קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — סוכות (2026-09-21)

שלחן הטהור
אושפיזא דיוסף חוה"מ סוכות שנת תשפ"ו לפ"ק
דרשת התעוררות
ביום הושענא רבה שנת תשפ"ו לפ"ק
שלחן הטהור
נעילת החג שמחת תורה שנת תשפ"ו לפ"ק
בתוככי קרית מלך רב קרית יואל יצ"ו
גליון ל"ו שנה ב' -חג הסוכות תשפ"ז לפ"ק
ם"יבבושה ימי תארקל תוררועתהו ןישוביכ ירבד
דברי כיבושין והתעוררות לקראת ימי השובבי"ם
פתחו לי פתח כחודו של מחט – זהו התפלה שהאדם
םדאהש הלפתה והז – טחמ לש ודוחכ חתפ יל וחתפ
יוצא לאור ע"י:
לחזות בנועם
רוהטה ןחלש תעוכמישרלעונילכזצשא שדוק תורבד
עריכת שלחן הטהור
כל הזכיות שמורות
ק”א"פלטיול”פ ערב יום הקדוש שנת תשפ”ו לפ”ק
.
שליט"א
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
ק"פל ו"פשת תנש יחיו תשרפ ס"לש
מען קען הערן די דברות קודש אויף
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
ו"צי גרובסמאיליוו לודגה ד"מהיבב
ששק"תהגתנהשונישבורד ןקרהמםוקי"בכרמע
קול סאטמאר 1605-615-7777
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
לאוי תירק לודגה ד"מהיב
ביי די ספעציעלע לחזות בנועם אפטיילונג
הגה"ק
4/2/6פון די מעין מעניו
שזכינו לשמוע
~~~
צו באקומען די דברות קודש יעדע וואך שיקט אן
אימעיל צו lachzosbnoam@gmail.com
רבינו
דברות קודש אצל
~~~
צו נעמען א חלק אין די זיכוי הרבים
ביטע ווענדט אייך צום מערכת
מרן
וזכות הרבים תלוי בך
.
מכ"ק
הקונטרס הנוכחי יוצא לאור בסיוע
ועד להוצאת ספרי כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
ישלם ה' פעלם ותהי משכורתם שלימה מעם ה'
עריכה ומראי מקומות ע"י:
ב .וו845-738-4665 .
בעזרת ה' יתברך
בצלו חמדתי וישבתי ופריו מתוק לחכי
בהגיע 'חג האסיף בצאת השנה באספך את מעשיך מן השדה' (שמות כ"ג ט"ז) ,זמן שמחתינו,
עלינו לשבח לאדון הכל ,שזכינו ברוב סייעתא דשמיא להוציא לאור את קונטרסי 'לחזות
בנועם' מדי שבוע בשבוע ,וכעת זכינו להרחיב ולהוציא גליון מוגדל לקראת חג הסוכות
הבעל"ט.
והנה דבר שפתיים אך למחסור להביע יקר ערכם ,אשר נתקבלו בחביבות יתירה ובצמאון
רב בקרב אנ"ש די בכל אתר ואתר ,ומצאו את שאהבה נפשם ,דברות קודש היוצאים מפום
ממלל רברבן כ"ק מרן רבינו הגה"ק שליט"א כפי שנאמרו בלשון אידיש באופן שיהא שוה
לכל נפש.
והננו בזה להודיע ,כי מאז תחילת ימי השובבי"ם שנת תשפ"ו העעל"ט ,עת אשר זכינו
להתחיל לעסוק במלאכת הקודש של הפצת הדברות קודש ,פנו אלינו רבים מאנ"ש והביעו
את רצונם ובקשתם שלא להסתפק בדברות הקודש מן השנים האחרונות בלבד ,אלא לשוב
ולדלות גם מהגנזים הישנים שנאמרו במשך כל השנים .על כן הננו להודיע כי אי"ה החל
מהחורף הבעל"ט נתחיל מדי פעם להביא גם מדברות הקודש מן השנים הקודמים ,להחיות
בהם נפש כל חי.
ובזאת אנו פונים לכל אשר בידו עצה טובה או איזה הצעה שיש בה כדי להועיל ולשפר את
הקונטרס ,נא להודיענו ,ונשמח לקבל כל הצעה בחפץ לב.
וכאן המקום להזכיר לשבח ולתהלה את חברי וועד להוצאות ספרי כ"ק מרן רבינו שליט"א
ובראשם הרה"ח מו"ה וואלף גליק הי"ו ,אשר עוסקים בלב ונפש בהוצאת והפצת ספרי
רבינו רבות בשנים ,ועומדים לימינינו בכל צעד ושעל להרוות נפש הצמאים .יברך ה' חילם
ופועל ידיהם ירצה ,ויזכו להמשיך בעבודת הקודש מתוך סייעתא דשמיא מרובה.
וכן נשא כוס ברכה מול ידידינו החשובים אשר עומדים לימינינו ומסייעים בעדינו בכל עת,
הן בעצה והן בתושיה ,בכל אופן שהוא ,ובפרט לנדיבי הלב אשר נשאם לבם ליטול חלק
בהוצאות הגליונות וזכו בזה להיות שותפים במלאכת הקודש של הפצת הדברות קודש .כל
אחד ואחד בשמו הטוב יבורך ,ישלם ה' פעלם ותהי משכורתם שלימה מעם ה'.
ויהי רצון מלפני ה' אלקינו ,שנזכה 'לחזות בנועם ה' ולבקר בהיכלו' ,ובעזרתו המרובה נזכה
להמשיך ולזכות את הרבים בהוצאות הגליונות .והשי"ת יעזור שכ"ק מרן רבינו שליט"א
יאריך ימים על ממלכתו ,עוד ינובון בשיבה דשנים ורעננים יהיו ,עדי נזכה לביאת גואל צדק
במהרה בימינו ,אמן.
חברי מערכת לחזות בנועם
מפתח
אושפיזא דיוסף חוה"מ סוכות שנת תשפ"ו לפ"ק ............ז
הסוכה ויוסף הצדיק ,משפיעים השפעות קדושות לכל יהודי פשוט בכל מצב שהוא
דרשת התעוררות ביום הושענא רבה שנת תשפ"ו לפ"ק ...טו
למענך אלקינו ...................................................................................טו
מדת הרחמים של הקב"ה אין לה גבול ,והוא מקבל ברחמים את תשובת
המאחרים לבא עד היום האחרון באיזה מצב שהוא
למענך בוראנו ...................................................................................כג
הושענא שנזכה לשוב בתשובה על הזמן שבטלנו מקיום המצות
למענך גואלינו ...................................................................................כו
הקב"ה נמצא עמנו בגלות ולכן כבר נשלם חובת הגלות והגיע זמן הגאולה
למענך דורשינו ................................................................................כח
הקב"ה נשבע שאין מעביר אותנו באומה אחרת ,ובכן מחיוב ליתן פרנסה
ורפואה ולגאלינו מגלותינו
למענך אמיתך ..................................................................................לא
בזכות לימוד התורה בכל יום קודם התפילה ,יתקבלו תפילת ישראל
שמבקשים 'הושענא'
למענך בריתך ..................................................................................לב
בזכות אות ברית קודש החקוק בבשרנו פטורים מהעונשים הקשים ,ואף
תשובה מועטת מועלת
למענך גדלך ותפארתך ......................................................................לה
מהד' מינים מוכח שתשובה ברבים אף שאין שבים כי אם מיראה ,נחשב כתשובה
מאהבה
נעילת החג שמחת תורה שנת תשפ"ו לפ"ק .....................מא
כלל ישראל מספרים בחג הסוכות ובשמחת תורה בשבחו של הקב"ה ,והקב"ה
מספר בשבחן של ישראל
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
שליט"א
לפ”ק תשפ”ו הגה"ק רבינושנתהקדוש יוםמרן מכ"קערב
הטהור
השובבי"ם ימי
הטהור שלחן לקראת
שלחן עריכת
עריכת
לשמוע אצל
קודש אצל
והתעוררות
שזכינו דברי דברות
כיבושיןקודש
דברות
השובבי"ם
לפ”ק
הטהור ימי
תשפ”ושלחן לקראת
שנת סוכות
עריכת
לשמוע והתעוררות
חוה"מ
אצל
שזכינו קודש כיבושין
דיוסף דברי
אושפיזא
דברות
לפ”ק תשפ”ו רבינושנתהקדוש יוםמרן ערב
בהסוכה הגדולה שעל יד ביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו
שליט"א הגה"ק מכ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
הסוכה ויוסף הצדיק ,משפיעים השפעות
התפלהשהוא
שהאדם בכל מצב
פשוט– זהו יהודי
של מחט פתחלכל
כחודו קדושות
פתחו לי
ונשובהובחסדו
והעתיד אחד,
ה' אליךוההוה העבר
השיבנו הקב”ה רואה
מתפלל
מצרף את הטוב העתיד ,ועי”ז זוכים בדין
וואס איז געווען דער נסיון פון יוסף הצדיק?
יקרא אתכם
אשרמ”ב ו’). הארץ’את
(בראשית ואגידה לכם
האספולכל עם ויאמר
המשביר בניו ,הוא
אלהארץ
יעקבעל ויקרא
השליט “ויוסף הוא
בדיןא')ווייל הקב”ה איז זכאי ארויס גייט
באחרית הימים (מ"ט
ישראל כלל
עתידבמדרש (בראשית רבה פ”ז ז’)א] [איתא מיטגעמאכט,
פונעם יוסף האט
מעשים טובים אלעוואס קען זיין ,ביים גרויסן נסיון
מצרף
פרעגט גערופןנו,די
בזכרי אבלאיש’.
עתה עצמו
האט מצא
יפחד, ולאלבי
יעקב עצמוזאת
בניו, ויקרא'בדק
יעקבועל
אל מעש ובידיי”א),
אין סדרהל”ט
(בראשית
שוחד, בבית’די
יקח
וואך איןשםלאהביתדיפני
ואכף מאנשי
מיראקדם
געפונען 'ואין איש
במה
ס’איז געווען נסיון ,אז
הימים. געווען דער
באחרית איזאתכם וואס
יקרא אתאזוי
אשר אויב
לכםוימאן)ב,
לערבא”ייוה”ק).
ואגידה (סליחותד”ה
המיוחדפר’ וישב
האספו קשיא
שם (ייטב לב
ויאמר מען די
מלכות
קינדער,
אזא מצב?
פנים אין די ראש השנה תורות (מאמר אבני
א קען זיין אזוי ,דער זיידע ז”ל זכותו יגן עלינו אין ייטב
א) 'ויקרא יעקב אל בניו' זאגט דער מדרש (בראשית רבה צ"ח ב') רבי יודן
זכרון אות ל”א) ,זאגט א מליצה ישרה פאר כלל ישראל .ס’קומט דער יום הדין ,און מ’איז דן יעדן
בייצום
באשעפער,
אבינו גערופן צום ויקרא ער האט האטבניו' ,זאגט עראמר' ,ויקרא אל
דרכים זאגט, אברהם פרשת דרכיםפון
(דרוש ד’)א ,דער מדרגות
אלעפרשת צוגענומען
ס’איז דא א הקב”המעשים .זאגט ער,
איינעם אויף די
קינדער. זיינע מיט
פשוט זיימאוד
מצרף געווען די זיין זאל באשעפער דער
געוועןדערווי אן איש
אייבערשטער האט אז בניו',
געהאטאיז
קיין זכיות, און ער 'אל באשעפער,
עקידה,
נישט איןהייליגן
מצרים די
האבן אידן
רעדט הזה’א’)ג,
(שמות
יעקב ההר(אות
תורות
ויקרא השנה על
האלקים
שטיין תעבדוןדיאת
ראש
ווען געדארפט ממצרים
טוב אין יום
וואלט את העם
קדושתאין עספשט,אזוי',בהוציאך
שפעטער ,זאגט
שטייט קען זיין
כהונה פון
תורהענין
מתנות מתן די
דאס נאר
אבינו.איזוואס
אברהם וואס
אין מדבר,געטוןפאר
מ’האטנסיון
וואסגרויסע נאך זאכן
געווען א עקידת געזען
יצחק איז אייבערשטער האט
פון די עקידה, נסיוןדער
פונעםאיי,
ער ג’ י”ב).
טייטשט בניו', 'אל יעקב ויקרא שטייט קינדער, די גערופן האט יעקב בניו', 'את
מצרף און
און זיבן הונדערטאיז
אייבערשטער אלטדער
געווען יתברך, חסד פון ה’
דעמאלטס באשעפער?איזדער
שוין אברהם אבינורצון פון דער דער
נסיון? געוועןגעווען
איז נישט
גערופן צום באשעפער ,ער האט ער יעקב' 'ויקרא יודן רבי אמר מדרש דער
עתיד.געבוירן געווארן (בראשית כ”א ה’) ,און פונעם
יצחק איז גוטעווען אלטנישט
געווען נישטערדאס העתיד ,און
יאר איז הונדערט דעם -טוב נאר
דרייסיג יאר
האט מתפלל געווען צום באשעפער' ,אל בניו' ,אז דער באשעפער זאל זיין מיט
יצחק איז אלט געווען [בשעת העקידה] זיבן און דרייסיג יאר (סדר עולם רבה פרק א’ ,ורש”י בראשית כ”ה כ’)
ולבקר בהיכלו זיינע קינדער.
בהיכלו
ישראל במצרים ראה הקב”ה מה שעתידין לעשות ,דכתיב (שמות
בהיכלו
ולבקר
א) בפרשת דרכים :עלינו לשבח לאדון הכל ,ורב טוב לבית
ולבקר
ג’ ז’) 'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’ ,אמר הקב”ה ישראל ,שהקב”ה אינו דן את האדם כי אם באשר הוא שם ,ואף
לא היה מצא עצמו איש’ ,הנה מפרש 'ואין איש’ על עצמו ,שהוא
איני דנם לפי המעשים העתידים לעשות ,היינו דכתיב (שמות שם)
א) בבראשית רבה' :ויבא הביתה לעשות מלאכתו’ (בראשית ל”ט
בראשו שעתיד לחטא לא יחשב ה’ לו עון לפי זמנו ,וגמולו ישיב
ויקרא
בגדראניבחירה, כהונה:
היה שלא במתנות
כיון נסיון(ביאר
זה בניו
מאי כן עם
אם להיות
קשה זה לאל
ולפי יעקב
איש, ויקרא
אלא אמר
ודאי,יודן לעשות ...רבי
מלאכתו אל בניו ויקרא יעקב א.
כי שמעתי את צעקתם ,אף על פי שידעתי מכאוביו .יודע חפץ חסד הוא אינו כן ,כי אמר,הטובה
נחמןלענין שמואל בר
ושעתו .אבל י”א) ...לפירבימקומו
אמרנמנעאחא איני
רבי פי כן
ואף על האספווכו’,
וגו' ... רצונו.
במדבר ויאמר
להפק עתידין ...
ביכולתו
להכאיבני לצורךהיה
בניו) שלא
כשהיו אל אלכמה
וכן שקרא
משמע איש .בניו
לעשות ... עצמו
שעתיד את
כתיב ודייקמצא
מדלא
כמעשהולהש"י.ולא
את עצמו
לאיש בדק
לאל:
להיטיב 'ואין איש’,
יעקב
ומרבה
הטהרו ,היך מה דאת אמר (נחמיה יב כ"ח-ל') ויאספו וגו' ויטהרו את הלשכות.
ג) בקדושת יו”ט :באמת צריך להבין מהו הנסיון הגדול בזה אשר ב) בייטב לב :איתא במדרש (בראשית רבה פ”ז ז’) 'בדק את עצמו ולא
בנועם אושפיזא דיוסף -סוכות תשפ”ו לחזות ח
-ער איז שוין געווען אויסגעהארעוועט אין עבודת ה’ -אברהם אבינו -צענדליגער צענדליגער
יארן ,די גאנצע תאוה גשמית פון אהבת אב על הבן ,ער זאל נישט וועלן טון ,איז שוין ביי אים
געווען אויסגעגאנגען ,ס’איז נישט געווען ביי אים קיין שייכות ,ער איז געווען העכער און העכער
פון די אלע ענינים .און וואס פאר א נסיון איז געווען?
זאגט דער זיידע ז”ל דער קדושת יו”ט ,דער אייבערשטער האט דאך געוואלט אז ס’זאל זיין א
נסיון פאר אברהם ,אז אידן זאלן קענען עסן דעם זכות שטענדיג .האט ער צוגענומען אלע מדרגות
פון אברהם אבינו ,און אברהם אבינו האט זיך געזען ווי אן איש פשוט מאוד .זאגט ער 'ביום
השלישי וישא אברהם את עיניו וירא את המקום מרחוק’ (בראשית כ”ב ד’)' ,מקום’ מיינט מען דעם
באשעפער (בראשית רבה ס”ח ט’ ,ותיקוני זהר תיקון כ”ו דף עא).ד' ,וירא את המקום מרחוק’ ,ביז דעמאלטס
איז אברהם אבינו געווען נאנט ,ער האט געהאט א גרויסע התקרבות צום הייליגן באשעפער.
דא האט ער געזען 'וירא את המקום מרחוק’ ,ער איז געווען [מרחוק] ,און אזוי האט זיך געשטעלט
ולבקר בהיכלו
קנה בנפשו מאז ,לא היה באמת שום חידוש שרוצה לשחוט את רצה אברהם אבינו ע”ה לעקוד לשחוט את בנו יחידו עפ”י ציווי
בנו ,ואין לך בו חידושו כמובן. הבורא ב”ה וב”ש ,הלא 'אחד היה אברהם’ (יחזקאל ל”ג כ”ד) אברהם
ובזה יש לפרש תורת המסורה 'ביום השלישי וישא אברהם את אבינו ע”ה אשר כבר נתנסה בנסיונות רבות ועמד בהם ,כי מסר
עיניו וירא את המקום מרחוק’ (בראשית כ”ב ד’) ,דין ,ואידך 'מרחוק נפשו וגופו על מזבת אהבת הבורא ב”ה ולעבוד את אדונו ,כזה
ה’ נראה לי’ (ירמיה ל”א ב’) .הענין לפי האמור שהעיד הכתוב 'וישא אין אהבה זולת אהבת הבורא ,ואין יראה בלתי יראת ה’ ,וכל
אברהם את עיניו וירא את המקום’ ר”ל את הקב”ה שנקרא מקומו חפצים לא ישוו בו ,ומהיכי תיתי שימנעהו אהבת בנו יחידו
של עולם כידוע (בראשית רבה ס”ח ט’) 'מרחוק’ ,שהרגיש בעצמו כי מלעשות רצון בוראו ,הלא כבר ביטל אאע”ה כל אהבות גופניות,
אבד מדריגותיו ואת שלימות נפש בהתעצמותו בדביקות הבורא ועוה”ז כאפס ואין נגד עבודת ה’ .ואם פקד עליו ה’ לשחוט את
ב”ה ,כי עד אז היה תמיד קרוב ודבוק בה’ ולא הרגיש בעצמו בשום בנו יחידו ,אין ספק כי לא בא בקרבו שום אהבה לבנו זולת רשפי
פעם איזה אהבה זולת אהבת השי”ת ,וכעת הנהו רואה כי רואה אש שלהבת אהבת השי”ת בוער בקרבו ,ואין חידוש כי בכל לבבו
'את המקום מרחוק’ ,ויגיד עליו רעו במסורה' ,מרחוק ה’ נראה לי’, ונפשו חפץ לעשות רצון קונו ,ומהו החידוש הגדול הזה בנסיון
רצה לומר דהכוונה אין על מקום העקידה רק על השי”ת שנראה העקידה ,אתמהה.
לו מרחוק ,ואין קרוב אצלו בדעת ובהשגת השלימות באהבה
תשוקה ודבוקה כמו בתחלה ,ובאמת כל זה סבב המסבב למען אמנם נראה כי מאוד עמקו מחשבות השי”ת בזה ,כי הלא הוא
הגדיל כח הנסיון כאמור [ועיי”ש מה שמאריך לבאר בזה]. חוקר לב ובוחן כליות אברהם אבינו ע”ה ,ולפניו נגלה מצפוני
לבבו כי נקל לפניו לעשות רצונו בזה שישחוט את בנו כאשר
ד) בבראשית רבה' :ויפגע במקום’ (בראשית כ”ח י”א) ,רב הונא יצוה אותו ,ולא יהיה זה כלל לנסיון גדול אחר שכבר נתנסה
בשם רבי אמי אמר ,מפני מה מכנין שמו של הקב”ה וקוראין אותו בנסיונות אחרות והקדיש את עצמו כולו לה’ ,אבל יען כי רצה
מקום ,שהוא מקומו של עולם ואין עולמו מקומו ,מן מה דכתיב השי”ת לזכותו ואת זרעו אחריו לדורות עולם בנסיון גדול חדש
(שמות ל”ג כ”א) 'הנה מקום אתי’ ,הוי הקב”ה מקומו של עולם ואין אשר לא נהיה כזאת מלפנים ,על כן עשה הקב”ה ולקח מאברהם
עולמו מקומו. אבינו ע”ה כל מדריגותיו אשר היה לו מקודם ,למען ישאר כמו איש
ובתיקוני זהר :ועוד ,קוב”ה הוא אתריה דעלמא ,ומלאכין פשוט אשר יתחיל רק עתה לעבוד את הבורא ב”ה ,ולאיש כזה
לא ידעין ושאלין 'איה מקום כבודו להעריצו’ ,ואשכחינן ליה בודאי יהיה הנסיון גדול מאוד לשחוט את בנו יחידו אשר אהבהו
בגימטריא 'מקום’ נוטריקון כגוונא דא ,י’ עשר זמנין מאה ,ה’ חמש בכל לבבו ונפשו ,אחרי כי עתה נכנס בלבו תאות עוה”ז לאהוב
זמנין עשרין וחמש ,ו’ שית זמנין תלתין ושית ,ה’ חמש זמנין בנו רחימו שנולד לזקנותו ,ואם בכל זאת יקריב אותו לרצונו לפני
עשרין וחמש ,בגימטריא מקום ,ועליה אמרו מלאכיא 'ברוך כבוד ה’ ,הלא באמת תגדל הנסיון עד להפליא ,מה שאין כן אם היה
ה’ ממקומו’ (יחזקאל ג’ י”ב). אברהם אבינו ע”ה בשלימות מדריגת הגבוהות והנשאות אשר
ט בנועם אושפיזא דיוסף -סוכות תשפ”ו לחזות
אברהם אבינו צו דער נסיון פון די עקידה ,און אברהם האט עומד געווען אין דעם נסיון פון די
עקידה ,אפילו ווען ער איז געווען אן איש פשוט מאוד האט ער אויך עומד געווען בנסיון .אזוי
שטייט אין קדושת יו”ט.
ווי אזוי קען מען זיך צוגלייכן צו יוסף הצדיק וואס איז
געווען כולו קודש לה’ ,אז בזכותו 'נגדרו כל ישראל’?
יוסף הצדיק איז געווען אין מצרים' ,בזכות שגדר עצמו יוסף מן הערוה נגדרו כל ישראל’
(ויקרא רבה ל”ב ה’)ה ,זענען אלע אידן ,זענען נגדר געווארן אין מצרים.
ווי קען זיך מען צוגלייכן א איד צו יוסף הצדיק? יוסף הצדיק איז געווען א קינד פון יעקב
אבינו ,א קדוש מרחם ,ער איז געווען הייליג ,א צדיק בן צדיק ,ער איז געבוירן געווארן הייליג.
[ואיתא במדרש (בראשית רבה פ”ד ז’)ו] ער איז געבוירן געווארן -יעקב אבינו -מהול ,יוסף איז אויך
געבוירן געווארן מהול .וואס מיינט ער איז געבוירן געווארן מהול? אז ער איז געווען אן א יצר
הרע (חידושי אגדות מהרש”א מס’ סוטה דף יב .ד”ה טוביה)ז ,ער איז געווען כולו קודש לה’.
נו ,יוסף הצדיק ,דאס וועט האבן אן השפעה אויף אידן אין מצרים -ס’איז געווען סתם המון
עם ,זיי האבן זיך געדרייט אין מצרים -און זיי זאלן האבן א כח המעצר קעגן טומאת מצרים?
יוסף הצדיק האט זיך דערזען ווי אן איש פשוט מאוד,
און ער האט זיך געשטארקט און עומד געווען בנסיון
דער אייבערשטער האט דאך געוואלט אז די אידישע קינדער זאלן זיין אין מצרים ,ער האט
דאך געוואוסט אז ס’גייט זיין א גלות מצרים .האט ער צוגענומען פון יוסף הצדיק אלע מדרגות,
יוסף הצדיק האט זיך דערזען ,ער איז אן איש פשוט ,א פשוט’ער פשוט’ער איד ,און אזוי איז ער
געשטאנען ביים נסיון דארט אין מצרים.
ולבקר בהיכלו
ו) בבראשית רבה :אמר רבי שמואל בר נחמן' ,אלה תולדות ה) בויקרא רבה' :ויצא בן אשה ישראלית’ (ויקרא כ”ד י’) ,הדא הוא
יעקב יוסף’ (בראשית ל”ז ב’) ,לא היה צריך קרא למימר כן אלא 'אלה דכתיב (שיר השירים ד’ י”ב) 'גן נעול אחתי כלה גל נעול מעין חתום’ ...
תולדות יעקב ראובן’ ,אלא מה תלמוד לומר 'יוסף’ ,אלא שכל מה רבי הונא בשם רבי חיא בר אבא אמר ,שרה אמנו ירדה למצרים
שאירע לזה אירע לזה ,מה זה נולד מהול ,אף זה נולד מהול ,וכו’. וגדרה עצמה מן הערוה ,ונגדרו כל הנשים בזכותה ,יוסף ירד
למצרים וגדר עצמו מן הערוה ,ונגדרו ישראל בזכותו.
ז) במס’ סוטה איתא על משה רבינו' :ותרא אותו כי טוב הוא’ ופי’ ביפה תואר :דריש 'גן נעול’ בזכות שרה או יוסף שהיו 'גן
(שמות ב’ ב’) ...אחרים אומרים ,נולד כשהוא מהול .וכתב שם נעול’ ,היו כל ישראל ונשותיהם 'גל נעול’ ,כי כולם נגדרו בזכותם
המהרש”א :כי הערלה הוא דיבוק היצה”ר שנקרא ערל ,גם רע, שלמדו ק”ו מהם ,אם הם לא שמעו למלך מצרים ולאשת אדוניו,
ובהפך בהסרת ערלה נקרא טוב. מכ”ש להדיוטים ולנשים אחרות.
בנועם אושפיזא דיוסף -סוכות תשפ”ו לחזות י
'בדק עצמו ולא מצא עצמו איש’ ,איש מיינט מען אן איש חשוב (תנחומא שמיני ט’)ח .יוסף האט
געזען ער איז אן איש פשוט מאוד ,ער איז נישט געווען קיין איש חשוב ,ער איז געווען א פשוט’ער
מענטש .אין אזא מצב איז ער געשטאנען פאר א נסיון ,און יוסף הצדיק איז 'וימאן’ (בראשית ל”ט ח’),
ער האט זיך געשטארקט ער האט עומד געווען בנסיון.
יוסף הצדיק האט אראפגעברענגט א כח הקדושה ,אז יעדער איד וואו ער זאל נאר נישט זיין,
און אין וואס פאר א מצב ער זאל נאר נישט זיין ,ער האט א נסיון ,ער זאל קענען עומד זיין בנסיון.
קומט אויס ,יוסף הצדיק האט אראפגעברענגט א כח הקדושה ,נישט פאר די בני עליה האט ער
אראפגעברענגט ,פאר די בני עליה האט נישט אויסגעפעלט .ער האט אראפגעברענגט -פאר
יעדן פשוט’ן איד -האט ער אראפגעברענגט א כח ,א כח הקדושה מ’זאל קענען עומד זיין אינעם
נסיון.
'הוא המשביר לכל עם הארץ’ ,די כח הקדושה פון יוסף
הצדיק איז פאר יעדן איינציגן איד אין יעדע מצב
'יוסף הוא השליט’ יוסף איז געווען א שליט ,שטייט (בראשית רבה צ’ ג’)ט ווי אזוי איז יוסף
צוגעקומען צו די מלוכה? ווי אזוי איז ער געווען' ,פה שלא נשק לערוה’' ,ועל פיך ישק כל עמי’
(בראשית מ”א מ’) ,דאס איז אים געווען א שכר ,ווייל ער האט עומד געווען בנסיון ,וועגן דעם איז
ער געווארן א שליט.
'ויוסף הוא השליט על הארץ’ ,אז יוסף איז געווען [שהתגבר גם בהיותו כאיש פשוט] ,איז
'הוא המשביר לכל עם הארץ’ ,האט יוסף האט געקענט זיין א משפיע 'לכל עם הארץ’ ,פאר
יעדן איינציגן פשוט’ן איד האט יוסף הצדיק געקענט זיין.
די כח הקדושה פון יוסף הצדיק איז עד היום הזה! און נישט פאר די בני עליה ,צו זיי פעלט
נישט אויס יוסף הצדיק ,נאר פאר די פשוטי עם .דאס דארף יעדער איד וויסן ,יעדער איד מאכט
מיט נסיונות ,און ס’איז דא א יצר הרע -מ’האט דאך א יצר הרע ,דארף מען וויסן ,יוסף הצדיק
אין דעם מצב [שהיה כאיש פשוט] האט זיך מתגבר געווען ,און דאס געבט כח -דאס געבט חיזוק
פאר יעדן איינציגן איד ,ווי אזוי ער זאל נאר נישט זיין ,וואס פאר א איד ער זאל נאר נישט זיין ,די
כח הקדושה פון יוסף הצדיק איז פאר יעדן איינעם!
ולבקר בהיכלו
(בראשית מ”א מ”א-מ”ב) ,אמר רבן שמעון בן גמליאל ,יוסף משלו ח) במדרש תנחומא' :וילך איש מבית לחם יהודה’ (רות א’ א’) ,ואין
נתנו לו [פי’ במתנות כהונה :מפרי מעשיו וגמול ידיו נתנו לו שכרו אומרים איש אלא לאדם חשוב ,שנאמר (במדבר י”ב ג’) 'והאיש משה
מן השמים] ,פיו שלא נשק בעבירה' ,ועל פיך ישק כל עמי’ (שם ענו מאד’ ,שאלימלך היה איש חשוב ,שמחשבים אותו במקומו.
פסוק מ’) .גופו שלא נגע בעבירה' ,וילבש אתו בגדי שש’ (שם פסוק
מ”ב) .צוארו שלא הרכין לעבירה' ,וישם רבד הזהב על צוארו’ (שם). ט) בבראשית רבה :ויאמר פרעה אל יוסף ויסר פרעה וגו’’
אי בנועם אושפיזא דיוסף -סוכות תשפ”ו לחזות
'כל האזרח בישראל’ ווערט נשפע מיט השפעות
קדושות פון די סוכה ,אזוי ווי מ’זעט ביי יציאת מצרים
איך האב געקלערט אזוי ,סוכות איז א געוואלדיגע גרויסע זאך .א איד קומט אריין אין די
סוכה ,די סוכה איז משפיע געוואלדיגע גרויסע ענינים .יעדע מענטש קען דאך טראכטן“ ,די
סוכה איז משפיע הייליגע ענינים?! אוודאי ס’איז געזאגט געווארן פאר די בני עליה -די הייליגע
אידן ,א הייליגע יום טוב ,הייליגע סוכה [וממילא משפיע עליהם קדושה יתירה] .אבער פאר מיר?
איך בין א פשוט’ער ארבעטער ,א פשוט’ער -איך גיי ,איך קום .די סוכה קען מיר משפיע זיין?”
אידן אין מצרים זענען ארויסגעגאנגען ,זיי זענען געווען 'ערום ועריה’ (יחזקאל ט”ז ז’ ,כמבואר ברש”י
שמות י”ב ו’)י ,זיי זענען געווען זייער -אין מ”ט שערי טומאה איז כלל ישראל געווען (זוהר חדש פר’ יתרו
דף נב).יא ,און מ’האט זיי אריינגעזעצט אין די סוכה ,אין די סוכה פון ענני הכבוד ,און זיי האבן זוכה
געווען צו הויכע מדריגות.
'בסוכות תשבו שבעת ימים כל האזרח בישראל ישבו בסוכות’ (ויקרא כ”ג מ”ב) ,יעדער איינער.
יעדער איינציגער איד דארף זיצן אין די סוכה ,יעדער איינציגער איד ווערט נשפע מיט השפעות
קדושות פון די סוכה' .למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם
מארץ מצרים’ (שם פסוק מ”ג) ,איך האב זיי ארויסגענומען פון מצרים ,וואס מיינט איר איז מען
געווען דעמאלטס? וואס פאר א בעלי מדריגות זענען זיי געווען? גאנץ שוואכע בעלי מדריגות!
זיי זענען ארויסגעגאנגען ,און גלייך ווען מ’איז ארויסגעגאנגען פון מצרים ,שטייט (במדבר ל”ג ה’)
ולבקר בהיכלו
איתענש .אי לא נשאל ,משבשא לי בלבאי .אמר ליה רבי שמעון, ידיו שלא משמשו בעבירה' ,ויסר המלך את טבעתו מעל ידו ויתן
אימא .אמר ליה האי דקוב”ה מדכר להון לישראל בכל אתר אתה על יד יוסף’ (שם) .רגליו שלא פסעו בעבירה ,ייתון וירכבו
ואתר' ,אנכי ה’ אלהיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים’' ,אני ה’ על קרוכין' ,וירכב אתו במרכבת המשנה אשר לו’ (שם פסוק מ”ג).
אלהיכם אשר הוצאתי אתכם מארץ מצרים’ (ויקרא י”ט ל”ו) ,מאי מחשבה שלא חשבה בעבירה ,תבא ותקרא חכמה' ,ויקראו לפניו
רבותא אוליף הכא ,תנאה שלים הוא ,הדא הוא דאמר לאברהם אברך’ (שם) ,אב בחכמה ורך בשנים.
(בראשית ט”ו י”ג) 'כי גר יהיה זרעך בארץ לא להם וגו’ ואחרי כן
י) ברש”י' :והיה לכם למשמרת’ זהו לשון בקור ,שטעון בקור
יצאו ברכוש גדול’ ,אם כן למה לאדכרא להון מילתא דא בכל
ממום ד’ ימים קודם שחיטה .ומפני מה הקדים לקיחתו
אתר ואתר .אמר ליה תא חזי ברי ,קוב”ה לא אתני עם אברהם
לשחיטתו ד’ ימים ,מה שלא צוה כן בפסח דורות .היה ר’ מתיא
אלא דיפיק ית ישראל מן גלותא דמצרים ,ולא מתחות שעבודא
בן חרש אומר ,הרי הוא אומר (יחזקאל ט”ז ח’) 'ואעבר עליך ואראך
דדחלא אחרא .דודאי ישראל כד הוו במצרים ,אסתאבו ואתטנפו
והנה עתך עת דודים’ ,הגיעה שבועה שנשבעתי לאברהם שאגאל
גרמיהון בכל זיני מסאבו ,עד דהוו שראן תחות ארבעים ותשע חילי
את בניו ,ולא היו בידם מצות להתעסק בהם כדי שיגאלו ,שנאמר
דמסאבותא .וקוב”ה אפיק יתהון מתחות פולחן כל שאר חילין.
(שם פסוק ז’) 'ואת ערום ועריה’ ,ונתן להם שתי מצות ,דם פסח ודם
ועוד ,דאעיל יתהון במ”ט תרעי דסוכלתנו לקבליהון .מה דלא
מילה וכו’.
אתני עם אברהם ,אלא לאפקותהון ממצרים ,והוא עביד טיבותיה
וחסדיה עמהון .ובגין כך תשכח באורייתא ,חמשין זמנין יציאת יא) בזוהר חדש' :אנכי ה’ אלקיך’ (שמות כ’ ב’) ,בהאי פסוקא
מצרים ,לאחזאה לכל בני עלמא ,חסדא דעבד קוב”ה עם ישראל, שאל רבי ייסא זעירא דמן חברייא מרבי שמעון בן יוחאי ,ואמר
דאפיק יתהון מאינון חילין דמסאבו ,ואעיל לון לגו חילין דדכיו, ליה ,אית לי למשאל שאילתא חדא מינך ומכשכשא לי בלבאי,
דהיינו חמשין תרעין דסוכלתנו ,וכו’. ואנא דחיל מלמשאל מינך .ואמינא ,אי נשאל ,דחילנא דילמא
בנועם אושפיזא דיוסף -סוכות תשפ”ו לחזות בי
'ויסעו בני ישראל מרעמסס ויחנו בסוכות’ ,און דער מדרש (תרגום יונתן שם)יב זאגט 'ויחנו בסוכות’,
דער אייבערשטער האט זיי אריינגעזעצט אין א סוכה .מ’איז ארויסגעגאנגען פון מצרים ,און
מ’איז גלייך אריינגעזעצט געווארן אין א סוכה -די סוכה פון ענני הכבוד.
מ’האט זיי אריינגעזעצט אין א סוכה צו ווייזן ,מ’האט ארויסגענומען די אידן פון מצרים ,ווי
שוואך שוואך מ’איז געווען ,מען האט זיי אריינגעזעצט אין די סוכה! די סוכה איז געמאכט געווארן
פאר יעדן איינציגן איד! די סוכה איז משפיע קדושה פאר יעדן איינציגן איד!
דאס געבט חיזוק פאר יעדן איינציגן איד צו וויסן“ ,איך האב די זכיה ,איך זיץ אין די סוכה,
יא' ,איך’ זיץ אין די סוכה ,און די סוכה איז אויף 'מיר’ משפיע ,נישט נאר אויף היינט ,אויף א גאנץ
יאר .די סוכה איז אויף 'מיר’ משפיע -נישט נאר פאר די בני עליה -נאר די סוכה איז משפיע
פאר 'מיר’ ,אין די מצב וואס 'איך’ בין ,פאר 'מיר’ ,אין 'מיין’ מצב ,איז די סוכה אויף מיר משפיע
קדושה! און אויף דעם האב איך כח א גאנץ יאר[ ,פון דעם] שעפ איך א חיות דקדושה!” ס’איז א
געוואלדיגע ענין ,ס’איז א געוואלדיגע חיזוק.
אזוי ווי מ’האט חיזוק פון יוסף הצדיק ,בזכות יוסף הצדיק נגדרו כל ישראל לדורות עולם
עד היום הזה .די זעלבע איז סוכות' ,בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם ממצרים’
עד היום הזה ,און פאר יעדן איינציגן איד ,וואס פאר א מצב ער זאל נאר נישט זיין ,די סוכה איז
משפיע! די סוכה הייליגט! די סוכה געבט אריין כוחות דקדושה פאר א איד זיך מחזק צו זיין אין
עבודת ה’ ,צו לערנען ,צו דאווענען ,צו דינען דעם באשעפער ,צו טון דעם רצון ה’!
דאס געבט כח ,די חיזוק איז פאר יעדן! ס’איז נישטא קיינער וואס אים מיינט מען נישט! יא,
אים מיינט מען אויך! יעדער זאל וויסן ,מ’מיינט ,יא -יעדער איד דארף וויסן -מ’מיינט מיך!!
די סוכה מיינט מיך!! און פאר מיר איז עס משפיע! און איך שעפ פון דעם כח הקדושה ,א כח
רוחני!
ברכת הקודש
זאל דער אייבערשטער העלפן אז מ’זאל האבן דעם כח ,מ’זאל קענען מקבל זיין די קדושה
פון די מצות סוכה .דער כח פון יוסף הצדיק' ,הוא המשביר לכל עם הארץ’ ,ס’זאל משביר זיין
פאר יעדן איינציגן איד .און די סוכה איז משפיע פאר יעדן איינציגן איד .ס’איז געוואלדיגע
כוחות דקדושה וואס באגלייט אידן צו זיצן און לערנען און דינען דעם באשעפער מיט נחת
און שמחה.
דער אייבערשטער זאל העלפן מ’זאל זוכה זיין מקבל זיין קדושה פון די סוכה ,די הייליגע
מצוה פון סוכה איז משפיע פאר יעדן איינעם ,מ’זאל זוכה זיין צו השפעות טובות ,לימוד התורה
און קיום המצות.
גי בנועם אושפיזא דיוסף -סוכות תשפ”ו לחזות
מ’דארף מאכן א כלי פאר די השתוקקות פון די ימי הסוכות
ושמחת תורה ,דורך זיצן און לערנען שמחת תורה
און ס’דארף זיין תיכף ,ס’שטייט מ’דארף מאכן א כלי -שטייט פון קדושת לוי (דרוש לשבועות אופן
ג’)יג ,אז ס’כאפט אן א איד א השתוקקות ,דארף מען זען באלד עפעס צו מאכן [שיתקיים].
ס’קומט סוכות ,ס’קומט שמחת תורה ,ס’קומט אן השתוקקות ,אידן גייען טאנצן מיט די
תורה ,ס’ברענגט א השתוקקות צו לימוד התורה .נו ,מ’הייבט אן נאך יום טוב“ ,נאך שמחת
תורה וועל איך גיין לערנען” .מ’דארף נישט ווארטן ביז נאך שמחת תורה! מ’דארף נאך זען
מ’דארף שמחת תורה אליינס! שמחת תורה ,דער טאג איז גענוג גרויס ,און ס’איז דא גענוג
צייט -ווען מ’מאכט די הקפות פריער ,און ווען מ’מאכט די הקפות שפעטער -אויסנוצן' ,עד
שתחפץ’ (שיר השירים ח’ ד’ ,כפי’ הרמב”ן שהביא בקדושת לוי שם) מאכן א כלי אין שמחת תורה ,זען שמחת
תורה אז אידן זאלן זיצן און לערנען תורה ,יעדער מוז אריינכאפן שעות לימוד התורה אין שמחת
תורה ,און דאס וועט ברענגען א כלי ,מאכן [שיתקיים ההשתוקקות] אויף א גאנץ יאר.
דער אייבערשטער זאל העלפן ,מ’זאל מיר זוכה זיין צו זיצן און צו לערנען ,דינען דעם
באשעפער מיט הרחבת הדעת ,די סוכה האט די כח צו משפיע זיין פאר אלע אידישע קינדער
בגשמיות וברוחניות ,ביז מ’וועט זוכה זיין צו די גאולה שלימה במהרה בימינו אמן.
ולבקר בהיכלו
עליו מלמעלה ,ונקרא בחינת נשמה ,אזי צריך האדם להלבישה יב) בתרגום יונתן :ונטלו בני ישראל מן פילוסין ושרו בסכות
בגוף בכדי שיהיה לה חיזוק ובסיס שלא יהיה מוטה ח”ו כידוע אתרא דאתחפיאו שבעת ענני יקרא.
למביני מדע .וזה פירוש הפסוק 'מה תעירו ומה תעוררו את יג) בקדושת לוי :נשאלתי במדינת ליטא מפני מה נקרא חג
האהבה עד שתחפץ’ ,כי חפץ הוא מלשון כלי ,דהיינו ההתעוררת שבועות בשם 'עצרת’ ,והלא לא נזכר בתורה שם עצרת רק
ההוא שבא אל האדם צריך תיכף ומיד כלי ,וזהו 'עד שתחפץ’, בשמיני עצרת .והשבתי בשלשה אופנים ...אופן השלישי הוא
עכ”ל אף שאין זה לשונו ממש .והנה בשעת מתן תורה שהיה עפ”י דברי הרמב”ן (אמונה ובטחון פרק י”ט) שפירש על פסוק (שיר
בודאי לישראל אז התעוררת גדולה ,ולא היה להם עדיין שום השירים ח’ ד’) 'מה תעירו ומה תעוררו את האהבה עד שתחפץ’,
מצוה לעשות להתעוררת כלי ,מוכרח לומר שהיו מקיימים מצות ופירש ,כשמגיע לאדם איזה התעוררת של יראה ואהבה להבורא
הגבלה שהזהיר משה רבינו ע”ה שלא ליגע בהר ,והם היו נעצרים ב”ה ,אזי תיכף ומיד יראה לעשות לה כלי ,היינו שיעשה תיכף איזה
מליגע ,וממצוה הזה היו עושים כלי להתעוררת ,ועל שם זה נקרא מצוה ,דהיינו שיתן צדקה או ישב תיכף ללמוד וכדומה ,כי ידוע
בשם עצרת [וכ”כ גם בפר’ יתרו ד”ה פן יהרסו]. שהתעוררת הבאה אל האדם בפתע פתאום הוא אור הנשפע
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
שליט"א
לפ”ק הגה"ק
תשפ”ו רבינושנת הקדוש יוםמרן
מכ"ק
ערב
הטהור
השובבי"םרבהשלחן
ימי עריכת
לקראת
הושענא ביום
לשמוע כיבושיןקודש אצל
והתעוררות
התעוררות
שזכינו דברי דברות
דרשת
השובבי"ם
ימיהטהור לקראת
שלחן לפ"ק
עריכת
לשמוע והתעוררות
תשפ"ו שנתאצל
שזכינו כיבושיןקודש
דברי דברות
לפ”ק תשפ”ו רבינושנת הקדוש יוםמרן
בביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו
הגה"ק שליט"א ערב
מכ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
למענך אלקינו
שהאדם
ברחמים מקבלהתפלה
זהו והוא
מחט –גבול,
הקב"השלאין לה
שלכחודו
פתח מדתפתחו לי
הרחמים
ובחסדו
מצב שהוא אחד,
ונשובהבאיזהוהעתיד
האחרון היום
אליך וההוה
ה' עד העבר
לבא
השיבנו הקב”ה רואה
המאחרים
מתפלל את תשובת
מצרף את הטוב העתיד ,ועי”ז זוכים בדין
רבהאת אשר יקרא אתכם
הושענאלכם
האספו ואגידה
ליום ויקרא יעקב אל בניו ,ויאמר
המשל
בדיןא')ווייל הקב”ה איז כלל ישראל גייט ארויס זכאי
באחרית הימים (מ"ט
טאג פון יו”ט סוכות. לעצטער
עתיד טוביםדערפונעם
מעשים רבה,
פון הושענא
מצרףטאגאלע
ס’איז היינט דער הייליגער
בזכרי אבל עתה
גערופן די יפחד,
האט בניו,לבי
יעקב אל זאת
יעקבועל
ויקרא מעש
ובידי אין שוחד,
סדרה יקח די ואכףדיפני לא
וואך אין מיראקדם
געפונען במה
דער מנהג איז געווען ,אבותינו ואבות אבותינו ,צו זאגן דברי כיבושין פאר אידישע קינדער
הימים. ואגידה לכם את אשר יקרא אתכם באחרית א האספולערב יוה”ק).
המיוחד (סליחות מלכות שם
קינדער ,ויאמר
'ההולך בדרכי אין אזא געהויבענעם טאג ,צו דערמאנען דעם מאמר חז”ל (עפ”י בראשית רבה ע”ו ד’)
אבניועל
עלינו רבייגן
(מאמר
יודן זכותם
תורות
צ"ח ב')
לברכה,
השנה ראש
רבה
זכרונם אבותינו
פנים אין די
(בראשית א אבותייטב
מדרש אבות’,
עלינו אין
דער זאגט בזכות
בניו'יגן
זכותו עליוז”ל
אל מתקומםזיידע
יעקב דער הקב”האזוי,
'ויקרא אבות,קעןא)זיין
משל.דער יום הדין ,און מ’איז דן יעדן ס’קומטבאקאנטן
כללאישראל. משל -
ישרהא פאר מליצהמיט
אנגעהויבן האבן
זאגט א ישראל,ל”א),
כל זכרון אות
אמר' ,ויקרא אל בניו' ,זאגט ער ויקרא ער האט גערופן צום באשעפער ,צום
איינעם אויף די מעשים .זאגט ער ,ס’איז דא א פרשת דרכים (דרוש ד’)א ,דער פרשת דרכים זאגט,
געהאט קינדער.
האט
געווען די דער מלך
מצרף זיינע אייבערשטערמיט
מדינות,
האט זיי אסאךזיין
באשעפער זאל
דעראויף דערזכיות,
געווען מולךאזקיין בניו',
האט
געהאט 'אל
וואס באשעפער,
אדיר
נישט מלך
אידן הייליגן
געווען א
האבן מצרים ס’איז
אין
(שמותוואו
מדינות
א מתן תורה פון שפעטער' ,בהוציאך את העם ממצרים תעבדון את האלקים על ההר הזה’
יענע אין באזוכן געגאנגען ער איז לעת מעת - באזוכן געגאנגען איז ער אז מנהג
כהונה זאגט פשט ,עס וואלט געדארפט ווען שטיין ויקרא יעקב מתנות
געווען. די
אייבערשטער האט געזען נאך זאכן וואס מ’האט געטון אין מדבר ,וואס איז מולךדער
האט .איי,
ער ג’ י”ב)
'את בניו' ,יעקב האט גערופן די קינדער ,שטייט ויקרא יעקב 'אל בניו' ,טייטשט
נישט געווען דער רצון פון באשעפער? דער חסד פון ה’ יתברך ,דער אייבערשטער איז מצרף
ערכרוזיםהאבן אנגעקומען,
באשעפער, גערופןאיזצום
דער מלך איידערהאט 'ויקראקומט.
יעקב' ער יודןווען ער
זמן מיוחד האט געהאט א ערנארדער
עתיד. פונעם נישט גוטע רבינישט דאס אמר און
מדרשהעתיד,
דעם טוב
איינעם -א זאליעדן
זיין מיט באשעפערפאר
דערגעלעגנהייט
זיין א
ס’וועט אז אריין!
'אל בניו', צוםאין שטאט
באשעפער, קומט מתפללמלך
געווען געווען “דער
מכריזהאט
ולבקר בהיכלו זיינע קינדער.
ולבקר בהיכלו
ישראל במצרים ראה הקב”ה מה שעתידין לעשות ,דכתיב (שמות א) בפרשת דרכים :עלינו לשבח לאדון הכל ,ורב טוב לבית
הקב”ה ואינו
בדרכיהם בוחר שאינו עליו מתקים אני כמעשיהם בהיכלו
והעושה
ג’ ז’) 'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’ ,אמר ולבקר
ואלקי
ואף אברהםשם, אם אבי
באשר הוא אלקי את יעקב
האדם כי 'ויאמר איתא:
אינו דן ישראל ,שם
שהקב”ה א) במדרש
העתידים עליו.
לעשות ,היינו דכתיב (שמות שם) איני מתקים כמעשיהם,
המעשים עושהדנם לפי
איני בדרכיהם
בראשו הבוחרישיב
אלאוגמולו
לא ,זמנו,
לעשון לפי
יחשבהאה’ לו עו
ל”ב י’),
(בראשית לא אבי יצחק’
שעתיד לחטא
ויקרא יעקב אל בניו ...רבי יודן אמר ויקרא יעקב לאל להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה :ויקרא א.
כי שמעתי את צעקתם ,אף על פי שידעתי מכאוביו .יודע אני בדרכיהם
הוא שאינו כיבוחר
חפץ חסד מיאינו כן, לעניןעליו,
הטובה מתקיםאני אבל כמעשיהם
ושעתו. והעושה
לפי מקומו
מהמדרש אמר
ידוע נמנע אחא
בזה”ל :אינירבי
על פי כן ... וגו'
עקב)ואף
כתב האספו
וכו’,
במדברוהיה
ויאמר
להכאיבני
עקב ד”ה א”י
...
משה (ר”פ
בניו)
עתידיןלצורך
כמה
ובישמח אל אל שקרא
כשהיו משמע
בשם וכן
רבי אחא בניו
לעשות ... את
רב הונאכתיב
שעתיד מדלא ודייק
כמעשהועליו. להש"י.
כמעשיהםלאיש
איני מתקים לאל: יעקב
ומרבה להיטיב
ואינו עושה
בדרכי אבות ,אני מתקומם עליו בזכות אבות’, הלשכות. ויטהרוד’)את
'מי שהולך ויאספו וגו' (ב”ר ע”ו
כ"ח-ל')לחזקיהו אמרמניח
(נחמיה יב
לאחז ואומר לדוד,מהלאדאת
אחז ,הוא קרובהיך
הטהרו,
אמר ,מי היה
עכ”ל .ובייטב לב (פר’ בא עה”פ החודש הזה לכם אות ב’ ואות ז’ ,ופר’ נשא (מלכים-ב כ’ ה’) 'כה אמר ה’ אלקי דוד אביך’ ,אלא הבוחר בדרכיהם
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות זט
מלך רחמן -יעדער וועט קענען צוקומען צום מלך! ווער ס’האט עפעס א בקשה וועט עס קענען
פארלייגן פארן מלך אליינס! ווער ס’האט געזינדיגט קעגן מלך ,קען ער האבן א געלעגנהייט מפייס
צו זיין דעם מלך -איבערצובעטן דעם מלך!”.
פארשטייט זיך ,ווער ס’איז געווען א בעל דעת ,געהערט אז די כרוזים זענען מודיע אז דער
מלך קומט ,האט זיך מקדים געווען מקבל פנים צו זיין דעם מלך נאך איידער ער קומט אן ,און
ארויסגעגאנגען צום מלך! ,זיך אויסגעבעטן!! ,דער מלך האט ממלא געווען אלע בקשות ,און
ער איז אריינגעקומען מיטן מלך צוזאמען בשמחה רבה.
ווער ס’האט אפילו נישט מקבל פנים געווען אינדרויסן[ ,אבער ווען] דער מלך איז אנגעקומען
אין שטאט ,האבן כרוזים אויסגערופן“ ,דער מלך איז דא!! ער איז פערזענליך דא!! ער איז גרייט
אויפצונעמען יעדן איינעם!” ,איז שוין יעדער געלאפן ,יעדער מיט זיין בקשה -פארשידענע
בקשות ,זה בכה וזה בכה .דער מלך ברחמים האט יעדן איינעם געגעבן כיד ה’ הטובה עליו.
אדער ווער ס’האט עפעס געזינדיגט קעגן מלך ,האט געקענט צוקומען מפייס זיין -איבערבעטן
דעם מלך! דער מלך ברוב טובו האט מוחל געווען!
“אי מלכא אנא עד השתא אמאי לא אתית לגבאי”
אזוי איז געווען א שטיק צייט ,יעדן טאג האט מען געזאגט “דער מלך איז דא!!” ,אפילו ווער
ס’איז נישט געקומען דעם ערשטן טאג ,איז געגאנגען דעם צווייטן טאג...
ס’איז דורכגעגאנגען דער זמן המיועד ,ס’איז אנגעקומען דער לעצטער טאג ,די כרוזים
האבן אויסגערופן“ ,ס’איז היינט דער לעצטער טאג! דער מלך פארט היינט אוועק!! עטס
האט’ס נאכאלס א געלעגנהייט צוצוקומען צום מלך!” ,די אלע וואס האבן פארשפעטיגט האבן
זיך געכאפט די לעצטע געלעגנהייט ,די לעצטע מינוט איז ער צוגעקומען צום מלך ,אבער
דעמאלטס איז שוין די בושה זייער גרויס ,דער מלך פרעגט“ ,אי מלכא אנא ,עד השתא אמאי
לא אתית לגבאי?” (מלשון הגמ’ מס’ גיטין נו).ב.
דער זיידע ז”ל דער קדושת יו”ט האט געזאגט ,אין א צייט פון בושה קען מען גארנישט זאגן
פארן מלך .נאר אז מ’קומט לטובת המלך ,די בקשות איז לטובה פונעם מלך ,פארן כבוד פונעם
מלך אליין ,איז אלעמאל די צייט .וועגן דעם הושענא רבה בעט מען 'למענך אלקינו’.
ולבקר בהיכלו
בדרכי אבות וכו’]. ד”ה נשא את ראש) ובייטב פנים (מאמר קול מגילה אות ג’) הביא הלשון:
ב) בגמרא שם מבואר באריכות דכשיצא רבן יוחנן בן זכאי 'ההולך בדרכי אבות ,הקב”ה מתקומם עליו בזכות אבות’ [וכמה
אל הקיסר סמוך לירושלים ,אמר לו הקיסר 'אי מלכא אנא עד שנים (תשי”ג ,תשי”ד ,ועוד) ביום הושע”ר כאשר רביה”ק זי”ע התחיל
האידנא אמאי לא אתית לגבאי’ ,עיי”ש. דבריו הק’ בהמשל ,אמר שהגם שהדבריו ידועים עכ”ז ההולך
זי בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
'דרשו ה’ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב’
דער נמשל ,ה’ יתברך דער גרויסער הייליגער מלך ,א מלך אויף אלע וועלטן ,האט מייחד
געווען א זמן' ,דרשו ה’ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב’ (ישעיה נ”ה ו’ ,עפ”י ראש השנה יח).ג ,ער וועט
אראפקומען כביכול אויף דעם עולם השפל ,און ווער ס’האט עפעס א בקשה - ,און ווער האט
נישט?!?! אזויפיל אידישע בקשות!!! מ’קען זיך אויסגיסן דאס הארץ פארן הייליגן באשעפער!!!
אוי הייליגער טאטע!!!
ווער ס’איז געווען א בר דעת אין חודש אלול ווען די כרוזים זענען ארויסגעגאנגען “הנה מלכך
בא” (עפ”י זכריה ט’ ט’) ,אידישע קינדער זענען נתעורר געווארן לתשובה! מ’האט מרבה געווען בתפלה
ותחנונים פארן הייליגן באשעפער!!
אבער אפילו ווער ס’האט נישט אויסגענוצט די געלעגנהייט אין חודש אלול ,ס’איז געקומען
דער הייליגער טאג ראש השנה ,מ’האט געבלאזן שופר!! אידן טוטס תשובה!!!
ס’איז דורכגעגאנגען די עשרת ימי תשובה ,ס’איז אנגעקומען דער הייליגער טאג יום
הקדוש ,א יום סליחה ומחילה! מ’האט געהאט א געלעגנהייט אלעס אויסצובעטן פונעם הייליגן
באשעפער!!!
ביז ס’איז אנגעקומען דעם יו”ט סוכות ,מיט די מצות החג ,די מצוה פון סוכה 'בצילא
דמהימנותא’ (זוה”ק פר’ אמור דף קג).ד ,און די ד’ מינים וואס ס’איז מרומז אויפן שם הוי”ה (בית יוסף סי’
תרנ”א בשם הרקנטי פר’ אמור ד”ה ולקחתם)ה.
ולבקר בהיכלו
הרי י’ ימים בין ראש השנה ליום כפורים ,וכו’ ,עכ”ל .ועי’ גם בדברי ג) במס’ ראש השנה :אמר רב שמואל בר איניא משמיה דרב,
יואל להושענא רבה (דף שע”ה)] מניין לגזר דין של צבור שאינו נחתם .אינו נחתם ,והכתיב (ירמיה
ב’ כ”ב) 'נכתם עונך לפני’ .אלא אף על גב שנחתם נקרע ,שנאמר
ד) בזוה”ק על הפסוק (ויקרא כ”ג מ”ב) 'בסכת תשבו שבעת ימים’,
(דברים ד’ ז’) 'כה’ אלקינו בכל קראנו אליו’ .והכתיב (ישעיה נ”ה
והכי איתא התם :מאן דאית ליה חולקא בעמא ובארעא קדישא,
ו’) 'דרשו ה’ בהמצאו’ ,התם ביחיד ,הכא בצבור .ביחיד אימת
יתיב בצלא דמהימנותא לקבלא אושפיזין ,למחדי בהאי עלמא
[פרש”י :אימת מצוי לו דכתיב 'בהמצאו’] ,אמר רבה בר אבוה,
ובעלמא דאתי ובעי למחדי למסכני וכו’.
אלו עשרה ימים שבין ראש השנה ליום הכפורים.
ה) בבית יוסף :אם צריך לחבר האתרוג ללולב בשעת נענוע
לנענע שניהם יחד ,או אם אינו מנענע אלא אגודת הלולב לבד ויד [ועי’ בשלה”ק (מס’ סוכה ריש פרק תורה אור) שהביא מאמרם הנ”ל,
שמאלו שהאתרוג בה תהא עומדת במקומה בלי נענוע ,דבר זה וז”ל :לכאורה אין הלשון מדוקדק ,דהא אין בין ראש השנה
לא נתבאר בגמרא ולא בדברי הפוסקים .אבל ה”ר מנחם מרקנ”ט ליום כפורים רק ז’ ימים ...וכתבתי שרומז גם כן על י’ ימים
כתב בפרשת אמור (ד”ה ולקחתם) ,צריך לסמוך האתרוג עם שאר שבין יום כפורים להושענא רבא ,כי מצינו יום כפור נקרא ראש
המינים שלא להפריד מן הבנין ,וסוד זה נגלה אלי בחלום בליל השנה כמ”ש (עי’ ויקרא כ”ה ט’) 'בעשור לחודש יום כפורים’ ,וגמר
יו”ט הראשון של חג הסוכות בהתאכסן אצלי חסיד אחד אשכנזי, יום כפורים הוא הושענא רבא ,שאז נשלם החתימה ונגמר יום
שמו הרב ר’ יצחק ,ראיתי בחלום שהיה כותב השם יו”ד ה”א ,והיה כפורים במלואו ובטובו .ומאחר שיצדק שם של ראש השנה ביום
מרחיק הה”א אחרונה מן הג’ האותיות ראשונות ,ואמרתי לו מה זה כפורים ,ושם של יום כפורים בהושענא רבא ,וביניהם עשרה ימים
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות חי
ס’איז היינט דער לעצטער טאג!!!
ביז ס’איז אנגעקומען דער טאג פון הושענא רבה ,ס’איז היינט דער לעצטער טאג! די כרוזים
גייען היינט ארויס “דער מלך איז נאך דא! ס’איז דער לעצטער טאג!!! ווער ס’האט נאך עפעס א
בקשה קען נאך צוקומען צום מלך!!!”
לאמיר זיך אויסגיסן די הערצער פארן הייליגן באשעפער!!!
אידן דארפן ישועות! אידן דארפן ישועות בגשמיות ,אידן דארפן ישועות ברוחניות!!! יעדער
איינער ווייסט זיין מצב!!!
~~~
'הושענא למענך אלקינו הושענא’
מ’בעט דעם הייליגן באשעפער' ,הושענא למענך אלקינו’ -אזוי ווי דער זיידע ז”ל האט געזאגט
-דעם לעצטן טאג קען מען נישט בעטן נאר פארן כבוד פונעם הייליגן באשעפער.
א) נאר מ’פרעגט די קשיא (ייטב פנים מאמר שואגים הושענא אות ב’) ,פארוואס זאגט מען 'למענך
אלקינו’ ,ס’ווייזט לכאורה אויף דין (בראשית רבה ל”ג ג’)ו ,מ’דארף ווען זאגן ענדערש 'למענך ה’’ ,ה’
דאס איז מדת הרחמים (שם)?
ב) דער זיידע ז”ל אין ייטב פנים (מאמר שואגים הושענא אות ה’)ז זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל,
זאגט ,ביי אברהם אבינו שטייט (בראשית י”ח א’) 'והוא יושב פתח האהל’' ,האהל’ איז ראשי תיבות
'הושענא למענך אלקינו הושענא’ .מ’דארף צו פארשטיין וואס איז דער רמז?
ולבקר בהיכלו
ו’ ה’-ז’) 'וירא ה’ כי רבה רעת האדם בארץ ,וינחם ה’ כי עשה את עשית ,והשיב כך נוהגים במקומינו ,ואני מחיתי בו וכתבתי אותו
האדם ,ויאמר ה’ אמחה וגו’’ .אשריהם הצדיקים שהן הופכים שלם .ואשתומם על המראה ואין מבין ,למחר בעת נטילת לולב,
מדת הדין למדת רחמים ,בכל מקום שנאמר אלקים הוא מדת ראיתי שלא היה מנענע רק הלולב ומיניו בלא אתרוג ,והבנתי פתרון
הדין' ,אלהים לא תקלל’ (שמות כ”ב כ”ז)' ,עד האלהים יבא דבר חלומי ,וחזר בו .ורז”ל רמזו סוד זה בויקרא רבה (ל’ ט’) אמר שם,
שניהם’ (שמות כ”ב ח’) ,וכתיב (שמות ב’ כ”ד) 'וישמע אלקים את 'פרי עץ הדר’ זה הקב”ה שנאמר (תהלים צ”ו ו’) 'הוד והדר לפניו’,
נאקתם ויזכר אלקים את בריתו וגו’’' ,ויזכר אלקים את רחל וגו’ 'כפות תמרים’ זה הקב”ה שנאמר (תהלים צ”ב י”ג) 'צדיק כתמר
(בראשית ל’ כ”ב) ,וכו’. יפרח’' ,וענף עץ עבות’ זה הקב”ה שנאמר (זכריה א’ ח’) 'והוא עומד
בין ההדסים’' ,וערבי נחל’ זה הקב”ה שנאמר (תהלים ס”ח ה’) 'סולו
ז) בייטב פנים :ועל דרך רמז 'הושענא למענך אלקינו הושענא’ לרוכב בערבות’ .תראה שכל המינים האלו רומזים בשם יתברך
ירמוז בזכות אברהם דכתיב ביה (בראשית כ”ב א’) 'אחר הדברים עכ”ל.
האלה וגו’’ ,וכתיב ביה (שם י”ח א’) 'יושב פתח האהל’ ראשי תיבות ו) במדרש רבה :אמר רבי שמואל בר נחמני ,אוי להם לרשעים
'הושענא למענך אלקינו הושענא’ ,וכו’ [וכ”כ גם במאמר שמחת שהם הופכים מדת רחמים למדת הדין ,בכל מקום שנאמר ה’
הרגל אות ח’]. מדת רחמים' ,ה’ ה’ קל רחום וחנון’ (שמות ל”ד ו’) ,וכתיב (בראשית
טי בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
דער אייבערשטער איז 'אין סוף’ ,און ער איז א 'חנון
המרבה לסלוח’ אין סוף
קען זיין ,שטייט אין בני יששכר אין די מאמרים אין חודש תשרי (מאמר ד’ דרוש י”ב)ח ,זאגט ער ,די
מדות פון ה’ יתברך איז נישט אזוי ווי די מדות פון א בשר ודם .א בשר ודם ,אפילו ער איז א בעל
מדות -ער באזיצט מדות טובות' ,ער’ האט א קצבה ,און 'זיינע מדות’ האבן אויך אן עק .אפילו
ער איז א מעביר על מדותיו און ער איז מוחל ווער ס’האט אים געטשעפעט ,האט עס אויכעט
א גבול וויפיל מאל ער וועט מוחל זיין .מ’האט אים געטשעפעט -מ’האט אים אויפגערעגט,
מ’האט אים איבערגעבעטן און ער האט אים מוחל געווען ,איינמאל ,צוויי מאל ,דריי מאל,
ס’האט אבער א גבול.
ה’ יתברך איז נישט אזוי .ה’ יתברך האט נישט קיין קצבה -קיין גבול ,ער איז 'אין סוף’ .די
מדות פונעם אייבערשטן האבן אויך נישט קיין סוף .דער אייבערשטער איז מוחל ווער ס’האט
געזינדיגט און ער האט תשובה געטון ,נאכדעם האט ער זיך נאכאמאל באנארישט -נאכאמאל
געזינדיגט ,און נאכאמאל תשובה געטון ,מערערע מאל ,אפילו ביז טויזנט מאל .דער אייבערשטער
איז א 'חנון המרבה לסלוח’ ,ער איז מרבה -אסאך מאל איז ער מוחל .אזוי ברענגט דער בני
יששכר ,ער ברענגט עס אזוי אראפ.
'אהלים מעלין את האדם מכף חובה לכף זכות’
קען זיין ,די גמרא זאגט אין מסכת ברכות דף ט”ו (ע”ב)ט' ,אמר רב חמא ברבי חנינא ,למה
נסמכו אהלים לנחלים ,דכתיב’ -שטייט אין פסוק (במדבר כ”ד ו’)' ,כנחלים נטיו כגנות עלי נהר
ולבקר בהיכלו
כיון שהוא ית”ש בלי גבול ותכלית ,וגם מדותיו אין להם גבול. ח) בבני יששכר' :שובה ישראל עד ה’ אלקיך’ (הושע י”ד ב’) ,הנה
ווכיון שהוא רחום וחנון וטוב וסלח ,לכל אלה המדות ג”כ אין גבול דקדקנו וכי יש תשובה שאינה עד ה’ .ויש לפרש על פי מה
ותכלית .וא”כ אל יפול לב אדם עליו האיך אשא פני לשוב אליו שכתבו הראשונים והאחרונים ,דמתנאי התשובה שיהיה מאמין
ית”ש בתשובה ,הנה זה כמה פעמים הייתי מתמרמר על חטאתי בה ,היינו שיהיה מאמין שהתשובה מכפרת אפילו הרבה לפשוע
ובקשתי מחילה והבטחתי להשי”ת שלא אחטא עוד ולא אחזור אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין מספר ,ואפילו ביקש מחילה
בהם ,ושוב זה כמה פעמים חזרתי לסורי ,ואיך שוב יקבלני השי”ת מאת השי”ת כמה פעמים ואח”כ חזר לסורו בכל פעם ,אעפ”כ
בתשובה .הנה לא יאמר האדם כן ,דכיון דהשי”ת אינו בעל גבול הטוב וסלח יקבלהו בתשובה.
ותכלית גם מדותיו אין להם גבול .וזה שיש לפרש שאמר הנביא ואלמדך דעת בזה לקרב הענין אל השכל ,דהנה מדת בשר ודם
בפרשת התשובה' ,שובה ישראל’ [ותדע] 'עד ה’ אלקיך’ היינו אם יש לו איזה מדה טובה ,היינו שהוא רחמני ומעביר על מדותיו
ה’ אלקיך הוא לעולמי 'עד’ בלי גבול ותכלית ,א”כ יקבלך בודאי לסלוח ולמחול לכל המכעיסו ,הנה עכ”ז כשיתמיד המכעיס
בתשובה בכל זמן ועידן ,ואפילו שגית הרבה מאד ,הטוב וסלח יום אחר יום להכעיסו ,הנה יופסק מאותו האיש הטוב המדה
ימחול ויסלח ויכפר. טובה של רחמנות ולא ירצה שוב למחול ,הנה בזה יש חילוקים
ט) במס’ ברכות :ואמר רבי חמא ברבי חנינא ,למה נסמכו אהלים שונים ,זה האיש רחמני ביותר ויאריך אף ביותר ,אבל עכ”פ לכל
לנחלים [פרש”י' :כנחלים נטיו כאהלים נטע’ (ועיי”ש בתוספות)], מדות בשר ודם יש גבול כיון שהבשר ודם בעצמו הוא בעל גבול
דכתיב (במדבר כ”ד ו’) 'כנחלים נטיו כגנות עלי נהר כאהלים נטע ותכלית ,על כרחך גם לכל מדותיו יש גבול .משא”כ מדת השי”ת,
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות כ
כאהלים נטע ה’’ ,לומר לך ,מה נחלים מעלין את האדם מטומאה לטהרה’ ,אזוי ווי א טייך -
מ’טובל’ט זיך אין א טייך ,איז עס מעלה פון טומאה צו טהרה' ,אף אהלים מעלין את האדם מכף
חובה לכף זכות’ .וואס איז דער דמיון?
א מקוה איז מטהר אפילו טויזנט מאל ,און אפילו
מ’האט זיך פארזוימט בטומאה חמורה
נאר דער דמיון איז ,א נחל איז א טייך וואו מ’טובל’ט זיך ווי א מקוה ,א מענטש טובל’ט
זיך אין א מקוה ווערט ער טהור .סיי אז ער איז טמא געווארן א טומאה קלה ,סיי ער איז טמא
געווארן א טומאה חמורה ,א מקוה איז מטהר.
און אפילו ער האט זיך לאנג פארזוימט בטומאה ,א לאנגער זמן ,און נאכדעם האט ער זיך
גע’טובל’ט ,ווערט ער אויך טהור -מיט איין טבילה ווערט ער טהור.
און אפילו ער איז טמא געווארן און ער האט זיך גע’טובל’ט און ער איז טהור געווארן,
נאכדעם איז ער נאכאמאל טמא געווארן נאכאמאל גע’טובל’ט ,אפילו טויזנט מאל ,וויפיל
מאל ער ווערט טמא און ער טובל’ט זיך ווערט ער טהור .דאס איז 'נחלים מעלין מטומאה
לטהרה’.
'אף אהלים’ ,אז איינער חלילה איז נשתהה בחטאו ,ער האט זיך פארזוימט אלס א בעל עבירה
א לענגערע צייט ,אפילו ער האט געזינדיגט איינמאל און נאכאמאל ,ער האט תשובה געטון און
נאכאמאל געזינדיגט ,נאכאמאל תשובה געטון .אז מ’טוט תשובה ,און אז מ’זיצט באהל של תורה
ותפלה ,איז עס מעלה מכף חובה לכף זכות אפילו טויזנט מאל.
אפילו 'הרבה הכעסתם לפני המקום’ נוצט תשובה
ס’קען זיין ,אין פרשת נצבים (דברים כ”ט ט’) ,אידן האבן געהערט די פרשה פון תוכחה' ,הוריקו
פניהם ,ואמרו מי יוכל לעמוד’ ,משה רבינו האט זיי מחזק געווען' ,אתם נצבים היום ,הרבה
הכעסתם לפני המקום ולא עשה אתכם כליה’ (רש”י שם בפסוק י”ב).
חלילה ,משה רבינו האט נישט געוואלט אוועקמאכן ,חלילה צו זאגן אז דער אייבערשטער
איז א ותרן.
נאר 'הוריקו פניהם’ ,זיי האבן זיך געזארגט ,מ’האט שוין איינמאל געזינדיגט און מ’האט שוין
תשובה געטון ,און נאכאמאל נכשל געווארן בחטא .אפשר נאך אזויפיל מאל וועט נישט נוצן
קיין תשובה ,אדער אפשר ווען מ’זיצט אזא לענגערע זמן אלס א בעל עבירה ,אפשר וועט נישט
נוצן קיין תשובה.
אכ בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
האט זיי משה רבינו מחזק געווען' ,הרבה הכעסתם’' ,הרבה’ אפילו א לאנגער זמן אדער אסאך
מאל ,דאך וועט נוצן תשובה ,אלעמאל וועט נוצן תשובה .האט ער געזאגט (שם פסוק י”ב)' ,למען
הקים אותך היום לו לעם’ ,זאגט דער חתם סופר (פר’ נצבים ד”ה למען ,דף קי”ח)י 'למען הקים אותך’ איז
ראשי תיבות 'אהל’ .משה רבינו האט זיי געזאגט די סמיכת אהלים צו נחלים ,פונקט ווי נחלים
איז מעלה אדם מטומאה לטהרה ,אפילו מ’האט זיך געזוימט א לענגערע זמן ,אזוי אין אהלים איז
אויך די זעלבע זאך.
ווי אזוי קען מען קומען הושענא רבה בעטן
דעם הייליגן באשעפער?
ממילא קומט אויס אזוי ,הושענא רבה ,מ’שטייט הושענא רבה פארן הייליגן באשעפער ,איז
באמת דא א קושיא חמורה“ ,וואו ביסטו געווען ביז יעצט? פארוואס האסטו געווארט ביז צום
לעצטן טאג?” ,און נאך א טענה“ ,ס’איז שוין אסאך מאל געווען הושענא רבה ,נאך הושענא רבה
איז מען צוריקגעגאנגען צום אלטן וועג .ווי אזוי קען מען קומען הושענא רבה און נאכאמאל בעטן
דעם הייליגן באשעפער?”.
'הושענא למענך אלקינו הושענא’ אפילו מ’האט זיך
פארזוימט ,און ס’איז דורך אסאך הושענא רבה’ס
איז דא איין וועג ,מ’האט א פתחון פה פארן באשעפער ,צו זאגן 'הושענא למענך אלקינו’.
'הושענא למענך אלקינו’ איז די ראשי תיבות 'אהל’ .א רמז צו די סמוכין ,ס’איז נסמך געווארן
אהלים צו נחלים .פונקט ווי נחלים איז מעלה מטומאה לטהרה ,אפילו ער האט זיך פארזוימט
בטומאה א לענגערע צייט ,בכל אופן איז עס מטהר ,אזוי איז הקב”ה ,אפילו מ’האט זיך פארזוימט
ביז צו הושענא רבה ,און אפילו ס’איז דורך אסאך הושענא רבה’ס ,דער אייבערשטער ברוב רחמיו
וחסדיו איז מעלה -אז מ’טוט תשובה איז ער מעלה מכף חובה לכף זכות ,און מ’וועט זוכה זיין
תשובה צו טון פארן הייליגן באשעפער [ולכן מבקשים 'הושענא למענך אלקינו הושענא’ ולא
בשם הוי”ה ב”ה ,כי רמוז בו בר”ת 'האהל’].
על כל פנים ,דער אייבערשטער איז א 'חנון המרבה לסלוח’ דורך תשובה ,אפילו מ’האט אסאך
מאל געזינדיגט ,דער אייבערשטער איז מקבל .מיט דעם קען מען זאגן' ,שובה ישראל עד ה’
אלקיך’ (הושע י”ד ב’) ,מ’קען תשובה טון פארן הייליגן באשעפער.
ולבקר בהיכלו
הם שני מיני אהלים של תורה ותפלה שזכו להם ישראל ,ושניהם וגו’’ ,לומר לך ,מה נחלים מעלין את האדם מטומאה לטהרה ,אף
אדוקים זה בזה ,ואין התפילה נשמעת אלא מבעל תורה ,וביני אהלים [פרש”י :בתי מדרשות ]...מעלין את האדם מכף חובה
עמודי דגרסי ,ואין להקב”ה בעולמו אלא ד’ אמות של הלכה לכף זכות.
בלבד [כברכות ח ].לכן ,ב’ פעמים אהל גימטריא ע”ב כשמו ית’ י) בחתם סופר' :למען הקים אותך היום לו לעם’ (דברים כ”ט י”ב)
[ועיי”ע לקמן 'בלמען אמיתך’]. 'למען הקים אותך’ ר”ת אהל' ,אותך היום לו’ גם כן ר”ת אהל,
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות בכ
דער לעצטער טאג וואס מ’קען נאך צוקומען צום מלך,
איז א זמן פון חרטה אויפן עבר און קבלות אויפן עתיד
אין אזא זמן פון הושענא רבה ,דארף יעדער איינציגער מפשפש זיין במעשים ,אלעס וואס
איז אדורכגעגאנגען אויף אים כל ימי חייו ,וואס ער האט געטון במשך ימי חייו ,ער האט עובר
געווען אויפן רצון הבורא יתברך שמו ,צו איז עס בדיבור צו איז עס במעשה צו במחשבה -
אפילו במחשבה הכל גלוי לפניו ,דער אייבערשטער ווייסט אלעס די 'הנגלות והנסתרות’ די
אפענע זאכן און די באהאלטענע זאכן .אז מ’האט א ריכטיגע מחשבה ,מ’איז זיך מתבונן ווי אזוי
א מענטש -וואס דער מענטש ווייסט דאך ביי זיך אז ער איז א ברי’ שפילה -האט געהאט די
העזה צו טון עפעס קעגן רצון פונעם הייליגן באשעפער ,ווי אזוי האט מען זיך נישט משים געווען
על הלב די אלע זמנים ביז יעצט?! און בפרט די הייליגע טעג פון חודש אלול ,ראש השנה ,עשרת
ימי תשובה ,יום כיפור ,און יום טוב סוכות ,אזעלכע געהויבענע זמנים וואס מ’ווייסט אז מ’קען
תשובה טון צום הייליגן באשעפער' ,ידו פשוטה לקבל שבים’.
מרוב החטאים איז די נשמה נעבעך פארשמירט געווארן ,ס’איז נתגשם געווארן מאוד ,אז
מ’האט שוין ליידער נישט קיין הרגש -הרגשת פגם החטא ,דאס איז גורם אז מ’פארשלאפט
אזעלכע געהויבענע זמנים.
אבער היינט הושענא רבה ,וואס איז דער לעצטער טאג וואס מ’קען נאך צוקומען צום מלך ,איז
א זמן אוודאי 'עורו ישנים משנתכם’ (עפ”י לשון הרמב”ם הלכות תשובה פ”ג ה”ד) ,מ’זאל זיך אויפכאפן פון
דעם טיפן שלאף ,נישט פארנאכלעסיגן אזא טאג ,אזא געהויבענער טאג' ,לכו ונשובה אל ה’’ (הושע
ו’ א’) ,מיט א חרטה גמורה אויפן עבר -אויפן נישט גוטן עבר ,און זיך מקבל זיין מהיום והלאה צו
פארבעסערן די מעשים ,צו פארבעסערן די דיבורים ,צו פארבעסערן די מחשבות ,און צו טון מצות
ומעשים טובים -מקיים צו זיין מצות ומעשים טובים ,צו דאווענען ערליך מיט כוונה ובמתינות,
און געבן צדקה און עוסק זיין בחסד.
אז מ’וועט מקבל זיין במחשבה ,דער אייבערשטער איז א 'חנון המרבה לסלוח’ ,וועט ער מוחל
זיין פאר כלל ישראל ,פאר יעדן איינציגן איד בפרטיות ,ער זאל קענען אויס’פועל’ן א גרויסע
ישועה פאר זיך ,פארן בני בית ,פאר יעדן איינעם.
וועגן דעם זענען מיר מתפלל,
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַע ְְנ ָָך ֱֱאֹל ֵֵֹקינ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
גכ בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
למענך בוראנו
הושענא שנזכה לשוב בתשובה על הזמן
שבטלנו מקיום המצות
דער תכלית הבריאה איז אז מ’זאל מקיים זיין מצות ,און
ס’איז נישט גענוג אז מ’טוט נישט קיין עבירה
מ’איז מתפלל 'הושענא למענך בוראנו’ .קען זיין אזוי ,ס’איז באקאנט די ווערטער פונעם
גר”א (שנות אליהו ,ליקוטים שבסו”ס ד”ה דין)יא' ,דע לפני מי אתה עתיד ליתן דין וחשבון’ (אבות פ”ג
מ”א) ,א דאפלטע לשון 'דין וחשבון’ .האט דער גר”א געזאגט' ,דין’ איז אויף די עבירה וואס
מ’האט חוטא געווען' ,חשבון’ איז אויף די צייט ,די צייט וואס מ’האט געטון די עבירה האט
מען דאך געקענט טון א מצוה ,דארף מען עקסטער געבן א חשבון אויף דעם זמן וואס מ’האט
פארנאכלעסיגט די צייט.
דער זיידע ז”ל אין עצי חיים זי”ע (פר’ בראשית ד”ה א”י לפרש המסורה)יב טייטשט אין פסוק אין פרשת
בראשית (בראשית ב’ ג’) 'אשר ברא אלקים לעשות’ ,דער תכלית פון די בריאה איז אז א מענטש זאל
מקיים זיין מצות ,נישט מ’זאל נישט טון קיין עבירות ,ווייל אפילו ווען מ’ווערט ווען נישט געבוירן
און מ’קומט נישט אויף די וועלט ,וואלט מען אויך קיין עבירות נישט געטון .דער תכלית פון א
ולבקר בהיכלו
שלא לחטוא אינו יוצא ידי חובתו מה שבא האדם לעולם הזה, יא) בשנות אליהו :דין וחשבון (אבות פ”ג מ”א) 'דין’ שדנין אותו על
דהא גם אם לא היה נברא האדם גם כן לא היה עושה עבירות, שעבר עבירה' ,וחשבון’ הוא בשעה שעשה העבירה באותו שעה
ואם כן מה שנברא האדם הוא רק כדי לקיים מצותיו ית”ש .וזה היה יכול לעשות מצוה או ללמוד ,וזהו חשבון שמחשבים העיתים
שאמר המסורה 'בראשית ברא אלקים’ וכפרש”י 'בשביל התורה ורגעים שהיו לריק ומענישין ותו על זה ,מלבד שעונשין אותו על
ובשביל ישראל’ ,היינו שישראל יקיימו התורה ,ועדיין איני יודע העבירה גופה שעשה.
אם בזה אשר ישמור את עצמו מכל חטא ופשע גם כן יצא ידי
חובתו ,או מחויב להשתדל בכל שעה לקיים מצותיו ית”ש יב) בעצי חיים :מסורה 'בראשית ברא אלקים’ (בראשית א’ א’),
ובשביל זה נברא האדם ,וז”ש המסורה 'אשר ברא אלקים לעשות’ 'אשר ברא אלקים לעשות’ (בראשית ב’ ג’)' ,ברא אלקים אדם על
מצות ,ולא די במה שלא עשה עבירות ,ואמר דאם לא כן למה הארץ’ (דברים ד’ ל”ב) ...עפימ”ש הגאון מווילנא (שנות אליהו ,ליקוטים
נברא ,וזהו 'אשר ברא אלקים אדם על הארץ’ ,דאם לא יבא לעולם שבסו”ס ד”ה דין) 'דע לפני מי אתה עתיד ליתן דין וחשבון’ (אבות
גם כן לא יעשה עבירות ,וא”כ עכשיו שנברא בודאי היא העיקר פ”ג מ”א) ...והנה מה שמחויב בכל שעה לקיים המצות ,ואין אדם
שיעשה מצות ואין אדם חפשי מבלי לקיים מצות ה’. חפשי לעולם ,משום דהא בשביל זה נברא ,וגם אם ישמור עצמו
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות דכ
איד אויף די וועלט איז מקיים צו זיין מצות .זאגט ער ,אז מ’זעט דער אייבערשטער האט באשאפן
א מענטש ,איז 'אשר ברא אלקים’ ,איז 'לעשות’ מקיים צו זיין מצות ,און ס’איז נישט גענוג וואס
מ’טוט נישט קיין עבירה.
'תוקעין’ תשובה צו טון אויף די עבירה' ,וחוזרין ותוקעין’
תשובה צו טון אז מ’האט נישט מקיים געווען קיין מצוה
ס’קען זיין ,ראש השנה בלאזט מען צוויי מאל' ,תוקעין וחוזרין ותוקעין ,לערבב השטן’ (ראש
יד
השנה טז).יג תקיעת שופר איז צו מעורר זיין צו תשובה ,אזוי ווי דער רמב”ם (הלכות תשובה פ”ג ה”ד)
זאגט ,תקיעת שופר איז מעורר צו תשובה.
בלאזט מען דאס ערשטע מאל מעורר זיין צו תשובה אויף עבירות חלילה וואס מ’האט געטון,
אבער ,בלאזט מען נאכאמאל שופר ,אז ס’איז נישט גענוג וואס מ’האט תשובה געטון אויף די
עבירה ,מ’דארף תשובה טון אויך אויפן זמן וואס אין יענע צייט האט מען נישט מקיים געווען קיין
מצוה.
דער טאטע ז”ל אין ברך משה (במאמרי ר”ה מאמר יודעי תרועה אות י”ב)טו גייט ענליך אויף אזא מהלך
-אזא טייטש.
ולבקר בהיכלו
נעשות כשגגות’ ונפטר מבחינת 'דין’ ,אבל בתשובה מאהבה יג) במס’ ראש השנה :ואמר רבי יצחק ,למה תוקעין בראש
שרוצה למלאות רצונו יתברך ולקיים מצותיו ,הוא מתחרט גם על השנה .למה תוקעין ,רחמנא אמר תקעו .אלא למה מריעין.
מה שלא מילא רצונו ית”ש באותו שעה בקיום איזה מצוה ,ולכן מריעין ,רחמנא אמר (ויקרא כ”ג כ”ד) 'זכרון תרועה’ .אלא למה
'זדונות נעשות כזכיות’ ונפטר גם מבחינת 'חשבון’ ,ונחשב כאילו תוקעין ומריעין כשהן יושבין ותוקעין ומריעין כשהן עומדין ,כדי
קיים מצוה באותה שעה ,עכ”ד .והנה כתב הרמב”ם ז”ל (הלכות לערבב השטן [פרש”י :שלא ישטין כשישמע ישראל מחבבין את
תשובה פ”ג ה”ד) אף על פי שתקיעת שופר בראש השנה גזירת המצות מסתתמין דבריו].
הכתוב ,רמז יש בו כלומר עורו ישינים משנתכם ונרדמים הקיצו
יד) ברמב”ם :אף על פי שתקיעת שופר בראש השנה גזירת
מתרדמתכם וחפשו במעשיכם וחזרו בתשובה .ולפי האמור י”ל
הכתוב ,רמז יש בו כלומר 'עורו ישנים משנתכם ונרדמים הקיצו
בביאור הדברים שבא לעורר דלא די בתיקון החטא והעדר הרע,
מתרדמתכם וחפשו במעשיכם וחזרו בתשובה וזכרו בוראכם’ .אלו
אלא צריך לסגל מצות ומעשים טובים באותה שעה ,ולכן צריך
השוכחים את האמת בהבלי הזמן ושוגים כל שנתם בהבל וריק
לעשות תשובה מאהבה כדי שיהא נחשב כאילו עשה מצוה בשעת
אשר לא יועיל ולא יציל ,הביטו לנפשותיכם והיטיבו דרכיכם
העבירה ,והוא הרמוז בלשונו הזהב של רבינו הרמב”ם 'עורו
ומעלליכם ויעזב כל אחד מכם דרכו הרעה ומחשבתו אשר לא
ישנים משינתכם’ דאינו נכון לישון ולהתנמנם ,דהא לא סגי בהעדר
טובה.
הרע ,אלא צריך להתעורר לעסוק בפועל במצות ומעשים טובים,
ולכן 'חפשו במעשיכם וחזרו בתשובה’ היינו תשובה מאהבה טו) בברך משה מקדים דברי הגר”א בביאור ענין 'דין וחשבון’
שזדונות נעשות זכיות .ולפי זה י”ל דמהאי טעמא תקנו חכמים והאריך בענין זה דלא סגי בהעדר הרע ,אלא צריך גם לסגל
לתקוע בשופר שתי פעמים בתקיעות דמיושב ותקיעות דמעומד, מצות ומעש”ט ,וז”ל :ועל פי יסוד דברים אלו כתב א”ז זללה”ה
כי בתקיעות הראשונות מתעוררים לתשובה מיראה בבחינת בייטב לב (סו”פ בראשית) אהא דאיתא בגמרא (יומא פו' ):תשובה
(עמוס ג’ ו’) 'אם יתקע שופר בעיר ועם לא יחרדו’ ,ובתקיעות מיראה זדונות נעשות כשגגות ,ותשובה מאהבה זדונות נעשות
השניות מתעלין במדריגה בתשובה מאהבה ,ואז נתקן הן בחינת כזכיות’ ,כי בתשובה מיראה אינו מתחרט רק על העבירה מכח
'דין’ והן בחינת 'חשבון’ [ועיי”ע שם מש”כ לבאר בזה]. יראת העונש ,אבל לא על מה שלא עשה המצוה ,ולכן 'זדונות
הכ בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
'בראשית ברא אלקים’ אז מ’זאל טון מצות ,אזוי
ווי מ’זעט ביי תקיעת שופר
קען זיין ,דער אגרא דכלה (בצירופי בראשית צירוף צ”ח) זאגט אויף 'בראשית’ ,זאגט ער ס’איז ראשי
תיבות 'ראש שנה יתקעו תרועה בשופר איל’.
דאס מיינט ,מ’בלאזט ראש השנה שופר' ,תוקעין וחוזרין ותוקעין’ ,מעורר זיין צו תשובה
-נישט נאר אויף די עבירה ,נאר אויכעט אויף די זמן ,פון דעם זעט מען אן הוכחה' ,אשר ברא
אלקים לעשות’ ,דער אייבערשטער האט באשאפן א מענטש צו טון א מצוה ,נישט נאר נישט צו
טון קיין עבירה.
'הושענא’ תשובה צו טון אויף די עבירות' ,למענך בוראנו
הושענא’ אויפן זמן וואס מ’איז באשאפן געווארן צו טון מצות
מ’בעט דעם באשעפער' ,הושענא’ מ’זאל זוכה זיין תשובה צו טון ,הן אויף די עבירה און הן
אויפן זמן' ,למענך בוראנו’ ,וואס דער אייבערשטער האט באשאפן 'אשר ברא אלקים לעשות’,
צו טון א מצוה.
וועגן דעם זאגט מען צוויי מאל 'הושענא’' ,הושענא למענך בוראנו הושענא’' .הושענא’
מ’זאל זיין זוכה תשובה צו טון' ,למענך בוראנו הושענא’ ' -הושענא’ ,קודם זאל מען זוכה זיין
תשובה צו טון אויף די עבירה' ,למענך בוראנו’ ,זעט מען נאכאמאל 'הושענא’ ,מ’דארף תשובה
טון אויף די צייט.
יעצט איז דער זמן -אין אזא געהויבענע זמן ווען מ’בעט דעם אייבערשטן 'הושענא למענך
בוראנו’ ,איז דער זמן זיך מקבל צו זיין ,נישט מבטל צו זיין די צייט לבטלה .זען אויסצונוצן די צייט
צו טון מצות ומעשים טובים ,דאס איז דער רצון ה’ ,נישט נאר נישט צו טון קיין עבירה ,נאר צו
טון מעשים טובים.
בעטן מיר,
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ֲֲע ְְנ ָָך ּּבֹוֹ ְְר ֵֵאנ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות וכ
למענך גואלינו
הקב”ה נמצא עמנו בגלות ולכן כבר נשלם
חובת הגלות והגיע זמן הגאולה
'עמו אנכי בצרה’ איז נשלם געווארן שיעבוד מצרים ,און
ס’פעלט שוין נישט אויס צו זיין אין גלות
'הושענא למענך גואלנו’ .די מפרשים (רש”י שמות י”ב מ’ ,ועוד) שטעלן זיך ,ווי אזוי איז מען ארויס
פון מצרים נאך צוויי הונדערט און צען יאר ,ווען די גזירות שיעבוד מצרים איז געווען 'ועבדום
וענו אתם ארבע מאות שנה’ (בראשית ט”ו י”ג).
דער מגלה עמוקות (פר’ וארא ד”ה וידבר אלקים הא’)טז זאגט טאקע ,מ’איז ארויס פאר די צייט ,וועגן
דעם איז די אנדערע גליות משלים -וועגן דעם זיצט מען אזוי לאנג אין גלות ,מ’דארף משלים
זיין די ד’ מאות שנה.
דער זיידע ז”ל אין ישמח משה זי”ע זאגט אין פרשת בא (ד”ה כי בחזק יד)יז ,און דער זיידע ז”ל דער
ייטב לב זאגט עס אין ספר ייטב לב פרשת ויגש (עה”פ על תירא מרדה אות ד’)יח ,דאס וואס די שכינה
איז בגלותא ,די שכינה איז צוזאמען מיט אידישע קינדער בגלות וסובלת סבלם' ,עמו אנכי בצרה’
(תהלים צ”א ט”ו) ,ווען אידן זענען חלילה בצער ,איז די שכינה הקדושה זיך מצער מיט זיי .דאס וואס
דער אייבערשטער איז מיט אידישע קינדער אין גלות ,דאס האט משלים געווען .אזוי שטייט אין
ייטב לב אין פרשת ויגש ,זכותו יגן עלינו על כל ישראל.
ולבקר בהיכלו
שכביכול ה’ עמנו בגלות ,כאומרו (בראשית מ”ו ד’) 'אנכי ארד עמך טז) במגלה עמוקות' :קול דודי הנה זה בא מדלג על ההרים’ (שיר
מצרימה’ ,השלים לת’ שנה .והיינו 'כי בחזק יד הוציאנו’ ,ר”ל שהיו השירים ב’ ח’) ...שהגיע זמן הגאולה ות’ שנה ,הוא 'מדלג על ההרים’,
באמצע הזמן ,לכך היו צריך חזק יד ,ושמא תאמר באמת איך הן ד’ מלכיות שפיזר הקב”ה כשראה שלא יכלו להתמהמה
הוציא והלא זה עול ח”ו ,לזה אמר 'ה’ ממצרים’ ,ר”ל שכביכול גם במצרים שלא נשארו שם כי איסור חמץ הוא במשהו כמעט רגע
ה’ יצא ממצרים ,והבן. היו שקועין בקליפה ,לכן העמיק הרחיב על ארבע מלכיות ,והראה
יח) בייטב לב :עוד יתכן לפרש אומרו (בראשית מ”ו ג’) 'אל תירא לאברהם (בראשית ט”ו י”ב) 'אימה חשיכה גדולה’ הכל הי’ ראוי
מרדה מצרימה כי לגוי גדול אשימך שם אנכי ארד עמך מצרימה להיות בד’ מלכיות [וכ”כ ג”כ בפר’ ויגש (ד”ה אל תירא) ,ופר’ שמות
ואנכי אעלך גם עלה’ ,כי ידוע מאמרו יתברך (בראשית ט”ו י”ג)
(בסוף הפרשה ד”ה בענין תשובת) ועוד].
'ועבדום וענו אותם ארבע מאות שנה’ ,והם לא היו במצרים רק יז) בישמח משה' :כי בחזק יד הוציאנו ה’ ממצרים’ (שמות י”ג
כמנין רד”ו .והתירוץ לזה ,כי ריבוי עם מה שפרו וישרצו השלים ט”ז) .על דרך שכתבו (עי’ ראש דוד פר’ שמות ד”ה לוי בשם הזוהר) שמה
זכ בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
לפי זה פעלט נישט אויס אז מ’זאל נאך משלים זיין מיט אנדערע גליות ,ווייל ס’איז שוין נשלם
געווארן מיט דעם וואס די שכינה איז בגלותא.
מ’טראגט אריין די ד’ מינים אין די סוכה צו ווייזן אז דער
אייבערשטער איז מיט אונז אין גלות
באמת’ן דאס ענין ,מ’טראגט אריין די ד’ מינים אין די סוכה .ד’ מינים דאס איז א רמז אויף די
ד’ אותיות פון שם הוי”ה (בית יוסף סי’ תרנ”א בשם הרקנטי פר’ אמור ד”ה ולקחתם)יט.
סוכה איז א רמז אויפן גלות (ילקוט שמעוני פר’ אמור רמז תרנ”ג)כ.
מ’טראגט אריין די ד’ מינים אין די סוכה ,צו ווייזן אז 'עמו אנכי בצרה’ ,ממילא פעלט נישט אויס
מ’זאל משלים זיין מיט אנדערע גליות.
קען מען שוין קומען צום הייליגן באשעפער ,אז ס’איז שוין געקומען דער ריכטיגער זמן השי”ת
זאל אונז ארויסנעמען פון דעם לאנגן ביטערן גלות.
בעט מען 'הושענא למענך גואלינו’ ,דאס וואס מ’איז ארויסגעגאנגען פון מצרים באמצע
הזמן איז דאך געווען 'למענך’ ,דאס איז געווען ווייל די שכינה איז געווען בגלותא מיט אידישע
קינדער ,האט דאך דאס משלים געווען דעם שיעבוד ,איז שוין געקומען דער זמן פון די גאולה.
בעטן מיר דעם הייליגן באשעפער 'הושענא למענך גואלינו’ ,מ’זאל שוין זוכה זיין במהרה צו
די גאולה השלימה העתידה ,וואס כלל ישראל קוקט אזוי ארויס מ’זאל ארויסגיין פון דעם לאנגן
ביטערן גלות.
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ֲֲע ְְנ ָָך ּּגֹוֹ ֲֲא ֵֵלינ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
ולבקר בהיכלו
כן 'ואנכי אעלך’ כאמור ,וכו’. המנין ,כמבואר במדרש ובפרשת דרכים (דרוש ה’) .עוד נראה לי כי
יט) הובא לעיל ולבקר בהיכלו אות ה’. מה שהשכינה היה עמהם בגלות וסובלת סבלם וצערם ,זה השלים
המנין ,על דרך שפי’ הזוהר (פר’ כי תשא דף קפט' ).בצר לך ומצאוך כל
כ) בילקוט שמעוני :אמר רבי אליעזר בר מרוס ,למה אנו עושין
הדברים האלה באחרית הימים’ (דברים ד’ ל’) רצה לומר שאפילו
סוכה אחר יום הכפורים [לומר לך שכן] אתה מוצא בראש
השנה יושב הקב”ה בדין על באי העולם ,וביום הכפורים הוא רק 'בצר לך’ ,הרי הוא כאילו כבר 'מצאוך כל הדברים האלה’,
חותם את הדין ,שמא יצא דינן של ישראל לגלות ,ועל ידי כן מכח שאחרית הימים הוא השכינה אחרית ימי הבנין עמך בגלות.
עשוין סוכה וגולין מבתיהן לסוכה והקב”ה מעלה עליהן כאלו גלו וזה שאמר לו 'אל תירא מרדה מצרימה’ ,רמז שלא יהיה במצרים
לבבל ,שנאמר (מיכה ד’ י’) 'חולי וגחי בת ציון כיולדה כי עתה תצאי רק כמנין רד”ה עם הכולל העולה רד”ו כמ”ש האלשיך ,והטעם
מקריה ושכנת בשדה ובאת עד בבל שם תנצלי שם יגאלך ה’ מכף 'כי לגוי גדול אשימך שם’ וריבוי עם ישלים המנין כאילו היו שם
אויביך’. ד’ מאות שנה' ,וגם אנכי ארד עמך מצרימה’ וזה ישלים המנין ,על
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות חכ
למענך דורשינו
הקב”ה נשבע שאין מעביר אותנו באומה אחרת ,ובכן
מחיוב ליתן פרנסה ורפואה ולגאלינו מגלותינו
הקב”ה האט געשוואוירן אז ער וועט נישט איינטוישן כלל
ישראל ,ממילא קען ער זיי נישט גט’ן בעל כרחה
מ’זאגט 'הושענא למענך דורשינו’ .קען זיין ,דער אלגאזי זאגט אין ספר שארית יעקב פרשת
האזינו (דף קמ”ז ע”ד-קמ”ח ע”א) ,די גמרא זאגט אין גיטין דף נ”ז (ע”ב)כא' ,את ה’ האמרת היום’ (דברים כ”ו
י”ז) נאכדעם שטייט (שם פסוק י”ח) 'וה’ האמירך’ ,דרש’נען חז”ל ,כלל ישראל האט געשוואוירן צו
הקב”ה ,מ’טוישט אים נישט אויס ְְּב� ֵֵאל אחר ,און הקב”ה האט געשוואוירן פאר כלל ישראל אז
ער וועט זיי נישט איינטוישן באומה אחרת.
און דער מדרש תנחומא (פרשת נצבים ג’)כב זאגט אז די שבועה איז געווען בכל אופן ,אפילו חלילה
אין עושין רצונו של מקום וועט הקב”ה אויך נישט איינטוישן כלל ישראל.
ולבקר בהיכלו
אוכל .אמרו לו ,אם חזר כהן ומכרו לישראל ,לא יצא מרשותו. כא) במס’ גיטין' :כי עליך הרגנו כל היום נחשבנו כצאן טבחה’
אמר להם ,הן .אמרו לו ,אף אנו כבר יצאנו מרשותו ,נהיה ככל (תהלים מ”ד כ”ג) ...ורב יהודה אמר ,זו אשה ושבעה בניה ,אתיוה
העולם .אמר להם יחזקאל לישראל' ,והעלה על רוחכם היו לא לקמא לקמיה דקיסר ,אמרו ליה ,פלח לעבודה זרה ...אתיוה
תהיה’ (שם פסוק לב) .ואומר (שם פסוק לג) 'חי אני נאם אדנ”י ה’ אם לאידך ,אמרו ליה ,פלח לעבודה זרה .אמר להו ,כתוב בתורה
לא ביד חזקה וגו’’ .אמר להם ,כל זמן שלא מכרו ,ברשותו הוא. (דברים כ”ו י”ז-י”ח) 'את ה’ האמרת [פרש”י :ייחדת] וגו’ וה’ האמירך
ואתם לא נמכרתם בדמים ,שנאמר (ישעיה נ”ב ג’) 'כי כה אמר ה’ היום’ ,כבר נשבענו להקב”ה שאין אנו מעבירין אותו באל אחר ,ואף
חנם נמכרתם וגו’’' .למען הקים אותך וגו’’ ,שלא אחזר בדבר הוא נשבע לנו שאין מעביר אותנו באומה אחרת ,וכו’.
שנשבעתי לאבותיכם. כב) במדרש תנחומא' :לעברך בברית ה’ אלהיך וגו’’ (דברים כ”ט
ועי’ לקמן (ולבקר בהיכלו אות כ”ג) שכתב האלגאזי :ובמדרש תנחומא י”א) .שלש כריתות כרת הקדוש ברוך הוא כשיצאו ממצרים.
משמע שהיתה השבועה אפילו בזמן שאין ישראל עושין רצונו של אחת כשעמדו לפני הר סיני ,ואחת בחורב ,ואחת כאן ...ושמא
מקום והפירו את בריתו ,עכ”ל .ומוכח בדבריו שגרס בהמדרש תאמר ,כל הטורח הזה למה .לא מפני שאני צריך לכם ,אלא מה
כדגרסינן במס’ סנהדרין (קה ,).דאיתא התם :שמואל אמר ,באו אעשה לכם ,שכבר נשבעתי לאבותיכם שלא אשנה בכם ובניכם
עשרה בני אדם וישבו לפניו אמר להן ,חזרו בתשובה .אמרו לו, עד עולם ,לכך נאמר (שם פסוק י”ב) 'למען הקים אותך היום לו לעם
“עבד שמכרו רבו ואשה שגרשה בעלה ,כלום יש לזה על זה כלום” והוא יהיה לך לאלהים כאשר דבר לך וכאשר נשבע לאבותיך’ ...
[פרש”י :ומאחר שמכרנו הקב”ה לנבוכדנצר וגרשנו מעליו יש לו וכן אתה מוצא כשבקשו לפרק על שבועתו בימי יחזקאל ,מה כתיב
עלינו כלום] ,אמר לו הקב”ה לנביא ,לך אמור להן 'אי זה ספר שם (יחזקאל כ’ א’) 'באו אנשים מזקני ישראל לדרש את ה’’ .אמרו
כריתות אמכם וגו’’ (ישעיה ג’ א’). לו ,בן כהן הקונה את העבד ,מהו שאוכל בתרומה .אמר להם,
טכ בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
ס’שטייט אין פסוק (ישעיה נ’ א’) 'כה אמר ה’ אי זה ספר כריתות אמכם אשר שלחתיה’ ,הקב”ה
כביכול האט געשיקט א גט פאר כנסת ישראל דורך א שליח ,ס’איז קעגן די שבועה וואס ער
האט געשוואוירן [שאינו מעביר אותנו באומה אחרת].
זאגט דער אלגאזיכג ,ביי 'אין שליח לדבר עבירה’ (קידושין מב):כד ווערט בטל די שליחות .אזוי ווי
ס’איז ידוע אז ס’שטייט אין נודע ביהודה (מהדו”ק אה”ע סי’ ע”ה)כה.
קומט אויס די גירושין איז קעגן די שבועה ,איז 'אין שליח לדבר עבירה’ ,ווערט בטל די
שליחות און ס’איז נישט חל דער גט .ממילא איז כלל ישראל ווייטער א בחינה פון אשה
לבעלה.
כנסת ישראל האט א דין אשה לבעלה ,איז הקב”ה מחוייב
צו געבן פרנסה און רפואה און פירקונא
שטייט אין ייטב לב פרשת בא (בפסוק החודש הזה לכם אות ג’)כו ,כנסת ישראל האט א דין אשה
לבעלה ,און דער בעל -דער מאן ,איז חייב אלע חיובי כתובה וואס חז”ל האבן מתקן געווען
(אה”ע סי’ ס”ט סעיף א’-ב’)כז.
ולבקר בהיכלו
כה) דברי הנודע ביהודה נכתבו אודות אחד שגירש אשתו כג) בשארית יעקב :בספרי (פר’ האזינו פיסקא ש”ו) אמרו ז”ל ,עתידה
הראשונה ע”י שליח ובעל כרחה ,ונחלקו בו גדולי הדור כנסת ישראל לומר לפני הקב”ה ,רבש”ע כבר כתבת בתורה
במלחמתה של תורה ,ובראשם הגאון בעל נודע ביהודה ז”ל לאמר 'הן ישלח איש את אשתו וכו’’ ,אומר לה ,כלום כתבתי
והגאון רבי יצחק הלוי הורוויץ אב”ד המבורג ז”ל [ועי’ באריכות אלא 'איש’ ,הלא 'קל אנכי ולא איש’ (הושע י”א ט’) ,וכי גרושים אתם
בנודע ביהודה אה”ע קמא מסי’ ע”ה עד סי’ פ”ב ,ועוד] .וז”ל לי' ,כה אמר ה’ איזה ספר כריתות אמכם’ (ישעיה נ’ ח’) ,עד כאן
הנודע ביהודה (שם בסי’ ע”ה) :והוריתי כיון שיש כאן עבירה חמורה ...והנה מקום אתי לפרש עוד פלוגתייהו ,בהקדים מ”ש בפרק
לעבור על חרם דרבינו גרשום לגרש בעל כרחה ,א”כ 'אין הנזקין (נז ):בפסוק (דברים כ”ו י”ז-י”ח) 'את ה’ האמרת היום וכו’ וה’
שליח לדבר עבירה’ ,ובטל מעשה השליחות לגמרי ,ולא נתגרשה האמירך’ ישראל נשבעו להקב”ה שאין מעבירין אותו בא-ל אחר,
בשליחות הבעל ,ואין כאן גירושין ,והיא אסורה להנשא ,והוא ואף הוא נשבע להם שאין מעביר אותם באומה אחרת .ובמדרש
המגרש עודנו אישה וחייב כל חיובי הבעל לאשתו ,ואסור באשה תנחומא פר’ נצבים (ג’) משמע שהיתה השבועה אפילו בזמן שאין
אחרת מחמת חרם דרבינו גרשום שלא לישא שתי נשים .וע”ז ישראל עושין רצונו של מקום והפירו את בריתו ,דמייתי לה ההיא
ערערו קצת ואמרו שלא אמרו 'אין שליח לדבר עבירה’ אלא דיחזקאל שאמרו לו אשה שגרשה וכו’ עד למען הקים אותך
שלא יתחייב המשלח ,אבל עיקר המעשה אינו בטל ונשאר קיים, היום לו לעם כאשר נשבע לאבותיך שלא אחזור בדבר שנשבעתי
והרי היא גרושה גמורה אם לא נקרע הגט .וזה אשר השבתי לאבותיכם ...והנה כי כן יתכן שזהו דעת הספרי ז”ל ,דשלל ענין
להשיב על דבריהם ,אמר יחזקאל לא עלה על לבי שום ספק בענין הגירושין בישראל והיה טעמו דכיון כי הוא נשבע להקים לנו לעם,
'אין שליח לדבר עבירה’ ,דהיינו שגוף המעשה אינו קיים במידי מן הדין אין הגירושין חלין כלל ,וכו’.
שהמעשה בעי שליחות ...אומר אני בדבר זה 'שאין שליח לדבר
כד במס’ קידושין :והא דתנן ,השולח את הבעירה ביד חרש
עבירה’ והמעשה בטל ,לא נחלק בו אדם ,ואי אפשר לחלוק על דבר
שוטה וקטן פטור מדיני אדם ,וחייב בדיני שמים ,שילח ביד
אמת היוצא מפשטן של דברי הגמרא 'אין שליח לדבר עבירה’,
פיקח פיקח חייב .ואמאי ,נימא שלוחו של אדם כמותו .שאני
וכיון שאינו שליח לא נעשה המעשה בשליחותו ,וכו’.
התם דאין שליח לדבר עבירה ,דאמרינן ,דברי הרב ודברי תלמיד
כו) בייטב לב :והנראה לי בזה ,עפ”י מה שכתב הבינה לעתים דברי מי שומעים.
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות ל
קומט אויס לויט דעם אז ס’איז נישט חל די גירושין ,איז דער בעל -כביכול -חייב אלע חיובי
כתובה ,צו געבן פרנסה פאר אידישע קינדער ,צו היילן ,און אויסצולייזן פון גלות.
'הושענא למענך דורשינו’ ,הקב”ה האט געשוואוירן ער וועט
נישט מעביר זיין כלל ישראל באומה אחרת
וועגן דעם בעט מען 'הושענא למענך דורשינו’ ,דער אייבערשטער זאל דרש’ענען די דרשות
חז”ל 'את ה’ האמרת’ ,אז דער אייבערשטער האט געשוואוירן פאר כלל ישראל אז ער וועט זיי
נישט מעביר זיין באומה אחרת ,ממילא איז נישט חל געווען די גירושין דורך א שליח ,זענען מיר
געבליבן א בחינה אשה לבעלה ,איז הקב”ה מחויב מיט אלע חיובים פון א בעל לאשה ,מחויב צו
געבן מזונה ,רפואה ,און פירקונא.
דער אייבערשטער זאל העלפן אונז זאל מיר זוכה זיין ,אז דער הייליגער באשעפער וואס איז
א בחינה פון א בעל ,וועט מקיים זיין די חיובי הבעל לאשתו פאר כנסת ישראל.
דער אייבערשטער וועט משפיע זיין פאר אידישע קינדער פרנסה בהרחבה גדולה.
דער אייבערשטער וועט שיקן פאר אידישע קינדער א רפואה שלימה פאר חולי ישראל.
און דער אייבערשטער וועט שיקן משיח צדקינו זאל אויסלייזן אידישע קינדער פון דעם ביטערן
גלות ,א גאולה שלימה במהרה.
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ֲֲע ְְנ ָָך ּדּ ֹוֹ ְְר � ֵֵׁשינ ּּו הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
ולבקר בהיכלו
אבותינו ממצרים והרי הבעל אינו מחויב לפדות כי אם פעם אחד, (דרוש מ”ב) לפרש הא דכתיב (תהלים ק”ל ו’-ז’) 'נפשי לה’ משומרים
הכא שאני ,כי בשעה שהוציאנו ממצרים לא היתה אז כנסת לבקר וגו’’ ,למאי דקיימא לן הבעל חייב לפדות את אשתו (כתובות
ישראל נשאת לבעל כביכול ,כי היה קודם מתן תורה דאז קידש מו ,):שתקנו פדיונה תחת פירות (שם מז ,):אם כן בדין הוא שהקב”ה
אותנו כביכול ...אבל משעת מתן תורה ואילך שיש לנו דין אשה יבוא ויגאלנו ,כדין איש לאשתו כביכול ,אבל באמת קיימא לן
על בעלה ,מחויב לגאלנו בדין תחת פירותינו מצות ומעשים טובים (שם נב ).פעם אחת הוא פודה אבל לא שתי פעמים ,על כרחך
...ואחר כך מחויב במזונות בדין כבעל לאשתו. צריך לומר דאינו אלא מכח חסדי ה’ יתברך ...ולכאורה אמר
כז) פסק המחבר :כשנושא אדם אשה מתחייב לה בעשרה דבר חכמה ,אבל אין שמועתו מכוונת להלכה ,ומקטין תקותנו,
דברים ,וזוכה בה בד’ דברים אפי’ לא נכתבו .אלו הן הי’ דברים, ובצפיותינו צפינו מכח שורת הדין כבעל לאשתו ,ולפי דבריו אינו
מזונותיה ,וכסותה ,ועונתה ,ועיקר כתובתה ,ורפואתה ,ולפדותה אלא חסד ,ולא ניחא למארייהו דנימא הכי .על כן נראה לי דדין
אם נשבית ,וקבורתה ,ולהיות נזונת מנכסיו ,וכו’. גמור הוא לגאלנו גאולה שלימה כדין בעל ,אף שכבר גאלנו וגאל
אל בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
למען אמיתך
בזכות לימוד התורה בכל יום קודם התפילה,
יתקבלו תפילת ישראל שמבקשים הושענא
'אהל תפילה’ איז תלוי אין 'אהל תורה’ ,אז מ’לערנט פארן
דאווענען זענען די תפילות עולה לשמי מעל
מ’זאגט 'הושענא למען אמתך’ .קען זיין ,שטייט אין חתם סופר פרשת נצבים (ד”ה למען ,דף
קי”ח)כח 'למען הקים אתך היום לו לעם’ -שטייט אין פסוק אזוי (דברים כ”ט י”ב) ,זאגט ער' ,ל’מען
ה’קים א’תך’ איז די ראשי תיבות 'אהל’' .א’תך ה’יום ל’ו’ איז נאכאמאל די ראשי תיבות 'אהל’.
שטייט צוויי מאל א רמז דא אין דעם פסוק 'אהל’ .זאגט דער חתם סופר ,ס’מיינט ,ס’איז צוויי
מיני אהלים ,ס’איז דא אן אהל תורה ,און ס’איז דא אן אהל תפילה ,וואס אידישע קינדער זענען
זוכה.
קען זיין ,ס’איז צוזאמען ' -למען הקים אתך היום לו לעם’ -ס’איז צוזאמען די צוויי אהלים,
ס’איז מקושר איינער מיטן צווייטן.
ס’איז ידוע דאס ווארט פונעם שר שלום ,דער בעלזער רב ז”ל זכותו יגן עלינו (הובא בקונטרס דברי
שלום שבסו”ס אהבת שלום תנינא ,אות כ”א)כט ,ער האט געטייטשט 'יערף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי’
(דברים ל”ב ב’) ,האט ער געזאגט אז דער הייליגער רבי פון לובלין ז”ל זכותו יגן עלינו האט געזאגט,
אז א איד לערנט א בלאט גמרא פארן דאווענען לשם שמים ,איז ער מזמר די ערוצים -די אלע
קליפות אין הימל ,און ער מאכט זיך א וועג אז די תפילות זאלן עולה זיין לשמי השמים.
ולבקר בהיכלו
טובים שהאדם עושה בעודו רשע ,מוסיף כח בקליפות ,והוא כח) הובא לעיל ולבקר בהיכלו אות י’.
כזורע אל הקוצים ח”ו ,וזה שכתוב (ירמיה ד’ ג’) 'נירו לכם ניר ואל
תזרעו וגו’’ ,ולכן כשהאדם רוצה ללמוד או להתפלל או לעשות כט) בקונטרס דברי שלום הביא מהגאון מבערזאן שליט”א
מצוה ,צריך שיעשה קודם תשובה ויתוודה על עונו ,ואז יציל את [המהרש”ם ז”ל] ,ששמע מפיו הקדוש ז”ל ,בזה הלשון :בפרשת
מעשיו שלא יעשקו החיצונים דבר זה ,וזה שאומרים 'ותלמדנו ה’ האזינו (דברים ל”ב ב’) 'יערף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי’ ,אמר
אלוקינו להתוודות לפניך וכו’ למען נחדל מעושק ידינו’ .ושמעתי הרה”ק [מהר”ש מבעלזא] כי הנה בתפילת נעילה נאמר 'ותלמדנו
מהרה”ק רבי ר’ איצקיל מלובלין נ”ע שאמר שאם האדם לומד דף ה’ אלוקינו להתוודות לפניך וכו’ למען נחדל מעושק ידינו’ ,ויש
גמרא לשם שמים קודם התפלה מזמר את הקליפות ועושה לו דרך להבין למה הזכיר רק ענין עושק .ואמר כי נודע מה שכתב האר”י
לעליית התפלה ,והוא כי המאור שבתורה שבעל פה מעורר לבו ז”ל (כמבוא בבאר היטב או”ח סי’ תקע”א סק”א ,ועוד) דכל המצות ומעשים
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות בל
טייטשט ער' ,יערף’ איז מלשון (דברים כ”א ד’) 'וערפו שם את העגלה’ ,ס’איז א לשון כריתה.
'יערף כמטר לקחי’ ,תורה איז 'לקח טוב’ (משלי ד’ ב’) -טוט דאס פארשניידן די אלע נישט גוטע,
דורך דעם קען זיין 'תזל כטל אמרתי’ ,די תפילות פון אידישע קינדער ווערט נתקבל ברצון.
מיט דעם פארשטייט מען' ,למען הקים אתך היום לו לעם’ איז אהל תורה מיט אהל תפילה.
אהל תפילה דאס איז תלוי אין אהל תורה .אז מ’לערנט א בלאט גמרא ,דעמאלטס ווערט נכרת די
אלע קליפות ,און די תפילות זענען עולה לשמי מעל.
'הושענא למען אמיתך’ ,אין זכות וואס מ’לערנט תורה
יעדן טאג פארן דאווענען
תורה הקדושה ווערט אנגערופן 'אמת’' ,אמת קנה’ (משלי כ”ג כ”ג)ל.
הושענא רבה ,ווען אונז זעמיר מרבה בתפילות ,מ’בעט דעם הייליגן באשעפער מיט א תפילה
פון 'הושענא’ פאר כלל ישראל ,זאגט מען 'למען אמיתך’ ,אין כח פון זכות וואס מ’לערנט שטענדיג
תורה יעדן טאג פארן דאווענען ,דורך דעם וועט נתקבל ווערן די תפילות פון גאנץ כלל ישראל.
ומכאן קריאה יוצא פאר יעדן איינעם ,זיך צו קובע זיין עתים לתורה ,צו לערנען אן עמוד אדער
א בלאט פארן דאווענען .דורך דעם וועט מען זוכה זיין צו קבלת תפילת בני ישראל.
וועגן דעם בעט מען
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַען ֲֲא ִִמָּת�ָ ְְך הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
ולבקר בהיכלו
שם המפרשים (רש”י ומצודת ועוד) ,דאמר הכתוב ,למוד תורה בשכר לתשובה .וזה שאמר 'יערף’ ,מלשון (דברים כ”א ד’) 'וערפו שם את
אם לא מצאת ללמוד בחנם ,ועכ״ז אל תמכור ללמדה לאחרים העגלה’' ,כמטר לקחי’ שהוא התורה שנקראת 'לקח טוב’ (משלי ד’
בשכר כ״א למוד בחנם .וכן מבואר במס’ ברכות (ה' ):אמת’ זו ב’) ,ואז 'תזל כטל אמרתי’ שתתקבל תפלתי לרצון.
תורה ,שנאמר (משלי כ”ג כ”ג) 'אמת קנה ואל תמכור’ .וכ”ה במס’
עבודה זרה (ד ,):ועוד. ל) כתיב 'אמת קנה ואל תמכור’ ,וקאי על התורה כמו שפירשו
גל בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
למען בריתך
בזכות אות ברית קודש החקוק בבשרנו פטורים
מהעונשים הקשים ,ואף תשובה מועטת מועלת
א חוטא איז מתחייב אן עונש חמור ווייל ער איז מזיק בעולמות עליונים
מ’זאגט 'למען בריתך’ .שטייט אין זוהר הקדוש (זוה”ק פר’ נשא דף קכב).לא ,אז איינער זינדיגט ל”ע,
האט ער א דין פון א מזיק ,ווייל ער איז פוגם אין הימל אין די עולמות עליונים.
וועגן דעם זאגן די מפרשים אז א יעדע חוטא איז מתחייב רח”ל אן עונש חמור ,ווייל 'הנזקין
שמין להם בעדיות’ (גיטין מח - ).דער זיידע ז”ל אין ישמח משה ברענגט עס אראפ אין תהלים
(תפלה למשה מזמור ק”י פסוק ו’)לב -יעדע עבירה איז מען פוגם אין הימל ,ממילא איז מען זייער שטארק
-זייער שווער מעניש אויף דעם .כאפט ָָאן ַַאן אימה און א פחד ,וואס פון יעדע פגם עבירה -
וואס ס’ווערט.
כלל ישראל האט א דין הקדש ,קען מען מקיל זיין
מ’זאל חלילה נישט נענש ווערן מיט אן הארבן עונש
דער צפנת פענח (צפנת פענח חדש ,ערך הקדש אופן א’)לג איז אבער ממליץ א מליצה ישרה פאר כלל
ישראל .ס’ווערט גע’פסק’נט ,די גמרא אין בבא קמא (לז):לד זאגט' ,שור של הדיוט’ ,א שור פון א
הדיוט האט מזיק געווען ,איז דער בעל הבית דארף באצאלן' .שור של הקדש שהזיק’ ,א שור
פון הקדש וואס האט מזיק געווען ,איז מען פטור צו באצאלן -פטור אויף די הזיקות.
ולבקר בהיכלו
לאבאשא עלמא בחובוי על אחת כמה וכמה. לא) בזוה”ק :דכל מאן דאתדבק ביה בקודשא בריך הוא ,ועביד
פקודי אורייתא ,כביכול הוא קיים עלמין ,עלמא דלעילא ועלמא
לב) בתפלה למשה ... :בעוה”ר פגם של עונות ישראל מגיע
דלתתא ...וכל מאן דעבר על פקודי אורייתא ,כביכול פגים
למעלה בשרשם ,ועושה הזיקות גדולות ,כמו שפירשו 'שובה
לעילא ,פגים לתתא ,פגים לגרמיה ,פגים לכל עלמין ' ...למעול
ישראל עד ה’ אלקיך וכו’’ (הושע י”ד ב’) ,כי צריכין לשוב למכונו מה
מעל בה’’ (במדבר ה’ ו’) ,דמאן דיפוק מרחמי ,וינקא מן דינא ,הוא
שקלקלו עד ה’ דייקא ,כי בו ית”ש נאמר (איוב ל”ה ו’) 'אם חטאת
גרים פגימו וכו’ ,ועל דא רחמנא לישזבן מחייבי דהאי עלמא,
מה תפעל לו’ ,אבל עד ה’ בהכילין ופלטרין דמלכא מקלקלין
ומן פגימו דלהון ,כמה זכאין מסתלקי בגינייהו ,בר כל מה דגרמי
ומזיקין מאוד ,ואם כן הוי דינם כניזקין ...אבל בישראל דינן
לעילא ותתא .רבי יצחק ורבי יהודה הוו אזלי מאושא ללוד ,אמר
כניזקין 'ושמין בעידיות’ (גיטין מח ... ).אם כן אחינו בני ישראל אוי
רבי יהודה ,נימא מילין דאורייתא ונזיל .פתח רבי יהודה ואמר,
לנו כי חטאנו ,וכבר נלקחו העידיות בעוה”ר.
'כי יפתח איש בור או כי יכרה איש בור וגו’’ (שמות כ״א ל״ג) .מה
לג) בצפנת פענח חדש :ענין חיובו דאדם בחטאיו הוא בדמיון כתיב בתריה' ,בעל הבור ישלם וגו’’ .ומה על דא כך ,מאן דגרים
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות דל
כלל ישראל האט א דין הקדש ,ממילא אז מ’האט דעם דין פון הקדש איז א 'שור של הקדש’
האט מזיק געווען איז מען פטור אויף די הזיקות ,בשמי מעל איז מען פטור וואס מ’האט מזיק
געווען.
דורך דעם קען מען מקיל זיין ,אפילו א איד האט געזינדיגט ,מקיל צו זיין אז ער זאל חלילה נישט
נענש ווערן מיט אן הארבן עונש.
'הושענא למען בריתך’ וואס דורך דעם האבן
אידישע קינדער א דין הקדש
שטייט אין חיד”א אין ראש דוד (פרשת בא ד”ה ובכן אבא)לה ,דורך מצות מילה האבן אידישע
קינדער א דין פון הקדש.
ממילא ,אז מ’האט א דין פון הקדש ,איז מען פטור אויף די הזיקות בשמי מעל .ממילא איז
דער עונש נישט אזוי שטארק ,קען מען מפייס זיין דעם אייבערשטן אסאך גרינגער.
וועגן דעם בעטן מיר 'הושענא למען בריתך’ ,מ’מיינט דעם אות ברית קודש וואס יעדער איד
האט אויף זיך ,ממילא אז מ’האט אן אות ברית קודש איז ער א דין פון הקדש ,קען מען פטור זיין
אויף די הזיקות וואס ער האט מזיק געווען בשמי מעל ,ממילא קען מען מקיל זיין אויף די אלע
חטאים .נוצט -אפילו א גרינגערע תשובה נוצט אויכעט ,ווייל דער פגם החטא איז נישט אזוי
הארב.
וועגן דעם זעמיר אונז מתפלל,
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַען ְְּב� ִִר ָיָת ְְך הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
ולבקר בהיכלו
לד) בהמשנה :שור של ישראל שנגח שור של הקדש ,ושל שור המזיק דחייב (עיין זוה”ק נשא דף קכב ,).אמנם דמאחר דישראל הם
הקדש שנגח לשור של הדיוט ,פטור ,שנאמר (שמות כ”א ל”ה) 'שור עמו של הקב”ה ויש להם דין הקדש ממש ,אם כן פטורין אנו מדין
רעהו’ ,ולא שור של הקדש. 'שור של הקדש שהזיק’ דקיי”ל (בבא קמא לו ):דפטור .והיינו טעמא
לה) בראש דוד :בנותן טעם מבא בדמים 'דם פסח ודם מילה’, דקיי”ל (שם) דשור של עכו”ם שהזיק שור של ישראל בין תם בין
ודמן טעון להגיד כי ישר משפט עשה בצאת ישראל ממצרים מועד נזק שלם משלם ,ושל ישראל שהזיק לשל עכו”ם פטור
אשר הכבידו עולם עבודה קשה יתר מאד ...ואף גם זאת יש כלל ,ולכאורה אין טעם לדבר .ולדרכינו אתי שפיר ,משום דשור
לומר 'במופתים זה הדם’ כי יקריב כי על ידי המילה מתקדש של עכו”ם שהזיק לשור של ישראל דינו כמו שור של הדיוט
האדם וכמ”ש (שבת קלז' ):אשר קדש ידיד מבטן’ ,וכאשר האריכו שהזיק לשור של הקדש ,דקי”ל דכהאי גונא בין תם בין מועד נזק
הרב מטה משה והרב רצוף אהבה בדרושים לכל חפציהם .וכיון שלם משלם ,מה שאין כן שור של ישראל שהזיק לשור עכו”ם,
שנמולו והופרשו מעבודה זרה על ידי הפסח ,נתקדשו ,וקי”ל דדינו כמו שור של הקדש שהזיק לשור של הדיוט ,דפטור כלל.
(יבמות מ”ו' ).דהקדש מפקיע מידי שעבוד’ ,והיו נכונים לצאת מידי הדרן לקדמייתא דאי אמרינן דאנו עמו של הקב”ה ,ואם כן יש לנו
אדונים קשים בסוד קדושים. דין הקדש ,פטורים אנו על חטאינו וכו’.
הל בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
למען גדלך ותפארתך
מהד’ מינים מוכח שתשובה ברבים אף שאין שבים
כי אם מיראה ,נחשב כתשובה מאהבה
ביי די ד’ מינים זעט מען אז די כמות איז
מכריע דעם איכות
מ’זאגט 'הושענא למען גדלך ותפארתך’ .ס’איז דא א חקירה פון די קדמונים וואס מ’גייט
ענדערש ,צו בתר איכות צו בתר כמות .ס’איז דא איין זאך וואס איז חשוב’ער ,און ס’איז דא
מערערע וואס זענען ווייניגער חשוב ,אבער זיי זענען א רבים -זיי זענען אסאך .איז דא מערערע
ראיות לכאן ולכאןלו.
איז דא א ראיה פון די גמרא אין סוכה דף ל”ז (ע”ב)' ,אמר רבה ,לולב בימין ואתרוג בשמאל’,
דעם לולב האלט מען אין די רעכטע האנט ,און דעם אתרוג האלט מען אין די לינקע האנט.
'מאי טעמא ,הני תלתא מצוה’ ,דער לולב איז דריי מינים -דער לולב און די הדסים און די
ערבות' ,והאי חדא’ ,און דער אתרוג איז נאר איינס .ממילא ,אין די רעכטע האנט דארף מען
נעמען ענדערש דעם לולב ווייל ס’איז דריי מינים.
דער מדרש (ויקרא רבה ל’ י”ב)לז זאגט ,די ד’ מינים זענען קעגן די ד’ כתות פון כלל ישראל .אן
אתרוג האט א טעם וריח ,דאס איז קעגן די בעלי תורה ומעשים טובים .לולב איז קעגן די בעלי
תורה ,ער האט א טעם און ער האט נישט קיין ריח .און דער הדס האט א ריח ,קעגן די בעלי
מעשים טובים .די ערבה האט נישט קיין טעם און נישט קיין ריח ,קעגן די וואס זיי האבן נישט
קיין תורה און נישט קיין מעשים טובים.
ולבקר בהיכלו
בהם מעשים טובים .וענף עץ עבות אלו ישראל ,מה הדס יש בו לו) עי בספר לקח טוב מהגר”י ענגיל ז”ל (כלל ט”ו) שהביא כמה
ריח ואין בו טעם ,כך ישראל יש בהם שיש בהם מעשים טובים וכמה ראיות מש”ס ופוסקים לכאן ולכאן.
ואין בהם תורה .וערבי נחל אלו ישראל ,מה ערבה זו אין בה טעם לז) במדרש :פרי עץ הדר אלו ישראל ,מה אתרוג זה יש בו טעם
ואין בה ריח ,כך הם ישראל יש בהם בני אדם שאין בהם לא תורה ויש בו ריח ,כך ישראל יש בהם בני אדם שיש בהם תורה ויש בהם
ולא מעשים טובים .ומה הקב”ה עושה להם ,לאבדן אי אפשר, מעשים טובים .כפת תמרים אלו ישראל ,מה התמרה הזו יש בו
אלא אמר הקב”ה יקשרו כלם אגודה אחת והן מכפרין אלו על אלו. טעם ואין בו ריח ,כך הם ישראל יש בהם שיש בהם תורה ואין
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות ול
איז דאך לכאורה דער אתרוג חשוב’ער פון זיי אלע ,ער האט א טעם און א ריח .עם כל זה
איז דער 'לולב בימין’ און דער 'אתרוג בשמאל’ .פארוואס איז דער לולב בימין? ווייל ס’איז דריי
מינים .און אז ס’איז דריי מינים זעט מען אז כאטשיג ס’איז ווייניגער חשוב ,ס’איז אבער א כמות,
די כמות איז מכריע דעם איכותלח.
תשובה ברבים האט א כח אז אפילו ס’איז נאר
מיראה ווערן די זדונות זכיות
דער זיידע ז”ל אין ישמח משה (פר’ האזינו בתחילת הפרשה באופן החמישילט) ברענגט ,די גמרא (פו):מ זאגט
אז תשובה מאהבה 'זדונות נעשה כזכיות’ ,תשובה מיראה איז 'זדונות נעשה כשגגות’ .טאמער
א רבים טוען תשובה ,אפילו ס’איז בלויז מיראה ,ווערט פון זדונות ווערט זכיות .אזוי זאגט דער
זיידע ז”ל אין ישמח משה זכותו יגן עלינו.
דער פעטער ז”ל (דברי יואל פר’ ויחי עמ’ תקע”א)מא ברענגט אראפ דעם ישמח משה ,און ער זאגט אז
דער זיידע ז”ל האט אזוי גע’פסק’נט ,פסק’נט מען אזוי אין הימל! אז א רבים טוען תשובה אפילו
ס’איז בלויז מיראה ,ווערן זדונות ווערן זכיות.
ולבקר בהיכלו
מן הדין לעשות הזדונות כזכיות כנ”ל ,מכל מקום 'אוהבם נדבה’ אף לח) יש לציין שכן כתב החת”ס בחידושיו עמ”ס סוכה (לז :ד”ה מאי
שאין מגיע להם ,כי נפישי זכותיה דרבים ,והוא נכון בס”ד [וכן כתב טעמא) וז”ל :לולב מרמז על כתות ישראל שיהיו אגודים זה בזה
גם בפר’ נצבים (ד”ה עוד יתבאר אתם נצבים)]. כפרו אלו על אלו ,ואתרוג הוא הצדיק הגדול אינו עמהם באגודה,
נראה זה היה סברת רבה ,על כן קשיא ליה דהו”ל ליטול אתרוג
מ) במס’ יומא :אמר ריש לקיש ,גדולה תשובה שזדונות נעשות לו בימין שהוא הצדיק הגמור ,והמשמאילים בשמאל .וע”כ תירץ,
כשגגות ,שנאמר (הושע י”ד ב’) 'שובה ישראל עד ה’ אלקיך כי כשלת מכל מקום רבים עדיפי 'הן קל כביר לא ימאס’ (איוב ל”ו ה’) ,אעפ”י
בעונך’ ,הא 'עון’ מזיד הוא ,וקא קרי ליה מכשול .איני ,והאמר ריש שזה היחיד צדיק והיינו הני תלתא מצות ,עיי”ש.
לקיש ,גדולה תשובה שזדונות נעשות לו כזכיות ,שנאמר (יחזקאל ל”ג
י”ט) 'ובשוב רשע מרשעתו ועשה משפט וצדקה עליהם יחיה’ .לא לט) בישמח משה :והנה תשובת הרבים אין לשער ולהעריך,
קשיא ,כאן מאהבה כאן מיראה. שכל מה שיוכל היחיד לתקן בעידן עידנים וזמן זמנים טובא ,יוכלו
הרבים לתקן ברגע אחד ,כי 'קל כביר לא ימאס’ (איוב ל”ו ה’) ,ואכל
והם דבריו הק’ בס”ג פר’ ויחי תשי”ז לפ”ק (נדפס בדב”ק מא) בי עשרה שכינתא שריא (סנהדרין לט ... ).והנה בעת תשובה שלימה
לשובבי”ם ח”ב עמ’ רי”א) ,ולחיבת הקודש נעתיק לשון קדשו :דער דהוא תשובה מאהבה ,זדונות נעשו לו כזכיות ,כמו שידוע
זיידע ז”ל אין ישמח משה טוט אויף ,אז דעס וואס ס’איז א חילוק אמרם ז”ל בגמרא מסכת יומא (פו' ):לא קשיא כאן מאהבה כאן
פון תשובה מיראה און תשובה מאהבה ,דאס איז נאר תשובה מיראה’ ...והנה כתיב (הושע י”ד ה’) 'ארפא משובתם אוהבם נדבה’,
דיחיד .אבער תשובת הרבים ,אפילו ס’איז נאר מיראה ,נעמט ובתשובת הרבים מדבר ,דהא כתיב הכל לשון רבים ...והנה
מען עס אן ווי תשובה מאהבה .און אז דער זיידע ז”ל זאגט אזוי, מדריגה זו של תשובה מאהבה ,לאו כל אדם זוכה לה ,והוא קושי
מסתמא האט מען אזוי גע’פסק’נט בשמים! ער האט דאך נישט המציאות ,וסתם תשובה הוא מיראה ...והנה נחזי אנן ,דבעושה
געזאגט חס ושלום א דבר בטל! (ועי’ בספה”ק ויואל משה מאמר ב’ סי’ ק”כ) תשובה מיראה לא נרפא העבירה ,רק הוא נרפא מן העבירה,
זאגט ער אזוי' ,אוהבם נדבה’ (הושע י”ד ה’) ,הקב”ה געבט צו בנדבה דהזדון נעשה שוגג ואינו נענש על הזדון ,וגם העבירה נעשה
די בחינת אהבה .אזוי זאגט ער אין פרשת האזינו ,אין ישמח גוף מת בלא חיות כנודע ,אבל לא נרפא .אבל בעושה תשובה
משה .ממילא איז דאך א מציאות ,ווען אידן קומען זיך צונעזאם, מאהבה ,הרי נרפא העבירה ,כי הזדון נעשה זכות והרע נעשה
קען זיין 'כל בי עשרה שכינתא שריא’ (סנהדרין לט ).און הקב”ה איז טוב .והיינו אמרו ית’ בתשובת הרבים ארפא משובתם דייקא ,כי
זיך מרחם ,און ער איז מקבל די תשובה! נעשו זכיות ,ואף ששבים רק מיראה ואינם מגיעים אהבת הבורא
זל בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
זעט מען פון דעם אז תשובה ברבים ,כאטשיג ס’איז בלויז מיראה -א שוואכערע מדרגה,
אבער די כמות איז מכריע דעם איכות ,אז ס’איז א רבים איז עס פונקט אזוי ווי תשובה
מאהבה.
אפילו די 'בוגדים’ טוען נאר תשובה מיראה' ,נעשה
כזכיות’ אזוי ווי מ’זעט ביים אתרוג
קען זיין ,אונז געפון מיר יצחק אבינו האט געזאגט פאר יעקב אבינו ,ער איז געגאנגען נעמען
די ברכות ,שטייט אין פסוק (בראשית כ”ז כ”ז) 'וירח את ריח בגדיו’' ,אל תקרי בגדיו אלא בוגדיו’
(סנהדרין לז).מב ,די וואס זיי האבן ליידער חוטא געווען -געזינדיגט.
יצחק איז דאך מבחינת גבורה (זוהר חדש פר’ תולדות דף מד):מג -יראה (תיקוני זוהר תיקון ע’ דף קכה):מד,
מ’האט תשובה געטון מיראהמה.
לכאורה איז דאך עס א שוואכע מדרגה .האט יצחק געזאגט 'ראה ריח בני כריח שדה’ ,די
גמרא אין מסכת תענית (כט):מו זאגט ,וואס מיינט מען ריח שדה' ,שדה תפוחים’ ,זאגט תוספות
(ד”ה של תפוחים)מז מ’מיינט דעם אתרוג.
דאס וואס מ’נעמט דעם לולב אין די רעכטע האנט און דעם אתרוג אין די לינקע האנט ,זעט
מען אז מ’גייט בתר כמות ,ממילא איז דאך תשובה מיראה ,איז דאך 'זדונות נעשה כזכיות’ ,איז
מיראה ברבים ווערט אויך זכיות.
'הושענא למען גדלך’ וואס ווייזט אז תשובה ברבים
ווערט פון די זדונות זכיות
די ד’ מינים ,איז קעגן די ד’ כתות' ,יבואו אלו ויאגדו עם אלו’ (ויקרא רבה ל’ י”ב)מח .זאגט דער
פעטער ז”ל אין דברי יואל (לסוכות דף ע”ט)מט' ,יבואו אלו ויאגדו עם אלו’ ווערט עס א תשובה ברבים,
און אז ס’איז א תשובה ברבים ,אפילו ס’איז מיראה ווערט פון זדונות זכיות.
ולבקר בהיכלו
פ”ב) וז”ל :ומעתה הם ג’ בעלי תשובה ,המדריגה העליונה ביותר מב) בגמרא' :סוגה בשושנים’ (שיר השירים ז’ ג’) ,שאפילו כסוגה
שהם שבים מאהבה ,ואחר כך אותם שהם שבים מחמת יראה מן בשושנים לא יפרצו בהן פרצות .ריש לקיש אמר מהכא (שיר
השי”ת ,המדריגה השלישית שהם שבים מחמת יסורים ...האחד השירים ו’ ז’) 'כפלח הרמון רקתך’ ,אפילו ריקנין שבך מלאין מצות
מצד מדת אברהם ,שהוא מדת האהבה ,דכתיב (ישעיה מ”א ח’) 'זרע כרמון .רבי זירא אמר מהכא (בראשית כ”ז כ”ז) 'וירח את ריח בגדיו’,
אברהם אוהבי’ .הדרך השני מצד מדת יצחק ,שהוא מדת היראה, אל תיקרי 'בגדיו’ אלא 'בוגדיו’.
דכתיב (בראשית ל”א מ”ב) 'ופחד יצחק היה לי’ .וכו’. מג) בזוהר חדש :יצחק ידע ליה בדרגא דגבורה ,דאקרי (בראשית ל”א
מו) במס’ תענית' :ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו מ”ב) 'פחד יצחק’ ,ודחיל ליה לעלמין.
ה׳’ (בראשית כ”ז כ”ז) ,אמר רב יהודה בריה דרב שמואל בר שילת מד) בתיקוני זוהר :אלין אינון יראי אלקים ,מארי דיראה מסטרא
משמיה דרב ,כריח שדה של תפוחים. דיצחק ,וכו’.
מז) בתוספות :יש מפרשים תפוחים ,כריח אתרוגים. מה) נכון להביא בזה דברי המהר”ל בנתיבות עולם (נתיב התשובה
בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות חל
מ’זאגט 'הושענא למען גדלך ותפארתך’ מיינט מען די ד’ מינים .דער מדרש (מגלה עמוקות אופן
ק”ד)נ זאגט אויפן פסוק (דברים ג’ כ”ד) 'אתה החלות להראות את עבדך את גדלך’ ,וואס מיינט מען
'את גדלך’' ,ד’ מינים שבלולב’.
די ד’ מינים איז אן הוכחה אז מ’גייט בתר כמות ,ממילא אפילו תשובה ברבים ווערט פון
זדונות זכיות.
שטיי מיר יעצט הושענא רבה ,ס’איז זייער שווער צו זאגן אז אידן קומען צו צו א בחינה פון
תשובה מאהבה ,אבער אפילו ס’איז בלויז תשובה מיראה ,אבער אז ס’איז תשובה ברבים ,ס’זיצט
דא אן עדה קדושה -ס’איז אוודאי ברבים ,ממילא קומט אויס קען מען זוכה זיין ,ס’האט א דין ווי
א תשובה מאהבה ,און זדונות ווערן זכיות.
ברכת הקודש
ממילא וועל מיר זוכה זיין ,דער אייבערשטער וועט מקבל זיין די תשובה פון כלל ישראל! דער
אייבערשטער וועט מקבל זיין די תפילות פון כלל ישראל! און ער וועט חתמ’ענען פאר גאנץ כלל
ישראל לטובה ולברכה!
ולבקר בהיכלו
על אלו ...ואתי שפיר מה שאמר הכתוב 'ראשון לחשבון עונות’ מח) המדרש הובא לעיל (ולבקר בהיכלו אות ל”ז) ,ושם איתא' :אמר
במצות ד’ מינים דוקא ,דע”י רמז ההתקשרות הרמוז בלקיחת הקב”ה יקשרו כלם אגודה אחת והן מכפרין אלו על אלו’ [הלשון
ד’ מינים אלו ,זוכים הכל לבחי’ תשובה מאהבה ,ואף אנשים 'יבואו אלו ויאגדו עם אלו’ כבר הובא בכמה ספרים ,וכן הוא
הפשוטים אשר לא יוכלו לזכות מעצמן לבחינת תשובה מאהבה בקדושת יו”ט במאמרי סוכות אות י’ ,ועוד].
מכל מקום ע”י צירוף תשובת הרבים שנתהוה ע”י רמז ד’ מינים, מט) בדברי יואל :בטור (סי’ תקפ”א) הביא בשם מדרש תנחומא
יזכו לזה גם הם ,ועי”ז הוא 'ראשון לחשבון עונות’ כמ”ש הקדושת (פר’ אמור כ”ב) 'ולקחתם לכם ביום הראשון’ (ויקרא כ”ג מ’) ,וכי ראשון
לוי שהשי”ת מונה וסופר את העונות לזכיות. הוא והלא יום ט”ו הוא ,אלא 'ראשון לחשבון עונות’ ...והקשה
הב”ח (שם סי’ תקפ”א) למה תלה הכתוב דרשה זו במצות לולב
נ) במגלה עמוקות :רצה משה לחיות באותו הפרק שיושבין יותר מבמצות סוכה וחגיגה שגם הם בט”ו לחדש ולא הזכיר
ישראל תחות צילא דהימנותא ,והוא סוד הסוכות ...ולפי בהם ראשון על שם 'ראשון לחשבון עונות’ ...ולבוא אל הביאור
שבסוכה שלנו ארבע מינים שהם סוד ד’ רגלי המרכבה ,ונוטלין נקדים מ”ש בספה”ק קדושת לוי (פרשת האזינו לשבת תשובה ד”ה וידוע
את הלולב בימין ,זה שכתוב 'את גדלך’ ,אתרוג בשמאל זה שכתב מאמר) וז”ל ,דהנה בימים האלו מר”ה ועד יוהכ”פ כל איש ואיש
'את ידך החזקה’ שהיא יד שמאל .וכבר האריך האר”י ז”ל שד’ עיניו פקוחות לשוב אל ה’ מפחד ה’ ...אמנם בסוכות שהתשובה
מינים שבלולב ,הם סוד אלף כ”ד שכן עולים בחשבון [היינו היא מאהבת השי”ת ,אז השי”ת מונה וסופר העונות כדי שיתהפכו
'לולב אתרוג הדס ערבה’ בגימטריא אלף וכ”ד] ...והוא מספר לזכיות ויהיו מליצים טובים על ישראל ,וזהו פירוש 'ראשון’,
'את גדלך ואת ידך החזקה’ ,שהוא גם כן בגימטריא אלף כ”ד ... שנקרא החג הזה ראשון על שיש בו מעלת 'חשבון העונות’
וכן בר”ת 'החלות להראת את עבדך’ ר”ת 'אעלה’ ,שהוא סוד וכו’ עכדה”ק ...ואפשר לומר להוסיף עוד על דבה”ק בהקדם
ד’ מינים בזוהר פרשת כי תצא (רפג ).על פסוק (שיר השירים ז’ ט’) מ”ש קדושת זקיני זלל”ה הישמח משה בפר’ האזינו ...ומעתה
'אמרתי אעלה בתמר’ ,שהוא נוטריקון 'אתרוג ערבה לולב הדס’, ארווחנא טובא להבין מה שאמר הכתוב 'ראשון’ במצות נטילת
וכו’ [ובקדושת יו”ט (סוכות אות י’) וכ”ה בדמשק אליעזר (ואתחנן אות לולב דוקא ,עפ”י דברי המדרש הנ”ל (ויקרא רבה ל’ י”ב) דד’ מינים
א’) הביאו הלשון בשם מדרש פליאה' :אתה החלות להראות את אלו מורים על הכתות השונות שישנם בישראל ,וע”י לקיחת הד’
עבדך וגו’’ אלו ד’ מינים שבלולב]. מינים אמר הקב”ה יוקשרו כולם אגודה אחת והם מכפרים אלו
טל בנועם דרשת הושענא רבה תשפ"ו לחזות
דער אייבערשטער זאל העלפן ,מיר וועלן זוכה זיין צו א לעכטיג יאר! א געבענטשט יאר! א
שנת גאולה וישועה! זאלן אלע אידישע קינדער געבענטשט ווערן מיט געבענטשטע קינדער ָָאן
ַַאן עגמת נפש! מזוני רוויחי ופרנסה בהרחבה גדולה! אריכות ימים ושנים! א רפואה שלימה פאר
אלע אידישע קינדער! 'בנים ובני בנים עוסקים בתורה ובמצות’ ,זען תענוג ונחת פון אלע קינדער
און אייניקלעך! ביז דער אייבערשטער וועט העלפן אז מיר וועלן זוכה זיין צו די גאולה שלימה
במהרה בימינו אמן.
הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא ְְל ַַמ ַַען ָָּג� ְְד ָָל ְְך ְְו ִִת ְְפ ַַא ְְרָּת�ָ ְְך הֹוֹ � ַַׁש ְְע ָָנא
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
שליט"א
לפ”ק תשפ”והגה"ק רבינושנת הקדוש יוםמרן
מכ"קערב
הטהור
השובבי"םהטהורשלחן
ימי לקראת
שלחן עריכת
עריכת
לשמוע אצל
קודש אצל
והתעוררות
שזכינו דברי דברות
כיבושיןקודש
דברות
השובבי"ם
ימילפ”ק
הטהור לקראת
תשפ”ו
שלחן שנת
עריכת
לשמוע והתעוררות
תורה אצל
שזכינושמחתקודש כיבושין
החג דברינעילת
דברות
לפ”ק תשפ”ו רבינושנת הקדוש יוםמרן ערב
בביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו
הגה"ק שליט"א מכ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
כלל ישראל מספרים בחג הסוכות ובשמחת תורה
ישראל התפלהשל
שהאדם זהובשבחן
מספר והקב"ה
מחט – הקב"ה,
כחודו של שלפתח בשבחו
פתחו לי
ונשובהובחסדו
והעתיד אחד,
ה' אליךוההוה העבר
השיבנו הקב”ה רואה
מתפלל
מצרף את הטוב העתיד ,ועי”ז זוכים בדין
'חג הסוכות' בלשון רבים איז די צוויי מיני סוכות,
ממש'
אשר יקרא אתכם 'סוכות
לכם את האספואון
ואגידה הכבוד' בניו',ענני
ויאמר ויקרא יעקב אלדי
בדיןא')ווייל הקב”ה איז זכאי ארויס גייט
ישראל' (ויקרא
הימיםכ”ג(מ"ט
מ”ד) באחרית ישראל
אל בני 'וידבר משה אתכלל
מועדי ה'
מצרף אלע מעשים טובים פונעם עתיד
מחלוקה
בזכרי גרויסע
אבל עתה
גערופן די האטא
דא ס'איז
יפחד,
יעקבפסוק,לבי יעקבאין
אל זאת
בניו, ועל ויקראמכוון
מעש ובידידער
אין אזוי ס'קעןדיזיין
שוחד,
סדרה יקח אפשר
לא
וואך אין געקלערט
ואכףדיפני מיראקדם
געפונען האב
איךבמה
ידעו דורותיכם 'למען
הימים. הסוכות איז.
באחרית חגאתכם אשרדער
יקרא אתוואסתנאים,
ואגידהדילכם
לערב פון
יוה”ק). פלוגתא
המיוחדא(סליחות
האספו (סוכה יא):א,
ויאמר גמראשם
קינדער, אין די
מלכות
כי בסוכות הושבתי את בני ישראל' (ויקרא כ”ג מ”ג) ,וואס מיינט מען דאס 'כי בסוכות הושבתי'?
פנים אין די ראש השנה תורות (מאמר אבני דערייטב
אין עלינו בניו'יגן
זכותו יעקבז”ל
דער זיידע אזוי,
ממש'.רבה צ"ח ב') רבי יודן א
מדרש
'סוכות
(בראשית זאגט עקיבאזאגטרבי אל
הכבוד', לענני 'ויקרא
'זכר אליעזרזייןזאגט
רבי קעןא)
זכרון אות ל”א) ,זאגט א מליצה ישרה פאר כלל ישראל .ס’קומט דער יום הדין ,און מ’איז דן יעדן
באשעפער ,צום אמר' ,ויקרא אל בניו' ,זאגט ער ויקרא ער האט גערופן אצום
זאגט,ואלו
דרכים'אלו פרשת
נד):ב זאגן ושנתדער
תקצ”ו דף נב ,:ד’) ,
(דרוש דרכיםדף פרשת
שנת תקצ”ג דא א
לסוכות חת”סס’איז ס”א,ער,
ודרשות זאגטמעשים.קמ”ו אויף די
(חיי אדם כלל דיאיינעם
אחרונים
קינדער. זיינע מיט זיין זאל באשעפער דער אז בניו', 'אל באשעפער, הייליגן
די סיי
געוועןאון
מצרףממש''סוכותהאט זיי אייבערשטער
געווען סיי זכיות ,דער
אמת ,ס'איז קייןביידע
ס'איזגעהאט נישט
גיטין ו): האבן אידן
(עירובין יג,: מצריםחיים'
דבריאיןאלקים
ווייל הזה’
על ההר האלקים
געווען ס'איז
(שמות
יעקב ויקרא רבים,
שטיין געדארפטאתווען
בלשון ממצרים תעבדון
הסוכות' וואלט'חג את העם
אנגערופן
פשט ,עס'בהוציאךעס
ווערט
דעםזאגט שפעטער, תורה פון
מתנותוועגן
כהונה און 'עננימתן די
הכבוד',
סוכות.וואס מ’האט געטון אין מדבר ,וואס איז נאך זאכן
געזעןמיני
ביידע האט
אמת, אייבערשטער
ביידע ס'איז דער מיני איי,
סוכות, צווייג’ י”ב).
טייטשט בניו', 'אל יעקב ויקרא שטייט קינדער, די גערופן
נישט געווען דער רצון פון באשעפער? דער חסד פון ה’ יתברך ,דער אייבערשטער איז מצרף
האט יעקב בניו', 'את
גערופן צום באשעפער ,ער פונעםהאט
עתיד. נישטיעקב' ערדער מדרש אמר רבי יודן 'ויקרא
גוטעבהיכלונאר דעם טוב העתיד ,און נישט דאס ולבקר
האט מתפלל געווען צום באשעפער' ,אל בניו' ,אז דער באשעפער זאל זיין מיט
ובדרשות חת”ס (שנת תקצ”ג)' :כל האזרח בישראל ישבו בסוכת א) במס’ סוכה :דתניא' ,כי בסוכות הושבתי את בני ישראל’ (ויקרא
בהיכלובסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ ולבקר וגו’ כי
[פרש”י :סוכות שאמר הכתוב שהושיבם קינדער. זיינע
כבוד היו כ”ג מ”ג) ,ענני
(שמותממש
וסוכות כבוד
דכתיב שעתידין ענני
לעשות, מיני סוכות, ראהמ”ב) ב’
הקב”ה מה מצרים’ (ויקרא כ”ג
ישראל במצרים ממש עשו
לבית ורב טובסוכות
אומר,הכל,
עקיבאלאדון
רבילשבח אליעזר.
עלינו רבידרכים: במדבר] ,דברי
בפרשת א)
בהיכלומלחמת סיחון ועוג כמ”ש באלי’ רבה (ריש סימן תרכ”ה ,בשם בשעת ולבקר
ג’ ז’) 'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’ ,אמר הקב”ה להם ישראל ,שהקב”ה אינו דן את האדם כי אם באשר הוא שם ,ואף
סוכות]. עושים היו חנייתן בשעת החמה מפני [פרש”י:
שם)חיים’
אלקים
דברי(שמות
ואלודכתיב
'ואלוהיינו אות ד’)
לעשות, ולבקר בהיכלו
העתידים לפילקמן
המעשים המובאהרוקחדנם
איני בראשו
שבעת ימיםוגמולו ישיב
זמנו,תשבו מ”ב)ן לפי
'בסכת כ”גלו עו
יחשב ה’
לא (ויקרא לחטא
כתיב אדם:שעתיד
ב) בחיי
להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה :ויקרא . ו): לאל
גיטין יג,: ויקרא יעקב אל בניו ...רבי יודן אמר ויקרא יעקב
(עירובין א.
כי שמעתי את צעקתם ,אף על פי שידעתי מכאוביו .יודע אני הוא
מארץחסד חפץוגו’ אינובניכן ,כי
ישראל הטובהאת
הושבתי לענין כי אבל
בסכות ושעתו. ידעומקומו
דורותיכם למעןלפי
אמרנמנע
אחא איני
רבי פי כן
ואף על האספווכו’,
וגו' ... ויאמר במדבר עתידין ...
להכאיבני לצורך בניו)
כשהיו אל אלכמה
וכן שקרא
משמע שעתיד את בניו
לעשות ...
הושבתי’ כתיב
מדלא כתיב להש"י .ודייק
כמעשהו
חסר ,וכאן 'בסכות לאיש
'בסכת’
יעקב לאל:
להיטיב
כתיב ומרבה
מתחלה מצרים’,
הלשכות.
בדברי רביה”ק ז”ל בדברי יואל ,שהביא רבינו [ודבריהםאתהובאו
ויאספו וגו' ויטהרו כ"ח-ל')
ענני כבוד, (נחמיה יב
סוכות של סוכות אמר
שישבו ,א’ מה דאתהיך מיני הטהרו,
להורות ב’ מלא .אלא
בהמשך הדברים]. וא’ סוכות ממש בשעה שצרו על העיירות במלחמות סיחון ועוג.
בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות במ
'סוכות ממש' איז א זכר אז די אידן זענען ארויס פון די
ענני הכבוד מיט מסירת נפש ,מקיים צו זיין מצות ה'
דער פעטער ז”ל אין דברי יואל (לסוכות אות ה')ג ,ברענגט ער אראפ רבי עקיבא ,מבאר צו זיין
-רבי אליעזר פארשטייט מען בפשטות' ,זכר לענני הכבוד' ,ס'איז אראפגעקומען פון הימל
עפעס א הימלישע זאך ,אונז קען מיר היינט נישט פארשטיין וואס דאס איז געווען ,אבער ס'איז
אראפגעקומען 'ענני הכבוד' ,ס'האט ארומגענומען כלל ישראל ,ס'האט געהיטן כלל ישראל,
ס'איז געווען אזא גרויסע הימלישע מתנה פונעם הייליגן באשעפער -רבי עקיבא זאגט 'סוכות
ממש' ,וואס איז 'סוכות ממש' אז מ'מאכט א נס וואס מ'איז געזעסן אין די סוכה?
זאגט ער ,ווייל דער רוקח (סימן רי”ט)ד זאגט ,ווען מ'איז ארויסגעגאנגען אין די מלחמה אויף ערי
האמורי ביי סיחון ועוג ,האט מען געמוזט ארויסגיין פון די ענני הכבוד כדי צו מלחמה האלטן
מיט סיחון ועוג.
איז מען ארויסגעגאנגען פון די ענני הכבוד ,האט מען נישט געהאט קיין מגן ומחסה .אבער,
האבן זיי געהאט מסירות נפש ,מ'גייט ארויס פון די ענני הכבוד וואס האט זיי באשיצט די אלע
יארן ,מקיים צו זיין די מצות ה' צו גיין אין די מלחמה.
ולבקר בהיכלו
ולשון יכול לשלוט בהם ...ומעתה כשנצטוו בגזירת ה’ לצאת מן ג) בדברי יואל ... :החיי אדם (כלל קמ”ו ס”א -הובא לעיל ולבקר בהיכלו אות
העננים למלחמה ,היה להם בזה מסירת נפש גדול לקיים מצות ה’, ב’) כתב ...וכ”כ גם מרן החת”ס זלה”ה בדרשותיו לסוכות (שנת
כי שם בחוץ לא היה להם הגנה מן האויבים ,אבל בזכות שקיימו תקצ”ג דף נב ,:ושנת תקצ”ו דף נד - :הובא ג”כ שם) ,אמנם לכאורה קשה על
מצות ה’ במסירת נפש נעשה להם נס שגם הסוכות ממש שעשו זה ,דהנה בשלמא מה שכתבו שישבו בסוכות ממש בשעה שצרו
להם הי’ בהם כח הגנה להגן עליהם מן האויבים כמו בענני הכבוד על העיירות ,הן כדברים האלה כתב גם הרוקח ז”ל (סי’ רי”ט) ,אמנם
...ולפי”ז א”ש אף למ”ד 'סוכות ממש עשו להם’ מה שנצטוינו מה דארכביה אתרי רכשי לפרש מה שכתב הכתוב 'בסוכות’
לעשות זכר לזה ,כי גם בהם הי’ נס והגנה מן האויבים. מלא ,להורות על שניהם גם יחד ,זהו לכאורה דלא כמאן ...גם
יש לדקדק למ”ד 'סוכות ממש עשו להם’ ,מאי רבותא 'דבסוכות
ובברך משה (לסוכות מאמר סוכת שלם אות ד’ -שהביא רבינו בהמשך הדברים)
הושבתי’ שצוה השי”ת לעשות מצות סוכה זכר להושבת בנ”י
הביא דבריו הק’ בזה”ל :וי”ל בהקדם מה ששמעתי ממרן דודי בסוכות ,והלא כן דרך כל הולכי מדבריות לעשות סוכה לבל יכם
זללה”ה לבאר שיטת רבי עקיבא 'סוכות ממש עשו להם’ ... שרב ושמש ,ומה נס היה בזה שצוונו השי”ת שנעשה זכר אליו,
ועל כן נצטוינו לעשות זכר על זה ,ותכלית המצוה ללמד את בני וכן דקדקו הב”י שם והקרבן אהרן בביאורו על התו”כ ...
ישראל לדורותיהם לקיים מצות ה’ במסירות נפש ,ועל זה נאמר
'למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל’ ומהם
ילמדו וכן יעשו דורות הבאים לעשות רצון קונם במסירות נפש, ועתה נבא ליישב אליבא דר”ע דאמר 'סוכות ממש עשו להם’ ...
עכ”ד. אמנם כבר הבאנו דברי הרוקח 'דסוכות ממש עשו להם’ בשעה
שיצאו לצור על העיירות בשעת מלחמת סיחון ועוג ,שהרי
ד) ברוקח' :בסכות תשבו שבעת ימים למען ידעו דורותיכם כי בשעת מלחמה הוכרחו לצאת מן העננים ,וכמ”ש אצל מלחמת
בסכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים’ עמלק (שמות י”ז ט’) 'צא הלחם בעמלק’ ודרשו רז”ל (מכילתא בשלח
(ויקרא כ”ג מ”ג) ומרעמסס באו לסכות ,על אותן סוכות היה אומר פר’ עמלק פ”א) 'צא מן הענן’ ,ובאותה שעה הוצרכו לעשות סוכות
רבי אליעזר 'סוכות ממש היה’ ,ר’ עקיבא אומר 'ענני כבוד היו’ ממש .והנה העננים היו מגינים עליהם מן האויבים ,וכל זמן שהיו
[כ”ה גירסת התו”כ והפסיקתא בשיטת ר”א ור”ע] ,וכן פירשו ישראל תחת ענני הכבוד היו שמורים מכל רע ולא היה שום אומה
גמ בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות
מאכט מען א זכר פאר די 'סוכות ממש' ,אז אידן האבן נישט געקוקט אויף זיך ,אויף די
באקוועמליכקייט וואס איז געווען ,נאר מ'איז ארויס טון -מקיים צו זיין די מצות ה' .ממילא פון
דעם וועט מען ארויסלערנען אויפן גאנצן לעבן אן ענין פון מסירות נפש .אזוי שטייט אין דברי
יואל ,איז ער אביסל מסביר דאס ענין פון רבי עקיבא'ס שיטה 'סוכות ממש'.
'אני לדודי ודודי לי' ,אונז זאג מיר דעם שבח פון
הקב”ה ,און הקב”ה זאגט דעם שבח פון כלל ישראל
דער טאטע ז”ל (ברך משה לסוכות מאמר סוכת שלם אות ד') איז מוסיף זייער א שיינע ענין אויף דעם.
ס'שטייט אין קדושת לוי פרשת בא (ד”ה ואמרתם זבח פסח)ה' ,אני לדודי ודודי לי' (שיר השירים ו' ג') ,אונז
זאג מיר דעם שבח פון הקב”ה ,און הקב”ה זאגט דעם שבח פון כלל ישראל.
אזוי ווי די גמרא (ברכות ו).ו זאגט' ,תפילין דמרי עלמא מה כתיב בהו' ,וואס שטייט אין די
תפילין פון הייליגן באשעפער? 'ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ' (דברי הימים-א' י”ז כ”א) .וואס
שטייט אין די תפילין פון כלל ישראל? 'שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד' (דברים ו' ד').
ולבקר בהיכלו
(ברכות ו' ).תפילין דמארי עלמא מה כתיב בהו מי כעמך ישראל 'כי בסכות הושבתי’ .ויש מפרשים כשצרו על ארץ האמורי של
כו’’ ,או לספר בשבח של הקב”ה דהוא תפילין של ישראל שכתוב סיחון ועוג ועל כרכים שבארץ כנען ,אז ישבו ישראל בסכות ,כמו
בהם שבח השי”ת ,דהיינו 'שמע’' ,קדש’' ,והיה כי יביאך’ .ונמצא שכתוב (שמואל-ב’ י”א י”א) 'וארון וישראל ויהודה יושבים בסכות’,
תמיד אנו מספרים שבח השי”ת ,והשי”ת מספר שבח ישראל. כי בשדה היה מסכך עליהן עד שכבשו רבת בני עמון ,כך ישראל
והנה 'חג המצות’ נקרא על שבח ישראל ,ועיין ברש”י על פסוק עד שכבשו ארץ כנען ,זהו 'כי בסכות הושבתי את בני ישראל’
(שמות י”ב ל”ט) 'ויאפו את הבצק עוגות מצות כו’ וגם צדה’ ,ועיין כשצרים את האומות ,וכל זמן שלא כבשו וחלקו קורא 'יציאת
ברש”י מגיד שבחן של ישראל כו’ ,שמפורש בקבלה (ירמיה ב’ מצרים’ כמו שכתוב (דברים ד’ מ”ו) 'אשר הכה משה ובני ישראל
ב’) 'זכרתי לך כו’’ עיי”ש ,ונמצא נקרא 'חג המצות’ על שם שבח בצאתם ממצרים’ ,והיא שנת הארבעים ,וכו’.
ישראל שאפו את הבצק עוגות מצות ,ולזה בתורה נקרא יו”ט זה ה) בקדושת לוי' :ואמרתם זבח פסח הוא לה’’ (שמות י”ב כ”ז) ,והנה
בשם 'חג המצות’ כביכול השי”ת מספר שבח של ישראל .ואנו יש להבין שאנו קורין את יו”ט המכונה בתורה בשם 'חג המצות’
קורין היו”ט בשם 'פסח’ על שם שבח השי”ת 'ואמרתם זבח פסח אנו קורין אותו 'פסח’ ,והיכן רמז זה בתורה לקרוא יו”ט זה בשם
הוא לה’ אשר פסח כו’’ ,שהוא שבח השי”ת ,על דרך הפסוק 'אני 'פסח’ ,והלא בכל התורה (שמות כ”ג ט”ו ,ושם ל”ד י”ח ,ויקרא כ”ג ו’ ,דברים
לדודי ודודי לי’ [וכ”כ גם בדרוש זכירת יציאת מצרים]. ט”ז ט”ז) נקרא יו”ט זה בשם 'חג המצות’ .והנה כתיב (שיר השירים
ו) במס’ ברכות :אמר ליה רב נחמן בר יצחק לרב חייא בר אבין, ו’ ג’) 'אני לדודי ודודי לי’ ,היינו שאנו מספרים שבחו של הקב”ה
הני תפילין דמרי עלמא מה כתיב בהו .אמר ליה 'ומי כעמך ישראל והקב”ה מספר שבח של ישראל .וכן הוא שאנו מניחין תפילין
גוי אחד בארץ’ (דברי הימים-א’ י”ז כ”א) .ומי משתבח קודשא בריך וכתיב בהן שבח של הקב”ה ,והקב”ה מניח תפילין שכתוב בהן
הוא בשבחייהו דישראל .אין ,דכתיב (דברים כ”ו י”ז) 'את ה׳ האמרת שבח ישראל .ובזה יובן מה שכתוב בתנא דבי אליהו (לא נמצא
היום’ ,וכתיב (שם פסוק י”ח) 'וה׳ האמירך היום’ ,אמר להם הקב”ה לפנינו ,ועי’ ויק”ר ב’ ה’) דמצוה לספר שבחן של ישראל ,ויש להשי”ת
לישראל ,אתם עשיתוני חטיבה אחת בעולם ,ואני אעשה אתכם נחת רוח מזה שמספר בשבחן של ישראל .ונראה הטעם ,משום
חטיבה אחת בעולם .אתם עשיתוני חטיבה אחת בעולם ,שנאמר דאסור להסיח דעת מתפילין (מנחות לו ,):ומצוה על כל אדם לעסוק
(דברים ו’ ד’) 'שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד’ ,ואני אעשה אתכם תמיד בתפילין ,דהיינו או לספר השבח של ישראל ,דהיינו תפילין
חטיבה אחת בעולם ,שנאמר 'ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ’. דמארי עלמא שכתוב בהן שבח של ישראל כדאמרינן בגמרא
בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות דמ
אין די תורה שטייט 'חג המצות' שבח פון כלל ישראל,
און די אידן רופן דאס אן 'פסח' דער שבח פון הקב”ה
ס'איז באקאנט דאס ווארט פון קדושת לוי ,די תורה זאגט אלעמאל (שמות כ”ג ט”ו ,ושם ל”ד י”ח,
ויקרא כ”ג ו' ,דברים ט”ז ט”ז) 'חג המצות' ,און אידן רופן אן 'פסח' דעם יום טוב.
'פסח' דאס איז שבח פון הקב”ה' ,שפסח הקב”ה על בתי בני ישראל' (שמות י”ב כ”ז) ,אידן רופן
'פסח' שבח פון הקב”ה .אין די תורה שטייט איבעראל 'חג המצות'' ,חג המצות' איז שבח פון
כלל ישראל ,זיי זענען ארויסגעגאנגען 'בארץ לא זרועה' (ירמיה ב' ב')' ,וגם צדה לא עשו להם' (שמות י”ב
ל”ט)ז ,זיי האבן נישט געקוקט אויף גארנישט ,די אמונה פשוטה אין בורא כל העולמים דאס ווייזט
דער 'חג המצות' ,אזוי איז באקאנט דאס ווארט פון קדושת לוי.
אידן מאכן יו”ט סוכות 'זכר לענני הכבוד' שבחו של הקב”ה,
און הקב”ה רופט עס 'סוכות ממש' שבחן של ישראל
דער טאטע ז”ל זאגט אזויח ,די 'ענני הכבוד' דאס איז שבחו פון הקב”ה ,דאס איז אז דער
אייבערשטער הטוב והמטיב האט געגעבן פאר כלל ישראל אזא מתנה חשובה ווי די ענני
הכבוד ,די גרויסקייט און גוטסקייט פון הייליגן באשעפער וואס האט געשוינט כלל ישראל ,און
ער האט זיי געגעבן אזא מתנה ,איז דאס שבח פון הקב”ה.
'סוכות ממש' ,דאס ווייזט -ווי ס'שטייט אין דברי יואל -אז אידן זענען ארויסגעגאנגען מיט
מסירות נפש ,זיי האבן נישט געקוקט אויף זיך ,זיי האבן נישט געקוקט ,מ'גייט ארויס פון די
ולבקר בהיכלו
הסוכות ,כי 'ענני הכבוד’ מורה על שבחו של הקב”ה שהטיב עמנו ז) וז”ל רש”י שם' :וגם צדה לא עשו להם’ לדרך .מגיד שבחן
בטובו ובחסדו הגדול ,והקיפנו בענני כבודו להגן עלינו ולשמרינו של ישראל ,שלא אמרו היאך נצא למדבר בלא צידה ,אלא האמינו
מכל רע' .וסוכות ממש’ מורה על שבחן של כנסת ישראל שקיימו והלכו .הוא שמפרש בקבלה (ירמיה ב’ ב’) 'זכרתי לך חסד נעוריך
מצות ה’ במסירות נפש ,ויצאו מן העננים להלחם עם מלכי האמורי אהבת כלולתיך לכתך אחרי במדבר בארץ לא זרועה’ ,מה שכר
כאשר צוה ה’ .והנה בני ישראל עושים סוכות כדי להלל ולשבח מפרש אחריו 'קדש ישראל לה’ וגו’’.
את הקב”ה על חסדיו שעשה עמנו בענני הכבוד ,אבל הקב”ה
בשמים ממעל משתבח בהם בישראל ואומר כי הסוכות הן על ח) בברך משה' :בסכת תשבו שבעת ימים כל האזרח בישראל
שם שבחן של ישראל שקיימו מצות ה’ במסירות נפש .והשתא ישבו בסכת למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני
רבי אליעזר ורבי עקיבא מר אמר חדא ומר אמר חדא ולא פליגי, ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים’ (ויקרא כ”ג מ”ג) איתא בגמרא
כי רבי אליעזר אומר 'ענני כבוד היו’ ,והוא הטעם שבני ישראל (סוכה יא' ):כי בסוכות הושבתי את בני ישראל’ ענני הכבוד היו,
עושים סוכות .ורבי עקיבא אומר 'סוכות ממש עשו להם’ ,והוא דברי רבי אליעזר ,רבי עקיבא אומר סוכות ממש עשו להם.
הטעם של הקב”ה במצות סוכה .ואשר על כן העתיק הטור טעמו ובטור (או”ח סי’ תרכ”ה) כתב שמצות סוכה הוא זכר לענני הכבוד,
של רבי אליעזר שעושים סוכות 'זכר לענני הכבוד’ ,כי אנו כנסת והקשו המפרשים מדוע נקט כרבי אליעזר לגבי רבי עקיבא ,והרי
ישראל עמו וצאן מרעיתו ,זהו עבודתינו לעסוק בשבחו של מקום כללא אית לן (עירובין מו ):הלכה כרבי עקיבא מחבירו .וי”ל בהקדם
להודות ולהלל לשמו הגדול על רוב רחמיו וחסדיו ואנו עושים מה ששמעתי ממרן דודי זללה”ה ...עוד זאת נקדים מה שכתב
סוכות 'זכר לענני הכבוד’ שהטיב ה’ עמנו. בקדושת לוי ...עכ”ד הנחמדים .וכדברים האלו י”ל גם לגבי חג
המ בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות
ענני הכבוד ,מ'דארף גיין אין מלחמה מיט סיחון ועוג ,גייט מען ארויס פון די ענני הכבוד ,דאס
איז שבח פון כלל ישראל.
זאגט ער אזוי ,אידן מאכן יום טוב סוכות ,און זיי האבן אינזין שבחו פון הקב”ה ,דער שבח פון
הקב”ה אז ער האט געגעבן די ענני הכבוד .הקב”ה אין הימל רופט עס אויך אן 'חג הסוכות' ,ער
רופט עס אן 'חג הסוכות' ,שבחן של ישראל וואס זענען ארויסגעגאנגען פון די ענני הכבוד מיט
מסירות נפש מקיים צו זיין [מצות ה'].
קומט אויס ,לויט רבי אליעזר איז די 'זכר לענני הכבוד' שבחו של הקב”ה ,און לויט רבי עקיבא
איז 'סוכות ממש' איז דאס שבחו פון כלל ישראל ,אזוי קומט אויס -דער טאטע ז”ל זאגט
אזוי.
די 'מועדי ה'' איז 'אל בני ישראל' ,דער שבח פון כלל ישראל
איך האב געקלערט ,ס'שטייט אין פסוק' ,וידבר משה' ,משה רבינו האט געזאגט 'מועדי ה'',
וואס איז מועדי ה'? 'אל בני ישראל' .די מועדי ה' וואס דער אייבערשטער זאגט ,וואס זענען די
מועדים? 'אל בני ישראל' דער שבח ,דאס איז סיי ביי פסח און סיי ביי סוכות ,די מועדי ה' וואס
דער אייבערשטער זאגט ,איז 'אל בני ישראל'.
'שבחן של ישראל' הושענא רבה ,שמיני עצרת ,שמחת תורה
איך האב געוואלט זאגן דא אפאר ווערטער פאר די אידן דא .מ'געזעגנט זיך פונעם יום
טוב .ס'איז דורכגעגאנגען א חודש אלול ,ראש השנה ,עשרת ימי תשובה מיט יום כיפור ,מיט
יום טוב סוכות ,מיט שמיני עצרת ,שמחת תורה' .וידבר משה את מועדי ה' אל בני ישראל',
ארויסברענגען די שבחן של ישראל ,איך וועל רעדן פון דעם לעצטן יום טוב וואס איז געווען,
שמיני עצרת און שמחת תורה .זאגן וואס איז דא געווען ,אונז האב מיר געהאט דא דריי טעג
יום טוב .איך האב נאכגעזאגט (ליל הושענא רבה)ט אז דער הייליגער דברי חיים האט אמאל געזאגט
ולבקר בהיכלו
נאכט ,א הייליגע נאכט. ט) בהדברות קודש ליל הושענא רבה האריך כ”ק מרן רבינו
מ’זאגט [נאך] ,ער האט געזאגט -דער דברי חיים -מ’האט אים שליט”א בגודל קדושת היום של הושענא רבה ,ובסיום דבריו
געפרעגט פון א שטאט אויף די צווייטע טעג סוכות ,ווי אזוי אמר בזה”ל :דאס וואס מ’טוט איז אלעס מנהגים -מנהגי קודש.
מ’זאל זיך פירן -מ’האט געפרעגט אויף עפעס א מנהג .האט ער די נאכט פון הושענא רבה איז פון אר”י הקדוש ,מ’זאל ליינען -
געזאגט“ ,דריי נעכט נישט שלאפן ,דריי טעג נישט עסן” ,אזוי האט פאר חצות זאל מען ליינען משנה תורה ,און נאך חצות זאל מען
דער הייליגער דברי חיים געזאגט“ ,דריי נעכט נישט שלאפן און זאגן תהלים .פארוואס דאס איז אזוי? פרעגט מען נישט קיין
דריי טעג נישט עסן” ,אזוי האט ער געזאגט .איז די ערשטע נאכט קשיות! דער אר”י הקדוש האט אזוי געזען ,ער האט אזוי געזען
איז הושענא רבה אויפדערנאכט ,א הייליגע נאכט [ואח”כ סיים בשמי שמים ,אזוי דארפן אידן צו טון! און אזוי האבן זיך געפירט
בברכת הקודש]. ערליכע אידן מקדמת דנא ,הושענא רבה איז געווען אן ערנסטע
בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות ומ
-איינער האט אים געפרעגט ווי אזוי ער זאל פירן דריי טעג יום טוב? האט ער אים געזאגט,
“דריי נעכט נישט שלאפן און דריי טעג נישט עסן” ,דאס מיינט הושענא רבה ,שמיני עצרת און
שמחת תורה.
שבחן של ישראל ,וואס מ'איז געווען דא הושענא רבה ,שמיני עצרת ,שמחת תורה ,דריי טעג
נישט געגעסן און דריי נעכט נישט געשלאפן! דאס איז געווען יום טוב!
'וידבר משה את מועדי ה' אל בני ישראל' ,ווער ס'האט באטראכט ווי אזוי אידן זענען
געשטאנען דא אין בית המדרש מיט די הקפות ,זיך מדבק געווען אין די הייליגע תורה ,אינעם נותן
התורה ,מיט אזא ערנסטקייט ,מיט אזא מין געהויבנקייט ,ריקודין של מצוה .מ'האט געזען ,אידן
האבן געטאנצט מיט די תורה! אידן האבן געטאנצט מיט די תורה ,נישט גארנישט קיין אנדערע
זאך! גארנישט נישט קיין גשמיות! כולו איז געווען 'כולו אומר כבוד' ,כבוד שמים ,כבוד התורה.
אידן האבן געטאנצט מיט די תורה.
מ'האט זיך איינגעוויקלט אינעם טלית ,אדער ביי די נאכט מיט די שטריימל און די בעקיטשע,
זיך איינגעוויקלט אין זיך ,זיך מדבק געווען ,משמח געווען אז דער אייבערשטער האט געגעבן
א תורה פאר אידישע קינדער .מ'טאנצט ,מ'איז בשמחה .די 'אשר בחר בנו מכל עם' ,דאס איז
געזאגט געווארן -דאס איז נישט משפה ולחוץ -דאס איז ווערטער פון פנימיות הלב איז דאס
ארויסגעקומען ,די שמחה של מצוה ,אזא שמחה עילאה ,ארויסגעברענגט פון די פנימיות פון
הארץ פון אידישע קינדער א קשר צו די הייליגע תורה ,א קשר צום הייליגן באשעפער ,אזוי פון
טיפעניש פון הארץ .אזוי ,דאס איז נישט -ווער ס'האט צוגעקוקט די ריקודין של מצוה פונעם
ציבור ,דאס איז געווען אזוי אמת'דיג א שמחה אמיתית ,אזוי ווי א חסידישער איד טאנצט,
חסידישע אידן פירן זיך ,אזוי ווי דער זיידע ז”ל דער ייטב פנים האט אראפגעלייגט אז אזוי
דארף צו זיין שמחת תורה ,וואס שמחת תורה מיינט י .ס'איז געווען אזוי אויף אזא געהויבענע
געהויבענע בחינה.
ולבקר בהיכלו
האט עס מלקט געווען -יעדער האט זיך עס געמאכט לויט זיין י) מן הנכון להביא דברי כ”ק מרן רבינו שליט”א בנעילת החג
בחינת הנפש .אין צאנז איז דא ,אין דינוב איז דא -אין קורצן שמחת תורה שנת תשפ”ג לפ”ק :איך וויל אביסל רעדן דא ,זאגן
אלע רבי’ס האבן געהאט א סדר אין די הקפות .דער ייטב לב פון די הקפות .איך האב דערמאנט די הקפות וואס אונז האבן
האט אראפגעלייגט כוחות און ער האט מסדר געווען די הקפות, מיר .דער זיידע ז”ל דער עצי חיים האט אמאל געזאגט“ ,דער
נישט נאר ער האט מסדר געווען סדר הקפות וואס מ’זאל זאגן, זיידע” -ווען ער האט געזאגט “דער זיידע” האט ער געמיינט דעם
די הקדמה -ס’איז דא א לאנגע הקדמה ,דער ייטב לב האט עס ייטב לב “ -דער זיידע האט אונז איבערגעלאזט א שיינע ירושה” -
אזוי מסדר געווען אז ס’זאל זיין א גרויסע הקדמה ,און נאכדעם אזוי האט ער געזאגט “ -ער האט איבערגעלאזט א שיינע ירושה,
זאל קומען די הקפות .און ער האט מסדר געווען זמנים -ס’איז דאס איז די צווייטע טעג סוכות” ,אזוי האט ער געזאגט .די צווייטע
אינטערעסאנט -זמנים אויכעט פאר די הקפות. טעג סוכות האט ער איבערגעלאזט א ירושה.
און אין ייטב פנים (מאמר שמחת הרגל אות ז’) שרייבט ער עס .ער דער זיידע דער ייטב לב האט צוזאמגעשטעלט די הקפות .דאס
זאגט ,מ’פירט די הקפות שמחת תורה אויף דער נאכט ,הייבט מען הייסט ,ער האט מלקט געווען -ס’איז דא פארשידענע צדיקים
אן כחצות הלילה -אזוי זאגט ער -כחצות הלילה ,און ס’ווערט וואס האבן מסדר געווען הקפות ,ס’איז דא אסאך .יעדער
זמ בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות
דאס איז נישט קיין 'שמחת תורה אידן' ,דאס איז א
גאנץ יאר שמחת תורה!
דאס איז נישט -אין אמעריקע ווייסט מען ,ס'איז דא 'יזכור אידן' ,ווער ס'ווייסט אזוי ,ס'איז
דא א גאנץ יאר איז גארנישט' ,יזכור אידן' ,אזעלכע אידן...
ס'איז אבער דא ,איך וויל נישט זאגן אויף דעם ...אבער ס'איז דא 'שמחת תורה אידן' ,א
גאנץ יאר האט מען נישט אזא גרויסע שייכות מיט די תורה ,שמחת תורה איז מען א מחותן
מיט די תורה ,מען טאנצט מיט די תורה ,אזוי איז עס ,דאס איז 'שמחת תורה אידן'! שמחת
תורה טאנצן זיי די אידן.
ווער ס'האט געזען די אידן טאנצן ,דאס איז נישט שמחת תורה אידן ,דאס איז א גאנץ
יאר שמחת תורה! די האבן א גאנץ יאר א קשר מיט די תורה! ווען מ'האט נישט א גאנץ יאר
א קשר מיט די תורה ,איז דער שמחת תורה אנדערש .מ'ווייסט אז אין אמעריקע איז שמחת
תורה אויכעט אנדערש .אסאך אידן געבן ארויס אנדערש די שמחת התורה ,ווייל ס'איז נישט
'שמחת התורה' .מ'האט געזען די אידן דא ווי אזוי זיי טאנצן ,דאס איז א גאנץ יאר שמחת תורה!
א גאנץ יאר האט מען א שמחה מיט די תורה! מ'לערנט תורה! אידן זענען זיך מדבק אין די תורה
און זיי לערנען!
דאס איז 'וידבר משה את מועדי ה' אל בני ישראל' ,שבחן של ישראל ,דאס איז דער שבח
פון אידן.
ולבקר בהיכלו
מהרש”א -דער ישמח משה איז געווען אן אייניקל פונעם געפירט ממש ביז פארטאגס -אזוי שרייבט ער .מ’דארף גיין עסן
מהרש”א -האט ער געזאגט “דער מהרש”א האט געטאנצט די די סעודה ,מ’דארף כאפן אזוי -מ’דארף אריינכאפן א סעודה -
הקפות עד כלות הנפש! דער מהרש”א האט געטאנצט די הקפות אזוי שרייבט ער אזוי .ממילא דאוונט מען שפעט -אזוי שרייבט
עד כלות הנפש!” און דער ישמח משה האט עס גענומען פונעם ער -דאוונט מען שפעט ,און מ’מאכט די הקפות בייטאג שפעט.
מהרש”א -ער איז געווען אן אייניקל (ועי’ בספר צדיק כתמר יפרח דף און אויך מ’דארף עפעס אריינכאפן די סעודה .ער הייבט אן צו
ד’ ,ובתהלה למשה). זאגן ,יום טוב ,ס’דארף דאך זיין 'לכם’ (פסחים סח :ובשו”ע או”ח סי’
תקכ”ט ס”א) ,וואס פאר א 'לכם’ איז דאס? זאגט ער' ,עצרת תהיו
און דער ייטב לב האט עס גענומען און ער האט עס צוזאמגעשטעלט, לכם’ זאגט ער - ,אזוי שרייבט ער -מ’דארף אביסל איינהאלטן
בקיצור ער האט צוזאמגעשטעלט א סדר הקפות ,האט ער עס דעם 'לכם’!
צוזאמגעשטעלט ,און ער האט עס געדרוקט ,אינדערהיים איז עס
נאך געווען געדרוקט ,ר’ משה נאנאשער [הרה”ח ר’ משה הכהן דער זיידע ז”ל האט אראפגעלייגט ,די הקפות ,יו”ט דארף צו זיין
קאהן ז”ל ,משב”ק אצל מרן העצי חיים זי”ע] האט עס געדרוקט, -יו”ט שמיני עצרת ,שמחת תורה -ס’דארף צו זיין 'לכם’ .וואס
ס’איז געווען געדרוקט און אידן האבן זיך געפירט -ס’איז היינט מיינט די 'לכם’? מיינט די 'לכם’ מעדני מלכים? משקאות ערבות,
שוין תשפ”ג ,ס’איז שוין דא -דער ייטב לב איז נסתלק געווארן אזוי אז ס’גלאנצט אין די אויגן? דאס הייסט 'לכם’? צו הייסט
תרמ”ג .דאס הייסט יעצט היי יאר איז הונדערט און פערציג יאר 'לכם’ צו שטיין שעות ארוכות און טאנצן מיט די תורה! אוועקגעבן
פון די הסתלקות פונעם ייטב לב ,און ס’קען נאך זיין היינט תשפ”ג, די כוחות -כוחות עצומות ,איך ווייס דאס קאסט כוחות עצומות!
הונדערט און פערציג יאר נאכן הסתלקות פון ייטב לב ,זאלן זיך דער ייטב לב האט געזאגט אזוי [דענין 'לכם’ היינו ההקפות].
צוזאמקומען א ציבור גדול לאלפים ,און טאנצן די סדר הקפות אזוי א גרויסער יסוד צו די סדר הקפות האט ער גענומען פונעם זיידן
ווי דער זיידע ז”ל דער ייטב לב האט געוואלט אז מ’זאל טאנצן .אזוי פונעם ישמח משה ,דער ישמח משה האט געטאנצט די הקפות
האט ער געוואלט אז מ’זאל טאנצן די הקפות. שעות ארוכות .און דער ישמח משה האט עס גענומען פונעם
בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות חמ
'שבחן של ישראל' אין די ימי הסליחות און די ימים טובים
אזוי איז געווען ,די זעלבע זאך קען מען אויסרעכענען אזוי גאנץ חודש תשרי ווי אזוי ס'איז
געווען .באמת ,ס'איז צו באוואונדערן ,א סליחות יעדן אינדערפרי דא אין בית המדרש,
הונדערטער אידן ,יעדן טאג איז געווען פארטאגס מדי יום ביומו א פול געפאקט בית המדרש
און געזאגט יעדן טאג סליחות פארטאגס ,עלטערע אידן ,אינגעלייט ,און בחורים ,און אפילו
קינדער .יעדן טאג מדי יום ביומו ,ווער ס'האט עס צוגעזען ,ס'איז געווען א פול בית המדרש
יעדן טאג .שבחן של ישראל ,מ'איז צוגעגאנגען מיט אן ערנסטקייט צו די הייליגע טעג.
אזוי איז געווען ראש השנה -מ'דארף נישט צו זאגן -ראש השנה ,דאס דאווענען דא אין
דעם בית המדרש ,מיט אזא מין התלהבות ,מיט אזא מין [ברען] -איך מיין נישט צו זאגן ערגעץ
אנדערש נישט ,איך וויל נישט ארויסברענגען און איך מיין נישט צו זאגן אז ערגעץ אנדערש
נישט -איך קען נאר זאגן ,די אידן וואס איך האב מיטגעלעבט ,וואס איך האב געזען בין איך
אן עדות .ווי אזוי ס'איז אין אנדערע פלעצער? איך שטעל מיר פאר אז ס'איז אויך דא וואוילע
אידן .אבער איך קען נאר זאגן דא וואס אונז האב מיר דא מיטגעלעבט -מיטגעזען ,אידישע
קינדער ,ווי אזוי ס'האט אויסגעזען ,א דאווענען ,אה ,א יום טוב סוכות ווי אזוי ס'איז געווען .א
דאווענען חול המועד אין בית המדרש ,א יום טוב'דיגע תפילה איז עס געווען ,געהויבן -באמת
געהויבן.
'הגלה נא וכו' את סוכת שלומך' וואס הקב”ה זאגט שבחן של
ישראל ,בזכות זה 'תאיר ארץ' מיט השפעות 'מכבודך'
האב איך געקלערט אזוי' ,הגלה נא ופרוש חביבי עלי את סוכת שלומך' (נוסח פיוט ידיד נפש),
מ'בעט דעם אייבערשטן' ,הגלה נא ופרוש חביבי עלי את סוכת שלומך' ,די סוכת שלומו פון
הקב”ה [שהיא על שם שיצאו מהענני הכבוד במסירת נפש] ,וואס דער אייבערשטער זאגט שבחן
של ישראל ,דער אייבערשטער האט געזאגט -פריער האב איך געזאגט ' -וידבר משה את מועדי
ה' אל בני ישראל' ,ס'זאל נתגלה ווערן פאר אונז אז דער אייבערשטער זאגט שבחן של ישראל,
אין דעם זכות איז 'תאיר ארץ מכבודך' ,זאל 'תאיר ארץ' ,די יושבי הארץ זאלן אויפגעלאכטן ווערן
'מכבודך' ,מיט השפעות כל טוב פונעם הייליגן באשעפער ,פון כבודו יתברך שמו.
אין 'בראשית' איז מרומז די שמחה פון הקב”ה און
די שמחה פון כלל ישראל
מ'געזעגענט זיך פון יום טוב סוכות ,שמיני עצרת ,שמחת תורה' ,יום שכולו טוב' .שמחת
תורה איז א המשך צו יומא דסוכות .אידן האבן זיך געפריידט -האב מיר פריער געשמועסט -
טמ בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות
מיט אזא שמחה אמיתית לכבוד די שמחת התורה ,לכבודו פון הקב”ה נותן התורה ,און הקב”ה
איז זיך משמח בשמחת התורה פון כלל ישראל.
'בראשית' (בראשית א' א') ,זאגט דער אגרא דכלה (רמזי בראשית רמז מ”א)יא ,איז די ראשי תיבות 'רצה
אלקים ישמחו ביום שמחת תורה' ,אזוי וויל דער אייבערשטער [והיינו שבחו של הקב”ה].
הקב”ה איז מספר בשבחן של ישראל' ,בראשית' איז ראשי תיבות (בעל הטורים בראשית א' א' ד”ה
בראשית)' ,בראשונה ראה אלקים שיקבלו ישראל תורתו' ,דער אייבערשטער האט געזען אידן
וועלן מקבל זיין די תורה ,דאס איז שבחן של ישראל .דאס איז ,אידן טאנצן ביום שמחת התורה,
וואס דער אייבערשטער פריידט זיך ומספר בשבחן של ישראל.
'חוזרין בשיטה האחרונה מעין תחילתו'
מנהג ישראל קדושים ,שמחת תורה ביי שחרית ,מ'הייבט אן 'הקל בתעצומות' מיט די יום
טוב'דיגע נוסח ,ס'איז דאך יום טוב .ס'קומט צו 'המלך' ,הייבט מען אן מיטן ראש השנה נוסח
'המלך' .דער פעטער ז”ל דערמאנט עס אזוי אין די תורות (דברי יואל לשמחת תורה אות י”ג)יב אז ס'איז א
מנהג פון הרב הקדוש מראפשיץ ז”ל ,און אז ס'איז א ראפשיצער מנהג איז עס א הייליגער מנהג,
מנהג ישראל קדושים [והטעם הוא על דרך דקי”ל (בבא בתרא קסא ):שהשטר מתקיים בסופו ,ועל
כן חוזרין בשיטה האחרונה מעין תחילתו (עטרת ישועה ליקוטים לשמח”ת ד”ה הנה)]יג.
אידן זענען מתפלל 'ובכן יתקדש שמך ה' אלקינו' ,און הקב”ה איז מתפלל
'ובכן צדיקים יראו וישמחו וישרים יעלוזו וחסידים ברינה יגילו'
איך האב אזוי געקלערט אזוי [לחזור בשיטה האחרונה מעין תחילתו] ,אין המשך צו דעם
שמועס וואס אונז האב מיר געשמועסט אזוי ,אידן זאגן שבחו של הקב”ה ,און הקב”ה זאגט
שבחן של ישראל.
ולבקר בהיכלו
רפואה שלימה על כל התתק”ג מיני חולאים שהמה במספר יא) באגרא דכלה' :בראשית’ יצורף רא”י בש”ת .מנהג ישר
'תוצאות’ ,כי כל אחד מישראל יש לו הרהור תשובה בשעת לתורה לשמוח ביום שמחת תורה .והוא ר”ת 'רצה אלקים ישמחו
הקפות ,כי 'מחזירין מענינו של שטר בשיטה אחרונה’ (בבא בתרא ביום שמחת תורה’.
קסא ,):וצועקין בקול וממליכין את השי”ת עלינו בתיבת 'המלך’ כמו
יב) בדברי יואל :אפשר ג”כ לתת טעם למנהגן של ישראל ביום
בראש השנה ,על כן 'הקפה תשובה’ מספר 'תוצאות’ ,בסוד (פיוט
שמחת תורה בשחרית ,דמלבד מה שמזמרין 'הקל בתעצומות
לשחרית יום ב’ דר”ה) 'יחלצני מתחלואי תוצאות’.
עוזך’ בנוסח כל יו”ט ,מוסיפין עוד לזמר 'המלך’ בנוסח של ר”ה
ויו”כ ,ואומרים ג”כ 'שוכן עד’ בנוסח של שבת ,ומקור המנהג ממרן
[מענין לענין יש לציין מש”כ בייטב פנים (מאמר אור המקיף אות
הק’ מראפשיץ זצוק”ל ,וכו’.
ט”ז) וז”ל :מנהג מוזלה”ה היה לומר בהקפה הז’ 'לדוד מזמור
לה’ הארץ ומלואה’ (תהלים כ”ד א’) כי יש בו מלכות ,וכן אנו נוהגין יג) בעטרת ישועה :הנה ע”י הקפות דשמחת תורה ממשיכים
בנועם נעילת החג שמחת תורה תשפ"ו לחזות נ
ס'קומט ראש השנה ,יום כיפור ,מ'טראכט אריין די תפלה ווי אזוי ס'איז ,הייבט מען אן די
יום טוב'דיגע שמונה עשרה' ,ובכן יתקדש שמך ה' אלקינו' ,דאס איז אז אידן זענען מתפלל אויף
כבוד שמו יתברך' ,יתקדש שמך ה' אלקינו על ישראל עמך' .נאכדעם זאגט מען' ,ובכן צדיקים
יראו וישמחו' ,דאס איז שוין א תפילה וואס הקב”ה איז מתפלל.
אידן זאגן' ,ובכן יתקדש שמך ה' אלקינו' .די גמרא (ברכות ז).יד זאגט אז הקב”ה איז מתפלל .דאס
איז שוין די תפילה וואס הקב”ה איז מתפלל' ,ובכן צדיקים יראו וישמחו וישרים יעלוזו וחסידים
ברינה יגילו' ,דאס איז די תפילה וואס דער הייליגער באשעפער איז מתפלל די הייליגע טעג.
ברכת הקודש
אז דער אייבערשטער איז מתפלל איז נישטא קיינער וואס זאל מקטרג זיין ,עמיצער זאל זאגן
אנדערש ,קיינער זאגט נישט אנדערש! ממילא איז צום האפן ,דער אייבערשטער איז מתפלל,
'ובכן צדיקים יראו וישמחו' ,ס'וועט מקוים ווערן במהרה ,מ'זאל זען אלע -מ'זאל זוכה זיין צו
דערלעבן און זען' ,ובכן צדיקים יראו וישמחו וישרים יעלוזו וחסידים ברינה יגילו' ,א שמחה
אמיתית מרוב כל.
דער אייבערשטער וועט העלפן ,ס'גייט זיין 'ישרים יעלוזו' ,השפעות טובות אין אלע
ענינים!
דער אייבערשטער וועט העלפן ס'וועט זיין 'חסידים ברינה יגילו' ,ס'וועט נשפע ווערן פון
השמים שפע ברכה והצלחה ,פרנסה בהרחבה גדולה! מ'וועט זען בנים ובני בנים עוסקים בתורה
ובמצוות נחת והרחבה! ס'וועט זיין 'חסידים ברינה יגילו' ,ס'וועט זיין -דער אייבערשטער וועט
העלפן -א רפואה שלימה פאר אלע חולי ישראל וואס זענען נעבעך אנגעוויזן [לרפואה] ,אלע
זוכה זיין צו אריכות ימים ושנים' ,דשנים ורעננים' געזונטע יארן' .וחסידים ברינה יגילו' ,ס'וועט
זיין אי”ה א רבוי שמחות בבתי ישראל! דער אייבערשטער וועט העלפן ,ס'וועט זיין גוטע
שידוכים פאר יעדן וואס ס'דארף!
און 'וכל הרשעה כולה בעשן כעשן תכלה ,כי תעביר ממשלת זדון מן הארץ' ,ס'וועט מקוים
ווערן 'ותמלוך אתה הוא ה' אלקינו מהרה על כל מעשיך' ,בביאת גואל צדק במהרה בימינו
אמן.
ולבקר בהיכלו
מתפלל ,שנאמר (ישעיה נ”ו ז’) 'והביאותים אל הר קדשי ושמחתים אחריו .ואוסיף תבלין כנותן טעם לשבח ,לחזור בשיטה אחרונה
בבית תפלתי’' ,תפלתם’ לא נאמר ,אלא 'תפלתי’ ,מכאן שהקב”ה הנאמר בראשונה בליל ראש השנה].
מתפלל. יד) במס’ ברכות :אמר רבי יוחנן משום רבי יוסי ,מנין שהקב”ה
