gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am

שבוע: סוכות (2026-09-21)

קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫שלחן הטהור‬ ‫אושפיזא דיוסף חוה"מ סוכות שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דרשת התעוררות‬ ‫ביום הושענא רבה שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫שלחן הטהור‬ ‫נעילת החג שמחת תורה שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בתוככי קרית מלך רב קרית יואל יצ"ו‬ ‫גליון ל"ו שנה ב' ‪ -‬חג הסוכות תשפ"ז לפ"ק‬ ‫ם"יבבושה ימי תארקל תוררועתהו ןישוביכ ירבד‬ ‫דברי כיבושין והתעוררות לקראת ימי השובבי"ם‬ ‫פתחו לי פתח כחודו של מחט – זהו התפלה שהאדם‬ ‫םדאהש הלפתה והז – טחמ לש ודוחכ חתפ יל וחתפ‬ ‫יוצא לאור ע"י‪:‬‬ ‫לחזות בנועם‬ ‫רוהטה ןחלש תעוכמישרלעונילכזצשא שדוק תורבד‬ ‫עריכת שלחן הטהור‬ ‫כל הזכיות שמורות‬ ‫ק”א"פלטיול”פ‬ ‫ערב יום הקדוש שנת תשפ”ו לפ”ק‬ ‫‪.‬‬ ‫שליט"א‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ק"פל ו"פשת תנש יחיו תשרפ ס"לש‬ ‫מען קען הערן די דברות קודש אויף‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫ו"צי גרובסמאיליוו לודגה ד"מהיבב‬ ‫ששק"תהגתנהשונישבורד ןקרהמםוקי"בכרמע‬ ‫קול סאטמאר ‪1605-615-7777‬‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫לאוי תירק לודגה ד"מהיב‬ ‫ביי די ספעציעלע לחזות בנועם אפטיילונג‬ ‫הגה"ק‬ ‫‪ 4/2/6‬פון די מעין מעניו‬ ‫שזכינו לשמוע‬ ‫~~~‬ ‫צו באקומען די דברות קודש יעדע וואך שיקט אן‬ ‫אימעיל צו ‪lachzosbnoam@gmail.com‬‬ ‫רבינו‬ ‫דברות קודש אצל‬ ‫~~~‬ ‫צו נעמען א חלק אין די זיכוי הרבים‬ ‫ביטע ווענדט אייך צום מערכת‬ ‫מרן‬ ‫וזכות הרבים תלוי בך‬ ‫‪.‬‬ ‫מכ"ק‬ ‫הקונטרס הנוכחי יוצא לאור בסיוע‬ ‫ועד להוצאת ספרי כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫ישלם ה' פעלם ותהי משכורתם שלימה מעם ה'‬ ‫עריכה ומראי מקומות ע"י‪:‬‬ ‫ב‪ .‬וו‪845-738-4665 .‬‬ ‫בעזרת ה' יתברך‬ ‫בצלו חמדתי וישבתי ופריו מתוק לחכי‬ ‫בהגיע 'חג האסיף בצאת השנה באספך את מעשיך מן השדה' (שמות כ"ג ט"ז)‪ ,‬זמן שמחתינו‪,‬‬ ‫עלינו לשבח לאדון הכל‪ ,‬שזכינו ברוב סייעתא דשמיא להוציא לאור את קונטרסי 'לחזות‬ ‫בנועם' מדי שבוע בשבוע‪ ,‬וכעת זכינו להרחיב ולהוציא גליון מוגדל לקראת חג הסוכות‬ ‫הבעל"ט‪.‬‬ ‫והנה דבר שפתיים אך למחסור להביע יקר ערכם‪ ,‬אשר נתקבלו בחביבות יתירה ובצמאון‬ ‫רב בקרב אנ"ש די בכל אתר ואתר‪ ,‬ומצאו את שאהבה נפשם‪ ,‬דברות קודש היוצאים מפום‬ ‫ממלל רברבן כ"ק מרן רבינו הגה"ק שליט"א כפי שנאמרו בלשון אידיש באופן שיהא שוה‬ ‫לכל נפש‪.‬‬ ‫והננו בזה להודיע‪ ,‬כי מאז תחילת ימי השובבי"ם שנת תשפ"ו העעל"ט‪ ,‬עת אשר זכינו‬ ‫להתחיל לעסוק במלאכת הקודש של הפצת הדברות קודש‪ ,‬פנו אלינו רבים מאנ"ש והביעו‬ ‫את רצונם ובקשתם שלא להסתפק בדברות הקודש מן השנים האחרונות בלבד‪ ,‬אלא לשוב‬ ‫ולדלות גם מהגנזים הישנים שנאמרו במשך כל השנים‪ .‬על כן הננו להודיע כי אי"ה החל‬ ‫מהחורף הבעל"ט נתחיל מדי פעם להביא גם מדברות הקודש מן השנים הקודמים‪ ,‬להחיות‬ ‫בהם נפש כל חי‪.‬‬ ‫ובזאת אנו פונים לכל אשר בידו עצה טובה או איזה הצעה שיש בה כדי להועיל ולשפר את‬ ‫הקונטרס‪ ,‬נא להודיענו‪ ,‬ונשמח לקבל כל הצעה בחפץ לב‪.‬‬ ‫וכאן המקום להזכיר לשבח ולתהלה את חברי וועד להוצאות ספרי כ"ק מרן רבינו שליט"א‬ ‫ובראשם הרה"ח מו"ה וואלף גליק הי"ו‪ ,‬אשר עוסקים בלב ונפש בהוצאת והפצת ספרי‬ ‫רבינו רבות בשנים‪ ,‬ועומדים לימינינו בכל צעד ושעל להרוות נפש הצמאים‪ .‬יברך ה' חילם‬ ‫ופועל ידיהם ירצה‪ ,‬ויזכו להמשיך בעבודת הקודש מתוך סייעתא דשמיא מרובה‪.‬‬ ‫וכן נשא כוס ברכה מול ידידינו החשובים אשר עומדים לימינינו ומסייעים בעדינו בכל עת‪,‬‬ ‫הן בעצה והן בתושיה‪ ,‬בכל אופן שהוא‪ ,‬ובפרט לנדיבי הלב אשר נשאם לבם ליטול חלק‬ ‫בהוצאות הגליונות וזכו בזה להיות שותפים במלאכת הקודש של הפצת הדברות קודש‪ .‬כל‬ ‫אחד ואחד בשמו הטוב יבורך‪ ,‬ישלם ה' פעלם ותהי משכורתם שלימה מעם ה'‪.‬‬ ‫ויהי רצון מלפני ה' אלקינו‪ ,‬שנזכה 'לחזות בנועם ה' ולבקר בהיכלו'‪ ,‬ובעזרתו המרובה נזכה‬ ‫להמשיך ולזכות את הרבים בהוצאות הגליונות‪ .‬והשי"ת יעזור שכ"ק מרן רבינו שליט"א‬ ‫יאריך ימים על ממלכתו‪ ,‬עוד ינובון בשיבה דשנים ורעננים יהיו‪ ,‬עדי נזכה לביאת גואל צדק‬ ‫במהרה בימינו‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫חברי מערכת לחזות בנועם‬ ‫מפתח‬ ‫אושפיזא דיוסף חוה"מ סוכות שנת תשפ"ו לפ"ק ‪ ............‬ז‬ ‫הסוכה ויוסף הצדיק‪ ,‬משפיעים השפעות קדושות לכל יהודי פשוט בכל מצב שהוא‬ ‫דרשת התעוררות ביום הושענא רבה שנת תשפ"ו לפ"ק ‪ ...‬טו‬ ‫למענך אלקינו ‪ ...................................................................................‬טו‬ ‫מדת הרחמים של הקב"ה אין לה גבול‪ ,‬והוא מקבל ברחמים את תשובת‬ ‫המאחרים לבא עד היום האחרון באיזה מצב שהוא‬ ‫למענך בוראנו ‪ ...................................................................................‬כג‬ ‫הושענא שנזכה לשוב בתשובה על הזמן שבטלנו מקיום המצות‬ ‫למענך גואלינו ‪ ...................................................................................‬כו‬ ‫הקב"ה נמצא עמנו בגלות ולכן כבר נשלם חובת הגלות והגיע זמן הגאולה‬ ‫למענך דורשינו ‪ ................................................................................‬כח‬ ‫הקב"ה נשבע שאין מעביר אותנו באומה אחרת‪ ,‬ובכן מחיוב ליתן פרנסה‬ ‫ורפואה ולגאלינו מגלותינו‬ ‫למענך אמיתך ‪ ..................................................................................‬לא‬ ‫בזכות לימוד התורה בכל יום קודם התפילה‪ ,‬יתקבלו תפילת ישראל‬ ‫שמבקשים 'הושענא'‬ ‫למענך בריתך ‪ ..................................................................................‬לב‬ ‫בזכות אות ברית קודש החקוק בבשרנו פטורים מהעונשים הקשים‪ ,‬ואף‬ ‫תשובה מועטת מועלת‬ ‫למענך גדלך ותפארתך ‪ ......................................................................‬לה‬ ‫מהד' מינים מוכח שתשובה ברבים אף שאין שבים כי אם מיראה‪ ,‬נחשב כתשובה‬ ‫מאהבה‬ ‫נעילת החג שמחת תורה שנת תשפ"ו לפ"ק ‪ .....................‬מא‬ ‫כלל ישראל מספרים בחג הסוכות ובשמחת תורה בשבחו של הקב"ה‪ ,‬והקב"ה‬ ‫מספר בשבחן של ישראל‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫שליט"א‬ ‫לפ”ק‬ ‫תשפ”ו‬ ‫הגה"ק‬ ‫רבינושנת‬‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫מכ"ק‬‫ערב‬ ‫הטהור‬ ‫השובבי"ם‬ ‫ימי‬ ‫הטהור‬ ‫שלחן‬ ‫לקראת‬ ‫שלחן‬ ‫עריכת‬ ‫עריכת‬ ‫לשמוע‬ ‫אצל‬ ‫קודש אצל‬ ‫והתעוררות‬ ‫שזכינו‬ ‫דברי דברות‬ ‫כיבושיןקודש‬ ‫דברות‬ ‫השובבי"ם‬ ‫לפ”ק‬ ‫הטהור‬ ‫ימי‬ ‫תשפ”ו‬‫שלחן‬ ‫לקראת‬ ‫שנת‬ ‫סוכות‬ ‫עריכת‬ ‫לשמוע‬ ‫והתעוררות‬ ‫חוה"מ‬ ‫אצל‬ ‫שזכינו‬ ‫קודש‬ ‫כיבושין‬ ‫דיוסף‬ ‫דברי‬ ‫אושפיזא‬ ‫דברות‬ ‫לפ”ק‬ ‫תשפ”ו‬ ‫רבינושנת‬‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫ערב‬ ‫בהסוכה הגדולה שעל יד ביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו‬ ‫שליט"א‬ ‫הגה"ק‬ ‫מכ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫הסוכה ויוסף הצדיק‪ ,‬משפיעים השפעות‬ ‫התפלהשהוא‬ ‫שהאדם‬ ‫בכל מצב‬ ‫פשוט– זהו‬ ‫יהודי‬ ‫של מחט‬ ‫פתחלכל‬ ‫כחודו‬ ‫קדושות‬ ‫פתחו לי‬ ‫ונשובהובחסדו‬ ‫והעתיד אחד‪,‬‬ ‫ה' אליך‬‫וההוה‬ ‫העבר‬ ‫השיבנו‬ ‫הקב”ה רואה‬ ‫מתפלל‬ ‫מצרף את הטוב העתיד‪ ,‬ועי”ז זוכים בדין‬ ‫וואס איז געווען דער נסיון פון יוסף הצדיק?‬ ‫יקרא אתכם‬ ‫אשרמ”ב ו’)‪.‬‬ ‫הארץ’את‬ ‫(בראשית‬ ‫ואגידה לכם‬ ‫האספולכל עם‬ ‫ויאמר‬ ‫המשביר‬ ‫בניו‪ ,‬הוא‬ ‫אלהארץ‬ ‫יעקבעל‬ ‫ויקרא‬ ‫השליט‬ ‫“ויוסף הוא‬ ‫בדיןא')ווייל הקב”ה איז‬ ‫זכאי‬ ‫ארויס‬ ‫גייט‬ ‫באחרית הימים (מ"ט‬ ‫ישראל‬ ‫כלל‬ ‫עתידבמדרש (בראשית רבה פ”ז ז’)א]‬ ‫[איתא‬ ‫מיטגעמאכט‪,‬‬ ‫פונעם‬ ‫יוסף האט‬ ‫מעשים טובים‬ ‫אלע‬‫וואס‬ ‫קען זיין‪ ,‬ביים גרויסן נסיון‬ ‫מצרף‬ ‫פרעגט‬ ‫גערופןנו‪,‬די‬ ‫בזכרי‬ ‫אבלאיש’‪.‬‬ ‫עתה‬ ‫עצמו‬ ‫האט‬ ‫מצא‬ ‫יפחד‪,‬‬ ‫ולאלבי‬ ‫יעקב‬ ‫עצמוזאת‬ ‫בניו‪,‬‬ ‫ויקרא'בדק‬ ‫יעקבועל‬ ‫אל‬ ‫מעש‬ ‫ובידיי”א)‪,‬‬ ‫אין‬ ‫סדרהל”ט‬ ‫(בראשית‬ ‫שוחד‪,‬‬ ‫בבית’די‬ ‫יקח‬ ‫וואך אין‬‫שםלא‬‫הביתדיפני‬ ‫ואכף‬ ‫מאנשי‬ ‫מיראקדם‬ ‫געפונען‬ ‫'ואין איש‬ ‫במה‬ ‫ס’איז געווען‬ ‫נסיון‪ ,‬אז‬ ‫הימים‪.‬‬ ‫געווען דער‬ ‫באחרית‬ ‫איזאתכם‬ ‫וואס‬ ‫יקרא‬ ‫אתאזוי‬ ‫אשר‬ ‫אויב‬ ‫לכם‬‫וימאן)ב‪,‬‬ ‫לערבא”ייוה”ק)‪.‬‬ ‫ואגידה‬ ‫(סליחותד”ה‬ ‫המיוחדפר’ וישב‬ ‫האספו‬ ‫קשיא‬ ‫שם (ייטב לב‬ ‫ויאמר‬ ‫מען די‬ ‫מלכות‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫אזא מצב?‬ ‫פנים אין די ראש השנה תורות (מאמר אבני‬ ‫א‬ ‫קען זיין אזוי‪ ,‬דער זיידע ז”ל זכותו יגן עלינו אין ייטב‬ ‫א) 'ויקרא יעקב אל בניו' זאגט דער מדרש (בראשית רבה צ"ח ב') רבי יודן‬ ‫זכרון אות ל”א)‪ ,‬זאגט א מליצה ישרה פאר כלל ישראל‪ .‬ס’קומט דער יום הדין‪ ,‬און מ’איז דן יעדן‬ ‫בייצום‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫אבינו‬ ‫גערופן צום‬ ‫ויקרא ער האט‬ ‫האטבניו'‪ ,‬זאגט ער‬‫אמר‪' ,‬ויקרא אל‬ ‫דרכים זאגט‪,‬‬ ‫אברהם פרשת‬ ‫דרכיםפון‬ ‫(דרוש ד’)א‪ ,‬דער‬ ‫מדרגות‬ ‫אלעפרשת‬ ‫צוגענומען‬ ‫ס’איז דא א‬ ‫הקב”המעשים‪ .‬זאגט ער‪,‬‬ ‫איינעם אויף די‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫זיינע‬ ‫מיט‬ ‫פשוט זיימאוד‬ ‫מצרף געווען די‬ ‫זיין‬ ‫זאל‬ ‫באשעפער‬ ‫דער‬ ‫געוועןדערווי אן איש‬ ‫אייבערשטער האט‬ ‫אז‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫געהאטאיז‬ ‫קיין זכיות‪,‬‬ ‫און ער‬ ‫'אל‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫עקידה‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫איןהייליגן‬ ‫מצרים די‬ ‫האבן אידן‬ ‫רעדט‬ ‫הזה’א’)ג‪,‬‬ ‫(שמות‬ ‫יעקב‬ ‫ההר(אות‬ ‫תורות‬ ‫ויקרא‬ ‫השנה על‬ ‫האלקים‬ ‫שטיין‬ ‫תעבדוןדיאת‬ ‫ראש‬ ‫ווען‬ ‫געדארפט‬ ‫ממצרים‬ ‫טוב אין‬ ‫יום‬ ‫וואלט‬ ‫את העם‬ ‫קדושת‬‫אין עס‬‫פשט‪,‬‬‫אזוי‪',‬בהוציאך‬ ‫שפעטער‪ ,‬זאגט‬ ‫שטייט‬ ‫קען זיין‬ ‫כהונה‬ ‫פון‬ ‫תורהענין‬ ‫מתנות‬ ‫מתן די‬ ‫דאס‬ ‫נאר‬ ‫אבינו‪.‬איזוואס‬ ‫אברהם וואס‬ ‫אין מדבר‪,‬‬‫געטוןפאר‬ ‫מ’האטנסיון‬ ‫וואסגרויסע‬ ‫נאך זאכן‬ ‫געווען א‬ ‫עקידת געזען‬ ‫יצחק איז‬ ‫אייבערשטער האט‬ ‫פון די עקידה‪,‬‬ ‫נסיוןדער‬ ‫פונעםאיי‪,‬‬ ‫ער ג’ י”ב)‪.‬‬ ‫טייטשט‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫'אל‬ ‫יעקב‬ ‫ויקרא‬ ‫שטייט‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫די‬ ‫גערופן‬ ‫האט‬ ‫יעקב‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫'את‬ ‫מצרף און‬ ‫און זיבן‬ ‫הונדערטאיז‬ ‫אייבערשטער‬ ‫אלטדער‬ ‫געווען‬ ‫יתברך‪,‬‬ ‫חסד פון ה’‬ ‫דעמאלטס‬ ‫באשעפער?איזדער‬ ‫שוין‬ ‫אברהם אבינו‬‫רצון פון‬ ‫דער דער‬ ‫נסיון?‬ ‫געוועןגעווען‬ ‫איז נישט‬ ‫גערופן צום באשעפער‪ ,‬ער‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫יעקב'‬ ‫'ויקרא‬ ‫יודן‬ ‫רבי‬ ‫אמר‬ ‫מדרש‬ ‫דער‬ ‫עתיד‪.‬געבוירן געווארן (בראשית כ”א ה’)‪ ,‬און‬ ‫פונעם‬ ‫יצחק איז‬ ‫גוטעווען‬ ‫אלטנישט‬ ‫געווען‬ ‫נישטערדאס‬ ‫העתיד‪ ,‬און‬ ‫יאר איז‬ ‫הונדערט‬ ‫דעם ‪-‬טוב‬ ‫נאר‬ ‫דרייסיג יאר‬ ‫האט מתפלל געווען צום באשעפער‪' ,‬אל בניו'‪ ,‬אז דער באשעפער זאל זיין מיט‬ ‫יצחק איז אלט געווען [בשעת העקידה] זיבן און דרייסיג יאר (סדר עולם רבה פרק א’‪ ,‬ורש”י בראשית כ”ה כ’)‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫זיינע קינדער‪.‬‬ ‫בהיכלו‬ ‫ישראל במצרים ראה הקב”ה מה שעתידין לעשות‪ ,‬דכתיב (שמות‬ ‫בהיכלו‬ ‫ולבקר‬ ‫א) בפרשת דרכים‪ :‬עלינו לשבח לאדון הכל‪ ,‬ורב טוב לבית‬ ‫ולבקר‬ ‫ג’ ז’) 'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’‪ ,‬אמר הקב”ה‬ ‫ישראל‪ ,‬שהקב”ה אינו דן את האדם כי אם באשר הוא שם‪ ,‬ואף‬ ‫לא היה‬ ‫מצא עצמו איש’‪ ,‬הנה מפרש 'ואין איש’ על עצמו‪ ,‬שהוא‬ ‫איני דנם לפי המעשים העתידים לעשות‪ ,‬היינו דכתיב (שמות שם)‬ ‫א) בבראשית רבה‪' :‬ויבא הביתה לעשות מלאכתו’ (בראשית ל”ט‬ ‫בראשו‬ ‫שעתיד לחטא לא יחשב ה’ לו עון לפי זמנו‪ ,‬וגמולו ישיב‬ ‫ויקרא‬ ‫בגדראניבחירה‪,‬‬ ‫כהונה‪:‬‬ ‫היה‬ ‫שלא‬ ‫במתנות‬ ‫כיון‬ ‫נסיון‬‫(ביאר‬ ‫זה‬ ‫בניו‬ ‫מאי‬ ‫כן‬ ‫עם‬ ‫אם‬ ‫להיות‬ ‫קשה‬ ‫זה‬ ‫לאל‬ ‫ולפי‬ ‫יעקב‬ ‫איש‪,‬‬ ‫ויקרא‬ ‫אלא‬ ‫אמר‬ ‫ודאי‪,‬‬‫יודן‬ ‫לעשות‪ ...‬רבי‬ ‫מלאכתו‬ ‫אל בניו‬ ‫ויקרא יעקב‬ ‫א‪.‬‬ ‫כי שמעתי את צעקתם‪ ,‬אף על פי שידעתי מכאוביו‪ .‬יודע‬ ‫חפץ חסד הוא‬ ‫אינו כן‪ ,‬כי‬ ‫אמר‪,‬הטובה‬ ‫נחמןלענין‬ ‫שמואל בר‬ ‫ושעתו‪ .‬אבל‬ ‫י”א) ‪...‬לפירבימקומו‬ ‫אמרנמנע‬‫אחא איני‬ ‫רבי פי כן‬ ‫ואף על‬ ‫האספווכו’‪,‬‬ ‫וגו' ‪...‬‬ ‫רצונו‪.‬‬ ‫במדבר‬ ‫ויאמר‬ ‫להפק‬ ‫עתידין ‪...‬‬ ‫ביכולתו‬ ‫להכאיבני‬ ‫לצורךהיה‬ ‫בניו)‬ ‫שלא‬ ‫כשהיו אל אלכמה‬ ‫וכן שקרא‬ ‫משמע‬ ‫איש‪ .‬בניו‬ ‫לעשות ‪...‬‬ ‫עצמו‬ ‫שעתיד את‬ ‫כתיב‬ ‫ודייקמצא‬ ‫מדלא‬ ‫כמעשהו‬‫להש"י‪.‬ולא‬ ‫את עצמו‬ ‫לאיש‬ ‫בדק‬ ‫לאל‪:‬‬ ‫להיטיב‬ ‫'ואין איש’‪,‬‬ ‫יעקב‬ ‫ומרבה‬ ‫הטהרו‪ ,‬היך מה דאת אמר (נחמיה יב כ"ח‪-‬ל') ויאספו וגו' ויטהרו את הלשכות‪.‬‬ ‫ג) בקדושת יו”ט‪ :‬באמת צריך להבין מהו הנסיון הגדול בזה אשר‬ ‫ב) בייטב לב‪ :‬איתא במדרש (בראשית רבה פ”ז ז’) 'בדק את עצמו ולא‬ ‫בנועם‬ ‫אושפיזא דיוסף ‪ -‬סוכות תשפ”ו‬ ‫לחזות‬ ‫ח‬ ‫‪ -‬ער איז שוין געווען אויסגעהארעוועט אין עבודת ה’ ‪ -‬אברהם אבינו ‪ -‬צענדליגער צענדליגער‬ ‫יארן‪ ,‬די גאנצע תאוה גשמית פון אהבת אב על הבן‪ ,‬ער זאל נישט וועלן טון‪ ,‬איז שוין ביי אים‬ ‫געווען אויסגעגאנגען‪ ,‬ס’איז נישט געווען ביי אים קיין שייכות‪ ,‬ער איז געווען העכער און העכער‬ ‫פון די אלע ענינים‪ .‬און וואס פאר א נסיון איז געווען?‬ ‫זאגט דער זיידע ז”ל דער קדושת יו”ט‪ ,‬דער אייבערשטער האט דאך געוואלט אז ס’זאל זיין א‬ ‫נסיון פאר אברהם‪ ,‬אז אידן זאלן קענען עסן דעם זכות שטענדיג‪ .‬האט ער צוגענומען אלע מדרגות‬ ‫פון אברהם אבינו‪ ,‬און אברהם אבינו האט זיך געזען ווי אן איש פשוט מאוד‪ .‬זאגט ער 'ביום‬ ‫השלישי וישא אברהם את עיניו וירא את המקום מרחוק’ (בראשית כ”ב ד’)‪' ,‬מקום’ מיינט מען דעם‬ ‫באשעפער (בראשית רבה ס”ח ט’‪ ,‬ותיקוני זהר תיקון כ”ו דף עא‪).‬ד‪' ,‬וירא את המקום מרחוק’‪ ,‬ביז דעמאלטס‬ ‫איז אברהם אבינו געווען נאנט‪ ,‬ער האט געהאט א גרויסע התקרבות צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫דא האט ער געזען 'וירא את המקום מרחוק’‪ ,‬ער איז געווען [מרחוק]‪ ,‬און אזוי האט זיך געשטעלט‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫קנה בנפשו מאז‪ ,‬לא היה באמת שום חידוש שרוצה לשחוט את‬ ‫רצה אברהם אבינו ע”ה לעקוד לשחוט את בנו יחידו עפ”י ציווי‬ ‫בנו‪ ,‬ואין לך בו חידושו כמובן‪.‬‬ ‫הבורא ב”ה וב”ש‪ ,‬הלא 'אחד היה אברהם’ (יחזקאל ל”ג כ”ד) אברהם‬ ‫ובזה יש לפרש תורת המסורה 'ביום השלישי וישא אברהם את‬ ‫אבינו ע”ה אשר כבר נתנסה בנסיונות רבות ועמד בהם‪ ,‬כי מסר‬ ‫עיניו וירא את המקום מרחוק’ (בראשית כ”ב ד’)‪ ,‬דין‪ ,‬ואידך 'מרחוק‬ ‫נפשו וגופו על מזבת אהבת הבורא ב”ה ולעבוד את אדונו‪ ,‬כזה‬ ‫ה’ נראה לי’ (ירמיה ל”א ב’)‪ .‬הענין לפי האמור שהעיד הכתוב 'וישא‬ ‫אין אהבה זולת אהבת הבורא‪ ,‬ואין יראה בלתי יראת ה’‪ ,‬וכל‬ ‫אברהם את עיניו וירא את המקום’ ר”ל את הקב”ה שנקרא מקומו‬ ‫חפצים לא ישוו בו‪ ,‬ומהיכי תיתי שימנעהו אהבת בנו יחידו‬ ‫של עולם כידוע (בראשית רבה ס”ח ט’) 'מרחוק’‪ ,‬שהרגיש בעצמו כי‬ ‫מלעשות רצון בוראו‪ ,‬הלא כבר ביטל אאע”ה כל אהבות גופניות‪,‬‬ ‫אבד מדריגותיו ואת שלימות נפש בהתעצמותו בדביקות הבורא‬ ‫ועוה”ז כאפס ואין נגד עבודת ה’‪ .‬ואם פקד עליו ה’ לשחוט את‬ ‫ב”ה‪ ,‬כי עד אז היה תמיד קרוב ודבוק בה’ ולא הרגיש בעצמו בשום‬ ‫בנו יחידו‪ ,‬אין ספק כי לא בא בקרבו שום אהבה לבנו זולת רשפי‬ ‫פעם איזה אהבה זולת אהבת השי”ת‪ ,‬וכעת הנהו רואה כי רואה‬ ‫אש שלהבת אהבת השי”ת בוער בקרבו‪ ,‬ואין חידוש כי בכל לבבו‬ ‫'את המקום מרחוק’‪ ,‬ויגיד עליו רעו במסורה‪' ,‬מרחוק ה’ נראה לי’‪,‬‬ ‫ונפשו חפץ לעשות רצון קונו‪ ,‬ומהו החידוש הגדול הזה בנסיון‬ ‫רצה לומר דהכוונה אין על מקום העקידה רק על השי”ת שנראה‬ ‫העקידה‪ ,‬אתמהה‪.‬‬ ‫לו מרחוק‪ ,‬ואין קרוב אצלו בדעת ובהשגת השלימות באהבה‬ ‫תשוקה ודבוקה כמו בתחלה‪ ,‬ובאמת כל זה סבב המסבב למען‬ ‫אמנם נראה כי מאוד עמקו מחשבות השי”ת בזה‪ ,‬כי הלא הוא‬ ‫הגדיל כח הנסיון כאמור [ועיי”ש מה שמאריך לבאר בזה]‪.‬‬ ‫חוקר לב ובוחן כליות אברהם אבינו ע”ה‪ ,‬ולפניו נגלה מצפוני‬ ‫לבבו כי נקל לפניו לעשות רצונו בזה שישחוט את בנו כאשר‬ ‫ד) בבראשית רבה‪' :‬ויפגע במקום’ (בראשית כ”ח י”א)‪ ,‬רב הונא‬ ‫יצוה אותו‪ ,‬ולא יהיה זה כלל לנסיון גדול אחר שכבר נתנסה‬ ‫בשם רבי אמי אמר‪ ,‬מפני מה מכנין שמו של הקב”ה וקוראין אותו‬ ‫בנסיונות אחרות והקדיש את עצמו כולו לה’‪ ,‬אבל יען כי רצה‬ ‫מקום‪ ,‬שהוא מקומו של עולם ואין עולמו מקומו‪ ,‬מן מה דכתיב‬ ‫השי”ת לזכותו ואת זרעו אחריו לדורות עולם בנסיון גדול חדש‬ ‫(שמות ל”ג כ”א) 'הנה מקום אתי’‪ ,‬הוי הקב”ה מקומו של עולם ואין‬ ‫אשר לא נהיה כזאת מלפנים‪ ,‬על כן עשה הקב”ה ולקח מאברהם‬ ‫עולמו מקומו‪.‬‬ ‫אבינו ע”ה כל מדריגותיו אשר היה לו מקודם‪ ,‬למען ישאר כמו איש‬ ‫ובתיקוני זהר‪ :‬ועוד‪ ,‬קוב”ה הוא אתריה דעלמא‪ ,‬ומלאכין‬ ‫פשוט אשר יתחיל רק עתה לעבוד את הבורא ב”ה‪ ,‬ולאיש כזה‬ ‫לא ידעין ושאלין 'איה מקום כבודו להעריצו’‪ ,‬ואשכחינן ליה‬ ‫בודאי יהיה הנסיון גדול מאוד לשחוט את בנו יחידו אשר אהבהו‬ ‫בגימטריא 'מקום’ נוטריקון כגוונא דא‪ ,‬י’ עשר זמנין מאה‪ ,‬ה’ חמש‬ ‫בכל לבבו ונפשו‪ ,‬אחרי כי עתה נכנס בלבו תאות עוה”ז לאהוב‬ ‫זמנין עשרין וחמש‪ ,‬ו’ שית זמנין תלתין ושית‪ ,‬ה’ חמש זמנין‬ ‫בנו רחימו שנולד לזקנותו‪ ,‬ואם בכל זאת יקריב אותו לרצונו לפני‬ ‫עשרין וחמש‪ ,‬בגימטריא מקום‪ ,‬ועליה אמרו מלאכיא 'ברוך כבוד‬ ‫ה’‪ ,‬הלא באמת תגדל הנסיון עד להפליא‪ ,‬מה שאין כן אם היה‬ ‫ה’ ממקומו’ (יחזקאל ג’ י”ב)‪.‬‬ ‫אברהם אבינו ע”ה בשלימות מדריגת הגבוהות והנשאות אשר‬ ‫ט‬ ‫בנועם‬ ‫אושפיזא דיוסף ‪ -‬סוכות תשפ”ו‬ ‫לחזות‬ ‫אברהם אבינו צו דער נסיון פון די עקידה‪ ,‬און אברהם האט עומד געווען אין דעם נסיון פון די‬ ‫עקידה‪ ,‬אפילו ווען ער איז געווען אן איש פשוט מאוד האט ער אויך עומד געווען בנסיון‪ .‬אזוי‬ ‫שטייט אין קדושת יו”ט‪.‬‬ ‫ווי אזוי קען מען זיך צוגלייכן צו יוסף הצדיק וואס איז‬ ‫געווען כולו קודש לה’‪ ,‬אז בזכותו 'נגדרו כל ישראל’?‬ ‫יוסף הצדיק איז געווען אין מצרים‪' ,‬בזכות שגדר עצמו יוסף מן הערוה נגדרו כל ישראל’‬ ‫(ויקרא רבה ל”ב ה’)ה‪ ,‬זענען אלע אידן‪ ,‬זענען נגדר געווארן אין מצרים‪.‬‬ ‫ווי קען זיך מען צוגלייכן א איד צו יוסף הצדיק? יוסף הצדיק איז געווען א קינד פון יעקב‬ ‫אבינו‪ ,‬א קדוש מרחם‪ ,‬ער איז געווען הייליג‪ ,‬א צדיק בן צדיק‪ ,‬ער איז געבוירן געווארן הייליג‪.‬‬ ‫[ואיתא במדרש (בראשית רבה פ”ד ז’)ו] ער איז געבוירן געווארן ‪ -‬יעקב אבינו ‪ -‬מהול‪ ,‬יוסף איז אויך‬ ‫געבוירן געווארן מהול‪ .‬וואס מיינט ער איז געבוירן געווארן מהול? אז ער איז געווען אן א יצר‬ ‫הרע (חידושי אגדות מהרש”א מס’ סוטה דף יב‪ .‬ד”ה טוביה)ז‪ ,‬ער איז געווען כולו קודש לה’‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬יוסף הצדיק‪ ,‬דאס וועט האבן אן השפעה אויף אידן אין מצרים ‪ -‬ס’איז געווען סתם המון‬ ‫עם‪ ,‬זיי האבן זיך געדרייט אין מצרים ‪ -‬און זיי זאלן האבן א כח המעצר קעגן טומאת מצרים?‬ ‫יוסף הצדיק האט זיך דערזען ווי אן איש פשוט מאוד‪,‬‬ ‫און ער האט זיך געשטארקט און עומד געווען בנסיון‬ ‫דער אייבערשטער האט דאך געוואלט אז די אידישע קינדער זאלן זיין אין מצרים‪ ,‬ער האט‬ ‫דאך געוואוסט אז ס’גייט זיין א גלות מצרים‪ .‬האט ער צוגענומען פון יוסף הצדיק אלע מדרגות‪,‬‬ ‫יוסף הצדיק האט זיך דערזען‪ ,‬ער איז אן איש פשוט‪ ,‬א פשוט’ער פשוט’ער איד‪ ,‬און אזוי איז ער‬ ‫געשטאנען ביים נסיון דארט אין מצרים‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ו) בבראשית רבה‪ :‬אמר רבי שמואל בר נחמן‪' ,‬אלה תולדות‬ ‫ה) בויקרא רבה‪' :‬ויצא בן אשה ישראלית’ (ויקרא כ”ד י’)‪ ,‬הדא הוא‬ ‫יעקב יוסף’ (בראשית ל”ז ב’)‪ ,‬לא היה צריך קרא למימר כן אלא 'אלה‬ ‫דכתיב (שיר השירים ד’ י”ב) 'גן נעול אחתי כלה גל נעול מעין חתום’ ‪...‬‬ ‫תולדות יעקב ראובן’‪ ,‬אלא מה תלמוד לומר 'יוסף’‪ ,‬אלא שכל מה‬ ‫רבי הונא בשם רבי חיא בר אבא אמר‪ ,‬שרה אמנו ירדה למצרים‬ ‫שאירע לזה אירע לזה‪ ,‬מה זה נולד מהול‪ ,‬אף זה נולד מהול‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫וגדרה עצמה מן הערוה‪ ,‬ונגדרו כל הנשים בזכותה‪ ,‬יוסף ירד‬ ‫למצרים וגדר עצמו מן הערוה‪ ,‬ונגדרו ישראל בזכותו‪.‬‬ ‫ז) במס’ סוטה איתא על משה רבינו‪' :‬ותרא אותו כי טוב הוא’‬ ‫ופי’ ביפה תואר‪ :‬דריש 'גן נעול’ בזכות שרה או יוסף שהיו 'גן‬ ‫(שמות ב’ ב’) ‪ ...‬אחרים אומרים‪ ,‬נולד כשהוא מהול‪ .‬וכתב שם‬ ‫נעול’‪ ,‬היו כל ישראל ונשותיהם 'גל נעול’‪ ,‬כי כולם נגדרו בזכותם‬ ‫המהרש”א‪ :‬כי הערלה הוא דיבוק היצה”ר שנקרא ערל‪ ,‬גם רע‪,‬‬ ‫שלמדו ק”ו מהם‪ ,‬אם הם לא שמעו למלך מצרים ולאשת אדוניו‪,‬‬ ‫ובהפך בהסרת ערלה נקרא טוב‪.‬‬ ‫מכ”ש להדיוטים ולנשים אחרות‪.‬‬ ‫בנועם‬ ‫אושפיזא דיוסף ‪ -‬סוכות תשפ”ו‬ ‫לחזות‬ ‫י‬ ‫'בדק עצמו ולא מצא עצמו איש’‪ ,‬איש מיינט מען אן איש חשוב (תנחומא שמיני ט’)ח‪ .‬יוסף האט‬ ‫געזען ער איז אן איש פשוט מאוד‪ ,‬ער איז נישט געווען קיין איש חשוב‪ ,‬ער איז געווען א פשוט’ער‬ ‫מענטש‪ .‬אין אזא מצב איז ער געשטאנען פאר א נסיון‪ ,‬און יוסף הצדיק איז 'וימאן’ (בראשית ל”ט ח’)‪,‬‬ ‫ער האט זיך געשטארקט ער האט עומד געווען בנסיון‪.‬‬ ‫יוסף הצדיק האט אראפגעברענגט א כח הקדושה‪ ,‬אז יעדער איד וואו ער זאל נאר נישט זיין‪,‬‬ ‫און אין וואס פאר א מצב ער זאל נאר נישט זיין‪ ,‬ער האט א נסיון‪ ,‬ער זאל קענען עומד זיין בנסיון‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬יוסף הצדיק האט אראפגעברענגט א כח הקדושה‪ ,‬נישט פאר די בני עליה האט ער‬ ‫אראפגעברענגט‪ ,‬פאר די בני עליה האט נישט אויסגעפעלט‪ .‬ער האט אראפגעברענגט ‪ -‬פאר‬ ‫יעדן פשוט’ן איד ‪ -‬האט ער אראפגעברענגט א כח‪ ,‬א כח הקדושה מ’זאל קענען עומד זיין אינעם‬ ‫נסיון‪.‬‬ ‫'הוא המשביר לכל עם הארץ’‪ ,‬די כח הקדושה פון יוסף‬ ‫הצדיק איז פאר יעדן איינציגן איד אין יעדע מצב‬ ‫'יוסף הוא השליט’ יוסף איז געווען א שליט‪ ,‬שטייט (בראשית רבה צ’ ג’)ט ווי אזוי איז יוסף‬ ‫צוגעקומען צו די מלוכה? ווי אזוי איז ער געווען‪' ,‬פה שלא נשק לערוה’‪' ,‬ועל פיך ישק כל עמי’‬ ‫(בראשית מ”א מ’)‪ ,‬דאס איז אים געווען א שכר‪ ,‬ווייל ער האט עומד געווען בנסיון‪ ,‬וועגן דעם איז‬ ‫ער געווארן א שליט‪.‬‬ ‫'ויוסף הוא השליט על הארץ’‪ ,‬אז יוסף איז געווען [שהתגבר גם בהיותו כאיש פשוט]‪ ,‬איז‬ ‫'הוא המשביר לכל עם הארץ’‪ ,‬האט יוסף האט געקענט זיין א משפיע 'לכל עם הארץ’‪ ,‬פאר‬ ‫יעדן איינציגן פשוט’ן איד האט יוסף הצדיק געקענט זיין‪.‬‬ ‫די כח הקדושה פון יוסף הצדיק איז עד היום הזה! און נישט פאר די בני עליה‪ ,‬צו זיי פעלט‬ ‫נישט אויס יוסף הצדיק‪ ,‬נאר פאר די פשוטי עם‪ .‬דאס דארף יעדער איד וויסן‪ ,‬יעדער איד מאכט‬ ‫מיט נסיונות‪ ,‬און ס’איז דא א יצר הרע ‪ -‬מ’האט דאך א יצר הרע‪ ,‬דארף מען וויסן‪ ,‬יוסף הצדיק‬ ‫אין דעם מצב [שהיה כאיש פשוט] האט זיך מתגבר געווען‪ ,‬און דאס געבט כח ‪ -‬דאס געבט חיזוק‬ ‫פאר יעדן איינציגן איד‪ ,‬ווי אזוי ער זאל נאר נישט זיין‪ ,‬וואס פאר א איד ער זאל נאר נישט זיין‪ ,‬די‬ ‫כח הקדושה פון יוסף הצדיק איז פאר יעדן איינעם!‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫(בראשית מ”א מ”א‪-‬מ”ב)‪ ,‬אמר רבן שמעון בן גמליאל‪ ,‬יוסף משלו‬ ‫ח) במדרש תנחומא‪' :‬וילך איש מבית לחם יהודה’ (רות א’ א’)‪ ,‬ואין‬ ‫נתנו לו [פי’ במתנות כהונה‪ :‬מפרי מעשיו וגמול ידיו נתנו לו שכרו‬ ‫אומרים איש אלא לאדם חשוב‪ ,‬שנאמר (במדבר י”ב ג’) 'והאיש משה‬ ‫מן השמים]‪ ,‬פיו שלא נשק בעבירה‪' ,‬ועל פיך ישק כל עמי’ (שם‬ ‫ענו מאד’‪ ,‬שאלימלך היה איש חשוב‪ ,‬שמחשבים אותו במקומו‪.‬‬ ‫פסוק מ’)‪ .‬גופו שלא נגע בעבירה‪' ,‬וילבש אתו בגדי שש’ (שם פסוק‬ ‫מ”ב)‪ .‬צוארו שלא הרכין לעבירה‪' ,‬וישם רבד הזהב על צוארו’ (שם)‪.‬‬ ‫ט) בבראשית רבה‪ :‬ויאמר פרעה אל יוסף ויסר פרעה וגו’’‬ ‫אי‬ ‫בנועם‬ ‫אושפיזא דיוסף ‪ -‬סוכות תשפ”ו‬ ‫לחזות‬ ‫'כל האזרח בישראל’ ווערט נשפע מיט השפעות‬ ‫קדושות פון די סוכה‪ ,‬אזוי ווי מ’זעט ביי יציאת מצרים‬ ‫איך האב געקלערט אזוי‪ ,‬סוכות איז א געוואלדיגע גרויסע זאך‪ .‬א איד קומט אריין אין די‬ ‫סוכה‪ ,‬די סוכה איז משפיע געוואלדיגע גרויסע ענינים‪ .‬יעדע מענטש קען דאך טראכטן‪“ ,‬די‬ ‫סוכה איז משפיע הייליגע ענינים?! אוודאי ס’איז געזאגט געווארן פאר די בני עליה ‪ -‬די הייליגע‬ ‫אידן‪ ,‬א הייליגע יום טוב‪ ,‬הייליגע סוכה [וממילא משפיע עליהם קדושה יתירה]‪ .‬אבער פאר מיר?‬ ‫איך בין א פשוט’ער ארבעטער‪ ,‬א פשוט’ער ‪ -‬איך גיי‪ ,‬איך קום‪ .‬די סוכה קען מיר משפיע זיין?”‬ ‫אידן אין מצרים זענען ארויסגעגאנגען‪ ,‬זיי זענען געווען 'ערום ועריה’ (יחזקאל ט”ז ז’‪ ,‬כמבואר ברש”י‬ ‫שמות י”ב ו’)י‪ ,‬זיי זענען געווען זייער ‪ -‬אין מ”ט שערי טומאה איז כלל ישראל געווען (זוהר חדש פר’ יתרו‬ ‫דף נב‪).‬יא‪ ,‬און מ’האט זיי אריינגעזעצט אין די סוכה‪ ,‬אין די סוכה פון ענני הכבוד‪ ,‬און זיי האבן זוכה‬ ‫געווען צו הויכע מדריגות‪.‬‬ ‫'בסוכות תשבו שבעת ימים כל האזרח בישראל ישבו בסוכות’ (ויקרא כ”ג מ”ב)‪ ,‬יעדער איינער‪.‬‬ ‫יעדער איינציגער איד דארף זיצן אין די סוכה‪ ,‬יעדער איינציגער איד ווערט נשפע מיט השפעות‬ ‫קדושות פון די סוכה‪' .‬למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם‬ ‫מארץ מצרים’ (שם פסוק מ”ג)‪ ,‬איך האב זיי ארויסגענומען פון מצרים‪ ,‬וואס מיינט איר איז מען‬ ‫געווען דעמאלטס? וואס פאר א בעלי מדריגות זענען זיי געווען? גאנץ שוואכע בעלי מדריגות!‬ ‫זיי זענען ארויסגעגאנגען‪ ,‬און גלייך ווען מ’איז ארויסגעגאנגען פון מצרים‪ ,‬שטייט (במדבר ל”ג ה’)‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫איתענש‪ .‬אי לא נשאל‪ ,‬משבשא לי בלבאי‪ .‬אמר ליה רבי שמעון‪,‬‬ ‫ידיו שלא משמשו בעבירה‪' ,‬ויסר המלך את טבעתו מעל ידו ויתן‬ ‫אימא‪ .‬אמר ליה האי דקוב”ה מדכר להון לישראל בכל אתר‬ ‫אתה על יד יוסף’ (שם)‪ .‬רגליו שלא פסעו בעבירה‪ ,‬ייתון וירכבו‬ ‫ואתר‪' ,‬אנכי ה’ אלהיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים’‪' ,‬אני ה’‬ ‫על קרוכין‪' ,‬וירכב אתו במרכבת המשנה אשר לו’ (שם פסוק מ”ג)‪.‬‬ ‫אלהיכם אשר הוצאתי אתכם מארץ מצרים’ (ויקרא י”ט ל”ו)‪ ,‬מאי‬ ‫מחשבה שלא חשבה בעבירה‪ ,‬תבא ותקרא חכמה‪' ,‬ויקראו לפניו‬ ‫רבותא אוליף הכא‪ ,‬תנאה שלים הוא‪ ,‬הדא הוא דאמר לאברהם‬ ‫אברך’ (שם)‪ ,‬אב בחכמה ורך בשנים‪.‬‬ ‫(בראשית ט”ו י”ג) 'כי גר יהיה זרעך בארץ לא להם וגו’ ואחרי כן‬ ‫י) ברש”י‪' :‬והיה לכם למשמרת’ זהו לשון בקור‪ ,‬שטעון בקור‬ ‫יצאו ברכוש גדול’‪ ,‬אם כן למה לאדכרא להון מילתא דא בכל‬ ‫ממום ד’ ימים קודם שחיטה‪ .‬ומפני מה הקדים לקיחתו‬ ‫אתר ואתר‪ .‬אמר ליה תא חזי ברי‪ ,‬קוב”ה לא אתני עם אברהם‬ ‫לשחיטתו ד’ ימים‪ ,‬מה שלא צוה כן בפסח דורות‪ .‬היה ר’ מתיא‬ ‫אלא דיפיק ית ישראל מן גלותא דמצרים‪ ,‬ולא מתחות שעבודא‬ ‫בן חרש אומר‪ ,‬הרי הוא אומר (יחזקאל ט”ז ח’) 'ואעבר עליך ואראך‬ ‫דדחלא אחרא‪ .‬דודאי ישראל כד הוו במצרים‪ ,‬אסתאבו ואתטנפו‬ ‫והנה עתך עת דודים’‪ ,‬הגיעה שבועה שנשבעתי לאברהם שאגאל‬ ‫גרמיהון בכל זיני מסאבו‪ ,‬עד דהוו שראן תחות ארבעים ותשע חילי‬ ‫את בניו‪ ,‬ולא היו בידם מצות להתעסק בהם כדי שיגאלו‪ ,‬שנאמר‬ ‫דמסאבותא‪ .‬וקוב”ה אפיק יתהון מתחות פולחן כל שאר חילין‪.‬‬ ‫(שם פסוק ז’) 'ואת ערום ועריה’‪ ,‬ונתן להם שתי מצות‪ ,‬דם פסח ודם‬ ‫ועוד‪ ,‬דאעיל יתהון במ”ט תרעי דסוכלתנו לקבליהון‪ .‬מה דלא‬ ‫מילה וכו’‪.‬‬ ‫אתני עם אברהם‪ ,‬אלא לאפקותהון ממצרים‪ ,‬והוא עביד טיבותיה‬ ‫וחסדיה עמהון‪ .‬ובגין כך תשכח באורייתא‪ ,‬חמשין זמנין יציאת‬ ‫יא) בזוהר חדש‪' :‬אנכי ה’ אלקיך’ (שמות כ’ ב’)‪ ,‬בהאי פסוקא‬ ‫מצרים‪ ,‬לאחזאה לכל בני עלמא‪ ,‬חסדא דעבד קוב”ה עם ישראל‪,‬‬ ‫שאל רבי ייסא זעירא דמן חברייא מרבי שמעון בן יוחאי‪ ,‬ואמר‬ ‫דאפיק יתהון מאינון חילין דמסאבו‪ ,‬ואעיל לון לגו חילין דדכיו‪,‬‬ ‫ליה‪ ,‬אית לי למשאל שאילתא חדא מינך ומכשכשא לי בלבאי‪,‬‬ ‫דהיינו חמשין תרעין דסוכלתנו‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫ואנא דחיל מלמשאל מינך‪ .‬ואמינא‪ ,‬אי נשאל‪ ,‬דחילנא דילמא‬ ‫בנועם‬ ‫אושפיזא דיוסף ‪ -‬סוכות תשפ”ו‬ ‫לחזות‬ ‫בי‬ ‫'ויסעו בני ישראל מרעמסס ויחנו בסוכות’‪ ,‬און דער מדרש (תרגום יונתן שם)יב זאגט 'ויחנו בסוכות’‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער האט זיי אריינגעזעצט אין א סוכה‪ .‬מ’איז ארויסגעגאנגען פון מצרים‪ ,‬און‬ ‫מ’איז גלייך אריינגעזעצט געווארן אין א סוכה ‪ -‬די סוכה פון ענני הכבוד‪.‬‬ ‫מ’האט זיי אריינגעזעצט אין א סוכה צו ווייזן‪ ,‬מ’האט ארויסגענומען די אידן פון מצרים‪ ,‬ווי‬ ‫שוואך שוואך מ’איז געווען‪ ,‬מען האט זיי אריינגעזעצט אין די סוכה! די סוכה איז געמאכט געווארן‬ ‫פאר יעדן איינציגן איד! די סוכה איז משפיע קדושה פאר יעדן איינציגן איד!‬ ‫דאס געבט חיזוק פאר יעדן איינציגן איד צו וויסן‪“ ,‬איך האב די זכיה‪ ,‬איך זיץ אין די סוכה‪,‬‬ ‫יא‪' ,‬איך’ זיץ אין די סוכה‪ ,‬און די סוכה איז אויף 'מיר’ משפיע‪ ,‬נישט נאר אויף היינט‪ ,‬אויף א גאנץ‬ ‫יאר‪ .‬די סוכה איז אויף 'מיר’ משפיע ‪ -‬נישט נאר פאר די בני עליה ‪ -‬נאר די סוכה איז משפיע‬ ‫פאר 'מיר’‪ ,‬אין די מצב וואס 'איך’ בין‪ ,‬פאר 'מיר’‪ ,‬אין 'מיין’ מצב‪ ,‬איז די סוכה אויף מיר משפיע‬ ‫קדושה! און אויף דעם האב איך כח א גאנץ יאר‪[ ,‬פון דעם] שעפ איך א חיות דקדושה!” ס’איז א‬ ‫געוואלדיגע ענין‪ ,‬ס’איז א געוואלדיגע חיזוק‪.‬‬ ‫אזוי ווי מ’האט חיזוק פון יוסף הצדיק‪ ,‬בזכות יוסף הצדיק נגדרו כל ישראל לדורות עולם‬ ‫עד היום הזה‪ .‬די זעלבע איז סוכות‪' ,‬בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם ממצרים’‬ ‫עד היום הזה‪ ,‬און פאר יעדן איינציגן איד‪ ,‬וואס פאר א מצב ער זאל נאר נישט זיין‪ ,‬די סוכה איז‬ ‫משפיע! די סוכה הייליגט! די סוכה געבט אריין כוחות דקדושה פאר א איד זיך מחזק צו זיין אין‬ ‫עבודת ה’‪ ,‬צו לערנען‪ ,‬צו דאווענען‪ ,‬צו דינען דעם באשעפער‪ ,‬צו טון דעם רצון ה’!‬ ‫דאס געבט כח‪ ,‬די חיזוק איז פאר יעדן! ס’איז נישטא קיינער וואס אים מיינט מען נישט! יא‪,‬‬ ‫אים מיינט מען אויך! יעדער זאל וויסן‪ ,‬מ’מיינט‪ ,‬יא ‪ -‬יעדער איד דארף וויסן ‪ -‬מ’מיינט מיך!!‬ ‫די סוכה מיינט מיך!! און פאר מיר איז עס משפיע! און איך שעפ פון דעם כח הקדושה‪ ,‬א כח‬ ‫רוחני!‬ ‫ברכת הקודש‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז מ’זאל האבן דעם כח‪ ,‬מ’זאל קענען מקבל זיין די קדושה‬ ‫פון די מצות סוכה‪ .‬דער כח פון יוסף הצדיק‪' ,‬הוא המשביר לכל עם הארץ’‪ ,‬ס’זאל משביר זיין‬ ‫פאר יעדן איינציגן איד‪ .‬און די סוכה איז משפיע פאר יעדן איינציגן איד‪ .‬ס’איז געוואלדיגע‬ ‫כוחות דקדושה וואס באגלייט אידן צו זיצן און לערנען און דינען דעם באשעפער מיט נחת‬ ‫און שמחה‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן מ’זאל זוכה זיין מקבל זיין קדושה פון די סוכה‪ ,‬די הייליגע‬ ‫מצוה פון סוכה איז משפיע פאר יעדן איינעם‪ ,‬מ’זאל זוכה זיין צו השפעות טובות‪ ,‬לימוד התורה‬ ‫און קיום המצות‪.‬‬ ‫גי‬ ‫בנועם‬ ‫אושפיזא דיוסף ‪ -‬סוכות תשפ”ו‬ ‫לחזות‬ ‫מ’דארף מאכן א כלי פאר די השתוקקות פון די ימי הסוכות‬ ‫ושמחת תורה‪ ,‬דורך זיצן און לערנען שמחת תורה‬ ‫און ס’דארף זיין תיכף‪ ,‬ס’שטייט מ’דארף מאכן א כלי ‪ -‬שטייט פון קדושת לוי (דרוש לשבועות אופן‬ ‫ג’)יג‪ ,‬אז ס’כאפט אן א איד א השתוקקות‪ ,‬דארף מען זען באלד עפעס צו מאכן [שיתקיים]‪.‬‬ ‫ס’קומט סוכות‪ ,‬ס’קומט שמחת תורה‪ ,‬ס’קומט אן השתוקקות‪ ,‬אידן גייען טאנצן מיט די‬ ‫תורה‪ ,‬ס’ברענגט א השתוקקות צו לימוד התורה‪ .‬נו‪ ,‬מ’הייבט אן נאך יום טוב‪“ ,‬נאך שמחת‬ ‫תורה וועל איך גיין לערנען”‪ .‬מ’דארף נישט ווארטן ביז נאך שמחת תורה! מ’דארף נאך זען‬ ‫מ’דארף שמחת תורה אליינס! שמחת תורה‪ ,‬דער טאג איז גענוג גרויס‪ ,‬און ס’איז דא גענוג‬ ‫צייט ‪ -‬ווען מ’מאכט די הקפות פריער‪ ,‬און ווען מ’מאכט די הקפות שפעטער ‪ -‬אויסנוצן‪' ,‬עד‬ ‫שתחפץ’ (שיר השירים ח’ ד’‪ ,‬כפי’ הרמב”ן שהביא בקדושת לוי שם) מאכן א כלי אין שמחת תורה‪ ,‬זען שמחת‬ ‫תורה אז אידן זאלן זיצן און לערנען תורה‪ ,‬יעדער מוז אריינכאפן שעות לימוד התורה אין שמחת‬ ‫תורה‪ ,‬און דאס וועט ברענגען א כלי‪ ,‬מאכן [שיתקיים ההשתוקקות] אויף א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מ’זאל מיר זוכה זיין צו זיצן און צו לערנען‪ ,‬דינען דעם‬ ‫באשעפער מיט הרחבת הדעת‪ ,‬די סוכה האט די כח צו משפיע זיין פאר אלע אידישע קינדער‬ ‫בגשמיות וברוחניות‪ ,‬ביז מ’וועט זוכה זיין צו די גאולה שלימה במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫עליו מלמעלה‪ ,‬ונקרא בחינת נשמה‪ ,‬אזי צריך האדם להלבישה‬ ‫יב) בתרגום יונתן‪ :‬ונטלו בני ישראל מן פילוסין ושרו בסכות‬ ‫בגוף בכדי שיהיה לה חיזוק ובסיס שלא יהיה מוטה ח”ו כידוע‬ ‫אתרא דאתחפיאו שבעת ענני יקרא‪.‬‬ ‫למביני מדע‪ .‬וזה פירוש הפסוק 'מה תעירו ומה תעוררו את‬ ‫יג) בקדושת לוי‪ :‬נשאלתי במדינת ליטא מפני מה נקרא חג‬ ‫האהבה עד שתחפץ’‪ ,‬כי חפץ הוא מלשון כלי‪ ,‬דהיינו ההתעוררת‬ ‫שבועות בשם 'עצרת’‪ ,‬והלא לא נזכר בתורה שם עצרת רק‬ ‫ההוא שבא אל האדם צריך תיכף ומיד כלי‪ ,‬וזהו 'עד שתחפץ’‪,‬‬ ‫בשמיני עצרת‪ .‬והשבתי בשלשה אופנים ‪ ...‬אופן השלישי הוא‬ ‫עכ”ל אף שאין זה לשונו ממש‪ .‬והנה בשעת מתן תורה שהיה‬ ‫עפ”י דברי הרמב”ן (אמונה ובטחון פרק י”ט) שפירש על פסוק (שיר‬ ‫בודאי לישראל אז התעוררת גדולה‪ ,‬ולא היה להם עדיין שום‬ ‫השירים ח’ ד’) 'מה תעירו ומה תעוררו את האהבה עד שתחפץ’‪,‬‬ ‫מצוה לעשות להתעוררת כלי‪ ,‬מוכרח לומר שהיו מקיימים מצות‬ ‫ופירש‪ ,‬כשמגיע לאדם איזה התעוררת של יראה ואהבה להבורא‬ ‫הגבלה שהזהיר משה רבינו ע”ה שלא ליגע בהר‪ ,‬והם היו נעצרים‬ ‫ב”ה‪ ,‬אזי תיכף ומיד יראה לעשות לה כלי‪ ,‬היינו שיעשה תיכף איזה‬ ‫מליגע‪ ,‬וממצוה הזה היו עושים כלי להתעוררת‪ ,‬ועל שם זה נקרא‬ ‫מצוה‪ ,‬דהיינו שיתן צדקה או ישב תיכף ללמוד וכדומה‪ ,‬כי ידוע‬ ‫בשם עצרת [וכ”כ גם בפר’ יתרו ד”ה פן יהרסו]‪.‬‬ ‫שהתעוררת הבאה אל האדם בפתע פתאום הוא אור הנשפע‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫שליט"א‬ ‫לפ”ק‬ ‫הגה"ק‬ ‫תשפ”ו‬ ‫רבינושנת‬ ‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫מכ"ק‬ ‫ערב‬ ‫הטהור‬ ‫השובבי"ם‬‫רבה‬‫שלחן‬ ‫ימי‬ ‫עריכת‬ ‫לקראת‬ ‫הושענא‬ ‫ביום‬ ‫לשמוע‬ ‫כיבושיןקודש אצל‬ ‫והתעוררות‬ ‫התעוררות‬ ‫שזכינו‬ ‫דברי דברות‬ ‫דרשת‬ ‫השובבי"ם‬ ‫ימיהטהור‬ ‫לקראת‬ ‫שלחן‬ ‫לפ"ק‬ ‫עריכת‬ ‫לשמוע‬ ‫והתעוררות‬ ‫תשפ"ו‬ ‫שנתאצל‬ ‫שזכינו‬ ‫כיבושיןקודש‬ ‫דברי דברות‬ ‫לפ”ק‬ ‫תשפ”ו‬ ‫רבינושנת‬ ‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫בביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו‬ ‫הגה"ק שליט"א‬ ‫ערב‬ ‫מכ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫למענך אלקינו‬ ‫שהאדם‬ ‫ברחמים‬ ‫מקבל‬‫התפלה‬ ‫זהו והוא‬ ‫מחט –גבול‪,‬‬ ‫הקב"השלאין לה‬ ‫שלכחודו‬ ‫פתח‬ ‫מדתפתחו לי‬ ‫הרחמים‬ ‫ובחסדו‬ ‫מצב שהוא‬ ‫אחד‪,‬‬ ‫ונשובהבאיזה‬‫והעתיד‬ ‫האחרון‬ ‫היום‬ ‫אליך‬ ‫וההוה‬ ‫ה'‬ ‫עד‬ ‫העבר‬ ‫לבא‬ ‫השיבנו‬ ‫הקב”ה רואה‬ ‫המאחרים‬ ‫מתפלל‬ ‫את תשובת‬ ‫מצרף את הטוב העתיד‪ ,‬ועי”ז זוכים בדין‬ ‫רבהאת אשר יקרא אתכם‬ ‫הושענאלכם‬ ‫האספו ואגידה‬ ‫ליום‬ ‫ויקרא יעקב אל בניו‪ ,‬ויאמר‬ ‫המשל‬ ‫בדיןא')ווייל הקב”ה איז‬ ‫כלל ישראל גייט ארויס זכאי‬ ‫באחרית הימים (מ"ט‬ ‫טאג פון יו”ט סוכות‪.‬‬ ‫לעצטער‬ ‫עתיד‬ ‫טוביםדערפונעם‬ ‫מעשים רבה‪,‬‬ ‫פון הושענא‬ ‫מצרףטאגאלע‬ ‫ס’איז היינט דער הייליגער‬ ‫בזכרי‬ ‫אבל עתה‬ ‫גערופן די‬ ‫יפחד‪,‬‬ ‫האט‬ ‫בניו‪,‬לבי‬ ‫יעקב‬ ‫אל זאת‬ ‫יעקבועל‬ ‫ויקרא מעש‬ ‫ובידי אין‬ ‫שוחד‪,‬‬ ‫סדרה‬ ‫יקח די‬ ‫ואכףדיפני לא‬ ‫וואך אין‬ ‫מיראקדם‬ ‫געפונען‬ ‫במה‬ ‫דער מנהג איז געווען‪ ,‬אבותינו ואבות אבותינו‪ ,‬צו זאגן דברי כיבושין פאר אידישע קינדער‬ ‫הימים‪.‬‬ ‫ואגידה לכם את אשר יקרא אתכם באחרית א‬ ‫האספולערב יוה”ק)‪.‬‬ ‫המיוחד (סליחות‬ ‫מלכות שם‬ ‫קינדער‪ ,‬ויאמר‬ ‫'ההולך בדרכי‬ ‫אין אזא געהויבענעם טאג‪ ,‬צו דערמאנען דעם מאמר חז”ל (עפ”י בראשית רבה ע”ו ד’)‬ ‫אבניועל‬ ‫עלינו‬ ‫רבייגן‬ ‫(מאמר‬ ‫יודן‬ ‫זכותם‬ ‫תורות‬ ‫צ"ח ב')‬ ‫לברכה‪,‬‬ ‫השנה‬ ‫ראש‬ ‫רבה‬ ‫זכרונם‬ ‫אבותינו‬ ‫פנים אין די‬ ‫(בראשית‬ ‫א‬ ‫אבותייטב‬ ‫מדרש‬ ‫אבות’‪,‬‬ ‫עלינו אין‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫בזכות‬ ‫בניו'יגן‬ ‫זכותו‬ ‫עליוז”ל‬ ‫אל‬ ‫מתקומםזיידע‬ ‫יעקב‬ ‫דער‬ ‫הקב”האזוי‪,‬‬ ‫'ויקרא‬ ‫אבות‪,‬קעןא)זיין‬ ‫משל‪.‬דער יום הדין‪ ,‬און מ’איז דן יעדן‬ ‫ס’קומט‬‫באקאנטן‬ ‫כללאישראל‪.‬‬ ‫משל ‪-‬‬ ‫ישרהא פאר‬ ‫מליצהמיט‬ ‫אנגעהויבן‬ ‫האבן‬ ‫זאגט א‬ ‫ישראל‪,‬ל”א)‪,‬‬ ‫כל זכרון אות‬ ‫אמר‪' ,‬ויקרא אל בניו'‪ ,‬זאגט ער ויקרא ער האט גערופן צום באשעפער‪ ,‬צום‬ ‫איינעם אויף די מעשים‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ס’איז דא א פרשת דרכים (דרוש ד’)א‪ ,‬דער פרשת דרכים זאגט‪,‬‬ ‫געהאט‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫האט‬ ‫געווען די‬ ‫דער מלך‬ ‫מצרף‬ ‫זיינע‬ ‫אייבערשטערמיט‬ ‫מדינות‪,‬‬ ‫האט זיי‬ ‫אסאךזיין‬ ‫באשעפער זאל‬ ‫דעראויף‬ ‫דערזכיות‪,‬‬ ‫געווען‬ ‫מולך‬‫אזקיין‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫האט‬ ‫געהאט‬ ‫'אל‬ ‫וואס‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫אדיר‬ ‫נישט‬ ‫מלך‬ ‫אידן‬ ‫הייליגן‬ ‫געווען א‬ ‫האבן‬ ‫מצרים‬ ‫ס’איז‬ ‫אין‬ ‫(שמותוואו‬ ‫מדינות‬ ‫א מתן תורה פון שפעטער‪' ,‬בהוציאך את העם ממצרים תעבדון את האלקים על ההר הזה’‬ ‫יענע‬ ‫אין‬ ‫באזוכן‬ ‫געגאנגען‬ ‫ער‬ ‫איז‬ ‫לעת‬ ‫מעת‬ ‫‪-‬‬ ‫באזוכן‬ ‫געגאנגען‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫אז‬ ‫מנהג‬ ‫כהונה זאגט פשט‪ ,‬עס וואלט געדארפט ווען שטיין ויקרא יעקב‬ ‫מתנות‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫די‬ ‫אייבערשטער האט געזען נאך זאכן וואס מ’האט געטון אין מדבר‪ ,‬וואס איז‬ ‫מולךדער‬ ‫האט‪ .‬איי‪,‬‬ ‫ער ג’ י”ב)‬ ‫'את בניו'‪ ,‬יעקב האט גערופן די קינדער‪ ,‬שטייט ויקרא יעקב 'אל בניו'‪ ,‬טייטשט‬ ‫נישט געווען דער רצון פון באשעפער? דער חסד פון ה’ יתברך‪ ,‬דער אייבערשטער איז מצרף‬ ‫ערכרוזים‬‫האבן‬ ‫אנגעקומען‪,‬‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫גערופןאיזצום‬ ‫דער מלך‬ ‫איידערהאט‬ ‫'ויקראקומט‪.‬‬ ‫יעקב' ער‬ ‫יודןווען ער‬ ‫זמן מיוחד‬ ‫האט געהאט א‬ ‫ערנארדער‬ ‫עתיד‪.‬‬ ‫פונעם‬ ‫נישט גוטע‬ ‫רבינישט דאס‬ ‫אמר און‬ ‫מדרשהעתיד‪,‬‬ ‫דעם טוב‬ ‫איינעם ‪ -‬א‬ ‫זאליעדן‬ ‫זיין מיט‬ ‫באשעפערפאר‬ ‫דערגעלעגנהייט‬ ‫זיין א‬ ‫ס’וועט אז‬ ‫אריין!‬ ‫'אל בניו'‪,‬‬ ‫צוםאין שטאט‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫קומט‬ ‫מתפללמלך‬ ‫געווען‬ ‫געווען “דער‬ ‫מכריזהאט‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫זיינע קינדער‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ישראל במצרים ראה הקב”ה מה שעתידין לעשות‪ ,‬דכתיב (שמות‬ ‫א) בפרשת דרכים‪ :‬עלינו לשבח לאדון הכל‪ ,‬ורב טוב לבית‬ ‫הקב”ה ואינו‬ ‫בדרכיהם‬ ‫בוחר‬ ‫שאינו‬ ‫עליו‬ ‫מתקים‬ ‫אני‬ ‫כמעשיהם‬ ‫בהיכלו‬ ‫והעושה‬ ‫ג’ ז’) 'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’‪ ,‬אמר‬ ‫ולבקר‬ ‫ואלקי‬ ‫ואף‬ ‫אברהםשם‪,‬‬ ‫אם אבי‬ ‫באשר הוא‬ ‫אלקי‬ ‫את יעקב‬ ‫האדם כי‬ ‫'ויאמר‬ ‫איתא‪:‬‬ ‫אינו דן‬ ‫ישראל‪ ,‬שם‬ ‫שהקב”ה‬ ‫א) במדרש‬ ‫העתידים עליו‪.‬‬ ‫לעשות‪ ,‬היינו דכתיב (שמות שם)‬ ‫איני מתקים‬ ‫כמעשיהם‪,‬‬ ‫המעשים‬ ‫עושהדנם לפי‬ ‫איני‬ ‫בדרכיהם‬ ‫בראשו‬ ‫הבוחרישיב‬ ‫אלאוגמולו‬ ‫לא‪ ,‬זמנו‪,‬‬ ‫לעשון לפי‬ ‫יחשבהאה’ לו עו‬ ‫ל”ב י’)‪,‬‬ ‫(בראשית לא‬ ‫אבי יצחק’‬ ‫שעתיד לחטא‬ ‫ויקרא יעקב אל בניו ‪ ...‬רבי יודן אמר ויקרא יעקב לאל להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה‪ :‬ויקרא‬ ‫א‪.‬‬ ‫כי שמעתי את צעקתם‪ ,‬אף על פי שידעתי מכאוביו‪ .‬יודע אני‬ ‫בדרכיהם‬ ‫הוא‬ ‫שאינו כיבוחר‬ ‫חפץ חסד‬ ‫מיאינו כן‪,‬‬ ‫לעניןעליו‪,‬‬ ‫הטובה‬ ‫מתקים‬‫אני אבל‬ ‫כמעשיהם‬ ‫ושעתו‪.‬‬ ‫והעושה‬ ‫לפי מקומו‬ ‫מהמדרש‬ ‫אמר‬ ‫ידוע נמנע‬ ‫אחא‬ ‫בזה”ל‪ :‬איני‬‫רבי‬ ‫על פי כן‬ ‫‪...‬‬ ‫וגו'‬ ‫עקב)ואף‬ ‫כתב‬ ‫האספו‬ ‫וכו’‪,‬‬ ‫במדברוהיה‬ ‫ויאמר‬ ‫להכאיבני‬ ‫עקב ד”ה א”י‬ ‫‪...‬‬ ‫משה (ר”פ‬ ‫בניו)‬ ‫עתידין‬‫לצורך‬ ‫כמה‬ ‫ובישמח‬ ‫אל‬ ‫אל‬ ‫שקרא‬ ‫כשהיו‬ ‫משמע‬ ‫בשם וכן‬ ‫רבי אחא‬ ‫בניו‬ ‫לעשות ‪...‬‬ ‫את‬ ‫רב הונא‬‫כתיב‬ ‫שעתיד‬ ‫מדלא‬ ‫ודייק‬ ‫כמעשהועליו‪.‬‬ ‫להש"י‪.‬‬ ‫כמעשיהםלאיש‬ ‫איני מתקים‬ ‫לאל‪:‬‬ ‫יעקב‬ ‫ומרבה להיטיב‬ ‫ואינו עושה‬ ‫בדרכי אבות‪ ,‬אני מתקומם עליו בזכות אבות’‪,‬‬ ‫הלשכות‪.‬‬ ‫ויטהרוד’)את‬ ‫'מי שהולך‬ ‫ויאספו וגו' (ב”ר ע”ו‬ ‫כ"ח‪-‬ל')לחזקיהו‬ ‫אמרמניח‬ ‫(נחמיה יב‬ ‫לאחז ואומר‬ ‫לדוד‪,‬מהלאדאת‬ ‫אחז‪ ,‬הוא‬ ‫קרובהיך‬ ‫הטהרו‪,‬‬ ‫אמר‪ ,‬מי היה‬ ‫עכ”ל‪ .‬ובייטב לב (פר’ בא עה”פ החודש הזה לכם אות ב’ ואות ז’‪ ,‬ופר’ נשא‬ ‫(מלכים‪-‬ב כ’ ה’) 'כה אמר ה’ אלקי דוד אביך’‪ ,‬אלא הבוחר בדרכיהם‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫זט‬ ‫מלך רחמן ‪ -‬יעדער וועט קענען צוקומען צום מלך! ווער ס’האט עפעס א בקשה וועט עס קענען‬ ‫פארלייגן פארן מלך אליינס! ווער ס’האט געזינדיגט קעגן מלך‪ ,‬קען ער האבן א געלעגנהייט מפייס‬ ‫צו זיין דעם מלך ‪ -‬איבערצובעטן דעם מלך!”‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬ווער ס’איז געווען א בעל דעת‪ ,‬געהערט אז די כרוזים זענען מודיע אז דער‬ ‫מלך קומט‪ ,‬האט זיך מקדים געווען מקבל פנים צו זיין דעם מלך נאך איידער ער קומט אן‪ ,‬און‬ ‫ארויסגעגאנגען צום מלך!‪ ,‬זיך אויסגעבעטן!!‪ ,‬דער מלך האט ממלא געווען אלע בקשות‪ ,‬און‬ ‫ער איז אריינגעקומען מיטן מלך צוזאמען בשמחה רבה‪.‬‬ ‫ווער ס’האט אפילו נישט מקבל פנים געווען אינדרויסן‪[ ,‬אבער ווען] דער מלך איז אנגעקומען‬ ‫אין שטאט‪ ,‬האבן כרוזים אויסגערופן‪“ ,‬דער מלך איז דא!! ער איז פערזענליך דא!! ער איז גרייט‬ ‫אויפצונעמען יעדן איינעם!”‪ ,‬איז שוין יעדער געלאפן‪ ,‬יעדער מיט זיין בקשה ‪ -‬פארשידענע‬ ‫בקשות‪ ,‬זה בכה וזה בכה‪ .‬דער מלך ברחמים האט יעדן איינעם געגעבן כיד ה’ הטובה עליו‪.‬‬ ‫אדער ווער ס’האט עפעס געזינדיגט קעגן מלך‪ ,‬האט געקענט צוקומען מפייס זיין ‪ -‬איבערבעטן‬ ‫דעם מלך! דער מלך ברוב טובו האט מוחל געווען!‬ ‫“אי מלכא אנא עד השתא אמאי לא אתית לגבאי”‬ ‫אזוי איז געווען א שטיק צייט‪ ,‬יעדן טאג האט מען געזאגט “דער מלך איז דא!!”‪ ,‬אפילו ווער‬ ‫ס’איז נישט געקומען דעם ערשטן טאג‪ ,‬איז געגאנגען דעם צווייטן טאג‪...‬‬ ‫ס’איז דורכגעגאנגען דער זמן המיועד‪ ,‬ס’איז אנגעקומען דער לעצטער טאג‪ ,‬די כרוזים‬ ‫האבן אויסגערופן‪“ ,‬ס’איז היינט דער לעצטער טאג! דער מלך פארט היינט אוועק!! עטס‬ ‫האט’ס נאכאלס א געלעגנהייט צוצוקומען צום מלך!”‪ ,‬די אלע וואס האבן פארשפעטיגט האבן‬ ‫זיך געכאפט די לעצטע געלעגנהייט‪ ,‬די לעצטע מינוט איז ער צוגעקומען צום מלך‪ ,‬אבער‬ ‫דעמאלטס איז שוין די בושה זייער גרויס‪ ,‬דער מלך פרעגט‪“ ,‬אי מלכא אנא‪ ,‬עד השתא אמאי‬ ‫לא אתית לגבאי?” (מלשון הגמ’ מס’ גיטין נו‪).‬ב‪.‬‬ ‫דער זיידע ז”ל דער קדושת יו”ט האט געזאגט‪ ,‬אין א צייט פון בושה קען מען גארנישט זאגן‬ ‫פארן מלך‪ .‬נאר אז מ’קומט לטובת המלך‪ ,‬די בקשות איז לטובה פונעם מלך‪ ,‬פארן כבוד פונעם‬ ‫מלך אליין‪ ,‬איז אלעמאל די צייט‪ .‬וועגן דעם הושענא רבה בעט מען 'למענך אלקינו’‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫בדרכי אבות וכו’]‪.‬‬ ‫ד”ה נשא את ראש) ובייטב פנים (מאמר קול מגילה אות ג’) הביא הלשון‪:‬‬ ‫ב) בגמרא שם מבואר באריכות דכשיצא רבן יוחנן בן זכאי‬ ‫'ההולך בדרכי אבות‪ ,‬הקב”ה מתקומם עליו בזכות אבות’ [וכמה‬ ‫אל הקיסר סמוך לירושלים‪ ,‬אמר לו הקיסר 'אי מלכא אנא עד‬ ‫שנים (תשי”ג‪ ,‬תשי”ד‪ ,‬ועוד) ביום הושע”ר כאשר רביה”ק זי”ע התחיל‬ ‫האידנא אמאי לא אתית לגבאי’‪ ,‬עיי”ש‪.‬‬ ‫דבריו הק’ בהמשל‪ ,‬אמר שהגם שהדבריו ידועים עכ”ז ההולך‬ ‫זי‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫'דרשו ה’ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב’‬ ‫דער נמשל‪ ,‬ה’ יתברך דער גרויסער הייליגער מלך‪ ,‬א מלך אויף אלע וועלטן‪ ,‬האט מייחד‬ ‫געווען א זמן‪' ,‬דרשו ה’ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב’ (ישעיה נ”ה ו’‪ ,‬עפ”י ראש השנה יח‪).‬ג‪ ,‬ער וועט‬ ‫אראפקומען כביכול אויף דעם עולם השפל‪ ,‬און ווער ס’האט עפעס א בקשה‪ - ,‬און ווער האט‬ ‫נישט?!?! אזויפיל אידישע בקשות!!! מ’קען זיך אויסגיסן דאס הארץ פארן הייליגן באשעפער!!!‬ ‫אוי הייליגער טאטע!!!‬ ‫ווער ס’איז געווען א בר דעת אין חודש אלול ווען די כרוזים זענען ארויסגעגאנגען “הנה מלכך‬ ‫בא” (עפ”י זכריה ט’ ט’)‪ ,‬אידישע קינדער זענען נתעורר געווארן לתשובה! מ’האט מרבה געווען בתפלה‬ ‫ותחנונים פארן הייליגן באשעפער!!‬ ‫אבער אפילו ווער ס’האט נישט אויסגענוצט די געלעגנהייט אין חודש אלול‪ ,‬ס’איז געקומען‬ ‫דער הייליגער טאג ראש השנה‪ ,‬מ’האט געבלאזן שופר!! אידן טוטס תשובה!!!‬ ‫ס’איז דורכגעגאנגען די עשרת ימי תשובה‪ ,‬ס’איז אנגעקומען דער הייליגער טאג יום‬ ‫הקדוש‪ ,‬א יום סליחה ומחילה! מ’האט געהאט א געלעגנהייט אלעס אויסצובעטן פונעם הייליגן‬ ‫באשעפער!!!‬ ‫ביז ס’איז אנגעקומען דעם יו”ט סוכות‪ ,‬מיט די מצות החג‪ ,‬די מצוה פון סוכה 'בצילא‬ ‫דמהימנותא’ (זוה”ק פר’ אמור דף קג‪).‬ד‪ ,‬און די ד’ מינים וואס ס’איז מרומז אויפן שם הוי”ה (בית יוסף סי’‬ ‫תרנ”א בשם הרקנטי פר’ אמור ד”ה ולקחתם)ה‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫הרי י’ ימים בין ראש השנה ליום כפורים‪ ,‬וכו’‪ ,‬עכ”ל‪ .‬ועי’ גם בדברי‬ ‫ג) במס’ ראש השנה‪ :‬אמר רב שמואל בר איניא משמיה דרב‪,‬‬ ‫יואל להושענא רבה (דף שע”ה)]‬ ‫מניין לגזר דין של צבור שאינו נחתם‪ .‬אינו נחתם‪ ,‬והכתיב (ירמיה‬ ‫ב’ כ”ב) 'נכתם עונך לפני’‪ .‬אלא אף על גב שנחתם נקרע‪ ,‬שנאמר‬ ‫ד) בזוה”ק על הפסוק (ויקרא כ”ג מ”ב) 'בסכת תשבו שבעת ימים’‪,‬‬ ‫(דברים ד’ ז’) 'כה’ אלקינו בכל קראנו אליו’‪ .‬והכתיב (ישעיה נ”ה‬ ‫והכי איתא התם‪ :‬מאן דאית ליה חולקא בעמא ובארעא קדישא‪,‬‬ ‫ו’) 'דרשו ה’ בהמצאו’‪ ,‬התם ביחיד‪ ,‬הכא בצבור‪ .‬ביחיד אימת‬ ‫יתיב בצלא דמהימנותא לקבלא אושפיזין‪ ,‬למחדי בהאי עלמא‬ ‫[פרש”י‪ :‬אימת מצוי לו דכתיב 'בהמצאו’]‪ ,‬אמר רבה בר אבוה‪,‬‬ ‫ובעלמא דאתי ובעי למחדי למסכני וכו’‪.‬‬ ‫אלו עשרה ימים שבין ראש השנה ליום הכפורים‪.‬‬ ‫ה) בבית יוסף‪ :‬אם צריך לחבר האתרוג ללולב בשעת נענוע‬ ‫לנענע שניהם יחד‪ ,‬או אם אינו מנענע אלא אגודת הלולב לבד ויד‬ ‫[ועי’ בשלה”ק (מס’ סוכה ריש פרק תורה אור) שהביא מאמרם הנ”ל‪,‬‬ ‫שמאלו שהאתרוג בה תהא עומדת במקומה בלי נענוע‪ ,‬דבר זה‬ ‫וז”ל‪ :‬לכאורה אין הלשון מדוקדק‪ ,‬דהא אין בין ראש השנה‬ ‫לא נתבאר בגמרא ולא בדברי הפוסקים‪ .‬אבל ה”ר מנחם מרקנ”ט‬ ‫ליום כפורים רק ז’ ימים ‪ ...‬וכתבתי שרומז גם כן על י’ ימים‬ ‫כתב בפרשת אמור (ד”ה ולקחתם)‪ ,‬צריך לסמוך האתרוג עם שאר‬ ‫שבין יום כפורים להושענא רבא‪ ,‬כי מצינו יום כפור נקרא ראש‬ ‫המינים שלא להפריד מן הבנין‪ ,‬וסוד זה נגלה אלי בחלום בליל‬ ‫השנה כמ”ש (עי’ ויקרא כ”ה ט’) 'בעשור לחודש יום כפורים’‪ ,‬וגמר‬ ‫יו”ט הראשון של חג הסוכות בהתאכסן אצלי חסיד אחד אשכנזי‪,‬‬ ‫יום כפורים הוא הושענא רבא‪ ,‬שאז נשלם החתימה ונגמר יום‬ ‫שמו הרב ר’ יצחק‪ ,‬ראיתי בחלום שהיה כותב השם יו”ד ה”א‪ ,‬והיה‬ ‫כפורים במלואו ובטובו‪ .‬ומאחר שיצדק שם של ראש השנה ביום‬ ‫מרחיק הה”א אחרונה מן הג’ האותיות ראשונות‪ ,‬ואמרתי לו מה זה‬ ‫כפורים‪ ,‬ושם של יום כפורים בהושענא רבא‪ ,‬וביניהם עשרה ימים‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫חי‬ ‫ס’איז היינט דער לעצטער טאג!!!‬ ‫ביז ס’איז אנגעקומען דער טאג פון הושענא רבה‪ ,‬ס’איז היינט דער לעצטער טאג! די כרוזים‬ ‫גייען היינט ארויס “דער מלך איז נאך דא! ס’איז דער לעצטער טאג!!! ווער ס’האט נאך עפעס א‬ ‫בקשה קען נאך צוקומען צום מלך!!!”‬ ‫לאמיר זיך אויסגיסן די הערצער פארן הייליגן באשעפער!!!‬ ‫אידן דארפן ישועות! אידן דארפן ישועות בגשמיות‪ ,‬אידן דארפן ישועות ברוחניות!!! יעדער‬ ‫איינער ווייסט זיין מצב!!!‬ ‫~~~‬ ‫'הושענא למענך אלקינו הושענא’‬ ‫מ’בעט דעם הייליגן באשעפער‪' ,‬הושענא למענך אלקינו’ ‪ -‬אזוי ווי דער זיידע ז”ל האט געזאגט‬ ‫‪ -‬דעם לעצטן טאג קען מען נישט בעטן נאר פארן כבוד פונעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫א) נאר מ’פרעגט די קשיא (ייטב פנים מאמר שואגים הושענא אות ב’)‪ ,‬פארוואס זאגט מען 'למענך‬ ‫אלקינו’‪ ,‬ס’ווייזט לכאורה אויף דין (בראשית רבה ל”ג ג’)ו‪ ,‬מ’דארף ווען זאגן ענדערש 'למענך ה’’‪ ,‬ה’‬ ‫דאס איז מדת הרחמים (שם)?‬ ‫ב) דער זיידע ז”ל אין ייטב פנים (מאמר שואגים הושענא אות ה’)ז זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪,‬‬ ‫זאגט‪ ,‬ביי אברהם אבינו שטייט (בראשית י”ח א’) 'והוא יושב פתח האהל’‪' ,‬האהל’ איז ראשי תיבות‬ ‫'הושענא למענך אלקינו הושענא’‪ .‬מ’דארף צו פארשטיין וואס איז דער רמז?‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ו’ ה’‪-‬ז’) 'וירא ה’ כי רבה רעת האדם בארץ‪ ,‬וינחם ה’ כי עשה את‬ ‫עשית‪ ,‬והשיב כך נוהגים במקומינו‪ ,‬ואני מחיתי בו וכתבתי אותו‬ ‫האדם‪ ,‬ויאמר ה’ אמחה וגו’’‪ .‬אשריהם הצדיקים שהן הופכים‬ ‫שלם‪ .‬ואשתומם על המראה ואין מבין‪ ,‬למחר בעת נטילת לולב‪,‬‬ ‫מדת הדין למדת רחמים‪ ,‬בכל מקום שנאמר אלקים הוא מדת‬ ‫ראיתי שלא היה מנענע רק הלולב ומיניו בלא אתרוג‪ ,‬והבנתי פתרון‬ ‫הדין‪' ,‬אלהים לא תקלל’ (שמות כ”ב כ”ז)‪' ,‬עד האלהים יבא דבר‬ ‫חלומי‪ ,‬וחזר בו‪ .‬ורז”ל רמזו סוד זה בויקרא רבה (ל’ ט’) אמר שם‪,‬‬ ‫שניהם’ (שמות כ”ב ח’)‪ ,‬וכתיב (שמות ב’ כ”ד) 'וישמע אלקים את‬ ‫'פרי עץ הדר’ זה הקב”ה שנאמר (תהלים צ”ו ו’) 'הוד והדר לפניו’‪,‬‬ ‫נאקתם ויזכר אלקים את בריתו וגו’’‪' ,‬ויזכר אלקים את רחל וגו’‬ ‫'כפות תמרים’ זה הקב”ה שנאמר (תהלים צ”ב י”ג) 'צדיק כתמר‬ ‫(בראשית ל’ כ”ב)‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫יפרח’‪' ,‬וענף עץ עבות’ זה הקב”ה שנאמר (זכריה א’ ח’) 'והוא עומד‬ ‫בין ההדסים’‪' ,‬וערבי נחל’ זה הקב”ה שנאמר (תהלים ס”ח ה’) 'סולו‬ ‫ז) בייטב פנים‪ :‬ועל דרך רמז 'הושענא למענך אלקינו הושענא’‬ ‫לרוכב בערבות’‪ .‬תראה שכל המינים האלו רומזים בשם יתברך‬ ‫ירמוז בזכות אברהם דכתיב ביה (בראשית כ”ב א’) 'אחר הדברים‬ ‫עכ”ל‪.‬‬ ‫האלה וגו’’‪ ,‬וכתיב ביה (שם י”ח א’) 'יושב פתח האהל’ ראשי תיבות‬ ‫ו) במדרש רבה‪ :‬אמר רבי שמואל בר נחמני‪ ,‬אוי להם לרשעים‬ ‫'הושענא למענך אלקינו הושענא’‪ ,‬וכו’ [וכ”כ גם במאמר שמחת‬ ‫שהם הופכים מדת רחמים למדת הדין‪ ,‬בכל מקום שנאמר ה’‬ ‫הרגל אות ח’]‪.‬‬ ‫מדת רחמים‪' ,‬ה’ ה’ קל רחום וחנון’ (שמות ל”ד ו’)‪ ,‬וכתיב (בראשית‬ ‫טי‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫דער אייבערשטער איז 'אין סוף’‪ ,‬און ער איז א 'חנון‬ ‫המרבה לסלוח’ אין סוף‬ ‫קען זיין‪ ,‬שטייט אין בני יששכר אין די מאמרים אין חודש תשרי (מאמר ד’ דרוש י”ב)ח‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬די‬ ‫מדות פון ה’ יתברך איז נישט אזוי ווי די מדות פון א בשר ודם‪ .‬א בשר ודם‪ ,‬אפילו ער איז א בעל‬ ‫מדות ‪ -‬ער באזיצט מדות טובות‪' ,‬ער’ האט א קצבה‪ ,‬און 'זיינע מדות’ האבן אויך אן עק‪ .‬אפילו‬ ‫ער איז א מעביר על מדותיו און ער איז מוחל ווער ס’האט אים געטשעפעט‪ ,‬האט עס אויכעט‬ ‫א גבול וויפיל מאל ער וועט מוחל זיין‪ .‬מ’האט אים געטשעפעט ‪ -‬מ’האט אים אויפגערעגט‪,‬‬ ‫מ’האט אים איבערגעבעטן און ער האט אים מוחל געווען‪ ,‬איינמאל‪ ,‬צוויי מאל‪ ,‬דריי מאל‪,‬‬ ‫ס’האט אבער א גבול‪.‬‬ ‫ה’ יתברך איז נישט אזוי‪ .‬ה’ יתברך האט נישט קיין קצבה ‪ -‬קיין גבול‪ ,‬ער איז 'אין סוף’‪ .‬די‬ ‫מדות פונעם אייבערשטן האבן אויך נישט קיין סוף‪ .‬דער אייבערשטער איז מוחל ווער ס’האט‬ ‫געזינדיגט און ער האט תשובה געטון‪ ,‬נאכדעם האט ער זיך נאכאמאל באנארישט ‪ -‬נאכאמאל‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬און נאכאמאל תשובה געטון‪ ,‬מערערע מאל‪ ,‬אפילו ביז טויזנט מאל‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫איז א 'חנון המרבה לסלוח’‪ ,‬ער איז מרבה ‪ -‬אסאך מאל איז ער מוחל‪ .‬אזוי ברענגט דער בני‬ ‫יששכר‪ ,‬ער ברענגט עס אזוי אראפ‪.‬‬ ‫'אהלים מעלין את האדם מכף חובה לכף זכות’‬ ‫קען זיין‪ ,‬די גמרא זאגט אין מסכת ברכות דף ט”ו (ע”ב)ט‪' ,‬אמר רב חמא ברבי חנינא‪ ,‬למה‬ ‫נסמכו אהלים לנחלים‪ ,‬דכתיב’ ‪ -‬שטייט אין פסוק (במדבר כ”ד ו’)‪' ,‬כנחלים נטיו כגנות עלי נהר‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫כיון שהוא ית”ש בלי גבול ותכלית‪ ,‬וגם מדותיו אין להם גבול‪.‬‬ ‫ח) בבני יששכר‪' :‬שובה ישראל עד ה’ אלקיך’ (הושע י”ד ב’)‪ ,‬הנה‬ ‫ווכיון שהוא רחום וחנון וטוב וסלח‪ ,‬לכל אלה המדות ג”כ אין גבול‬ ‫דקדקנו וכי יש תשובה שאינה עד ה’‪ .‬ויש לפרש על פי מה‬ ‫ותכלית‪ .‬וא”כ אל יפול לב אדם עליו האיך אשא פני לשוב אליו‬ ‫שכתבו הראשונים והאחרונים‪ ,‬דמתנאי התשובה שיהיה מאמין‬ ‫ית”ש בתשובה‪ ,‬הנה זה כמה פעמים הייתי מתמרמר על חטאתי‬ ‫בה‪ ,‬היינו שיהיה מאמין שהתשובה מכפרת אפילו הרבה לפשוע‬ ‫ובקשתי מחילה והבטחתי להשי”ת שלא אחטא עוד ולא אחזור‬ ‫אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין מספר‪ ,‬ואפילו ביקש מחילה‬ ‫בהם‪ ,‬ושוב זה כמה פעמים חזרתי לסורי‪ ,‬ואיך שוב יקבלני השי”ת‬ ‫מאת השי”ת כמה פעמים ואח”כ חזר לסורו בכל פעם‪ ,‬אעפ”כ‬ ‫בתשובה‪ .‬הנה לא יאמר האדם כן‪ ,‬דכיון דהשי”ת אינו בעל גבול‬ ‫הטוב וסלח יקבלהו בתשובה‪.‬‬ ‫ותכלית גם מדותיו אין להם גבול‪ .‬וזה שיש לפרש שאמר הנביא‬ ‫ואלמדך דעת בזה לקרב הענין אל השכל‪ ,‬דהנה מדת בשר ודם‬ ‫בפרשת התשובה‪' ,‬שובה ישראל’ [ותדע] 'עד ה’ אלקיך’ היינו‬ ‫אם יש לו איזה מדה טובה‪ ,‬היינו שהוא רחמני ומעביר על מדותיו‬ ‫ה’ אלקיך הוא לעולמי 'עד’ בלי גבול ותכלית‪ ,‬א”כ יקבלך בודאי‬ ‫לסלוח ולמחול לכל המכעיסו‪ ,‬הנה עכ”ז כשיתמיד המכעיס‬ ‫בתשובה בכל זמן ועידן‪ ,‬ואפילו שגית הרבה מאד‪ ,‬הטוב וסלח‬ ‫יום אחר יום להכעיסו‪ ,‬הנה יופסק מאותו האיש הטוב המדה‬ ‫ימחול ויסלח ויכפר‪.‬‬ ‫טובה של רחמנות ולא ירצה שוב למחול‪ ,‬הנה בזה יש חילוקים‬ ‫ט) במס’ ברכות‪ :‬ואמר רבי חמא ברבי חנינא‪ ,‬למה נסמכו אהלים‬ ‫שונים‪ ,‬זה האיש רחמני ביותר ויאריך אף ביותר‪ ,‬אבל עכ”פ לכל‬ ‫לנחלים [פרש”י‪' :‬כנחלים נטיו כאהלים נטע’ (ועיי”ש בתוספות)]‪,‬‬ ‫מדות בשר ודם יש גבול כיון שהבשר ודם בעצמו הוא בעל גבול‬ ‫דכתיב (במדבר כ”ד ו’) 'כנחלים נטיו כגנות עלי נהר כאהלים נטע‬ ‫ותכלית‪ ,‬על כרחך גם לכל מדותיו יש גבול‪ .‬משא”כ מדת השי”ת‪,‬‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫כ‬ ‫כאהלים נטע ה’’‪ ,‬לומר לך‪ ,‬מה נחלים מעלין את האדם מטומאה לטהרה’‪ ,‬אזוי ווי א טייך ‪-‬‬ ‫מ’טובל’ט זיך אין א טייך‪ ,‬איז עס מעלה פון טומאה צו טהרה‪' ,‬אף אהלים מעלין את האדם מכף‬ ‫חובה לכף זכות’‪ .‬וואס איז דער דמיון?‬ ‫א מקוה איז מטהר אפילו טויזנט מאל‪ ,‬און אפילו‬ ‫מ’האט זיך פארזוימט בטומאה חמורה‬ ‫נאר דער דמיון איז‪ ,‬א נחל איז א טייך וואו מ’טובל’ט זיך ווי א מקוה‪ ,‬א מענטש טובל’ט‬ ‫זיך אין א מקוה ווערט ער טהור‪ .‬סיי אז ער איז טמא געווארן א טומאה קלה‪ ,‬סיי ער איז טמא‬ ‫געווארן א טומאה חמורה‪ ,‬א מקוה איז מטהר‪.‬‬ ‫און אפילו ער האט זיך לאנג פארזוימט בטומאה‪ ,‬א לאנגער זמן‪ ,‬און נאכדעם האט ער זיך‬ ‫גע’טובל’ט‪ ,‬ווערט ער אויך טהור ‪ -‬מיט איין טבילה ווערט ער טהור‪.‬‬ ‫און אפילו ער איז טמא געווארן און ער האט זיך גע’טובל’ט און ער איז טהור געווארן‪,‬‬ ‫נאכדעם איז ער נאכאמאל טמא געווארן נאכאמאל גע’טובל’ט‪ ,‬אפילו טויזנט מאל‪ ,‬וויפיל‬ ‫מאל ער ווערט טמא און ער טובל’ט זיך ווערט ער טהור‪ .‬דאס איז 'נחלים מעלין מטומאה‬ ‫לטהרה’‪.‬‬ ‫'אף אהלים’‪ ,‬אז איינער חלילה איז נשתהה בחטאו‪ ,‬ער האט זיך פארזוימט אלס א בעל עבירה‬ ‫א לענגערע צייט‪ ,‬אפילו ער האט געזינדיגט איינמאל און נאכאמאל‪ ,‬ער האט תשובה געטון און‬ ‫נאכאמאל געזינדיגט‪ ,‬נאכאמאל תשובה געטון‪ .‬אז מ’טוט תשובה‪ ,‬און אז מ’זיצט באהל של תורה‬ ‫ותפלה‪ ,‬איז עס מעלה מכף חובה לכף זכות אפילו טויזנט מאל‪.‬‬ ‫אפילו 'הרבה הכעסתם לפני המקום’ נוצט תשובה‬ ‫ס’קען זיין‪ ,‬אין פרשת נצבים (דברים כ”ט ט’)‪ ,‬אידן האבן געהערט די פרשה פון תוכחה‪' ,‬הוריקו‬ ‫פניהם‪ ,‬ואמרו מי יוכל לעמוד’‪ ,‬משה רבינו האט זיי מחזק געווען‪' ,‬אתם נצבים היום‪ ,‬הרבה‬ ‫הכעסתם לפני המקום ולא עשה אתכם כליה’ (רש”י שם בפסוק י”ב)‪.‬‬ ‫חלילה‪ ,‬משה רבינו האט נישט געוואלט אוועקמאכן‪ ,‬חלילה צו זאגן אז דער אייבערשטער‬ ‫איז א ותרן‪.‬‬ ‫נאר 'הוריקו פניהם’‪ ,‬זיי האבן זיך געזארגט‪ ,‬מ’האט שוין איינמאל געזינדיגט און מ’האט שוין‬ ‫תשובה געטון‪ ,‬און נאכאמאל נכשל געווארן בחטא‪ .‬אפשר נאך אזויפיל מאל וועט נישט נוצן‬ ‫קיין תשובה‪ ,‬אדער אפשר ווען מ’זיצט אזא לענגערע זמן אלס א בעל עבירה‪ ,‬אפשר וועט נישט‬ ‫נוצן קיין תשובה‪.‬‬ ‫אכ‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫האט זיי משה רבינו מחזק געווען‪' ,‬הרבה הכעסתם’‪' ,‬הרבה’ אפילו א לאנגער זמן אדער אסאך‬ ‫מאל‪ ,‬דאך וועט נוצן תשובה‪ ,‬אלעמאל וועט נוצן תשובה‪ .‬האט ער געזאגט (שם פסוק י”ב)‪' ,‬למען‬ ‫הקים אותך היום לו לעם’‪ ,‬זאגט דער חתם סופר (פר’ נצבים ד”ה למען‪ ,‬דף קי”ח)י 'למען הקים אותך’ איז‬ ‫ראשי תיבות 'אהל’‪ .‬משה רבינו האט זיי געזאגט די סמיכת אהלים צו נחלים‪ ,‬פונקט ווי נחלים‬ ‫איז מעלה אדם מטומאה לטהרה‪ ,‬אפילו מ’האט זיך געזוימט א לענגערע זמן‪ ,‬אזוי אין אהלים איז‬ ‫אויך די זעלבע זאך‪.‬‬ ‫ווי אזוי קען מען קומען הושענא רבה בעטן‬ ‫דעם הייליגן באשעפער?‬ ‫ממילא קומט אויס אזוי‪ ,‬הושענא רבה‪ ,‬מ’שטייט הושענא רבה פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬איז‬ ‫באמת דא א קושיא חמורה‪“ ,‬וואו ביסטו געווען ביז יעצט? פארוואס האסטו געווארט ביז צום‬ ‫לעצטן טאג?”‪ ,‬און נאך א טענה‪“ ,‬ס’איז שוין אסאך מאל געווען הושענא רבה‪ ,‬נאך הושענא רבה‬ ‫איז מען צוריקגעגאנגען צום אלטן וועג‪ .‬ווי אזוי קען מען קומען הושענא רבה און נאכאמאל בעטן‬ ‫דעם הייליגן באשעפער?”‪.‬‬ ‫'הושענא למענך אלקינו הושענא’ אפילו מ’האט זיך‬ ‫פארזוימט‪ ,‬און ס’איז דורך אסאך הושענא רבה’ס‬ ‫איז דא איין וועג‪ ,‬מ’האט א פתחון פה פארן באשעפער‪ ,‬צו זאגן 'הושענא למענך אלקינו’‪.‬‬ ‫'הושענא למענך אלקינו’ איז די ראשי תיבות 'אהל’‪ .‬א רמז צו די סמוכין‪ ,‬ס’איז נסמך געווארן‬ ‫אהלים צו נחלים‪ .‬פונקט ווי נחלים איז מעלה מטומאה לטהרה‪ ,‬אפילו ער האט זיך פארזוימט‬ ‫בטומאה א לענגערע צייט‪ ,‬בכל אופן איז עס מטהר‪ ,‬אזוי איז הקב”ה‪ ,‬אפילו מ’האט זיך פארזוימט‬ ‫ביז צו הושענא רבה‪ ,‬און אפילו ס’איז דורך אסאך הושענא רבה’ס‪ ,‬דער אייבערשטער ברוב רחמיו‬ ‫וחסדיו איז מעלה ‪ -‬אז מ’טוט תשובה איז ער מעלה מכף חובה לכף זכות‪ ,‬און מ’וועט זוכה זיין‬ ‫תשובה צו טון פארן הייליגן באשעפער [ולכן מבקשים 'הושענא למענך אלקינו הושענא’ ולא‬ ‫בשם הוי”ה ב”ה‪ ,‬כי רמוז בו בר”ת 'האהל’]‪.‬‬ ‫על כל פנים‪ ,‬דער אייבערשטער איז א 'חנון המרבה לסלוח’ דורך תשובה‪ ,‬אפילו מ’האט אסאך‬ ‫מאל געזינדיגט‪ ,‬דער אייבערשטער איז מקבל‪ .‬מיט דעם קען מען זאגן‪' ,‬שובה ישראל עד ה’‬ ‫אלקיך’ (הושע י”ד ב’)‪ ,‬מ’קען תשובה טון פארן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫הם שני מיני אהלים של תורה ותפלה שזכו להם ישראל‪ ,‬ושניהם‬ ‫וגו’’‪ ,‬לומר לך‪ ,‬מה נחלים מעלין את האדם מטומאה לטהרה‪ ,‬אף‬ ‫אדוקים זה בזה‪ ,‬ואין התפילה נשמעת אלא מבעל תורה‪ ,‬וביני‬ ‫אהלים [פרש”י‪ :‬בתי מדרשות ‪ ]...‬מעלין את האדם מכף חובה‬ ‫עמודי דגרסי‪ ,‬ואין להקב”ה בעולמו אלא ד’ אמות של הלכה‬ ‫לכף זכות‪.‬‬ ‫בלבד [כברכות ח‪ ].‬לכן‪ ,‬ב’ פעמים אהל גימטריא ע”ב כשמו ית’‬ ‫י) בחתם סופר‪' :‬למען הקים אותך היום לו לעם’ (דברים כ”ט י”ב)‬ ‫[ועיי”ע לקמן 'בלמען אמיתך’]‪.‬‬ ‫'למען הקים אותך’ ר”ת אהל‪' ,‬אותך היום לו’ גם כן ר”ת אהל‪,‬‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫בכ‬ ‫דער לעצטער טאג וואס מ’קען נאך צוקומען צום מלך‪,‬‬ ‫איז א זמן פון חרטה אויפן עבר און קבלות אויפן עתיד‬ ‫אין אזא זמן פון הושענא רבה‪ ,‬דארף יעדער איינציגער מפשפש זיין במעשים‪ ,‬אלעס וואס‬ ‫איז אדורכגעגאנגען אויף אים כל ימי חייו‪ ,‬וואס ער האט געטון במשך ימי חייו‪ ,‬ער האט עובר‬ ‫געווען אויפן רצון הבורא יתברך שמו‪ ,‬צו איז עס בדיבור צו איז עס במעשה צו במחשבה ‪-‬‬ ‫אפילו במחשבה הכל גלוי לפניו‪ ,‬דער אייבערשטער ווייסט אלעס די 'הנגלות והנסתרות’ די‬ ‫אפענע זאכן און די באהאלטענע זאכן‪ .‬אז מ’האט א ריכטיגע מחשבה‪ ,‬מ’איז זיך מתבונן ווי אזוי‬ ‫א מענטש ‪ -‬וואס דער מענטש ווייסט דאך ביי זיך אז ער איז א ברי’ שפילה ‪ -‬האט געהאט די‬ ‫העזה צו טון עפעס קעגן רצון פונעם הייליגן באשעפער‪ ,‬ווי אזוי האט מען זיך נישט משים געווען‬ ‫על הלב די אלע זמנים ביז יעצט?! און בפרט די הייליגע טעג פון חודש אלול‪ ,‬ראש השנה‪ ,‬עשרת‬ ‫ימי תשובה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬און יום טוב סוכות‪ ,‬אזעלכע געהויבענע זמנים וואס מ’ווייסט אז מ’קען‬ ‫תשובה טון צום הייליגן באשעפער‪' ,‬ידו פשוטה לקבל שבים’‪.‬‬ ‫מרוב החטאים איז די נשמה נעבעך פארשמירט געווארן‪ ,‬ס’איז נתגשם געווארן מאוד‪ ,‬אז‬ ‫מ’האט שוין ליידער נישט קיין הרגש ‪ -‬הרגשת פגם החטא‪ ,‬דאס איז גורם אז מ’פארשלאפט‬ ‫אזעלכע געהויבענע זמנים‪.‬‬ ‫אבער היינט הושענא רבה‪ ,‬וואס איז דער לעצטער טאג וואס מ’קען נאך צוקומען צום מלך‪ ,‬איז‬ ‫א זמן אוודאי 'עורו ישנים משנתכם’ (עפ”י לשון הרמב”ם הלכות תשובה פ”ג ה”ד)‪ ,‬מ’זאל זיך אויפכאפן פון‬ ‫דעם טיפן שלאף‪ ,‬נישט פארנאכלעסיגן אזא טאג‪ ,‬אזא געהויבענער טאג‪' ,‬לכו ונשובה אל ה’’ (הושע‬ ‫ו’ א’)‪ ,‬מיט א חרטה גמורה אויפן עבר ‪ -‬אויפן נישט גוטן עבר‪ ,‬און זיך מקבל זיין מהיום והלאה צו‬ ‫פארבעסערן די מעשים‪ ,‬צו פארבעסערן די דיבורים‪ ,‬צו פארבעסערן די מחשבות‪ ,‬און צו טון מצות‬ ‫ומעשים טובים ‪ -‬מקיים צו זיין מצות ומעשים טובים‪ ,‬צו דאווענען ערליך מיט כוונה ובמתינות‪,‬‬ ‫און געבן צדקה און עוסק זיין בחסד‪.‬‬ ‫אז מ’וועט מקבל זיין במחשבה‪ ,‬דער אייבערשטער איז א 'חנון המרבה לסלוח’‪ ,‬וועט ער מוחל‬ ‫זיין פאר כלל ישראל‪ ,‬פאר יעדן איינציגן איד בפרטיות‪ ,‬ער זאל קענען אויס’פועל’ן א גרויסע‬ ‫ישועה פאר זיך‪ ,‬פארן בני בית‪ ,‬פאר יעדן איינעם‪.‬‬ ‫וועגן דעם זענען מיר מתפלל‪,‬‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַע ְְנ ָָך ֱֱאֹל ֵֵֹקינ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫גכ‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫למענך בוראנו‬ ‫הושענא שנזכה לשוב בתשובה על הזמן‬ ‫שבטלנו מקיום המצות‬ ‫דער תכלית הבריאה איז אז מ’זאל מקיים זיין מצות‪ ,‬און‬ ‫ס’איז נישט גענוג אז מ’טוט נישט קיין עבירה‬ ‫מ’איז מתפלל 'הושענא למענך בוראנו’‪ .‬קען זיין אזוי‪ ,‬ס’איז באקאנט די ווערטער פונעם‬ ‫גר”א (שנות אליהו‪ ,‬ליקוטים שבסו”ס ד”ה דין)יא‪' ,‬דע לפני מי אתה עתיד ליתן דין וחשבון’ (אבות פ”ג‬ ‫מ”א)‪ ,‬א דאפלטע לשון 'דין וחשבון’‪ .‬האט דער גר”א געזאגט‪' ,‬דין’ איז אויף די עבירה וואס‬ ‫מ’האט חוטא געווען‪' ,‬חשבון’ איז אויף די צייט‪ ,‬די צייט וואס מ’האט געטון די עבירה האט‬ ‫מען דאך געקענט טון א מצוה‪ ,‬דארף מען עקסטער געבן א חשבון אויף דעם זמן וואס מ’האט‬ ‫פארנאכלעסיגט די צייט‪.‬‬ ‫דער זיידע ז”ל אין עצי חיים זי”ע (פר’ בראשית ד”ה א”י לפרש המסורה)יב טייטשט אין פסוק אין פרשת‬ ‫בראשית (בראשית ב’ ג’) 'אשר ברא אלקים לעשות’‪ ,‬דער תכלית פון די בריאה איז אז א מענטש זאל‬ ‫מקיים זיין מצות‪ ,‬נישט מ’זאל נישט טון קיין עבירות‪ ,‬ווייל אפילו ווען מ’ווערט ווען נישט געבוירן‬ ‫און מ’קומט נישט אויף די וועלט‪ ,‬וואלט מען אויך קיין עבירות נישט געטון‪ .‬דער תכלית פון א‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫שלא לחטוא אינו יוצא ידי חובתו מה שבא האדם לעולם הזה‪,‬‬ ‫יא) בשנות אליהו‪ :‬דין וחשבון (אבות פ”ג מ”א) 'דין’ שדנין אותו על‬ ‫דהא גם אם לא היה נברא האדם גם כן לא היה עושה עבירות‪,‬‬ ‫שעבר עבירה‪' ,‬וחשבון’ הוא בשעה שעשה העבירה באותו שעה‬ ‫ואם כן מה שנברא האדם הוא רק כדי לקיים מצותיו ית”ש‪ .‬וזה‬ ‫היה יכול לעשות מצוה או ללמוד‪ ,‬וזהו חשבון שמחשבים העיתים‬ ‫שאמר המסורה 'בראשית ברא אלקים’ וכפרש”י 'בשביל התורה‬ ‫ורגעים שהיו לריק ומענישין ותו על זה‪ ,‬מלבד שעונשין אותו על‬ ‫ובשביל ישראל’‪ ,‬היינו שישראל יקיימו התורה‪ ,‬ועדיין איני יודע‬ ‫העבירה גופה שעשה‪.‬‬ ‫אם בזה אשר ישמור את עצמו מכל חטא ופשע גם כן יצא ידי‬ ‫חובתו‪ ,‬או מחויב להשתדל בכל שעה לקיים מצותיו ית”ש‬ ‫יב) בעצי חיים‪ :‬מסורה 'בראשית ברא אלקים’ (בראשית א’ א’)‪,‬‬ ‫ובשביל זה נברא האדם‪ ,‬וז”ש המסורה 'אשר ברא אלקים לעשות’‬ ‫'אשר ברא אלקים לעשות’ (בראשית ב’ ג’)‪' ,‬ברא אלקים אדם על‬ ‫מצות‪ ,‬ולא די במה שלא עשה עבירות‪ ,‬ואמר דאם לא כן למה‬ ‫הארץ’ (דברים ד’ ל”ב) ‪ ...‬עפימ”ש הגאון מווילנא (שנות אליהו‪ ,‬ליקוטים‬ ‫נברא‪ ,‬וזהו 'אשר ברא אלקים אדם על הארץ’‪ ,‬דאם לא יבא לעולם‬ ‫שבסו”ס ד”ה דין) 'דע לפני מי אתה עתיד ליתן דין וחשבון’ (אבות‬ ‫גם כן לא יעשה עבירות‪ ,‬וא”כ עכשיו שנברא בודאי היא העיקר‬ ‫פ”ג מ”א) ‪ ...‬והנה מה שמחויב בכל שעה לקיים המצות‪ ,‬ואין אדם‬ ‫שיעשה מצות ואין אדם חפשי מבלי לקיים מצות ה’‪.‬‬ ‫חפשי לעולם‪ ,‬משום דהא בשביל זה נברא‪ ,‬וגם אם ישמור עצמו‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫דכ‬ ‫איד אויף די וועלט איז מקיים צו זיין מצות‪ .‬זאגט ער‪ ,‬אז מ’זעט דער אייבערשטער האט באשאפן‬ ‫א מענטש‪ ,‬איז 'אשר ברא אלקים’‪ ,‬איז 'לעשות’ מקיים צו זיין מצות‪ ,‬און ס’איז נישט גענוג וואס‬ ‫מ’טוט נישט קיין עבירה‪.‬‬ ‫'תוקעין’ תשובה צו טון אויף די עבירה‪' ,‬וחוזרין ותוקעין’‬ ‫תשובה צו טון אז מ’האט נישט מקיים געווען קיין מצוה‬ ‫ס’קען זיין‪ ,‬ראש השנה בלאזט מען צוויי מאל‪' ,‬תוקעין וחוזרין ותוקעין‪ ,‬לערבב השטן’ (ראש‬ ‫יד‬ ‫השנה טז‪).‬יג תקיעת שופר איז צו מעורר זיין צו תשובה‪ ,‬אזוי ווי דער רמב”ם (הלכות תשובה פ”ג ה”ד)‬ ‫זאגט‪ ,‬תקיעת שופר איז מעורר צו תשובה‪.‬‬ ‫בלאזט מען דאס ערשטע מאל מעורר זיין צו תשובה אויף עבירות חלילה וואס מ’האט געטון‪,‬‬ ‫אבער‪ ,‬בלאזט מען נאכאמאל שופר‪ ,‬אז ס’איז נישט גענוג וואס מ’האט תשובה געטון אויף די‬ ‫עבירה‪ ,‬מ’דארף תשובה טון אויך אויפן זמן וואס אין יענע צייט האט מען נישט מקיים געווען קיין‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫דער טאטע ז”ל אין ברך משה (במאמרי ר”ה מאמר יודעי תרועה אות י”ב)טו גייט ענליך אויף אזא מהלך‬ ‫‪ -‬אזא טייטש‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫נעשות כשגגות’ ונפטר מבחינת 'דין’‪ ,‬אבל בתשובה מאהבה‬ ‫יג) במס’ ראש השנה‪ :‬ואמר רבי יצחק‪ ,‬למה תוקעין בראש‬ ‫שרוצה למלאות רצונו יתברך ולקיים מצותיו‪ ,‬הוא מתחרט גם על‬ ‫השנה‪ .‬למה תוקעין‪ ,‬רחמנא אמר תקעו‪ .‬אלא למה מריעין‪.‬‬ ‫מה שלא מילא רצונו ית”ש באותו שעה בקיום איזה מצוה‪ ,‬ולכן‬ ‫מריעין‪ ,‬רחמנא אמר (ויקרא כ”ג כ”ד) 'זכרון תרועה’‪ .‬אלא למה‬ ‫'זדונות נעשות כזכיות’ ונפטר גם מבחינת 'חשבון’‪ ,‬ונחשב כאילו‬ ‫תוקעין ומריעין כשהן יושבין ותוקעין ומריעין כשהן עומדין‪ ,‬כדי‬ ‫קיים מצוה באותה שעה‪ ,‬עכ”ד‪ .‬והנה כתב הרמב”ם ז”ל (הלכות‬ ‫לערבב השטן [פרש”י‪ :‬שלא ישטין כשישמע ישראל מחבבין את‬ ‫תשובה פ”ג ה”ד) אף על פי שתקיעת שופר בראש השנה גזירת‬ ‫המצות מסתתמין דבריו]‪.‬‬ ‫הכתוב‪ ,‬רמז יש בו כלומר עורו ישינים משנתכם ונרדמים הקיצו‬ ‫יד) ברמב”ם‪ :‬אף על פי שתקיעת שופר בראש השנה גזירת‬ ‫מתרדמתכם וחפשו במעשיכם וחזרו בתשובה‪ .‬ולפי האמור י”ל‬ ‫הכתוב‪ ,‬רמז יש בו כלומר 'עורו ישנים משנתכם ונרדמים הקיצו‬ ‫בביאור הדברים שבא לעורר דלא די בתיקון החטא והעדר הרע‪,‬‬ ‫מתרדמתכם וחפשו במעשיכם וחזרו בתשובה וזכרו בוראכם’‪ .‬אלו‬ ‫אלא צריך לסגל מצות ומעשים טובים באותה שעה‪ ,‬ולכן צריך‬ ‫השוכחים את האמת בהבלי הזמן ושוגים כל שנתם בהבל וריק‬ ‫לעשות תשובה מאהבה כדי שיהא נחשב כאילו עשה מצוה בשעת‬ ‫אשר לא יועיל ולא יציל‪ ,‬הביטו לנפשותיכם והיטיבו דרכיכם‬ ‫העבירה‪ ,‬והוא הרמוז בלשונו הזהב של רבינו הרמב”ם 'עורו‬ ‫ומעלליכם ויעזב כל אחד מכם דרכו הרעה ומחשבתו אשר לא‬ ‫ישנים משינתכם’ דאינו נכון לישון ולהתנמנם‪ ,‬דהא לא סגי בהעדר‬ ‫טובה‪.‬‬ ‫הרע‪ ,‬אלא צריך להתעורר לעסוק בפועל במצות ומעשים טובים‪,‬‬ ‫ולכן 'חפשו במעשיכם וחזרו בתשובה’ היינו תשובה מאהבה‬ ‫טו) בברך משה מקדים דברי הגר”א בביאור ענין 'דין וחשבון’‬ ‫שזדונות נעשות זכיות‪ .‬ולפי זה י”ל דמהאי טעמא תקנו חכמים‬ ‫והאריך בענין זה דלא סגי בהעדר הרע‪ ,‬אלא צריך גם לסגל‬ ‫לתקוע בשופר שתי פעמים בתקיעות דמיושב ותקיעות דמעומד‪,‬‬ ‫מצות ומעש”ט‪ ,‬וז”ל‪ :‬ועל פי יסוד דברים אלו כתב א”ז זללה”ה‬ ‫כי בתקיעות הראשונות מתעוררים לתשובה מיראה בבחינת‬ ‫בייטב לב (סו”פ בראשית) אהא דאיתא בגמרא (יומא פו‪' ):‬תשובה‬ ‫(עמוס ג’ ו’) 'אם יתקע שופר בעיר ועם לא יחרדו’‪ ,‬ובתקיעות‬ ‫מיראה זדונות נעשות כשגגות‪ ,‬ותשובה מאהבה זדונות נעשות‬ ‫השניות מתעלין במדריגה בתשובה מאהבה‪ ,‬ואז נתקן הן בחינת‬ ‫כזכיות’‪ ,‬כי בתשובה מיראה אינו מתחרט רק על העבירה מכח‬ ‫'דין’ והן בחינת 'חשבון’ [ועיי”ע שם מש”כ לבאר בזה]‪.‬‬ ‫יראת העונש‪ ,‬אבל לא על מה שלא עשה המצוה‪ ,‬ולכן 'זדונות‬ ‫הכ‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫'בראשית ברא אלקים’ אז מ’זאל טון מצות‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי מ’זעט ביי תקיעת שופר‬ ‫קען זיין‪ ,‬דער אגרא דכלה (בצירופי בראשית צירוף צ”ח) זאגט אויף 'בראשית’‪ ,‬זאגט ער ס’איז ראשי‬ ‫תיבות 'ראש שנה יתקעו תרועה בשופר איל’‪.‬‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬מ’בלאזט ראש השנה שופר‪' ,‬תוקעין וחוזרין ותוקעין’‪ ,‬מעורר זיין צו תשובה‬ ‫‪ -‬נישט נאר אויף די עבירה‪ ,‬נאר אויכעט אויף די זמן‪ ,‬פון דעם זעט מען אן הוכחה‪' ,‬אשר ברא‬ ‫אלקים לעשות’‪ ,‬דער אייבערשטער האט באשאפן א מענטש צו טון א מצוה‪ ,‬נישט נאר נישט צו‬ ‫טון קיין עבירה‪.‬‬ ‫'הושענא’ תשובה צו טון אויף די עבירות‪' ,‬למענך בוראנו‬ ‫הושענא’ אויפן זמן וואס מ’איז באשאפן געווארן צו טון מצות‬ ‫מ’בעט דעם באשעפער‪' ,‬הושענא’ מ’זאל זוכה זיין תשובה צו טון‪ ,‬הן אויף די עבירה און הן‬ ‫אויפן זמן‪' ,‬למענך בוראנו’‪ ,‬וואס דער אייבערשטער האט באשאפן 'אשר ברא אלקים לעשות’‪,‬‬ ‫צו טון א מצוה‪.‬‬ ‫וועגן דעם זאגט מען צוויי מאל 'הושענא’‪' ,‬הושענא למענך בוראנו הושענא’‪' .‬הושענא’‬ ‫מ’זאל זיין זוכה תשובה צו טון‪' ,‬למענך בוראנו הושענא’ ‪' -‬הושענא’‪ ,‬קודם זאל מען זוכה זיין‬ ‫תשובה צו טון אויף די עבירה‪' ,‬למענך בוראנו’‪ ,‬זעט מען נאכאמאל 'הושענא’‪ ,‬מ’דארף תשובה‬ ‫טון אויף די צייט‪.‬‬ ‫יעצט איז דער זמן ‪ -‬אין אזא געהויבענע זמן ווען מ’בעט דעם אייבערשטן 'הושענא למענך‬ ‫בוראנו’‪ ,‬איז דער זמן זיך מקבל צו זיין‪ ,‬נישט מבטל צו זיין די צייט לבטלה‪ .‬זען אויסצונוצן די צייט‬ ‫צו טון מצות ומעשים טובים‪ ,‬דאס איז דער רצון ה’‪ ,‬נישט נאר נישט צו טון קיין עבירה‪ ,‬נאר צו‬ ‫טון מעשים טובים‪.‬‬ ‫בעטן מיר‪,‬‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ֲֲע ְְנ ָָך ּּבֹוֹ ְְר ֵֵאנ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫וכ‬ ‫למענך גואלינו‬ ‫הקב”ה נמצא עמנו בגלות ולכן כבר נשלם‬ ‫חובת הגלות והגיע זמן הגאולה‬ ‫'עמו אנכי בצרה’ איז נשלם געווארן שיעבוד מצרים‪ ,‬און‬ ‫ס’פעלט שוין נישט אויס צו זיין אין גלות‬ ‫'הושענא למענך גואלנו’‪ .‬די מפרשים (רש”י שמות י”ב מ’‪ ,‬ועוד) שטעלן זיך‪ ,‬ווי אזוי איז מען ארויס‬ ‫פון מצרים נאך צוויי הונדערט און צען יאר‪ ,‬ווען די גזירות שיעבוד מצרים איז געווען 'ועבדום‬ ‫וענו אתם ארבע מאות שנה’ (בראשית ט”ו י”ג)‪.‬‬ ‫דער מגלה עמוקות (פר’ וארא ד”ה וידבר אלקים הא’)טז זאגט טאקע‪ ,‬מ’איז ארויס פאר די צייט‪ ,‬וועגן‬ ‫דעם איז די אנדערע גליות משלים ‪ -‬וועגן דעם זיצט מען אזוי לאנג אין גלות‪ ,‬מ’דארף משלים‬ ‫זיין די ד’ מאות שנה‪.‬‬ ‫דער זיידע ז”ל אין ישמח משה זי”ע זאגט אין פרשת בא (ד”ה כי בחזק יד)יז‪ ,‬און דער זיידע ז”ל דער‬ ‫ייטב לב זאגט עס אין ספר ייטב לב פרשת ויגש (עה”פ על תירא מרדה אות ד’)יח‪ ,‬דאס וואס די שכינה‬ ‫איז בגלותא‪ ,‬די שכינה איז צוזאמען מיט אידישע קינדער בגלות וסובלת סבלם‪' ,‬עמו אנכי בצרה’‬ ‫(תהלים צ”א ט”ו)‪ ,‬ווען אידן זענען חלילה בצער‪ ,‬איז די שכינה הקדושה זיך מצער מיט זיי‪ .‬דאס וואס‬ ‫דער אייבערשטער איז מיט אידישע קינדער אין גלות‪ ,‬דאס האט משלים געווען‪ .‬אזוי שטייט אין‬ ‫ייטב לב אין פרשת ויגש‪ ,‬זכותו יגן עלינו על כל ישראל‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫שכביכול ה’ עמנו בגלות‪ ,‬כאומרו (בראשית מ”ו ד’) 'אנכי ארד עמך‬ ‫טז) במגלה עמוקות‪' :‬קול דודי הנה זה בא מדלג על ההרים’ (שיר‬ ‫מצרימה’‪ ,‬השלים לת’ שנה‪ .‬והיינו 'כי בחזק יד הוציאנו’‪ ,‬ר”ל שהיו‬ ‫השירים ב’ ח’) ‪ ...‬שהגיע זמן הגאולה ות’ שנה‪ ,‬הוא 'מדלג על ההרים’‪,‬‬ ‫באמצע הזמן‪ ,‬לכך היו צריך חזק יד‪ ,‬ושמא תאמר באמת איך‬ ‫הן ד’ מלכיות שפיזר הקב”ה כשראה שלא יכלו להתמהמה‬ ‫הוציא והלא זה עול ח”ו‪ ,‬לזה אמר 'ה’ ממצרים’‪ ,‬ר”ל שכביכול גם‬ ‫במצרים שלא נשארו שם כי איסור חמץ הוא במשהו כמעט רגע‬ ‫ה’ יצא ממצרים‪ ,‬והבן‪.‬‬ ‫היו שקועין בקליפה‪ ,‬לכן העמיק הרחיב על ארבע מלכיות‪ ,‬והראה‬ ‫יח) בייטב לב‪ :‬עוד יתכן לפרש אומרו (בראשית מ”ו ג’) 'אל תירא‬ ‫לאברהם (בראשית ט”ו י”ב) 'אימה חשיכה גדולה’ הכל הי’ ראוי‬ ‫מרדה מצרימה כי לגוי גדול אשימך שם אנכי ארד עמך מצרימה‬ ‫להיות בד’ מלכיות [וכ”כ ג”כ בפר’ ויגש (ד”ה אל תירא)‪ ,‬ופר’ שמות‬ ‫ואנכי אעלך גם עלה’‪ ,‬כי ידוע מאמרו יתברך (בראשית ט”ו י”ג)‬ ‫(בסוף הפרשה ד”ה בענין תשובת) ועוד]‪.‬‬ ‫'ועבדום וענו אותם ארבע מאות שנה’‪ ,‬והם לא היו במצרים רק‬ ‫יז) בישמח משה‪' :‬כי בחזק יד הוציאנו ה’ ממצרים’ (שמות י”ג‬ ‫כמנין רד”ו‪ .‬והתירוץ לזה‪ ,‬כי ריבוי עם מה שפרו וישרצו השלים‬ ‫ט”ז)‪ .‬על דרך שכתבו (עי’ ראש דוד פר’ שמות ד”ה לוי בשם הזוהר) שמה‬ ‫זכ‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫לפי זה פעלט נישט אויס אז מ’זאל נאך משלים זיין מיט אנדערע גליות‪ ,‬ווייל ס’איז שוין נשלם‬ ‫געווארן מיט דעם וואס די שכינה איז בגלותא‪.‬‬ ‫מ’טראגט אריין די ד’ מינים אין די סוכה צו ווייזן אז דער‬ ‫אייבערשטער איז מיט אונז אין גלות‬ ‫באמת’ן דאס ענין‪ ,‬מ’טראגט אריין די ד’ מינים אין די סוכה‪ .‬ד’ מינים דאס איז א רמז אויף די‬ ‫ד’ אותיות פון שם הוי”ה (בית יוסף סי’ תרנ”א בשם הרקנטי פר’ אמור ד”ה ולקחתם)יט‪.‬‬ ‫סוכה איז א רמז אויפן גלות (ילקוט שמעוני פר’ אמור רמז תרנ”ג)כ‪.‬‬ ‫מ’טראגט אריין די ד’ מינים אין די סוכה‪ ,‬צו ווייזן אז 'עמו אנכי בצרה’‪ ,‬ממילא פעלט נישט אויס‬ ‫מ’זאל משלים זיין מיט אנדערע גליות‪.‬‬ ‫קען מען שוין קומען צום הייליגן באשעפער‪ ,‬אז ס’איז שוין געקומען דער ריכטיגער זמן השי”ת‬ ‫זאל אונז ארויסנעמען פון דעם לאנגן ביטערן גלות‪.‬‬ ‫בעט מען 'הושענא למענך גואלינו’‪ ,‬דאס וואס מ’איז ארויסגעגאנגען פון מצרים באמצע‬ ‫הזמן איז דאך געווען 'למענך’‪ ,‬דאס איז געווען ווייל די שכינה איז געווען בגלותא מיט אידישע‬ ‫קינדער‪ ,‬האט דאך דאס משלים געווען דעם שיעבוד‪ ,‬איז שוין געקומען דער זמן פון די גאולה‪.‬‬ ‫בעטן מיר דעם הייליגן באשעפער 'הושענא למענך גואלינו’‪ ,‬מ’זאל שוין זוכה זיין במהרה צו‬ ‫די גאולה השלימה העתידה‪ ,‬וואס כלל ישראל קוקט אזוי ארויס מ’זאל ארויסגיין פון דעם לאנגן‬ ‫ביטערן גלות‪.‬‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ֲֲע ְְנ ָָך ּּגֹוֹ ֲֲא ֵֵלינ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫כן 'ואנכי אעלך’ כאמור‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫המנין‪ ,‬כמבואר במדרש ובפרשת דרכים (דרוש ה’)‪ .‬עוד נראה לי כי‬ ‫יט) הובא לעיל ולבקר בהיכלו אות ה’‪.‬‬ ‫מה שהשכינה היה עמהם בגלות וסובלת סבלם וצערם‪ ,‬זה השלים‬ ‫המנין‪ ,‬על דרך שפי’ הזוהר (פר’ כי תשא דף קפט‪' ).‬בצר לך ומצאוך כל‬ ‫כ) בילקוט שמעוני‪ :‬אמר רבי אליעזר בר מרוס‪ ,‬למה אנו עושין‬ ‫הדברים האלה באחרית הימים’ (דברים ד’ ל’) רצה לומר שאפילו‬ ‫סוכה אחר יום הכפורים [לומר לך שכן] אתה מוצא בראש‬ ‫השנה יושב הקב”ה בדין על באי העולם‪ ,‬וביום הכפורים הוא‬ ‫רק 'בצר לך’‪ ,‬הרי הוא כאילו כבר 'מצאוך כל הדברים האלה’‪,‬‬ ‫חותם את הדין‪ ,‬שמא יצא דינן של ישראל לגלות‪ ,‬ועל ידי כן‬ ‫מכח שאחרית הימים הוא השכינה אחרית ימי הבנין עמך בגלות‪.‬‬ ‫עשוין סוכה וגולין מבתיהן לסוכה והקב”ה מעלה עליהן כאלו גלו‬ ‫וזה שאמר לו 'אל תירא מרדה מצרימה’‪ ,‬רמז שלא יהיה במצרים‬ ‫לבבל‪ ,‬שנאמר (מיכה ד’ י’) 'חולי וגחי בת ציון כיולדה כי עתה תצאי‬ ‫רק כמנין רד”ה עם הכולל העולה רד”ו כמ”ש האלשיך‪ ,‬והטעם‬ ‫מקריה ושכנת בשדה ובאת עד בבל שם תנצלי שם יגאלך ה’ מכף‬ ‫'כי לגוי גדול אשימך שם’ וריבוי עם ישלים המנין כאילו היו שם‬ ‫אויביך’‪.‬‬ ‫ד’ מאות שנה‪' ,‬וגם אנכי ארד עמך מצרימה’ וזה ישלים המנין‪ ,‬על‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫חכ‬ ‫למענך דורשינו‬ ‫הקב”ה נשבע שאין מעביר אותנו באומה אחרת‪ ,‬ובכן‬ ‫מחיוב ליתן פרנסה ורפואה ולגאלינו מגלותינו‬ ‫הקב”ה האט געשוואוירן אז ער וועט נישט איינטוישן כלל‬ ‫ישראל‪ ,‬ממילא קען ער זיי נישט גט’ן בעל כרחה‬ ‫מ’זאגט 'הושענא למענך דורשינו’‪ .‬קען זיין‪ ,‬דער אלגאזי זאגט אין ספר שארית יעקב פרשת‬ ‫האזינו (דף קמ”ז ע”ד‪-‬קמ”ח ע”א)‪ ,‬די גמרא זאגט אין גיטין דף נ”ז (ע”ב)כא‪' ,‬את ה’ האמרת היום’ (דברים כ”ו‬ ‫י”ז) נאכדעם שטייט (שם פסוק י”ח) 'וה’ האמירך’‪ ,‬דרש’נען חז”ל‪ ,‬כלל ישראל האט געשוואוירן צו‬ ‫הקב”ה‪ ,‬מ’טוישט אים נישט אויס ְְּב� ֵֵאל אחר‪ ,‬און הקב”ה האט געשוואוירן פאר כלל ישראל אז‬ ‫ער וועט זיי נישט איינטוישן באומה אחרת‪.‬‬ ‫און דער מדרש תנחומא (פרשת נצבים ג’)כב זאגט אז די שבועה איז געווען בכל אופן‪ ,‬אפילו חלילה‬ ‫אין עושין רצונו של מקום וועט הקב”ה אויך נישט איינטוישן כלל ישראל‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫אוכל‪ .‬אמרו לו‪ ,‬אם חזר כהן ומכרו לישראל‪ ,‬לא יצא מרשותו‪.‬‬ ‫כא) במס’ גיטין‪' :‬כי עליך הרגנו כל היום נחשבנו כצאן טבחה’‬ ‫אמר להם‪ ,‬הן‪ .‬אמרו לו‪ ,‬אף אנו כבר יצאנו מרשותו‪ ,‬נהיה ככל‬ ‫(תהלים מ”ד כ”ג) ‪ ...‬ורב יהודה אמר‪ ,‬זו אשה ושבעה בניה‪ ,‬אתיוה‬ ‫העולם‪ .‬אמר להם יחזקאל לישראל‪' ,‬והעלה על רוחכם היו לא‬ ‫לקמא לקמיה דקיסר‪ ,‬אמרו ליה‪ ,‬פלח לעבודה זרה ‪ ...‬אתיוה‬ ‫תהיה’ (שם פסוק לב)‪ .‬ואומר (שם פסוק לג) 'חי אני נאם אדנ”י ה’ אם‬ ‫לאידך‪ ,‬אמרו ליה‪ ,‬פלח לעבודה זרה‪ .‬אמר להו‪ ,‬כתוב בתורה‬ ‫לא ביד חזקה וגו’’‪ .‬אמר להם‪ ,‬כל זמן שלא מכרו‪ ,‬ברשותו הוא‪.‬‬ ‫(דברים כ”ו י”ז‪-‬י”ח) 'את ה’ האמרת [פרש”י‪ :‬ייחדת] וגו’ וה’ האמירך‬ ‫ואתם לא נמכרתם בדמים‪ ,‬שנאמר (ישעיה נ”ב ג’) 'כי כה אמר ה’‬ ‫היום’‪ ,‬כבר נשבענו להקב”ה שאין אנו מעבירין אותו באל אחר‪ ,‬ואף‬ ‫חנם נמכרתם וגו’’‪' .‬למען הקים אותך וגו’’‪ ,‬שלא אחזר בדבר‬ ‫הוא נשבע לנו שאין מעביר אותנו באומה אחרת‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫שנשבעתי לאבותיכם‪.‬‬ ‫כב) במדרש תנחומא‪' :‬לעברך בברית ה’ אלהיך וגו’’ (דברים כ”ט‬ ‫ועי’ לקמן (ולבקר בהיכלו אות כ”ג) שכתב האלגאזי‪ :‬ובמדרש תנחומא‬ ‫י”א)‪ .‬שלש כריתות כרת הקדוש ברוך הוא כשיצאו ממצרים‪.‬‬ ‫משמע שהיתה השבועה אפילו בזמן שאין ישראל עושין רצונו של‬ ‫אחת כשעמדו לפני הר סיני‪ ,‬ואחת בחורב‪ ,‬ואחת כאן ‪ ...‬ושמא‬ ‫מקום והפירו את בריתו‪ ,‬עכ”ל‪ .‬ומוכח בדבריו שגרס בהמדרש‬ ‫תאמר‪ ,‬כל הטורח הזה למה‪ .‬לא מפני שאני צריך לכם‪ ,‬אלא מה‬ ‫כדגרסינן במס’ סנהדרין (קה‪ ,).‬דאיתא התם‪ :‬שמואל אמר‪ ,‬באו‬ ‫אעשה לכם‪ ,‬שכבר נשבעתי לאבותיכם שלא אשנה בכם ובניכם‬ ‫עשרה בני אדם וישבו לפניו אמר להן‪ ,‬חזרו בתשובה‪ .‬אמרו לו‪,‬‬ ‫עד עולם‪ ,‬לכך נאמר (שם פסוק י”ב) 'למען הקים אותך היום לו לעם‬ ‫“עבד שמכרו רבו ואשה שגרשה בעלה‪ ,‬כלום יש לזה על זה כלום”‬ ‫והוא יהיה לך לאלהים כאשר דבר לך וכאשר נשבע לאבותיך’ ‪...‬‬ ‫[פרש”י‪ :‬ומאחר שמכרנו הקב”ה לנבוכדנצר וגרשנו מעליו יש לו‬ ‫וכן אתה מוצא כשבקשו לפרק על שבועתו בימי יחזקאל‪ ,‬מה כתיב‬ ‫עלינו כלום]‪ ,‬אמר לו הקב”ה לנביא‪ ,‬לך אמור להן 'אי זה ספר‬ ‫שם (יחזקאל כ’ א’) 'באו אנשים מזקני ישראל לדרש את ה’’‪ .‬אמרו‬ ‫כריתות אמכם וגו’’ (ישעיה ג’ א’)‪.‬‬ ‫לו‪ ,‬בן כהן הקונה את העבד‪ ,‬מהו שאוכל בתרומה‪ .‬אמר להם‪,‬‬ ‫טכ‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫ס’שטייט אין פסוק (ישעיה נ’ א’) 'כה אמר ה’ אי זה ספר כריתות אמכם אשר שלחתיה’‪ ,‬הקב”ה‬ ‫כביכול האט געשיקט א גט פאר כנסת ישראל דורך א שליח‪ ,‬ס’איז קעגן די שבועה וואס ער‬ ‫האט געשוואוירן [שאינו מעביר אותנו באומה אחרת]‪.‬‬ ‫זאגט דער אלגאזיכג‪ ,‬ביי 'אין שליח לדבר עבירה’ (קידושין מב‪):‬כד ווערט בטל די שליחות‪ .‬אזוי ווי‬ ‫ס’איז ידוע אז ס’שטייט אין נודע ביהודה (מהדו”ק אה”ע סי’ ע”ה)כה‪.‬‬ ‫קומט אויס די גירושין איז קעגן די שבועה‪ ,‬איז 'אין שליח לדבר עבירה’‪ ,‬ווערט בטל די‬ ‫שליחות און ס’איז נישט חל דער גט‪ .‬ממילא איז כלל ישראל ווייטער א בחינה פון אשה‬ ‫לבעלה‪.‬‬ ‫כנסת ישראל האט א דין אשה לבעלה‪ ,‬איז הקב”ה מחוייב‬ ‫צו געבן פרנסה און רפואה און פירקונא‬ ‫שטייט אין ייטב לב פרשת בא (בפסוק החודש הזה לכם אות ג’)כו‪ ,‬כנסת ישראל האט א דין אשה‬ ‫לבעלה‪ ,‬און דער בעל ‪ -‬דער מאן‪ ,‬איז חייב אלע חיובי כתובה וואס חז”ל האבן מתקן געווען‬ ‫(אה”ע סי’ ס”ט סעיף א’‪-‬ב’)כז‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫כה) דברי הנודע ביהודה נכתבו אודות אחד שגירש אשתו‬ ‫כג) בשארית יעקב‪ :‬בספרי (פר’ האזינו פיסקא ש”ו) אמרו ז”ל‪ ,‬עתידה‬ ‫הראשונה ע”י שליח ובעל כרחה‪ ,‬ונחלקו בו גדולי הדור‬ ‫כנסת ישראל לומר לפני הקב”ה‪ ,‬רבש”ע כבר כתבת בתורה‬ ‫במלחמתה של תורה‪ ,‬ובראשם הגאון בעל נודע ביהודה ז”ל‬ ‫לאמר 'הן ישלח איש את אשתו וכו’’‪ ,‬אומר לה‪ ,‬כלום כתבתי‬ ‫והגאון רבי יצחק הלוי הורוויץ אב”ד המבורג ז”ל [ועי’ באריכות‬ ‫אלא 'איש’‪ ,‬הלא 'קל אנכי ולא איש’ (הושע י”א ט’)‪ ,‬וכי גרושים אתם‬ ‫בנודע ביהודה אה”ע קמא מסי’ ע”ה עד סי’ פ”ב‪ ,‬ועוד]‪ .‬וז”ל‬ ‫לי‪' ,‬כה אמר ה’ איזה ספר כריתות אמכם’ (ישעיה נ’ ח’)‪ ,‬עד כאן‬ ‫הנודע ביהודה (שם בסי’ ע”ה)‪ :‬והוריתי כיון שיש כאן עבירה חמורה‬ ‫‪ ...‬והנה מקום אתי לפרש עוד פלוגתייהו‪ ,‬בהקדים מ”ש בפרק‬ ‫לעבור על חרם דרבינו גרשום לגרש בעל כרחה‪ ,‬א”כ 'אין‬ ‫הנזקין (נז‪ ):‬בפסוק (דברים כ”ו י”ז‪-‬י”ח) 'את ה’ האמרת היום וכו’ וה’‬ ‫שליח לדבר עבירה’‪ ,‬ובטל מעשה השליחות לגמרי‪ ,‬ולא נתגרשה‬ ‫האמירך’ ישראל נשבעו להקב”ה שאין מעבירין אותו בא‪-‬ל אחר‪,‬‬ ‫בשליחות הבעל‪ ,‬ואין כאן גירושין‪ ,‬והיא אסורה להנשא‪ ,‬והוא‬ ‫ואף הוא נשבע להם שאין מעביר אותם באומה אחרת‪ .‬ובמדרש‬ ‫המגרש עודנו אישה וחייב כל חיובי הבעל לאשתו‪ ,‬ואסור באשה‬ ‫תנחומא פר’ נצבים (ג’) משמע שהיתה השבועה אפילו בזמן שאין‬ ‫אחרת מחמת חרם דרבינו גרשום שלא לישא שתי נשים‪ .‬וע”ז‬ ‫ישראל עושין רצונו של מקום והפירו את בריתו‪ ,‬דמייתי לה ההיא‬ ‫ערערו קצת ואמרו שלא אמרו 'אין שליח לדבר עבירה’ אלא‬ ‫דיחזקאל שאמרו לו אשה שגרשה וכו’ עד למען הקים אותך‬ ‫שלא יתחייב המשלח‪ ,‬אבל עיקר המעשה אינו בטל ונשאר קיים‪,‬‬ ‫היום לו לעם כאשר נשבע לאבותיך שלא אחזור בדבר שנשבעתי‬ ‫והרי היא גרושה גמורה אם לא נקרע הגט‪ .‬וזה אשר השבתי‬ ‫לאבותיכם ‪ ...‬והנה כי כן יתכן שזהו דעת הספרי ז”ל‪ ,‬דשלל ענין‬ ‫להשיב על דבריהם‪ ,‬אמר יחזקאל לא עלה על לבי שום ספק בענין‬ ‫הגירושין בישראל והיה טעמו דכיון כי הוא נשבע להקים לנו לעם‪,‬‬ ‫'אין שליח לדבר עבירה’‪ ,‬דהיינו שגוף המעשה אינו קיים במידי‬ ‫מן הדין אין הגירושין חלין כלל‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫שהמעשה בעי שליחות ‪ ...‬אומר אני בדבר זה 'שאין שליח לדבר‬ ‫כד במס’ קידושין‪ :‬והא דתנן‪ ,‬השולח את הבעירה ביד חרש‬ ‫עבירה’ והמעשה בטל‪ ,‬לא נחלק בו אדם‪ ,‬ואי אפשר לחלוק על דבר‬ ‫שוטה וקטן פטור מדיני אדם‪ ,‬וחייב בדיני שמים‪ ,‬שילח ביד‬ ‫אמת היוצא מפשטן של דברי הגמרא 'אין שליח לדבר עבירה’‪,‬‬ ‫פיקח פיקח חייב‪ .‬ואמאי‪ ,‬נימא שלוחו של אדם כמותו‪ .‬שאני‬ ‫וכיון שאינו שליח לא נעשה המעשה בשליחותו‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫התם דאין שליח לדבר עבירה‪ ,‬דאמרינן‪ ,‬דברי הרב ודברי תלמיד‬ ‫כו) בייטב לב‪ :‬והנראה לי בזה‪ ,‬עפ”י מה שכתב הבינה לעתים‬ ‫דברי מי שומעים‪.‬‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫ל‬ ‫קומט אויס לויט דעם אז ס’איז נישט חל די גירושין‪ ,‬איז דער בעל ‪ -‬כביכול ‪ -‬חייב אלע חיובי‬ ‫כתובה‪ ,‬צו געבן פרנסה פאר אידישע קינדער‪ ,‬צו היילן‪ ,‬און אויסצולייזן פון גלות‪.‬‬ ‫'הושענא למענך דורשינו’‪ ,‬הקב”ה האט געשוואוירן ער וועט‬ ‫נישט מעביר זיין כלל ישראל באומה אחרת‬ ‫וועגן דעם בעט מען 'הושענא למענך דורשינו’‪ ,‬דער אייבערשטער זאל דרש’ענען די דרשות‬ ‫חז”ל 'את ה’ האמרת’‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט געשוואוירן פאר כלל ישראל אז ער וועט זיי‬ ‫נישט מעביר זיין באומה אחרת‪ ,‬ממילא איז נישט חל געווען די גירושין דורך א שליח‪ ,‬זענען מיר‬ ‫געבליבן א בחינה אשה לבעלה‪ ,‬איז הקב”ה מחויב מיט אלע חיובים פון א בעל לאשה‪ ,‬מחויב צו‬ ‫געבן מזונה‪ ,‬רפואה‪ ,‬און פירקונא‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אונז זאל מיר זוכה זיין‪ ,‬אז דער הייליגער באשעפער וואס איז‬ ‫א בחינה פון א בעל‪ ,‬וועט מקיים זיין די חיובי הבעל לאשתו פאר כנסת ישראל‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וועט משפיע זיין פאר אידישע קינדער פרנסה בהרחבה גדולה‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וועט שיקן פאר אידישע קינדער א רפואה שלימה פאר חולי ישראל‪.‬‬ ‫און דער אייבערשטער וועט שיקן משיח צדקינו זאל אויסלייזן אידישע קינדער פון דעם ביטערן‬ ‫גלות‪ ,‬א גאולה שלימה במהרה‪.‬‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ֲֲע ְְנ ָָך ּדּ ֹוֹ ְְר � ֵֵׁשינ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫אבותינו ממצרים והרי הבעל אינו מחויב לפדות כי אם פעם אחד‪,‬‬ ‫(דרוש מ”ב) לפרש הא דכתיב (תהלים ק”ל ו’‪-‬ז’) 'נפשי לה’ משומרים‬ ‫הכא שאני‪ ,‬כי בשעה שהוציאנו ממצרים לא היתה אז כנסת‬ ‫לבקר וגו’’‪ ,‬למאי דקיימא לן הבעל חייב לפדות את אשתו (כתובות‬ ‫ישראל נשאת לבעל כביכול‪ ,‬כי היה קודם מתן תורה דאז קידש‬ ‫מו‪ ,):‬שתקנו פדיונה תחת פירות (שם מז‪ ,):‬אם כן בדין הוא שהקב”ה‬ ‫אותנו כביכול ‪ ...‬אבל משעת מתן תורה ואילך שיש לנו דין אשה‬ ‫יבוא ויגאלנו‪ ,‬כדין איש לאשתו כביכול‪ ,‬אבל באמת קיימא לן‬ ‫על בעלה‪ ,‬מחויב לגאלנו בדין תחת פירותינו מצות ומעשים טובים‬ ‫(שם נב‪ ).‬פעם אחת הוא פודה אבל לא שתי פעמים‪ ,‬על כרחך‬ ‫‪ ...‬ואחר כך מחויב במזונות בדין כבעל לאשתו‪.‬‬ ‫צריך לומר דאינו אלא מכח חסדי ה’ יתברך ‪ ...‬ולכאורה אמר‬ ‫כז) פסק המחבר‪ :‬כשנושא אדם אשה מתחייב לה בעשרה‬ ‫דבר חכמה‪ ,‬אבל אין שמועתו מכוונת להלכה‪ ,‬ומקטין תקותנו‪,‬‬ ‫דברים‪ ,‬וזוכה בה בד’ דברים אפי’ לא נכתבו‪ .‬אלו הן הי’ דברים‪,‬‬ ‫ובצפיותינו צפינו מכח שורת הדין כבעל לאשתו‪ ,‬ולפי דבריו אינו‬ ‫מזונותיה‪ ,‬וכסותה‪ ,‬ועונתה‪ ,‬ועיקר כתובתה‪ ,‬ורפואתה‪ ,‬ולפדותה‬ ‫אלא חסד‪ ,‬ולא ניחא למארייהו דנימא הכי‪ .‬על כן נראה לי דדין‬ ‫אם נשבית‪ ,‬וקבורתה‪ ,‬ולהיות נזונת מנכסיו‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫גמור הוא לגאלנו גאולה שלימה כדין בעל‪ ,‬אף שכבר גאלנו וגאל‬ ‫אל‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫למען אמיתך‬ ‫בזכות לימוד התורה בכל יום קודם התפילה‪,‬‬ ‫יתקבלו תפילת ישראל שמבקשים הושענא‬ ‫'אהל תפילה’ איז תלוי אין 'אהל תורה’‪ ,‬אז מ’לערנט פארן‬ ‫דאווענען זענען די תפילות עולה לשמי מעל‬ ‫מ’זאגט 'הושענא למען אמתך’‪ .‬קען זיין‪ ,‬שטייט אין חתם סופר פרשת נצבים (ד”ה למען‪ ,‬דף‬ ‫קי”ח)כח 'למען הקים אתך היום לו לעם’ ‪ -‬שטייט אין פסוק אזוי (דברים כ”ט י”ב)‪ ,‬זאגט ער‪' ,‬ל’מען‬ ‫ה’קים א’תך’ איז די ראשי תיבות 'אהל’‪' .‬א’תך ה’יום ל’ו’ איז נאכאמאל די ראשי תיבות 'אהל’‪.‬‬ ‫שטייט צוויי מאל א רמז דא אין דעם פסוק 'אהל’‪ .‬זאגט דער חתם סופר‪ ,‬ס’מיינט‪ ,‬ס’איז צוויי‬ ‫מיני אהלים‪ ,‬ס’איז דא אן אהל תורה‪ ,‬און ס’איז דא אן אהל תפילה‪ ,‬וואס אידישע קינדער זענען‬ ‫זוכה‪.‬‬ ‫קען זיין‪ ,‬ס’איז צוזאמען ‪' -‬למען הקים אתך היום לו לעם’ ‪ -‬ס’איז צוזאמען די צוויי אהלים‪,‬‬ ‫ס’איז מקושר איינער מיטן צווייטן‪.‬‬ ‫ס’איז ידוע דאס ווארט פונעם שר שלום‪ ,‬דער בעלזער רב ז”ל זכותו יגן עלינו (הובא בקונטרס דברי‬ ‫שלום שבסו”ס אהבת שלום תנינא‪ ,‬אות כ”א)כט‪ ,‬ער האט געטייטשט 'יערף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי’‬ ‫(דברים ל”ב ב’)‪ ,‬האט ער געזאגט אז דער הייליגער רבי פון לובלין ז”ל זכותו יגן עלינו האט געזאגט‪,‬‬ ‫אז א איד לערנט א בלאט גמרא פארן דאווענען לשם שמים‪ ,‬איז ער מזמר די ערוצים ‪ -‬די אלע‬ ‫קליפות אין הימל‪ ,‬און ער מאכט זיך א וועג אז די תפילות זאלן עולה זיין לשמי השמים‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫טובים שהאדם עושה בעודו רשע‪ ,‬מוסיף כח בקליפות‪ ,‬והוא‬ ‫כח) הובא לעיל ולבקר בהיכלו אות י’‪.‬‬ ‫כזורע אל הקוצים ח”ו‪ ,‬וזה שכתוב (ירמיה ד’ ג’) 'נירו לכם ניר ואל‬ ‫תזרעו וגו’’‪ ,‬ולכן כשהאדם רוצה ללמוד או להתפלל או לעשות‬ ‫כט) בקונטרס דברי שלום הביא מהגאון מבערזאן שליט”א‬ ‫מצוה‪ ,‬צריך שיעשה קודם תשובה ויתוודה על עונו‪ ,‬ואז יציל את‬ ‫[המהרש”ם ז”ל]‪ ,‬ששמע מפיו הקדוש ז”ל‪ ,‬בזה הלשון‪ :‬בפרשת‬ ‫מעשיו שלא יעשקו החיצונים דבר זה‪ ,‬וזה שאומרים 'ותלמדנו ה’‬ ‫האזינו (דברים ל”ב ב’) 'יערף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי’‪ ,‬אמר‬ ‫אלוקינו להתוודות לפניך וכו’ למען נחדל מעושק ידינו’‪ .‬ושמעתי‬ ‫הרה”ק [מהר”ש מבעלזא] כי הנה בתפילת נעילה נאמר 'ותלמדנו‬ ‫מהרה”ק רבי ר’ איצקיל מלובלין נ”ע שאמר שאם האדם לומד דף‬ ‫ה’ אלוקינו להתוודות לפניך וכו’ למען נחדל מעושק ידינו’‪ ,‬ויש‬ ‫גמרא לשם שמים קודם התפלה מזמר את הקליפות ועושה לו דרך‬ ‫להבין למה הזכיר רק ענין עושק‪ .‬ואמר כי נודע מה שכתב האר”י‬ ‫לעליית התפלה‪ ,‬והוא כי המאור שבתורה שבעל פה מעורר לבו‬ ‫ז”ל (כמבוא בבאר היטב או”ח סי’ תקע”א סק”א‪ ,‬ועוד) דכל המצות ומעשים‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫בל‬ ‫טייטשט ער‪' ,‬יערף’ איז מלשון (דברים כ”א ד’) 'וערפו שם את העגלה’‪ ,‬ס’איז א לשון כריתה‪.‬‬ ‫'יערף כמטר לקחי’‪ ,‬תורה איז 'לקח טוב’ (משלי ד’ ב’) ‪ -‬טוט דאס פארשניידן די אלע נישט גוטע‪,‬‬ ‫דורך דעם קען זיין 'תזל כטל אמרתי’‪ ,‬די תפילות פון אידישע קינדער ווערט נתקבל ברצון‪.‬‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען‪' ,‬למען הקים אתך היום לו לעם’ איז אהל תורה מיט אהל תפילה‪.‬‬ ‫אהל תפילה דאס איז תלוי אין אהל תורה‪ .‬אז מ’לערנט א בלאט גמרא‪ ,‬דעמאלטס ווערט נכרת די‬ ‫אלע קליפות‪ ,‬און די תפילות זענען עולה לשמי מעל‪.‬‬ ‫'הושענא למען אמיתך’‪ ,‬אין זכות וואס מ’לערנט תורה‬ ‫יעדן טאג פארן דאווענען‬ ‫תורה הקדושה ווערט אנגערופן 'אמת’‪' ,‬אמת קנה’ (משלי כ”ג כ”ג)ל‪.‬‬ ‫הושענא רבה‪ ,‬ווען אונז זעמיר מרבה בתפילות‪ ,‬מ’בעט דעם הייליגן באשעפער מיט א תפילה‬ ‫פון 'הושענא’ פאר כלל ישראל‪ ,‬זאגט מען 'למען אמיתך’‪ ,‬אין כח פון זכות וואס מ’לערנט שטענדיג‬ ‫תורה יעדן טאג פארן דאווענען‪ ,‬דורך דעם וועט נתקבל ווערן די תפילות פון גאנץ כלל ישראל‪.‬‬ ‫ומכאן קריאה יוצא פאר יעדן איינעם‪ ,‬זיך צו קובע זיין עתים לתורה‪ ,‬צו לערנען אן עמוד אדער‬ ‫א בלאט פארן דאווענען‪ .‬דורך דעם וועט מען זוכה זיין צו קבלת תפילת בני ישראל‪.‬‬ ‫וועגן דעם בעט מען‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַען ֲֲא ִִמָּת�ָ ְְך הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫שם המפרשים (רש”י ומצודת ועוד)‪ ,‬דאמר הכתוב‪ ,‬למוד תורה בשכר‬ ‫לתשובה‪ .‬וזה שאמר 'יערף’‪ ,‬מלשון (דברים כ”א ד’) 'וערפו שם את‬ ‫אם לא מצאת ללמוד בחנם‪ ,‬ועכ״ז אל תמכור ללמדה לאחרים‬ ‫העגלה’‪' ,‬כמטר לקחי’ שהוא התורה שנקראת 'לקח טוב’ (משלי ד’‬ ‫בשכר כ״א למוד בחנם‪ .‬וכן מבואר במס’ ברכות (ה‪' ):‬אמת’ זו‬ ‫ב’)‪ ,‬ואז 'תזל כטל אמרתי’ שתתקבל תפלתי לרצון‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬שנאמר (משלי כ”ג כ”ג) 'אמת קנה ואל תמכור’‪ .‬וכ”ה במס’‬ ‫עבודה זרה (ד‪ ,):‬ועוד‪.‬‬ ‫ל) כתיב 'אמת קנה ואל תמכור’‪ ,‬וקאי על התורה כמו שפירשו‬ ‫גל‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫למען בריתך‬ ‫בזכות אות ברית קודש החקוק בבשרנו פטורים‬ ‫מהעונשים הקשים‪ ,‬ואף תשובה מועטת מועלת‬ ‫א חוטא איז מתחייב אן עונש חמור ווייל ער איז מזיק בעולמות עליונים‬ ‫מ’זאגט 'למען בריתך’‪ .‬שטייט אין זוהר הקדוש (זוה”ק פר’ נשא דף קכב‪).‬לא‪ ,‬אז איינער זינדיגט ל”ע‪,‬‬ ‫האט ער א דין פון א מזיק‪ ,‬ווייל ער איז פוגם אין הימל אין די עולמות עליונים‪.‬‬ ‫וועגן דעם זאגן די מפרשים אז א יעדע חוטא איז מתחייב רח”ל אן עונש חמור‪ ,‬ווייל 'הנזקין‬ ‫שמין להם בעדיות’ (גיטין מח‪ - ).‬דער זיידע ז”ל אין ישמח משה ברענגט עס אראפ אין תהלים‬ ‫(תפלה למשה מזמור ק”י פסוק ו’)לב ‪ -‬יעדע עבירה איז מען פוגם אין הימל‪ ,‬ממילא איז מען זייער שטארק‬ ‫‪ -‬זייער שווער מעניש אויף דעם‪ .‬כאפט ָָאן ַַאן אימה און א פחד‪ ,‬וואס פון יעדע פגם עבירה ‪-‬‬ ‫וואס ס’ווערט‪.‬‬ ‫כלל ישראל האט א דין הקדש‪ ,‬קען מען מקיל זיין‬ ‫מ’זאל חלילה נישט נענש ווערן מיט אן הארבן עונש‬ ‫דער צפנת פענח (צפנת פענח חדש‪ ,‬ערך הקדש אופן א’)לג איז אבער ממליץ א מליצה ישרה פאר כלל‬ ‫ישראל‪ .‬ס’ווערט גע’פסק’נט‪ ,‬די גמרא אין בבא קמא (לז‪):‬לד זאגט‪' ,‬שור של הדיוט’‪ ,‬א שור פון א‬ ‫הדיוט האט מזיק געווען‪ ,‬איז דער בעל הבית דארף באצאלן‪' .‬שור של הקדש שהזיק’‪ ,‬א שור‬ ‫פון הקדש וואס האט מזיק געווען‪ ,‬איז מען פטור צו באצאלן ‪ -‬פטור אויף די הזיקות‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫לאבאשא עלמא בחובוי על אחת כמה וכמה‪.‬‬ ‫לא) בזוה”ק‪ :‬דכל מאן דאתדבק ביה בקודשא בריך הוא‪ ,‬ועביד‬ ‫פקודי אורייתא‪ ,‬כביכול הוא קיים עלמין‪ ,‬עלמא דלעילא ועלמא‬ ‫לב) בתפלה למשה‪ ... :‬בעוה”ר פגם של עונות ישראל מגיע‬ ‫דלתתא ‪ ...‬וכל מאן דעבר על פקודי אורייתא‪ ,‬כביכול פגים‬ ‫למעלה בשרשם‪ ,‬ועושה הזיקות גדולות‪ ,‬כמו שפירשו 'שובה‬ ‫לעילא‪ ,‬פגים לתתא‪ ,‬פגים לגרמיה‪ ,‬פגים לכל עלמין ‪' ...‬למעול‬ ‫ישראל עד ה’ אלקיך וכו’’ (הושע י”ד ב’)‪ ,‬כי צריכין לשוב למכונו מה‬ ‫מעל בה’’ (במדבר ה’ ו’)‪ ,‬דמאן דיפוק מרחמי‪ ,‬וינקא מן דינא‪ ,‬הוא‬ ‫שקלקלו עד ה’ דייקא‪ ,‬כי בו ית”ש נאמר (איוב ל”ה ו’) 'אם חטאת‬ ‫גרים פגימו וכו’‪ ,‬ועל דא רחמנא לישזבן מחייבי דהאי עלמא‪,‬‬ ‫מה תפעל לו’‪ ,‬אבל עד ה’ בהכילין ופלטרין דמלכא מקלקלין‬ ‫ומן פגימו דלהון‪ ,‬כמה זכאין מסתלקי בגינייהו‪ ,‬בר כל מה דגרמי‬ ‫ומזיקין מאוד‪ ,‬ואם כן הוי דינם כניזקין ‪ ...‬אבל בישראל דינן‬ ‫לעילא ותתא‪ .‬רבי יצחק ורבי יהודה הוו אזלי מאושא ללוד‪ ,‬אמר‬ ‫כניזקין 'ושמין בעידיות’ (גיטין מח‪ ... ).‬אם כן אחינו בני ישראל אוי‬ ‫רבי יהודה‪ ,‬נימא מילין דאורייתא ונזיל‪ .‬פתח רבי יהודה ואמר‪,‬‬ ‫לנו כי חטאנו‪ ,‬וכבר נלקחו העידיות בעוה”ר‪.‬‬ ‫'כי יפתח איש בור או כי יכרה איש בור וגו’’ (שמות כ״א ל״ג)‪ .‬מה‬ ‫לג) בצפנת פענח חדש‪ :‬ענין חיובו דאדם בחטאיו הוא בדמיון‬ ‫כתיב בתריה‪' ,‬בעל הבור ישלם וגו’’‪ .‬ומה על דא כך‪ ,‬מאן דגרים‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫דל‬ ‫כלל ישראל האט א דין הקדש‪ ,‬ממילא אז מ’האט דעם דין פון הקדש איז א 'שור של הקדש’‬ ‫האט מזיק געווען איז מען פטור אויף די הזיקות‪ ,‬בשמי מעל איז מען פטור וואס מ’האט מזיק‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫דורך דעם קען מען מקיל זיין‪ ,‬אפילו א איד האט געזינדיגט‪ ,‬מקיל צו זיין אז ער זאל חלילה נישט‬ ‫נענש ווערן מיט אן הארבן עונש‪.‬‬ ‫'הושענא למען בריתך’ וואס דורך דעם האבן‬ ‫אידישע קינדער א דין הקדש‬ ‫שטייט אין חיד”א אין ראש דוד (פרשת בא ד”ה ובכן אבא)לה‪ ,‬דורך מצות מילה האבן אידישע‬ ‫קינדער א דין פון הקדש‪.‬‬ ‫ממילא‪ ,‬אז מ’האט א דין פון הקדש‪ ,‬איז מען פטור אויף די הזיקות בשמי מעל‪ .‬ממילא איז‬ ‫דער עונש נישט אזוי שטארק‪ ,‬קען מען מפייס זיין דעם אייבערשטן אסאך גרינגער‪.‬‬ ‫וועגן דעם בעטן מיר 'הושענא למען בריתך’‪ ,‬מ’מיינט דעם אות ברית קודש וואס יעדער איד‬ ‫האט אויף זיך‪ ,‬ממילא אז מ’האט אן אות ברית קודש איז ער א דין פון הקדש‪ ,‬קען מען פטור זיין‬ ‫אויף די הזיקות וואס ער האט מזיק געווען בשמי מעל‪ ,‬ממילא קען מען מקיל זיין אויף די אלע‬ ‫חטאים‪ .‬נוצט ‪ -‬אפילו א גרינגערע תשובה נוצט אויכעט‪ ,‬ווייל דער פגם החטא איז נישט אזוי‬ ‫הארב‪.‬‬ ‫וועגן דעם זעמיר אונז מתפלל‪,‬‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַען ְְּב� ִִר ָיָת ְְך הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫לד) בהמשנה‪ :‬שור של ישראל שנגח שור של הקדש‪ ,‬ושל‬ ‫שור המזיק דחייב (עיין זוה”ק נשא דף קכב‪ ,).‬אמנם דמאחר דישראל הם‬ ‫הקדש שנגח לשור של הדיוט‪ ,‬פטור‪ ,‬שנאמר (שמות כ”א ל”ה) 'שור‬ ‫עמו של הקב”ה ויש להם דין הקדש ממש‪ ,‬אם כן פטורין אנו מדין‬ ‫רעהו’‪ ,‬ולא שור של הקדש‪.‬‬ ‫'שור של הקדש שהזיק’ דקיי”ל (בבא קמא לו‪ ):‬דפטור‪ .‬והיינו טעמא‬ ‫לה) בראש דוד‪ :‬בנותן טעם מבא בדמים 'דם פסח ודם מילה’‪,‬‬ ‫דקיי”ל (שם) דשור של עכו”ם שהזיק שור של ישראל בין תם בין‬ ‫ודמן טעון להגיד כי ישר משפט עשה בצאת ישראל ממצרים‬ ‫מועד נזק שלם משלם‪ ,‬ושל ישראל שהזיק לשל עכו”ם פטור‬ ‫אשר הכבידו עולם עבודה קשה יתר מאד ‪ ...‬ואף גם זאת יש‬ ‫כלל‪ ,‬ולכאורה אין טעם לדבר‪ .‬ולדרכינו אתי שפיר‪ ,‬משום דשור‬ ‫לומר 'במופתים זה הדם’ כי יקריב כי על ידי המילה מתקדש‬ ‫של עכו”ם שהזיק לשור של ישראל דינו כמו שור של הדיוט‬ ‫האדם וכמ”ש (שבת קלז‪' ):‬אשר קדש ידיד מבטן’‪ ,‬וכאשר האריכו‬ ‫שהזיק לשור של הקדש‪ ,‬דקי”ל דכהאי גונא בין תם בין מועד נזק‬ ‫הרב מטה משה והרב רצוף אהבה בדרושים לכל חפציהם‪ .‬וכיון‬ ‫שלם משלם‪ ,‬מה שאין כן שור של ישראל שהזיק לשור עכו”ם‪,‬‬ ‫שנמולו והופרשו מעבודה זרה על ידי הפסח‪ ,‬נתקדשו‪ ,‬וקי”ל‬ ‫דדינו כמו שור של הקדש שהזיק לשור של הדיוט‪ ,‬דפטור כלל‪.‬‬ ‫(יבמות מ”ו‪' ).‬דהקדש מפקיע מידי שעבוד’‪ ,‬והיו נכונים לצאת מידי‬ ‫הדרן לקדמייתא דאי אמרינן דאנו עמו של הקב”ה‪ ,‬ואם כן יש לנו‬ ‫אדונים קשים בסוד קדושים‪.‬‬ ‫דין הקדש‪ ,‬פטורים אנו על חטאינו וכו’‪.‬‬ ‫הל‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫למען גדלך ותפארתך‬ ‫מהד’ מינים מוכח שתשובה ברבים אף שאין שבים‬ ‫כי אם מיראה‪ ,‬נחשב כתשובה מאהבה‬ ‫ביי די ד’ מינים זעט מען אז די כמות איז‬ ‫מכריע דעם איכות‬ ‫מ’זאגט 'הושענא למען גדלך ותפארתך’‪ .‬ס’איז דא א חקירה פון די קדמונים וואס מ’גייט‬ ‫ענדערש‪ ,‬צו בתר איכות צו בתר כמות‪ .‬ס’איז דא איין זאך וואס איז חשוב’ער‪ ,‬און ס’איז דא‬ ‫מערערע וואס זענען ווייניגער חשוב‪ ,‬אבער זיי זענען א רבים ‪ -‬זיי זענען אסאך‪ .‬איז דא מערערע‬ ‫ראיות לכאן ולכאןלו‪.‬‬ ‫איז דא א ראיה פון די גמרא אין סוכה דף ל”ז (ע”ב)‪' ,‬אמר רבה‪ ,‬לולב בימין ואתרוג בשמאל’‪,‬‬ ‫דעם לולב האלט מען אין די רעכטע האנט‪ ,‬און דעם אתרוג האלט מען אין די לינקע האנט‪.‬‬ ‫'מאי טעמא‪ ,‬הני תלתא מצוה’‪ ,‬דער לולב איז דריי מינים ‪ -‬דער לולב און די הדסים און די‬ ‫ערבות‪' ,‬והאי חדא’‪ ,‬און דער אתרוג איז נאר איינס‪ .‬ממילא‪ ,‬אין די רעכטע האנט דארף מען‬ ‫נעמען ענדערש דעם לולב ווייל ס’איז דריי מינים‪.‬‬ ‫דער מדרש (ויקרא רבה ל’ י”ב)לז זאגט‪ ,‬די ד’ מינים זענען קעגן די ד’ כתות פון כלל ישראל‪ .‬אן‬ ‫אתרוג האט א טעם וריח‪ ,‬דאס איז קעגן די בעלי תורה ומעשים טובים‪ .‬לולב איז קעגן די בעלי‬ ‫תורה‪ ,‬ער האט א טעם און ער האט נישט קיין ריח‪ .‬און דער הדס האט א ריח‪ ,‬קעגן די בעלי‬ ‫מעשים טובים‪ .‬די ערבה האט נישט קיין טעם און נישט קיין ריח‪ ,‬קעגן די וואס זיי האבן נישט‬ ‫קיין תורה און נישט קיין מעשים טובים‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫בהם מעשים טובים‪ .‬וענף עץ עבות אלו ישראל‪ ,‬מה הדס יש בו‬ ‫לו) עי בספר לקח טוב מהגר”י ענגיל ז”ל (כלל ט”ו) שהביא כמה‬ ‫ריח ואין בו טעם‪ ,‬כך ישראל יש בהם שיש בהם מעשים טובים‬ ‫וכמה ראיות מש”ס ופוסקים לכאן ולכאן‪.‬‬ ‫ואין בהם תורה‪ .‬וערבי נחל אלו ישראל‪ ,‬מה ערבה זו אין בה טעם‬ ‫לז) במדרש‪ :‬פרי עץ הדר אלו ישראל‪ ,‬מה אתרוג זה יש בו טעם‬ ‫ואין בה ריח‪ ,‬כך הם ישראל יש בהם בני אדם שאין בהם לא תורה‬ ‫ויש בו ריח‪ ,‬כך ישראל יש בהם בני אדם שיש בהם תורה ויש בהם‬ ‫ולא מעשים טובים‪ .‬ומה הקב”ה עושה להם‪ ,‬לאבדן אי אפשר‪,‬‬ ‫מעשים טובים‪ .‬כפת תמרים אלו ישראל‪ ,‬מה התמרה הזו יש בו‬ ‫אלא אמר הקב”ה יקשרו כלם אגודה אחת והן מכפרין אלו על אלו‪.‬‬ ‫טעם ואין בו ריח‪ ,‬כך הם ישראל יש בהם שיש בהם תורה ואין‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫ול‬ ‫איז דאך לכאורה דער אתרוג חשוב’ער פון זיי אלע‪ ,‬ער האט א טעם און א ריח‪ .‬עם כל זה‬ ‫איז דער 'לולב בימין’ און דער 'אתרוג בשמאל’‪ .‬פארוואס איז דער לולב בימין? ווייל ס’איז דריי‬ ‫מינים‪ .‬און אז ס’איז דריי מינים זעט מען אז כאטשיג ס’איז ווייניגער חשוב‪ ,‬ס’איז אבער א כמות‪,‬‬ ‫די כמות איז מכריע דעם איכותלח‪.‬‬ ‫תשובה ברבים האט א כח אז אפילו ס’איז נאר‬ ‫מיראה ווערן די זדונות זכיות‬ ‫דער זיידע ז”ל אין ישמח משה (פר’ האזינו בתחילת הפרשה באופן החמישילט) ברענגט‪ ,‬די גמרא (פו‪):‬מ זאגט‬ ‫אז תשובה מאהבה 'זדונות נעשה כזכיות’‪ ,‬תשובה מיראה איז 'זדונות נעשה כשגגות’‪ .‬טאמער‬ ‫א רבים טוען תשובה‪ ,‬אפילו ס’איז בלויז מיראה‪ ,‬ווערט פון זדונות ווערט זכיות‪ .‬אזוי זאגט דער‬ ‫זיידע ז”ל אין ישמח משה זכותו יגן עלינו‪.‬‬ ‫דער פעטער ז”ל (דברי יואל פר’ ויחי עמ’ תקע”א)מא ברענגט אראפ דעם ישמח משה‪ ,‬און ער זאגט אז‬ ‫דער זיידע ז”ל האט אזוי גע’פסק’נט‪ ,‬פסק’נט מען אזוי אין הימל! אז א רבים טוען תשובה אפילו‬ ‫ס’איז בלויז מיראה‪ ,‬ווערן זדונות ווערן זכיות‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫מן הדין לעשות הזדונות כזכיות כנ”ל‪ ,‬מכל מקום 'אוהבם נדבה’ אף‬ ‫לח) יש לציין שכן כתב החת”ס בחידושיו עמ”ס סוכה (לז‪ :‬ד”ה מאי‬ ‫שאין מגיע להם‪ ,‬כי נפישי זכותיה דרבים‪ ,‬והוא נכון בס”ד [וכן כתב‬ ‫טעמא) וז”ל‪ :‬לולב מרמז על כתות ישראל שיהיו אגודים זה בזה‬ ‫גם בפר’ נצבים (ד”ה עוד יתבאר אתם נצבים)]‪.‬‬ ‫כפרו אלו על אלו‪ ,‬ואתרוג הוא הצדיק הגדול אינו עמהם באגודה‪,‬‬ ‫נראה זה היה סברת רבה‪ ,‬על כן קשיא ליה דהו”ל ליטול אתרוג‬ ‫מ) במס’ יומא‪ :‬אמר ריש לקיש‪ ,‬גדולה תשובה שזדונות נעשות לו‬ ‫בימין שהוא הצדיק הגמור‪ ,‬והמשמאילים בשמאל‪ .‬וע”כ תירץ‪,‬‬ ‫כשגגות‪ ,‬שנאמר (הושע י”ד ב’) 'שובה ישראל עד ה’ אלקיך כי כשלת‬ ‫מכל מקום רבים עדיפי 'הן קל כביר לא ימאס’ (איוב ל”ו ה’)‪ ,‬אעפ”י‬ ‫בעונך’‪ ,‬הא 'עון’ מזיד הוא‪ ,‬וקא קרי ליה מכשול‪ .‬איני‪ ,‬והאמר ריש‬ ‫שזה היחיד צדיק והיינו הני תלתא מצות‪ ,‬עיי”ש‪.‬‬ ‫לקיש‪ ,‬גדולה תשובה שזדונות נעשות לו כזכיות‪ ,‬שנאמר (יחזקאל ל”ג‬ ‫י”ט) 'ובשוב רשע מרשעתו ועשה משפט וצדקה עליהם יחיה’‪ .‬לא‬ ‫לט) בישמח משה‪ :‬והנה תשובת הרבים אין לשער ולהעריך‪,‬‬ ‫קשיא‪ ,‬כאן מאהבה כאן מיראה‪.‬‬ ‫שכל מה שיוכל היחיד לתקן בעידן עידנים וזמן זמנים טובא‪ ,‬יוכלו‬ ‫הרבים לתקן ברגע אחד‪ ,‬כי 'קל כביר לא ימאס’ (איוב ל”ו ה’)‪ ,‬ואכל‬ ‫והם דבריו הק’ בס”ג פר’ ויחי תשי”ז לפ”ק (נדפס בדב”ק‬ ‫מא)‬ ‫בי עשרה שכינתא שריא (סנהדרין לט‪ ... ).‬והנה בעת תשובה שלימה‬ ‫לשובבי”ם ח”ב עמ’ רי”א)‪ ,‬ולחיבת הקודש נעתיק לשון קדשו‪ :‬דער‬ ‫דהוא תשובה מאהבה‪ ,‬זדונות נעשו לו כזכיות‪ ,‬כמו שידוע‬ ‫זיידע ז”ל אין ישמח משה טוט אויף‪ ,‬אז דעס וואס ס’איז א חילוק‬ ‫אמרם ז”ל בגמרא מסכת יומא (פו‪' ):‬לא קשיא כאן מאהבה כאן‬ ‫פון תשובה מיראה און תשובה מאהבה‪ ,‬דאס איז נאר תשובה‬ ‫מיראה’ ‪ ...‬והנה כתיב (הושע י”ד ה’) 'ארפא משובתם אוהבם נדבה’‪,‬‬ ‫דיחיד‪ .‬אבער תשובת הרבים‪ ,‬אפילו ס’איז נאר מיראה‪ ,‬נעמט‬ ‫ובתשובת הרבים מדבר‪ ,‬דהא כתיב הכל לשון רבים ‪ ...‬והנה‬ ‫מען עס אן ווי תשובה מאהבה‪ .‬און אז דער זיידע ז”ל זאגט אזוי‪,‬‬ ‫מדריגה זו של תשובה מאהבה‪ ,‬לאו כל אדם זוכה לה‪ ,‬והוא קושי‬ ‫מסתמא האט מען אזוי גע’פסק’נט בשמים! ער האט דאך נישט‬ ‫המציאות‪ ,‬וסתם תשובה הוא מיראה ‪ ...‬והנה נחזי אנן‪ ,‬דבעושה‬ ‫געזאגט חס ושלום א דבר בטל! (ועי’ בספה”ק ויואל משה מאמר ב’ סי’ ק”כ)‬ ‫תשובה מיראה לא נרפא העבירה‪ ,‬רק הוא נרפא מן העבירה‪,‬‬ ‫זאגט ער אזוי‪' ,‬אוהבם נדבה’ (הושע י”ד ה’)‪ ,‬הקב”ה געבט צו בנדבה‬ ‫דהזדון נעשה שוגג ואינו נענש על הזדון‪ ,‬וגם העבירה נעשה‬ ‫די בחינת אהבה‪ .‬אזוי זאגט ער אין פרשת האזינו‪ ,‬אין ישמח‬ ‫גוף מת בלא חיות כנודע‪ ,‬אבל לא נרפא‪ .‬אבל בעושה תשובה‬ ‫משה‪ .‬ממילא איז דאך א מציאות‪ ,‬ווען אידן קומען זיך צונעזאם‪,‬‬ ‫מאהבה‪ ,‬הרי נרפא העבירה‪ ,‬כי הזדון נעשה זכות והרע נעשה‬ ‫קען זיין 'כל בי עשרה שכינתא שריא’ (סנהדרין לט‪ ).‬און הקב”ה איז‬ ‫טוב‪ .‬והיינו אמרו ית’ בתשובת הרבים ארפא משובתם דייקא‪ ,‬כי‬ ‫זיך מרחם‪ ,‬און ער איז מקבל די תשובה!‬ ‫נעשו זכיות‪ ,‬ואף ששבים רק מיראה ואינם מגיעים אהבת הבורא‬ ‫זל‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫זעט מען פון דעם אז תשובה ברבים‪ ,‬כאטשיג ס’איז בלויז מיראה ‪ -‬א שוואכערע מדרגה‪,‬‬ ‫אבער די כמות איז מכריע דעם איכות‪ ,‬אז ס’איז א רבים איז עס פונקט אזוי ווי תשובה‬ ‫מאהבה‪.‬‬ ‫אפילו די 'בוגדים’ טוען נאר תשובה מיראה‪' ,‬נעשה‬ ‫כזכיות’ אזוי ווי מ’זעט ביים אתרוג‬ ‫קען זיין‪ ,‬אונז געפון מיר יצחק אבינו האט געזאגט פאר יעקב אבינו‪ ,‬ער איז געגאנגען נעמען‬ ‫די ברכות‪ ,‬שטייט אין פסוק (בראשית כ”ז כ”ז) 'וירח את ריח בגדיו’‪' ,‬אל תקרי בגדיו אלא בוגדיו’‬ ‫(סנהדרין לז‪).‬מב‪ ,‬די וואס זיי האבן ליידער חוטא געווען ‪ -‬געזינדיגט‪.‬‬ ‫יצחק איז דאך מבחינת גבורה (זוהר חדש פר’ תולדות דף מד‪):‬מג ‪ -‬יראה (תיקוני זוהר תיקון ע’ דף קכה‪):‬מד‪,‬‬ ‫מ’האט תשובה געטון מיראהמה‪.‬‬ ‫לכאורה איז דאך עס א שוואכע מדרגה‪ .‬האט יצחק געזאגט 'ראה ריח בני כריח שדה’‪ ,‬די‬ ‫גמרא אין מסכת תענית (כט‪):‬מו זאגט‪ ,‬וואס מיינט מען ריח שדה‪' ,‬שדה תפוחים’‪ ,‬זאגט תוספות‬ ‫(ד”ה של תפוחים)מז מ’מיינט דעם אתרוג‪.‬‬ ‫דאס וואס מ’נעמט דעם לולב אין די רעכטע האנט און דעם אתרוג אין די לינקע האנט‪ ,‬זעט‬ ‫מען אז מ’גייט בתר כמות‪ ,‬ממילא איז דאך תשובה מיראה‪ ,‬איז דאך 'זדונות נעשה כזכיות’‪ ,‬איז‬ ‫מיראה ברבים ווערט אויך זכיות‪.‬‬ ‫'הושענא למען גדלך’ וואס ווייזט אז תשובה ברבים‬ ‫ווערט פון די זדונות זכיות‬ ‫די ד’ מינים‪ ,‬איז קעגן די ד’ כתות‪' ,‬יבואו אלו ויאגדו עם אלו’ (ויקרא רבה ל’ י”ב)מח‪ .‬זאגט דער‬ ‫פעטער ז”ל אין דברי יואל (לסוכות דף ע”ט)מט‪' ,‬יבואו אלו ויאגדו עם אלו’ ווערט עס א תשובה ברבים‪,‬‬ ‫און אז ס’איז א תשובה ברבים‪ ,‬אפילו ס’איז מיראה ווערט פון זדונות זכיות‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫פ”ב) וז”ל‪ :‬ומעתה הם ג’ בעלי תשובה‪ ,‬המדריגה העליונה ביותר‬ ‫מב) בגמרא‪' :‬סוגה בשושנים’ (שיר השירים ז’ ג’)‪ ,‬שאפילו כסוגה‬ ‫שהם שבים מאהבה‪ ,‬ואחר כך אותם שהם שבים מחמת יראה מן‬ ‫בשושנים לא יפרצו בהן פרצות‪ .‬ריש לקיש אמר מהכא (שיר‬ ‫השי”ת‪ ,‬המדריגה השלישית שהם שבים מחמת יסורים ‪ ...‬האחד‬ ‫השירים ו’ ז’) 'כפלח הרמון רקתך’‪ ,‬אפילו ריקנין שבך מלאין מצות‬ ‫מצד מדת אברהם‪ ,‬שהוא מדת האהבה‪ ,‬דכתיב (ישעיה מ”א ח’) 'זרע‬ ‫כרמון‪ .‬רבי זירא אמר מהכא (בראשית כ”ז כ”ז) 'וירח את ריח בגדיו’‪,‬‬ ‫אברהם אוהבי’‪ .‬הדרך השני מצד מדת יצחק‪ ,‬שהוא מדת היראה‪,‬‬ ‫אל תיקרי 'בגדיו’ אלא 'בוגדיו’‪.‬‬ ‫דכתיב (בראשית ל”א מ”ב) 'ופחד יצחק היה לי’‪ .‬וכו’‪.‬‬ ‫מג) בזוהר חדש‪ :‬יצחק ידע ליה בדרגא דגבורה‪ ,‬דאקרי (בראשית ל”א‬ ‫מו) במס’ תענית‪' :‬ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו‬ ‫מ”ב) 'פחד יצחק’‪ ,‬ודחיל ליה לעלמין‪.‬‬ ‫ה׳’ (בראשית כ”ז כ”ז)‪ ,‬אמר רב יהודה בריה דרב שמואל בר שילת‬ ‫מד) בתיקוני זוהר‪ :‬אלין אינון יראי אלקים‪ ,‬מארי דיראה מסטרא‬ ‫משמיה דרב‪ ,‬כריח שדה של תפוחים‪.‬‬ ‫דיצחק‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫מז) בתוספות‪ :‬יש מפרשים תפוחים‪ ,‬כריח אתרוגים‪.‬‬ ‫מה) נכון להביא בזה דברי המהר”ל בנתיבות עולם (נתיב התשובה‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫חל‬ ‫מ’זאגט 'הושענא למען גדלך ותפארתך’ מיינט מען די ד’ מינים‪ .‬דער מדרש (מגלה עמוקות אופן‬ ‫ק”ד)נ זאגט אויפן פסוק (דברים ג’ כ”ד) 'אתה החלות להראות את עבדך את גדלך’‪ ,‬וואס מיינט מען‬ ‫'את גדלך’‪' ,‬ד’ מינים שבלולב’‪.‬‬ ‫די ד’ מינים איז אן הוכחה אז מ’גייט בתר כמות‪ ,‬ממילא אפילו תשובה ברבים ווערט פון‬ ‫זדונות זכיות‪.‬‬ ‫שטיי מיר יעצט הושענא רבה‪ ,‬ס’איז זייער שווער צו זאגן אז אידן קומען צו צו א בחינה פון‬ ‫תשובה מאהבה‪ ,‬אבער אפילו ס’איז בלויז תשובה מיראה‪ ,‬אבער אז ס’איז תשובה ברבים‪ ,‬ס’זיצט‬ ‫דא אן עדה קדושה ‪ -‬ס’איז אוודאי ברבים‪ ,‬ממילא קומט אויס קען מען זוכה זיין‪ ,‬ס’האט א דין ווי‬ ‫א תשובה מאהבה‪ ,‬און זדונות ווערן זכיות‪.‬‬ ‫ברכת הקודש‬ ‫ממילא וועל מיר זוכה זיין‪ ,‬דער אייבערשטער וועט מקבל זיין די תשובה פון כלל ישראל! דער‬ ‫אייבערשטער וועט מקבל זיין די תפילות פון כלל ישראל! און ער וועט חתמ’ענען פאר גאנץ כלל‬ ‫ישראל לטובה ולברכה!‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫על אלו ‪ ...‬ואתי שפיר מה שאמר הכתוב 'ראשון לחשבון עונות’‬ ‫מח) המדרש הובא לעיל (ולבקר בהיכלו אות ל”ז)‪ ,‬ושם איתא‪' :‬אמר‬ ‫במצות ד’ מינים דוקא‪ ,‬דע”י רמז ההתקשרות הרמוז בלקיחת‬ ‫הקב”ה יקשרו כלם אגודה אחת והן מכפרין אלו על אלו’ [הלשון‬ ‫ד’ מינים אלו‪ ,‬זוכים הכל לבחי’ תשובה מאהבה‪ ,‬ואף אנשים‬ ‫'יבואו אלו ויאגדו עם אלו’ כבר הובא בכמה ספרים‪ ,‬וכן הוא‬ ‫הפשוטים אשר לא יוכלו לזכות מעצמן לבחינת תשובה מאהבה‬ ‫בקדושת יו”ט במאמרי סוכות אות י’‪ ,‬ועוד]‪.‬‬ ‫מכל מקום ע”י צירוף תשובת הרבים שנתהוה ע”י רמז ד’ מינים‪,‬‬ ‫מט) בדברי יואל‪ :‬בטור (סי’ תקפ”א) הביא בשם מדרש תנחומא‬ ‫יזכו לזה גם הם‪ ,‬ועי”ז הוא 'ראשון לחשבון עונות’ כמ”ש הקדושת‬ ‫(פר’ אמור כ”ב) 'ולקחתם לכם ביום הראשון’ (ויקרא כ”ג מ’)‪ ,‬וכי ראשון‬ ‫לוי שהשי”ת מונה וסופר את העונות לזכיות‪.‬‬ ‫הוא והלא יום ט”ו הוא‪ ,‬אלא 'ראשון לחשבון עונות’ ‪ ...‬והקשה‬ ‫הב”ח (שם סי’ תקפ”א) למה תלה הכתוב דרשה זו במצות לולב‬ ‫נ) במגלה עמוקות‪ :‬רצה משה לחיות באותו הפרק שיושבין‬ ‫יותר מבמצות סוכה וחגיגה שגם הם בט”ו לחדש ולא הזכיר‬ ‫ישראל תחות צילא דהימנותא‪ ,‬והוא סוד הסוכות ‪ ...‬ולפי‬ ‫בהם ראשון על שם 'ראשון לחשבון עונות’ ‪ ...‬ולבוא אל הביאור‬ ‫שבסוכה שלנו ארבע מינים שהם סוד ד’ רגלי המרכבה‪ ,‬ונוטלין‬ ‫נקדים מ”ש בספה”ק קדושת לוי (פרשת האזינו לשבת תשובה ד”ה וידוע‬ ‫את הלולב בימין‪ ,‬זה שכתוב 'את גדלך’‪ ,‬אתרוג בשמאל זה שכתב‬ ‫מאמר) וז”ל‪ ,‬דהנה בימים האלו מר”ה ועד יוהכ”פ כל איש ואיש‬ ‫'את ידך החזקה’ שהיא יד שמאל‪ .‬וכבר האריך האר”י ז”ל שד’‬ ‫עיניו פקוחות לשוב אל ה’ מפחד ה’ ‪ ...‬אמנם בסוכות שהתשובה‬ ‫מינים שבלולב‪ ,‬הם סוד אלף כ”ד שכן עולים בחשבון [היינו‬ ‫היא מאהבת השי”ת‪ ,‬אז השי”ת מונה וסופר העונות כדי שיתהפכו‬ ‫'לולב אתרוג הדס ערבה’ בגימטריא אלף וכ”ד] ‪ ...‬והוא מספר‬ ‫לזכיות ויהיו מליצים טובים על ישראל‪ ,‬וזהו פירוש 'ראשון’‪,‬‬ ‫'את גדלך ואת ידך החזקה’‪ ,‬שהוא גם כן בגימטריא אלף כ”ד ‪...‬‬ ‫שנקרא החג הזה ראשון על שיש בו מעלת 'חשבון העונות’‬ ‫וכן בר”ת 'החלות להראת את עבדך’ ר”ת 'אעלה’‪ ,‬שהוא סוד‬ ‫וכו’ עכדה”ק ‪ ...‬ואפשר לומר להוסיף עוד על דבה”ק בהקדם‬ ‫ד’ מינים בזוהר פרשת כי תצא (רפג‪ ).‬על פסוק (שיר השירים ז’ ט’)‬ ‫מ”ש קדושת זקיני זלל”ה הישמח משה בפר’ האזינו ‪ ...‬ומעתה‬ ‫'אמרתי אעלה בתמר’‪ ,‬שהוא נוטריקון 'אתרוג ערבה לולב הדס’‪,‬‬ ‫ארווחנא טובא להבין מה שאמר הכתוב 'ראשון’ במצות נטילת‬ ‫וכו’ [ובקדושת יו”ט (סוכות אות י’) וכ”ה בדמשק אליעזר (ואתחנן אות‬ ‫לולב דוקא‪ ,‬עפ”י דברי המדרש הנ”ל (ויקרא רבה ל’ י”ב) דד’ מינים‬ ‫א’) הביאו הלשון בשם מדרש פליאה‪' :‬אתה החלות להראות את‬ ‫אלו מורים על הכתות השונות שישנם בישראל‪ ,‬וע”י לקיחת הד’‬ ‫עבדך וגו’’ אלו ד’ מינים שבלולב]‪.‬‬ ‫מינים אמר הקב”ה יוקשרו כולם אגודה אחת והם מכפרים אלו‬ ‫טל‬ ‫בנועם‬ ‫דרשת הושענא רבה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מיר וועלן זוכה זיין צו א לעכטיג יאר! א געבענטשט יאר! א‬ ‫שנת גאולה וישועה! זאלן אלע אידישע קינדער געבענטשט ווערן מיט געבענטשטע קינדער ָָאן‬ ‫ַַאן עגמת נפש! מזוני רוויחי ופרנסה בהרחבה גדולה! אריכות ימים ושנים! א רפואה שלימה פאר‬ ‫אלע אידישע קינדער! 'בנים ובני בנים עוסקים בתורה ובמצות’‪ ,‬זען תענוג ונחת פון אלע קינדער‬ ‫און אייניקלעך! ביז דער אייבערשטער וועט העלפן אז מיר וועלן זוכה זיין צו די גאולה שלימה‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַען ָָּג� ְְד ָָל ְְך ְְו ִִת ְְפ ַַא ְְרָּת�ָ ְְך הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫שליט"א‬ ‫לפ”ק‬ ‫תשפ”ו‬‫הגה"ק‬ ‫רבינושנת‬ ‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫מכ"ק‬‫ערב‬ ‫הטהור‬ ‫השובבי"ם‬‫הטהור‬‫שלחן‬ ‫ימי‬ ‫לקראת‬ ‫שלחן‬ ‫עריכת‬ ‫עריכת‬ ‫לשמוע‬ ‫אצל‬ ‫קודש אצל‬ ‫והתעוררות‬ ‫שזכינו‬ ‫דברי דברות‬ ‫כיבושיןקודש‬ ‫דברות‬ ‫השובבי"ם‬ ‫ימילפ”ק‬ ‫הטהור‬ ‫לקראת‬ ‫תשפ”ו‬ ‫שלחן‬ ‫שנת‬ ‫עריכת‬ ‫לשמוע‬ ‫והתעוררות‬ ‫תורה‬ ‫אצל‬ ‫שזכינו‬‫שמחת‬‫קודש‬ ‫כיבושין‬ ‫החג‬ ‫דברינעילת‬ ‫דברות‬ ‫לפ”ק‬ ‫תשפ”ו‬ ‫רבינושנת‬ ‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫ערב‬ ‫בביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו‬ ‫הגה"ק שליט"א‬ ‫מכ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫כלל ישראל מספרים בחג הסוכות ובשמחת תורה‬ ‫ישראל‬ ‫התפלהשל‬ ‫שהאדם‬ ‫זהובשבחן‬ ‫מספר‬ ‫והקב"ה‬ ‫מחט –‬ ‫הקב"ה‪,‬‬ ‫כחודו של‬ ‫שלפתח‬ ‫בשבחו‬ ‫פתחו לי‬ ‫ונשובהובחסדו‬ ‫והעתיד אחד‪,‬‬ ‫ה' אליך‬‫וההוה‬ ‫העבר‬ ‫השיבנו‬ ‫הקב”ה רואה‬ ‫מתפלל‬ ‫מצרף את הטוב העתיד‪ ,‬ועי”ז זוכים בדין‬ ‫'חג הסוכות' בלשון רבים איז די צוויי מיני סוכות‪,‬‬ ‫ממש'‬ ‫אשר יקרא אתכם‬ ‫'סוכות‬ ‫לכם את‬ ‫האספואון‬ ‫ואגידה‬ ‫הכבוד'‬ ‫בניו‪',‬ענני‬ ‫ויאמר‬ ‫ויקרא יעקב אלדי‬ ‫בדיןא')ווייל הקב”ה איז‬ ‫זכאי‬ ‫ארויס‬ ‫גייט‬ ‫ישראל' (ויקרא‬ ‫הימיםכ”ג(מ"ט‬ ‫מ”ד)‬ ‫באחרית‬ ‫ישראל‬ ‫אל בני‬ ‫'וידבר משה אתכלל‬ ‫מועדי ה'‬ ‫מצרף אלע מעשים טובים פונעם עתיד‬ ‫מחלוקה‬ ‫בזכרי‬ ‫גרויסע‬ ‫אבל עתה‬ ‫גערופן די‬ ‫האטא‬ ‫דא‬ ‫ס'איז‬ ‫יפחד‪,‬‬ ‫יעקב‬‫פסוק‪,‬לבי‬ ‫יעקבאין‬ ‫אל זאת‬ ‫בניו‪,‬‬ ‫ועל‬ ‫ויקראמכוון‬ ‫מעש‬ ‫ובידידער‬ ‫אין‬ ‫אזוי‬ ‫ס'קעןדיזיין‬ ‫שוחד‪,‬‬ ‫סדרה‬ ‫יקח‬ ‫אפשר‬ ‫לא‬ ‫וואך אין‬ ‫געקלערט‬ ‫ואכףדיפני‬ ‫מיראקדם‬ ‫געפונען‬ ‫האב‬ ‫איךבמה‬ ‫ידעו דורותיכם‬ ‫'למען‬ ‫הימים‪.‬‬ ‫הסוכות איז‪.‬‬ ‫באחרית‬ ‫חגאתכם‬ ‫אשרדער‬ ‫יקרא‬ ‫אתוואס‬‫תנאים‪,‬‬ ‫ואגידהדילכם‬ ‫לערב פון‬ ‫יוה”ק)‪.‬‬ ‫פלוגתא‬ ‫המיוחדא(סליחות‬ ‫האספו‬ ‫(סוכה יא‪):‬א‪,‬‬ ‫ויאמר‬ ‫גמראשם‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫אין די‬ ‫מלכות‬ ‫כי בסוכות הושבתי את בני ישראל' (ויקרא כ”ג מ”ג)‪ ,‬וואס מיינט מען דאס 'כי בסוכות הושבתי'?‬ ‫פנים אין די ראש השנה תורות (מאמר אבני‬ ‫דערייטב‬ ‫אין‬ ‫עלינו‬ ‫בניו'יגן‬ ‫זכותו‬ ‫יעקבז”ל‬ ‫דער זיידע‬ ‫אזוי‪,‬‬ ‫ממש'‪.‬רבה צ"ח ב') רבי יודן‬ ‫א‬ ‫מדרש‬ ‫'סוכות‬ ‫(בראשית‬ ‫זאגט‬ ‫עקיבא‬‫זאגט‬‫רבי‬ ‫אל‬ ‫הכבוד'‪,‬‬ ‫לענני‬ ‫'ויקרא‬ ‫'זכר‬ ‫אליעזרזייןזאגט‬ ‫רבי קעןא)‬ ‫זכרון אות ל”א)‪ ,‬זאגט א מליצה ישרה פאר כלל ישראל‪ .‬ס’קומט דער יום הדין‪ ,‬און מ’איז דן יעדן‬ ‫באשעפער‪ ,‬צום‬ ‫אמר‪' ,‬ויקרא אל בניו'‪ ,‬זאגט ער ויקרא ער האט גערופן אצום‬ ‫זאגט‪,‬ואלו‬ ‫דרכים'אלו‬ ‫פרשת‬ ‫נד‪):‬ב זאגן‬ ‫ושנתדער‬ ‫תקצ”ו דף‬ ‫נב‪ ,:‬ד’) ‪,‬‬ ‫(דרוש‬ ‫דרכיםדף‬ ‫פרשת‬ ‫שנת תקצ”ג‬ ‫דא א‬ ‫לסוכות‬ ‫חת”ס‬‫ס’איז‬ ‫ס”א‪,‬ער‪,‬‬ ‫ודרשות‬ ‫זאגט‬‫מעשים‪.‬קמ”ו‬ ‫אויף די‬ ‫(חיי אדם כלל‬ ‫דיאיינעם‬ ‫אחרונים‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫זיינע‬ ‫מיט‬ ‫זיין‬ ‫זאל‬ ‫באשעפער‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫'אל‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫הייליגן‬ ‫די סיי‬ ‫געוועןאון‬ ‫מצרףממש'‬‫'סוכות‬‫האט זיי‬ ‫אייבערשטער‬ ‫געווען סיי‬ ‫זכיות‪ ,‬דער‬ ‫אמת‪ ,‬ס'איז‬ ‫קייןביידע‬ ‫ס'איז‬‫געהאט‬ ‫נישט‬ ‫גיטין ו‪):‬‬ ‫האבן אידן‬ ‫(עירובין יג‪,:‬‬ ‫מצריםחיים'‬ ‫דבריאיןאלקים‬ ‫ווייל הזה’‬ ‫על ההר‬ ‫האלקים‬ ‫געווען‬ ‫ס'איז‬ ‫(שמות‬ ‫יעקב‬ ‫ויקרא‬ ‫רבים‪,‬‬ ‫שטיין‬ ‫געדארפטאתווען‬ ‫בלשון‬ ‫ממצרים תעבדון‬ ‫הסוכות'‬ ‫וואלט'חג‬ ‫את העם‬ ‫אנגערופן‬ ‫פשט‪ ,‬עס‬‫'בהוציאךעס‬ ‫ווערט‬ ‫דעםזאגט‬ ‫שפעטער‪,‬‬ ‫תורה פון‬ ‫מתנותוועגן‬ ‫כהונה‬ ‫און‬ ‫'עננימתן די‬ ‫הכבוד'‪,‬‬ ‫סוכות‪.‬וואס מ’האט געטון אין מדבר‪ ,‬וואס איז‬ ‫נאך זאכן‬ ‫געזעןמיני‬ ‫ביידע‬ ‫האט‬ ‫אמת‪,‬‬ ‫אייבערשטער‬ ‫ביידע‬ ‫ס'איז‬ ‫דער‬ ‫מיני איי‪,‬‬ ‫סוכות‪,‬‬ ‫צווייג’ י”ב)‪.‬‬ ‫טייטשט‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫'אל‬ ‫יעקב‬ ‫ויקרא‬ ‫שטייט‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫די‬ ‫גערופן‬ ‫נישט געווען דער רצון פון באשעפער? דער חסד פון ה’ יתברך‪ ,‬דער אייבערשטער איז מצרף‬ ‫האט‬ ‫יעקב‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫'את‬ ‫גערופן צום באשעפער‪ ,‬ער‬ ‫פונעםהאט‬ ‫עתיד‪.‬‬ ‫נישטיעקב' ער‬‫דער מדרש אמר רבי יודן 'ויקרא‬ ‫גוטעבהיכלו‬‫נאר דעם טוב העתיד‪ ,‬און נישט דאס ולבקר‬ ‫האט מתפלל געווען צום באשעפער‪' ,‬אל בניו'‪ ,‬אז דער באשעפער זאל זיין מיט‬ ‫ובדרשות חת”ס (שנת תקצ”ג)‪' :‬כל האזרח בישראל ישבו בסוכת‬ ‫א) במס’ סוכה‪ :‬דתניא‪' ,‬כי בסוכות הושבתי את בני ישראל’ (ויקרא‬ ‫בהיכלובסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ‬ ‫ולבקר וגו’ כי‬ ‫[פרש”י‪ :‬סוכות שאמר הכתוב שהושיבם‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫זיינע‬ ‫כבוד היו‬ ‫כ”ג מ”ג)‪ ,‬ענני‬ ‫(שמותממש‬ ‫וסוכות‬ ‫כבוד‬ ‫דכתיב‬ ‫שעתידין ענני‬ ‫לעשות‪,‬‬ ‫מיני סוכות‪,‬‬ ‫ראהמ”ב) ב’‬ ‫הקב”ה מה‬ ‫מצרים’ (ויקרא כ”ג‬ ‫ישראל במצרים‬ ‫ממש עשו‬ ‫לבית‬ ‫ורב טוב‬‫סוכות‬ ‫אומר‪,‬הכל‪,‬‬ ‫עקיבאלאדון‬ ‫רבילשבח‬ ‫אליעזר‪.‬‬ ‫עלינו‬ ‫רבידרכים‪:‬‬ ‫במדבר]‪ ,‬דברי‬ ‫בפרשת‬ ‫א)‬ ‫בהיכלומלחמת סיחון ועוג כמ”ש באלי’ רבה (ריש סימן תרכ”ה‪ ,‬בשם‬ ‫בשעת‬ ‫ולבקר‬ ‫ג’ ז’) 'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’‪ ,‬אמר הקב”ה‬ ‫להם ישראל‪ ,‬שהקב”ה אינו דן את האדם כי אם באשר הוא שם‪ ,‬ואף‬ ‫סוכות]‪.‬‬ ‫עושים‬ ‫היו‬ ‫חנייתן‬ ‫בשעת‬ ‫החמה‬ ‫מפני‬ ‫[פרש”י‪:‬‬ ‫שם)חיים’‬ ‫אלקים‬ ‫דברי(שמות‬ ‫ואלודכתיב‬ ‫'ואלוהיינו‬ ‫אות ד’)‬ ‫לעשות‪,‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫העתידים‬ ‫לפילקמן‬ ‫המעשים‬ ‫המובא‬‫הרוקחדנם‬ ‫איני‬ ‫בראשו‬ ‫שבעת ימים‬‫וגמולו ישיב‬ ‫זמנו‪,‬תשבו‬ ‫מ”ב)ן לפי‬ ‫'בסכת‬ ‫כ”גלו עו‬ ‫יחשב ה’‬ ‫לא (ויקרא‬ ‫לחטא‬ ‫כתיב‬ ‫אדם‪:‬‬‫שעתיד‬ ‫ב) בחיי‬ ‫להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה‪ :‬ויקרא‬ ‫‪.‬‬ ‫ו‪):‬‬ ‫לאל‬ ‫גיטין‬ ‫יג‪,:‬‬ ‫ויקרא יעקב אל בניו ‪ ...‬רבי יודן אמר ויקרא יעקב‬ ‫(עירובין‬ ‫א‪.‬‬ ‫כי שמעתי את צעקתם‪ ,‬אף על פי שידעתי מכאוביו‪ .‬יודע אני‬ ‫הוא‬ ‫מארץ‬‫חסד‬ ‫חפץוגו’‬ ‫אינובניכן‪ ,‬כי‬ ‫ישראל‬ ‫הטובהאת‬ ‫הושבתי‬ ‫לענין‬ ‫כי אבל‬ ‫בסכות‬ ‫ושעתו‪.‬‬ ‫ידעומקומו‬ ‫דורותיכם‬ ‫למעןלפי‬ ‫אמרנמנע‬ ‫אחא איני‬ ‫רבי פי כן‬ ‫ואף על‬ ‫האספווכו’‪,‬‬ ‫וגו' ‪...‬‬ ‫ויאמר במדבר‬ ‫עתידין ‪...‬‬ ‫להכאיבני‬ ‫לצורך בניו)‬ ‫כשהיו אל אלכמה‬ ‫וכן שקרא‬ ‫משמע‬ ‫שעתיד את בניו‬ ‫לעשות ‪...‬‬ ‫הושבתי’ כתיב‬ ‫מדלא כתיב‬ ‫להש"י‪ .‬ודייק‬ ‫כמעשהו‬ ‫חסר‪ ,‬וכאן 'בסכות‬ ‫לאיש‬ ‫'בסכת’‬ ‫יעקב לאל‪:‬‬ ‫להיטיב‬ ‫כתיב‬ ‫ומרבה‬ ‫מתחלה‬ ‫מצרים’‪,‬‬ ‫הלשכות‪.‬‬ ‫בדברי רביה”ק ז”ל בדברי יואל‪ ,‬שהביא רבינו‬ ‫[ודבריהםאתהובאו‬ ‫ויאספו וגו' ויטהרו‬ ‫כ"ח‪-‬ל')‬ ‫ענני כבוד‪,‬‬ ‫(נחמיה יב‬ ‫סוכות של‬ ‫סוכות אמר‬ ‫שישבו‪ ,‬א’‬ ‫מה דאת‬‫היך מיני‬ ‫הטהרו‪,‬‬ ‫להורות ב’‬ ‫מלא‪ .‬אלא‬ ‫בהמשך הדברים‪].‬‬ ‫וא’ סוכות ממש בשעה שצרו על העיירות במלחמות סיחון ועוג‪.‬‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫במ‬ ‫'סוכות ממש' איז א זכר אז די אידן זענען ארויס פון די‬ ‫ענני הכבוד מיט מסירת נפש‪ ,‬מקיים צו זיין מצות ה'‬ ‫דער פעטער ז”ל אין דברי יואל (לסוכות אות ה')ג‪ ,‬ברענגט ער אראפ רבי עקיבא‪ ,‬מבאר צו זיין‬ ‫‪ -‬רבי אליעזר פארשטייט מען בפשטות‪' ,‬זכר לענני הכבוד'‪ ,‬ס'איז אראפגעקומען פון הימל‬ ‫עפעס א הימלישע זאך‪ ,‬אונז קען מיר היינט נישט פארשטיין וואס דאס איז געווען‪ ,‬אבער ס'איז‬ ‫אראפגעקומען 'ענני הכבוד'‪ ,‬ס'האט ארומגענומען כלל ישראל‪ ,‬ס'האט געהיטן כלל ישראל‪,‬‬ ‫ס'איז געווען אזא גרויסע הימלישע מתנה פונעם הייליגן באשעפער ‪ -‬רבי עקיבא זאגט 'סוכות‬ ‫ממש'‪ ,‬וואס איז 'סוכות ממש' אז מ'מאכט א נס וואס מ'איז געזעסן אין די סוכה?‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ווייל דער רוקח (סימן רי”ט)ד זאגט‪ ,‬ווען מ'איז ארויסגעגאנגען אין די מלחמה אויף ערי‬ ‫האמורי ביי סיחון ועוג‪ ,‬האט מען געמוזט ארויסגיין פון די ענני הכבוד כדי צו מלחמה האלטן‬ ‫מיט סיחון ועוג‪.‬‬ ‫איז מען ארויסגעגאנגען פון די ענני הכבוד‪ ,‬האט מען נישט געהאט קיין מגן ומחסה‪ .‬אבער‪,‬‬ ‫האבן זיי געהאט מסירות נפש‪ ,‬מ'גייט ארויס פון די ענני הכבוד וואס האט זיי באשיצט די אלע‬ ‫יארן‪ ,‬מקיים צו זיין די מצות ה' צו גיין אין די מלחמה‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ולשון יכול לשלוט בהם ‪ ...‬ומעתה כשנצטוו בגזירת ה’ לצאת מן‬ ‫ג) בדברי יואל‪ ... :‬החיי אדם (כלל קמ”ו ס”א ‪ -‬הובא לעיל ולבקר בהיכלו אות‬ ‫העננים למלחמה‪ ,‬היה להם בזה מסירת נפש גדול לקיים מצות ה’‪,‬‬ ‫ב’) כתב ‪ ...‬וכ”כ גם מרן החת”ס זלה”ה בדרשותיו לסוכות (שנת‬ ‫כי שם בחוץ לא היה להם הגנה מן האויבים‪ ,‬אבל בזכות שקיימו‬ ‫תקצ”ג דף נב‪ ,:‬ושנת תקצ”ו דף נד‪ - :‬הובא ג”כ שם)‪ ,‬אמנם לכאורה קשה על‬ ‫מצות ה’ במסירת נפש נעשה להם נס שגם הסוכות ממש שעשו‬ ‫זה‪ ,‬דהנה בשלמא מה שכתבו שישבו בסוכות ממש בשעה שצרו‬ ‫להם הי’ בהם כח הגנה להגן עליהם מן האויבים כמו בענני הכבוד‬ ‫על העיירות‪ ,‬הן כדברים האלה כתב גם הרוקח ז”ל (סי’ רי”ט)‪ ,‬אמנם‬ ‫‪ ...‬ולפי”ז א”ש אף למ”ד 'סוכות ממש עשו להם’ מה שנצטוינו‬ ‫מה דארכביה אתרי רכשי לפרש מה שכתב הכתוב 'בסוכות’‬ ‫לעשות זכר לזה‪ ,‬כי גם בהם הי’ נס והגנה מן האויבים‪.‬‬ ‫מלא‪ ,‬להורות על שניהם גם יחד‪ ,‬זהו לכאורה דלא כמאן ‪ ...‬גם‬ ‫יש לדקדק למ”ד 'סוכות ממש עשו להם’‪ ,‬מאי רבותא 'דבסוכות‬ ‫ובברך משה (לסוכות מאמר סוכת שלם אות ד’ ‪ -‬שהביא רבינו בהמשך הדברים)‬ ‫הושבתי’ שצוה השי”ת לעשות מצות סוכה זכר להושבת בנ”י‬ ‫הביא דבריו הק’ בזה”ל‪ :‬וי”ל בהקדם מה ששמעתי ממרן דודי‬ ‫בסוכות‪ ,‬והלא כן דרך כל הולכי מדבריות לעשות סוכה לבל יכם‬ ‫זללה”ה לבאר שיטת רבי עקיבא 'סוכות ממש עשו להם’ ‪...‬‬ ‫שרב ושמש‪ ,‬ומה נס היה בזה שצוונו השי”ת שנעשה זכר אליו‪,‬‬ ‫ועל כן נצטוינו לעשות זכר על זה‪ ,‬ותכלית המצוה ללמד את בני‬ ‫וכן דקדקו הב”י שם והקרבן אהרן בביאורו על התו”כ ‪...‬‬ ‫ישראל לדורותיהם לקיים מצות ה’ במסירות נפש‪ ,‬ועל זה נאמר‬ ‫'למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל’ ומהם‬ ‫ילמדו וכן יעשו דורות הבאים לעשות רצון קונם במסירות נפש‪,‬‬ ‫ועתה נבא ליישב אליבא דר”ע דאמר 'סוכות ממש עשו להם’ ‪...‬‬ ‫עכ”ד‪.‬‬ ‫אמנם כבר הבאנו דברי הרוקח 'דסוכות ממש עשו להם’ בשעה‬ ‫שיצאו לצור על העיירות בשעת מלחמת סיחון ועוג‪ ,‬שהרי‬ ‫ד) ברוקח‪' :‬בסכות תשבו שבעת ימים למען ידעו דורותיכם כי‬ ‫בשעת מלחמה הוכרחו לצאת מן העננים‪ ,‬וכמ”ש אצל מלחמת‬ ‫בסכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים’‬ ‫עמלק (שמות י”ז ט’) 'צא הלחם בעמלק’ ודרשו רז”ל (מכילתא בשלח‬ ‫(ויקרא כ”ג מ”ג) ומרעמסס באו לסכות‪ ,‬על אותן סוכות היה אומר‬ ‫פר’ עמלק פ”א) 'צא מן הענן’‪ ,‬ובאותה שעה הוצרכו לעשות סוכות‬ ‫רבי אליעזר 'סוכות ממש היה’‪ ,‬ר’ עקיבא אומר 'ענני כבוד היו’‬ ‫ממש‪ .‬והנה העננים היו מגינים עליהם מן האויבים‪ ,‬וכל זמן שהיו‬ ‫[כ”ה גירסת התו”כ והפסיקתא בשיטת ר”א ור”ע]‪ ,‬וכן פירשו‬ ‫ישראל תחת ענני הכבוד היו שמורים מכל רע ולא היה שום אומה‬ ‫גמ‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫מאכט מען א זכר פאר די 'סוכות ממש'‪ ,‬אז אידן האבן נישט געקוקט אויף זיך‪ ,‬אויף די‬ ‫באקוועמליכקייט וואס איז געווען‪ ,‬נאר מ'איז ארויס טון ‪ -‬מקיים צו זיין די מצות ה'‪ .‬ממילא פון‬ ‫דעם וועט מען ארויסלערנען אויפן גאנצן לעבן אן ענין פון מסירות נפש‪ .‬אזוי שטייט אין דברי‬ ‫יואל‪ ,‬איז ער אביסל מסביר דאס ענין פון רבי עקיבא'ס שיטה 'סוכות ממש'‪.‬‬ ‫'אני לדודי ודודי לי'‪ ,‬אונז זאג מיר דעם שבח פון‬ ‫הקב”ה‪ ,‬און הקב”ה זאגט דעם שבח פון כלל ישראל‬ ‫דער טאטע ז”ל (ברך משה לסוכות מאמר סוכת שלם אות ד') איז מוסיף זייער א שיינע ענין אויף דעם‪.‬‬ ‫ס'שטייט אין קדושת לוי פרשת בא (ד”ה ואמרתם זבח פסח)ה‪' ,‬אני לדודי ודודי לי' (שיר השירים ו' ג')‪ ,‬אונז‬ ‫זאג מיר דעם שבח פון הקב”ה‪ ,‬און הקב”ה זאגט דעם שבח פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫אזוי ווי די גמרא (ברכות ו‪).‬ו זאגט‪' ,‬תפילין דמרי עלמא מה כתיב בהו'‪ ,‬וואס שטייט אין די‬ ‫תפילין פון הייליגן באשעפער? 'ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ' (דברי הימים‪-‬א' י”ז כ”א)‪ .‬וואס‬ ‫שטייט אין די תפילין פון כלל ישראל? 'שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד' (דברים ו' ד')‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫(ברכות ו‪' ).‬תפילין דמארי עלמא מה כתיב בהו מי כעמך ישראל‬ ‫'כי בסכות הושבתי’‪ .‬ויש מפרשים כשצרו על ארץ האמורי של‬ ‫כו’’‪ ,‬או לספר בשבח של הקב”ה דהוא תפילין של ישראל שכתוב‬ ‫סיחון ועוג ועל כרכים שבארץ כנען‪ ,‬אז ישבו ישראל בסכות‪ ,‬כמו‬ ‫בהם שבח השי”ת‪ ,‬דהיינו 'שמע’‪' ,‬קדש’‪' ,‬והיה כי יביאך’‪ .‬ונמצא‬ ‫שכתוב (שמואל‪-‬ב’ י”א י”א) 'וארון וישראל ויהודה יושבים בסכות’‪,‬‬ ‫תמיד אנו מספרים שבח השי”ת‪ ,‬והשי”ת מספר שבח ישראל‪.‬‬ ‫כי בשדה היה מסכך עליהן עד שכבשו רבת בני עמון‪ ,‬כך ישראל‬ ‫והנה 'חג המצות’ נקרא על שבח ישראל‪ ,‬ועיין ברש”י על פסוק‬ ‫עד שכבשו ארץ כנען‪ ,‬זהו 'כי בסכות הושבתי את בני ישראל’‬ ‫(שמות י”ב ל”ט) 'ויאפו את הבצק עוגות מצות כו’ וגם צדה’‪ ,‬ועיין‬ ‫כשצרים את האומות‪ ,‬וכל זמן שלא כבשו וחלקו קורא 'יציאת‬ ‫ברש”י מגיד שבחן של ישראל כו’‪ ,‬שמפורש בקבלה (ירמיה ב’‬ ‫מצרים’ כמו שכתוב (דברים ד’ מ”ו) 'אשר הכה משה ובני ישראל‬ ‫ב’) 'זכרתי לך כו’’ עיי”ש‪ ,‬ונמצא נקרא 'חג המצות’ על שם שבח‬ ‫בצאתם ממצרים’‪ ,‬והיא שנת הארבעים‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫ישראל שאפו את הבצק עוגות מצות‪ ,‬ולזה בתורה נקרא יו”ט זה‬ ‫ה) בקדושת לוי‪' :‬ואמרתם זבח פסח הוא לה’’ (שמות י”ב כ”ז)‪ ,‬והנה‬ ‫בשם 'חג המצות’ כביכול השי”ת מספר שבח של ישראל‪ .‬ואנו‬ ‫יש להבין שאנו קורין את יו”ט המכונה בתורה בשם 'חג המצות’‬ ‫קורין היו”ט בשם 'פסח’ על שם שבח השי”ת 'ואמרתם זבח פסח‬ ‫אנו קורין אותו 'פסח’‪ ,‬והיכן רמז זה בתורה לקרוא יו”ט זה בשם‬ ‫הוא לה’ אשר פסח כו’’‪ ,‬שהוא שבח השי”ת‪ ,‬על דרך הפסוק 'אני‬ ‫'פסח’‪ ,‬והלא בכל התורה (שמות כ”ג ט”ו‪ ,‬ושם ל”ד י”ח‪ ,‬ויקרא כ”ג ו’‪ ,‬דברים‬ ‫לדודי ודודי לי’ [וכ”כ גם בדרוש זכירת יציאת מצרים]‪.‬‬ ‫ט”ז ט”ז) נקרא יו”ט זה בשם 'חג המצות’‪ .‬והנה כתיב (שיר השירים‬ ‫ו) במס’ ברכות‪ :‬אמר ליה רב נחמן בר יצחק לרב חייא בר אבין‪,‬‬ ‫ו’ ג’) 'אני לדודי ודודי לי’‪ ,‬היינו שאנו מספרים שבחו של הקב”ה‬ ‫הני תפילין דמרי עלמא מה כתיב בהו‪ .‬אמר ליה 'ומי כעמך ישראל‬ ‫והקב”ה מספר שבח של ישראל‪ .‬וכן הוא שאנו מניחין תפילין‬ ‫גוי אחד בארץ’ (דברי הימים‪-‬א’ י”ז כ”א)‪ .‬ומי משתבח קודשא בריך‬ ‫וכתיב בהן שבח של הקב”ה‪ ,‬והקב”ה מניח תפילין שכתוב בהן‬ ‫הוא בשבחייהו דישראל‪ .‬אין‪ ,‬דכתיב (דברים כ”ו י”ז) 'את ה׳ האמרת‬ ‫שבח ישראל‪ .‬ובזה יובן מה שכתוב בתנא דבי אליהו (לא נמצא‬ ‫היום’‪ ,‬וכתיב (שם פסוק י”ח) 'וה׳ האמירך היום’‪ ,‬אמר להם הקב”ה‬ ‫לפנינו‪ ,‬ועי’ ויק”ר ב’ ה’) דמצוה לספר שבחן של ישראל‪ ,‬ויש להשי”ת‬ ‫לישראל‪ ,‬אתם עשיתוני חטיבה אחת בעולם‪ ,‬ואני אעשה אתכם‬ ‫נחת רוח מזה שמספר בשבחן של ישראל‪ .‬ונראה הטעם‪ ,‬משום‬ ‫חטיבה אחת בעולם‪ .‬אתם עשיתוני חטיבה אחת בעולם‪ ,‬שנאמר‬ ‫דאסור להסיח דעת מתפילין (מנחות לו‪ ,):‬ומצוה על כל אדם לעסוק‬ ‫(דברים ו’ ד’) 'שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד’‪ ,‬ואני אעשה אתכם‬ ‫תמיד בתפילין‪ ,‬דהיינו או לספר השבח של ישראל‪ ,‬דהיינו תפילין‬ ‫חטיבה אחת בעולם‪ ,‬שנאמר 'ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ’‪.‬‬ ‫דמארי עלמא שכתוב בהן שבח של ישראל כדאמרינן בגמרא‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫דמ‬ ‫אין די תורה שטייט 'חג המצות' שבח פון כלל ישראל‪,‬‬ ‫און די אידן רופן דאס אן 'פסח' דער שבח פון הקב”ה‬ ‫ס'איז באקאנט דאס ווארט פון קדושת לוי‪ ,‬די תורה זאגט אלעמאל (שמות כ”ג ט”ו‪ ,‬ושם ל”ד י”ח‪,‬‬ ‫ויקרא כ”ג ו'‪ ,‬דברים ט”ז ט”ז) 'חג המצות'‪ ,‬און אידן רופן אן 'פסח' דעם יום טוב‪.‬‬ ‫'פסח' דאס איז שבח פון הקב”ה‪' ,‬שפסח הקב”ה על בתי בני ישראל' (שמות י”ב כ”ז)‪ ,‬אידן רופן‬ ‫'פסח' שבח פון הקב”ה‪ .‬אין די תורה שטייט איבעראל 'חג המצות'‪' ,‬חג המצות' איז שבח פון‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬זיי זענען ארויסגעגאנגען 'בארץ לא זרועה' (ירמיה ב' ב')‪' ,‬וגם צדה לא עשו להם' (שמות י”ב‬ ‫ל”ט)ז‪ ,‬זיי האבן נישט געקוקט אויף גארנישט‪ ,‬די אמונה פשוטה אין בורא כל העולמים דאס ווייזט‬ ‫דער 'חג המצות'‪ ,‬אזוי איז באקאנט דאס ווארט פון קדושת לוי‪.‬‬ ‫אידן מאכן יו”ט סוכות 'זכר לענני הכבוד' שבחו של הקב”ה‪,‬‬ ‫און הקב”ה רופט עס 'סוכות ממש' שבחן של ישראל‬ ‫דער טאטע ז”ל זאגט אזויח‪ ,‬די 'ענני הכבוד' דאס איז שבחו פון הקב”ה‪ ,‬דאס איז אז דער‬ ‫אייבערשטער הטוב והמטיב האט געגעבן פאר כלל ישראל אזא מתנה חשובה ווי די ענני‬ ‫הכבוד‪ ,‬די גרויסקייט און גוטסקייט פון הייליגן באשעפער וואס האט געשוינט כלל ישראל‪ ,‬און‬ ‫ער האט זיי געגעבן אזא מתנה‪ ,‬איז דאס שבח פון הקב”ה‪.‬‬ ‫'סוכות ממש'‪ ,‬דאס ווייזט ‪ -‬ווי ס'שטייט אין דברי יואל ‪ -‬אז אידן זענען ארויסגעגאנגען מיט‬ ‫מסירות נפש‪ ,‬זיי האבן נישט געקוקט אויף זיך‪ ,‬זיי האבן נישט געקוקט‪ ,‬מ'גייט ארויס פון די‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫הסוכות‪ ,‬כי 'ענני הכבוד’ מורה על שבחו של הקב”ה שהטיב עמנו‬ ‫ז) וז”ל רש”י שם‪' :‬וגם צדה לא עשו להם’ לדרך‪ .‬מגיד שבחן‬ ‫בטובו ובחסדו הגדול‪ ,‬והקיפנו בענני כבודו להגן עלינו ולשמרינו‬ ‫של ישראל‪ ,‬שלא אמרו היאך נצא למדבר בלא צידה‪ ,‬אלא האמינו‬ ‫מכל רע‪' .‬וסוכות ממש’ מורה על שבחן של כנסת ישראל שקיימו‬ ‫והלכו‪ .‬הוא שמפרש בקבלה (ירמיה ב’ ב’) 'זכרתי לך חסד נעוריך‬ ‫מצות ה’ במסירות נפש‪ ,‬ויצאו מן העננים להלחם עם מלכי האמורי‬ ‫אהבת כלולתיך לכתך אחרי במדבר בארץ לא זרועה’‪ ,‬מה שכר‬ ‫כאשר צוה ה’‪ .‬והנה בני ישראל עושים סוכות כדי להלל ולשבח‬ ‫מפרש אחריו 'קדש ישראל לה’ וגו’’‪.‬‬ ‫את הקב”ה על חסדיו שעשה עמנו בענני הכבוד‪ ,‬אבל הקב”ה‬ ‫בשמים ממעל משתבח בהם בישראל ואומר כי הסוכות הן על‬ ‫ח) בברך משה‪' :‬בסכת תשבו שבעת ימים כל האזרח בישראל‬ ‫שם שבחן של ישראל שקיימו מצות ה’ במסירות נפש‪ .‬והשתא‬ ‫ישבו בסכת למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני‬ ‫רבי אליעזר ורבי עקיבא מר אמר חדא ומר אמר חדא ולא פליגי‪,‬‬ ‫ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים’ (ויקרא כ”ג מ”ג) איתא בגמרא‬ ‫כי רבי אליעזר אומר 'ענני כבוד היו’‪ ,‬והוא הטעם שבני ישראל‬ ‫(סוכה יא‪' ):‬כי בסוכות הושבתי את בני ישראל’ ענני הכבוד היו‪,‬‬ ‫עושים סוכות‪ .‬ורבי עקיבא אומר 'סוכות ממש עשו להם’‪ ,‬והוא‬ ‫דברי רבי אליעזר‪ ,‬רבי עקיבא אומר סוכות ממש עשו להם‪.‬‬ ‫הטעם של הקב”ה במצות סוכה‪ .‬ואשר על כן העתיק הטור טעמו‬ ‫ובטור (או”ח סי’ תרכ”ה) כתב שמצות סוכה הוא זכר לענני הכבוד‪,‬‬ ‫של רבי אליעזר שעושים סוכות 'זכר לענני הכבוד’‪ ,‬כי אנו כנסת‬ ‫והקשו המפרשים מדוע נקט כרבי אליעזר לגבי רבי עקיבא‪ ,‬והרי‬ ‫ישראל עמו וצאן מרעיתו‪ ,‬זהו עבודתינו לעסוק בשבחו של מקום‬ ‫כללא אית לן (עירובין מו‪ ):‬הלכה כרבי עקיבא מחבירו‪ .‬וי”ל בהקדם‬ ‫להודות ולהלל לשמו הגדול על רוב רחמיו וחסדיו ואנו עושים‬ ‫מה ששמעתי ממרן דודי זללה”ה ‪ ...‬עוד זאת נקדים מה שכתב‬ ‫סוכות 'זכר לענני הכבוד’ שהטיב ה’ עמנו‪.‬‬ ‫בקדושת לוי ‪ ...‬עכ”ד הנחמדים‪ .‬וכדברים האלו י”ל גם לגבי חג‬ ‫המ‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫ענני הכבוד‪ ,‬מ'דארף גיין אין מלחמה מיט סיחון ועוג‪ ,‬גייט מען ארויס פון די ענני הכבוד‪ ,‬דאס‬ ‫איז שבח פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫זאגט ער אזוי‪ ,‬אידן מאכן יום טוב סוכות‪ ,‬און זיי האבן אינזין שבחו פון הקב”ה‪ ,‬דער שבח פון‬ ‫הקב”ה אז ער האט געגעבן די ענני הכבוד‪ .‬הקב”ה אין הימל רופט עס אויך אן 'חג הסוכות'‪ ,‬ער‬ ‫רופט עס אן 'חג הסוכות'‪ ,‬שבחן של ישראל וואס זענען ארויסגעגאנגען פון די ענני הכבוד מיט‬ ‫מסירות נפש מקיים צו זיין [מצות ה']‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬לויט רבי אליעזר איז די 'זכר לענני הכבוד' שבחו של הקב”ה‪ ,‬און לויט רבי עקיבא‬ ‫איז 'סוכות ממש' איז דאס שבחו פון כלל ישראל‪ ,‬אזוי קומט אויס ‪ -‬דער טאטע ז”ל זאגט‬ ‫אזוי‪.‬‬ ‫די 'מועדי ה'' איז 'אל בני ישראל'‪ ,‬דער שבח פון כלל ישראל‬ ‫איך האב געקלערט‪ ,‬ס'שטייט אין פסוק‪' ,‬וידבר משה'‪ ,‬משה רבינו האט געזאגט 'מועדי ה''‪,‬‬ ‫וואס איז מועדי ה'? 'אל בני ישראל'‪ .‬די מועדי ה' וואס דער אייבערשטער זאגט‪ ,‬וואס זענען די‬ ‫מועדים? 'אל בני ישראל' דער שבח‪ ,‬דאס איז סיי ביי פסח און סיי ביי סוכות‪ ,‬די מועדי ה' וואס‬ ‫דער אייבערשטער זאגט‪ ,‬איז 'אל בני ישראל'‪.‬‬ ‫'שבחן של ישראל' הושענא רבה‪ ,‬שמיני עצרת‪ ,‬שמחת תורה‬ ‫איך האב געוואלט זאגן דא אפאר ווערטער פאר די אידן דא‪ .‬מ'געזעגנט זיך פונעם יום‬ ‫טוב‪ .‬ס'איז דורכגעגאנגען א חודש אלול‪ ,‬ראש השנה‪ ,‬עשרת ימי תשובה מיט יום כיפור‪ ,‬מיט‬ ‫יום טוב סוכות‪ ,‬מיט שמיני עצרת‪ ,‬שמחת תורה‪' .‬וידבר משה את מועדי ה' אל בני ישראל'‪,‬‬ ‫ארויסברענגען די שבחן של ישראל‪ ,‬איך וועל רעדן פון דעם לעצטן יום טוב וואס איז געווען‪,‬‬ ‫שמיני עצרת און שמחת תורה‪ .‬זאגן וואס איז דא געווען‪ ,‬אונז האב מיר געהאט דא דריי טעג‬ ‫יום טוב‪ .‬איך האב נאכגעזאגט (ליל הושענא רבה)ט אז דער הייליגער דברי חיים האט אמאל געזאגט‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫נאכט‪ ,‬א הייליגע נאכט‪.‬‬ ‫ט) בהדברות קודש ליל הושענא רבה האריך כ”ק מרן רבינו‬ ‫מ’זאגט [נאך]‪ ,‬ער האט געזאגט ‪ -‬דער דברי חיים ‪ -‬מ’האט אים‬ ‫שליט”א בגודל קדושת היום של הושענא רבה‪ ,‬ובסיום דבריו‬ ‫געפרעגט פון א שטאט אויף די צווייטע טעג סוכות‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫אמר בזה”ל‪ :‬דאס וואס מ’טוט איז אלעס מנהגים ‪ -‬מנהגי קודש‪.‬‬ ‫מ’זאל זיך פירן ‪ -‬מ’האט געפרעגט אויף עפעס א מנהג‪ .‬האט ער‬ ‫די נאכט פון הושענא רבה איז פון אר”י הקדוש‪ ,‬מ’זאל ליינען ‪-‬‬ ‫געזאגט‪“ ,‬דריי נעכט נישט שלאפן‪ ,‬דריי טעג נישט עסן”‪ ,‬אזוי האט‬ ‫פאר חצות זאל מען ליינען משנה תורה‪ ,‬און נאך חצות זאל מען‬ ‫דער הייליגער דברי חיים געזאגט‪“ ,‬דריי נעכט נישט שלאפן און‬ ‫זאגן תהלים‪ .‬פארוואס דאס איז אזוי? פרעגט מען נישט קיין‬ ‫דריי טעג נישט עסן”‪ ,‬אזוי האט ער געזאגט‪ .‬איז די ערשטע נאכט‬ ‫קשיות! דער אר”י הקדוש האט אזוי געזען‪ ,‬ער האט אזוי געזען‬ ‫איז הושענא רבה אויפדערנאכט‪ ,‬א הייליגע נאכט [ואח”כ סיים‬ ‫בשמי שמים‪ ,‬אזוי דארפן אידן צו טון! און אזוי האבן זיך געפירט‬ ‫בברכת הקודש]‪.‬‬ ‫ערליכע אידן מקדמת דנא‪ ,‬הושענא רבה איז געווען אן ערנסטע‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫ומ‬ ‫‪ -‬איינער האט אים געפרעגט ווי אזוי ער זאל פירן דריי טעג יום טוב? האט ער אים געזאגט‪,‬‬ ‫“דריי נעכט נישט שלאפן און דריי טעג נישט עסן”‪ ,‬דאס מיינט הושענא רבה‪ ,‬שמיני עצרת און‬ ‫שמחת תורה‪.‬‬ ‫שבחן של ישראל‪ ,‬וואס מ'איז געווען דא הושענא רבה‪ ,‬שמיני עצרת‪ ,‬שמחת תורה‪ ,‬דריי טעג‬ ‫נישט געגעסן און דריי נעכט נישט געשלאפן! דאס איז געווען יום טוב!‬ ‫'וידבר משה את מועדי ה' אל בני ישראל'‪ ,‬ווער ס'האט באטראכט ווי אזוי אידן זענען‬ ‫געשטאנען דא אין בית המדרש מיט די הקפות‪ ,‬זיך מדבק געווען אין די הייליגע תורה‪ ,‬אינעם נותן‬ ‫התורה‪ ,‬מיט אזא ערנסטקייט‪ ,‬מיט אזא מין געהויבנקייט‪ ,‬ריקודין של מצוה‪ .‬מ'האט געזען‪ ,‬אידן‬ ‫האבן געטאנצט מיט די תורה! אידן האבן געטאנצט מיט די תורה‪ ,‬נישט גארנישט קיין אנדערע‬ ‫זאך! גארנישט נישט קיין גשמיות! כולו איז געווען 'כולו אומר כבוד'‪ ,‬כבוד שמים‪ ,‬כבוד התורה‪.‬‬ ‫אידן האבן געטאנצט מיט די תורה‪.‬‬ ‫מ'האט זיך איינגעוויקלט אינעם טלית‪ ,‬אדער ביי די נאכט מיט די שטריימל און די בעקיטשע‪,‬‬ ‫זיך איינגעוויקלט אין זיך‪ ,‬זיך מדבק געווען‪ ,‬משמח געווען אז דער אייבערשטער האט געגעבן‬ ‫א תורה פאר אידישע קינדער‪ .‬מ'טאנצט‪ ,‬מ'איז בשמחה‪ .‬די 'אשר בחר בנו מכל עם'‪ ,‬דאס איז‬ ‫געזאגט געווארן ‪ -‬דאס איז נישט משפה ולחוץ ‪ -‬דאס איז ווערטער פון פנימיות הלב איז דאס‬ ‫ארויסגעקומען‪ ,‬די שמחה של מצוה‪ ,‬אזא שמחה עילאה‪ ,‬ארויסגעברענגט פון די פנימיות פון‬ ‫הארץ פון אידישע קינדער א קשר צו די הייליגע תורה‪ ,‬א קשר צום הייליגן באשעפער‪ ,‬אזוי פון‬ ‫טיפעניש פון הארץ‪ .‬אזוי‪ ,‬דאס איז נישט ‪ -‬ווער ס'האט צוגעקוקט די ריקודין של מצוה פונעם‬ ‫ציבור‪ ,‬דאס איז געווען אזוי אמת'דיג א שמחה אמיתית‪ ,‬אזוי ווי א חסידישער איד טאנצט‪,‬‬ ‫חסידישע אידן פירן זיך‪ ,‬אזוי ווי דער זיידע ז”ל דער ייטב פנים האט אראפגעלייגט אז אזוי‬ ‫דארף צו זיין שמחת תורה‪ ,‬וואס שמחת תורה מיינט י‪ .‬ס'איז געווען אזוי אויף אזא געהויבענע‬ ‫געהויבענע בחינה‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫האט עס מלקט געווען ‪ -‬יעדער האט זיך עס געמאכט לויט זיין‬ ‫י) מן הנכון להביא דברי כ”ק מרן רבינו שליט”א בנעילת החג‬ ‫בחינת הנפש‪ .‬אין צאנז איז דא‪ ,‬אין דינוב איז דא ‪ -‬אין קורצן‬ ‫שמחת תורה שנת תשפ”ג לפ”ק‪ :‬איך וויל אביסל רעדן דא‪ ,‬זאגן‬ ‫אלע רבי’ס האבן געהאט א סדר אין די הקפות‪ .‬דער ייטב לב‬ ‫פון די הקפות‪ .‬איך האב דערמאנט די הקפות וואס אונז האבן‬ ‫האט אראפגעלייגט כוחות און ער האט מסדר געווען די הקפות‪,‬‬ ‫מיר‪ .‬דער זיידע ז”ל דער עצי חיים האט אמאל געזאגט‪“ ,‬דער‬ ‫נישט נאר ער האט מסדר געווען סדר הקפות וואס מ’זאל זאגן‪,‬‬ ‫זיידע” ‪ -‬ווען ער האט געזאגט “דער זיידע” האט ער געמיינט דעם‬ ‫די הקדמה ‪ -‬ס’איז דא א לאנגע הקדמה‪ ,‬דער ייטב לב האט עס‬ ‫ייטב לב ‪“ -‬דער זיידע האט אונז איבערגעלאזט א שיינע ירושה” ‪-‬‬ ‫אזוי מסדר געווען אז ס’זאל זיין א גרויסע הקדמה‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫אזוי האט ער געזאגט ‪“ -‬ער האט איבערגעלאזט א שיינע ירושה‪,‬‬ ‫זאל קומען די הקפות‪ .‬און ער האט מסדר געווען זמנים ‪ -‬ס’איז‬ ‫דאס איז די צווייטע טעג סוכות”‪ ,‬אזוי האט ער געזאגט‪ .‬די צווייטע‬ ‫אינטערעסאנט ‪ -‬זמנים אויכעט פאר די הקפות‪.‬‬ ‫טעג סוכות האט ער איבערגעלאזט א ירושה‪.‬‬ ‫און אין ייטב פנים (מאמר שמחת הרגל אות ז’) שרייבט ער עס‪ .‬ער‬ ‫דער זיידע דער ייטב לב האט צוזאמגעשטעלט די הקפות‪ .‬דאס‬ ‫זאגט‪ ,‬מ’פירט די הקפות שמחת תורה אויף דער נאכט‪ ,‬הייבט מען‬ ‫הייסט‪ ,‬ער האט מלקט געווען ‪ -‬ס’איז דא פארשידענע צדיקים‬ ‫אן כחצות הלילה ‪ -‬אזוי זאגט ער ‪ -‬כחצות הלילה‪ ,‬און ס’ווערט‬ ‫וואס האבן מסדר געווען הקפות‪ ,‬ס’איז דא אסאך‪ .‬יעדער‬ ‫זמ‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫דאס איז נישט קיין 'שמחת תורה אידן'‪ ,‬דאס איז א‬ ‫גאנץ יאר שמחת תורה!‬ ‫דאס איז נישט ‪ -‬אין אמעריקע ווייסט מען‪ ,‬ס'איז דא 'יזכור אידן'‪ ,‬ווער ס'ווייסט אזוי‪ ,‬ס'איז‬ ‫דא א גאנץ יאר איז גארנישט‪' ,‬יזכור אידן'‪ ,‬אזעלכע אידן‪...‬‬ ‫ס'איז אבער דא‪ ,‬איך וויל נישט זאגן אויף דעם‪ ...‬אבער ס'איז דא 'שמחת תורה אידן'‪ ,‬א‬ ‫גאנץ יאר האט מען נישט אזא גרויסע שייכות מיט די תורה‪ ,‬שמחת תורה איז מען א מחותן‬ ‫מיט די תורה‪ ,‬מען טאנצט מיט די תורה‪ ,‬אזוי איז עס‪ ,‬דאס איז 'שמחת תורה אידן'! שמחת‬ ‫תורה טאנצן זיי די אידן‪.‬‬ ‫ווער ס'האט געזען די אידן טאנצן‪ ,‬דאס איז נישט שמחת תורה אידן‪ ,‬דאס איז א גאנץ‬ ‫יאר שמחת תורה! די האבן א גאנץ יאר א קשר מיט די תורה! ווען מ'האט נישט א גאנץ יאר‬ ‫א קשר מיט די תורה‪ ,‬איז דער שמחת תורה אנדערש‪ .‬מ'ווייסט אז אין אמעריקע איז שמחת‬ ‫תורה אויכעט אנדערש‪ .‬אסאך אידן געבן ארויס אנדערש די שמחת התורה‪ ,‬ווייל ס'איז נישט‬ ‫'שמחת התורה'‪ .‬מ'האט געזען די אידן דא ווי אזוי זיי טאנצן‪ ,‬דאס איז א גאנץ יאר שמחת תורה!‬ ‫א גאנץ יאר האט מען א שמחה מיט די תורה! מ'לערנט תורה! אידן זענען זיך מדבק אין די תורה‬ ‫און זיי לערנען!‬ ‫דאס איז 'וידבר משה את מועדי ה' אל בני ישראל'‪ ,‬שבחן של ישראל‪ ,‬דאס איז דער שבח‬ ‫פון אידן‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫מהרש”א ‪ -‬דער ישמח משה איז געווען אן אייניקל פונעם‬ ‫געפירט ממש ביז פארטאגס ‪ -‬אזוי שרייבט ער‪ .‬מ’דארף גיין עסן‬ ‫מהרש”א ‪ -‬האט ער געזאגט “דער מהרש”א האט געטאנצט די‬ ‫די סעודה‪ ,‬מ’דארף כאפן אזוי ‪ -‬מ’דארף אריינכאפן א סעודה ‪-‬‬ ‫הקפות עד כלות הנפש! דער מהרש”א האט געטאנצט די הקפות‬ ‫אזוי שרייבט ער אזוי‪ .‬ממילא דאוונט מען שפעט ‪ -‬אזוי שרייבט‬ ‫עד כלות הנפש!” און דער ישמח משה האט עס גענומען פונעם‬ ‫ער ‪ -‬דאוונט מען שפעט‪ ,‬און מ’מאכט די הקפות בייטאג שפעט‪.‬‬ ‫מהרש”א ‪ -‬ער איז געווען אן אייניקל (ועי’ בספר צדיק כתמר יפרח דף‬ ‫און אויך מ’דארף עפעס אריינכאפן די סעודה‪ .‬ער הייבט אן צו‬ ‫ד’‪ ,‬ובתהלה למשה)‪.‬‬ ‫זאגן‪ ,‬יום טוב‪ ,‬ס’דארף דאך זיין 'לכם’ (פסחים סח‪ :‬ובשו”ע או”ח סי’‬ ‫תקכ”ט ס”א)‪ ,‬וואס פאר א 'לכם’ איז דאס? זאגט ער‪' ,‬עצרת תהיו‬ ‫און דער ייטב לב האט עס גענומען און ער האט עס צוזאמגעשטעלט‪,‬‬ ‫לכם’ זאגט ער‪ - ,‬אזוי שרייבט ער ‪ -‬מ’דארף אביסל איינהאלטן‬ ‫בקיצור ער האט צוזאמגעשטעלט א סדר הקפות‪ ,‬האט ער עס‬ ‫דעם 'לכם’!‬ ‫צוזאמגעשטעלט‪ ,‬און ער האט עס געדרוקט‪ ,‬אינדערהיים איז עס‬ ‫נאך געווען געדרוקט‪ ,‬ר’ משה נאנאשער [הרה”ח ר’ משה הכהן‬ ‫דער זיידע ז”ל האט אראפגעלייגט‪ ,‬די הקפות‪ ,‬יו”ט דארף צו זיין‬ ‫קאהן ז”ל‪ ,‬משב”ק אצל מרן העצי חיים זי”ע] האט עס געדרוקט‪,‬‬ ‫‪ -‬יו”ט שמיני עצרת‪ ,‬שמחת תורה ‪ -‬ס’דארף צו זיין 'לכם’‪ .‬וואס‬ ‫ס’איז געווען געדרוקט און אידן האבן זיך געפירט ‪ -‬ס’איז היינט‬ ‫מיינט די 'לכם’? מיינט די 'לכם’ מעדני מלכים? משקאות ערבות‪,‬‬ ‫שוין תשפ”ג‪ ,‬ס’איז שוין דא ‪ -‬דער ייטב לב איז נסתלק געווארן‬ ‫אזוי אז ס’גלאנצט אין די אויגן? דאס הייסט 'לכם’? צו הייסט‬ ‫תרמ”ג‪ .‬דאס הייסט יעצט היי יאר איז הונדערט און פערציג יאר‬ ‫'לכם’ צו שטיין שעות ארוכות און טאנצן מיט די תורה! אוועקגעבן‬ ‫פון די הסתלקות פונעם ייטב לב‪ ,‬און ס’קען נאך זיין היינט תשפ”ג‪,‬‬ ‫די כוחות ‪ -‬כוחות עצומות‪ ,‬איך ווייס דאס קאסט כוחות עצומות!‬ ‫הונדערט און פערציג יאר נאכן הסתלקות פון ייטב לב‪ ,‬זאלן זיך‬ ‫דער ייטב לב האט געזאגט אזוי [דענין 'לכם’ היינו ההקפות]‪.‬‬ ‫צוזאמקומען א ציבור גדול לאלפים‪ ,‬און טאנצן די סדר הקפות אזוי‬ ‫א גרויסער יסוד צו די סדר הקפות האט ער גענומען פונעם זיידן‬ ‫ווי דער זיידע ז”ל דער ייטב לב האט געוואלט אז מ’זאל טאנצן‪ .‬אזוי‬ ‫פונעם ישמח משה‪ ,‬דער ישמח משה האט געטאנצט די הקפות‬ ‫האט ער געוואלט אז מ’זאל טאנצן די הקפות‪.‬‬ ‫שעות ארוכות‪ .‬און דער ישמח משה האט עס גענומען פונעם‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫חמ‬ ‫'שבחן של ישראל' אין די ימי הסליחות און די ימים טובים‬ ‫אזוי איז געווען‪ ,‬די זעלבע זאך קען מען אויסרעכענען אזוי גאנץ חודש תשרי ווי אזוי ס'איז‬ ‫געווען‪ .‬באמת‪ ,‬ס'איז צו באוואונדערן‪ ,‬א סליחות יעדן אינדערפרי דא אין בית המדרש‪,‬‬ ‫הונדערטער אידן‪ ,‬יעדן טאג איז געווען פארטאגס מדי יום ביומו א פול געפאקט בית המדרש‬ ‫און געזאגט יעדן טאג סליחות פארטאגס‪ ,‬עלטערע אידן‪ ,‬אינגעלייט‪ ,‬און בחורים‪ ,‬און אפילו‬ ‫קינדער‪ .‬יעדן טאג מדי יום ביומו‪ ,‬ווער ס'האט עס צוגעזען‪ ,‬ס'איז געווען א פול בית המדרש‬ ‫יעדן טאג‪ .‬שבחן של ישראל‪ ,‬מ'איז צוגעגאנגען מיט אן ערנסטקייט צו די הייליגע טעג‪.‬‬ ‫אזוי איז געווען ראש השנה ‪ -‬מ'דארף נישט צו זאגן ‪ -‬ראש השנה‪ ,‬דאס דאווענען דא אין‬ ‫דעם בית המדרש‪ ,‬מיט אזא מין התלהבות‪ ,‬מיט אזא מין [ברען] ‪ -‬איך מיין נישט צו זאגן ערגעץ‬ ‫אנדערש נישט‪ ,‬איך וויל נישט ארויסברענגען און איך מיין נישט צו זאגן אז ערגעץ אנדערש‬ ‫נישט ‪ -‬איך קען נאר זאגן‪ ,‬די אידן וואס איך האב מיטגעלעבט‪ ,‬וואס איך האב געזען בין איך‬ ‫אן עדות‪ .‬ווי אזוי ס'איז אין אנדערע פלעצער? איך שטעל מיר פאר אז ס'איז אויך דא וואוילע‬ ‫אידן‪ .‬אבער איך קען נאר זאגן דא וואס אונז האב מיר דא מיטגעלעבט ‪ -‬מיטגעזען‪ ,‬אידישע‬ ‫קינדער‪ ,‬ווי אזוי ס'האט אויסגעזען‪ ,‬א דאווענען‪ ,‬אה‪ ,‬א יום טוב סוכות ווי אזוי ס'איז געווען‪ .‬א‬ ‫דאווענען חול המועד אין בית המדרש‪ ,‬א יום טוב'דיגע תפילה איז עס געווען‪ ,‬געהויבן ‪ -‬באמת‬ ‫געהויבן‪.‬‬ ‫'הגלה נא וכו' את סוכת שלומך' וואס הקב”ה זאגט שבחן של‬ ‫ישראל‪ ,‬בזכות זה 'תאיר ארץ' מיט השפעות 'מכבודך'‬ ‫האב איך געקלערט אזוי‪' ,‬הגלה נא ופרוש חביבי עלי את סוכת שלומך' (נוסח פיוט ידיד נפש)‪,‬‬ ‫מ'בעט דעם אייבערשטן‪' ,‬הגלה נא ופרוש חביבי עלי את סוכת שלומך'‪ ,‬די סוכת שלומו פון‬ ‫הקב”ה [שהיא על שם שיצאו מהענני הכבוד במסירת נפש]‪ ,‬וואס דער אייבערשטער זאגט שבחן‬ ‫של ישראל‪ ,‬דער אייבערשטער האט געזאגט ‪ -‬פריער האב איך געזאגט ‪' -‬וידבר משה את מועדי‬ ‫ה' אל בני ישראל'‪ ,‬ס'זאל נתגלה ווערן פאר אונז אז דער אייבערשטער זאגט שבחן של ישראל‪,‬‬ ‫אין דעם זכות איז 'תאיר ארץ מכבודך'‪ ,‬זאל 'תאיר ארץ'‪ ,‬די יושבי הארץ זאלן אויפגעלאכטן ווערן‬ ‫'מכבודך'‪ ,‬מיט השפעות כל טוב פונעם הייליגן באשעפער‪ ,‬פון כבודו יתברך שמו‪.‬‬ ‫אין 'בראשית' איז מרומז די שמחה פון הקב”ה און‬ ‫די שמחה פון כלל ישראל‬ ‫מ'געזעגענט זיך פון יום טוב סוכות‪ ,‬שמיני עצרת‪ ,‬שמחת תורה‪' ,‬יום שכולו טוב'‪ .‬שמחת‬ ‫תורה איז א המשך צו יומא דסוכות‪ .‬אידן האבן זיך געפריידט ‪ -‬האב מיר פריער געשמועסט ‪-‬‬ ‫טמ‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫מיט אזא שמחה אמיתית לכבוד די שמחת התורה‪ ,‬לכבודו פון הקב”ה נותן התורה‪ ,‬און הקב”ה‬ ‫איז זיך משמח בשמחת התורה פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫'בראשית' (בראשית א' א')‪ ,‬זאגט דער אגרא דכלה (רמזי בראשית רמז מ”א)יא‪ ,‬איז די ראשי תיבות 'רצה‬ ‫אלקים ישמחו ביום שמחת תורה'‪ ,‬אזוי וויל דער אייבערשטער [והיינו שבחו של הקב”ה]‪.‬‬ ‫הקב”ה איז מספר בשבחן של ישראל‪' ,‬בראשית' איז ראשי תיבות (בעל הטורים בראשית א' א' ד”ה‬ ‫בראשית)‪' ,‬בראשונה ראה אלקים שיקבלו ישראל תורתו'‪ ,‬דער אייבערשטער האט געזען אידן‬ ‫וועלן מקבל זיין די תורה‪ ,‬דאס איז שבחן של ישראל‪ .‬דאס איז‪ ,‬אידן טאנצן ביום שמחת התורה‪,‬‬ ‫וואס דער אייבערשטער פריידט זיך ומספר בשבחן של ישראל‪.‬‬ ‫'חוזרין בשיטה האחרונה מעין תחילתו'‬ ‫מנהג ישראל קדושים‪ ,‬שמחת תורה ביי שחרית‪ ,‬מ'הייבט אן 'הקל בתעצומות' מיט די יום‬ ‫טוב'דיגע נוסח‪ ,‬ס'איז דאך יום טוב‪ .‬ס'קומט צו 'המלך'‪ ,‬הייבט מען אן מיטן ראש השנה נוסח‬ ‫'המלך'‪ .‬דער פעטער ז”ל דערמאנט עס אזוי אין די תורות (דברי יואל לשמחת תורה אות י”ג)יב אז ס'איז א‬ ‫מנהג פון הרב הקדוש מראפשיץ ז”ל‪ ,‬און אז ס'איז א ראפשיצער מנהג איז עס א הייליגער מנהג‪,‬‬ ‫מנהג ישראל קדושים [והטעם הוא על דרך דקי”ל (בבא בתרא קסא‪ ):‬שהשטר מתקיים בסופו‪ ,‬ועל‬ ‫כן חוזרין בשיטה האחרונה מעין תחילתו (עטרת ישועה ליקוטים לשמח”ת ד”ה הנה)]יג‪.‬‬ ‫אידן זענען מתפלל 'ובכן יתקדש שמך ה' אלקינו'‪ ,‬און הקב”ה איז מתפלל‬ ‫'ובכן צדיקים יראו וישמחו וישרים יעלוזו וחסידים ברינה יגילו'‬ ‫איך האב אזוי געקלערט אזוי [לחזור בשיטה האחרונה מעין תחילתו]‪ ,‬אין המשך צו דעם‬ ‫שמועס וואס אונז האב מיר געשמועסט אזוי‪ ,‬אידן זאגן שבחו של הקב”ה‪ ,‬און הקב”ה זאגט‬ ‫שבחן של ישראל‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫רפואה שלימה על כל התתק”ג מיני חולאים שהמה במספר‬ ‫יא) באגרא דכלה‪' :‬בראשית’ יצורף רא”י בש”ת‪ .‬מנהג ישר‬ ‫'תוצאות’‪ ,‬כי כל אחד מישראל יש לו הרהור תשובה בשעת‬ ‫לתורה לשמוח ביום שמחת תורה‪ .‬והוא ר”ת 'רצה אלקים ישמחו‬ ‫הקפות‪ ,‬כי 'מחזירין מענינו של שטר בשיטה אחרונה’ (בבא בתרא‬ ‫ביום שמחת תורה’‪.‬‬ ‫קסא‪ ,):‬וצועקין בקול וממליכין את השי”ת עלינו בתיבת 'המלך’ כמו‬ ‫יב) בדברי יואל‪ :‬אפשר ג”כ לתת טעם למנהגן של ישראל ביום‬ ‫בראש השנה‪ ,‬על כן 'הקפה תשובה’ מספר 'תוצאות’‪ ,‬בסוד (פיוט‬ ‫שמחת תורה בשחרית‪ ,‬דמלבד מה שמזמרין 'הקל בתעצומות‬ ‫לשחרית יום ב’ דר”ה) 'יחלצני מתחלואי תוצאות’‪.‬‬ ‫עוזך’ בנוסח כל יו”ט‪ ,‬מוסיפין עוד לזמר 'המלך’ בנוסח של ר”ה‬ ‫ויו”כ‪ ,‬ואומרים ג”כ 'שוכן עד’ בנוסח של שבת‪ ,‬ומקור המנהג ממרן‬ ‫[מענין לענין יש לציין מש”כ בייטב פנים (מאמר אור המקיף אות‬ ‫הק’ מראפשיץ זצוק”ל‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫ט”ז) וז”ל‪ :‬מנהג מוזלה”ה היה לומר בהקפה הז’ 'לדוד מזמור‬ ‫לה’ הארץ ומלואה’ (תהלים כ”ד א’) כי יש בו מלכות‪ ,‬וכן אנו נוהגין‬ ‫יג) בעטרת ישועה‪ :‬הנה ע”י הקפות דשמחת תורה ממשיכים‬ ‫בנועם‬ ‫נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו‬ ‫לחזות‬ ‫נ‬ ‫ס'קומט ראש השנה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬מ'טראכט אריין די תפלה ווי אזוי ס'איז‪ ,‬הייבט מען אן די‬ ‫יום טוב'דיגע שמונה עשרה‪' ,‬ובכן יתקדש שמך ה' אלקינו'‪ ,‬דאס איז אז אידן זענען מתפלל אויף‬ ‫כבוד שמו יתברך‪' ,‬יתקדש שמך ה' אלקינו על ישראל עמך'‪ .‬נאכדעם זאגט מען‪' ,‬ובכן צדיקים‬ ‫יראו וישמחו'‪ ,‬דאס איז שוין א תפילה וואס הקב”ה איז מתפלל‪.‬‬ ‫אידן זאגן‪' ,‬ובכן יתקדש שמך ה' אלקינו'‪ .‬די גמרא (ברכות ז‪).‬יד זאגט אז הקב”ה איז מתפלל‪ .‬דאס‬ ‫איז שוין די תפילה וואס הקב”ה איז מתפלל‪' ,‬ובכן צדיקים יראו וישמחו וישרים יעלוזו וחסידים‬ ‫ברינה יגילו'‪ ,‬דאס איז די תפילה וואס דער הייליגער באשעפער איז מתפלל די הייליגע טעג‪.‬‬ ‫ברכת הקודש‬ ‫אז דער אייבערשטער איז מתפלל איז נישטא קיינער וואס זאל מקטרג זיין‪ ,‬עמיצער זאל זאגן‬ ‫אנדערש‪ ,‬קיינער זאגט נישט אנדערש! ממילא איז צום האפן‪ ,‬דער אייבערשטער איז מתפלל‪,‬‬ ‫'ובכן צדיקים יראו וישמחו'‪ ,‬ס'וועט מקוים ווערן במהרה‪ ,‬מ'זאל זען אלע ‪ -‬מ'זאל זוכה זיין צו‬ ‫דערלעבן און זען‪' ,‬ובכן צדיקים יראו וישמחו וישרים יעלוזו וחסידים ברינה יגילו'‪ ,‬א שמחה‬ ‫אמיתית מרוב כל‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וועט העלפן‪ ,‬ס'גייט זיין 'ישרים יעלוזו'‪ ,‬השפעות טובות אין אלע‬ ‫ענינים!‬ ‫דער אייבערשטער וועט העלפן ס'וועט זיין 'חסידים ברינה יגילו'‪ ,‬ס'וועט נשפע ווערן פון‬ ‫השמים שפע ברכה והצלחה‪ ,‬פרנסה בהרחבה גדולה! מ'וועט זען בנים ובני בנים עוסקים בתורה‬ ‫ובמצוות נחת והרחבה! ס'וועט זיין 'חסידים ברינה יגילו'‪ ,‬ס'וועט זיין ‪ -‬דער אייבערשטער וועט‬ ‫העלפן ‪ -‬א רפואה שלימה פאר אלע חולי ישראל וואס זענען נעבעך אנגעוויזן [לרפואה]‪ ,‬אלע‬ ‫זוכה זיין צו אריכות ימים ושנים‪' ,‬דשנים ורעננים' געזונטע יארן‪' .‬וחסידים ברינה יגילו'‪ ,‬ס'וועט‬ ‫זיין אי”ה א רבוי שמחות בבתי ישראל! דער אייבערשטער וועט העלפן‪ ,‬ס'וועט זיין גוטע‬ ‫שידוכים פאר יעדן וואס ס'דארף!‬ ‫און 'וכל הרשעה כולה בעשן כעשן תכלה‪ ,‬כי תעביר ממשלת זדון מן הארץ'‪ ,‬ס'וועט מקוים‬ ‫ווערן 'ותמלוך אתה הוא ה' אלקינו מהרה על כל מעשיך'‪ ,‬בביאת גואל צדק במהרה בימינו‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫מתפלל‪ ,‬שנאמר (ישעיה נ”ו ז’) 'והביאותים אל הר קדשי ושמחתים‬ ‫אחריו‪ .‬ואוסיף תבלין כנותן טעם לשבח‪ ,‬לחזור בשיטה אחרונה‬ ‫בבית תפלתי’‪' ,‬תפלתם’ לא נאמר‪ ,‬אלא 'תפלתי’‪ ,‬מכאן שהקב”ה‬ ‫הנאמר בראשונה בליל ראש השנה‪].‬‬ ‫מתפלל‪.‬‬ ‫יד) במס’ ברכות‪ :‬אמר רבי יוחנן משום רבי יוסי‪ ,‬מנין שהקב”ה‬