gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

יסודי הדת - יו"ט - אידיש · Yesoidei Hadas - Yom Tov - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: יסודי הדת - יו"ט - אידיש · Yesoidei Hadas - Yom Tov - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

יסודי הדת - יו"ט - אידיש · Yesoidei Hadas - Yom Tov - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫וויאזוי צו נעמען די יסודי הדת פון די חודש תשרי‬ ‫און די קומענדיגע סוכות ‪ -‬שמיני עצרת‬ ‫פאר א קינד'ס פארשטאנד אויף למעשה‬ ‫וויאזוי צו נעמען די יסודי הדת פון די חודש תשרי‬ ‫און די קומענדיגע סוכות ‪ -‬שמיני עצרת‬ ‫פאר א קינד'ס פארשטאנד אויף למעשה‬ ‫יצא לאור ע''י‬ ‫הוצאת‬ ‫לבבי‬ ‫מאנסי נוי יארק יע''א‬ ‫בלתי מוגה‬ ‫להערות והארות ולתיקונים‬ ‫‪(845) 219-1143‬‬ ‫‪mchs5783@gmail.com‬‬ ‫האט איר אמאל געטראכט?‬ ‫א‪ .‬פארוואס קען א מענטש טון אלעס ריכטיג ‪ -‬און דאך זיך אויפעסן ווען‬ ‫די זאך גייט נישט ווי ער האט געוואלט?‬ ‫ב‪ .‬וויאזוי קען מען נעמען אחריות מיטן גאנצן כח ‪ -‬אן צו שפירן אז די‬ ‫גאנצע וועלט ליגט אויף די אייגענע פלייצעס?‬ ‫ג‪ .‬וואס איז דער איין טעות וואס מאכט א דורכפאל פיל שווערער צו‬ ‫פארנעמען ווי דער דורכפאל אליין?‬ ‫ד‪ .‬פארוואס מאכט אונז אזוי נערוועז ווען אנדערע מענטשן פירן זיך נישט‬ ‫ווי מיר ווילן ‪ -‬און וואס קען טוישן דעם גאנצן בליק?‬ ‫ה‪ .‬וויאזוי קען מען האבן גרויסע שאיפות און שטארקע רצונות ‪ -‬און דאך‬ ‫נישט ווערן זייער קנעכט?‬ ‫ו‪ .‬קען דער זעלבער יסוד וואס לערנט א מענטש זיך מבטל זיין‪ ,‬אים אויך‬ ‫געבן מער רואיגקייט און בטחון?‬ ‫ז‪ .‬וואס איז דער חילוק צווישן "איך האב" און "איך האב באקומען"‬ ‫‪ -‬און פארוואס קען דער קליינער חילוק טוישן א מענטשנס גאנצע‬ ‫שמחה?‬ ‫ח‪ .‬וויאזוי קען א טאטע אדער מאמע אינוועסטירן אלעס אין א קינד ‪-‬‬ ‫אן צו ווערן צעבראכן ווען דאס קינד גייט נישט ווי מען האט זיך‬ ‫פארגעשטעלט?‬ ‫ט‪ .‬וואס האבן ראש השנה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬די סוכה און די ד׳ מינים מיט א‬ ‫פשוטן דינסטאג אינמיטן יאר?‬ ‫י‪ .‬איז מעגליך איינצופלאנצן אין א קינד איין יסוד‪ ,‬וואס וועט אים‬ ‫באגלייטן אין פרנסה‪ ,‬הצלחה‪ ,‬דורכפעלער‪ ,‬חינוך‪ ,‬שלום־בית און אלע‬ ‫אנדערע מצבים פון לעבן?‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������ א‬ ‫קונטרס‬ ‫יסודי הדת סוכות | שמיני עצרת‬ ‫וויאזוי צו נעמען די יסודי הדת פון די חודש תשרי און די קומענדיגע‬ ‫סוכות שמיני עצרת פאר א קינד'ס פארשטאנד אויף למעשה‬ ‫איך בין א נברא‪...‬‬ ‫פון תשרי צו א יסוד אין חינוך און אין טאג־טעגליכן לעבן‬ ‫א אידיש קינד הייבט נישט אן לערנען קבלת עול ווען ער ווערט עלטער‪.‬‬ ‫פון וויגעלעא אן וואקסט ער אריין אין א לעבן וואס ווערט געפירט לויטן רצון ה׳‪.‬‬ ‫שבת רירט מען נישט אן מוקצה‪ ,‬פארן עסן מאכט מען א ברכה‪ ,‬מען דאווענט‪ ,‬מען‬ ‫טוט מצוות‪ ,‬און מען היט זיך פון וואס די תורה לאזט נישט‪.‬‬ ‫אזוי וואקסט אין אים נאטורליך אריין דער ערשטער יסוד פון א איד וואס רופט‬ ‫זיך אין די ספרי היסודב מיט'ן נאמען‪ :‬כניעה ‪ -‬ביטול; נישט אלעס וואס איך וויל‪,‬‬ ‫טו איך; דער רצון ה׳ קומט אלעמאל קודם‪ ,‬און איך בין מבטלג מיין רצון פאר‬ ‫רצון ה'‪ .‬און דאס איז די הויפטד יסוד בעפאר אלעם‪ .‬אבער באמת איז דאס א‬ ‫לעבנסלענגליכע עבודה‪ .‬מיט די יארן ווערן די רצונות שטערקער און די נסיונות‬ ‫תלמוד בבלי מסכת סוכה דף מב‪ :.‬תנו רבנן קטן היודע לנענע חייב בלולב להתעטף חייב‬ ‫א‪.‬‬ ‫בציצית‪ ,‬לשמור תפילין אביו לוקח לו תפילין‪ ,‬יודע לדבר אביו לומדו תורה וקריאת שמע‪,‬‬ ‫תורה מאי היא אמר רב המנונא תורה צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב‪ ,‬קריאת שמע מאי‬ ‫היא פסוק ראשון‪.‬‬ ‫ספר חובות הלבבות שער הכניעה‪.‬‬ ‫ב‪.‬‬ ‫אבות פרק ב' משנה ד'‪:‬‬ ‫ג‪.‬‬ ‫הוא היה אומר‪ ,‬עשה רצונו כרצונך‪ ,‬כדי שיעשה רצונך כרצונו‪ .‬בטל רצונך מפני רצונו‪ ,‬כדי‬ ‫שיבטל רצון אחרים מפני רצונך‪.‬‬ ‫ספר חובות הלבבות ‪ -‬השער הששי ‪-‬שער הכניעה ‪ -‬הקדמה‪ :‬הנחוץ שבדברים‪ ...‬והיא ‪-‬‬ ‫ד‪.‬‬ ‫הכניעה‪ ,‬ומפני שנתברר לנו עוד‪ ,‬שהיא שורש העבדות‪...‬‬ ‫ב ������������������������������������������������������ סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫גרעסער‪ ,‬און מען דארף כסדר ארבעטן אויף זיךה ‪ .‬אמאל איז דער נסיון אין‬ ‫סור מרע ‪ -‬זיך אפהאלטן פון עפעס וואס מען וויל‪ ,‬ביי א קליינעם נסיון אדער‬ ‫א גרויסן‪ .‬און אמאל איז עס אין עשה טוב ‪ -‬טון וואס איז ריכטיג ווען עס איז‬ ‫שווער‪ ,‬מוותר זיין‪ ,‬אננעמען א מצב‪ ,‬אדער אוועקלייגן דעם אייגענעם רצון פארן‬ ‫רצון ה׳ו ‪.‬‬ ‫די אויסטערלישע עפעקט פון בויען קינדער מיט די ריכטיגע‬ ‫ביטול לה'‬ ‫אט די עבודה‪ ,‬איז נוגע ביים גאנצן הלוך ילך פונ'ם מענטש‪ ,‬און נישט נאר ביי‬ ‫קיום המצוות‪ .‬ווייל ווען דער חשבון פון ביטול איז ריכטיג געבויעט אינעם מענטש‪,‬‬ ‫קען עס אים שפארן גאר אסאך צער‪ ,‬עגמת נפש‪ ,‬ספיקות‪ ,‬און נפשיות׳דיגע‬ ‫שוועריגקייטן ‪ -‬ברוחניות און בגשמיות‪.‬‬ ‫אסאך פון דעם מענטשנס שוועריגקייטן ווערן אסאך שטערקער‪ ,‬ווען ער קען נישט‬ ‫אננעמען אז דער מצב‪ ,‬די תוצאה‪ ,‬אדער דער רצון פונעם צווייטן‪ ,‬גייט נישט אזויווי‬ ‫ער האט געוואלט‪ .‬ווען עס איז אבער איינגעוואקסן אין אים אז ער איז א נברא‪ ,‬אז‬ ‫זיין תפקיד איז צו טון זיין חלק און נישט אלעס דארף זיך אויספירן לויט זיין רצון‪,‬‬ ‫קען ער פיל רואיגער און קלארער דורכגיין די שוועריגקייטן פונעם לעבן‪.‬‬ ‫איז ביטול צו א גרויסע מדריגה פאר יונגע קינדער?‬ ‫מען דערציילט פון א גר צדק‪ ,‬אז ווען מען האט אים געפרעגט וועלכע מצוה עס‬ ‫איז אים געווען די שווערסטע זיך צוגעוואוינען‪ ,‬האט ער געענטפערט‪ :‬מוקצה‬ ‫אום שבת‪.‬‬ ‫רבינו יונה ‪ -‬משלי פרק כד פסוק ל‪ :‬דברים הצריכים לנפשותיכם‪ ,‬כדרך החרישה וההשקאה‬ ‫ה‪.‬‬ ‫להצמיח הזרע והוא מזגו במצוע הארץ‪ .‬התבונן בזה‪ ,‬כי הנה תולדת הארץ מצלחת בעבודת‬ ‫האדם‪ ,‬וכן תולדת הנפש תצליח בגדול ולמוד והנהגה וכו'‪ ,‬ואם לא יגדלם ויניח התאוה על‬ ‫דרכה ועל תאותה ותולדתה תשחת הנפש במידותיה ויפסד השכל‪ ,‬וגם הגוף יספה ויאבד‬ ‫ביתרון המאכל והמשגל‪ ,‬אף כי יאבדו הנפש והגוף בחטאים ובעונשים‪.‬‬ ‫ספר ליקוטי תורה ‪ -‬פרשת בלק‪ :‬כד אתכפיא סט"א להיות בטל רצונך מפני רצונו כו' בסור‬ ‫ו‪.‬‬ ‫מרע ועשה טוב בבחי' עשי' גשמיות במעשה המצות וסור מרע‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������� ג‬ ‫דער חשבון איז פשוט‪ .‬וואס פאר אים איז געווען א נייע עבודה‪ ,‬איז פאר א קינד‬ ‫וואס וואקסט דערמיט אויף כמעט א נאטורליכער סדר החיים‪ .‬פון קליינווייז אן‬ ‫האט זיך אין אים איינגעווארצלט‪ :‬שבת ‪ -‬דאס רירט מען נישט אן‪.‬‬ ‫דאס זעלבע קען די חינוך אויפטון מיט דעם טיפן יסוד פון ביטול‪ .‬הגם‪ ,‬מען קען‬ ‫נישט אוועקנעמען די נסיונות וואס וועלן קומען שפעטער‪ ,‬אזוי ווי יעדע זאך אין‬ ‫לעבן‪ ,‬אבער מען קען שוין אין די קינדער־יארן בויען דעם מהלך המחשבה מיט‬ ‫וועלכן ער וועט באגעגענען די נסיונותז ‪ .‬ביי זיינע יעצטיגע קליינע נסיונות קען ער‬ ‫זיך געוואוינען צו פרעגן‪ ,‬נישט בלויז וואס וויל איך?‪ ,‬נאר אויך‪ :‬וואס וויל דער רבונו‬ ‫של עולם פון מיר?‬ ‫חודש תשרי ‪ -‬די עבודה פון ביטול‬ ‫און דווקא אין חודש תשרי זעט מען וויאזוי די תורה לערנט אונז אויס צו בויען‬ ‫דעם מענטש ריכטיג אין דער נקודה‪ .‬ראש השנה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬סוכות און שמיני‬ ‫עצרת נעמען דעם אויבנדערמאנטן חשבוןח ‪ ,‬און ברענגען אים אריין‪ ,‬שטאפל‬ ‫נאך שטאפל‪ ,‬אין פארשידענע חלקים פונעם מענטשנס לעבן‪ ,‬אזויווי ווייטער‬ ‫ערקלערט‪ .‬און ווען דער זעלבער חשבון ווערט דערנאך ווייטער געהאלטן לעבעדיג‬ ‫אין דער טאג־טעגליכער שפראך פון חינוך‪ ,‬קען עס ביסלעכווייז ווערן א טייל פון‬ ‫זיין נאטורליכן וועג פון טראכטן‪.‬‬ ‫דער יסוד אונטער דעם אלעם איז איין פשוטע הכרה‪:‬‬ ‫איךט בין א נברא‪ ,‬און דער רבונו של עולם איז דער בורא‪.‬‬ ‫ספר שבט מוסר ‪ -‬פרק יז‪ :‬ובלי ספק מי שממלא רצון הקטן סופו יעלה למדת הגאוה‪.‬‬ ‫ז‪.‬‬ ‫ספר ליקוטי תורה ‪ -‬דרושים לשמ"ע‪ :‬והנה סדר העבודה צ"ל תחלה ראש השנה שזה היום‬ ‫ח‪.‬‬ ‫תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון‪ ,‬ובחי' ר"ה הוא בחי' שמאלו תחת לראשי בחי' שמאל דוחה‬ ‫כו'‪ ,‬וכן סדר עבודת האדם תחלה היא בבחי' שמאל דוחה כו' בבחינת ריחוק‪ ,‬דהיינו שידמה‬ ‫בנפשו כאלו הוא רחוק מה'‪ ,‬וכמאמר רז"ל היה בעיניך כרשע‪ ,‬ועל דרך זה נתקנו כל הוידוים‬ ‫והסליחות קודם ר"ה ובעשי"ת‪ ,‬לראות בעצמו כל הפחיתות שבו להיות שפל בעיניו ולב‬ ‫נשבר ונדכה על עוצם ריחוקו מה'‪.‬‬ ‫רמב"ן על שמות פרק יג פסוק טז‪:‬‬ ‫ט‪.‬‬ ‫ואין אל עליון חפץ בתחתונים מלבד שידע האדם ויודה לאלהיו שבראו‪ ,‬וכוונת רוממות הקול‬ ‫בתפלות וכוונת בתי הכנסיות וזכות תפלת הרבים‪ ,‬זהו שיהיה לבני אדם מקום יתקבצו ויודו‬ ‫ד ������������������������������������������������������ סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫פרק א‬ ‫איידער מען לערנט דעם קינד וואס צו טון‪,‬‬ ‫בויט מען אין אים ווער ער איז‬ ‫דער יסוד וואס שטעלט אלע פרטים אויף זייער פלאץ‬ ‫א קינד לערנט במשך די יארן הונדערטער ידיעות‪ :‬אמונה‪ ,‬תורה ומצוות‪ ,‬תפילה‪,‬‬ ‫בטחון‪ ,‬מידות‪ ,‬יראת שמים און נאך‪ .‬אבער אונטער די אלע פרטים דארף זיך בויען‬ ‫איין פשוט'ע הכרה‪ ,‬וואס שטעלט דעם מענטש אליין אויף זיין ריכטיגן פלאץ‪:‬‬ ‫איך בין א נברא‪ ,‬און דער רבונו של עולם איז דער בורא‪.‬‬ ‫דאס מיינט‪:‬‬ ‫איך האב זיך נישט אליין באשאפן‪ .‬מיין לעבן‪ ,‬מיין גוף‪ ,‬מיין שכל‪ ,‬מיינע כוחות‬ ‫און די וועלט אין וועלכער איך לעב ‪ -‬אלעס איז פונעם בורא‪ .‬איך בין נישט‬ ‫אריינגעקומען אין אן אייגענער וועלט‪ ,‬און דערנאך באקומען הוראות פונעם‬ ‫רבונו של עולם וויאזוי זיך צו פירן דערין‪ .‬מיין גאנצע מציאות איז א באשאפענע‬ ‫מציאות; איך אליין בין זיין נברא‪.‬‬ ‫ווען דער יסוד זיצט גוט‪ ,‬באקומען אלע אנדערע ידיעות א פלאץ‪ .‬תורה ומצוות‬ ‫זענען נישט בלויז זאכן וואס מען דארף צולייגן צום לעבן; זיי זענען דער וועג‬ ‫וויאזוי א נברא לעבט אין דער וועלט פונעם בוראי ‪.‬‬ ‫לאל שבראם והמציאם ויפרסמו זה ויאמרו לפניו בריותיך אנחנו‪,.‬‬ ‫בספר חובת הלבבות בונה כל סדר עבודת האדם בדרך זו‪ :‬בשער היחוד כתב‪ :‬יחוד האלהים‬ ‫י‪.‬‬ ‫בלב שלם שרשה ויסודה‪ ...‬והוא ראש אמתת הדת; ובפתיחת שער הבחינה‪ :‬מפני שהקדמנו‬ ‫בשער הראשון אופני יחוד האלהים בלב שלם‪ ...‬התחייבנו להדביקו אליו; ובפתיחת שער‬ ‫עבודת האלקים‪ :‬מפני שביארנו במה שעבר חיוב יחוד האלהים בלב שלם‪ ,‬ואופני בחינת‬ ‫טובותיו על האדם‪ ,‬התחייבנו לזכור אחר כך מה שהאדם חייב לנהוג בו כשיתברר אצלו‪ ,‬והוא‬ ‫קיבול עבודת האלהים‪ ...‬שער הבטחון‪ :‬מפני שקדם מאמרנו בחיוב קבלת עבודת האלקים‬ ‫ראיתי להביא אחריו‪ ...‬הבטחון עליו בכל דבריו‪ ...‬וכן להלאה בשאר שעריו‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������ ה‬ ‫פון וואס וויל איך? צו וואס וויל דער בורא פון מיר?‬ ‫א קינד ווערט נאטורליך געבוירןאי מיט זיינע רצונות‪ .‬ער וויל אז זאכן זאלן גיין ווי‬ ‫ער האט געוואלט‪ ,‬אז מענטשן זאלן זיך פירן ווי עס שמעקט אים‪ ,‬און אז וואס ער‬ ‫פרובירט זאל מצליח זיין‪.‬‬ ‫דאס איז נאטורליך‪ .‬אבער חינוך קען ביסלעכווייז צולייגן א טיפערן חשבון‪ :‬מיין‬ ‫רצון איז נישט דער לעצטער ווארט‪.‬‬ ‫איך בין א נברא‪ .‬דער רבונו של עולם האט מיר געגעבןבי א שכל‪ ,‬א רצון און כוחות‪,‬‬ ‫און איך דארף זיי טאקע נוצן‪ .‬אבער די כוחות זענען מיר געגעבן געווארן פאר א‬ ‫תפקיד‪ .‬דעריבער איז נישט די איינציגסטע שאלה וואס וויל איך?‪ ,‬נאר אויך‪ :‬וואס‬ ‫וויל דער רבונו של עולם פון מיר אין דעם מצב?‬ ‫דאס איז דער הויפט יסוד פון עבודת ה'‪ .‬ווען דער מענטש ווייסט אז ער איז‬ ‫דא אויף דער וועלט אויפצובויען זיין רצון זאל ווערן צו טון בלויז דער רצון ה'‬ ‫אויף טריט און שריט‪ .‬און אפילו ער האלט נאכנישט דארט זאל ער געדענקען‬ ‫דעם צילגי ‪ ,‬אז אויך זיין רצון דארף זיין אונטער דעם בורא‪.‬‬ ‫אי‪ .‬בתוה"ק פרשת נח‪ :‬כי יצר לב האדם רע מנעריו‬ ‫וברבנו בחיי שם (ח‪ ,‬כא)‪ :‬יצר הרע גדול מיצר הטוב שלש עשרה שנה‪ .‬וכן אמר שלמה ע"ה‬ ‫(קהלת ד‪ ,‬יד) כי מבית הסורים יצא למלוך‪ ,‬כי משעה שהוא יוצא מבית הרחם ששם אסור‬ ‫ומוסגר כאדם המוסגר בבית האסורים מיד הוא רוצה למלוך והוא מבקש פי הדד ונמשך‬ ‫אחר התאוות‪.‬‬ ‫בי‪ .‬ספר חובות הלבבות ‪ -‬שער עבודת האלהים ‪ -‬פרק ט‪ :‬ומחכמת הבורא יתעלה‪ ,‬ברא לך העולם‬ ‫הזה בכל אשר בו מקופא וצומח וחי על סדר מתוקן והנהגה נכונה‪ ,‬והכל מתוקן לתועלתך‪,‬‬ ‫ובחר לך מסגולות יסודותיו היכל מתוקן‪ ,‬דומה לעולם בשרשיו ותולדותיו ותכונתו‪ ,‬ופתח‬ ‫לך בו חמשה שערים אל העולם‪ ,‬והפקיד עליהם חמשה שוערים מנאמניו‪ .‬והשערים הם כלי‬ ‫החושים‪ ...‬המידות הנפשיות‪ ,‬כהשמחה והדאגה‪ ,‬והששון והיגון‪ ,‬והזכרון והשכחה‪ ,‬והחכמה‬ ‫והסכלות‪ ,‬והגבורה והמורך‪ ,‬והנדיבות והכילות‪ ,‬והצדק והרשע‪ ,‬והבושת והעזות‪ ,‬והתקוה‬ ‫והיראה‪ ,‬והאהבה והשנאה‪ ,‬וההנאה והצער‪ ,‬והגאוה והענוה‪ ,‬והשררה והשפלות‪ ,‬והרבה כאלו‬ ‫ממה שאת משתמשת בהן במצפונך‪ ...‬והתיר לך להשתמש בכולם בתקנת גופך ובכל מה‬ ‫שהשליטך לעשותו בעולם הזה על פנים ידועים ובענינים מיוחדים‪ ,‬והם כל המצוות השכליות‬ ‫והשמעיות והמותרות‪.‬‬ ‫ספר חובות הלבבות ‪ -‬שער הכניעה ‪ -‬פרק ב‬ ‫גי‪.‬‬ ‫ו ������������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫דער יסוד טוישט זיך וויאזוי מען נעמט אויף א נסיון‬ ‫דער חילוק ווערט זייער שטארק ווען עפעס גייט נישט ווי געוואלט‪.‬‬ ‫צום ביישפיל‪ .‬א קינד האט זיך אנגעשטרענגט און נישט מצליח געווען‪ .‬א חבר‬ ‫האט זיך געפירט אנדערש ווי ער האט געוואלט‪ .‬ער האט געוואלט עפעס זייער‬ ‫שטארק און מ'האט אים געזאגט ניין‪ .‬אדער ער שטייט פאר א מצוה וואס איז אים‬ ‫יעצט שווער‪.‬‬ ‫אויב דער גאנצער חשבון הייבט זיך אן ביי איךדי ‪ -‬וואס איך האב געוואלט‪ ,‬וואס‬ ‫איך האב געפלאנט‪ ,‬וואס איך האב ערווארטעט ‪ -‬שפירט זיך יעדע שטערונג ווי‬ ‫עפעס וואס האט צעשטערט זיין וועלטוט ‪.‬‬ ‫אבער ווען אינעווייניג זיצט דער יסוד איך בין א נברא‪ ,‬קומט אריין א נייע שאלה‪:‬‬ ‫וואסזט איז יעצט מיין תפקיד?‬ ‫אפשר דארף איך נאכאמאל פרובירן‪ .‬אפשר דארף איך פאררעכטן וואס איך האב‬ ‫נישט גוט געטון‪ .‬אפשר דארף איך יעצט מוותר זיין‪ .‬און אפשר דארף איך אננעמען‬ ‫אז איך האב געטון וואס איך קען‪ ,‬און דער תוצאה איז נישט אין מיינע הענט‪.‬‬ ‫די‪ .‬ספר ליקוטי תורה ‪ -‬פרשת אחרי‪:‬‬ ‫וכל סטרא דקליפה הוא רק בחי' יש‪ ,‬הקנאה והתאוה והכבוד מוציאין את האדם מן העולם‪,‬‬ ‫וכבוד חכמים ינחלו‪ .‬שמי שהוא בבחי' חכמה‪ ,‬כח מ"ה‪ ,‬אין הכבוד עושה אותו יש‪ ,‬ולכן מפני‬ ‫שיבה תקום וכן ועשית בגדי קדש לאהרן אחיך לכבוד כו'‪ ,‬משא"כ מי שאינו בבחי' כח מ"ה‪,‬‬ ‫יכול להיות נמשך לבו אחר הכבוד‪ ,‬ונעשה יש וגס רוח‪ .‬וזהו עיקר עבודה זרה"ז שמחשיב א"ע‬ ‫ליש‪ ,‬דקרו לי' אלקא דאלהא‪ ,‬ולכן ארז"ל מי שיש בו גסות הרוח כו'‪.‬‬ ‫וט‪ .‬ספר ליקוטי תורה ‪ -‬פרשת אחרי‪ :‬וכל סטרא דקליפה הוא רק בחי' יש‪ ,‬הקנאה והתאוה והכבוד‬ ‫מוציאין את האדם מן העולם‪ ,‬וכבוד חכמים ינחלו‪ .‬שמי שהוא בבחי' חכמה‪ ,‬כח מ"ה‪ ,‬אין הכבוד‬ ‫עושה אותו יש‪ ,‬ולכן מפני שיבה תקום וכן ועשית בגדי קדש לאהרן אחיך לכבוד כו'‪ ,‬משא"כ מי‬ ‫שאינו בבחי' כח מ"ה‪ ,‬יכול להיות נמשך לבו אחר הכבוד‪ ,‬ונעשה יש וגס רוח‪ .‬וזהו עיקר עבודה‬ ‫זרה שמחשיב א"ע ליש‪ ,‬דקרו לי' אלקא דאלהא‪ ,‬ולכן ארז"ל מי שיש בו גסות הרוח כו'‪.‬‬ ‫זט‪ .‬ספר ליקוטי תורה ‪ -‬פרשת ויקרא‪:‬‬ ‫שאין קרבן נפש הבהמיתה"ב עולה לרצון אא"כ תתהפך למעלת ומדרגת הביטול דנפש‬ ‫האלקית ממש‪ ,‬ובאמת זהו דבר הקשה כי הנה"א היא חלק אלוה ממעל שנלקחה מפנימיות‬ ‫העולמות‪ ,‬וע"כ יש בה בחי' הביטול האמיתי בטבעה להשתפך בחיק אביה אור א"ס ב"ה‪,‬‬ ‫משא"כ בנה"ב שלוקחה מק"נ כו'‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������� ז‬ ‫דער יסוד נעמט נישט אוועק אחריות‪ .‬פונקט פארקערט‪ :‬ער לערנט דעם מענטש‬ ‫צו נעמען אחריות אויף דעם וואס איז באמת זיין תפקיד ‪ -‬אן זיך צו מאכן פארן‬ ‫בעל־הבית אויף דעם וואס איז נישט אין זיינע הענט‪.‬‬ ‫פון דער הכרה פונעם נברא וואקסט ביטול‬ ‫דא הייבט זיך אן ביטול אויף א נאטורליכן אופן‪.‬‬ ‫דער קינד ווערט געוואויר אז ער האט א נשמה‪ ,‬א שכל‪ ,‬כוחות‪ ,‬מעלות און א‬ ‫תפקיד‪ .‬אבער אלעס וואס ער איז‪ ,‬איז ער נאך אלץ א נברא פונעם בורא‪.‬‬ ‫דעריבער דארף מען נישט צעברעכן זיין רצון; מען דארף אים אויסלערנען פון‬ ‫וועם עס קומט זיין רצון‪ ,‬און וויאזוי איר צו נוצן ריכטיג‪ .‬איך מעג וועלן‪ ,‬פלאנען‪,‬‬ ‫ארבעטן און שטרעבן‪ .‬אבער מיין רצון קען נאר גיין לויטן רצון ה'‪ ,‬און ווען מיין רצון‬ ‫טרעפט זיך אנדערש פונעם רצון ה'‪ ,‬ווייס איך ווער פירט וועמען ‪ -‬דער רצון ה' איז‬ ‫אלעמאל קובע‪.‬‬ ‫טראצדעם וואס דאס קען זיך הערן ווי מדריגות ‪ -‬קען מען דאס דורך א ריכטיגע‬ ‫חינוך אין די יונגע יארן ‪ -‬אנטוויקלען אלץ א זעלבסט‪-‬פארשטענליכע פאקט‬ ‫אין א קינד'ס לעבן‪ ,‬ווען ער וועט דאס פשוט דעוועלאפן אלץ א נאטורליכע‬ ‫מהלך המחשבה‪.‬‬ ‫וויבאלד א קינד קען ביסלעכווייז אנטוויקלען א זייער פשוטן אינערליכן חשבון‪:‬‬ ‫איך דארף זיך לאזן פירן‪ .‬איך דארף טון וואס דער רבונו של עולם וויל ‪ -‬נישט ווייל‬ ‫איך האב נישט קיין רצון‪ ,‬נאר ווייל דער בורא האט מיר געגעבן מיין רצון זיך צו פירן‬ ‫לויט זיין רצון ‪ -‬וויבאלד איך בין זיין נברא‪.‬‬ ‫אבער דער נברא דארף אויך וויסן אין וועמענס גוטע הענט ער ליגט‬ ‫דא קומט אבער צו נאך א וויכטיגע חלק‪.‬‬ ‫אויב א קינד הערט נאר‪ :‬דו ביסט נישט בעל־הבית; דו דארפסט זיך אונטערגעבן‪,‬‬ ‫קען די גאנצע הכרה ווערן שווער און קאלט‪ .‬דעריבער‪ ,‬צוזאמען מיט דער הכרה‬ ‫'איך בין א נברא'‪ ,‬דארף וואקסן נאך א הכרה‪:‬‬ ‫ח ������������������������������������������������������ סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫דערזי בורא וואס האט מיר באשאפן איז מטיב מיט מיר‪.‬‬ ‫מען לערנט דעם קינד צו באמערקן וואס ער באקומט‪ .‬דאס לעבן זעלבסט‪ .‬זיין‬ ‫משפחה‪ .‬עסן און טרינקען‪ .‬זיין שכל און זיינע כוחות‪ .‬א שבת‪ ,‬א יום טוב‪ ,‬תורה‪,‬‬ ‫א גוטע מינוט‪ ,‬א הצלחה‪ .‬נישט אלעס אין לעבן איז גרינג‪ ,‬אבער זיין עצם מציאות‬ ‫איז ארומגענומען פול מיט טובות וואס ער האט זיך נישט אליין געגעבן‪.‬‬ ‫און דא טוישט זיך דער גאנצער בילד‪.‬‬ ‫איך בין נישט בלויז א נברא וואס איז נישט בעל־הבית‪ .‬איך בין א נברא וואס ליגט‬ ‫אין די הענט פונעם בורא וואס גיבט מיר מיין גאנצע מציאות‪.‬‬ ‫פון ביטול קען יעצט וואקסן בטחון‬ ‫ווען די צוויי הכרות וואקסן צוזאמען ‪ -‬איך בין א נברא‪ ,‬און דער בורא איז מטיב‬ ‫מיט מיר ‪ -‬באקומט דער קינד א יסוד וואס קען אים באגלייטן א גאנצן לעבן‪.‬‬ ‫וועןחי עס גייט גוט‪ ,‬ווייסט ער וועמען צו דאנקען‪.‬‬ ‫ווען ער האט א כח‪ ,‬א טאלאנט‪ ,‬ווייסט ער אז דער כח איז א מתנה וואס ער‬ ‫דארף נוצן‪.‬‬ ‫ווען ער דארף טון עפעס שווער‪ ,‬ווייסט ער אז זיין רצון איז נישט דער‬ ‫איינציגסטער חשבון‪.‬‬ ‫און ווען עפעס גייט נישט ווי געפלאנט‪ ,‬דארף ער נישט שפירן אז די גאנצע‬ ‫וועלט פאלט אים צוזאם‪ .‬ער איז קיינמאל נישט געווען דער וואס דארף פירן די‬ ‫גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫זיין תפקיד איז צו טון זיין חלק‪ .‬דער בורא פירט זיין וועלט‪.‬‬ ‫ספר חובות הלבבות ‪ -‬השער השני ‪-‬שער הבחינה ‪ -‬הקדמה‪ :‬ה‬ ‫זי‪.‬‬ ‫טובות האל יתעלה על ברואיו‪ ,‬ואם הן כוללות את כולם‪ ,‬כמו שאמר הכתוב (תהלים קמה ט)‪:‬‬ ‫טוב ה' לכל‪ ,‬רובם כעיורים מהכירן ומהבין גודל מעלותן‪ ,‬ואינם משכילים ענינן‪.‬‬ ‫חי‪ .‬ספר חובות הלבבות ‪ -‬שער הבטחון ‪ -‬פרק ה‪ :‬הבוטח באלהים‪ ,‬רוצה בדינו בכל עניניו‪ ,‬ומודה‬ ‫לו על הטובה ועל הרעה‪ ,‬כמו שאמר (איוב א כא)‪ :‬ה' נתן וה' לקח יהי שם ה' מבורך‪ ,‬וכמו‬ ‫שכתוב (תהלים קא א)‪ :‬חסד ומשפט אשירה‪,‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������ ט‬ ‫אזוי ווערן ביטול און בטחון נישט צוויי באזונדערע לימודים‪ .‬זיי וואקסן ביידע‬ ‫ארויס פון דעם זעלבן יסוד‪ :‬איך ווייס ווער איך בין‪ ,‬איך ווייס ווער דער בורא איז ‪-‬‬ ‫און דערפאר ווייס איך וויאזוי א נברא דארף לעבן אין זיין וועלטטי ‪.‬‬ ‫פרק ב‬ ‫ראש השנה און יום כיפור‪ :‬דער יסוד הייבט אן צו ווערן א לעבן‬ ‫ביז אהער האבן מיר געשטעלט דעם יסוד‪ :‬דער רבונו של עולם איז דער בורא‪,‬‬ ‫און איך בין זיין נברא‪ .‬מיין עצם מציאות‪ ,‬מיינע כוחות און אלעס וואס איך האב‪,‬‬ ‫קומען פון אים; און דערפאר האט מיין לעבן א תפקיד ‪ -‬צו דינען דעם בורא מיט‬ ‫די כוחות וואס ער האט מיר געגעבן‪.‬‬ ‫אבער א יסוד קען בלייבן א שיינע ידיעה‪ .‬דער עיקר חינוך איז אז דער קינד זאל עס‬ ‫איינזאפן און אנהייבן לעבן דערמיט‪.‬‬ ‫דא קומט דער מהלך פון די ימים טובים פון תשרי‪ .‬שטאפל נאך שטאפל ווערט‬ ‫דער יסוד פון בורא און נברא מער ממשות׳דיג‪ :‬ראש השנה שטעלט דעם מלך‬ ‫אין צענטער; יום כיפור ברענגט דעם שיעבוד אריין אינ'ם גוף און רצון; און סוכות‬ ‫נעמט דעם זעלבן יסוד אריין אין דעם מענטשנס שטוב‪ ,‬פארמעגן‪ ,‬שמחה און‬ ‫גאנצן סדר החיים‪.‬‬ ‫ראש השנה ‪ -‬דער בורא ווערט מיין מלך‬ ‫דער ערשטער טריט איז ראש השנה‪.‬‬ ‫עס איז נישט גענוג אז א קינד ווייסט אז דער רבונו של עולם האט באשאפן‬ ‫די וועלט‪ .‬די ידיעה דארף ‪ -‬דורך די עבודה פון ר"ה ‪ -‬באקומען א פערזענליכן‬ ‫באדייט‪ :‬אויב ער איז דער בורא און איך בין זיין נברא‪ ,‬איז ער מיין מלך און איך בין‬ ‫אונטער זיין מלכותכ ‪.‬‬ ‫טי‪ .‬כל היסודות מבוארים היטב שם בחובת הלבבות ובפרק ו‪ ,‬ובשער יחוד המעשה‪,‬‬ ‫שער הבטחון‪.‬‬ ‫ראש השנה ט''ז ע''א‪ .:‬אמרו לפני בר''ה מלכיות זכרונות ושופרות; מלכיות ‪ -‬כדי שתמליכוני‬ ‫כ‪.‬‬ ‫י ������������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫דא ווערט דער יסוד פון בורא‪-‬נברא א יסוד פון עבודה‪.‬‬ ‫דהיינו‪ ,‬א קינד האט א רצון‪ .‬ער האט זאכן וואס ער האט ליב‪ ,‬זאכן וואס ער וויל‬ ‫נישט‪ ,‬און א גאנצן אייגענעם וועלט‪ .‬דאס איז נישט קיין סתירה צו עבודת ה׳‪ .‬דער‬ ‫חינוך איז אז אינעם זעלבן קינד זאל זיך בויען נאך א חשבון ‪ -‬א הויפט חשבון‪ :‬איך‬ ‫האב א רצון ‪ -‬אבער העכער פון מיין רצון איז דא דער רצון פונעם מלך‪.‬‬ ‫ווען ער דארף טון א מצוה וואס איז אים יעצט נישט געשמאק‪ ,‬אדער זיך אפהאלטן‬ ‫פון עפעס וואס ער וויל‪ ,‬איז דאס נישט בלויז א כלל אז ''מען טאר נישט"‪ .‬ער‬ ‫לערנט זיך א יסוד אין זיין גאנצער מציאות‪:‬‬ ‫איך בין א נברא‪ .‬איך לעב פארן בורא‪ .‬דערפאר איז זיין רצון דער צענטער פון מיין‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫יום כיפור ‪ -‬אויך דער גוף ווערט א חלק פון דעם חשבון‬ ‫יום כיפור נעמט דעם זעלבן יסוד א טריט ווייטער‪.‬‬ ‫ראש השנה קען נאך בלייבן אין מחשבה‪ ,‬תפילה און קבלת מלכות‪ .‬יום כיפור‬ ‫ברענגט די עבודה אריין אין דעם מענטש אליין ‪ -‬אין זיין גוף‪ ,‬אין זיינע תאוות און‬ ‫אין זיינע שטארקע רצונות‪.‬‬ ‫דער מענטש איז הונגעריג‪ ,‬און ער עסט נישט‪ .‬ער איז דארשטיג‪ ,‬און ער טרינקט‬ ‫נישט‪ .‬דער גוף זאגט זייער קלאר וואס ער וויל ‪ -‬און דער מענטש לערנט אז א‬ ‫שטארקער רצון איז נאך נישט דער בעל־הבית‪.‬‬ ‫דאס איז א געוואלדיגער יסוד פאר א קינד‪.‬‬ ‫א קינד לערנט זיך אויס אז הגם דער גוף איז אויך א מתנה פונעם בורא און מען‬ ‫עליכם‪ ,‬זכרונות ‪ -‬כדי שיעלה זכרוניכם לפני לטובה ובמה ‪ -‬בשופר‪.‬‬ ‫ובטעם השופר כתב רב סעדי'ה גאון טעם א ‪ -‬מפני שהיום תחלת הבריאה שבו ברא הקב''ה‬ ‫העולם ומלך עליו‪ ,‬וכן עושים המלכים בתחלת מלכותם‪...‬‬ ‫וכן אנו ממליכין עלינו את הבורא יתברך ביום זה‪.‬‬ ‫רמב''ם הלכות שופר ג' ט'‪ ::‬שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד; אתה הראת לדעת‪ ...‬וידעת היום‬ ‫והשבת אל לבבך‪ ...‬כל פסוק מאלו מלכות הוא ענינו‪ ,‬אף על פי שאין בו זכר מלכות‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ����������������������������������������������������� אי‬ ‫דארף אים היטן‪ .‬אבער עס איז דא א סדר‪ :‬איך האב א גוף; איך בין נישט געפירט‬ ‫דורכן גוף‪.‬‬ ‫איך קען זיין מיד און נאך אלץ רעדן שיין‪ .‬איך קען זיין אויפגערעגט און נישט טון‬ ‫אלעס וואס דער כעס הייסט מיר‪ .‬איך קען עפעס זייער שטארק וועלן און דאך‬ ‫פרעגן וואס איז ריכטיג‪.‬‬ ‫אזוי גייט די הכרה פון בורא‪-‬נברא אריין א טריט טיפער‪ .‬נישט בלויז דער רבונו של‬ ‫עולם איז דער מלך‪ ,‬נאר‪ :‬אויך איך‪ ,‬מיט מיין גוף און מיט מיינע רצונות‪ ,‬בין מחויוב‬ ‫אין זיין עבודהאכ ‪ .‬דער מציאות פונעם טאג יום כיפור‪ ,‬מ'עסט נישט‪ ,‬מ'פייניגט‬ ‫דעם גוף‪ ,‬און מען געבט זיך אינגאנצן אוועק פארן רצון ה'‪ ,‬העלפט אריינברענגען‬ ‫אט די ידיעה‪ ,‬אז די גוף זאל שפירן אונטערטעניגט אונטערן אמת'ן בעל הבית און‬ ‫מלך‪ ,‬און אזוי אנקומען צו א טיפע נאנטקייט פון זיך שפירן אלץ דער נברא וואס‬ ‫דאס ברענגט דעם מענטש צו א נאנטע דביקות מיטן באשעפערבכ ‪.‬‬ ‫און יעצט קען מען אריינגיין אין סוכה‬ ‫דא קומט סוכות און עפנט א נייעם שטח‪.‬‬ ‫ראש השנה האט געשטעלט דעם מלך אין צענטער‪ .‬יום כיפור האט געלערנט דעם‬ ‫מענטש אז אויך זיין גוף און רצון זענען נישט דער לעצטער בעל־הבית‪.‬‬ ‫אבער דער מענטש לעבט נישט בלויז אין זיין גוף‪ .‬ער בויעט זיך א גאנצע וועלט‬ ‫ארום זיך‪ :‬א שטוב‪ ,‬פארמעגן‪ ,‬זיכערקייט‪ ,‬הצלחה און קביעות‪.‬‬ ‫און פונקט אהין נעמט אים יעצט די סוכה‪.‬‬ ‫אכ‪ .‬זוהר הקדוש רעיא מהימנא‪ :‬פקודא דא להתענות ביום הכיפורים‪ ,‬לאכנעא גופא ונפשא‪.‬‬ ‫בכ‪ .‬ספר החינוך מצוה שי''ג‪ :‬ולכן נצטוינו להתענות בו‪ ,‬לפי שהמאכל והמשתה ויתר הנאות חוש‬ ‫המשוש יעוררו החומר להמשך אחר התאוה והחטא‪ ...‬ואין ראוי לעבד ביום בואו לדין לפני‬ ‫אדוניו לבא בנפש חשוכה ומעורבבת מתוך המאכל והמשתה‪ ...‬ע''כ טוב לו להגביר נפשו‬ ‫החכמה ולהכניע החומר לפניה באותו היום הנכבד‪...‬‬ ‫בי ����������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫פרק ג‬ ‫סוכה‪ :‬דער נברא ווערט ארויסגענומען פון זיין אייגענער קביעות‬ ‫נאך ראש השנה און יום כיפור קומט סוכות און נעמט דעם יסוד פון בורא‪-‬נברא‬ ‫אריין אין דער ממשות׳דיגער וועלט פונעם מענטש‪.‬‬ ‫דער ערשטער פלאץ וואו די תורה רירט אן‪ ,‬איז דער מקום אין וועלכן ער לעבט‪.‬‬ ‫א מענטש בויעט זיך א דירת קבע‪ .‬דא איז זיין פלאץ‪ ,‬דא זענען זיינע זאכן‪ ,‬דא האט‬ ‫ער זיין סדר‪ ,‬און דא שפירט ער זיין זיכערקייט‪ .‬מיט די יארן קען דער מקום אליין‬ ‫געבן דעם מענטש א געפיל פון קביעות‪ :‬דא שטיי איך; דאס איז מיין וועלט‪.‬‬ ‫און דווקא דעם יסוד רירט די סוכה אן‪.‬‬ ‫צא מדירת קבע ‪ -‬דער מקום פונעם מענטש ווערט צעשאקלט‬ ‫פאר זיבן טעג זאגט די תורה פארן מענטש‪ :‬גיי ארויס פון דיין דירת קבע און זיץ‬ ‫אין א דירת עראיגכ ‪.‬‬ ‫דער מענטש אליין איז דער זעלבער מענטש‪ .‬אבער דער מסגרת ארום אים‬ ‫ווערט געטוישט‪.‬‬ ‫ער עסט אין אן אנדערע מקום‪ ,‬פארברענגט אין אן אנדערע מקום‪ ,‬און מאכט זיין‬ ‫דירה אונטער א סכך‪ .‬די קביעות וואס ער האט במשך פונעם יאר אויפגעבויט‬ ‫ווערט פאר א קורצע צייט צעשאקלט‪.‬‬ ‫און דא ווערט דער יסוד פון נברא זייער לעבעדיג‪:‬‬ ‫גכ‪ .‬סוכה ב' ע''א‪ .:‬אמרה תורה כל שבעת הימים צא מדירת קבע ושב בדירת עראי‪.‬‬ ‫טור או''ח תרכ''ה‪ ::‬והיא המורה על אמיתת מציאות הבורא יתעלה‪ ,‬שהוא ברא הכל לרצונו‪,‬‬ ‫והא אשר לו הכח והממשלה והיכולת בעליונים ובתחתונים לעשות בהן כרצונו‪ ,‬ואין מי‬ ‫שיאמר לו מה תעשה כאשר עשה עמנו בהוציאו אותנו מארץ מצרים באותות ובמופתים‪...‬‬ ‫ואנחנו יוצאין מן הבית לישב בסוכה‪ ,‬בזה יראה לכל שמצות המלך עלינו לעשותה‪.‬‬ ‫ב''ח שם‪ :‬כיון דכתיב למען ידעו‪ ,‬כו' לא קיים המצוה כתיקונה אם לא ידע כוונת מצות הסוכה‬ ‫כפי פשטה‪...‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������ גי‬ ‫מייןדכ מקום איז נישט מיין עצם מציאות‪ .‬מיין קביעות איז נישט מיין אייגענע‬ ‫באשעפעניש‪ .‬אויך דער פלאץ אין וועלכן איך לעב איז מיר געגעבן געווארן פונעם‬ ‫בורא‪.‬‬ ‫דער נברא בויעט ‪ -‬אבער דער בורא גיבט אים דעם פלאץ‬ ‫דער לימוד פון סוכה איז נישט אז א מענטש זאל נישט בויען קיין קביעות‪ .‬ער‬ ‫דארף א שטוב‪ .‬ער דארף סדר‪ .‬ער דארף השתדלות‪ ,‬און ער דארף האבן פאר זיך‬ ‫און פאר זיין משפחה א געזונטע מקום צו לעבן‪.‬‬ ‫אבער ווען ער בויעט‪ ,‬דארף ער וויסן וואס ער טוט‪:‬‬ ‫איךהכ בוי אין דער וועלט פונעם בורא‪.‬‬ ‫איך מאך א דירה‪ ,‬אבער דער עצם מקום‪ ,‬דער כח צו בויען‪ ,‬די מעגליכקייט דארט‬ ‫צו וואוינען‪ ,‬און די שמירה וואס איך האב דערין ‪ -‬אלעס איז א מתנה‪.‬‬ ‫דורכדעם‪ ,‬קען דער מענטש ארויסגיין פון זיין קבע‪ ,‬און נאכדעם צוריקקומען‬ ‫אהין מיט א קלארערן בליק‪ :‬איך האב א מקום; אבער דער מקום האט מיר נישט‬ ‫געמאכט פארן בעל־הבית פון דער מציאותוכ ‪.‬‬ ‫דכ‪ .‬ספר בינה לעיתים ‪ -‬חלק א ‪ -‬דרוש ג ליום ב של סוכות‪:‬‬ ‫ומוסיפים עוד לרמוז‪ ,‬צא מדירת קבע‪ ,‬שלא יחשוב העוה"ז להיות לו לבית מושב אלא‬ ‫כסוכה‪ ,‬דירת עראי כאורח נטה ללון‪.:‬‬ ‫הכ‪ .‬ספר עקידת יצחק ‪ -‬שער סז‪:‬‬ ‫והנה להיות זאת הכוונה המיוחדת בזה החג‪ ,‬באו הסימנים והרשמים בו באופן שלא תוכל‬ ‫להתעלם‪ .‬ראשונה‪ ,‬בשם החג הזה וגדרו חג הסכות‪ ,‬אשר בו יעזבו האנשים כל ענייני הכסף‪,‬‬ ‫אשר לכסף לכסף‪ ,‬ואשר לזהב לזהב‪ ,‬סחורות ורוב תבואות‪ ,‬וכל מדי דאקרי נכסים‪ ,‬ויוצאין‬ ‫אל סוכה קטנה זו‪ ,‬אשר אין בה רק ארחת יום ביומו‪ ,‬ועל הרוב מטה ושלחן וכסא ומנורה‪,‬‬ ‫שהוא התעוררות נפלא לשלא יתעסק האדם להרבות מאלו הקניינים‪ ,‬כי די בהכרחי לבד‪ ,‬כל‬ ‫ימי היותו בפרוזדור הזה שהיא דירת עראי‪ ,‬כמו שאמר התנא (אבות פרק ד משנה טז) העולם הזה‬ ‫דומה לפרוזדור בפני העולם הבא וכו'‪ ,...‬הענין השני שצריכה להיות תחת השמים‪ ,‬ולא יהיה‬ ‫סכך אחר מבדיל (סוכה ט‪ ,‬ב) כלומר‪ ,‬הבט מה למעלה ממך השמים ושמי השמים וכל צבאם‪,‬‬ ‫וראה מי ברא אלה‪ ,‬וקבל עליך עול מלכות שלמה‪.‬‬ ‫וכ‪ .‬יערות דבש חלק א' דרוש ו'‪ :‬ויעצה לנו התורה בסוכות‪ ...‬צא מדירת קבע ושב בדירת‬ ‫עראי‪ ...‬אבל האיש הירא וחרד לדברו של מלך מלכו של עולם‪ ...‬כל השנה יהיה לו הכל‬ ‫לדירת עראי‪.‬‬ ‫די ����������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫און נאכדעם וואס סוכות האט גערירט דעם מקום פונעם מענטש‪ ,‬גייט די תורה א‬ ‫טריט נענטער ‪ -‬צום מענטש אליין‪.‬‬ ‫פרק ד‬ ‫די ד׳ מינים‪ :‬דער מענטש אליין מיט זיינע כוחות געהערט צום בורא‬ ‫די סוכה האט גערירט די וועלט ארום דעם מענטש‪ .‬די ד׳ מינים נעמען דעם לימוד‬ ‫אריין אין דעם צוזאמשטעל פונעם מענטש אליין‪.‬‬ ‫סוכות איז א צייט פון שמחה‪ .‬דווקא ווען דער מענטש פריידט זיך מיט דער ברכה‬ ‫וואס ער האט באקומען‪ ,‬האט דער באשעפער אונז געגעבן די ד׳ מינים ‪ -‬זאכן‬ ‫וואס זענען אליין משמחזכ ‪ -‬כדי די שמחה זאל אים צוריק דערמאנען פונעם בורא‬ ‫און זיך ווענדן צו אים‪.‬‬ ‫אין די ד׳ מינים ליגט נאך א נקודה‪ :‬זיי שטעלן פאר די הויפט אברים און כוחות‬ ‫פונעם מענטש ‪ -‬הארץ און שכל‪ ,‬גוף‪ ,‬אויגן און מויל ‪ -‬און דערמאנען אים אויך‬ ‫אינמיטן שמחה‪ ,‬אז ער זעלבסט‪ ,‬מיט אלע זיינע כוחות‪ ,‬איז א נברא פונעם בורא‪.‬‬ ‫און אויך די נענועים פירן צום זעלבן געדאנק‪ :‬מען ווענדט די מינים ארויף און‬ ‫אראפ און צו אלע פיר זייטן‪ ,‬און דערמאנט זיך אז אלעס ארום אים‪ ,‬אין יעדע‬ ‫ריכטונג‪ ,‬איז פונעם בורא און ווערט געוואנדן צו איםחכ ‪.‬‬ ‫זכ‪ .‬כמבואר בספר החינוך המובא להלן‪.‬‬ ‫חכ‪ .‬ספר החינוך מצוה שכ''ד‪ :‬וכמו כן מצות הלולב עם ג' מיניו‪ ,‬מזה השורש הוא‪ .‬לפי שימי‬ ‫החג הם ימי השמחה גדולה לישראל‪ ,‬כי הוא עת אסיפת התבואות ופירות האילן בבית‪ ,‬ואז‬ ‫ישמחו בני אדם שמחה רבה‪ .‬ומפני כן נקרא חג האסיף‪ .‬וציוה הקל לעמו לעשות לפניו חג‬ ‫באותו העת‪ ,‬לזכותם להיות עיקר השמחה לשמו יתברך‪ .‬ובהיות השמחה מושכת החומר‬ ‫הרבה ומשכחת ממנו יראת אלקים בעת ההיא‪ ,‬ציונו השם יתברך לקחת בין ידינו דברים‬ ‫המזכירים אותנו כי כל שמחת ליבנו לשמו ולכבודו‪ .‬והיה מרצונו להיות המזכיר מין המשמח‪,‬‬ ‫כמו שהעת עת שמחה‪ ,‬כי צדק כל אמרי פיו‪ .‬וידוע מצד הטבע כי ארבעת המינים כולם‬ ‫משמחי לב רואיהם‪.‬‬ ‫ועוד יש בארבעת מינים אלו עניין אחד‪ ,‬שהן דומין לאיברים היקרים שבאדם (ויקרא רבה‪ ,‬פ'‬ ‫ל; תנחומא אמור יט)‪ .‬שהאתרוג דומה ללב שהוא משכן השכל‪ ,‬לרמז שיעבוד בוראו בשכלו‪.‬‬ ‫והלולב דומה לשדרה שהיא העיקר שבאדם‪ ,‬רמז שיישר כל גופו לעבודתו ברוך הוא‪ .‬וההדס‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ����������������������������������������������������� וט‬ ‫נישט בלויז וואס האב איך? ‪ -‬נאר ווער בין איך?‬ ‫דא ווערט דער יסוד טיפער‪.‬‬ ‫ביי דער סוכה רעדט מען פון דעם וואס איז ארום מיר‪ :‬מיין מקום‪ ,‬מיין שטוב‪,‬‬ ‫מיין קביעות‪.‬‬ ‫ביי די ד׳ מינים קומט דער חשבון נענטער‪ :‬איך אליין‪.‬‬ ‫דער מענטש האט א קאפ מיט וואס ער טראכט‪ .‬אויגן מיט וואס ער קוקט‪ .‬א‬ ‫מויל מיט וואס ער רעדט‪ .‬א גוף מיט וואס ער טוט‪ .‬ער האט אייגנארטיגע כוחות‪,‬‬ ‫מעלות און פעאיגקייטן‪.‬‬ ‫און אויך אויף דעם דארף ער וויסן‪ :‬איך האב דאס נישט אליין באשאפן‪.‬‬ ‫דער זעלבער בורא וואס האט באשאפן די וועלט און מיר געגעבן מיין מקום‪ ,‬האט‬ ‫באשאפן מיר‪.‬‬ ‫יעדער כח וואס איך האב‪ ,‬האט א תפקיד‬ ‫דא קען מען געבן פאר א קינד א גאר פאזיטיוון בליק אויף זיינע כוחות‪.‬‬ ‫ער דארף נישט שפירן אז כדי צו זיין א נברא איז ער גארנישט ווערד‪ .‬פונקט‬ ‫פארקערט‪ :‬אפשר האט דער רבונו של עולם אים געגעבן גרויסע כוחות‪.‬‬ ‫די שאלה איז וואס ער טוט דערמיט‪.‬‬ ‫א גוטער קאפ קען ווערן א כלי פאר תורה‪ .‬א גוטער מויל קען זאגן גוטע ווערטער‪.‬‬ ‫שטארקייט קען ווערן התמדה‪ .‬א חוש קען ווערן א וועג צו העלפן אנדערעטכ ‪.‬‬ ‫דומה לעיניים‪ ,‬לרמז שלא יתור אחר עיניו ביום שמחת לבו‪ .‬והערבה דומה לשפתיים שבהן‬ ‫יגמור האדם כל מעשהו בדיבור‪ ,‬לרמוז שישים רסן בפיו ויכוין דבריו ויירא מהשם יתברך אף‬ ‫בעת השמחה‪ ...‬ודין הנענוע‪ ,‬שהחיוב להוליך ולהביא ולהעלות ולהוריד‪ ,‬והעניין לעורר הנפש‬ ‫שתזכור בעת השמחה כי הכל לשם יתברך‪ ,‬ממעלה עד מטה וד' רוחות‪ ,‬שהכל נכלל בזה‪.‬‬ ‫טכ‪ .‬ספר מסילת ישרים ‪ -‬פרק כב ‪ -‬בביאור מדת הענוה‪ :‬ואמנם מי שהוא בעל שכל ישר‪,‬‬ ‫אפילו אם זכה להיות חכם גדול ומופלג‪ ,‬באמת כשיסתכל ויתבונן יראה שאין מקום לגאוה‬ ‫וההתנשאות‪ ,‬כי הנה מי שהוא בעל שכל שידע יותר מהאחרים‪ ,‬אינו עושה אלא שבחק טבעו‬ ‫לעשות‪ ,‬כעוף שמגביה לעוף לפי שטבעו בכך‪ ,‬השור מושך בכחו לפי שחוקו הוא כן מי שהוא‬ ‫זט ���������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫ווייל דער כח קומט פונעם בורא‪ ,‬ממילא האט דער כח א תפקיד‪.‬‬ ‫דער נברא נעמט נישט זיינע כוחות און זאגט‪ :‬דאס בין איך און איך קען דערמיט‬ ‫טון וואס איך וויל‪.‬‬ ‫ער זאגט‪ :‬דאס האט דער בורא אריינגעלייגט אין מיר ‪ -‬וואס וויל ער אז איך זאל‬ ‫דערמיט טון?‬ ‫דער גאנצער מענטש ווערט געוואנדן צום בורא‬ ‫און דאס קען מען דערהערן אויך אין די נענועים‪.‬‬ ‫מען נעמט די מינים און מען שאקלט זיי צו אלע זייטן‪ .‬דער מענטש דערהערט אז‬ ‫אלעס באלאנגט פארן באשעפער‪ .‬דער גאנצער מענטש‪ ,‬מיט אלע זיינע כוחות‪,‬‬ ‫אין אלע זיינע מצבים ‪ -‬לעבט אין דער וועלט פונעם בורא‪.‬‬ ‫די סוכה האט ספעציפיש געזאגט‪ :‬דער מקום אין וועלכן דו לעבסט איז זיינס‪.‬‬ ‫די ד׳ מינים גייען א טריט טיפער‪ :‬דו אליין‪ ,‬מיט דיינע כוחות‪ ,‬ביסט זיין נברא‪.‬‬ ‫און דא קומט אריין די מצוה פון שמחה אום יום טוב (וואס מיר גייען שוין אנקומען‬ ‫דערצו)‪ ,‬וועלכע איז א עקסטערע מצוה פון יום טוב‪ ,‬אבער דאך זעט מען אז דא‬ ‫ביי די ד' מינים האט די תורה צוזאמגעשטעלט אט די נקודה אינאיינעם מיט‬ ‫שמחה‪ ,‬וויבאלד די ד' מינים העלפן דעם מענטש דורך זייער מציאות ער זאל‬ ‫קענען קונה זיין די ריכטיגע שמחה‪ ,‬וואס קומט בלויז פון אנערקענען אין דעם‬ ‫אמת אז מיר זענען נבראים פונעם גרויסן בורא און מיר זענען משועבד צו אים און‬ ‫צו זיין רצוןל ‪.‬‬ ‫חכם הוא לפי שטבעו מביאו לזה‪ ,‬ואילו אותו שעכשיו אינו חכם כמוהו היה לו שכל טבעי‬ ‫כמוהו היה מתחכם כמו שנתחכם הוא‪ ,‬א"כ אין כאן להתנשא ולהתגאות אלא אם יש בו‬ ‫חכמה רבה הוא מחויב ללמדה למי שצריך אליה‪ ,‬וכמאמר ריב"ז (אבות פ"ב)‪ ,‬אם למדת תורה‬ ‫הרבה אל תחזיק טובה לעצמך כי לכך נוצרת‪ :‬אם עשיר הוא ישמח בחלקו‪ ,‬ועליו הוא לעזור‬ ‫למי שאין לו‪ ,‬אם גבור הוא לעזור לכושלים ולהציל לעשוקים‪ ,‬הא למה זה דומה למשרתי‬ ‫הבית‪ ,‬שכל אחד ממונה על דבר מה‪ ,‬וראוי לו לעמוד במשמרתו לפי פקודתו‪ ,‬להשלים‬ ‫מלאכת הבית וצרכיה‪.‬‬ ‫ספר החינוך שם‪ :‬וצוה הא‪-‬ל לעמו לעשות לפניו חג באותו העת‪ ,‬לזכותם להיות עיקר‬ ‫ל‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ������������������������������������������������������ זי‬ ‫פרק ה‬ ‫מצות שמחה‪ :‬זיך פרייען און געדענקען פון וועמען דאס גוטס קומט‬ ‫אצינד קומט אויס ‪ -‬ביי די ד׳ מינים האבן מיר שוין געזען א וויכטיגן יסוד‪.‬‬ ‫סוכות קומט אין א צייט ווען דער מענטש האט אריינגענומען זיין תבואה און‬ ‫פירות‪ ,‬ער זעט פאר זיך די ברכה און די הצלחה‪ ,‬און נאטורליך ווערט זיין הארץ פול‬ ‫מיט שמחה‪ .‬דווקא אין אזא צייט דארף ער א זכרון‪ ,‬אז די שמחה זאל אים נישט‬ ‫אוועקפירן פונעם בורא‪ ,‬נאר אים צוריקברענגען צו יראת ה׳ און צו זיין רצון וואס‬ ‫ער איז מחויב אויסצופירן זייענדיג א נברא‪.‬‬ ‫דערפאר האט די תורה אריינגעשטעלט די ד׳ מינים אינמיטן דעם שמחה‪ .‬דער‬ ‫מענטש האלט אין די הענט זאכן וואס זענען אליין משמח‪ ,‬און זיי דערמאנען אים‬ ‫‪ -‬אינמיטן זיין גוטס און הנאה ‪ -‬צו וועמען די שמחה דארף זיין געוואנדן‪.‬‬ ‫דערנאך קומט נאך א נקודה אין די ד׳ מינים‪ :‬אויך די אברים פונעם מענטש ‪ -‬זיין‬ ‫הארץ און שכל‪ ,‬זיין גוף‪ ,‬זיינע אויגן און זיין מויל ‪ -‬דארפן בלייבן געוואנדן צו‬ ‫עבודת הבורא און יראת ה׳ דווקא בעת השמחה‪.‬‬ ‫און דא קומט אריין די מצוה פון שמחת יום טוב אליין‪ ,‬און מאכט דעם בילד‬ ‫פיל קלארער‪.‬‬ ‫בל‬ ‫די תורה הייסט דעם מענטש זיך פרייען‪ :‬ושמחת בחגך‪...‬אל והיית אך שמח‪...‬‬ ‫די תורה האט נישט בלויז געגעבן דעם מענטש א זכרון וויאזוי זיך צו פירן ווען ער‬ ‫איז פרייליך‪ .‬זי האט אים אליין באפוילן צו זיין בשמחה יום טוב‪.‬‬ ‫דאס איז א וויכטיגע השלמה‪.‬‬ ‫השמחה לשמו יתברך‪ ...‬ציונו השם יתברך לקחת בין ידינו דברים המזכירים אותנו כי כל‬ ‫שמחת לבנו לשמו ולכבודו‪.‬‬ ‫ובחינוך מצוה תפ''ח‪ :‬לפי שהאדם נכון על ענין שצריך טבעו לשמח לפרקים‪ ...‬ורצה הא‪-‬ל‬ ‫לזכותנו‪ ...‬וצונו לעשות השמחה לשמו‪ ,‬למען נזכה לפניו בכל מעשינו‪.‬‬ ‫אל‪ .‬דברים ט''ז י''ד‬ ‫בל‪ .‬דברים ט''ז ט''ו‬ ‫חי ���������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫דער מענטש דארף נאטורליך שמחהגל ‪ .‬דער רבונו של עולם האט אים אזוי‬ ‫באשאפן‪ ,‬און די תורה וויל נישט אויסמעקן דעם צורך‪ .‬זי גיבט אים זמנים אין‬ ‫וועלכע ער זאל זיך טאקע פרייען‪ ,‬און געבן דעם גוף און הארץ די שמחה וואס‬ ‫זיי דארפן‪.‬‬ ‫אבער די שמחה ווערט נישט אפגעטיילט פון זיין לעבן אלס נברא‪.‬‬ ‫די ימים טובים דערמאנען דעם מענטש די ניסים און טובות וואס דער רבונו של‬ ‫עולם האט אים געטון‪ ,‬און אין די זעלבע זמנים הייסט אים די תורה זיך פרייען‪.‬‬ ‫אזוי קומען די צוויי זאכן אינאיינעם‪ :‬ער געדענקט וואס ער האט באקומען ‪ -‬און‬ ‫ער פריידט זיך מיט וואס ער האט באקומען‪.‬‬ ‫און אזוי ווערט די שמחה אליין א חלק פון זיין לעבן מיטן בורא‪.‬‬ ‫וחוזר חלילה‪ ,‬עס ווערט א ראד וואס ענדיגט זיך נישט‪ ,‬ער פריידט זיך דורך די‬ ‫טובה‪ ,‬און איז דאנקבאר פאר באשעפער וואס האט אים געגעבן די טובה‪ ,‬און‬ ‫ווערט נאך מער בטל צו אים און צו זיין רצון‪.‬‬ ‫אויך די נאטורליכע שמחה קען ווערן עבודת ה׳‬ ‫דאס גיט א טיפערן בליק אויפן גאנצן יסוד פון בורא‪-‬נברא‪.‬‬ ‫ביטול מיינט נישט אז דער נברא טאר נישט האבן קיין אייגענע געפילן‪ ,‬הנאה‬ ‫אדער שמחה‪ .‬דער בורא אליין האט אים באשאפן מיט דעם צורך‪ ,‬און דער בורא‬ ‫אליין האט אים געהייסן זיך פרייען‪.‬‬ ‫דער לימוד איז‪ ,‬אז אויך דער נאטורליכער מענטש זאל וויסן וואו ער שטייט‪.‬‬ ‫איך האב גוטס ‪ -‬אבער איך האב עס באקומען‪.‬‬ ‫גל‪ .‬ספר החינוך מצוה תפ''ח‪ :‬לפי שהאדם נכון על ענין שצריך טבעו לשמח לפרקים‪ ,‬כמו שהוא‬ ‫צריך אל המזון על כל פנים‪ ,‬ואל המנוחה ואל השנה‪ ,‬ורצה הא‪-‬ל לזכותנו‪ ,‬אנחנו עמו וצאן‬ ‫מרעיתו‪ ,‬וצונו לעשות השמחה לשמו למען נזכה לפניו בכל מעשינו‪ .‬והנה קבע לנו זמנים‬ ‫בשנה למועדים‪ ,‬לזכר בהם הנסים והטובות אשר גמלנו‪ ,‬ואז בעתים ההם צונו לכלכל החמר‬ ‫בדבר השמחה הצריכה אליו‪ ,‬וימצא לנו תרופה גדולה‪ ,‬בהיות שובע השמחות לשמו ולזכרו‪,‬‬ ‫כי המחשבה הזאת תהיה לנו גדר לבל נצא מדרך הישר יותר מדאי‪...‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ����������������������������������������������������� טי‬ ‫איך פריי זיך ‪ -‬אבער די שמחה מאכט מיר נישט פארן בעל־הבית‪.‬‬ ‫פונקט די טובה מיט וועלכער איך פריי זיך‪ ,‬קען מיר דערמאנען אז איך בין דער‬ ‫מקבל‪ ,‬און אז עס איז דא א בורא וואס האט מיר דאס געגעבן‪.‬‬ ‫און ער האט דאס געגעבן פאר א סיבה‪ ,‬כדי איך זאל אים דינען מתוך שמחה‬ ‫והרחבה‪ .‬און נישט כדי זיך קובע זיין אין תענוגים גשמיים שלא לשם שמיםדל ‪.‬‬ ‫דא פארבינדן זיך מצות שמחה און די ד׳ מינים זייער נאטורליך‪.‬‬ ‫מצות שמחה זאגט‪ :‬פריי זיך‪.‬‬ ‫די ד׳ מינים דערמאנען‪ :‬אינמיטן דיין שמחה‪ ,‬פארגעס נישט דעם בורא‪ ,‬זיין רצון‪,‬‬ ‫און אהבתו ויראתוהל ‪.‬‬ ‫און ביידע אינאיינעם לערנען דעם מענטש וויאזוי א נברא פריידט זיך‪.‬‬ ‫דער זעלבער יסוד גייט אריין אין חינוך פון א קינד‬ ‫און דא ווערט די נקודה גאר שטארק פאר חינוך‪.‬‬ ‫די מצוה פון שמחת יום טוב נעמט אריין נישט בלויז דעם מענטש אליין‪ ,‬נאר אויך‬ ‫זיין משפחה און זיינע קינדער‪.‬‬ ‫דער קינד דארף נישט בלויז הערן אז יום טוב איז א זמן שמחה‪ .‬מען דארף אים‬ ‫בפועל משמח זיין ‪ -‬מיט דאס וואס איז פאר אים א שמחה‪.‬‬ ‫עס איז נכלל אין דעם פסוק פון 'ושמחת' א באזונדערע חיוב צו דערפרייען די‬ ‫משפחה און די קינדער אויף זייער וועג לויט זייער פארשטאנדול ‪.‬‬ ‫דל‪ .‬שם מצוה תיח מצות אהבת ה'‪ :‬ועובר על זה וקובע מחשבותיו בענינים הגשמיים ובהבלי‬ ‫העולם שלא לשם שמים רק להתענג בהם לבד או להשיג כבוד העולם הזה הכואב להגדיל‬ ‫שמו‪ ,‬לא לכוונה להטיב לטובים ולחזק ידי ישרים‪ ,‬ביטל עשה זה ועונשו גדול‪ .‬וזאת מן‬ ‫המצות התמידיות על האדם ומוטלות עליו לעולם‪:‬‬ ‫הל‪ .‬שם מצוה שכ''ד הנ''ל‪.‬‬ ‫ול‪ .‬פסחים ק''ט ע''א‪ :‬ת"ר חייב אדם לשמח בניו ובני ביתו ברגל שנאמר ושמחת בחגך‪.‬‬ ‫תוספתא שם פרק י‪ ,‬י‪ :‬מצוה על האדם לשמח בניו ובני ביתו ברגל במה משמחן‪...‬‬ ‫כ ������������������������������������������������������ סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬אז די תורה נעמט דעם נאטורליכן וועג וויאזוי א קינד שפירט שמחה‪,‬‬ ‫און לייגט עס אריין אינעם יום טוב‪.‬‬ ‫א קינד האט הנאה‪ .‬ער פריידט זיך‪ ,‬קען ער אינעם זעלבן יום טוב מחונך ווערן‬ ‫דורך די פעולות‪ ,‬צו געדענקען ווער עס גיבט אים דאס גוטס‪ ,‬און פאר וועמען א‬ ‫איד לעבט‪.‬‬ ‫דא קען זיך בויען א גאר געזונטער יסוד אין זיין גאנצן בליק אויפן לעבן בכלל‪ ,‬און‬ ‫אויף עבודת ה׳ בפרט‪:‬‬ ‫דער רבונו של עולם איז נישט בלויז דער בורא וועמענס רצון איך דארף מקיים זיין‬ ‫ווען עס איז מיר שווער‪.‬‬ ‫ער איז אויך דער בורא פון וועמען איך באקום מיין גוטס‪.‬‬ ‫איך דארף זיך לאזן פירן לויט זיין רצון ‪ -‬און איך קען זיך אויך פרייען מיט וואס ער‬ ‫גיבט מיר‪.‬‬ ‫חינוך צו ביטול ‪ -‬אויך ווען עס גייט גוט‬ ‫דאס פארענדיגט א וויכטיגן חלק אינעם חינוך פון ביטול‪.‬‬ ‫ביז אהער האבן מיר אסאך גערעדט פון די מינוטן ווען דער אייגענער רצון טרעפט‬ ‫זיך מיט א גרעניץ‪ :‬א קינד וויל עפעס און קען עס נישט האבן; ער דארף טון עפעס‬ ‫וואס איז אים שווער; עפעס גייט נישט ווי ער האט געוואלט‪.‬‬ ‫דארט לערנט ער‪ :‬איך בין א נברא; מיין רצון איז נישט דער לעצטער ווארט‪.‬‬ ‫אבער דער יסוד דארף נישט ווערן פארבונדן בלויז מיט 'ניין'‪.‬‬ ‫רבי יהודה אומר נשים בראוי להם וקטנים בראוי להם‪.‬‬ ‫רמב''ם הלכות שביתת יו''ט פרק ו הלכה יז‪ :‬כיצד הקטנים‪ ,‬נותן להם קליות ואגוזים ומגדנות;‬ ‫והנשים‪ ,‬קונה להן בגדים ותכשיט כפי ממונו‪.‬‬ ‫ב''ח או''ח תקכ''ט ב‪ :‬דלפי שהם שמחים ומשתעשעים בקליות ואגוזים הם נעורים ואם‬ ‫כן מכאן נשמע דבהא מילתא יש לשמח לתינוקות ביו"ט‪ .‬ומהרש"ל (יש"ש פ"ב סי' ה) כתב‬ ‫דבתוספתא דערבי פסחים (ה"ג) איתא להדיא הקטנים ביום טוב בראוי להם‪...‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ���������������������������������������������������� אכ‬ ‫סוכותזל לערנט דעם קינד דעם זעלבן יסוד דווקא אינמיטן א 'יא'‪.‬‬ ‫ווען ער האט‪ .‬ווען ער באקומט‪ .‬ווען ער האט הנאה‪ .‬ווען ער איז פרייליך‪.‬‬ ‫אויך דעמאלט קען ער וויסן‪ :‬איך בין א נברא‪ .‬איך האב באקומען‪.‬‬ ‫און דער בורא וואס האט מיר געגעבן דעם גוטס וויל אז איך זאל זיך דערמיט‬ ‫פרייען ‪ -‬און אינמיטן דער שמחה געדענקען אים און זיין רצון‪.‬‬ ‫איך האב ‪ -‬אדער איך האב באקומען‬ ‫דא קען מען דעם גאנצן יסוד מאכן זייער פשוט פארן קינד‪.‬‬ ‫ווען א מענטש זעט דאס גוטס וואס ער האט‪ ,‬קען ער קוקן דערויף אויף‬ ‫צוויי וועגן‪.‬‬ ‫ער קען זאגן‪ :‬איך האב‪.‬‬ ‫אדער ער קען דערהערן‪ :‬איך האב באקומען‪.‬‬ ‫איך האב א משפחה ‪ -‬איך האב באקומען א טובה‪.‬‬ ‫איך האב א שטוב ‪ -‬איך האב באקומען א טובה‪.‬‬ ‫איך האב כוחות ‪ -‬איך האב באקומען א טובה‪.‬‬ ‫איך האב הצלחה ‪ -‬איך האב באקומען א טובה‪.‬‬ ‫דער צווייטער בליק נעמט גארנישט אוועק פון דעם שמחהחל ‪ .‬ער גיבט איר נאר‬ ‫איר ריכטיגן פלאץ‪ ,‬און פארמערט די שמחה‪.‬‬ ‫זל‪ .‬רמב"ן על שמות פרק כג פסוק טז‪ :‬שאמר (בפסוק יד) שלש רגלים תחוג לי בשנה‪ ,‬ופירש את‬ ‫חג המצות תשמור בחדש האביב (פסוק טו)‪ ,‬שתשמור לעשות חג בתחלת האביב‪ ,‬חזר ואמר‬ ‫והאחר תשמור שיהיה חג הקציר בכורי מעשיך‪ ,‬והשלישי תשמור שיהיה חג האסיף בצאת‬ ‫השנה‪ ,‬והנה כלם באספו כל מעשיו מן השדה לתת בהם הודאה לאלהים‪ ,‬שהוא שומר חקות‬ ‫שמים ומוציא לחם מן הארץ להשביע נפש שוקקה ונפש רעבה מלא טוב וזה טעם אל פני‬ ‫האדון ה'‪ ,‬שהוא האדון המפרנס עבדיו‪ ,‬ובנטלם פרס מלפניו יבאו אליו לראות מה יצום‪.‬‬ ‫חל‪ .‬גור אריה להמהר"ל על רש"י על במדבר פרק כ פסוק יב‪ :‬כי האמונה הוא מי שבוטח בו יתברך‪,‬‬ ‫אין לו בו רק שמחה‪ ,‬שזה ענין אמונה‪ ,‬שמאמין בו ובוטח בו‪ ,‬ועם הבטחון השמחה‪.‬‬ ‫בכ ���������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫איך קען זיך באמת פרייען מיט וואס איך האב‪ ,‬אבער אינמיטן דער שמחה ווייס‬ ‫איך‪ :‬איך האב זיך דאס נישט אליין געגעבן‪ .‬איך בין דער מקבל‪ ,‬און דער רבונו של‬ ‫עולם איז דער נותן‪.‬‬ ‫די טובהטל פונעם בורא ברענגט דעם נברא צוריק צום בוראמ ‪.‬‬ ‫דא ווערט דער גאנצער מהלך פארענדיגט ‪-‬‬ ‫דער בורא האט מיר געגעבן מיין עצם מציאות‪.‬‬ ‫ער האט מיר געגעבן א מקום אין זיין וועלט‪.‬‬ ‫ער האט מיר געגעבן מיין גוף און מיינע כוחות‪.‬‬ ‫און ער גיבט מיר טובות מיט וועלכע איך קען זיך פרייען‪.‬‬ ‫די טובות‪ ,‬ווען מען קוקט דערויף ריכטיג‪ ,‬נישט נאר נעמט עס נישט אוועק דעם‬ ‫מענטש פונעם בורא‪ ,‬פארקערט‪ ,‬דורך זיין ריכטיגע בליק ברענגען זיי דווקא אים‬ ‫נענטער צום בורא‪.‬‬ ‫ער זעט וואס ער האט באקומען‪ ,‬ער פריידט זיך דערמיט‪ ,‬און די שמחה אליין‬ ‫דערמאנט אים ווער עס האט אים דאס געגעבן‪.‬‬ ‫אזוי ווערט דער זעלבער יסוד געבויעט פון צוויי זייטן‪:‬‬ ‫טל‪ .‬ספר דרושי הצל"ח ‪ -‬דרוש י"ב ליום א' של סליחות‬ ‫כג) בשמך יגילון כל היום‪ ,‬ובצדקתך ירומו (תהילים פ"ט ז')‪ ,‬הנה בכל מקום שנאמר אני ה' הוא‬ ‫דיין לפרוע‪ ,‬וקאמר בשמך יגילון כל היום‪ ,‬שמקבלין גם הדין והעונש בשמחה‪ ,‬כי זה טהרת‬ ‫נפשם‪ ,‬ובצדקתך שאתה עושה עמהם צדקה‪ ,‬ומשפיע עליהם טובה‪ ,‬ירימו יותר למעלה‬ ‫בקדושה ובחסידות‪ ,‬ואינם בועטים מרוב טובה‪ ,‬כי תפארת עוזמו אתה‪ ,‬כי עיקר תפארת עוזם‬ ‫ובטחונם וחוזקם אתה הוא‪ ,‬ועליך יבטחו‪ ,‬ולא כאלו שנאמר בהם (תהילים מ"ט ז') הבוטחים על‬ ‫חילם וברוב עשרם יתהללו‪.‬‬ ‫ספר דרושי הצל"ח ‪ -‬דרוש י"ב ליום א' של סליחות‪ :‬בשמך יגילון כל היום ובצדקתך ירומו‬ ‫מ‪.‬‬ ‫(תהילים פ"ט ז')‪ ,‬הנה בכל מקום שנאמר אני ה' הוא דיין לפרוע‪ ,‬וקאמר בשמך יגילון כל היום‪,‬‬ ‫שמקבלין גם הדין והעונש בשמחה‪ ,‬כי זה טהרת נפשם‪ ,‬ובצדקתך שאתה עושה עמהם‬ ‫צדקה‪ ,‬ומשפיע עליהם טובה‪ ,‬ירימו יותר למעלה בקדושה ובחסידות‪ ,‬ואינם בועטים מרוב‬ ‫טובה‪ ,‬כי תפארת עוזמו אתה‪ ,‬כי עיקר תפארת עוזם ובטחונם וחוזקם אתה הוא‪ ,‬ועליך‬ ‫יבטחו‪ ,‬ולא כאלו שנאמר בהם (תהילים מט ז) הבוטחים על חילם וברוב עשרם יתהללו‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ����������������������������������������������������� גכ‬ ‫ווען עפעס גייט נישט ווי איך וויל‪ ,‬דערמאן איך זיך‪ :‬איך בין נישט דער בעל־‬ ‫הבית‪.‬‬ ‫ווען עס גייט יא גוט און איך האב מיט וואס זיך צו פרייען‪ ,‬דערמאן איך זיך‪ :‬איך בין‬ ‫דער מקבל‪.‬‬ ‫ביידע ברענגען צום זעלבן חשבון‪:‬‬ ‫איך בין א נברא‪ ,‬און דער רבונו של עולם איז דער בורא‪.‬‬ ‫איך לעב לויט זיין רצון ‪ -‬און פון אים באקום איך מיין גוטס‪.‬‬ ‫סך הכל‪ :‬דער חינוך פון שמחה אום יום טוב לערנט דעם קינד‪ ,‬וויאזוי צו זיין א‬ ‫נברא‪ ,‬נישט בלויז ווען ער דארף זיך מבטל זיין ווען עפעס גייט נישט גוט‪ ,‬נאר אויך‬ ‫וויאזוי צו בלייבן א נברא ווען ער האט גוטס און פריידט זיך‪ ,‬צו געדענקען ווייטער‬ ‫זיין פלאץ‪.‬‬ ‫פרק ו‬ ‫שמיני עצרת‪ :‬ווען אלע כלים גייען אוועק‪ ,‬בלייבט דער קשר‬ ‫און דווקא נאכדעם וואס סוכות האט אריינגענומען דעם מענטש פון דרויסן ביז‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬קען קומען שמיני עצרת און איבערלאזן אים מיטן עצם קשר צווישן‬ ‫דעם נברא און זיין בורא‪.‬‬ ‫דהיינו‪ ,‬נאך אזויפיל ימים טובים האט דער קינד געהאט אסאך זאכן וואס האבן‬ ‫אים געהאלפן דערהערן דעם זעלבן יסוד‪.‬‬ ‫דער שופר‪ .‬דער יום כיפור‪ .‬די סוכה‪ .‬די ד׳ מינים‪.‬‬ ‫יעדע מצוה האט גענומען דעם מענטש נאך א טריט און געברענגט דעם יסוד אויף‬ ‫טיפערע שטאפלען ‪ -‬אין מחשבה און געפיל‪ ,‬אין גוף און מעשה‪ ,‬אין זיין שטוב און‬ ‫אין זיינע כוחות‪.‬‬ ‫און דא קומט שמיני עצרת‪.‬‬ ‫נאכן גאנצן מהלך דארף עפעס בלייבן‬ ‫שמיני עצרת קומט נישט אלס נאך איין באזונדערער טריט‪.‬‬ ‫דכ ���������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫ער קומט צוזאמצונעמען דעם גאנצן מהלך‪ ,‬אז עס זאל ווערן א חלק פונעם‬ ‫מענטש זעלבסט‪.‬‬ ‫די פריערדיגע טעג האבן גענומען דעם מענטש דורך פארשידענע פעולות און אים‬ ‫פון אלע זייטן דערמאנט ווער ער איז און פאר וועמען ער לעבט‪ .‬יעדע עבודה‬ ‫האט גענומען נאך א חלק פונעם מענטש און אים געברענגט נענטער צו דער‬ ‫זעלבער הכרה‪.‬‬ ‫און צום סוף קומען די אלע פרטים צוזאמען‪.‬‬ ‫דער שופר הערט אויף‪ .‬דער תענית ענדיגט זיך‪ .‬מען גייט ארויס פון דער סוכה‪.‬‬ ‫מען לייגט אוועק די ד׳ מינים‪.‬‬ ‫די כלים גייען אוועק‪.‬‬ ‫אבער וואס זיי האבן אויפגעבויעט ‪ -‬דאס נעמט זיך יעצט צוזאם‪.‬‬ ‫יעצט דארף מען שוין נישט נאך א דערמאנונג‬ ‫במשך די טעג פון תשרי האט דער מענטש געהאט זאכן וואס האבן‬ ‫אים דערמאנט‪.‬‬ ‫א קול שופר האט אים אויפגעוועקט‪ .‬דער גוף האט מיטגעלעבט יום כיפור‪ .‬די‬ ‫סוכה האט אים ארויסגענומען פון זיין קביעות‪ .‬די ד׳ מינים האבן גענומען זיין‬ ‫שמחה און זיינע כוחות און זיי געוואנדן צום בורא‪.‬‬ ‫שמיני עצרת קומט נאכדעם‪.‬‬ ‫יעצט שטייט נישט נאך א נייער כלי אין צענטער‪ ,‬וואס זאל נאכאמאל דערמאנען‬ ‫דעם מענטש פונעם זעלבן אמתאמ ‪.‬‬ ‫אמ‪ .‬ספר החינוך מצוה שכ''ד‪ :‬אם תשאל שמיני עצרת שיש בו שמחה גדולה לישראל‪ ,‬למה לא‬ ‫היה ניטל בו? התשובה‪ :‬היום שמיני עצרת כולו לשם יתברך‪ .‬וכמו שאמרו רבותינו זכרונם‬ ‫לברכה (במדבר רבה כא כד; מדרש הגדול‪ ,‬שמות כט לו) משל למלך שעשה סעודה כדאיתא במדרש‪,‬‬ ‫ולבסוף אמר להם עכבו עמי יום אחד‪ ,‬שקשה עלי פרידתכם ולפיכך נקרא עצרת‪ .‬ואם כן אין‬ ‫צריך זכרון אחר‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ���������������������������������������������������� הכ‬ ‫ווייל דאס וואס איז ביז יעצט געווען א דערמאנונג‪ ,‬דארף שוין אנהייבן ווערן א‬ ‫חלק פון אים‪.‬‬ ‫נישט בלויז‪ :‬איך האב א מצוה וואס דערמאנט מיר אז איך בין א נברא‪.‬‬ ‫נאר‪ :‬איך ווייס ווער איך בין‪.‬‬ ‫איך בין זיין נברא‪ .‬ער איז מיין בורא‪.‬‬ ‫דער קשר אליין ווערט דער צענטער‬ ‫דאס איז דער שטילער אבער שטארקער שפיץ פון דעם גאנצן תשרי‪.‬‬ ‫ביז יעצט איז דער מענטש געגאנגען פון פרט צו פרט‪ .‬נאך א מצוה‪ ,‬נאך א פעולה‪,‬‬ ‫נאך א חלק פון זיך‪.‬‬ ‫יעצט ווערט עס איין גאנצע הכרה פון אתה הראת לדעת כי ה' הוא האלקים אין‬ ‫עוד מלבדובמ ‪.‬‬ ‫דער מענטש דארף נישט אוועקגיין פון די מצוות‪ .‬פונקט פארקערט ‪ -‬זיי האבן‬ ‫אים אהערגעברענגט‪ .‬אבער דער ציל איז‪ ,‬אז ווען דער מעשה איז שוין פארביי‪,‬‬ ‫זאל דער מענטש וואס איז ארויסגעקומען דערפון נישט זיין דער זעלבער מענטש‬ ‫ווי פריער‪.‬‬ ‫עס זאל בלייבן אין אים א פשוט'ע‪ ,‬נאנטע הכרה‪:‬‬ ‫איך בין זיינסגמ ‪.‬‬ ‫במ‪ .‬אמרות משה לחודש אלול בשם הרה''ק רבי משה מקאברין זי''ע‪ :‬ראש השנה‪ ,‬תקיעת שופר‪,‬‬ ‫עשרת ימי תשובה‪ ,‬יום הכיפורים‪ ,‬חג הסוכות‪ ,‬מצות הסוכה וארבעת המינים‪ ,‬הושענא רבה‪,‬‬ ‫חיבוט הערבה כל אלה אינם אלא הקדמה והכנה ל׳אתה הראת לדעת׳ בשמחת תורה‪.‬‬ ‫גמ‪ .‬ספר ארחות צדיקים ‪ -‬השער התשיעי ‪ -‬שער השמחה‪ :‬תפארת הנשמה שתתפאר בתפארת‬ ‫השמחה‪ ,‬אשר תשמח באלהים ותבהיק זיו יראתה להבהיק יקר הודה‪ ,‬ויערב אור חמדתה‬ ‫ליוצרה באהבה תשוקת חשק תאות עליון‪ ,‬להתעטר עטרת יופי המחשבות הזכות הטהורות‪,‬‬ ‫ותהיה נוהמת לגודל גיל עליצתה לידידה ידיד עליון‪ ,‬ותתקשר בקישור חיבה‪ ,‬ותהיה דורשת‬ ‫וחוקרת אחר המעלות לאור באור החיים‪ .‬ובעת אשר היא מתרוממת ומתגדלת ומתגלגלת‬ ‫לדעת קדושת יוצרה ומתדבקת באמונתה לבורא‪ ,‬יתברך‪ ,‬אז היא מתפשטת בחידוש גיל‬ ‫ומרחבת בשמחתה‪ .‬באותה שעה מתקדשת קדושת קודש הקדשים‪ ,‬ואז מתאווה ונושאת‬ ‫וכ ����������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫איך בין זיין נברא‪ .‬ער איז מיין בורא‪ .‬איך בין א חלק פון זיין פאלק‪ .‬מיין לעבן‪ ,‬מיינע‬ ‫כוחות און וואס איך האב ‪ -‬אלעס באקומט זיין פלאץ אינעם קשר מיט אים‪.‬‬ ‫דעריבער האט שמיני עצרת אן אנדער טעם ווי די פריערדיגע טעג‪.‬‬ ‫מען דארף נישט זוכן נאך א זאך וואס זאל ווייזן און ארויסהעלפן אנקומען‬ ‫צום קשר‪.‬‬ ‫דער קשר אליין ווערט דער ענין‪.‬‬ ‫פון א ידיעה ‪ -‬צו א מציאות‬ ‫אנהייב תשרי קען 'איך בין א נברא' זיין א געדאנק וואס דער מענטש פארשטייט‪.‬‬ ‫דערנאך קומט דער שופר און ברענגט עס אריין אין דער המלכה‪ .‬יום כיפור נעמט‬ ‫אריין דעם גוף‪ .‬די סוכה נעמט אריין זיין מקום און קביעות‪ .‬די ד׳ מינים נעמען‬ ‫אריין זיינע כוחות און זיין שמחה‪.‬‬ ‫אז דער מענטש איז דורכגעגאנגען דעם גאנצן מהלך‪ ,‬קען די הכרה שוין זיין מער‬ ‫ווי א געדאנק וואס מען האט אים געזאגט‪.‬‬ ‫ער האט עס געטראכט‪ .‬ער האט עס געזאגט‪ .‬ער האט עס געטון‪ .‬ער האט עס‬ ‫געלעבט מיט זיין גוף און מיט זיינע מעשים‪.‬‬ ‫שמיני עצרת נעמט די אלע פרטים און נעמט זיי צוזאמען אלס איין פשוט'ע הכרה‬ ‫וואס דער מענטש נעמט מיט זיך‪:‬‬ ‫איך בין א נברא‪ ,‬און איך לעב מיט מיין בוראדמ ‪.‬‬ ‫חן לפני מלך מלכי המלכים‪ ,‬ובעת ההיא מתיקרת ומתייפה ומתהדרת בהדרת גאון עוז תוקף‬ ‫הדרתה‪ ,‬ואז העליון יסגלנה להצהיר זיוה להכניסה בחדרי זוהר ולצוררה בצרור החיים‪ .‬והרחמן‬ ‫ישימנו מאנשי עבודתו השמחים‪.‬‬ ‫דמ‪ .‬שפת אמת תרנ''ה‪ :‬ביום השמיני עצרת תהיה לכם‪ .‬הוא תכלית כל ימי החג‪ ...‬ומה שנעשה‬ ‫מקודם ע"י סוכה ולולב נעשה בשמ"ע בעצם בני ישראל‪...‬‬ ‫שם תרל''ח‪ :‬תכלית ימי המשפט לבוא אח"כ לחג הקדוש הזה‪ .‬אך בזמן הדין הי'‬ ‫זה בהסתר‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ����������������������������������������������������� זכ‬ ‫דער אמת'ער המשך פון תשרי הייבט זיך אן אין חשון‬ ‫און דא ליגט דער חינוך פאר'ן גאנצן יארהמ ‪.‬‬ ‫דער אמת'ער מבחן קומט נישט נאר ווען דער שופר בלאזט אדער ווען מען זיצט‬ ‫אין דער סוכה‪.‬‬ ‫ער קומט ווען עס איז שוין נישט קיין יום טוב‪.‬‬ ‫ווען דער קינד שטייט אויף א פשוט'ן אינדערפרי‪ .‬ווען ער דארף גיין אין חדר‪ .‬ווען‬ ‫א חבר האט אים וויי געטון‪ .‬ווען ער האט א נסיון‪ .‬ווען ער האט מצליח געווען‪ .‬ווען‬ ‫עפעס איז נישט געגאנגען ווי ער האט געוואלט‪.‬‬ ‫דארט קען ער צוריק טרעפן דעם יסוד וואס חודש תשרי האט אין‬ ‫אים אויפגעבויעט‪:‬‬ ‫איך בין נישט אליין דא‪ .‬איך בין א נברא אינעם בורא'ס וועלט‪ .‬די כוחות וואס איך‬ ‫האב זענען פון אים‪ .‬דער מצב אין וועלכן איך בין איז אויך אין זיין וועלט‪ .‬און מיין‬ ‫שאלה איז‪ :‬וואס וויל דער בורא פון מיר יעצט?‬ ‫אויב דער חשבון קומט מיט אים אריין אין א פשוטן טאג אין חשון‪ ,‬האט תשרי‬ ‫נישט בלויז איבערגעלאזט זכרונות;תשרי האט עפעס אויפגעבויעט אין אים!!‬ ‫פרק ז‬ ‫ווען דער יסוד קומט אריין אין א פשוטן דינסטאג‬ ‫ביז אהער האבן די ימים טובים געבויעט דעם יסוד פון פארשידענע זייטן‪.‬‬ ‫אבער די יסודי הדת ווערן באמת א חלק פונעם מענטש ווען זיי הייבן אן‬ ‫באשטימען וויאזוי ער רעאגירט צו די קליינע געשעענישן פונעם טאג‪.‬‬ ‫המ‪ .‬פשוט הוא‪ ,‬אכן ליתר שאת העתקנו לשון התפארת שלמה שמיני עצרת ד''ה הסכת ושמע‬ ‫ישראל‪ :‬וממילא נשאר הרשימו ממצות סוכה על כל השנה‪ ,‬שיהי' ביכולתו ליחד שמו ית'‬ ‫בקש ולקבל עליו עול מלכות שמים באמת‪.‬‬ ‫חכ ��������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫דארט זעט מען צי 'איך בין א נברא' איז בלויז א ידיעהומ ‪ -‬אדער א וועג פון לעבן‪.‬‬ ‫אין א נסיון‪ :‬נישט פארוואס איז דאס געשען? נאר וואס איז יעצט‬ ‫מיין תפקיד?‬ ‫א קינד האט זיך צוגעגרייט פאר עפעס און עס איז נישט געלונגען;דערזמ יסוד פון‬ ‫נברא זאגט אים נישט אז ער זאל זיך נישט דערקענען אין זיין דורכפאל‪ .‬אפשר‬ ‫האט ער טאקע געמאכט א טעות‪ .‬אפשר דארף ער מער ארבעטן‪ .‬אפשר דארף ער‬ ‫זיך אנטשולדיגן אדער נאכאמאל פרובירן‪.‬‬ ‫אבער ער דארף נישט נעמען אויף זיך דאס וואס איז נישט זיין חלק‪.‬‬ ‫ער קען זיך פרעגן‪:‬‬ ‫וואס דארף איך יעצט טון?‬ ‫דאס איז זיין עבודה‪.‬‬ ‫די תוצאה‪ ,‬די גאנצע מציאות און אלעס וואס וועט קומען דערפון ‪ -‬דאס דארף ער‬ ‫נישט טראגן אויף זיינע פלייצעס‪.‬‬ ‫אין פרנסה‪ :‬השתדלות איז מיין תפקיד‪ ,‬נישט מיין בעלות‬ ‫שפעטער אין לעבן ווערט דער זעלבער יסוד גאר שטארק ביי פרנסהחמ ‪.‬‬ ‫ומ‪ .‬פירוש החסיד יעב"ץ על אבות פרק ג משנה יז‪:‬‬ ‫הוא היה אומר כל שחכמתו מרובה ממעשיו‪ .‬הלומד ע"מ להזהר ולעשות הוא הנקרא מעשיו‬ ‫מרובים מחכמתו‪ ,‬כי כיון שתכלית למודו בעבור המעשה הוא העיקר‪ ,‬ואשר לא שם לבו אל‬ ‫המעשה זולתי אל הידיעה לבד‪ ,‬חכמתו מרובה ממעשיו‪ ,‬ואע"פ שעושה כל מה שיודע‪ ,‬כי‬ ‫הכל אחר הכונה‪.‬‬ ‫זמ‪ .‬ספר חובות הלבבות ‪ -‬שער הבטחון ‪ -‬פרק ה‪ :‬והשני‪ ,‬כי הבוטח באלהים נפשו במנוחה ולבו‬ ‫שלו מצד הגזירות‪ ,‬לדעתו‪ ,‬כי הבורא ינהיגן לטובתו בעולמו ואחריתו‪ ,‬כמו שאמר דוד עליו‬ ‫השלום (תהלים סב ו)‪ ,‬אך לאלהים דומי נפשי כי ממנו תקותי‪ .‬ואשר איננו בוטח באלהים הוא‬ ‫בצער תדיר‪ ,‬ודאגה ארוכה ואבל ועצב לא ימושו ממנו בטובה וברעה‪ ,‬בטובה ‪ -‬מפני מיעוט‬ ‫רצותו במצבו ושאיפתו להוסיף ולהרבות ולכנס‪ ,‬וברעה ‪ -‬מפני שהוא קץ בה‪ ,‬והוא כנגד‬ ‫תאוותו וטבעו ומידותיו‪ .‬וכן אמר החכם (משלי טו טו) כל ימי עני רעים וטוב לב משתה תמיד‪.‬‬ ‫חמ‪ .‬ספר חובות הלבבות ‪ -‬שער הבטחון ‪ -‬פרק ה‪ :‬והשלישי‪ ,‬כי הבוטח באלהים‪ ,‬ואם יתעסק‬ ‫בסיבות‪ ,‬לא יסמוך בלבו עליהן ולא יקוה מהן תועלת ולא נזק‪ ,‬מבלי רצון האל‪ .‬אך מתעסק‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ���������������������������������������������������� טכ‬ ‫א מענטש דארף ארבעטן‪ ,‬טראכטן‪ ,‬זיך באראטן‪ ,‬פלאנען און מאכן השתדלות‪ .‬ער‬ ‫טאר נישט נוצן אמונה אלס תירוץ נישט צו נעמען אחריות‪.‬‬ ‫אבער אינעווייניג דארף בלייבן די גרעניץ‪:‬‬ ‫איך בין אחראי אויף מיין עבודה; איך בין נישט בעל־הבית אויף דער תוצאה‪.‬‬ ‫דאס קען ראטעווען א מענטש פון צוויי זייטן‪ :‬פון פארנאכלעסיגקייט אויף איין‬ ‫זייט‪ ,‬און פון דעם געפיל אז די גאנצע וועלט ליגט אויף זיינע פלייצעס‪..‬‬ ‫אין בין אדם לחבירו‪ :‬אויך דער צווייטער איז נישט אונטער‬ ‫מיין בעלות‬ ‫דער זעלבער יסוד איז נוגע צווישן מענטשןטמ ‪.‬‬ ‫אסאך אנגעצויגנקייט און מיספארשטענדענישן קומען נישט בלויז פון דעם וואס‬ ‫דער צווייטער האט געטון עפעס נישט ריכטיג‪ .‬זי ווערט פיל שטערקער פון דעם‬ ‫אינערליכן געפיל‪:‬‬ ‫בהן לבחור בעבודת הבורא‪ ,‬אשר ציוה להתעסק בעולם ליישבו ולזיינו‪ ,‬ואם תגיעהו תועלת או‬ ‫יידחה בהן הנזק‪ ,‬יודה האלהים לבדו על זה ולא יוסיף בהן אהבה וחיבה יתרה‪ ,‬ולא תנוח נפשו‬ ‫עליהן יותר‪ ,‬אך יחזק בטחונו באלהים ויסמוך לבו עליו מבלעדי הסיבות‪ .‬ואם לא יועילוהו‬ ‫הסיבות‪ ,‬ידע‪ ,‬כי יבואהו טרפו כשירצה ה'‪ ,‬מאיזה ענין שירצה‪ ,‬ולא ימאס בהן בעבור זה‪ ,‬ולא‬ ‫יניח להתעסק בהן לעבודת הבורא‪ .‬ואשר איננו בוטח באלהים‪ ,‬מתעסק בסיבות לבטחונו‬ ‫עליהן‪ ,‬שהן מועילות אותו ודוחות הנזק מעליו‪ .‬ואם הן מועילות אותו‪ ,‬ישבח אותן‪ ,‬וישבח‬ ‫השתדלותו בהן ובחירתו אותן ולא יפנה אל זולתן‪ ,‬ואם אינן מועילות לו‪ ,‬יניח אותן וימאסן‪,‬‬ ‫וישוב חפצו מהן‪ ,‬כמו שאמר הכתוב (חבקוק א טז) על כן יזבח לחרמו ויקטר למכמרתו‪.‬‬ ‫טמ‪ .‬ספר חובות הלבבות ‪ -‬שער הבטחון ‪ -‬פרק ה‪ :‬והששי כי הבוטח באלהים הוא אהוב לכל כיתות‬ ‫בני אדם‪ ,‬ודעתם נוחה עליו‪ ,‬מפני שהם בטוחים מהזקתו‪ ,‬ולבם שלם מחמתו‪ ,‬ולא יפחדו ממנו‬ ‫על נשיהם ועל ממונם‪ .‬והוא גם כן בטוח מהם‪ ,‬מפני שיודע‪ ,‬שתועלתו ונזקו אינם ביד נברא‬ ‫ולא ביכלתו‪ ,‬ועל כן איננו מפחד מהזקתם‪ ,‬כאשר איננו מקוה הנאתם‪ .‬וכשהוא בטוח מהם‬ ‫והם בטוחים ממנו‪ ,‬יאהבם ויאהבוהו‪ ,‬כמו שכתוב (תהלים לב י)‪ :‬והבוטח בה' חסד יסובבנו‪ .‬ומי‬ ‫שאיננו בוטח באלהים‪ ,‬אין לו אוהב [ולא מרחם עליו]‪ ,‬מפני שהוא בכל עת חומד אותם ומקנא‬ ‫בם‪ ,‬וחושב כל טובה שהגיעה אליהם ‪ -‬סרה ממנו‪ ,‬ושטרפיהם לקוחים מטרפו‪ ,‬וכל מה שנמנע‬ ‫ממנו מתאוותיו הוא בעבורם ובידם להגיעו אל תאוותיו‪ .‬ואם תבואהו רעה או פגע בממונו ובניו‪,‬‬ ‫יחשוב כי הוא מאתם‪ ,‬ושבידם להעביר הנזק ולדחות הרעה מעליו‪ .‬וכיון שקדמו אלה ההקדמות‬ ‫בנפשו‪ ,‬יבוא בעבור זה למאוס אותם‪ ,‬ולדבר בהם‪ ,‬ולקללם ולשנוא אותם‪ ,‬והוא הנמאס בשני‬ ‫העולמים והמגונה בשני המעונים‪ ,‬כמו שאמר הכתוב (משלי יז כ)‪ :‬עקש לב לא ימצא טוב‪.‬‬ ‫ל ������������������������������������������������������ סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫פארוואס פירט ער זיך נישט ווי איך וויל?‬ ‫א מענטש וואס ווייסט אז ער איז א נברא אינעם עולם פונעם בורא‪ ,‬קען זיך‬ ‫ביסלעכווייז אויסלערנען אז אויך דער צווייטער מענטש איז נישט א חלק פון‬ ‫זיין פלאן‪.‬‬ ‫מען קען שטעלן גבולות‪ .‬מען קען פארלאנגען וואס איז ריכטיג‪ .‬מען קען זאגן אז‬ ‫עפעס טוט וויי‪.‬‬ ‫אבער איך בין נישט דער בעל־הבית אויף יענעמס רצון‪ ,‬נאטור און בחירה‪.‬‬ ‫איך דארף וויסן וואס מיין תפקיד איז אין דעם מצב‪.‬‬ ‫אין חינוך‪ :‬דער קינד איז מיר געגעבן געווארן ‪ -‬נישט איבערגעגעבן‬ ‫געווארן אין מיין בעלות‬ ‫און אז דער יסוד ווערט שוין דערמאנט פאר מחנכים כלפי קינדער‪ ,‬איז אויך גוט‬ ‫עס אויסצוקלארן פאר א טאטע‪ ,‬מאמע אדער מלמד זעלבסט‪ ,‬וואס איז נוגע‬ ‫לגבי דעם כלליות'דיגן ארבייט מיט די קינדער‪ ,‬וואס דארט ווערט דער יסוד‬ ‫נאך טיפער‪.‬‬ ‫א מחנך דארף אינוועסטירן‪ .‬ער דארף פלאנען‪ ,‬רעדן‪ ,‬שטעלן גרעניצן‪ ,‬פארשטיין‬ ‫דעם קינד און נעמען אחריות‪.‬‬ ‫אבער מען געדענקט אז א קינד איז נישט א פראדוקט וואס מען קען פראדוצירן‬ ‫לויט געוויסע פארשריפטן וואס ברענגען נאטורליכע רעזולטאטן‪.‬‬ ‫דער קינד איז אויך א נברא פונעם רבונו של עולםנ ‪.‬‬ ‫ברכות דף י ע''א‪ :‬מה עשה הקדוש ברוך הוא הביא יסורים על חזקיהו ואמר לו לישעיהו לך‬ ‫נ‪.‬‬ ‫ובקר את החולה שנאמר בימים ההם חלה חזקיהו למות ויבא אליו ישעיהו בן אמוץ הנביא‬ ‫ויאמר אליו כה אמר ה' (צבאות) צו לביתך כי מת אתה ולא תחיה וגו' מאי כי מת אתה ולא‬ ‫תחיה מת אתה בעולם הזה ולא תחיה לעולם הבא אמר ליה מאי כולי האי אמר ליה משום‬ ‫דלא עסקת בפריה ורביה אמר ליה משום דחזאי לי ברוח הקדש דנפקי מינאי בנין דלא מעלו‬ ‫אמר ליה בהדי כבשי דרחמנא למה לך מאי דמפקדת איבעי לך למעבד ומה דניחא קמיה‬ ‫קודשא בריך הוא לעביד‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ���������������������������������������������������� אל‬ ‫דער מחנך האט באקומען א געוואלדיגן תפקיד כלפיו ‪ -‬אבער נישט בעלות אויף‬ ‫זיין גאנצער עתיד‪.‬‬ ‫דאס לאזט דעם מחנך ארבעטן מיט גאנצן כח ‪ -‬וויסענדיג אז זיין תפקיד איז זיין‬ ‫ארבעט ‪ -‬און גלייכצייטיג וויסן וואו זיין עבודה ענדיגט זיך‪ ,‬און וואו ער דארף זיך‬ ‫פארלאזן אויפ'ן בורא‪.‬‬ ‫וואס יא‪ ,‬דא קומט אריין דער יסוד פון תפלה‪ ,‬וואס דאס איז א חלק פון די כלים‬ ‫וואס דער בורא האט געגעבן פארן נברא‪ ,‬אויפצובויען שטערקער און טיפער זיין‬ ‫קשר מיט אים ביי יעדע פרט אין לעבן‪( .‬וואס פאדערט א שמועס פאר זיך שאכמ''ל)‪.‬‬ ‫פרק ח‬ ‫באופן כללי וויאזוי בויט מען דעם יסוד אין א קינד?‬ ‫וויבאלד דעם אויבנדערמאנטן ענין איז טאקע אזא יסודות'דיגער בליק‪ ,‬איז נישט‬ ‫גענוג צו געבן דערויף איין שיעוראנ ‪.‬‬ ‫היות‪ ,‬א קינד'ס וועלט ווערט געבויעט פון הונדערטער קליינע איבערלעבונגען‪,‬‬ ‫ווערטער און רעאקציעס‪ .‬דעריבער דארף אויך דער יסוד פון בורא‪-‬נברא נישט זיין‬ ‫בלויז א נושא; ער דארף ווערן דער אונטערגרונט פון אסאך זאכן וואס דער קינד‬ ‫לערנט ממילא‪.‬‬ ‫אנ‪ .‬רמב"ם פירוש המשניות ‪ -‬אבות פרק ג משנה טו‪ :‬ואחר כך אמר שהמעלות לא יגיעו לאדם‬ ‫לפי רוב גודל המעשה‪ ,‬אבל לפי רוב מספר המעשים‪ ,‬והוא שהמעלות אמנם יגיעו בכפול‬ ‫המעשים הטובים פעמים רבות ועם זה יגיע קנין חזק לא כשיעשה אדם פעל אחד גדול‬ ‫מפעולות הטובות כי בזה לבדו לא יגיע לו קנין חזק‪ ,‬והמשל בו כשיתן האדם למי שראוי אלף‬ ‫זהובים בבת אחת לאיש אחד ולאיש אחד לא יתן כלום לא יעלה בידו מדת הנדיבות בזה‬ ‫המעשה האחד הגדול כמו שמגיע למי שהתנדב אלף זהובים באלף פעמים ונתן כל זהוב מהם‬ ‫על צד הנדיבות‪ ,‬מפני שזה כפל מעשה הנדיבות אלף פעמים והגיע לו קנין חזק‪ ,‬וזה פעם‬ ‫אחת לבד התעוררה נפשו התעוררות גדולה לפעל טוב ואח"כ פסקה ממנו‪ .‬וכן בתורה אין‬ ‫שכר מי שפדה אסור במאה דינרים או עשה צדקה לעני במאה דינרים שהוא די מחסורו כמו‬ ‫שפדה עשרה איסורים או השלים חסרון עשרה עניים כל אחד בעשרה דינרים ואל זה ההקש‪,‬‬ ‫וזה ענין אמרו לפי רוב המעשה אבל לא לפי גודל המעשה‪.‬‬ ‫בל ���������������������������������������������������� סוכות | שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫נישט איין גרויסע דרשה ‪ -‬הונדערט קליינע דערהערן‬ ‫ביי בריאת העולם הערט דער קינד‪ :‬די וועלט האט א בורא‪.‬‬ ‫ביי א ברכה‪ :‬דאס וואס איך האב איז נישט זעלבסטפארשטענדליך; איך האב‬ ‫עס באקומען‪.‬‬ ‫ביי תפילה‪ :‬ווען איך דארף עפעס‪ ,‬ווייס איך צו וועמען זיך צו ווענדן‪.‬‬ ‫ביי א מצוה‪ :‬מיין רצון איז נישט דער איינציגסטער חשבון; איך האב א תפקיד‪.‬‬ ‫אזוי ווערט פון אסאך באזונדערע לימודים איין געבויטער עולם‪.‬‬ ‫דער מלמד דארף נישט אייביג נוצן גרויסע ווערטער‬ ‫דער יסוד קען ווערן איבערגעגעבן אין זייער פשוטע זאצן‪.‬‬ ‫א קינד איז אנטוישט ווייל עפעס איז נישט געלונגען‪:‬‬ ‫לאמיר זען וואס דו קענסט יעצט טון‪.‬‬ ‫א קינד האט זייער מצליח געווען‪:‬‬ ‫קוק וואספארא כח דער רבונו של עולם האט דיר געגעבן; וואס קענסטו טון מיט‬ ‫דעם כח?‬ ‫א קינד וויל עפעס זייער שטארק‪:‬‬ ‫איך פארשטיי אז דו ווילסט עס‪ .‬יעצט לאמיר זען וואס איז ריכטיג צו טון‪.‬‬ ‫א פלאן האט זיך געטוישט‪:‬‬ ‫מיר האבן געטון אונזער חלק; יעצט דארפן מיר זען וואס דער רבונו של עולם וויל‬ ‫פון אונז אינעם נייעם מצב‪.‬‬ ‫אזעלכע זאצן קלינגען קליין‪ .‬אבער ווען דער קינד הערט דעם זעלבן חשבון‬ ‫נאכאמאל און נאכאמאל אין פארשידענע מצבים‪ ,‬ווערט עס מיט די יארן זיין‬ ‫אייגענער וועג פון טראכטן‪.‬‬ ‫יסודי הדת ‪ ‬סוכות | שמיני עצרת ����������������������������������������������������� גל‬ ‫דער בורא דארף זיין פארן קינד אויך דער מקור פון טובה‬ ‫און דא דארף מען היטן דעם וויכטיגסטן באלאנס‪.‬‬ ‫ווען דער קינד הערט אז ער איז א נברא‪ ,‬דארף ער נישט נאר הערן וואס דער בורא‬ ‫וויל פון אים‪ .‬ער דארף כסדר הערן און זען וואס ער באקומט פונעם בוראבנ ‪.‬‬ ‫דער רבונו של עולם האט מיר געגעבן מיין לעבן‪ .‬מיין משפחה‪ .‬מיין שכל‪ .‬מיין גוף‪.‬‬ ‫מיין עסן‪ .‬מיין תורה‪ .‬מיין שבת‪ .‬מיינע כוחות‪ .‬די מעגליכקייט צו וואקסן און צו‬ ‫טון גוטס‪.‬‬ ‫דעמאלט ווערט דער גאנצער יחס אנדערש‪.‬‬ ‫איך בין נישט בלויז אונטערן בורא ‪ -‬איך לעב פון זיינע טובות‪.‬‬ ‫און פון דא קענען צוזאמען וואקסן הכרת הטוב‪ ,‬עבודה‪ ,‬ביטול און בטחון‪.‬‬ ‫דער קינד לערנט‪ :‬איך האב באקומען‪ ,‬דעריבער האב איך א תפקיד‪ .‬איך בין נישט‬ ‫בעל־הבית‪ ,‬דעריבער דארף איך זיך לאזן פירן‪ .‬און איך ליג אין די הענט פונעם‬ ‫בורא וואס גיבט מיר מיין גאנצע מציאות‪ ,‬דעריבער קען איך זיך אויך פארלאזן‬ ‫אויף אים‪.‬‬ ‫סיום‬ ‫פון תשרי צו א גאנצן לעבן‬ ‫סך הכל‪:‬‬ ‫ביטול צום רצון ה׳ ווערט נישט נאר געמאסטן ווען דער מענטש דארף זיך בייגן‪..‬‬ ‫דער אמת׳ער ביטול קומט ארויס אויך ווען עס גייט אים גוט ‪ -‬ווען ער האט‬ ‫הצלחה‪ ,‬שפע און שמחה‪ ,‬און ער געדענקט אינמיטן דער שמחה‪ :‬פון וועמען קומט‬ ‫דאס אלעס?‬ ‫בנ‪ .‬דברים ו כד ‪ -‬כה‪ :‬ויצונו ה' לעשות את כל החקים האלה ליראה את ה' אלקינו לטוב לנו כל‬ ‫הימים לחיתנו כהיום הזה‪ :‬וצדקה תהיה לנו כי נשמר לעשות את כל המצוה הזאת לפני ה'‬ ‫אלהינו כאשר צונו‪.‬‬ ‫במהרה‪.‬שמיני עצרת ‪ ‬יסודי הדת‬ ‫הגואל‬ ‫���������������������������������������������������� סוכות |‬ ‫דל‬ ‫תורה עוד רבות בשנים מתוך שמחה והרחבת הדעת עד ביאת‬ ‫דאס איז די שלימות וואס תשרי בויעט אויף‪ .‬ראש השנה און יום כיפור לערנען‬ ‫חייו‪ ,‬אורך ימים בימינה ובשמאלה עושר וכבוד ויזכה להרביץ‬ ‫דעם מענטש עבודה‪ ,‬קבלת מלכות און הכנעה; סוכות‪ ,‬בזמן שמחתנו‪ ,‬נעמט דעם‬ ‫מיטןימי‬ ‫אסיף‪ ,‬ער‬ ‫אותו כל‬ ‫וחסדערירדוף‬ ‫פרייט זיך‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫ואךזייןטוב‬ ‫שיחי' אין‬ ‫יוצ"ח‬ ‫גוטס און‬ ‫ארייןמכל‬ ‫אין זיין‬ ‫דקדושה‬ ‫זעלבן ביטול‬ ‫ונחת ער איז‬ ‫האדם ‪ -‬און‬ ‫אברי תענוג‬ ‫ויזכהאויף די‬ ‫לרוות רב‬ ‫כפלייםמרמז‬ ‫וואס זענען‬ ‫שמחה‬ ‫בכפלי‬ ‫הרב‬‫שכרו כלי‬ ‫ישלםמינים ‪-‬‬ ‫נעמט די ד׳‬ ‫מקיים די מצוה פון שמחת יום טוב‪ .‬אלעס זאגט איין זאך איך בין א נברא פאר'ן‬ ‫והשי"ת‬ ‫דאס גוטס‬ ‫ודגושה‪,‬זיך מיט‬ ‫מרובהאיך פריי‬ ‫במידה סיי ווען‬ ‫טובות רצון‪ ,‬און‬ ‫ומדותפאר זיין‬ ‫שמיםבייג זיך‬ ‫יראתווען איך‬ ‫בורא ‪ -‬סיי‬ ‫ומשריש בכל תלמיד ותלמיד תורה וחסידות‬ ‫מיר געגעבן‪.‬‬‫והחסידות‬ ‫וואס ער האט‬ ‫התורה‬ ‫יסוד וואס‬ ‫קרןאיין‬ ‫להריםמיט‬ ‫ומשליך עצמו‬ ‫פשוטן לעבן‬ ‫קינדלא ישבות‬ ‫צוריקגיין אין זיין‬ ‫דערויום‬ ‫לילה‬ ‫אשרקען‬ ‫און יעצט‬ ‫פארבינדט אסאך פון די עיקרי הדת‪:‬‬ ‫ראש ישיבתינו הק' ישמח משה‬ ‫הרה"ג ר' אברהם צבי זאלדאן שליט"א‬ ‫איך בין א נברא‪ .‬דער רבונו של עולם איז דער בורא‪.‬‬ ‫ער האט מיר באשאפן‪ ,‬ער גיבט מיר מיין מציאות און מיינע כוחות‪ ,‬און איך בין דא‬ ‫תפארתו‬ ‫וואס ליגט אויף מיר‪,‬‬ ‫כבודאיךשמו‬ ‫האב‪ ,‬טון‬ ‫ה"הוואס‬ ‫הקודש נוצן‬ ‫משמרתדארף איך‬ ‫פאר א תפקיד‪ .‬דערפאר‬ ‫און זיך לאזן פירן לויט זיין רצון‪.‬‬ ‫ובפרטיות אל כל תלמיד ותלמיד ומשים נפשו בכפו לעמוד על‬ ‫און ווייל דער בורא איז אויך דער וואס גיבט מיר און איז מטיב מיט מיר‪ ,‬דארף דער‬ ‫שעוסק כל זמן ובכל עת ועידן למען הצלחת התלמידים בכלל‪,‬‬ ‫יחס נישט ברענגען בלויז קבלת עול‪ .‬פון דער זעלבער הכרה קענען וואקסן הכרת‬ ‫ויראה‬ ‫תורה‬ ‫החיים‪.‬‬ ‫שמחת‬‫עולהאוןשל‬ ‫שלוותעלהנפש‬ ‫אמת'עהוקם‬ ‫און אשר‬ ‫הגבר‬ ‫ומדריכנו‬ ‫בטחון‬ ‫הטוב‪ ,‬מורינו‬ ‫רואיגקייט און‬ ‫רבהאלס א ידיעה‪ ,‬נאר אלס דער‬ ‫גבראבלויז‬ ‫האינישט‬ ‫כבודקינד‬ ‫מולאין א‬ ‫אז דאס ווערט איינגעפלאנצט‬ ‫תודה‪,‬מען אים‬ ‫ברכת‪ -‬האט‬ ‫ומברכים וועלט‬ ‫מזמרים אויף דער‬ ‫קוקטאנו‬ ‫אויף זיך און‬ ‫וברגשי הלב‬ ‫רננהוויאזוי ער‬ ‫בקולוועג‬ ‫נאטורליכער‬ ‫געגעבן א יסוד וואס קען אים באגלייטן פון דער סוכה ארויס א גאנצן לעבן‪.‬‬ ‫‪+‬הם‬ ‫ן‬ ‫ת‬‫י‬ ‫ו‬ ‫לך את ברכת אבר‬