן מען זאל מיר צוריקנעמען צו די שידוכים טשעט. איך פארשטיי דעם מצב הונדערט פראצענט .איך האב אמאל געארבעט אין א
למעשה האט זיך עס איבערגע'חזר'ט; איך האב אפילו געעפנט א פרישע אימעיל פלאץ וואס איז געווען "סיזענאל" — אמאל ביזי און אמאל ממש אן קיין ארבעט.
ספעציעל פאר דעם ,און באלד געווען א חלק פון 19טשעטס מיט טויזנטער אנפאנג האב איך מיך געפריידט און אנגעהויבן טון שאפינג ,אבער איך האב שנעל
מעמבערס. איינגעזען אז ס'איז נישטא קיין סיפוק אין זיצן און שפילן דעם גאנצן טאג.
איין טאג האט א פרעמדע אימעיל אדרעס מיר געבעטן אים צו צולייגן צו איך האב געפרעגט מיין בעה"ב וויאזוי איך קען אויסנוצן די שעות פאר עפעס
מיינע טשעטס ,און איך האב עס געטון .ווען איך האב צוריקגעפרעגט אין וואס וועט ברענגען א תועלת פאר די פירמע .דאס האט מיר סיי געגעבן וואס
וועלכע טשעטס ער איז ,האט ער מיך צוגעלייגט צו נאך צוויי גרופעס .פלוצלינג צו טון ,און מיר אויך ארויפגעברענגט העכער אין די פירמע .אויב מען האט א
האב איך באמערקט אז רוב נעמען דארט זענען פון מענער .דאס איז געווען א רצון אויפצוטון ,קען מען אריינטראכטן" :וויאזוי קען איך העלפן די פירמע
טשעט אויך מיט מענער רח''ל. וואקסן און זיין מער ארגאניזירט?"
איך בין געווען שאקירט .איך האב געוויסט איך דארף אראפגיין ,אבער איך דאס איז אבער נאר אויב מען זוכט סיפוק; אויב מען האט נישט קיין געדולד
האב נישט געהאט די כוחות .איין טאג האב איך זיך אנגעגארטלט מיט שטארקייט צו ארבעטן שווערער ,דעמאלטס איז בעסער זיך צו האלטן ווייט פונעם
און אינגאנצן אויסגעמעקט יענעם אימעיל אדרעס .איך ווייס נישט אויב איך קאמפיוטער ,ווייל ליידיגקייט ברענגט אלע סארט פראבלעמען.
וועל אמאל קענען צוריקגיין צו מיין אלטע תמימות .ביטע זייט ממשיך מיט די
"גוגל טשעט" אויפוואכונג ,עס וואלט געווען וויכטיג צו מאכן אוועירנעס פאר
די יונגע מיידלעך וואס גייען יעצט אריין ארבעטן אין אפיסעס.
חודש אלול תשפ"ו 36
שמעון וואלף ווייס דערציילט:
"די בעסטע שעה
אין מיין טאג
איז ווען איך
לערן מתמידים
לדעת"
שמ עון וו אלף וו י יס האל ט מי ט גע שמ אק ע ש י עור ים ,אינט ער עסא נט ע בי ל ד ער ,ר י יכ ע מס יבות ,א ון
אינהאל טס ר י יכ ע פ ר א ג ר אמ ע ן .שמ עון וו אלף גי י ט ע נד יג ן ש שה סד י מ שנה א ו יף ז י י ן ב ר מ צוה
זיי אזוי ווי שמעון וואלף ווייס
הער די מעסעדזש פון שמעון וואלף און פון נאך הונדערטער צופרידענע לדעת קינדער אויף די קינדער שטימע ליניע 718.480.5327 - 8 2
די ערשטע 200 שרייב זיך איין אין
קינדער וואס שרייבן מתמידים לדעת
זיך איין וועלן
באקומען א מתנה -
טייערע עירפאדס 845-352-5327
חיזוק
אויפוואכונג
אינפארמאציע אפיסעס
ביז איין טאג ווען
איך האב בטעות
געעפנט א נישט
ריכטיגע פייל ביי די
דאונלאודס ...השם
ישמרנו וואס מיינע
אויגן האבן געזען
פאר יענע האלבע
סעקונדע!
נאר "נעטפרי" איז א גוטער פילטער! מאניטערן די קאמפיוטערס
איך ליין די "הבדלה בליצן" פון דעקל צו דעקל ,די אויפוואכונג האלט צוריק א גוטן ,איך האב געוואלט ענטפערן אויף די שאלה וואס מען האט אנגעפרעגט
גרויסע חורבנות. איבער די וואס ארבעטן אין אן אקאונטינג אפיס ,ווי אסאך מאל איז כמעט
איך וויל מיטטיילן מיין ערפארונג :מיין מאן לערנט אין כולל און איך האב א נישטא קיין ארבעט ,און מען טרעפט זיך אין א גרויסן נסיון צו טון זאכן און
ביזנעס אינדערהיים .מיין ביזנעס האט זיך אנגעהויבן אין א קיאסק ,ביז איין טאג אויסשפילן דעם פילטער .איך מיין אז די איינציגסטע זאך וואס ארבעט עכט פאר
ווען איך האב בטעות געעפנט א נישט ריכטיגע פייל ביי די דאונלאודס ...השם א מענטש ,ספעציעל אויב ער ארבעט אין אן אפיס ,איז אז די ביזנעס זאל האבן
ישמרנו וואס מיינע אויגן האבן געזען פאר יענע האלבע סעקונדע! און יענע א מהלך פון דורכצוקוקן יעדן קאמפיוטער; עס זאל זיין א מאניטערינג סיסטעם
קיאסק האט געהאט א "משומר" פילטער. אויף יעדן ארבעטער'ס קאמפיוטער.
נאכדעם האב איך געהאט א לעפטאפ מיט די אלגעמיינע "טעקלאק" פילטער. דער בעל הבית ,אדער א ספעציעל אוועקגעשטעלטע טיעם ,קען איבערקוקן
איך קען עדות זאגן אז טעקלאק איז בכלל נישט קיין פילטער; אלעס וואס מען וואס מ'האט אלץ געטון אויפן קאמפיוטער .מען קען בעטן די איי-טי עס
בעט צו עפענען ווערט געעפנט .אפילו פשוט איינצוקויפן אויף AliExpressמיט אויפצוסעטן און פארשטייט זיך אז מ'זאל לאזן וויסן פאר די ארבעטער אז די
אזא פילטער איז א פראבלעם. קאמפיוטערס ווערן געמאניטערט.
לויט מיין עקספיריענס איז נישטא נאך א אידישע פילטער אויסער "נעטפרי".
איך האב ארויפגעלייגט נעטפרי און איך האב צום ערשטן מאל געפילט "סעיף".
יעדע מאל א סייט איז פארמאכט אדער ווען איך זע די xxxxxxxxxxxxxxוואס איינציגסטע מהלך צו זיין אינגאנצן
נעטפרי לייגט אנשטאט ווערטער וואס א איד דארף נישט זען ,מאכט עס מיך
פילן גוט ,ווייל איך ווייס אז מיין נשמה בלייבט ריין .אפילו ווען די סערוויס איז אפגעהיטן :נעטפרי
אפשר אומבאקוועם אדער לאנגזאם ,פונקט ווי איך וועל נישט אויסלעשן א לייט א גוטן ,איך וויל צולייגן צום שמועס איבער וועלכע פילטער עס איז א גוטער
אין קינדער-צימער אום שבת אפילו ס'איז אומבאקוועם ,די זעלבע זאך וועל איך פילטער ,אז איך האב גענומען דעם "נעטפרי" פילטער מיט א ווייט ליסט ,און
נישט טוישן א פילטער נאר ווייל ס'איז אומבאקוועם! לויט ווי איך זע איז דאס די איינציגסטע עצה צו זיין גענצליך אפגעהיטן .מ'דארף
מיט האפענונג און א תפילה צו קענען אויפציען ערליכע אפגעהיטענע אראפשטעלן א פיס אז מען זאל עס לייגן אויף דיין קאמפיוטער .אויב דער
אידישע דורות. יעצטיגער פילטער פילטערט נישט אלעס און דער בעה"ב איז נישט מסכים צו
א אידישע מאמע. לייגן נעטפרי ,דארף מען פרעגן א דיין אויב מען מעג עפ"י הלכה ארבעטן אין אזא
פלאץ.
בס"ד
א טאטע
בלייבט
א טאטע
און היט
אויף זיינע
קינדער.
ער גיבט אן אחריות'דיגער
אים נישט קיין טאטע היט אויף
בין-הזמנים פאון! זיין בחור
מעסעדזשעס
הבדלה גריסן
AIנומערן זענען טאקע געבלאקט ביי די כשר'ע פאונס ,אבער די אלע ווארף אוועק ביידע -
קאמפאניס וואס נוצן AIקען מען נישט בלאקן ,נאר מען דארף זיכער מאכן נישט צוביסלעך
אז ס'איז גוט געפילטערט. א גוטן ,איבער די שאלה וואס קומט פריער :אוועקווארפן דעם
סמארטפאון אדער צומאכן וואטסעפפ .איך האב געהאט א סמארטפאון
גענוג לאנג ,סיי מיט וואטסעפפ און סיי אן וואטסעפפ ,און מיין מיינונג איז
א ריינערע בין הזמנים אז די גאנצע זאך איז א פראבלעם; ס'איז נישט שייך צו וועלן צווישן די
איך האב זייער הנאה פון יעדע גליון .מיין ישיבה גדולה בחור האט מיר צוויי פראבלעמען.
דערציילט אז דעם פארלאפענעם בין הזמנים חודש ניסן האבן פופציג איך פלעג זיין אדיקטעד צום ציגארעטל ,און וועלנדיג אויפהערן האב
פראצענט ווייניגער בחורים געהאט סעלפאונס ווי געווענליך! ס'איז א איך גענומען דעם מהלך פון "די איזי וועי" ,וואס שטעלט אויס א וועג
מורא'דיגע אויפטו. וויאזוי זיך ארויסצודערזען פון אדיקשאנס .זיי האבן א וועג אויף רייכערן,
בנוגע דעם איד וואס פרעגט וועלכע שריט ער זאל ענדערש נעמען אין עסן נישט געזונט ,אלקאהאל ,וויאזוי מען קען זיך ארויסזען פון דעם.
טעכנאלאגיע :עס איז באקאנט די ווארט פון רבי ישראל סאלאנטער זצ"ל דארט ברענגען זיי ארויס אז ס'איז נישטא אזא זאך ווי "צוביסלעך" .ווען
אז ווען מ'לערנט א פערטל שעה מוסר ווערט מען געוואויר אז מ'האט פיל איינער טראכט "איך גיי נאר רייכערן יעדן צווייטן טאג" ,וועט ער זיך נישט
מער צייט פאר תורה .לענינינו ,אויב דער איד וועט אויפגעבן דעם קענען ארויסדרייען .דער שואל פרעגט צי ער זאל ענדערש אפהאקן פונעם
סמארטפאן און נעמען א טעבלעט ,וועט ער אסאך שנעלער געוואויר סמארטפאון אדער פון וואטסעפפ; איז אז דו ווייסט אז ביידע זענען אן
ווערן אז מ'קען עקזיסטירן אן דעם .אויב ער וועט קודם נאר אויפגעבן עדיקשאן ,איז צייט צו ארבעטן שטארק אויף ביידע ,און נישט אנהייבן
סטאטוס ,וועט ער ווייטער מיינען אז מ'קען נישט עקזיסטירן אן א קודם מיט קליינע סטעפס.
סמארטפאן. נאך א נקודה וואס איך וויל צולייגן איבער דעם אפיס ארבעטער וואס
האט א פראבלעם אז ער האט געטראפן 'לופהאלס' אינעם פילטער :איך
מיין אז לכאורה איז דאס א פראבלעם מיטן פילטער אליין ,און מיין מיינונג
בעסער צו גיין צוביסלעך איז נעטפרי א גוטע פילטער וואס וועט נישט האבן דעם פראבלעם .אדער
א גוט יאר .איך זע יעצט אין "הבדלה בליצן" די שאלה ווי איינער פרעגט איז דא נאך אן אפציע פון א פילטער וואס נעמט כסדר "סקרינשאטס"
אז ער וויל נישט אפהאקן פון אלעס אויף איינמאל ,נאר ער וויל גיין פונעם סקרין און שיקט עס צו אן אימעיל פון א היימישער מענטש וועמען
צוביסלעך ,און ער פרעגט וואס ער זאל טון צוערשט. מען שטעלט אן.
היות איך האב עקספיריענס מיט דעם ,וועל איך עס דא מיטטיילן .מיט
ארום פינף יאר צוריק ,ברוך השם ,האב איך אויפגעגעבן מיין סמארטפאון,
און איך בין געגאנגען מיט'ן מהלך פון גיין צוביסלעך .איך געדענק אז די זיכער מאכן אז עי-איי אויף טעלעפאן
ערשטע זאך וואס איך האב געטון איז געווען אויסצומעקן איין עפפ. סיסטעמען איז געפילטערט
שפעטער האב איך אויסגעמעקט די געימס .נאכדעם האב איך געלאזט א גוט יאר .אזויווי ס'זענען דא אסאך קאמפאניס וואס נוצן AIבאטס
דעם סמארטפאון אין מיין קאר פאר פערציג טעג .אזוי צוביסלעך פאר זייער טעלעפאן סיסטעם ,דארף מען אויפמערקזאם מאכן אלע
צוביסלעך האב איך גענומען נאך א קלייניגקייט און נאך א קלייניגקייט. קאמפאניס צו האבן א גוטע פילטער אויף דעם .די אלע AIבאטס זענען
נאך א שטיק צייט האב איך אויסגעמעקט אינסטעגראם ,און שפעטער בין קאנעקטעד צו די אלגעמיינע AIמאדעלס וואס קענען ענטפערן כל דבר
איך אינגאנצן פטור געווארן דערפון! אסור ,און ס'דארף זיין זייער זייער גוט געפילטערט אז נאר די שאלות וואס
די נקודה איז ,אז מען דארף וויסן פאר זיך וועלכע זאכן זענען מער זענען נוגע פאר די ביזנעס זאלן קענען ווערן געענטפערט .אסאך מאל קען
אדיקטיוו .למשל ,אין מיין פאל איז געווען אז געוויסע עפפס האט מיר אויסקוקן ווי ס'איז גוט געפילטערט ,אבער דער יונגערער דור קען גוט
זייער געשלעפט; איך האב געפילט אז ס'ברענגט מיר די ווייניגסטע נוצן אויסשפילן די אלע בלאקעדזשעס ,און ס'איז זייער גרינג צו אויסשפילן די
און עס נעמט די מערסטע פון מיר -מיין צייט און מיין ענערגיע .מען קען אלע פילטערס אויב מ'מאכט עס נישט לכתחילה אויפן בעסטן אופן .איך
עס טון צוביסלעך ,מען דארף נישט גיין ווילדערהייט אלעס אויפאיינמאל. האב נעכטן אויסגעפרובירט איין קאמפאני ,א קליידער סטאר ,און איך האב
באמת איז זייער שווער צו זאגן פאר א צווייטן וואס ער זאל טון ,אבער זייער גרינג געקענט אנקומען צו פלעצער וואס די סיסטעם וואלט נישט
איך קען דערציילן וויאזוי עס איז צוגעגאנגען ביי מיר. געדארפט ענטפערן!
איך טראכט אז די פילטער קאמפאניס זאלן מאכן א דיפאלט טעמפלעט
פאר אלע קאמפאניס וואס נוצן AIפאר זייער טעלעפאן סיסטעם וויאזוי
וואטסעפפ קען אנגיין אויך אן מיר צו פראמפטן די AIבאט וואס יא און וואס נישט צו ענטפערן .די אלגעמיינע
פארגאנגענעם חודש אדר תשפ"ה לפ"ק האב איך געהאט די זכיה ,נאכ'ן
חודש אלול תשפ"ו 40
בס״ד
יצרו של אדם מתחדש עליו בכל יום :עס קומען כסדר ארויס נייע שעדליכע נומערן ,אפילו מיט א פילטער דארף מען נאך אלס זיין געווארנט און האלטן א וואכזאם אויג .צו באריכטן א שעדליכע נומער רופט וועד הקהילות ליניע 845-557-7771
כשר׳ע סעלפאון
סערוויס
קויפט א כשר׳ע היים
טעלעפאון באקס
<< ברענגט אריבער אייער אלטע נומער.
<< צאלט $10א חודש.
<< גרינג אויפצוסעטן.
<< No AI Numbers
׳כשר׳ע סים קארטל׳
<< ארבעט מיט יעדע טי-מאביל קאמפעטיבל סעלפאון.
<< צאלט $10א חודש.
<< No Text, No AI Numbers
אכטונג בתי מדרשים, כשר׳ע היים
ישיבות וכדו׳
מירספוועלן אייך צושטעלן
טעלעפאון
עציעלע כשר׳ע
סערוויס און
אויפאבליק טעלעפאון׳ס.
יערשטעלט כשר לויט סגע
אי געברויך ,פאר
ספעציעלע גוטע פרייזן.
TALKONLY
WIRELESS
באשטעלן ,האלסעיל ,אדער סיי וועלכע פראגע ,רופט:
845-712-8255 T A L K
מעסעדזשעס
הבדלה גריסן
קיין ברירה ,און טראץ די בושה האט ער דערציילט אז ער גייט אריין אין זיין קאנעקטעד מיט וואטסעפפ פאר די לעצטע פופצן יאר זינט שנת
א קיאסק – וואס האט א שטארקן פילטער! – און ער ווייסט וויאזוי צו תש"ע -ממש פונעם גרינדונג -עס אינגאנצן אפצולאזן! איך האב געהאט
עפענען דעם פילטער גרינגערהייט און אנקומען צו ממש די ערגסטע אזא הרגשה כאילו וואטסעפפ קען נישט עקזיסטירן אן מיר ,איך בין ממש
שמוץ .ער האט פשוט געמוזט מיטטיילן מיט איינעם ער זאל אים העלפן דער רוקנביין דערפון ...צו די אנדערע עפפס בין איך נישט געווען אזוי
זיך אפהאלטן פון גיין אהין ,דער מענטש האט שאדן סיי ברוחניות און סיי צוגעבינדן ,אבער צו וואטסעפפ איז עס געווען גאר שטארק.
בגשמיות; ער ווערט דיפרעסט ,מיט אלעס וואס קומט מיט ביים זען די נאך אסאך טראכטן איבער דעם ,האב איך אפגעמאכט פון איין מינוט
אלע מיני זאכן. אויף דער אנדערער אז איך גיי פרובירן עס צו "דיליטן" ,און לאמיר זען צי
און דאס רעדט מען נאך פון א זייער ערליכע קיאסק מיט א גוטן וואטסעפפ קען בלייבן אן מיר ...איך האב עס פארשלאסן ,און איך האלט
פילטער ,כש"כ אין אנדערע פלעצער .אויב מ'קען עפעס מער רעדן אדער יעצט פופצן חדשים שפעטער ,און ברוך השם ,איך דארף נישט צוקומען צו
טון דערוועגן ,וואלט דאס געווען א מורא'דיגע זאך .א גרויסן שכח פאר זיי און זיי דארפן נישט צוקומען צו מיר ...איך האב באקומען א הערליך
אייער הייליגע ארבעט ביז היינט ,און אסאך הצלחה אויף ווייטער. פרייליך לעבן .סיי וואס איך דארף קען איך רופן און טעקסטן ,און אלעס
גייט אן אן קיין פראבלעמען.
דער וועג איז נישט צו גיין צוביסלעך; געב זיך א שטעל אפ ,מאך
עס אפילו נישט צו ,נאר וואק פשוט אוועק דערפון! וועסטו זען אז
קיינער לויפט דיר נישט נאך…
אן אלטמאדישע טענה אפענע אינטערנעט ביי "פי-די-עף"
איך האב געוואלט זאגן א קליינע הערה בנוגע דעם א גוטן ,דא רעדט א זעכצן-יעריג מיידל .מיר האבן א משפחה-
וואס עס שטייט אין "הבדלה בליצן" אין די דעבאטע טעלעפאן וואס מיר האבן גע'כשר'ט מיט "דעווייס קאנטראל" .מען
איבער וואטסעפפ פאר קאנסטראקשן ,ער זאגט: האט עס אליין געבלאקט ,מען האט אפגעשטעלט דעם בראוזער,
"איך וואלט געזאגט אז יעדער וואס האט וואטסעפפ מעסעדזשעס ,אימעיל און וויי-פיי .אבער ווען איך בין אריין אין
ווייסט וויאזוי העריס קוקט אויס ...אבער וואס זאל "פייל מענעדזשער" און געגאנגען צו א "פי-די-עף" ,האב איך
איך טון? דאס איז די מציאות .איך בין אין די געטראפן אז מען קען אנקומען צו אפענע אינטערנעט ,יוטוב,
קאנסטראקשן ליין און איך האב נישט קיין ברירה. וועבסייטס און נאך!
אויב וועל איך אויפגעבן וואטסעפפ ,וועט מיך איך בין געווען שטארק שאקירט .און טאקע נאר אדאנק אייך ,די
קיינער נישט נעמען פאר א דזשאב ,און איך דארף מערכת "הבדלה" ,וואס האט שוין אזויפיל מעורר געווען אויף די
דאך מאכן פרנסה"... מערכה ,האב איך געהאט די כוחות עס גלייך איבערצוגעבן פאר מיינע
וויל איך צולייגן ,אז די טענה איז זייער א ריכטיגע, עלטערן.
אבער בלויז ביז מתן תורה .נאך מתן תורה ,וואס מיר איך וויל ברענגען די אוועירנעס אז אסאך מאל מיינט מען אז
זענען מושבע ועומד מהר סיני ,שטייט בפירוש מ'קען עס אליין טון; אבער למעשה ווייסט מען נישט פון אלע
גע'פסק'נט אין רמ"א (יורה דעה סימן קנ"ז ס"א) אז פראבלעמען וואס קענען זיך מאכן .די פילטער קאמפאניס ווייסן שוין
פאר א "לא תעשה" איז א מענטש מחויב אוועקצוגעבן פון פארדעם פון אלע פראבלעמען וואס קענען זיך מאכן ,און בלאקן
זיין גאנצע געלט כדי נישט עובר צו זיין אפילו איין עס פאראויס.
מאל .דאס באדייט אין אנדערע ווערטער ,אז אויב איז
דאס טאקע די מציאות אז כדי צו זיין אין
קאנסטראקשן מוז מען עובר זיין אויף 'לא תתרו' איז רודערן וועלטן איבער די "קיאסקן"
ער על פי תורה מחויב צו אפלאזן זיין פרנסה פון
קאנסטראקשן און ארומגיין אין בתי מדרשים ביי א גוטן .איך האב געוואלט לאזן א מעסעדזש וועגן קיאסקן .ס'איז
מנינים נאך געלט ,אבי נישט עובר צו זיין אויף א לא מורא'דיג וואס מ'טוט שוין ביז יעצט ,אבער אויב מ'קען מאכן נאך
תעשה פון זען א קאנדידאטקע! מער אוועירנעס און אויפרודערן וועגן "קיאסקן" ,וואלט עס געווען
א שטארקע תועלת!
איך האב יעצט געהערט פון א איד וואס ער האט נישט געהאט
חודש אלול תשפ"ו 42
בס״ד
אונזעﬧ ‚וי׳‡י˘ע
שטﬡב
ארבעט פאר דיר.
גרינגער.
ערליכער.
שנעלער.
יעדע אנליין סערוויס,
מיט איין פאון קאל.
אונזערע ספעציעלע שטאב פון געלערנטע גוים זענען גרייט
הונדערטער
אייך צו סערווירן ,מיט אלע אייערע אינטערנעט געברויכן. צופרידענע
קאסטומערס געניסן
שוין פון א געשמאקע
עקספיריענס און
Fast Professional Secure ביליגע פרייזן ,ביים
נוצן אונזער ״אנליין
טעלעפאון״ סערוויס.
אדרבה! פרובירט עס אויס.
$25/1 Hr. $40/2 Hr. $65/4 Hr.
צוליב די גרויסע פארלאנג האבן מיר צוגעלייגט ספעציעלע נומערן פאר אויסלענדישע באנוצער
Canada: 1438 228 4164 // UK: +44 330 027 3132 // Israel: 972 77 220 1114
אייגענע עקספיריענס
מ .שפיגעל אן אינערליכע געראנגל
ד
וואס איך האב געטוהן מיט אים.. י זון שטראלן וואס האבן אריינגעשיינט דורך די שפאלטענעס
"איך ניץ עס נאר לתועלת "..האב איך איבערגע'חזר'ט אין מיין מח די גאנצע פונעם פירהאנג אויפן פענסטער ,האבן מיך ארויסגעשלעפט ווי פון
צייט. א טיפן שלאף .נאר יעצט האב איך אנגעהויבן פילן אזא מאדנע
דאסמאל איז עס טאקע נאר געווען פאר די ארבעט ,ווייל עס איז געווען פאראליזירטע ווייטאג אין אלע מיינע ביינער ,ליגנדיג אין אן
בייטאג און מיינע געשוויסטער האבן יעדע מינוט געקענט אריינקומען אין מיין איינגעצויגענע פאזיציע ,שוין איבער זעקס שעה!..
צימער .איך האב עס פארשטעקט אינטער מיין קישן ,ווייל איך וויל שפעטער וואס גייט פאר מיט מיר??!
סתם באטראכטן וויאזוי עס ארבעט.. איך האב מער נישט בעלות אויף מיך אליינס ..מיינע הענט טוהן זאכן אן
עס איז געווען מיין ערשטע טעות ,צו א רייע שרעקליכע טעותים.. פרעגן רשות פונעם מח .מיינע אויגן קוקן זאכן אן זיך רעכענען וויאזוי מיין
עס איז שוין געווען שפעט ביינאכט .צוויי אזייגער .איך האב זיך אויפגעזעצט הארץ וועט פילן דערוועגן.
אין מיין בעט .עס איז שטיל אין הויז ,יעדער שלאפט .אויף די שפיץ פון מיינע עס איז מיר ביטער .איך בין געבינדן צום צויבער וואס לאזט מיר איבער א
פינגערס ,האב איך מיט שטייטע פארזיכטיגע טריט ,זיך געריקט צו מיין צו'חוש'טע ..איך האב געמיינט אז איך וועל פילן באפרייט ,אויפגעקלערט און
שוועסטער רחל'עס בעט .נאר צו מאכן זיכער אז זי שלאפט טאקע. קלוג .אבער ,ניין ..איך בין געבליבן מיט א גרויסע גארנישט .נישט נאר נישט
יא ,זי איז טיף פארזינקען אין איר זיבעטן חלום .אויף איר פנים איז באקומען ,נאר פארלוירן אלעס וואס איך האב נאך יא פארמאגט.
אויסגעגאסן אזא מין רואיגקייט ,פאר א פערטל סקונדע האב איך געפילט א איך דריי זיך ארום ווי א לעבעדיגע טויטער .ווי א גוף אן א נשמה ..איך פיל
שטיקעלע קנאה צו איר ..זי איז אלעמאל געווען די וואוילע נשמה און איך ..איך נישט קיין שום טעם אין מיין לעבן ,איך וואלט שוין לאנג נישט געוואלט
בין פון אייביג אן געווען די טאכטער וואס פרובירט זיך אהערצושטעלן אביסל.. עקזיסטירן ..איך האב אבער מורא וואס עס קומט נאכדעם ,אזא שמוציגע נשמה
איך האב שנעל פארשטיפט די געפילן טיף אריין אין מיין הארץ. ווי מיר האט זיכער נישט קיין פלאץ אין גן עדן .איך האב נישט די וועלט און
"מען קען מיינען ,אז איך גיי טוהן עפעס נישט אויסגעהאלטן יעצט ..עס איז נישט יענע וועלט.
סייווי כשר ".איך האב פרובירט צו פארשטיקן דאס שטילע ווארענונגס שטימע, עס איז יעצט צוואנציג נאך זיבן צופרי ,איך האב פונקטליך איינס און א האלב
וואס האט זיך געבעטן ביי מיר עס נישט צו טוהן. שעה צו שלאפן ,נאכדעם דארף איך גיין ארבעטן .ווער קען בכלל טראכטן פון
איך האב ארויסגעשלעפט די טעבלעט פון אינטער מיין קושן מיט ציטערדיגע ארבעט יעצט? מיין קאפ שווינדלט ..מיין מח איז פארנעפלט.
הענט .פארוואס בין איך אזוי פארציטערט? איך מעג טוהן וואס איך וויל! מיינע מחשבות וואנדערן צוריק צו די צייט פאר די גאנצע איבערקערעניש,
דעמאלס פארוואס מוז עס געשעהן טיף אינמיטן די נאכט ווען קיינער זעהט ווען איך בין געווען די אמאליגע תמימות'דיגע נשמה .איך קען נישט גלייבן אז
נישט? ..הא? עס איז געווען בלויז מיט אפאר וואכן צוריק.
מיין שטארקע נייגער האט איבערגעוואויגן ..איך האב ארויפגעצויגן מיין
דאכענע ביז איבער מיין קאפ און אנגעצינדן די כלי .איך לייג אריין די פעסווארד
און עס עפנט זיך אויף .איך האב פרובירט זיך ארומצושפילן אביסל טרעפן די
לעכער אין די סיסטעם ..עס איז אוודאי נישט געגאנגען. עס איז געווען מאנטאג נאכמיטאג ,ווען איך האב באקומען די טעלעפאן רוף.
נאך צוויי שעה זיך ארומשפילן און גארנישט טרעפן האב איך עס שנעל "איך רעד צו לאה רייזי?"
אוועקגעלייגט. "יא"..
זעהסט עס איז גארנישט געשעהן ..איך האב זיך אביסל געשעמט פון מיך "אלעס איז מסודר ,קענסט קומען אויפפיקן די טעבלעט .עס האט אנווייזונגען
אליינס .שוין ,דאס איז געווען דאס ערשטע און לעצטע מאל וואס איך האב עס וויאזוי עס צו ניצן .קענסט זיין רואיג ,עס איז אינגאנצן כשר"..
געטוהן .מער נישט! איך האב אראפגעלייגט די סעלפאן מיט א רואיגע געפיל.
מיט א פעסטע החלטה ,אז איך וועל עס טאקע מער קיינמאל נישט טוהן, איך גיי אנהייבן ארויסצונעמען א נישט געזונטע קינד דריי מאל א וואך און
האב איך עס פארפאקט און זיך שנעל געלייגט שלאפן ,פאר עס ווערט ליכטיג.. ווערן באצאלט דורכ'ן אריינלייגן די שעות אינעם טעבלעט .איך האב נישט
געזעהן קיין שום פראבלעם דערין .אלעס ארבעט היינט אויף די וועג און אפילו
מיינע עלטערן פארשטייען אז עס איז אינגאנצן אויסגעהאלטן.
עס איז אריבער א וואך ,דערנאך נאך איינס און מיין נייגער האט זיך
די נעקסטע טאג אין ארבעט בין איך געווען אזוי מיד .איך האב געגעניצט געשטארקט.
יעדע צוויי מינוט און קוים געקענט זיך קאנצעטרירן ..ווען איך בין אהיימגעקומען איך האב נישט גע'חלומ'ט אין מיין וויסטן חלום אז איך ,לאה רייזי גאלדמאן,
בין איך אריינגעפאלן אין בעט ,שוואכערהייט .אלע מיינע גלידער האבן זיך פון אזא חשובע אפגעהיטענע שטוב וועט אמאל אנקומען צו אזא מצב.
געבעטן צו רוען. די זיסע אינגל איז שוין אהיים און איך האב געדארפט אריינשרייבן אלעס
חודש אלול תשפ"ו 44
לאמיר הערן
אייער איבערלעבעניש:
718.851.2399 #2
געוואוסט אז עס עקזיסטירט.. עס קען זיין אז מיין מאמע האט זיך אביסל געוואונדערט פארוואס איך בין
מיין מח האט זיך געעפנט און אין די זעלבע צייט האט זיך מיין הארץ אזוי אויסגעמוטשעט ,אבער זי האט גארנישט געזאגט.
פארמאכט. ווי נאר עס איז געווארן טונקל און מען האט זיך אנגעהויבן לייגן שלאפן,
מיינע אלע שאיפות און רצונות זענען פלוצלונג געשטאנען אינטער א גרויסע האט זיך דער אינערליכע מלחמה צוריק אנגעהויבן .די מורא'דיגע רייץ
פראגע צייכן ..מיין תמימות האט אין אפאר שעה אויסגעוועפט ,ווי זי וואלט אויסצושפילן די סיסטעם האט זיך צוריק ערוועקט ..די תאוה האט געפלאקערט
קיינמאל דא געווען.. אין מיין הארץ ,איך האב זיך נישט געקענט קאנטראלירן ..און אזוי נישט ווילנדיג
און איך האב זיך נאך איינגערעדט אז איך קען זיך קאנטרילירן ,איך וועל האב איך זיך געטראפן ליגן אינטער מיין דאכענע ,מיט די כלי אין מיינע הענט.
נישט זיין ווי די אלע מיידלעך וואס פאלן פאר די נסיונות פון טעכנאלאגיע ..די דאסמאל האב איך שוין געוואוסט וואס איך האב נעכטן פרובירט ,איך בין
מציאות האט מיך געפאטשט אין פנים.. שוין געווען מער באהאווענט ..נאכ'ן זיך ארומשפילן פאר כמעט דריי שעה ,האט
א שטימע פון מיין שוועסטער'ס בעט האט מיך געמאכט אויפשפרינגען .מיין זיך עס געעפנט!
הארץ איז שיעור ארויסגעפאלן פון שרעק ,זי טאר מיך נישט כאפן ביי די מעשה. איך האב עס נישט געקענט גלייבן..
זי וועט אלעס גלייך פארציילן פאר מאמי און דעמאלס בין איך פארפאלן.. די סימבאל וואס האט געוויזן אז עס איז כשר ,האט מיר געלאכט אין פנים..
אה ,אירע אויגן זענען פארמאכט ..זי האט פשוט גערעדט פון שלאף.. איך בין געווען ערשטוינט פון מיר אליינס ..איך בין שנעל צוריק ארויס פון
איך האב שנעל פארלאשן די טעבלעט און עס אריינגעשטיפט אינטער מיין די סיסטעם און נאכאמאל אנגעהויבן פון אנהויב .יא ,עס איז דא א וועג
קישן .איך האב זיך שוין געשעמט פון מיך אליינס זיך נאכאמאל איינצורעדן אז אנצוקומען צו אלעם ..איך האב געדארפט אריינלייגן בערך פינף פעסווארדס און
איך וועל עס מער נישט טוהן .איך זעה שוין וויפיל מאל איך בין דורכגעפאלן.. אפאר אימעילס ..עס נעמט גאנץ לאנג אנצוקומען אויף די פארדרייטע וועג,
אבער ,ניין! דאסמאל מיין איך עס אמת'דיג. אבער עס איז דא א וועג.
איך בין געווען פארעקלט פון זיך אליינס .די זאכן וואס איך האב געזעהן מיין הארץ האט געבאכעט ..עס קען נישט זיין ..וויאזוי הייסט עס אזא כשר'ע
זענען געווען שמוציגער פון שמוציג ..עס האט מיך געאיבלט ..עס איז געווען די כלי ,ווען אין צוויי נעכט קען איך אויסגעפינען וויאזוי עס צו איבערקליגן?
לעצטע מאל! א זיסע געפיל פון הנאה האט זיך פארשפרייט אין מיינע גלידער ,עס האט
איך זאג דיר צו באשעפער ..איך גיי זיך האלטן שטארק.. איבערגעשטיגן אלע ווארענונגס רופן פון מיין נשמה .איך האב זיך געפילט
איך האב אבער נישט געוואוסט אז איך בין שוין לאנג פארבינדן אין די קייטן מעכטיג און קלוג! איך בין קלוגער פון זיי אלע ..וואס האבן זיי געטראכט אז עס
פון די אינטערנעט ,און פון דעם איז כמעט אוממעגליך זיך ארויסצוזעהן אן וועט זיין א לאך אין די סיסטעם און לאה רייזי וועט עס נישט טרעפן?
דרויסנדיגע הילף. איך האב זיך ביטער צושמייכלט..
איך האב עס אבער שנעל אוועקגעלייגט .איך בין דאך אן ערליכע מיידל.
טאקע קלוג און געריבן ,און דערפאר האב איך עס געוואלט אויסגעפינען ,אבער
די קומענדיגע פאר טעג איז געווען פאר מיך ווי א גיהנום אויף די וועלט .אלע דאך פול מיט יראת שמים .איך וועל ח"ו נישט קוקן ווי מען טאר נישט.
בילדער וואס איך האב געזעהן יענע נאכט זענען מיך געשפרינגען פארנט פון און ווידעראמאל האב איך פארשטעקט דאס ציענדע כלי און מיט א
מיינע אויגן ..איך בין נישט געווען ביי זיך ..אויף אזוי ווייט אז מיין מאמע האט פעסטקייט זיך צוגעזאגט אז די שפיל איז געענדיגט.
זיך שוין אנגעהויבן צו דערשרעקן. מער וועל איך נישט אוועקגעבן מיין נאכט דערפאר..
איך האב אבער גארנישט געקענט טוהן .מיין מח איז געווען ארומגענומען ווי
מיט א וואלקן ..אלעס איז געווען אזוי ווייט און נישט קלאר .איך האב זיך
געפילט אפגעטיילט פון די וועלט. עס האט נישט גענומען מער ווי עטליכע טעג און מיין צוזאג איז שוין
איך האב אבער געהאלטן ווארט ,און איך האב זיך טאקע איינגעהאלטן און גארנישט אויסגעפירט געווארן ..געווען איז עס ווען איך בין ווייטער אויפגעבליבן
אין די לעצטע פאר נעכט האב איך נישט צוגערירט דערצו .איך האב אבער נישט אליינס ביינאכט ,נישט קענענ'דיג איינשלאפן ..מיינע פינגער האבן געקיצלט..
געפילט די זיסע געפיל וואס איך וואלט געדארפט פילן נאכן טוהן די ריכטיגע די רייץ צו ווישן נאכאמאל די סקרין האט זיך אויפגעוועקט אין פילסטן
זאך ,עס האט מיך זייער וויי געטוהן.. פראכט.
נאך כמעט א גאנצע וואך זיך איינהאלטן און דורכלעבן דאס אוממעגליכע איז אקעי ,נאר ממש פאר אפאר מינוט .איך וועל עס אראפלייגן די מינוט וואס
עס נאכאמאל געשעהן... איך זעה אז עס איז נישט אויסגעהאלטן.
דאסמאל בין איך אבער אויפגעבליבן א גאנצע נאכט צוגעקלעפט צום כלי. די סקונדע אבער ,וואס איך האב עס געעפנט און אנגעהויבן זעהן זאכן ,האב
איך בין געווען צושוידערט פון וואס איך האב זיך אנגעזעהן ..איך האב געזעהן איך פארלוירן די קאנטראל איבער מיך אליינס .איך האב מיט נייגער געשלינגען
דאס ערגסטע ממש... אלעס וואס עס האט געהאט צו פארקויפן ..מיט אן איינגעהאלטענעם אטעם
יעצט בין איך שוין געווען קלאר איבערצייגט אז איך בין צו שוואך .איך האב האב איך געקוקט און געקוקט און געקוקט ..די זייגער האט זיך געריקט ,אבער
נישט די כוחות זיך צו שטארקן אליינס ..נאכדערצו ווען איך מוז דריי מאל א איך בין געווען פארזינקען אין עפעס א נייע וועלט וואס האט זיך געעפנט פאר
וואך זיך באניצן מיט די פארשאלטענע כלי ,פון דער ארבעט ..איך בלייב מיך.
פארבינדען דערצו. די בילדער וואס זענען געשפרינגען פארנט פון מיינע אויגן ,זענען געווען אזוי
וואס טוה איך?? ציענד ,אזוי גלאנציג ..און אזוי אינטערעסאנט ..איך בין געוואר געווארן אזויפיל
די קומענדיגע טאג איז געווען יסורים .איך האב זיך ארומגעדרייט אן א קאפ.. נייע באגריפן ,וואס זענען ביז יעצט בכלל נישט געווען עפעס וואס איך האב
אייגענע עקספיריענס
איך בין נישט געווען ביי זיך .עכט נישט ביי זיך ,אויף אזוי ווייט ,אז איך האב זיך
געדארפט פארענטפערן פאר יעדעם אז איך פיל נישט גוט ..נאך לאנטש האב
איך געבעטן רשות צו ענדיגן פריער ארבעטן ,איך האב סייווי גארנישט געטוהן..
וויאזוי וויל א איך בין אריין אין שטוב מיט אן אראפגעלאזטע קאפ.
אויפשטעלן "לאה רייזי? וואס איז געשעהן אז ביסט דא פרי היינט?"
אזא וואס ווע מיין מאמע וואונדערט זיך .זי חלומ'ט נישט וואס עס איז אריבער אויף מיר
די לעצטע פאר וואכן.
טמא'נעם א "איך פיל זיך נישט גוט "..פיין ,מיין שטומע הערט זיך עכט שוואך ..זאל זי
עס וועט זיך מיך נאר גארנישט פרעגן..
אויסהאלטן. "גיי לייג זיך אראפ ,לאמיר זעהן באלד אויב דו דארפסט א דאקטער".
איך האב צוגעשאקלט מיט'ן קאפ .איך דארף א דאקטער ,גאר וויכטיג .אבער
נישט פאר מיין גוף ,נאר פאר מיין פארפלעקטע ,צוביילטע און קראנקע נשמה.
איך בין אריין אין צימער און צוגעשפארט די טיר .איך דארף פריוואטקייט
יעצט ,קיינער זאל מיך נישט שטערן .איך קען נישט אריין אין בעט .עס קומט
זיך מיר נישט צו ליגן באקוועם ,נאכן אזוי דורכפאלן .איך האב זיך אראפגעזעצט
אויפן ערד ,מיט אזא אינערליכע צובראכנקייט.
נאר כמעט .ווייל היינט וועל איך עפעס טוהן צו פאררעכטן מיין טעות .איך "לאה רייזי ,איך גיי ארויסגיין ערלעדיגן אפאר זאכן ",מיין מאמע האט
האב זיך אויפגעשטעלט פון דער ערד .גענומען די שווארצע זעקל ,וואס איז גערעדט צו מיר דורך די צוגעשפארטע טיר" .אויב דו ביסט הונגעריג קענסטו
געלעגן אין דער זייט און אריינגעלייגט די טעבלעט ,מיט ציטערדיגע הענט ..איך נעמען עסן פון טאפ ,וואס איך האב צוגעגרייט פאר נאכטמאל"..
האב עס פארמאכט מיט אפאר שטייפע קניפן .נאך איינס און נאך איינס .גוט איך האב געהערט ווי דער דרויסנדיגע טיר ווערט פארשפארט.
פארקניפט .מער ליגט עס נישט פארנט פון מיינע אויגן.. יעצט בין איך דא אליין .קיינער וועט נישט מיטהאלטן וואס איך טוה .פונקט
א געוויין פון טיפן הארץ האט זיך ארויסגעריסן פון מיין האלז .א שטראם פון גוט .איך האב נאר געוואלט שרייען און וויינען..
טרערן האט אפגעשווענקט מיין פנים. "באשעפער ,איך קען עס נישט אויסהאלטן ..מיין נשמה איז אינגאנצן
"באשעפער ,העלף איך זאל קענען ..איך זאל קענען זיין שטארק ...רייניג אויס פארפלעקט ...וואס טוה איך יעצט??!"
מיין הארץ".. איך האב געשטויסן אויף די ערד ווי א קליין קינד ..איך קען נישט אויסהאלטן
מיין גוף האט געטרייסלט .איך האב אזוי געוויינט ..אזוי געבעטן און מתפלל וואס איך האב געטוהן .נאכמער ,איך זעה נישט קיין וועג ארויס ..מיין מאמע
געווען .איך וויל עכט זיין ערליך. וועט צאמפאלן ווען זי וועט הערן וואס איר ערליכע טאכטער האט געטוהן ,און
ווען איך האב זיך ענדליך אביסל בארואיגט ,האב איך געוואוסט אז עס וועט מיין טאטע ער וועט עס נעמען אזוי צום הארצן ..איך קען זיך עס אפילו נישט
נישט בלייבן ביי דעם .איך וועל היינט עפעס טוהן בפועל ,בעטן הילף צו קענען פארשטעלן.
בלייבן שטיין אין מיין צוזאג. וויאזוי קען איך אזוי ווייטוהן מיינע עלטערן?? ..פארוואס האב איך נישט
די טיר פון הויז האט זיך ווידער געעפנט .דאסמאל האב איך געהערט מיין געטראכט פארדעם??!
טאטע'ס טריט ,ער גייט יעצט לכאורה לערנען אין ספרים שטוב. יעצט קען איך טוהן איין זאך ,זיצן אין די שולד געפילן און עסן די פירות וואס
זאל איך יעצט גיין צו אים און אלעס פארציילן? עס קען זיין א גוטע איך האב אזוי לייכטזיניג איינגעפלאנצט ..איך האב געוואלט תשובה טוהן,
געלעגנהייט אז קיינער ,חוץ ער ,זאל נישט מיטהאלטן .מעג איך אים אבער איבערבעטן די אויבערשטער אויף די צער וואס איך האב אים פארשאפט .איך
שטערן פון לערנען? איך מעג זיכער .איך האב געוואוסט אז מיין מח וועט האב אבער נישט געפילט אז איך קען .אז איך מעג.
פרובירן צו טרעפן יעדע גוטע תירוץ ,אבי נישט צו טוהן דאס וואס עס איז מיר וויאזוי קענען אזעלכע אויגן וואס האבן געזעהן דאס ערגסטע ,אריינקוקן אין
אזוי שווער. א סידור און דאווענען? איך בין אזוי צוויי פנים'דיג ..איין מינוט זאג איך זיך צו,
מיט לאנגזאמע טריט ,א קלאפעדיגע הארץ און א שטילע געבעהט אויף מיינע אז מער וועט עס נישט געשעהן און די צווייטע מינוט זיץ איך טיף ,טיף אין
ליפן ,האב איך געווענדעט מיינע טריט צום ספרים שטוב.. תהום ...וואס בין איך באמת?? וואס וויל איך באמת?
מיין טאטע האט אויפגעהויבן זיינע קלוגע אויגן מיט וואונדער .ער האט נישט וויאזוי וויל איך אויסזעהן? וועלכע שטוב וויל איך אויפשטעלן ..אזא ווי
געוואוסט אז איך בין אינדערהיים. מיינע חשובע עלטערן אדער ח"ו ..אזא וואס ווערט אויפגעשטעלט אינטערן
קעגן זיינע ריינע אויגן האב איך זיך געוואלט פארשטעקן ..וואס וועט ער שאטן פונעם טמא'נעם אינטערנעט??...
זאגן? אפשר זאל איך ברענגען וואסער אויב ער חלש'ט אוועק?.. מיין מח האט געשפירט ווי עס וועט זיך אט ,אט עפענען ..די ספיקות איז
"וואס זאגסטו עפעס ,לאה רייזל?" נישט צום אויסהאלטן .מיין קאפ האט געהאמערט אן אויפהער..
מיין ליפן האבן געציטערט און איך האב מיט שווערע כוחות זיך געקענט איך ווייס זייער גוט וואס איך וויל עכט ..איך וויל עכט אויפשטעלן ערליכע
ברענגען צו עפענען מיין מויל. דורות און גיין אין די וועגן פון מיינע עלטערן .איך האב עס אלעמאל געוואלט.
"איך ..בין דורכגעפאלן "..איך האב אראפגעלייגט דאס שווארצע זעקל אויפן די שרעקליכע כלי האט פארמישט אלע מיינע געפילן .פרובירט צו אפהאקן מיין
טיש" .מיט דעם".. נשמה פון איר ריינע מקור .זי האט כמעט מצליח געווען.
חודש אלול תשפ"ו 46
לאמיר הערן
אייער איבערלעבעניש:
718.851.2399 #2
טעלעפאן צו טוהן וואס איך דארף.
עס איז נישט געווען אזוי פשוט ווי איך האב געמיינט .קודם האבן זיי מיך
אפילו נישט געוואלט גלייבן.
"עס קען פשוט נישט זיין ,אונזערע כלים האבן די בעסטע פילטערס".. איך אויסזעהן? וועלכע שטוב וויל איך
איך האב זיך געהאלטן ביי מיינס" ,דעמאלס וועל איך נישט קענען ווייטער ן ..אזא ווי מיינע חשובע עלטערן אדער ח"ו..
ניצן די טעבלעט".. ערט אויפגעשטעלט אינטערן שאטן פונעם
זיי לאכן מיר אויס ..די פרומע נשמה .זיי כאפן נישט מיט וואס איך בין אלס
דורכגעפאלן .איך האף אז איך בין כאטש אפגעקומען מיט די בושות.
אינטערנעט?? ...מיין מח האט געשפירט ווי
צוויי טעג שפעטער האבן זיי מיך צוריקגערופן און געבעטן איך זאל זיי ך אט ,אט עפענען ..די ספיקות איז נישט צום
מסביר זיין פונקטליך וויאזוי איך האב עס געטוהן ..איך האב זיך ביטער ן .מיין קאפ האט געהאמערט אן אויפהער...
געשעמט ..זיי האבן אויך פרובירט צו טון דאס זעלבע און זיך איבערצייגט אז
איך בין געווען גערעכט.
"דו דארפסט זיין זייער קלוג דאס צו אויסטרעפן ".האבן זיי מיך קאמפלימענט.
איך האב נישט געוואוסט אויב איך זאל זיך פילן גוט אדער נישט...
"מיר וועלן מוזן יעצט פאררעכטן אלע אונזערע כלים ,עס איז נישט קיין
אחריות אזוי צו לאזן".
א שטיין האט זיך אראפגעקוילערט פון מיין הארץ .ברוך השם .איך בין מיין טאטע האט געקוקט צו מיך מיט אזא ווייכע בליק ,וואס האט געמאכט
באפרייט. מיין הארץ צוגיין.
איך האב שנעל גערופן מיין טאטע צו פארציילן די נייעס .ער האט זיך "וואס איז דאס?" זיין רואיגע שטימע האט אביסל פארשטילט מיינע הויכע
שטארק געפרייט און מיך געגעבן אביסל הדרכה אויף ווייטער. הארץ קלאפענישן.
עס איז גארנישט קיין קינדער שפיל ,די אינטערנעט .איך האב זיך עס "דער טעבלעט פון די ארבעט "..איך האב פרובירט אפצוליינען זיין פנים צו
געלערנט אויף מיינע אייגענע ביינער .ליידער. זעהן אויב ער פארשטייט וואס איך רעד" .עכט איז עס כשר ,ס'מיין שולד ..איך
האב זיך ארומגעשפילט דערמיט"..
ארויסגעזאגט .איך האב עס באוויזן.
די בלאסקייט אויף מיין טאטע'נס געזיכט האט מיך נישט געלאזט זיך פרייען
איך זיץ דא ,שבת אינדערפרי ,אין שוהל .איך בין געווען פון די ערשטע מיט מיין דערגרייכונג.
מענטשן אנצוקומען .איך האב קוים געקענט שלאפן ביינאכט .עס איז שוין "ווילאנג איז עס שוין אזוי ביי דיר?"
אריבער א גוטע פאר טעג ,איך בין מער נישט אין דעם נסיון ,עס איז מיך נאך איך האב געביסן מיינע ליפן" .אפאר וואכן"..
אבער אזוי שווער ..איך וויל באמת תשובה טוהן.. "אהא ..איך הער"..
איך וויל אזוי שטארק מיין הארץ זאל ווערן אינגאנצן ריין .איך בין מתפלל איך האב געפילט א געדראנג זיך צו פארענטפערן" .איך גיי מער נישט .איך
דערויף יעדן טאג. זאג צו"..
איך הער ווי מען זאגט שוין אהבה רבה ..מיין פנים האב איך באגראבן טיף "עס איז נישט פשוט "..ער האט מיט זיינע הענט געגלעט זיין בארד .ער
אין מיין סידור .די טרערן רייניגן אויס מיין נשמה.. טראכט וואס מיך צו זאגן.
..ודבק לבנו במצותיך ..ויחד לבבנו לאהבה ..איך בעט דיר באשעפער באהעפט "מען דארף אבער לאזן וויסן פאר די קאמפאני אז זייערע כלים זענען נישט
מיין הארץ צו דיינע מצוות און פאראייניג מיין רצון צו דיין רצון ,מיט ליבשאפט. אויסגעהאלטן .דאס וועסטו טוהן און מיט דעם אפהיטן אנדערע זאלן נישט
איך זאל אלעמאל ווילן טוהן דיין ווילן.. דורכפאלן"..
די פרויען ארום מיר וואונדערן זיך מן הסתמא וואס עס איז די התרגשות איך האב צוגעשאקלט מיט מיין קאפ .איך וועל טוהן אלעס וואס ער וועט
היינט .אפשר טראכטן זיי אז איך בין עפעס אזא דערהויבענע נשמה ,אזא וואס מיך הייסן.
ווערט איבערגענומען פון אן אהבה רבה ,שבת אינדערפרי ..עס גייט מיך נישט "פאר יעצט וויל איך נישט עס זאל בלייבן אין אונזער שטוב .א כלי וואס איז
אן ,ווייל די געפיל וואס איך שפיר אין מיין הארץ וועגט אלעס איבער. נישט הונדערט פראצענט אויסגעהאלטן קען זיך בשום אין אופן נישט געפינען
ענדליך קען מיין הארץ זיך שפירן נאנט צום אויבערשטן .ענדליך .נאך אזויפיל דא".
טעג וואס האב איך געפילט אזוי ווייט פון אים.. מיין פנים האט געפלאמט פאר בושה .נאר איך האב עס נישט אליינס
ווער נאך ווי איך ווייס ווי ביטער עס פילט פאר די נשמה ווען זי איז ווייט פארשטאנען..
פונעם אויבערשטן .זי וויל אלעמאל נאר שפירן נאנט און פארבינדן ,ווייל פון נאך איין זאך האב איך געפילט פאר וויכטיג צוצולייגן" .מאמי ווייסט נישט"..
דארט קומט זי ,דארט איז איר אמת'ע ארגינעלע פלאץ. ער האט מיט פארשטענדעניש געשאקלט מיט זיין קאפ .ער וועט נישט זאגן.
איך בעהט און האף אז מיין הארץ זאל ווערן אינגאנצן לויטער און ריין, עס וועט בלייבן צווישן אונז .ווערטער האבן מער נישט אויסגעפעלט די
בלייבן פאראייניגט מיט מיין חלק אלקי ממעל. ביטערע חרטה האט געשריגן פון זיך אליינס.
אויף אייביג. א טראפ רואיגער בין איך ארויס פון דארט ,איך בין גלייך געגאנגען נעמען די
47
ארדער עסן פון וועלכע
סטאר דו ווילסט ,מיט אונזער
אטאמאטישע טאלק &
טעקסט סיסטעם
732.479.7080
Ext. 217 | Text. EATS
BROOKLYN, NY 11211
130 LEE AVE. #680
HAVDULAH
