gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב החיים · Tiv Hachayim — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: טיב החיים · Tiv Hachayim

שבוע: סוכות (2026-09-21)

טיב החיים · Tiv Hachayim — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‬ ‫בס"ד‬ ‫תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות‬ ‫חג הסוכות‬ ‫שמ"ע ושמח"ת‬ ‫שנת תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון ע"ה‬ ‫אמרים יקרים ופנינים‬ ‫נחמדים על הפרשה‬ ‫טיב החיים‬ ‫ולכן אפילו על סוכות ממש שעשו יש גם כן‬ ‫האדם אין יכול לעשות מעצמו‬ ‫להביע השבח וההודאה להשי"ת‪ .‬וזה כוונת‬ ‫כלום בלי עזר הבורא‬ ‫אומרו 'כי בסוכות הושבתי'‪ ,‬וכתב הרוקח‬ ‫בסוכות תשבו שבעת ימים כל האזרח‬ ‫(סימן ריט) כי אמר בסוכו"ת הושבתי לשון רבים‪,‬‬ ‫בישראל ישבו בסוכות‪ ,‬למען‬ ‫להורות על שני מיני הסוכות שהיו להם אז הן‬ ‫ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את‬ ‫סוכות ממש שעשו להם‪ ,‬והן ענני הכבוד‪.‬‬ ‫בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים‪.‬‬ ‫ועליהם אמר 'הושבתי' שהקב"ה הושיב את‬ ‫בגמרא (סוכה יא‪ ):‬תניא כי בסכות הושבתי את‬ ‫ישראל באלו הסוכות היינו אף בסוכות ממש‪,‬‬ ‫בני ישראל‪ ,‬ענני כבוד היו דברי רבי אליעזר‪ ,‬רבי‬ ‫כיון שאין האדם יכול לעשות מעצמו כלום מבלי‬ ‫עקיבא אומר סוכות ממש עשו להם‪ .‬ותמהו‬ ‫עזר הבורא ב"ה‪ ,‬ועל כן שפיר יש לעשות זכר‬ ‫המפרשים בדברי רבי עקיבא מהו הטעם שיצונו‬ ‫לדבר‪ ,‬שנתבונן ביסוד גדול זה שכל דבר בעולם‬ ‫הקב"ה לעשות זכר לסוכות ממש שעשו ישראל‬ ‫בא מאת הקב"ה ואין האדם עושה כלום בלא‬ ‫במדבר‪ ,‬כי על נס וטובה יתירה שלא כדרך‬ ‫עזר וסיוע מאתו ית'‪.‬‬ ‫העולם כגון ענני הכבוד שהשרה הקב"ה שכינת‬ ‫כבודו בתוך בני ישראל והושיבם תחת צל כנפיו‪,‬‬ ‫שייך לעשות זכר להודות להשי"ת על נס זה בכל‬ ‫שנה ושנה‪ ,‬אבל על סוכות שעשו לעצמם מה‬ ‫תכלית כל הנסיונות הם כדי‬ ‫שיתפעל האדם מהפיכו‬ ‫טעם יש לעשות להם זכר‪.‬‬ ‫במדרש פליאה איתא‪ ,‬לא נתקררה דעתו‬ ‫וי"ל בפשטות דהנה כל דבר שנמצא בעולם בא‬ ‫של איוב עד שראה בסכת בסכת‬ ‫אך ורק מאת הבורא ית'‪ ,‬ואין ביד האדם‬ ‫בסכות‪ .‬והוא פלאי‪.‬‬ ‫לעשות בעצמו כלום מבלעדי עזר הבורא ית'‪,‬‬ ‫טוב מאוד זה יצר הרע‪ .‬כי מהיצר הרע יוצמח‬ ‫ואפ"ל עפ"י דברי מרן רביה"ק זי"ע בדברי‬ ‫טובה גדולה עד מאוד‪ ,‬מה שלא היה אילו היה‬ ‫יואל (פ' וישב עמוד ר') לבאר מה‬ ‫היצר טוב לבדו‪ ,‬כי מכיון שיש גם כח היצר הרי‬ ‫דאיתא בירושלמי (סנהדרין פ"ד ה"ב) אילו היתה‬ ‫תתפעל כח הקדושה ביתר שאת ויתר עז‬ ‫ניתנה התורה חתיכה לא היה לרגל עמידה‪.‬‬ ‫להתגבר עליו‪ .‬וממנו נקח לעבודת ה' שבעת‬ ‫ופירשו המפרשים שאילו היתה התורה פסק‬ ‫שיהיה האדם רוצה לעשות ולקיים איזה מצוה‬ ‫הלכה בלא נטיית הדעת לכאן ולכאן‪ ,‬לא היה‬ ‫ממצוות תורתינו הק'‪ ,‬ויראה שנזדמן לפניו‬ ‫קיום להעולם‪ ,‬דהתורה צריכה שתהיה נדרשת‬ ‫איזה עיכוב ומניעה אשר תעמוד לפניו כחומת‬ ‫מ"ט פנים טהור ומ"ט פנים טמא‪ .‬וראוי‬ ‫ברזל לעצרהו מלעשות מעשה המצוה‪ ,‬לא יחשוב‬ ‫להבין הכוונה בזה‪ ,‬אמאי לא היה קיום להעולם‬ ‫אז בדעתו להמנע מעשיית המצוה באמרו כי מן‬ ‫אילו ניתנה התורה פסק הלכה‪ .‬ומבאר עפ"י‬ ‫השמים עכבוהו‪ .‬רק אדרבה ישתדל בזריזות‬ ‫מה שכתב בישמח משה (פ' חוקת) לבאר מה‬ ‫ובשמירה יתירה לעשות ולקיים את התורה ואת‬ ‫שאמרו חכמינו ז"ל (גיטין מג‪ ).‬אין אדם על‬ ‫המצוה‪ ,‬וישכיל ויבין את זאת כי כל העיכובים‬ ‫דברי תורה אלא אם כן נכשל בהן‪ ,‬דהנה כלל‬ ‫העומדים לנגדו‪ ,‬אין תכליתם רק שעל ידם‬ ‫גדול הוא דכל דבר נתפעל מהפיכו‪ ,‬ואף דבר‬ ‫יתפעל מהפיכו‪ ,‬ויבא לשלימות יותר‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫שכאשר הוא לעצמו אין לו כוחות חזקים כל כך‪,‬‬ ‫מכל מקום בהפגשו עם מנגדו והפיכו מתפעל‬ ‫ולפי זה י"ל דהנה על איוב הלא העיד הכתוב‬ ‫הוא ביתר שאת ועוז בעוד כוחות‪ ,‬אשר אילו‬ ‫(איוב א ח) איש תם וישר ירא אלהים וסר‬ ‫היה נשאר כמות שהוא לא היו לו כל אלו‬ ‫מרע‪ ,‬וכאשר באו עליו היסורים היתה טענתו‬ ‫הכוחות‪ .‬ולכן על ידי המכשלה והטעות שהיה‬ ‫בפיו כי רוצה הוא לעבוד את ה' כאשר עם‬ ‫לו בלימודו נפעל מאוד כשמרגיש בו‪ ,‬ומגביר‬ ‫לבבו‪ ,‬ומדוע שלחו אליו יסורים וחליים רעים‬ ‫שכלו ובא לידי שלימות ההשגה‪ ,‬להיות שכל דבר‬ ‫המונעים בעדו מלעבוד את בוראו כראוי‪ .‬אך‬ ‫נתפעל מהפיכו‪ ,‬עכ"ד‪ .‬ולפי זה מבוארים דברי‬ ‫כאשר ראה 'בסכת בסכת בסכות' ג' פעמים‬ ‫הירושלמי 'אילו היתה התורה ניתנה חתיכה לא‬ ‫נתקררה דעתו‪ ,‬דהנה בגמרא (סוכה ו‪ ):‬איפליגו‬ ‫היה לרגל עמידה'‪ ,‬דהיינו שההכרח הוא‬ ‫רבנן ורבי שמעון בדין כמה דפנות צריכה‬ ‫שתנתן התורה פנים לכאן ולכאן‪ ,‬דעל ידי שיש‬ ‫הסוכה‪ ,‬וקא מיפלגי בפירוש הני ג' בסוכות אי‬ ‫פנים לכאן ולכאן‪ ,‬יתפעל מהפכיות ויגביר שכלו‬ ‫יש אם למקרא אי יש אם למסורת‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫יותר‪ ,‬ויתברר ההלכה לאמיתה‪ ,‬אך אם היתה‬ ‫ולכאורה קשה מדוע לא כתבה תורה בפירוש‬ ‫התורה ניתנה לא היתה לרגל עמידה‪ ,‬שלא היו‬ ‫מכמה דפנות יש לעשות הסוכה‪ ,‬אלא כתבה‬ ‫יכולים לברר ההלכה לאמיתה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫'בסכת בסכת בסכות'‪ ,‬שבזה שייך פלוגתא אי יש‬ ‫אם למקרא אי יש אם למסורת‪ .‬אך טעם הדבר‬ ‫ויסוד זה שכל דבר נתפעל מהפיכו נצרך מאוד‬ ‫הוא כנ"ל‪ ,‬שכל דבר נתפעל מהפיכו‪ ,‬דעל ידי‬ ‫לכך שיוכל האדם להחזיק מעמד נגד‬ ‫שיש פנים לכאן ולכאן‪ ,‬יתפעל מהפכיות ויגביר‬ ‫נסיונות היצר‪ ,‬ולא ימעדו קרסוליו‪ ,‬וכמו שכתב‬ ‫שכלו יותר‪ ,‬ובזה ישיג עומק אמיתת הדין‪,‬‬ ‫בקדושת יום טוב (פ' תזריע) בשם המפרשים‬ ‫וכאשר ראה זאת נתקררה דעתו כי זבה השכיל‬ ‫לבאר כוונת מאמרם (בר"ר פ"ט ס"ז) טוב זה יצר‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ב‬ ‫באגודה אחת‪ ,‬ורכוש מצרים בידם‪ ,‬דמבואר‬ ‫לדעת שכל היסורים המונעים בעדו מלהתקרב‬ ‫במדרש (במ"ר פ"כ סכ"ב) שאף שנצטוו מאת ה'‬ ‫אל בוראו‪ ,‬אינם כי אם שעל ידם יתפעל‬ ‫וישאלו איש מאת רעהו וכו'‪ ,‬לא היה בהם‬ ‫מהפיכו‪ ,‬ויתעלה במעלות רמות יותר‪.‬‬ ‫דלטורין שיגיד דבר זה להמצרים‪ ,‬וממילא היה‬ ‫בידם כחו של יעקב אבינו‪ ,‬ובכח זה נקרע הים‬ ‫לפניהם‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫והנה כתיב (ישעיה ד ו) וסוכה תהיה לצל יומם‬ ‫הסוכה מגינה על האדם בין‬ ‫בגשמיות ובין ברוחניות‬ ‫למחסה ולמסתור מזרם וממטר‪,‬‬ ‫ומבואר בספרים הקדושים הכוונה‪ ,‬שהסוכה‬ ‫כתב הטור (אורח חיים סימן תיז) בשם אחיו‬ ‫היא זכר לענני הכבוד (סוכה יא‪ ,).‬וענני הכבוד‬ ‫ה"ר יהודה ז"ל‪ ,‬שפסח הוא כנגד‬ ‫היו שמירה לכלל ישראל בגשמיות וברוחניות‪,‬‬ ‫אברהם‪ ,‬ושבועות כנגד יצחק‪ ,‬וסוכות‬ ‫בגשמיות ‪ -‬כמבואר במדרשי חכמינו ז"ל שהיה‬ ‫כנגד יעקב דכתיב (בראשית לג יז) ויעקב נסע‬ ‫הענן מגין עליהם מחיות רעות‪ ,‬וכל האויבים‬ ‫סכותה‪ .‬ויש להבין קישור חג הסוכות ליעקב‬ ‫שבאו להלחם עמהם לא היו יכולים לשלוט בהם‪,‬‬ ‫אבינו‪.‬‬ ‫וכדמצינו במלחמת עמלק שלא היה לו שום‬ ‫ונל"פ על פי מה שכתב בישמח משה (פ'‬ ‫שליטה רק באלו שפלטם הענן‪ ,‬וברוחניות ‪-‬‬ ‫בשלח) לפרש אמרם ז"ל הים ראה‬ ‫מבואר בספרים הקדושים שעל המדבר נאמר‬ ‫וינס‪ ,‬מה ראה ישראל באים ורכוש מצרים בידם‪,‬‬ ‫(דברים ח טו) מקום נחש שרף ועקרב‪ ,‬וזה מרמז‬ ‫ויש להבין מהו הלשון ראה ישרא"ל באים‪ ,‬ולא‬ ‫שכל כחות הקליפה היו שרויים במדבר‪ ,‬ובכח‬ ‫אמר בני ישראל‪ .‬אלא דהנה אמרו חז"ל (עיין‬ ‫ענני הכבוד לא היה לכל אלו שום שליטה על כלל‬ ‫תנחומא נצבים ס"א) אלמלי היו ישראל באגודה‬ ‫ישראל‪ ,‬ודייקא במקום הזה נתעלו למעלה‬ ‫אחת אין כל אומה ולשון יכולה לשלוט בהם‪,‬‬ ‫למעלה‪ ,‬וזכו לקבל את התורה‪ ,‬ומצות סוכה‬ ‫והענין דהנה יעקב אבינו הגיע לשלימות‬ ‫שהיא זכר לענני הכבוד‪ ,‬יש בה גם כן סגולה זו‪,‬‬ ‫המעולה ביותר ששייך‪ ,‬ולכן לא היה לשום אחד‬ ‫שהיא מחסה ומסתור מזרם וממטר‪ ,‬ושומרת‬ ‫שליטה עליו‪ ,‬כדכתיב (בראשית לב כט) כי שרית‬ ‫ומגינה על האדם בגשמיות וברוחניות‪.‬‬ ‫עם אלהים ועם אנשים‪ ,‬ואחר שנאסף אל עמיו‪,‬‬ ‫והרי כח זה שלא יהיה לשום כוחות הרע בגוף‬ ‫נתחלקו חלקי השלימות שלו לי"ב שבטים‪,‬‬ ‫ובנפש שום שליטה‪ ,‬הוא נובע ובא‬ ‫ומשם יתחלקו לששים רבוא נשמות ישראל‪,‬‬ ‫מיעקב אבינו‪ ,‬שהיו בו כל מיני שלימות‪ ,‬וכאשר‬ ‫שבכללם תמצא כל חלקי השלימות שהיו אצל‬ ‫יש כוחו אצל כלל ישראל אז אין כל אומה ולשון‬ ‫יעקב אבינו ישראל סבא‪ ,‬ולכן כאשר ישראל‬ ‫יכולה לשלוט בהן‪ ,‬ושפיר מובן שייכות חג‬ ‫באגודה אחת‪ ,‬ויש בהם כל חלקי השלימות של‬ ‫הסוכות אל יעקב אבינו‪ ,‬שכח זה שהיה אצל כלל‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬אין כל אומה ולשון יכולה לשלוט‬ ‫ישראל בענני הכבוד‪ ,‬וכיום במצות הסוכה‪ ,‬שיש‬ ‫בהם‪ ,‬ולכן אצל קריעת ים סוף ראה ישרא"ל‬ ‫הגנה ושמירה על כלל ישראל‪ ,‬מכל כחות הרע‪,‬‬ ‫באים‪ ,‬היינו כחו של יעקב אבינו ישראל סבא‪,‬‬ ‫שורשו ומקורו מיעקב אבינו ישראל סבא‪.‬‬ ‫מכיון שהיו באגודה אחת‪ ,‬והראיה לזה שהיו‬ ‫ג‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫לשמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫דכאשר האדם מסתכל על עצמו איך שהוא‬ ‫שמיני עצרת מורה ובא כי הקב"ה‬ ‫נראה בשפל המצב‪ ,‬וחושב בנפשו איך יתכן שאני‬ ‫נהנה ממעשינו הטובים‬ ‫בשפלות מצבי אעשה נחת רוח להשי"ת בקיום‬ ‫בפייט לשמיני עצרת‪ ,‬אמונים אשר נאספו‪,‬‬ ‫מצוותיו‪ ,‬בקריאת שמע ולבישת ציצית והנחת‬ ‫ברכות נכספו‪ ,‬גם קומתם כפפו‪,‬‬ ‫תפילין וכו'‪ ,‬מכל מקום עליו לידע דזהו‬ ‫דבר חנונם העדיפו‪ .‬וראוי להבין כוונת אומרו‬ ‫מיסודות האמונה‪ ,‬שעל האדם לידע ולהאמין‬ ‫אמוני"ם אשר נאספו‪ ,‬מדוע קורא הפייטן לבני‬ ‫שבאיזה מצב בו הוא שרוי יש לו להשי"ת נחת‬ ‫ישראל המתאספים ביום שמיני עצרת בבית‬ ‫רוח ממעשי המצוות שלו‪ .‬וזאת היא‪ ,‬מכח מה‬ ‫הכנסת בשם אמונים דייקא‪.‬‬ ‫שבחר ה' בעמו ישראל באהבה‪ ,‬וכמו שאומרים‬ ‫ואפ"ל על פי מה דאיתא במדרש (ילקו"ש‬ ‫בתפלות החג‪ ,‬אתה בחרתנו מכל העמים אהבת‬ ‫פנחס רמז תשפב) בענין שמיני עצרת‪,‬‬ ‫אותנו ורצית בנו‪ ,‬דאילו גוי אף אם ילבוש ציצית‬ ‫משל למלך שבאת לו שמחה‪ ,‬כל שבעת ימי‬ ‫ויניח תפילין ויקיים מצוות התורה‪ ,‬לא עשה‬ ‫המשתה אמר המלך לבנו יודע אני שכל שבעת‬ ‫ולא כלום‪ ,‬אך אם יהודי ילבוש ציצית ויקיים את‬ ‫ימי המשתה היית טורח עם האורחים‪ ,‬עכשיו‬ ‫מצוות ה'‪ ,‬גורם בזה נחת רוח נפלא להשי"ת‪,‬‬ ‫אני ואתה נשמח יום אחד‪ ,‬כך כל שבעת ימי‬ ‫ומרעיש את כל העולמות למעלה‪ .‬ונודע מה‬ ‫החג ישראל עסוקין בקרבנותיהן של אומות‬ ‫שכתב בספה"ק קדושת לוי (לפורים‪ ,‬קדושה‬ ‫העולם‪ ,‬וכיון שיצאו שבעת ימי החג אמר‬ ‫שלישית) דאם מתייאש האדם את עצמו ואומר‬ ‫הקב"ה לישראל אני ואתם נשמח יחד‪ .‬וכן‬ ‫שאין להקב"ה נחת רוח במעשיו‪ ,‬הגם שיהיה‬ ‫פירש"י בשינוי קצת‪ ,‬על הפסוק (במדבר כט לה)‬ ‫סובר שהוא עניו ושפל ברך‪ ,‬אם מתייאש את‬ ‫ביום השמיני עצרת תהיה לכם‪ ,‬לפי שכל ימות‬ ‫עצמו ואומר שאין להקב"ה נחת רוח בתחתונים‪,‬‬ ‫הרגל הקריבו כנגד שבעים אומות‪ ,‬וכשבאין‬ ‫אין זה נקרא עניו ושפל ברך‪ ,‬אדרבה הוא נוטה‬ ‫ללכת אמר להם המקום בבקשה מכם עשו לי‬ ‫קצת למינות‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫סעודה קטנה כדי שאהנה מכם‪ ,‬קשה עלי‬ ‫פרידתכם‪.‬‬ ‫והנה על ענין זה צריכים לאמונה למעלה מן‬ ‫וחזינן מהכא דבשמיני עצרת אומר הקב"ה‬ ‫השכל‪ ,‬דמצד השכל יעלה על לב אדם‬ ‫לישראל בבקשה מכם עשו לי סעודה‬ ‫איך יתכן שאיש פחות שפל ונבזה כמוני יגרום‬ ‫קטנה כדי שאהנה מכם‪ ,‬והיינו שהשי"ת מודיע‬ ‫במעשיו נחת רוח להשי"ת‪ ,‬וכמו שאומרים כל‬ ‫לכלל ישראל שהוא נהנה מהם‪ ,‬מהמצוות‬ ‫המלעיגים בעבודת השי"ת‪ ,‬אכן בדורות‬ ‫ומעשים טובים שהם מקיימים‪ ,‬והיינו כדי‬ ‫הראשונים היתה חשיבות לעבודת ה'‪ ,‬שהיתה‬ ‫שאהנה מכם‪.‬‬ ‫בדרגה גבוהה ונעלה עד מאוד‪ ,‬אך כיום‬ ‫בשפלות הדורות‪ ,‬איזה ערך יש כלל למעשי‬ ‫ובדבר זה על האדם להאמין באמונה שלימה‪,‬‬ ‫המצוות‪ ,‬והלא הם ממילא בדרגה חלושה עד‬ ‫שהשי"ת יש לו נחת רוח מן המצוות‬ ‫מאוד‪ .‬אך לזה צריכים להתאזר באמונה למעלה‬ ‫ומעשים טובים שהוא עושה ומקיים‪ ,‬ואף‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫ואמונה זו הרי היא אמונה למעלה מן השכל‪,‬‬ ‫מן השכל‪ ,‬שזהו רצונו ית"ש‪ ,‬שיש לו נחת רוח‬ ‫דמצד השכל אין מובן איך יתכן דבר כזה‪ ,‬ולכן‬ ‫ממעשינו‪ ,‬ושעל ידי מעשינו אנו יושפעו כל‬ ‫ברכות נכספו‪ ,‬שיושפע עליהם שפע כל טוב‬ ‫ההשפעות טובות לעולם הזה‪ ,‬ויגרמו כל‬ ‫וברכה‪ ,‬בכח האמונה שלמעלה מן השכל זו‪.‬‬ ‫התיקונים ויחודים בעולמות העליונים‪ ,‬אף‬ ‫שאין אתנו יודע עד מה‪ ,‬ובאם האדם אומר‬ ‫ולזה אמר גם קומתם כפפו‪ ,‬דאף שהם‬ ‫שאין להקב"ה חפץ במעשי התחתונים הרי הוא‬ ‫יודעים את שפלות מצבם‪ ,‬איך שקומתם‬ ‫קרוב למינות‪.‬‬ ‫כפפה‪ ,‬עם כל זה‪ ,‬דבר חנונם העדיפו‪ ,‬הרבו‬ ‫להעתיר ולשפוך שיח לפניו ית"ש במשך ימי‬ ‫ובזה מובן כוונת הפייט אמוני"ם אשר‬ ‫הרחמים והרצון‪ ,‬בכח אמונתם דבאיזה מצב‬ ‫נאספו‪ ,‬דהנה בשמיני עצרת אומר‬ ‫שהם שרוים מצפה השי"ת לתפלתם‪ ,‬ויש לו‬ ‫השי"ת לעמו ישראל אני ואתם נשמח יחד‪ ,‬עשו‬ ‫הנאה מקיום המצוות שלהם‪.‬‬ ‫לי סעודה קטנה כדי שאהנה מכם‪ ,‬והיינו‬ ‫שהשי"ת נהנה ממעשי המצוות שאנו עושים‬ ‫ומקיימים‪ ,‬ולדבר זה נצרך אמונה למעלה מן‬ ‫השכל‪ ,‬ולכן קורא הפייטן לאלו הנאספים בבית‬ ‫ענין ההקפות שאנו מגלים שכל בקשותינו‬ ‫הכנסת ביום שמיני עצרת אמוני"ם אשר‬ ‫ומשאלותינו הוא בעבור התורה ורצון ה'‬ ‫נאספו‪ ,‬שביום זה ישנה הוכחה יתירה בבואם‬ ‫מנהג ישראל תורה לרקד ולרנן סביב ספרי‬ ‫לבית ה' על אמונתם השלימה‪ ,‬אף בדברים‬ ‫התורה בעת ההקפות ביום שמחת‬ ‫שהם למעלה מן השכל‪ ,‬שבזה הם מוכיחים‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫שהם מאמינים שהשי"ת נהנה ממעשי המצוות‬ ‫וי"ל בטעמא דמילתא‪ ,‬על פי מה שכתב‬ ‫של בני ישראל‪ ,‬מקריאת שמע ותפלה וכל‬ ‫בייטב פנים (מאמר אבני זכרון אות יב)‬ ‫עמידה בנסיון‪ ,‬שבכל זה גורמים נחת רוח‬ ‫לבאר מה שנאמר אצל אברהם אבינו בברית בין‬ ‫להבורא ית"ש‪.‬‬ ‫הבתרים (בראשית טו י) ויקח לו את כל אלה‬ ‫וממשיך ואומר ברכות נכספו‪ ,‬דהנה כתב‬ ‫ויבתר אותם בתוך‪ .‬דהנה בזוהר הקדוש (פקודי‬ ‫בייטב פנים (מאמר שמחת הרגל‬ ‫רכא‪ ).‬מבואר כי הסטרא אחרא נקראת אלה‪,‬‬ ‫אות א) כי יום שמיני עצרת שבו מברכים ברכת‬ ‫דכתיב (שמות לב ד) אלה אלהיך‪ ,‬אבל סטרא‬ ‫גשם‪ ,‬הזמן גרמא להשפיע בו השפעות גשמיות‬ ‫דקדושה נקראת זה‪ ,‬וכמו שכתוב (ויקרא ט ו) זה‬ ‫ופרנסה‪ ,‬עכ"ד‪ .‬והנה אמרו חז"ל (הובא בישמח‬ ‫הדבר אשר צוה ה' תעשו‪ .‬וטעם הדבר כי‬ ‫משה פ' מטות) אין ישראל ניזונין אלא בזכות‬ ‫הסטרא דקדושה אין לה אלא תכלית אחת והיא‬ ‫האמונה‪ .‬וידוע שהעיקר מעלת הרבותא של‬ ‫רצון ה'‪ ,‬אך הסטרא אחרא נקראת אל"ה‪ ,‬כי‬ ‫האמונה‪ ,‬היא האמונה שלמעלה מן השכל‪ .‬ולכן‬ ‫יש לה רצונות גשמיות הרבה‪.‬‬ ‫בכח זה‪ ,‬אמוני"ם אשר נאספו‪ ,‬שכלל ישראל‬ ‫והנה המחשבות לא נגלו למלאכים‪ ,‬ולכן כאשר‬ ‫שנאספו לבית ה' ביום שמיני עצרת בחוזק‬ ‫היו מסתכלים על אברהם היה אפשר‬ ‫אמונתם‪ ,‬שהם מאמינים שכל מצוה ומצוה שהם‬ ‫להם לידמות שאברהם היה לו רצונות רבים‪ ,‬כי‬ ‫מקיימים הם גורמים בזה נחת רוח להשי"ת‪,‬‬ ‫ה‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫כי אין הטענה אמורה אלא כשהחיי והמזוני הם‬ ‫כשהיה רעב בארץ כתיב (בראשית יב י) וירד‬ ‫כתכלית בפני עצמם‪ ,‬אבל בימים הקדושים‬ ‫אברם מצרימה‪ ,‬ואחר זה נאמר (שם טו ב)‬ ‫מעמיד האדם את עצמו‪ ,‬שמה שנצרך לפרנסה‬ ‫ויאמר אברם ה' אלהים מה תתן לי ואנכי הולך‬ ‫ושפע גשמי וכל עניניו הוא‪ ,‬משום שעל ידם‬ ‫ערירי‪ ,‬ואם כן היה אפשר לסבור שהיו לו‬ ‫יוכל למלאות את רצון קונו‪ ,‬ולהעמיד בית נאמן‬ ‫רצונות הרבה חלילה בבחינת אלה‪ .‬אך לזה כתיב‬ ‫לה'‪ ,‬וכל מה שנצרך לאדם סובב הולך סביב‬ ‫ויקח לו את כל אל"ה‪ ,‬שלקח אל כל אלו הדברים‬ ‫נקודה פנימית זו‪ ,‬אשר כח זה העמיד אברהם‬ ‫שהיה נדמה לעינים שהיו לו בכך רצונות שונים‪,‬‬ ‫אבינו בזה שויקח לו את כל אלה ויבתר אותם‬ ‫ויבתר אותם בתוך‪ ,‬היינו בתוך שבהן‪ ,‬והיינו‬ ‫בתוך‪ ,‬ובכח זה יכול האדם לזכות לכל השפע‪,‬‬ ‫שהורה שכל מה שביקש וכל מה שעשה לא היו‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫רצונות שונים‪ ,‬אלא היה בהם תכלית אחד‪ ,‬כי‬ ‫והנה איתא בספרים הקדושים שכל התפלות‬ ‫הנקודה הפנימית שבכל מעשיו ורצונותיו היתה‬ ‫שהתפללו בימים הקדושים עולים‬ ‫עשיית רצונו יתברך‪ ,‬שביקש בנים כדי שיעמיד‬ ‫למרום בימים אלו הושענא רבא ושמיני עצרת‪.‬‬ ‫את יצחק אבינו ודורותיו אחריו‪ ,‬וכמו שכתוב‬ ‫אמנם איך מתעלות תפלות אלו‪ ,‬שנוושע על ידן‬ ‫(שם יח יט) כי ידעתיו למען אשר יצוה את בניו‬ ‫בכל טוב סלה‪ ,‬זהו בכח הריקודים לכבודה של‬ ‫ואת ביתו אחריו ושמרו דרך ה'‪ ,‬וכן מה שירד‬ ‫תורה‪ ,‬שרוקדים ומסבבים סביב התורה‬ ‫למצרים בעת הרעב‪ ,‬הכל היה למען הרבות‬ ‫הקדושה‪ ,‬והתורה הקדושה עומדת באמצע‪,‬‬ ‫כבוד שמים בעולם‪ .‬וזה הורה אברהם אבינו‬ ‫שבכך מביעים אנו שנקודה הפנימית של כל‬ ‫במה שלקח לו את כל אל"ה‪ ,‬היינו הרצונות‬ ‫בקשותינו היא התורה הקדושה‪ ,‬שכל מה שאנו‬ ‫השונים שהיו לו‪ ,‬ויבתר אותם בתוך‪ ,‬שתכלית‬ ‫רוצים‪ ,‬וכל מה שאנו צריכים הכל הוא בשביל‬ ‫אחת להם והנקודה הפנימית שבכל אלו היא‬ ‫רצון ה'‪ ,‬כי הכל סובב הולך סביב התורה‬ ‫עשיית רצונו יתברך‪.‬‬ ‫הקדושה‪ .‬וזהו הרמז במה שמסבבים עצמם‬ ‫ובזה מתורצת תלונת הזוהר הקדוש (תקוני‬ ‫סביב הספר תורה‪ ,‬שבא לרמז שכל הבקשות‬ ‫זוהר תקון ו כב‪ ).‬איש לדרכו פונה‬ ‫והתפלות הכל סובב והולך סביב התורה‬ ‫בעסקין דלהון‪ ,‬צווחין ככלבין הב הב‪ ,‬הב לנא‬ ‫הקדושה‪ ,‬ותכלית הכל היא למען התורה‬ ‫חיי הב לנא מזוני‪ .‬ולכאורה קשה שהרי חכמינו‬ ‫הקדושהובכח זה עולים התפלות למעלה‬ ‫ז"ל תקנו לנו להתפלל על כל אלו‪ ,‬זכרנו לחיים‬ ‫ויקובלו תפלותינו לרחמים ולרצון‪.‬‬ ‫כתבנו לחיים וכדומה‪ .‬אמנם התירוץ לזה היא‪,‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫ביאורי ענינים‬ ‫בעבודת המועדים‬ ‫עבודת החיים‬ ‫מאמר‬ ‫ושמחתם לפני‬ ‫ה' אלקיכם‬ ‫בחג הסוכות מתחדש הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‬ ‫מצות ניסוך המים‪ ,‬ומצוה זו היו מקיימים‬ ‫בחג הסוכות חזרו וקלטו‬ ‫בששון ושמחה עצומה‪ ,‬כמו שהאריכו‬ ‫ענני הכבוד את ישראל‬ ‫חכמינו ז"ל בתיאור השמחה שהיה אז בבית‬ ‫המקדש‪ ,‬עד כדי שאמרו (סוכה נא‪' ):‬מי שלא‬ ‫הנה שונה הוא מועד חג הסוכות משאר‬ ‫ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה‬ ‫החגים ומועדים שנתן הקב"ה‬ ‫מימיו'‪ ,‬וחכמינו ז"ל (שם מח‪ ):‬אסמכוה‬ ‫לישראל‪ ,‬שנקרא החג הזה בשם 'זמן‬ ‫אקרא (ישעיה יב ג) 'ושאבתם מים בששון‬ ‫שמחתינו' מה שלא מצינו כן בשום יום טוב‪,‬‬ ‫ממעיני הישועה'‪ .‬ויש להבין מהו הענין‬ ‫ובתוה"ק כתיב (דברים טז יג) 'חג הסוכות‬ ‫בגודל השמחה שהיה בקיום מצוה זו‪.‬‬ ‫תעשה לך באספך מגרנך ומיקבך‪ ,‬ושמחת‬ ‫בחגך אתה ובנך ובתך ועבדך ואמתך וגו'‪,‬‬ ‫ונראה ביאור הענין על פי מה שכתב בחתם‬ ‫והיית אך שמח'‪ ,‬ולא מצינו כן בשום יום‬ ‫סופר (דרשות ח"א דף כט) לבאר מה‬ ‫טוב שנכפל בו חיוב השמחה בתורה כמו‬ ‫ענין חג הסוכות שהוא זכר לענני הכבוד‬ ‫בחג הסכות‪ ,‬כי בחג השבועות נאמר רק פעם‬ ‫דייקא בימים אלו בחודש תשרי‪ ,‬שהרי ענני‬ ‫אחד 'ושמחת לפני ה' אלקיך'‪ ,‬ובחג הפסח‬ ‫הכבוד היו תמיד עם כלל ישראל בכל השנה‬ ‫לא נאמר כלל שמחה בתורה‪ .‬והענין טעון‬ ‫כולה‪ ,‬מעת שיצאו מארץ מצרים וכדכתיב‬ ‫ביאור מפני מה יש בחג הסוכות חיוב שמחה‬ ‫(שמות יג כא) וה' הולך לפניהם יומם בעמוד‬ ‫כזו שאין בשום יום טוב‪.‬‬ ‫ענן לנחותם הדרך‪ ,‬ואם כן יותר מן הראוי‬ ‫לעשות הזכר לזה בחודש ניסן שהוא זמן‬ ‫גם יש להתבונן דהנה בזמן שבית המקדש‬ ‫יציאת מצרים‪ ,‬וכמו שנתקשה בזה הטור‬ ‫היה קיים היו מקיימים בחג הסוכות את‬ ‫ז‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫המשך מצוה זו היא שבעת ימים דייקא‪ ,‬לפי‬ ‫(סימן תרכה)‪ .‬אלא דהנה כאשר חטאו ישראל‬ ‫שבחופה יש שבעת ימי המשתה‪ ,‬וכמו כן‬ ‫בעגל פלטו אותם ענני הכבוד‪ ,‬וכאשר‬ ‫בהסוכה שהיא זכר לענני הכבוד שהיתה‬ ‫נתרצה הקב"ה לישראל בשמחה ואמר‬ ‫החופה שבה קנה השי"ת את כלל ישראל‪,‬‬ ‫למשה סלחתי כדברך היה זה ביום הכיפורים‪,‬‬ ‫יש שבעת ימים‪ ,‬שהם כנגד שבעת ימי‬ ‫ולמחרתו ירד משה מן ההר וצוה את ישראל‬ ‫המשתה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫על נדבת המשכן‪ ,‬שהיה לכפר על חטא‬ ‫העגל‪ ,‬ובני ישראל הביאו אליו נדבה בבוקר‬ ‫ולפי זה מובן היטב מדוע כאשר חטאו‬ ‫בבוקר‪ ,‬עד ליל א' דסוכות שאז העבירו קול‬ ‫ישראל בעגל פלטו אותם ענני הכבוד‪,‬‬ ‫במחנה איש ואשה אל יעשו עוד מלאכה‪,‬‬ ‫כי אמרו חז"ל (שמו"ר פמ"ו ס"א) שלכן שיבר‬ ‫ואז כשנגמרה נדבת המשכן‪ ,‬היה גמר סליחת‬ ‫משה את הלוחות אחר שחטאו ישראל‬ ‫יום הכיפורים‪ ,‬וקלט הענן אותן שכבר פלט‪.‬‬ ‫בעגל‪ ,‬שאמר 'מוטב ידונו כפנויה ולא כאשת‬ ‫נמצא שביום ט"ו תשרי חזרו ענני הכבוד‬ ‫איש'‪ .‬ומכיון שלא היו הלוחות שהם‬ ‫לישראל‪ ,‬שחזר וקלטם הענן‪ ,‬ולכן שפיר‬ ‫הקידושין בין ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬אם‬ ‫עושים זכר לענני הכבוד דייקא בימים אלו‪,‬‬ ‫כן אין כאן מקום לחופה‪ ,‬לכן פלטו אותם‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫ענני הכבוד‪ ,‬אך כאשר נתרצה השי"ת‬ ‫לישראל ביום הכיפורים ומחל להם על חטא‬ ‫העגל‪ ,‬ונתן להם לוחות שניות‪ ,‬אז היו שוב‬ ‫ויש להוסיף עוד בביאור דבריו הקדושים‪,‬‬ ‫הקידושין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫על פי מה שכתב בספה"ק צבי לצדיק‬ ‫וכמו שאמרו חז"ל (תענית כו‪' ):‬ביום חתונתו‬ ‫(מאמר חג הסוכות מאמר ג' אושפיזא דאברהם)‬ ‫זה מתן תורה'‪ ,‬ופירש"י 'יום הכיפורים‬ ‫לבאר מדוע חג הסוכות הוא שבעת ימים‪,‬‬ ‫שניתנו בו לוחות אחרונות'‪ .‬וכיון שאז היו‬ ‫דבשלמא בחג הפסח היתה המשך היציאה‬ ‫הקידושין‪ ,‬חזרו ענני הכבוד וקלטו אותם‬ ‫בעצם שבעת ימים‪ ,‬כי עיקר היציאה‬ ‫שהוא קנין החופה של השי"ת בעמו ישראל‪.‬‬ ‫והישועה היתה בשעת קריעת ים סוף‪ ,‬לכן‬ ‫הוא חג לה' שבעת ימים‪ ,‬אבל מצות סוכה‬ ‫בכל שנה ושנה בכח תשובת ישראל‬ ‫שהוא לזכר ענני הכבוד‪ ,‬הלא ענני הכבוד‬ ‫בימים הנוראים מתחדש הנישואין‬ ‫היו ארבעים שנה במדבר‪ ,‬ואם כן מדוע‬ ‫שבין ישראל לאביהם שבשמים‬ ‫המצוה הבאה לזכר ענני הכבוד הוא שבעת‬ ‫ימים דייקא‪ .‬אך יבואר דהנה כתיב (הושע ב‬ ‫והנה בכל שנה ושנה יש מחדש את חג‬ ‫כא) 'וארשתיך לי לעולם'‪ ,‬שכנסת ישראל‬ ‫הסוכות שבעת ימים‪ ,‬שהוא לזכר ענני‬ ‫היא ארוסה להקב"ה‪ ,‬והיא כלה קרואה‬ ‫הכבוד שהם קנין החופה של השי"ת בעמו‬ ‫בנעימה‪ ,‬וכלל ישראל נקנית להקב"ה בחופה‬ ‫ישראל‪ ,‬ושבעת הימים הם כנגד שבעת ימי‬ ‫וקידושין‪ ,‬וכתבו בעלי הדרשנים דהקידושין‬ ‫המשתה‪ ,‬ולכאורה טעמא בעי שהרי קידושיו‬ ‫היו בשני לוחות הברית‪ ,‬והחופה היתה בענני‬ ‫של השי"ת בעמו ישראל קיימים לעד‬ ‫הכבוד שהכניס שם השי"ת את כלל ישראל‪.‬‬ ‫ולעולמים‪ ,‬ואם כן מדוע נצרך בכל שנה‬ ‫ולכן לפי שמצות סוכה הוא זכר לענני הכבוד‬ ‫ושנה לחוג מחדש את חג הסוכות שבעת‬ ‫שהיה כעין החופה‪ ,‬ממילא מובן מדוע‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫דמהימנותא'‪ ,‬דאחר עבור ימי התשובה ראש‬ ‫ימים‪ ,‬שענינה קנין החופה ושבעת ימי‬ ‫השנה ויום הכיפורים נתן השי"ת לישראל‬ ‫המשתה של הנישואין שבין ישראל לאביהם‬ ‫מצות סוכה זכר לענני הכבוד בכדי שיהיו‬ ‫שבשמים‪ .‬ויש לבאר על פי מה שאמרו חז"ל‬ ‫ישראל בטוחים ומאמינים אשר השי"ת‬ ‫(יומא פו‪' ):‬דרש ריש לקיש גדולה תשובה‬ ‫יקבלם בתשובה שלימה‪ ,‬על כן נקרא מצות‬ ‫שדוחה לא תעשה שבתורה‪ ,‬שנאמר (ירמיה ג‬ ‫סוכה צילא דמהימנותא‪ ,‬אמונת אומן אשר‬ ‫א) הן ישלח איש את אשתו והלכה והיתה‬ ‫השי"ת מקבלנו בתשובה שלימה‪ ,‬עיי"ש לפי‬ ‫לאיש אחר הישוב אליה עוד‪ ,‬הלא חנוף‬ ‫דרכו‪ .‬ולדרכינו מובן הדבר היטב שהרי‬ ‫תחנף הארץ ההיא ואת זנית רעים רבים ושוב‬ ‫הסוכה היא לזכר ענני הכבוד שהיתה קנין‬ ‫אלי נאום ה''‪ .‬ואף שבעצם באמת לא שייך‬ ‫החופה של השי"ת בכנסת ישראל‪ ,‬וענין חג‬ ‫גירושין בין ישראל לאביהם שבשמים כמו‬ ‫הסוכות שבעת ימים לאחר ימי ראש השנה‬ ‫שהאריך בספה"ק בני יששכר (תמוז אב מאמר‬ ‫ויום הכיפורים‪ ,‬הרי מורה על כך שאף אם על‬ ‫ה נחמה ב אות ח)‪ ,‬מכל מקום על ידי החטאים‬ ‫ידי החטאים ח"ו היה בחינה של גירושין בין‬ ‫אפשר שיהיה כלפי חוץ בחינה של גירושין‬ ‫השי"ת לכנסת ישראל‪ ,‬מכל מקום על ידי‬ ‫ח"ו‪ ,‬שיש הסתר פניו ית"ש‪ ,‬ואין רואים במו‬ ‫התשובה שעשו בימים אלו‪ ,‬מתחדש מחדש‬ ‫עינים גודל אהבתו של השי"ת לעמו ישראל‪,‬‬ ‫בחג הסוכות הנישואין שבין ישראל לאביהם‬ ‫אך על ידי התשובה מתחדש הנישואין שבין‬ ‫שבשמים‪ ,‬ולכן חוגים את חג ה' שבעת ימים‪,‬‬ ‫ישראל לאביהם שבשמים‪.‬‬ ‫נגד שבעת ימי המשתה של חתן וכלה‪ ,‬ולכן‬ ‫מצוה זו מורה על האמונה שקיבלנו השי"ת‬ ‫ולכן בכל שנה ושנה אחר ראש השנה ויום‬ ‫בתשובה שלימה לפניו‪ ,‬וחידש את נישואיו‬ ‫הכיפורים‪ ,‬שאז שבים ישראל בתשובה‬ ‫עמנו‪.‬‬ ‫לפניו ית"ש‪ ,‬יש חג הסוכות שבעת ימים‪,‬‬ ‫שהוא זכר לענני הכבוד שהיתה החופה שבה‬ ‫קנה השי"ת את עמו ישראל‪ ,‬להורות כי בכל‬ ‫ובזה יש ליתן טעם למה שכתב האריז"ל‬ ‫שנה ושנה אף אם נפסק ח"ו על ידי החטאים‬ ‫(פרי עץ חיים שער חג הסוכות פ"ג) דבערב‬ ‫הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫סוכות יש להרבות בצדקה‪ .‬ואפ"ל על דרך‬ ‫מכל מקום כאשר ישראל שבים בתשובה‬ ‫שכתב בספה"ק בני יששכר (תשרי מאמר י‬ ‫בראש השנה ויום הכיפורים נתחדש מחדש‬ ‫אות לד) לבאר דברי האריז"ל‪ ,‬דבמצות‬ ‫הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫הצדקה אף על גודל הסגולה שבזה‪ ,‬ככתוב‬ ‫ויש בכל שנה ושנה שבעת ימים שהם כמו‬ ‫(מלאכי ג י) ובחנוני נא בזאת אמר ה' אם‬ ‫שבעת ימי המשתה של חתן וכלה‪ ,‬כי בכל‬ ‫אפתח לכם ארובות השמים והריקותי לכם‬ ‫שנה ושנה נתחדש מחדש בחג הסוכות‬ ‫ברכה עד בלי די‪ ,‬הכלל ישראל אף שהשי"ת‬ ‫הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‬ ‫מאחר הטובה אינם מהרהרים ומקיימים‬ ‫על ידי התשובה‪.‬‬ ‫נדרם ודבריהם וצדקתם עומדת לעד‪ ,‬אף‬ ‫שלא נתקיים התנאי‪ ,‬עיי"ש לדרכו‪ .‬ולדרכינו‬ ‫ונבין בזה מה שכתב בספה"ק בני יששכר‬ ‫י"ל בזה‪ ,‬דהנה קיימא לן (יבמות קז‪ ).‬אין תנאי‬ ‫(תשרי מאמר י אות יז) שעל כן נקרא‬ ‫בחופה‪ ,‬וההפלא"ה (עיין הפלא"ה כתובות ז‪):‬‬ ‫מצות סוכה בזוהר הקדוש (ח"ג דף קג‪' ).‬צילא‬ ‫ט‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫נקיים את חג הסוכות שבעת ימים‪' ,‬והיית אך‬ ‫למד כן אף לגבי הנישואין שבין ישראל‬ ‫שמח'‪ ,‬אזי תזכה לזמן המקווה אשר לא‬ ‫לאביהם שבשמים‪ ,‬דלא שייך כאן חזרה‬ ‫תצטרך אז לששון רק לשמחה‪ ,‬כי יושלם‬ ‫משום איזה תנאי‪ ,‬אלא הנישואין שריר וקיים‬ ‫מאווייך ותאמר זה ה' קוינו לו נגילה‬ ‫לעולם ועד‪ .‬ולפי זה י"ל דבזה שכלל ישראל‬ ‫ונשמחה בישועתו‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫מקיימים את מצות הצדקה אף מבלי‬ ‫שנתקיים התנאי‪ ,‬מעוררים בזה למעלה שאין‬ ‫ולכאורה דבריו הקדושים טעונים ביאור‪,‬‬ ‫תנאי בחופה‪ ,‬והנישואין שבין ישראל‬ ‫דמה שייכות יש להקיווי והצפיה‬ ‫לאביהם שבשמים יהיה קיים לעד‪ ,‬ולכן יש‬ ‫לגאולה העתידה שנעלה בציון ברנה‪ ,‬לחג‬ ‫להרבות בצדקה בערב סוכות‪ ,‬שחג הסוכות‬ ‫הסוכות‪ ,‬שמחוייבין אנחנו להתנהג בששון‬ ‫הוא הזמן שבו מתחדש הנישואין שבין‬ ‫אל הישועה המקווה לנו‪ ,‬אך לדרכינו יובן‪,‬‬ ‫ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬שלא יהיה שום‬ ‫דהנה כתב בבינה לעתים (דרוש מב) לפרש‬ ‫תנאי מעכב בנישואין אלו‪ ,‬בכח שכלל‬ ‫הפסוקים (תהלים קל ו‪-‬ז) 'נפשי לה' משומרים‬ ‫ישראל מקיימים את מצוות ה' אף מבלי‬ ‫לבוקר שומרים לבוקר‪ ,‬יחל ישראל אל ה' כי‬ ‫תנאי‪.‬‬ ‫עם ה' החסד והרבה עמו פדות'‪ ,‬על פי מה‬ ‫דקיימא לן (כתובות מו‪ ):‬שהבעל חייב לפדות‬ ‫בחג הסוכות מתעורר התקוה‬ ‫את אשתו‪ ,‬שתקנו פרקונה תחת פירות (שם‬ ‫והציפיה לגאולה השלימה‬ ‫מז‪ ,):‬אם כן בדין הוא שהקב"ה יבוא ויגאלנו‪,‬‬ ‫כדין הבעל לאשתו כביכול‪ .‬אבל באמת‬ ‫ועוד כתב בספה"ק בני יששכר (שם אות כג)‬ ‫קיימא לן (שם נב‪ ).‬פעם אחת פודה אבל לא‬ ‫לפרש כוונת מאמר הכתוב (דברים טז‬ ‫שתי פעמים‪ ,‬וכבר גאלנו השי"ת מגלות‬ ‫טו) 'והיית אך שמח'‪ ,‬דהנה ששון ושמחה‪,‬‬ ‫מצרים‪ ,‬אם כן אינו מחוייב עוד לגאלנו‪ ,‬ועל‬ ‫שניהם לשון שמחה הם‪ ,‬אבל ששון הוא על‬ ‫כרחך צריך לומר דגאולה העתידה תהיה רק‬ ‫העתיד‪ ,‬מה שהאדם מתענג ושש על דבר‬ ‫מכח חסדי השי"ת‪ .‬וזה שאמר 'נפשי לה'‬ ‫המקווה כשהוא יודע שיבוא לו איזה ישועה‬ ‫משומרים לבוקר שומרים לבוקר'‪ ,‬דהגאולה‬ ‫וטובה‪ ,‬ושמחה היא על העבר‪ ,‬כשמגיע‬ ‫נקראת בוקר‪ ,‬ואני שומר ומצפה לשתי‬ ‫לאדם איזה דבר אשר השתוקק לזה‪ ,‬והנה‬ ‫גאולות ושתי פדיונות‪ ,‬שאף שכבר גאלנו‬ ‫כעת בזמן שמחתינו הגם שהשמחה היא על‬ ‫ממצרים יגאלנו שנית עוד‪ ,‬והגם שאינו‬ ‫הטובה שכבר באה שהשי"ת מחל לנו ביום‬ ‫מחוייב לפדות שתי פעמים‪ ,‬עם כל זה 'יחל‬ ‫הכיפורים על כל עוונותינו‪ ,‬עם כל זה‬ ‫ישראל אל ה' כי עם ה' החסד'‪ ,‬לפנים‬ ‫מחוייבין אנחנו גם כן להתנהג בששון אל‬ ‫משורת הדין‪ ,‬על כן 'והרבה עמו פדות'‪ ,‬שתי‬ ‫הישועה המקווה לנו במהרה עת אשר נבוא‬ ‫פעמים‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫לציון ברנה ושמחת עולם על ראשינו‪ ,‬על כן‬ ‫בשמחת בית השואבה נאמר (ישעיה יב ג)‬ ‫אמנם בספה"ק ייטב לב (פ' בא עה"פ החודש‬ ‫'ושאבתם מים בששון'‪ ,‬כי מחוייבין גם כן‬ ‫הזה לכם אות ג) כתב על דבריו‪ ,‬דלא‬ ‫בששון‪ ,‬כי עדיין לא נגמר שמחת עולם עד‬ ‫ניחא למארייהו דנימא הכי‪ ,‬שתהא גאולה‬ ‫אשר יבוא יום המקווה לה' ותהיה שמחה‬ ‫העתידה רק מצד החסד ולא מצד הדין‪,‬‬ ‫שלימה‪ .‬והבורא ית"ש הבטיחנו דכאשר‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫ובזה אפשר לפרש כוונת הכתוב‪' ,‬למען‬ ‫ובצפייתנו צפינו שיגאלנו ה' מכח שורת הדין‬ ‫ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי‬ ‫ולא מצד מידת החסד‪ .‬על כן נראה דדין גמור‬ ‫את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים'‪,‬‬ ‫הוא שהשי"ת צריך לגאלנו גאולה שלימה‬ ‫וכבר הקשו המפרשים דמה הצורך לומר‬ ‫כדין הבעל לאשתו‪ ,‬אף שכבר גאלנו וגאל את‬ ‫שענני הכבוד היו 'בהוציאי אותם מארץ‬ ‫אבותינו ממצרים והרי הבעל אינו מחויב‬ ‫מצרים'‪ .‬אך לפי דרכינו שענני הכבוד היו‬ ‫לפדות כי אם פעם אחת‪ ,‬הכא שאני‪ ,‬כי בשעה‬ ‫קנין החופה שבה היו הנישואין שבין ישראל‬ ‫שהוציאנו ממצרים לא היתה עדיין כנסת‬ ‫לאביהם שבשמים‪ ,‬יש לומר דבא הכתוב‬ ‫ישראל נשואה לבעל כביכול‪ ,‬כי היה אז קודם‬ ‫לחזק לבב בני ישראל בדורות הבאים‪ ,‬שלא‬ ‫מתן תורה שאז קידש אותנו ואז היה‬ ‫יעלה על לבם לומר דאף שכנסת ישראל‬ ‫הנישואין‪ ,‬לכן לא היתה יציאת מצרים מצד‬ ‫חשובה לפני המקום כאשה לבעלה‪ ,‬ומחויב‬ ‫הדין כי אם מצד החסד‪ ,‬דאז לא היתה עוד‬ ‫לפדותה‪ ,‬מכיון שכבר גאל את השי"ת את‬ ‫כנסת ישראל נשואה‪ ,‬אבל משעת מתן תורה‬ ‫עמו ישראל מגלות מצרים‪ ,‬הרי אין הוא‬ ‫ואילך שאז היו הנישואין בין ישראל לאביהם‬ ‫מחויב עוד לפדותם ולגאלם בגאולה‬ ‫שבשמים‪ ,‬מחויב לגאלנו בדין תחת פירותינו‬ ‫השלימה‪ ,‬שכבר גאלם פעם אחת ביציאת‬ ‫מצוות ומעשים טובים‪ .‬ובזה מפרש הפסוק‪,‬‬ ‫מצרים‪ ,‬לזה אמר 'כי בסוכות הושבתי את‬ ‫'יחל ישראל אל ה''‪ ,‬שיגאלנו שנית בגאולה‬ ‫בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים'‪,‬‬ ‫שלימה‪' ,‬כי עם ה' החסד'‪ ,‬שיציאת מצרים‬ ‫שענני הכבוד היו רק לאחר יציאת מצרים‪,‬‬ ‫היתה רק מצד חסד השי"ת‪ ,‬דאז טרם נתקדשו‬ ‫ומכיון שכן הנישואין שבין ישראל לאביהם‬ ‫ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬ולא היה מצד‬ ‫שבשמים‪ ,‬היו רק לאחר יציאת מצרים‪ ,‬ולכן‬ ‫הדין‪ ,‬אבל עתה לאחר מתן תורה מחוייב‬ ‫יציאת מצרים היתה רק מצד החסד ולא מצד‬ ‫לגאלנו בדין גמור דהבעל חייב לפדות את‬ ‫הדין‪ ,‬ועכשיו שהוא כבר לאחר הנישואין‬ ‫אשתו‪ ,‬לכן 'והרבה עמו פדות'‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫מחויב עוד השי"ת לגאול שנית את עמו‬ ‫ישראל בגאולה שלימה‪.‬‬ ‫ולפי זה יובן לנו מה שכתב בבני יששכר‪,‬‬ ‫דבחג הסוכות מחוייבים אנחנו‬ ‫ויש לבאר בזה מה שכתבו התוספות (ראש‬ ‫להתנהג בששון אל הישועה המקווה לנו‬ ‫השנה טז‪ :‬ד"ה כדי) בשם הירושלמי‬ ‫במהרה כי נעלה בציון ברנה‪ ,‬דמכיון שענין‬ ‫דהשטן 'כד שמע קל שיפורא זימנא חדא‬ ‫חג הסוכות הוא שנתחדש מחדש ענין‬ ‫בהיל ולא בהיל‪ ,‬וכד שמע תניין אמר ודאי‬ ‫הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫זהו שיפורא דיתקע בשופר גדול ומטא זימנא‬ ‫שהסוכה היא לזכר לענני הכבוד שהיתה קנין‬ ‫למתבלע'‪ .‬והתמיה מפורסמת איך בכל שנה‬ ‫החופה של השי"ת בעמו ישראל‪ ,‬ושבעת ימי‬ ‫ושנה חושב השטן מחדש בשופר זה הוא‬ ‫החג הם כנגד שבעת ימי המשתה‪ ,‬הרי‬ ‫שופר של משיח‪ .‬אולם לפי דברינו הנ"ל‬ ‫נתעורר החיוב של השי"ת לפדות את ישראל‬ ‫מובן היטב‪ ,‬דבכל שנה ושנה בימי התשובה‬ ‫מתוך גלותם‪ ,‬שהבעל חייב לפדות את אשתו‪,‬‬ ‫שישראל שבים בתשובה לפניו ית"ש‪ ,‬אז אם‬ ‫ולכן בחג הסוכות מתעורר הששון בתקוה‬ ‫נפסק ח"ו באיזה בחינה הנישואין שבין‬ ‫וצפיה אל הישועה שלימה בגאולה העתידה‪.‬‬ ‫אי‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫בההיא הנאה אנחנו מקנין נפשותינו בקנין‬ ‫ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬הרי על ידי‬ ‫גמור‪ ,‬ונתקדש בקדושה של מעלה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫התשובה‪ ,‬גדולה תשובה שדוחה לא תעשה‬ ‫שבתורה‪ ,‬ומתחדש שוב הנשיואין שבין‬ ‫וביאור דבריו הקדושים‪ ,‬כי נתבאר לעיל‬ ‫ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬ומכיון שכן‬ ‫שהקידושין היו על ידי הלוחות‬ ‫מתחדשים כמו כן החיובים שהבעל מחויב‬ ‫שנתן השי"ת לכלל ישראל‪ ,‬ובהלוחות היו‬ ‫לאשתו‪ ,‬ואחד מהם הוא לפדותה‪ ,‬שמחויב‬ ‫כתובים הדברים והמצוות אשר צוה ה'‬ ‫השי"ת לפדות את כלל ישראל מגלותם‪,‬‬ ‫לישראל‪ ,‬ועל ידי קיום המצוות מתקדשים‬ ‫ומכיון שעל ידי התשובה מתחדש בכל שנה‬ ‫כלל ישראל להשי"ת כאשה לבעלה‪.‬‬ ‫ושנה החיוב שמחויב השי"ת לגאול את‬ ‫ישראל מגלותם‪ ,‬לכן חושב השטן בכל שנה‬ ‫ונבין לפי זה מה שאמרו חז"ל דבשעה‬ ‫ושנה דדא הוא שיפורא דיתקע בשופר גדול‪,‬‬ ‫שחטאו ישראל בעגל שיבר משה את‬ ‫ויגאול ה' את עמו ישראל מגלותם‪.‬‬ ‫הלוחות‪ ,‬דאמר מוטב שידונו כפנויה ולא‬ ‫כאשת איש‪ .‬דהנה לפי דברי העבודת ישראל‬ ‫הקידושין שבין ישראל לאביהם‬ ‫שהקידושין של השי"ת בעמו ישראל הוא‬ ‫שבשמים מתחדש ע"י השמחה‬ ‫על ידי מעשי המצוות של ישראל‪ ,‬וחלים על‬ ‫של מצוה שיש לכלל ישראל‬ ‫ידי ההיא הנאה שיש לנו שהשי"ת מקבל‬ ‫מאתנו מעשי המצוות‪ ,‬נמצא שהדבר תלוי‬ ‫והנה כתב בספה"ק עבודת ישראל (פ' שמיני)‬ ‫ועומד‪ ,‬דאם כלל ישראל אכן יש להם הרגש‬ ‫על אמרינו בברכת המצוות 'אשר‬ ‫ההנאה והשמחה בזה שהם זוכים לעשות‬ ‫קדשנ"ו במצוותיו'‪ ,‬דהוא מלשון קידושין‪,‬‬ ‫רצון קונם וחפץ יוצרם‪ ,‬אז הוי הקידושין‬ ‫פי' שהוא קידש אותנו על ידי המצוות‪,‬‬ ‫קביעא וקיימא‪ ,‬כיון שיש ההיא הנאה‬ ‫שנהיה אנחנו מקודשים כמו האשה‬ ‫דמקבל מתנה מינה‪ ,‬אך באם אין לו לאדם‬ ‫המקודשת לבעלה‪ ,‬וכמו שכתבו כמה ספרים‬ ‫הרגש הלב הנכון בזה‪ ,‬אז חסר שלימות‬ ‫הקדושים‪ .‬ולכאורה יש לתמוה כיון דפסקינן‬ ‫בהקידושין‪ .‬והנה אמרו חז"ל (תנחומא עקב ח)‬ ‫בשולחן ערוך (אבן העזר ס"כז ס"ז) דבקידושין‬ ‫דאלמלא נשתברו לוחות הראשונות היה‬ ‫צריך שיתן הבעל כסף קידושין לאשה ולא‬ ‫חירות ממלאך המות חירות מיצר הרע‪,‬‬ ‫שתתן היא‪ ,‬מה שאין כן אנחנו אומרים‬ ‫ואמרו חז"ל (שבת קמו‪ ).‬דבשעת מתן תורה‬ ‫שהקידושין הם על ידי המצוות שאנו עושין‬ ‫פסקה זוהמתן‪ ,‬והיו אז במדריגה נעלה‬ ‫במעשי ידינו‪ .‬ויש ליישב הענין כדאיתא שם‬ ‫מאוד‪ ,‬לכן מובן שאז הרגישו לנכון גודל‬ ‫(סעיף ט) דבאדם חשוב אפילו נתנה היא‬ ‫המעלה שזוכים לעשות רצונו ית"ש ולעבדו‬ ‫מקודשת‪ ,‬והטעם מאחר שהוא אדם חשוב‬ ‫בכל לב‪ ,‬והרגישו אצל קיום כל מצוה‬ ‫בההיא הנאה דמקבל מתנה ממנה גמרה‬ ‫ממצוות ה' ההנאה הגדולה שהשי"ת מקבל‬ ‫ומקניא נפשה‪ .‬ויש לומר גם בנידון דידן‬ ‫מאתם מעשי המצוות‪ ,‬ולכן אז היו הקידושין‬ ‫הואיל שיש ליוצרינו ית' מלאכים ומשרתים‬ ‫בשלימות הראויה‪ ,‬אך כאשר חטאו בעגל‬ ‫ושרפים ואופנים וחיות הקודש המהללים‬ ‫ונפלו ממדריגתם‪ ,‬כבר לא היה להם הרגש‬ ‫שמו תמיד‪ ,‬וכבודו ית' פונה ברחמים ואבה‬ ‫הלב באופן נעלה כזה בקיום מצוות ה'‪ ,‬והיה‬ ‫תהלה לקבל מתנה מדרי גיא ומדלי מעש‪,‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬ ‫במצוות המלך‪ .‬אמנם הנה כתיב (מלאכי א‪ ,‬ב)‬ ‫חסרון בהרגשת ההנאה שהשי"ת מקבל‬ ‫אהבתי אתכם אמר ה'‪ ,‬וכאשר השי"ת מראה‬ ‫מאתם את מעשי המצוות‪ ,‬לכן אז נשתברו‬ ‫אותות האהבה לבני ישראל‪ ,‬שבים בני‬ ‫הלוחות‪ ,‬דכיון שחסר הרגש הלב בגודל‬ ‫ישראל לאהבתו‪ ,‬כמו שכתוב (משלי כז יט)‬ ‫המעלה שזוכים לקיים רצונו ית"ש‪ ,‬יש‬ ‫כמים הפנים לפנים כן לב האדם‪ ,‬וקל וחומר‬ ‫חיסרון בהקידושין שבין ישראל לאביהם‬ ‫למלך מלכי המלכים הקב"ה‪ ,‬דכאשר הוא‬ ‫שבשמים‪ ,‬לכן שיבר משה את הלוחות‪.‬‬ ‫מראה אהבתו לבני ישראל‪ ,‬שבים ומתעוררים‬ ‫בני ישראל לאהבתו ית"ש‪ ,‬עיי"ש‪ .‬ולכן בחג‬ ‫ומעתה יתבאר לן שפיר הטעם לגודל‬ ‫הסוכות שמתעורר גודל אהבתו של השי"ת‬ ‫השמחה שיש בחג הסוכות‪ ,‬דהנה‬ ‫לעמו ישראל‪ ,‬הזמן מסוגל לכך לעורר את‬ ‫בחג הסוכות אז הוא הזמן שנתחדש מחדש‬ ‫האהבה להשי"ת‪ ,‬שזה ענין השמחה של‬ ‫הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫מצוה שיש בחג הסוכות‪.‬‬ ‫שזה ענין חג הסוכות‪ ,‬שהוא זכר לענני‬ ‫הכבוד שהיה קנין החופה שבה קנה השי"ת‬ ‫כל תאוות והבלי עוה"ז מתבטלים‬ ‫את כלל ישראל‪ ,‬כי מתעורר מחדש הנישואין‬ ‫לעומת התענוג ושמחה של מצוה‬ ‫שבין ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬אף אם‬ ‫נפסק ח"ו על ידי העוונות‪ ,‬ואם כן יש לעורר‬ ‫ויובן נמי בזה גודל השמחה שהיה אצל‬ ‫אז מחדש את הקידושין שבין ישראל‬ ‫שמחת בית השואבה במצות ניסוך‬ ‫לאביהם שבשמים‪ ,‬והרי הקידושין הם על‬ ‫המים‪ ,‬על פי מה שכתב בספה"ק בני יששכר‬ ‫ידי שכלל ישראל יש להם הרגש הלב והכרה‬ ‫(תשרי מאמר י אות ל) בענין מצות ניסוך המים‪,‬‬ ‫הנכונה בההיא הנאה שהשי"ת מקבל מהם‬ ‫דעל כן היה ניסוך המים לפני ה'‪ ,‬כי ידוע הוא‬ ‫את מעשי המצוות‪ ,‬ולכן יש גודל השמחה‬ ‫שמיסוד המים באים כל האהבות והתענוגים‬ ‫של מצוה בחג הסוכות‪ ,‬שבכח השמחה של‬ ‫לאדם‪ ,‬כי המים מצמיחים כל מיני תענוג‬ ‫מצוה‪ ,‬שבני ישראל יש להם הרגש הלב‬ ‫(שערי קדושה לרח"ו ח"א שער ב)‪ ,‬ומים מורה על‬ ‫והשמחה בההיא הנאה שהשי"ת מקבל מהם‬ ‫אהבה‪ ,‬לכן מנסכים את המים לפני השי"ת‬ ‫את מעשי המצוות בנחת רוח‪ ,‬מתחדש‬ ‫להורות שמבטלים כל אהבות רעות וכל עסקי‬ ‫הקידושין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪.‬‬ ‫תענוגי עולם הזה נגד אהבתו ית"ש‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫ולכאורה ראוי להבין איזה שייכות יש לענין‬ ‫ועוד דברים בגו‪ ,‬כי בשביל שבחג הסוכות‬ ‫זה של ביטול כל האהבות ותענוגים רעים נגד‬ ‫מתעורר גודל חיבתו ואהבתו של‬ ‫אהבתו ית"ש‪ ,‬לחג הסוכות דייקא‪.‬‬ ‫השי"ת לעמו ישראל‪ ,‬שנתחדש בו הנישואין‬ ‫של השי"ת עם כנסת ישראל‪ ,‬הרי זה מעורר‬ ‫אך לדרכינו יובן על פי מה שכתב בספה"ק‬ ‫את אהבתם של ישראל להשי"ת‪ ,‬כמו שכתב‬ ‫באר מים חיים (פ' לך) דענין האהבה‬ ‫בספה"ק תפארת שלמה (פ' יתרו) לתרץ‬ ‫והתענוג שמורגש בתאוות עולם הזה הוא‪ ,‬כי‬ ‫קושיית הראשונים על מצות אהבת ה'‪ ,‬שהרי‬ ‫הקב"ה למען היות שכר ועונש בעולם‪ ,‬נטף‬ ‫האהבה תלויה בלב ולא תבוא בהכרח‪ ,‬זולת‬ ‫והשליך מזה התענוג והדביקות שיש‬ ‫אשר יפעל בו החשק‪ ,‬וכל שלא ירגיש דבר‬ ‫ברוחניות ועבודת ה' קצת דקצת‪ ,‬כמו טיפה‬ ‫שיפעול בו החשק אינו אוהב אף אם יכריחנו‬ ‫גי‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫עוצם התענוג והתשוקה שיש בעשיית רצונו‬ ‫אחת מים הגדול על דברים התחתוניים להיות‬ ‫ית"ש‪ ,‬שלעומת תענוג ותשוקה זו מתבטלים‬ ‫יורגש גם בהם מבחינת תאוה וחמדה כזאת‪,‬‬ ‫כל התאוות ותענוגים רעים‪.‬‬ ‫אולם עיקר ומקור התשוקה והחמדה הוא‬ ‫בעבודת ה'‪ ,‬עכ"ד‪ .‬נמצא דכאשר זוכה האדם‬ ‫המורם היוצא מדברינו‪ ,‬דבכל שנה ושנה‬ ‫ומתעורר בלבו הרגש הנכון בעבודתו ית"ש‪,‬‬ ‫בחג הסוכות מתחדש מחדש‬ ‫לטעום בהם טעם עריבות ונעימות‪ ,‬הרי כל‬ ‫הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫התענוגים והתשוקות שבהבלי עולם הזה‪,‬‬ ‫ונתעורר החיובים שיש להשי"ת כלפי כלל‬ ‫כולם בטלים ומבוטלים לעומת התענוג שיש‬ ‫ישראל כאשה לבעלה‪ ,‬ולכן אז הוא הזמן‬ ‫בעבודת ה'‪ .‬ולכן בחג הסוכות שבו מתעורר‬ ‫מסוגל לפעול כל מיני ישועות‪ ,‬וכדכתיב‬ ‫גודל אהבתו ית"ש לעמו ישראל‪ ,‬מסוגל‬ ‫'ושאבתם מים בששון ממעייני הישועה'‪,‬‬ ‫הדבר שיעורר האדם בלבו תשוקה ואהבה‬ ‫שכביכול השי"ת מחויב לספק להם לבני‬ ‫להשי"ת‪ ,‬וכאשר נתעורר בלבו אהבת ה'‪ ,‬הרי‬ ‫ישראל כל צרכיהם ולמלאות משאלותיהם‬ ‫ממילא מתבטלים כל האהבות ותענוגים רעים‬ ‫במידה טובה ישועה ורחמים‪ .‬השי"ת יעזור‬ ‫נגד אהבתו ית"ש‪ .‬ולכן מצינו גודל השמחה‬ ‫שנזכה לשמחה של מצוה אמיתית‪ ,‬ולכל‬ ‫דייקא במצות ניסוך המים‪ ,‬להיות שענין‬ ‫ההשפעות הטובות הבאים על ידי כן‪ ,‬ונזכה‬ ‫מצוה זו היא לבטל את כל האהבות ותענוגים‬ ‫לעבוד את ה' מתוך שמחה‪ ,‬ובקרוב נזכה‬ ‫רעים‪ ,‬על ידי שמתעורר האהבה להשי"ת‬ ‫ליגאל מגלותינו‪ ,‬בביאת גואל צדק במהרה‬ ‫ולתורה ומצוות‪ ,‬ולכן שפיר יש לעורר דייקא‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫במצוה זו השמחה של מצוה‪ ,‬שמורה על‬ ‫להושענא רבה‬ ‫מאמר‬ ‫תענה אמונים‬ ‫שופכים לב כמים‬ ‫עבודת יום הושענא רבה לא להתייאש מן התפלה‬ ‫אע"פ שאין רואים את תועלתה‬ ‫ונראה בהקדם מה שכתבו בספרים‬ ‫אף אם לא נענה בתפלתו‬ ‫הקדושים‪ ,‬דהתפלה נקראת בשם‬ ‫לא יפסיק מלהתפלל‬ ‫'זריעה'‪ ,‬ועליה נאמר (תהלים קכו ה) 'הזורעים‬ ‫בדמעה ברינה יקצורו'‪ ,‬שכאשר האדם‬ ‫הנה נקרא יום הזה בשם 'הושענא רבה'‪.‬‬ ‫מתפלל להשי"ת ושופך שיחו לפניו בבכי‬ ‫וראוי להתבונן בטעם הדבר‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫די‬ ‫שיזכה להוושע‪ ,‬וצא ולמד ממה שאמרו‬ ‫ודמעות‪ ,‬זוכה לבסוף לקצור ברינה את‬ ‫במדרש (דב"ר פי"א ס"י) על תפלתו של משה‬ ‫פירותיה‪ ,‬ויוושע בכל בקשותיו ומשאלותיו‪.‬‬ ‫רבינו שיזכה ליכנס לארץ‪' ,‬ומנין שהתפלל‬ ‫ומרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל (הו"ר אות קס)‬ ‫משה באותו הפרק תקט"ו פעמים שנאמר‬ ‫(בהושענות)‬ ‫מפרש בזה כוונת אמרינו‬ ‫(דברים ג כג) 'ואתחנן אל ה' בעת ההיא‬ ‫'הושענא יבול להשפיע'‪ ,‬דהנה רש"י (דברים‬ ‫לאמר'‪ ,‬ואתחנן בגימטריא הכי הוי תקט"ו'‪.‬‬ ‫יא יז) פירש 'יבולה ‪ -‬מה שאתה מוביל לה'‪.‬‬ ‫ואמרו (פני יהושע ברכות לב‪ ;.‬הובא בספה"ק‬ ‫והיינו שיבול נקרא הזרע והגרעינין‬ ‫בשם המדרש) שאילו היה מוסיף להתפלל עוד‬ ‫שמובילין אל השדה לזרוע ממנה את‬ ‫תפלה אחת היה זוכה ליכנס לארץ ישראל‪,‬‬ ‫האדמה‪ ,‬ומזריעה זו צומח אחר כך פירות‪.‬‬ ‫ולכן אמר לו הקב"ה (שם פסוק כו) 'רב לך אל‬ ‫והנה התפלה נקראת גם כן 'יבול'‪ ,‬מכיון‬ ‫תוסף דבר אלי עוד בדבר הזה'‪ ,‬כדי שלא‬ ‫שהיא בבחינת זריעה וממנה קוצרים כל‬ ‫יתפלל עוד‪ .‬ולכן אף אם ִִהרבה אדם להתפלל‬ ‫הפירות‪ ,‬ומחמת שפלות כוחינו גם אותו‬ ‫הרבה תפלות על איזה דבר ולא נענה‪ ,‬אל‬ ‫ה'יבול' שמובילים לזרוע‪ ,‬שהיא התפלה‬ ‫יתייאש ולא ירפה מלהתפלל‪ ,‬כי אי אפשר לו‬ ‫שממנה קוצרים כל הפירות‪ ,‬אין בידינו‬ ‫לדעת כמה הוא צריך להתפלל על דבר זה‪,‬‬ ‫לעשות‪ ,‬ועל זה אנו מבקשים מהשי"ת 'יבול‬ ‫שהרי אצל משה רבינו אנו רואים‪ ,‬שיתכן‬ ‫להשפיע'‪ ,‬שישפיע עלינו שנוכל להתפלל‬ ‫ויהיה דבר שאילו יתפלל האדם על כך‬ ‫כראוי לפניו ית'‪ ,‬עכ"ד‪ .‬וטעמא בעי מדוע‬ ‫תקט"ו תפלות לא יפעל בתפלתו‪ ,‬אך אם‬ ‫נקראת התפלה בשם זריעה‪.‬‬ ‫יוסיף עוד תפלה אחת ישלימו משאלתו מן‬ ‫השמים‪ ,‬ולכן ימשיך ויחזור ויתפלל עוד‬ ‫אכן י"ל בביאור הענין‪ ,‬כי אחד מן היסודות‬ ‫ועוד‪.‬‬ ‫שעל האדם לדעת בבואו להתפלל‬ ‫ולשפוך שיחו לפני ה'‪ ,‬שאף אם כבר התפלל‬ ‫פעמים רבות על הישועה אשר הוא זקוק לה‪,‬‬ ‫בבחינה זו כתב בישמח משה (שיח ספונים‬ ‫ועדיין לא נענה‪ ,‬אל יתייאש מן הרחמים‪ ,‬אלא‬ ‫הפיוט‬ ‫בלשון‬ ‫לר"ה) לרמז‬ ‫ימשיך הלאה להתפלל ולשפוך שיחו לפני ה'‪,‬‬ ‫שאומרים בימים נוראים (אתה הוא אלקינו)‬ ‫ויאמין כי שום תפלה אינה הולכת לריק‪,‬‬ ‫'ֶנֶ ְְא � ָָּפד ְנְ ָָק ָָמה‪ִִ ,‬ס ְְתרֹוֹ יֹוֹ � ֶֶׁשר'‪ ,‬דבאמת השי"ת‬ ‫ודברי תחנוניו בוודאי עושים פירות‪ ,‬ולבסוף‬ ‫הוא מקור הטוב ורוצה להטיב עם בריותיו‪,‬‬ ‫עוד יזכה לראות בטוב פירותיה‪ ,‬וכמו שאמרו‬ ‫אך מה שרואים לפעמים שהקב"ה מתנהג‬ ‫חז"ל (ברכות לב‪' ):‬אם ראה אדם שהתפלל ולא‬ ‫במידת הדין והנקמה‪ ,‬אינו אלא 'נאפד‬ ‫נענה יחזור ויתפלל‪ ,‬שנאמר (תהלים כז יד) 'קוה‬ ‫נקמה'‪ ,‬שהנקמה הוא לו רק לאפוד אשר בה‬ ‫אל ה' חזק ויאמץ לבך וקוה אל ה''‪.‬‬ ‫נאפד‪ ,‬ואין זה רצונו באמת‪' .‬סתרו יושר'‬ ‫שבאם רוצה האדם להמתיק את מידת הדין‪,‬‬ ‫האדם אינו יודע כמה תפלות‬ ‫ולמצוא ה'סתר'‪ ,‬שהוא רחמיו וחסדיו ית'‬ ‫הוא צריך לישועתו‬ ‫המתעטפים בלבוש מידת הדין‪ ,‬מה יעשה‬ ‫האדם‪' ,‬יושר'‪ ,‬יושר עולה בגימטריא תקט"ז‪,‬‬ ‫ולעולם אי אפשר לו לאדם לדעת כמה‬ ‫והיינו שיזכור מה שהיה אצל משה רבינו‬ ‫תפלות עליו להתפלל אל ה' עד‬ ‫וט‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫והיה זה חותר מבפנים וזה חותר מבחוץ‪,‬‬ ‫שאילו היה מתפלל עוד תפלה אחת‪ ,‬והיו‬ ‫שכן בערביא קורין לחתירתא עתירתא'‪.‬‬ ‫מנין תפלותיו מגיעים לתקט"ז היה נענה‪,‬‬ ‫והיינו כי יצחק אבינו הרבה והפציר בתפלה‬ ‫וילמד מזה להרבות ולהפציר בתפלתו‪ ,‬ואל‬ ‫לפני ה' שיזכה להפקד בדבר ישועה ורחמים‪,‬‬ ‫יתייאש מן הרחמים עד שיזכה לראות‬ ‫וכמו שאמרו במדרש (שם) 'ששפך תפלות‬ ‫בישועת ה'‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫בעושר'‪ ,‬וגילו לנו חכמינו ז"ל‪ ,‬שאף שלא‬ ‫נענה בתפלתו הראשונה‪ ,‬והיה מקום לחשוב‬ ‫ואפשר להוסיף ולפרש בזה המשך נוסח‬ ‫שתפלותיו הראשונות היו לריק ח"ו‪ ,‬אך אין‬ ‫הפיוט 'עצתו אמונה'‪ ,‬כי איך יוכל‬ ‫הדבר כן‪ ,‬כי בכל תפלה ותפלה עשה עוד‬ ‫האדם להתפלל ולחזור ולהתפלל‪ ,‬ולא‬ ‫חתירה לקרב את הישועה‪ ,‬עד שלבסוף זכה‬ ‫לכרוע ברך אף כשלעיני בשר אינו נראה‬ ‫ונפתחו לו שערי שמים לתפלתו ונושע‪.‬‬ ‫שתפלתו עושה פירות‪ ,‬על כך 'עצתו אמונה'‪,‬‬ ‫שהעצה היעוצה לדבר היא שיתחזק באמונה‬ ‫שכל תפלה ותפלה פועלת במרומים‪ ,‬ואין‬ ‫השי"ת שומר תפלותיו של‬ ‫אדם לכשיצטרך להם הוא‬ ‫מציאות כזו שתפלה תחזור ריקם כלעומת‬ ‫או זרעו לאחר זמן‬ ‫שבאה‪ ,‬ועל ידי זה יוכל להרבות בקשות‬ ‫כמנין 'יושר'‪ ,‬ולגלות את חלק ה'סתרו'‪ ,‬זה‬ ‫ועוד בחינה כתבו בזה בספרים הקדושים‪,‬‬ ‫פנימיות רצונו האמיתית של השי"ת החפץ‬ ‫שיש פעמים שבאמת כבר פעל האדם‬ ‫להטיב לרעים ולטובים‪.‬‬ ‫את ישועתו בתפלתו‪ ,‬ומכל מקום מתעכבת‬ ‫ישועתו לבוא‪ ,‬ברם גם זו לטובתו הוא‪ ,‬כי‬ ‫וביאור הענין בזה‪ ,‬מדוע יש פעמים לא נענה‬ ‫גלוי וידוע לפניו ית' שאדם זה זקוק לעוד‬ ‫אדם בתפלתו הראשונה‪ ,‬ועליו‬ ‫ישועות‪ ,‬אלא שהוא עצמו אינו יודע מזה‬ ‫לחזור ולהתפלל עוד עד שיזכה להוושע‪ .‬כי‬ ‫ולא עולה על דעתו כלל להתפלל עליהם‪,‬‬ ‫יש פעמים אשר שערי שמים נעולים מעבור‬ ‫ולכן מעכב השי"ת את ישועתו‪ ,‬כדי שימשיך‬ ‫תפלה‪ ,‬וכדי לפעול את הישועה‪ ,‬נצרך מספר‬ ‫להתפלל הלאה‪ ,‬והשי"ת שומר את תפלותיו‬ ‫מסוים של תפלות שיחד יוכלו לבקוע שערי‬ ‫אלו עבור הישועות האחרות שנצרך אליהם‪,‬‬ ‫שמים הנעולים‪ ,‬כדי שתעלה התפלה‬ ‫להצילו על ידם מכל צרה וצוקה‪.‬‬ ‫למרומים ויזכה האדם לישועה הנצרכת לו‪.‬‬ ‫ובכל תפלה ותפלה שהאדם מוסיף ומתפלל‬ ‫עוד בחינה יש בזה‪ ,‬שלפעמים רואים‬ ‫הוא חותר עוד עוד במחיצת השמים‪ ,‬ושום‬ ‫בשמים שזרעו אחריו יצטרכו לאותם‬ ‫אחת מהם אינה הולכת לריק ח"ו‪ ,‬עד‬ ‫הישועות שהוא זקוק להם עכשיו‪ ,‬ולא יהיה‬ ‫שבהצטרף כולם יפתחו ארובות השמים‬ ‫להם הכח והיכולת לבקש ולהתפלל על כך‬ ‫לקבל תפלתו‪ ,‬ויזכה להישועה‪.‬‬ ‫לפני ה'‪ ,‬לכן מניחים תפלות אלו שהוא‬ ‫מתפלל עתה לזרעו אחריו‪ ,‬כי אף תפלה‬ ‫וכמו שדרשו במדרש (ב"ר פס"ג ס"ה) אצל‬ ‫אשר בשעתה נראה כי לא נענתה‪ ,‬לא הלכה‬ ‫יצחק אבינו‪ ,‬על הפסוק (בראשית כה‬ ‫לריק ח"ו‪ ,‬וכל תפלה שמורה ומונחת‬ ‫כא) 'ויעתר יצחק לה' ‪ -‬משל לבן מלכים‬ ‫למעלה‪.‬‬ ‫שהיה חותר על אביו ליטול ליטרא של זהב‪,‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫זט‬ ‫שם את פני ה''‪ .‬וצ"ב הכוונה‪ .‬דהנה איתא‬ ‫וכן כתב בייטב לב (פ' חיי שרה) בשם ספר‬ ‫בגמרא (ברכות ו‪' ):‬מאי כרום זלות לבני אדם‬ ‫קול יעקב (פרשת לך) להמגיד מדובנא‪,‬‬ ‫(תהלים יב ט)‪ ,‬אלו דברים העומדים ברומו של‬ ‫לפרש מה שאמר הקב"ה לפני שגילה‬ ‫עולם ובני אדם מזלזלין בהן'‪ .‬ופירש"י‬ ‫לאברהם אבינו את דינה של סדום (בראשית יח‬ ‫'דברים העומדים ברומו של עולם ‪ -‬כגון‬ ‫יז‪-‬יח) 'וה' אמר המכסה אני מאברהם אשר אני‬ ‫תפלה שעולה למעלה'‪ .‬ומבואר הפירוש‬ ‫עושה‪ ,‬ואברהם היו יהיה לגוי גדול'‪ ,‬ונלאו‬ ‫בספרים הקדושים‪ ,‬כי לפעמים מתפלל‬ ‫המפרשים להבין מה ענין זה לזה‪ .‬וביאר‪,‬‬ ‫האדם על איזה דבר ואינו נענה‪ ,‬ונדמה לו‬ ‫דהנה לכאורה יש להבין‪ ,‬מפני מה גילה‬ ‫שתפלתו חזרה ריקם ח"ו‪ ,‬אך האמת היא‪,‬‬ ‫השי"ת לאברהם אבינו את דינה של סדום‪,‬‬ ‫שתפלתו עלתה למעלה ופעלה את פעולתה‬ ‫והלא גלוי וידוע היה לפניו ית' שלא יוכל‬ ‫במקום עליון‪ ,‬ועוד יבוא זמן שיראו את‬ ‫אברהם לפעול בתפלתו להצילם‪ ,‬וכמו שהיה‬ ‫תועלתה‪ .‬והיינו שאמרו על התפלה 'דברים‬ ‫בסופו של דבר שהפך ה' את סדום ועמורה‪,‬‬ ‫העומדים ברומו של עולם'‪ ,‬שכל התפלות‬ ‫ואם כן לאיזה תכלית גילה לו הקב"ה את‬ ‫שמורות ועומדות למעלה‪ ,‬אבל 'בני אדם‬ ‫אשר הוא עושה‪ .‬אמנם ממה שסיפר לו‬ ‫מזלזלין בהן'‪ ,‬כי לפי שאין רואים תיכף את‬ ‫השי"ת דברים כהווייתן מוכח שהיתה רצונו‬ ‫הישועה הם סוברים לתומם שתפלתם חזרה‬ ‫ית"ש שבכל אופן יתפלל בעדם‪ ,‬אע"פ שלא‬ ‫ריקם ח"ו‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫יוכל לפעול עבורם להצילם‪ .‬והיינו טעמא‪ ,‬כי‬ ‫גלוי וידוע היה לפניו ית' שאברהם אבינו‬ ‫וזה כוונת אמרם 'הקובע מקום לתפלתו'‪,‬‬ ‫עתיד להעמיד את כלל ישראל‪ ,‬ולכן אף אם‬ ‫שהוא על דרך (אבות פ"ד מ"ג) 'אין לך‬ ‫לא יועילו תפלותיו עתה‪ ,‬מכל מקום יעמדו‬ ‫דבר שאין לו מקום'‪ ,‬שאף כאשר האדם‬ ‫תפלותיו אלו לזרעו אחריו לדורותם‪ ,‬להוושע‬ ‫מתפלל על איזה דבר ואינו נענה בתפלתו‪,‬‬ ‫מכח תפלות אלו בדבר ישועה ורחמים‪ .‬וזהו‬ ‫חלילה לו לחשוב שתפלתו חזרה ריקם‪ ,‬אלא‬ ‫פירוש הכתוב 'וה' אמר המכסה אני מאברהם‬ ‫עליו להיות 'קובע מקום לתפלתו'‪ ,‬כלומר‬ ‫אשר אני עושה'‪ ,‬ואע"פ שהיה גלוי וידוע‬ ‫שידע ויאמין דהגם שלא פעלה תפלתו‬ ‫לפניו ית"ש‪ ,‬שאין כעת מקום לתפלתו על‬ ‫עכשיו על אותו דבר שהתפלל עליה‪ ,‬מכל‬ ‫אנשי סדום‪ ,‬לא נמנע מלגלות לו את עונשם‬ ‫מקום תפלתו לא היתה לריק ח"ו‪ ,‬ויש לה‬ ‫ודינם‪ ,‬כי מכל מקום לא יהיו תפלותיו עליהם‬ ‫מקום בזמן אחר‪ ,‬שאז ישלח השי"ת עזרו‬ ‫לריק‪ ,‬שהרי 'ואברהם היו יהיה לגוי גדול'‪,‬‬ ‫וישועתו בכח אלו התפלות שבשעתם היה‬ ‫ויועילו התפלות לבניו אחריו עד סוף כל‬ ‫נראה שלא נענו‪.‬‬ ‫הדורות‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫וילפינן לה מן הכתוב 'וישכם אברהם בבוקר‬ ‫אל המקום אשר עמד שם את פני‬ ‫ומוסיף בייטב לב לבאר לפי זה מה שאמרו‬ ‫ה''‪ ,‬והיינו כי תפלה זו התפלל אברהם לאחר‬ ‫חז"ל (ברכות כו‪' ):‬כל הקובע מקום‬ ‫שהפך ה' את סדום ועמורה‪ ,‬וכדכתיב שם‬ ‫לתפלתו אלקי אברהם בעזרו‪ ,‬ואברהם אבינו‬ ‫'וישקף על פני סדום ועמורה ועל כל פני‬ ‫מנא לן דקבע מקום‪ ,‬דכתיב (בראשית יט כז)‬ ‫ארץ הככר וירא והנה עלה קיטור הארץ‬ ‫'וישכם אברהם בבוקר אל המקום אשר עמד‬ ‫זי‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫רביה"ק זי"ע בדברי יואל (הו"ר אות ח) מבאר‬ ‫כקיטור הכבשן'‪ ,‬ואע"פ שביום האתמול‬ ‫כי נקרא יום זה בשם 'הושענא רבה'‪ ,‬על שם‬ ‫עמד והרבה להתפלל עליהם ולבסוף לא‬ ‫הכתוב (איכה ג כג) 'רבה אמונתך'‪ ,‬כי ביום זה‬ ‫נתקבלה תפלתו‪ ,‬עם כל זה לא נשבר בקרבו‪,‬‬ ‫יש להתפלל עבור האמונה שנקראת 'רבה'‪,‬‬ ‫וביום מחר 'וישכם אברהם בבוקר אל‬ ‫עיי"ש לדרכו‪ .‬אך לדרכינו י"ל כי יום זה‬ ‫המקום אשר עמד שם'‪ ,‬ובא שוב להתפלל‬ ‫מביע את גודל ותוקף אמונתן של ישראל‬ ‫לפני ה'‪ ,‬והטעם כי ידע והאמין שהגם שלא‬ ‫בהשי"ת‪ ,‬דהנה אחר שכבר התפללו ישראל‬ ‫הועילו עכשיו תפלותיו להצילם מעונשם‪,‬‬ ‫ושפכו שיח לפני השי"ת בימי ראש השנה‬ ‫מכל מקום עדיין עומדין תפלותיו עתה לפני‬ ‫ויום הכיפורים‪ ,‬שיעלה זכרונם לפניו לטובה‬ ‫ה' ברומו של עולם ויש להם מקום בדורות‬ ‫לחיים ולשלום‪ ,‬מכל מקום כאשר בא יום‬ ‫העתידים‪ ,‬ובעת שיהיו עשרה צדיקים יגן ה'‬ ‫'הושענא רבה'‪ ,‬פותחים שוב בתפלות‬ ‫על כל המקום בזכות תפלתו של אברהם‪.‬‬ ‫ותחנונים לפני אדון כל‪ ,‬והיא בבחינת 'קוה‬ ‫ולכך המתפלל באופן כזה שקובע מקום‬ ‫אל ה' חזק ויאמץ לבבך וקוה אל ה''‪.‬‬ ‫לתפלתו‪ ,‬שיודע שכל תפלה יש לה מקום‬ ‫וסופה שתועיל‪ ,‬אלקי אברהם בעזרו‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫והנה ידוע מספרים הקדושים כי עיקר מעלת‬ ‫התפלה היא‪ ,‬שעל ידה נתגלה ונתברר‬ ‫ובזה יובן מדוע נקראת התפלה בשם‬ ‫האמונה שבלב האדם‪ ,‬שמאמין שרק הבורא‬ ‫'זריעה'‪ ,‬דהנה בנוהג שבעולם‪ ,‬כאשר‬ ‫ב"ה בידו להציל ולהושיע‪ ,‬ולכן בכל עת‬ ‫האדם זורע את שדהו‪ ,‬אף שעדיין עליו‬ ‫צרה וצוקה אין לו מנוס ומפלט כי אם‬ ‫להמתין זמן רב עד שיוכל לקצור את‬ ‫להתפלל ולשפוך שיחו לפניו ית"ש‪ ,‬כי‬ ‫פירותיה‪ ,‬אין האדם נשבר ומתייאש על‬ ‫מבלעדו אין מי שיכול להושיעו‪ .‬וגדולה כח‬ ‫שאינו רואה בצמיחת הפירות תיכף ומיד‪ ,‬כי‬ ‫האמונה להשפיע על ידה כל מיני השפעות‬ ‫הוא יודע שהוא עשה את שלו והשלים‬ ‫טובות‪ ,‬ו'אמונה' היא מלשון 'המשכה' (עי'‬ ‫פעולתו לזרוע את שדהו‪ ,‬ולבסוף עוד יצמח‬ ‫באוהב ישראל פרשת נח)‪ ,‬שיש בכחה להמשיך‬ ‫פרי הארץ לגאון ולתפארת‪ ,‬וכמו כן על‬ ‫שפע טוב להאי עלמא‪ ,‬ומכיון שהתפלה‬ ‫האדם לדעת ולהכיר בעבודת התפלה‪ ,‬שכל‬ ‫מביעה את האמונה שבלבו של אדם‪ ,‬בזה‬ ‫תפלה היא בבחינת 'זריעה'‪ ,‬וכיון שהוא‬ ‫גורמת להמשיך למטה את השפע הגדול‪.‬‬ ‫עשה את שלו והתפלל לפני בוראו‪ ,‬בוודאי‬ ‫אכן כאשר אין האדם נענה בתפלתו תיכף‪,‬‬ ‫עוד יזכה בבוא הזמן שיציץ פרי ויהי פורח‪,‬‬ ‫ובכל זאת אינו מזניח עצמו‪ ,‬אלא ממשיך‬ ‫אע"פ שאין הוא רואה מיד שנענתה תפלתו‪,‬‬ ‫לקוות ולהתפלל אל ה'‪ ,‬הרי מעלת תוקף‬ ‫ועובר זמנים טובא ועדיין לא ראה פרי‬ ‫האמונה שנתגלה ונתברר אז על ידי התפלה‪,‬‬ ‫בעמלו‪ ,‬כי שום תפלה אינה הולכת לריק‪,‬‬ ‫היא פי כמה מאשר האמונה שנתגלה ונתברר‬ ‫ועוד יבוא הזמן שיזכה לראות בפרי תפלתו‪.‬‬ ‫על ידי התפלה בזמן שרואה בחוש שתפלתו‬ ‫התפלה גם כאשר אין רואים תיכף‬ ‫עושה פירות‪ ,‬שאף בזמן שלמראית עין אין‬ ‫הישועה מביעה על תוקף האמונה‬ ‫רואה שתפלתו פועלת‪ ,‬מאמין הוא שרק‬ ‫הבוי"ת לבדו יש בידו להציל ולהושיע‪ .‬ולכן‬ ‫ובזה יש לבאר בטעמא דמילתא שנקרא יום‬ ‫נקרא יום זה בשם 'הושענא רבה'‪ ,‬שמביעה‬ ‫זה בשם 'הושענא רבה'‪ ,‬דהנה מרן‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חי‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בחתם סופר (דרשות‬ ‫על תוקף אמונתן של ישראל‪ ,‬שחוזרים‬ ‫ח"ב דף שעו) לבאר הכתובים (מלכים‪-‬א‬ ‫ומתפללים להקב"ה עוד ועוד‪.‬‬ ‫יז א) ויאמר אליהו התשבי מתושבי גלעד אל‬ ‫אחאב חי ה' אלהי ישראל אשר עמדתי לפניו‬ ‫ובזה מובן מה שאנו כופלים לומר 'הושענא‬ ‫אם יהיה השנים האלה טל ומטר כי אם לפי‬ ‫למענך אלקינו הושענא'‪ ,‬וכן בכל‬ ‫דברי‪ ,‬ולבסוף אמר לו הקב"ה (שם יח א) לך‬ ‫בקשה ובקשה אנו אומרים ב' פעמים‬ ‫הראה לאחאב ואתנה מטר על פני האדמה‪,‬‬ ‫'הושענא'‪ .‬להורות כי אין אנו מבקשים‬ ‫ואז הלך אליהו וקיבץ את כל ישראל אל הר‬ ‫ומתפללים רק פעם אחד ותו לא מידי‪ ,‬אלא‬ ‫הכרמל‪ ,‬וקידש שם שמים ברבים‪ ,‬ולבסוף‬ ‫אנו חוזרים לבקש ולהתפלל עוד ועוד‪,‬‬ ‫כתיב (שם לט) וירא כל העם ויפלו על פניהם‬ ‫בבחינת 'יחזור ויתפלל'‪ ,‬כי יודעים ומאמינים‬ ‫ויאמרו ה' הוא האלהים ה' הוא האלהים‪ ,‬ואז‬ ‫אנו שכל תפלה ותפלה אינה הולכת לריק‬ ‫כתיב (שם מד) הנה עב קטנה ככף איש עולה‬ ‫ח"ו‪ ,‬ועוד נזכה לראות בפירותיה‪.‬‬ ‫מים‪ ,‬וירד גשם‪.‬‬ ‫ומבאר כי ידוע שהגשמים מתהווים בטבע‬ ‫ענני הכבוד נעשו ע"י תפלות‬ ‫מאידים העולים מהארץ והבל פה‬ ‫ישראל במצרים‬ ‫אנשי העולם‪ ,‬ואם ההבל העולה הוא מהבל‬ ‫פי דוברי נבלה ולשון הרע ורכילות‪ ,‬אזי‬ ‫הגשמים המתהווים מזה המה מלוכלכים‬ ‫ולפי דרכינו יש לבאר הענין שנקבע יום‬ ‫מזוהמת קליפת עוונות ופשעים‪ ,‬והמאכלים‬ ‫'הושענא רבה' דייקא בסיום ימי חג‬ ‫המתהווים מזה מטמאים אוכליהם ביתר‬ ‫הסוכות‪ ,‬דהנה ידוע מספרים הקדושים כי‬ ‫שאת באופן שיחיה הבל פיהם של שנה‬ ‫בענני הכבוד שהקיף בהם הקב"ה את ישראל‬ ‫הבאה ותבואתה רע יותר משל אשתקד‪ ,‬ועל‬ ‫בהיותם במדבר‪ ,‬בזה הראה השי"ת את גודל‬ ‫ידי זה גשמי שנה הבאה ותבואתה רע וגורם‬ ‫אהבתו ית' לבני ישראל‪ ,‬ועליהם הכתוב‬ ‫טומאה ומרי יותר‪ ,‬ומגדל אנשים רעים‬ ‫אומר (שיר השירים א ד) 'משכני אחריך נרוצה‬ ‫וחטאים‪ ,‬ושוב יגדלו האנשים את הגשמים‬ ‫הביאני המלך חדריו'‪ ,‬וכפי שפירש"י שם‪.‬‬ ‫רע יותר בשנה השלישית מבשנית וכן לעולם‬ ‫ולכאורה טעמא בעי‪ ,‬מדוע האופן בו הביע‬ ‫חוזר חלילה‪ ,‬עד שנעשו מושרשים בחטא‬ ‫הקב"ה חיבתו ואהבתו לישראל עם קרובו‬ ‫וטומאה עד כי אין תרופה למכתם‪.‬‬ ‫היה על ידי עננים דייקא‪ .‬וגם מצינו שהתורה‬ ‫הקדושה מייחסת את ענני הכבוד ליציאת‬ ‫ולכן אמרה תורה (דברים יא טז) השמרו לכם‬ ‫מצרים‪ ,‬וכנאמר (ויקרא כג מג) 'למען ידעו‬ ‫פן יפתה לבבכם וסרתם ועבדתם‬ ‫דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל‬ ‫אלהים אחרים ועצר את השמים ולא יהיה‬ ‫בהוציאי אותם מארץ מצרים'‪ ,‬ולכאורה צ"ב‬ ‫מטר והאדמה לא תתן את יבולה ואבדתם‬ ‫דהא לפי האמת לא רק בצאתם ממצרים זכו‬ ‫מהרה מעל הארץ הטובה אשר ה' נותן לכם‪,‬‬ ‫ישראל להיקף ענני הכבוד‪ ,‬אלא כל‬ ‫כי מטובו של אלקי ישראל לעצור השמים‬ ‫הארבעים שנה שהיו במדבר זכו לכך‪ ,‬ומדוע‬ ‫ולא יהיה מטר רע ולא יולידו פירות רעים‪,‬‬ ‫הם מתייחסים ליציאת מצרים דייקא‪.‬‬ ‫טי‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫ולהתפלל להשי"ת‪ .‬אכן כשזכו ישראל‬ ‫עד שיכנע לבבם הערל וישובו אל ה' ויטהרו‬ ‫לצאת ממצרים אז ראו ששום תפלה לא‬ ‫האויר‪ .‬והיינו דכתיב ועצר את השמים ולא‬ ‫היתה לריק‪ ,‬ובכח וזכות תפלות אלו זכו‬ ‫יהיה מטר והאדמה לא תתן את יבולה‪ ,‬או‬ ‫לבסוף ליציאת מצרים ולכל הטובות שהיה‬ ‫ואבדתם מהרה‪ ,‬כלומר או שיעצר השמים‬ ‫להם אחר כך‪ ,‬לקבל את התורה על הר סיני‪,‬‬ ‫כדי שישובו ויטהר האויר‪ ,‬ואם לא יעצר ועל‬ ‫לאכול את המן ולשתות מי באר‪ ,‬ולבנין‬ ‫ידי זה יושרשו בטומאה‪ ,‬על ידי זה ואבדתם‬ ‫המשכן שהשרה השי"ת את שכינתו ביניהם‪,‬‬ ‫מהרה‪.‬‬ ‫ולכל המעלות העליונות שזכו אליהם‬ ‫בהיותם ארבעים שנה במדבר‪ ,‬שכל זה היה‬ ‫והנה בימי אחאב היתה ירידת המטר לעונש‪,‬‬ ‫בזכות וכח תפלות אלו שהתפללו במשך‬ ‫כי לולא שנעצרו על ידי אליהו היו‬ ‫שנות גלותם במצרים‪ ,‬ששום אחת מהם לא‬ ‫מגיעים לואבדתם מהרה‪ ,‬אמנם בהתלוצץ‬ ‫הלכה לאיבוד ח"ו‪.‬‬ ‫אחאב עם אליה נשבע שלא יהיה מטר כי אם‬ ‫לפי דבר"י דייקא‪ ,‬כפי ההבל שיצא בקדושה‬ ‫ולכן תיכף בצאת ישראל ממצרים הקיפם‬ ‫על פי דברי אליהו או צדיק כדומה לו לא על‬ ‫בענני כבודו ית"ש‪ ,‬להורות להם שכל‬ ‫פי הבל הרשעים‪ ,‬ולכן כששלחו ה' ליתן‬ ‫התפלות שהתפללו בגלות מצרים לא הלכו‬ ‫מטר והיה יודע שהאויר טמאה‪ ,‬קיבץ כל‬ ‫לריק‪ ,‬שמתפלות אלו נתהוו ענני הכבוד‬ ‫ישראל אל הר הכרמל וקדש שם שמים‬ ‫שהקיפום במדבר‪ ,‬אע"פ שבשעתו לא ראו‬ ‫ברבים‪ ,‬וצעקו ה' הוא האלקים‪ ,‬ומהבל פי‬ ‫מהם פירות‪ ,‬אף אחת מהם לא היתה לריק‪,‬‬ ‫אותה הצעקה נעשה עב קטנה ככף איש‬ ‫ולבסוף זכו בכוחם לכל המעלות עליונות‪,‬‬ ‫שהרי לא היה כי אם הבל של שני דבורים‪,‬‬ ‫שהכל היה בתוך ענני הכבוד אלו שנעשו מן‬ ‫והם היו לברכה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫התפלות שהתפללו בגלות מצרים‪.‬‬ ‫ולפי יסוד זה שהעננים מתהווים מכח דיבורי‬ ‫ובזה מובן שפיר מה שענין ענני הכבוד‬ ‫האדם‪ ,‬יתכן לומר שענני הכבוד נתהוו‬ ‫מתייחס ליציאת מצרים‪ ,‬וכאמור כי‬ ‫מכח אלו התפלות שהתפללו בני ישראל‬ ‫בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי‬ ‫בהיותם בגלות מצרים‪ ,‬דהנה במשך גלות‬ ‫אותם מארץ מצרים‪ ,‬כי ענני הכבוד הורו‬ ‫מצרים לא התייאשו ישראל מן הרחמים‬ ‫לכלל ישראל‪ ,‬שכל אותן התפלות שהתפללו‬ ‫וזעקו והתפללו אל ה'‪ ,‬כדכתיב (שמות ב כג)‬ ‫בגלות מצרים לא היו לריק‪ .‬ולכן אמר הכתוב‬ ‫ויאנחו בני ישראל מן העבודה ויזעקו ותעל‬ ‫על זה 'למען ידעו דורותיכם'‪ ,‬כי יסוד זה‬ ‫שועתם אל האלהים מן העבודה‪ ,‬וכתיב‬ ‫נחוץ עד מאוד לכלל ישראל בכל הדורות‪,‬‬ ‫(דברים כו ז) ונצעק אל ה' אלקי אבותינו‪ .‬ואף‬ ‫שידעו כוחה של תפלה ששום תפלה אינה‬ ‫שנתארך זמן רב עד שזכו בני ישראל לראות‬ ‫הולכת לריק‪ ,‬כמו שהיה אצל כלל ישראל‬ ‫פרי תפלותיהם‪ ,‬כי שנים אחר שנים היו‬ ‫במצרים‪ ,‬שהרבה שנים צעקו והתפללו לפני‬ ‫שרוים בגלות קשה ומר‪ ,‬ולא ראו שום אור‬ ‫ה'‪ ,‬והיה נראה כאילו אין התפלה מועלת‬ ‫בעיניהם‪ ,‬והיה נראה למראית עין כאילו‬ ‫ח"ו‪ ,‬אך לבסוף ראו שאף אחת מהם לא‬ ‫תפלותיהם אינן נשמעות‪ ,‬אעפ"כ לא הזניחו‬ ‫שבה ריקם‪.‬‬ ‫עצמם ולא נתייאשו‪ ,‬אלא המשיכו לזעוק‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫כ‬ ‫שהיא לזכר ענני הכבוד‪ ,‬קובעת בלבבות‬ ‫ולפי זה אפשר לפרש מה שבזוה"ק (אמור דף‬ ‫ישראל שכל תפלת כל איש ישראל אינה‬ ‫קג‪ ).‬נקראת הסוכה בשם 'צילא‬ ‫שבה ריקם‪ ,‬ומשום כן על האדם להרבות‬ ‫דמהימנותא'‪ ,‬שהרי מצות הסוכה היא לזכר‬ ‫תמיד בתפלה‪ ,‬לכן דייקא בחג הזה פותחים‬ ‫ענני הכבוד‪ ,‬שמורה על כך ששום תפלה‬ ‫שוב להתפלל אע"פ שכבר התפללו תפלות‬ ‫שמתפלל בר ישראל לפני קונו‪ ,‬אינה הולכת‬ ‫רבות בימים הנוראים‪ ,‬להורות שאע"פ‬ ‫לריק‪ ,‬וזה מורה ובא על אמונתן של ישראל‪,‬‬ ‫שהתפללו תפלות רבות כל כך‪ ,‬אעפ"כ כל‬ ‫שאע"פ שאין רואים במו עיניהם פירותיה‬ ‫תפלה ותפלה אינה הולכת לריק‪.‬‬ ‫של התפלה‪ ,‬מאמינים הם שהשי"ת שומע‬ ‫תפלת כל איש ישראל‪ ,‬ושום תפלה אינה‬ ‫השי"ת יעזור שנזכה לפתיחת הלב להתפלל‬ ‫הולכת לריק‪.‬‬ ‫כדבעי‪ ,‬ויתקבלו תפלותינו לרחמים‬ ‫ולרצון‪ ,‬ונזכה לרחמים וחסדים נגלים‪,‬‬ ‫ובקרוב נזכה לישועת כל ישראל ושמחתן‬ ‫ולכן נקבע יום 'הושענא רבה' דייקא בכלות‬ ‫בביאת גואל צדק בב"א‪.‬‬ ‫ימי חג הסוכות‪ ,‬שהרי חג הסוכות‬ ‫עץ חיי"ם הוא למחזיקים בה ותומכיה מאושר‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫אלו שהששתתפו בהוצאת הגליון‬ ‫הרה"ח ר' משה אלי' גראס הי"ו‬ ‫לע"נ אמו מרת אסתר פרידא ב"ר מאיר ע"ה‬ ‫מו"ה צבי ארי' שטערן הי"ו‬ ‫לרגל שמחת אירוסי בנו למזל טוב‬ ‫מו"ה מרדכי בצלאל רייזמאן הי"ו‬ ‫לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב‬ ‫יתברכו ממעון הברכות ויזכו לראות רב נחת דקדושה עבג"צ‬ ‫אכ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫יסודות נאמנים‬ ‫בעבודת הזמנים‬ ‫יסודי הזמן‬ ‫מאמר‬ ‫ושאבתם מים בששון‬ ‫די געוואלדיגע השפעה פונעם יום טוב סוכות‬ ‫מיוחד מיטן ענין פון 'זמן שמחתינו' ‪ -‬מער‬ ‫א‪.‬‬ ‫פון אלע ימים טובים‪ ,‬כאטש וואס אין אלע‬ ‫תקוה טובה לדורשיך‪:‬‬ ‫ימים טובים איז דאך אויך פארהאן א מצוה‬ ‫פון 'ושמחת בחגך'‪ ,‬אבער דאך זאגט מען נאר‬ ‫סוכות 'זמן שמחתינו'‪ .‬ווייל דעמאלט איז‬ ‫אז א איד לאזט נישט‬ ‫דער זמן פון 'הביאני המלך חדריו'‪.‬‬ ‫נאך זיין תשוקה צום‬ ‫אויבערשטן ‪ -‬וועט ער צום‬ ‫מען זעט אז דער עיקר שמחה פון סוכות‪,‬‬ ‫סוף נתקרב ווערן צו אים‬ ‫האט זיך געדרייט ארום דעם ענין פון 'שאיבת‬ ‫מים'; ווי עס שטייט אין פסוק (ישעיה יב‪ ,‬ג)‪:‬‬ ‫ַׁא ְְב ֶּּתם ַַמִיִ ם ְּבָּׂשׂׂשֹון" ‪ -‬מען זאל שעפן‬ ‫"ּוְׁש ַ‬ ‫סוכות איז משפיע פאר אידן‬ ‫וואסער מיט א לוסטיגקייט‪ .‬דארף מען דאך‬ ‫שמחה מיטן אויבערשטן‬ ‫פארשטיין דעם ענין וואס איז דער שייכות‬ ‫צווישן 'שאיבת מים' מיטן ענין פון 'שמחה'?‬ ‫מען שטייט יעצט אינעם זמן שמחתינו‪.‬‬ ‫אלע ספרים פרובירן דאס מסביר צו זיין‪ ,‬און‬ ‫דאס איז א זמן וואס עס ווערט נשפע פאר‬ ‫אודאי וויפיל מען ווייסט‪ ,‬איז דאס נישט קיין‬ ‫אידישע קינדער א שמחה מיטן אויבערשטן;‬ ‫'אחד מני אלף' וואס עס איז אלץ באהאלטן‬ ‫ווי עס שטייט אין פסוק (שיר השירים א‪ ,‬ד)‪:‬‬ ‫דערין‪ .‬יעדע מצוה האט זיך דאך זיין סגולה‬ ‫ְׂמָחָ ה ָּּבְך" ‪-‬‬ ‫יַאִנִ י ַַהֶּמֶּלֶ ְך ֲֲחָדָָרָ יו ָנָ ִגִ יָלָ ה ְְוִנִ ְׂש ְ‬ ‫"ֱה ִִב ַ‬ ‫ֱ‬ ‫און כח‪ ,‬און די מצוה פון 'שאיבת מים' האט‬ ‫דער אויבערשטער האט מיר אריינגעברענגט‬ ‫דעם כח‪ ,‬משפיע צו זיין שמחה פאר אידישע‬ ‫אין זיין צימער אריין‪ ,‬דאס גייט ארויף אויף די‬ ‫קינדער‪ ,‬אז עס זאל זיין 'שמחו בהשם'‪ ,‬מען‬ ‫'ענני הכבוד'‪ ,‬וואס די סוכה איז דאך א זכר צו‬ ‫זאל שפירן א שמחה אין תורה ומצוות און אין‬ ‫דעם‪ ,‬און דאס ברענגט אריין אין א איד אז ער‬ ‫עבודת ה' ‪ -‬וואס דאס איז דאך דער יסוד פון‬ ‫זאל זיין "נגילה ונשמחה בך" ‪ -‬זיך צו פרייען‬ ‫קיום תורה ומצוות‪.‬‬ ‫מיטן אויבערשטן‪ .‬פארדעם איז סוכות‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בכ‬ ‫אן עבודה פארן‬ ‫דאס איז געווען‬ ‫די געוויין פון די מים‬ ‫אויבערשטן אויף‬ ‫א געוואלדיגע‬ ‫התחתונים 'אנן בעינן‬ ‫די וועלט ‪ -‬א‬ ‫נחמה פאר די‬ ‫למהוי קמי מלכא'‬ ‫שטערקערע נאנקייט‬ ‫מים התחתונים‪,‬‬ ‫ווי זיין אויבן‬ ‫אז כאטש‬ ‫אפשר קען מען זאגן איין‬ ‫טאקע זיי זענען‬ ‫נקודה דערין (א חלק דערפון‬ ‫אויף דעם האט זיי דער‬ ‫דא אונטן‪,‬‬ ‫שטייט שוין אין ייטב לב‪ ,‬אבער‬ ‫אויבערשטער מנחם געווען‬ ‫אבער מיט זיי‬ ‫ער ברענגט עס נישט ארויס‬ ‫מיט די מצוה פון 'ניסוך‬ ‫דינט מען דעם‬ ‫כלפי דעם חלק פון שמחה)‪.‬‬ ‫המים'‪ ,‬וואס מען נעמט‬ ‫אויבערשטן‬ ‫עס איז דאך ידוע וואס‬ ‫וואסער דוקא פון דא אונטן‪,‬‬ ‫דא אויף דעם‬ ‫פון די מים התחתונים‪ ,‬און‬ ‫עולם‪ ,‬וואס דאס‬ ‫עס שטייט אויף די מצוה‬ ‫מען גיסט עס אויפן מזבח‪.‬‬ ‫איז אסאך א‬ ‫פון ניסוך המים‪ ,‬אז בשעת‬ ‫שטארקערע‬ ‫בריאת העולם‪ ,‬האט דער‬ ‫ווייזט אויס‪ ,‬אז כאטש‬ ‫דביקות בה' ווי‬ ‫געזאגט‬ ‫אויבערשטער‬ ‫וואס די 'מים העליונים'‬ ‫די מים העליונים‬ ‫יַע‬ ‫ָרִָק ַ‬ ‫(בראשית א‪ ,‬ו)‪ְ" :‬יְ ִִהי ִ‬ ‫זענען דאך דארטן אויבן‪,‬‬ ‫יִהי ַַמ ְְב ִּּדיל‬ ‫ְּבּ תֹוְך ַַה ָּּמִיִ ם ִִו ִ‬ ‫פונדעסטוועגן דאך‪ ,‬דאס‬ ‫ֵּּבין ַַמִיִ ם ָלָָמִָיִ ם" ‪ -‬אז די‬ ‫אז מען זאל דורך זיי דינען‬ ‫'מים התחתונים' זאלן ווערן‬ ‫דעם אויבערשטן און טון אן עבודה דא‬ ‫אפגעטיילט פון די 'מים העליונים'‪ ,‬די‬ ‫אונטן‪ ,‬דאס איז אסאך א שטארקערע נאנטקייט‬ ‫'מים העליונים' זענען געבליבן אויבן‪ ,‬נאנט‬ ‫צום אויבערשטן ווי די וואסער וועלכע זענען‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬און די 'מים התחתונים'‬ ‫אויבן! ווי עס שטייט אין ספרים‪ ,‬אז צדיקים‬ ‫זענען געווארן דערווייטערט‪ .‬אודאי מיינט‬ ‫וואס דינען דעם אויבערשטן דא אונטן‪ ,‬זענען‬ ‫דאס נישט כפשוטו אז דאס וואסער איז‬ ‫אסאך מער דבוק אינעם אויבערשטן ווי די‬ ‫געווארן ווייט בגשמיות‪ ,‬נאר דאס מיינט‬ ‫מלאכי השרת וועלכע געפונען זיך דארט‬ ‫ברוחניות‪ ,‬אז זיי זענען אנגעקומען דא אויפן‬ ‫למעלה‪ .‬דאס איז געווען א געוואלדיגע נחמה‬ ‫גשמיות'דיגן עולם הזה‪ ,‬וואס איז אזוי שטארק‬ ‫פאר די מים התחתונים‪ ,‬אז כאטש טאקע זיי‬ ‫מגושם און אזוי נידריג און אזוי ווייט פונעם‬ ‫זענען דא אונטן‪ ,‬אבער מיט זיי דינט מען דעם‬ ‫'אור פני מלך חיים'‪ .‬דאס רופט זיך אז זיי‬ ‫אויבערשטן דא אויף דעם עולם‪ ,‬וואס דאס‬ ‫זענען 'נתרחק געווארן' פונעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫איז אסאך א שטארקערע דביקות בה' ווי די‬ ‫דעמאלט האבן די וואסערן אנגעהויבן צו‬ ‫מים העליונים‪ ,‬ממילא איז דאס געווען זייער‬ ‫וויינען‪" :‬אנן בעינן למהוי קמי מלכא" ‪ -‬מיר‬ ‫טרייסט‪.‬‬ ‫ווילן אויך זיין נאנט צום אויבערשטן! פארוואס‬ ‫עפעס זענען זיי געבליבן נאנט צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫אז מען לאזט נישט נאך דעם‬ ‫און מיר זענען אזוי נתרחק געווארן?! דאס איז‬ ‫רצון קומט מען צום סוף אן‬ ‫טאקע דער ענין וואס מען זעט כסדר אז דער‬ ‫ים שטורעמט מיט 'גלי הים'‪ ,‬ווייל די מים‬ ‫מיט דעם קען מען אביסל פארשטיין דעם‬ ‫ברענגען כסדר ארויס זייער השתוקקות אויף‬ ‫ענין פון 'שמחת בית השואבה'‪ .‬ווייל דער ענין‬ ‫ארויף‪.‬‬ ‫גכ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫וועט ער זוכה זיין דורכדעם‬ ‫דער‬ ‫האט אריינגעברענגט אין‬ ‫צו א געוואלדיגע התקרבות!‬ ‫אויבערשטער‬ ‫אידן א געוואלדיגע שמחה‪,‬‬ ‫דער יסוד ברענגט אריין א‬ ‫האט מיר‬ ‫ווייל אידן האבן זיך מתבונן‬ ‫געוואלדיגע שמחה אין א‬ ‫ספעציעל‬ ‫געווען אין דעם ענין‪ ,‬ווי‬ ‫איד‪.‬‬ ‫באשאפן! און די‬ ‫די מים התחתונים זענען‬ ‫גאנצע בריאה‬ ‫אזוי נתקרב געווארן צום‬ ‫איז געווען‬ ‫יעדער איד האט‬ ‫כדאי פארן‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬כאטש וואס‬ ‫ביי זיך געוואלדיגע‬ ‫אויבערשטן‬ ‫אין אנפאנג זענען זיי געווען‬ ‫כוחות וואס נאר ער‬ ‫בלויז פאר דאס‬ ‫אזוי שטארק נתרחק‪ ,‬און‬ ‫קען צושטעלן‬ ‫וואס איך דארף‬ ‫עס האט אויסגעזען אז‬ ‫צושטעלן פארן‬ ‫מען קען זיי בכלל נישט‬ ‫עס שטייט אין פסוק‬ ‫אויבערשטן!‬ ‫מדמה זיין צו די מים‬ ‫"ַמִיִ ם ֲֲע ֻֻמ ִּּקים‬ ‫(משלי כ‪ ,‬ה)‪ַ :‬‬ ‫העליונים‪ ,‬פונדעסטוועגן‬ ‫ֵעֵָצָ ה ְְבֶלֶ ב ִִאיׁש ְְו ִִאיׁש ְּתּ בּוָנָ ה‬ ‫דאך‪ ,‬מיט דעם וואס זיי‬ ‫ִיִ ְְדֶלֶ ָּנּ ה" ‪ -‬אין יעדן איד איז‬ ‫ארויסגעברענגט‬ ‫האבן‬ ‫דא א בחינה פון 'מים' אין די טיפעניש‬ ‫זייער תשוקה צום אויבערשטן‪" :‬אנן‬ ‫פון זיין הארץ‪ .‬עס איז באקאנט אז 'מים' ווייזט‬ ‫בעינן למהוי קמי מלכא"‪ ,‬און זיי האבן נישט‬ ‫אויף תאוות‪ .‬נאר אין 'תאוה' איז פארהאן טוב‬ ‫נאכגעלאזט; ווי די גלי הים‪ ,‬וואס הערן זיך‬ ‫און רע‪ ,‬עס איז פארהאן דער 'חלק המים'‬ ‫נישט אויף פאר קיין איין מינוט‪ ,‬דורכדעם‬ ‫וואס איז מעורר שלעכטע תאוות‪ ,‬אבער עס‬ ‫האבן זיי זוכה געווען אז מען זאל זיי גיסן‬ ‫איז פארהאן א 'חלק המים' וואס ווייזט אויף‬ ‫אויפן מזבח און זיי זאלן זוכה זיין צום גרעסטן‬ ‫תאוה צום אויבערשטן‪ ,‬וואס א איד גלוסט צו‬ ‫סארט התקרבות צום אויבערשטן וואס איז‬ ‫זיין נאנט צום אויבערשטן‪' ,‬אנן בעינן למהוי‬ ‫נאר שייך‪ ,‬נאכמער ווי די מים העליונים‪.‬‬ ‫קמי מלכא'‪ .‬וואס דער סארט 'מים' געפונט‬ ‫זיך אין יעדן איד‪ ,‬יעדער איד האט א תשוקה‬ ‫דאס איז א געוואלדיגער לימוד פאר יעדן‬ ‫צום אויבערשטן!‬ ‫איד‪ ,‬אז אין וועלכן מצב ער זאל נאר נישט‬ ‫זיין‪ ,‬אפילו טאמער ער איז נתרחק געווארן‪,‬‬ ‫פונקט ווי וואסער וואס וואו מען גראבט‬ ‫אזוי ווייט אז עס זעט אים אויס אז ער איז‬ ‫נאר אין דער ערד ‪ -‬טרעפט מען וואסער‪,‬‬ ‫אזוי שטארק נתרחק ווי די 'מים התחתונים';‬ ‫אמאל איז עס פון אויבנאויף‪ ,‬אמאל איז‬ ‫וואס חז"ל זאגן (תענית ז‪" :).‬מה מים יורדין‬ ‫עס טיף אונטער דער ערד‪ ,‬און אמאל איז‬ ‫ממקום גבוה למקום נמוך" ‪ -‬וואסער גייט‬ ‫עס נאך טיפער‪ ,‬אבער אלעמאל קומט מען‬ ‫אייביג אראפ צום נידריגסטן פלאץ‪ .‬אבער אז‬ ‫ָאָ ן צום סוף צו וואסער‪ ,‬ווייל איבעראל איז‬ ‫דער איד לערנט זיך אפ פון די 'מים התחתונים'‪,‬‬ ‫דא וואסער‪ .‬אזוי איז אויך מיטן רוחניות'דיגן‬ ‫און ער לאזט זיך נישט נאך זיין רצון‪ ,‬ער ברענגט‬ ‫מים‪ ,‬אין יעדן איד איז דא געוואלדיגע כוחות‬ ‫כסדר ארויס זיין תשוקה צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫פון רוחניות וואס נאר ער קען דאס צושטעלן!‬ ‫יעדן טאג וואס ער דאוונט פארן אויבערשטן‬ ‫א צווייטער קען דאס נישט צושטעלן! אבער‬ ‫ברענגט ער ארויס דעם 'אנן בעינן למהוי קמי‬ ‫א מענטש הייבט בכלל נישט ָאָ ן צו וויסן‬ ‫מלכא'‪ ,‬ער וויל זיין נאנט צום אויבערשטן ‪-‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫דכ‬ ‫א איד טאר זיך קיינמאל נישט שפירן פארפאלן!‬ ‫אז ער פארמאגט עס‪ .‬דערפאר זאגט דער‬ ‫קיינמאל זיך נישט מייאש זיין! נאר וויסן אז ער‬ ‫פסוק‪" :‬ואיש תבונה ידלנה" ‪ -‬א מענטש‬ ‫האט געוואלדיגע כוחות הקדושה וואס ער קען‬ ‫וואס האט שכל‪ ,‬פארשטייט דאס וואס חז"ל‬ ‫פון זיך ארויסברענגען‪.‬‬ ‫זאגן (סנהדרין לז‪" :).‬חייב אדם לומר בשבילי‬ ‫נברא העולם" ‪ -‬דער אויבערשטער האט מיר‬ ‫ב‪.‬‬ ‫ספעציעל באשאפן! און די גאנצע בריאה איז‬ ‫שמחו צדיקים בה'‪:‬‬ ‫געווען כדאי פארן אויבערשטן בלויז פאר דאס‬ ‫וואס איך דארף צושטעלן פארן אויבערשטן!‬ ‫ביי שמחת בית השואבה‬ ‫ווייל פאר יעדן איד אליינס איז כדאי געווען‬ ‫באקומט א איד א 'שמחה‬ ‫די גאנצע בריאת העולם! דאס איז דער 'ואיש‬ ‫של מצוה' זיך צו קענען‬ ‫תבונה ידלנה'‪ ,‬אז דער וואס פארשטייט דאס‬ ‫שלאגן מיטן יצר הרע‬ ‫‪ -‬ווייסט אז ער דארף פון זיך ארויסברענגען‬ ‫די באהאלטענע כוחות‪.‬‬ ‫צוויי סארטן צדיקים‪ :‬וואס‬ ‫האבן נסיונות און זענען זיך‬ ‫מיטן כח פון שמחת בית השואבה‬ ‫מתגבר ‪ -‬און די וואס האבן שוין‬ ‫קען יעדער איד ארויסשעפן‬ ‫בכלל נישט קיין נסיונות‬ ‫זיינע באהאלטענע כוחות‬ ‫עס שטייט אין דער משנה (סוכה נא‪" :).‬לא‬ ‫ביי 'שמחת בית השואבה'‪ ,‬בשעת ווען‬ ‫היתה חצר בירושלים שלא היתה מאירה‬ ‫מען האט מקיים געווען דעם 'ושאבתם‬ ‫משמחת בית השואבה" ‪ -‬עס איז נישט געווען‬ ‫מים בששון'‪ ,‬איז ארויסגעברענגט געווארן‬ ‫קיין חצר וואס האט נישט געלאכטן פון‬ ‫פאר יעדן איד‪ ,‬אז יעדער איד באזונדער קען‬ ‫שמחת בית השואבה‪ .‬האט דער זיידע זכרונו‬ ‫ארויסברענגען פון זיך זיין 'מים עמוקים עצה‬ ‫לברכה געטייטשט א שיינעם פשט אין דעם‪:‬‬ ‫בלב איש'! זיינע כוחות הקדושה וואס ליגט‬ ‫עס שטייט אין ייטב לב (פרשת וירא) אויף דער‬ ‫באהאלטן בפנימיות לבו ‪ -‬קען ער זוכה זיין‬ ‫גמרא אין מסכת תענית (טו‪ :).‬די גמרא שטעלט‬ ‫יעצט ארויסצושעפן פון זיך! דאס איז פשט‬ ‫זיך אויפן פסוק (תהלים צז‪ ,‬יא)‪" :‬אֹור ָֻזָֻר ַַע ַלַ ַּּצ ִּּדיק‬ ‫אין חז"ל (ירושלמי סוכה פ"ה ה"א)‪" :‬משם שאבו‬ ‫ִׂשְׂמָחָ ה"‪ ,‬זאגט די גמרא‪" :‬לא הכל‬ ‫ּוְלְ ִיִ ְׁשֵׁרֵ י ֵלֵ ב ְ‬ ‫רוח הקודש" ‪ -‬ביי שמחת בית השואבה האט‬ ‫לאורה" ‪ -‬נישט יעדער האט די מדרגה פון‬ ‫מען געשעפט 'רוח הקודש'‪ .‬דאס מיינט‪ ,‬א רוח‬ ‫אורה‪" ,‬ולא הכל לשמחה" ‪ -‬נישט יעדער איז‬ ‫פון קדושה‪ ,‬וואס אויף דעם זאגט דער פסוק‬ ‫זוכה צו דער מדרגה פון שמחה‪" ,‬אלא צדיקים‬ ‫ָקְָד ְׁׁשָך ַַאל ִּתַּּקּ ח ִִמֶּמִּּנּ י"‪.‬‬ ‫רּוַח ְ‬ ‫(תהלים נא‪ ,‬יג)‪ְ"ְ :‬ו ַ‬ ‫לאורה" ‪ -‬נאר 'צדיקים' זענען זוכה צו דער‬ ‫יעדער איד האט אין זיך א רוח פון קדושה‪ ,‬און‬ ‫מדרגה פון לעכטיגקייט‪" ,‬וישרים לשמחה" ‪-‬‬ ‫מיטן כח פון שמחת בית השואבה ווען מען‬ ‫און בלויז 'ישרים' זענען זוכה צו דער מדרגה‬ ‫האט געשעפט די 'מים' ‪ -‬האט יעדער איד‬ ‫פון שמחה‪ .‬דארף מען דאך פארשטיין פשט‬ ‫געקענט ארויסנעמען פון זיך אליינס דעם‬ ‫דערין‪ :‬וואס מיינט 'אורה' און וואס מיינט‬ ‫'מים עמוקים עצה בלב איש'‪ .‬און דאס ווערט‬ ‫'שמחה'? און וואס זענען די צדיקים אנדערש‬ ‫נתעורר יעדעס יאר אינעם זמן פון שמחת בית‬ ‫ווי די 'ישרים'?‬ ‫השואבה ‪ -‬וועלכע איז א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫הכ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫היצר‪ ,‬ביי זיי איז ליכטיג! ווייל ליכטיגקייט‬ ‫איז דער ייטב לב מסביר‪ :‬עס זענען‬ ‫איז נאר שייך‪ ,‬ווען עס איז דא א פינסטערניש;‬ ‫פארהאן צוויי סארטן עובדי ה'‪ :‬עס איז‬ ‫ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש (תצוה קפד‪:).‬‬ ‫פארהאן אזעלכע צדיקים וועלכע האבן‬ ‫"לית נהורא אלא דנפיק מגו חשוכא"‪ ,‬ווען‬ ‫שוין זוכה געווען אינגאנצן איבערצודרייען‬ ‫עס איז דא כוחות היצר וואס שלעפן אויף‬ ‫זייערע כוחות היצר צום גוטן‪ ,‬זיי האבן נישט‬ ‫שלעכטס און דער מענטש איז זיך מתגבר אויף‬ ‫קיין שום משיכה צו שלעכטס ‪ -‬דאס זענען‬ ‫דעם‪ ,‬דאן ווערט אים ליכטיג‪ .‬אבער‪ ,‬זאגט די‬ ‫די גרויסע צדיקים‪ ,‬ווי למשל אברהם אבינו‬ ‫גמרא‪" :‬ולישרים שמחה" ‪ -‬די צדיקים וואס‬ ‫און דוד המלך; ווי עס שטייט (תהלים קט‪ ,‬כב)‪:‬‬ ‫האבן שוין נישט קיין יצר הרע‪ ,‬ביי זיי איז דא‬ ‫ְּבִּק ְְרִּבּ י"‪ .‬די סארט צדיקים ווערן‬ ‫ְ"ְוִלִ ִּבּ י ָחַָלַ ל ִ‬ ‫אמת'דיגע שמחה! ווייל 'אין שמחה כהתרת‬ ‫אנגערופן 'ישרי לב'‪ ,‬ווייל זיי האבן בלויז איין‬ ‫הספיקות'‪ ,‬דער צדיק וואס האט שוין נישט‬ ‫הארץ‪ ,‬לב אחד לאבינו שבשמים‪ .‬ווידער‬ ‫קיין שום ספיקות‪ ,‬ער האט נישט קיין שום‬ ‫אבער איז פארהאן אזעלכע אידן וועלכע‬ ‫בלבולים וואס שלעפן אים אויפן פארקערטן‬ ‫דינען אויך דעם אויבערשטן‪ ,‬אבער זיי‬ ‫וועג‪ ,‬ער איז באמת פרייליך!‬ ‫האבן נאך א מלחמת היצר‪ ,‬זיי שטייען אויס‬ ‫א שטענדיגע מלחמה מיטן יצר הרע וואס‬ ‫ביי שמחת בית השואבה האט‬ ‫לאזט קיינמאל נישט נאך‪ ,‬וויפיל זיי שלאגן‬ ‫יעדער באקומען כוחות זיך‬ ‫זיך ‪ -‬איז ער ווייטער דא! זיי דארפן זיך כסדר‬ ‫צו שלאגן מיטן יצר הרע‬ ‫שלאגן‪ .‬די אידן ווערן אנגערופן 'צדיקים'‪,‬‬ ‫פונעם לשון 'צדיק בדינו' ‪ -‬ער איז גערעכט‬ ‫לויט דעם האט דער זיידע געטייטשט‪:‬‬ ‫מיט זיין הכרעה‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬ער הערט אויס‬ ‫ביי שמחת בית השואבה זענען דאך געווען‬ ‫סיי דעם יצר טוב און סיי דעם יצר הרע‪ ,‬און‬ ‫די כהנים און גרויסע צדיקים וואס זיי זענען‬ ‫דערנאך איז ער מכריע‪ ,‬ער איז זיך מתגבר און‬ ‫שוין געווען ביי דער בחינה פון 'ולישרי לב‬ ‫נעמט אן דעם יצר טוב‪.‬‬ ‫שמחה'‪ .‬זאגט אבער די משנה‪ :‬דו זאלסט‬ ‫נישט מיינען אז נאר די גרויסע מענטשן האבן‬ ‫דערפאר זאגט די גמרא‪" :‬צדיקים לאורה"‬ ‫געהאט פון דעם שמחת בית השואבה‪ ,‬נאר‬ ‫‪ -‬די צדיקים וועלכע האבן נאך א מלחמת‬ ‫מקור חיים‬ ‫וכבר כתבתי אהא דכתיב (תהלים צז‪ ,‬יא) אור זרוע לצדיק ולישרי לב שמחה‪ ,‬ואמרו חז"ל (תענית טו‪ ):‬צדיקים לאורה‪,‬‬ ‫ישרים לשמחה‪ .‬ביאור הדבר‪ ,‬מי שיש בו נטיה לרע ומתגבר עליו וכובש את יצרו נקרא צדיק‪ ,‬כי האור שבו דוחה החשך‬ ‫שבמזגו וטבעו‪ .‬אבל מי שזכה להסיר כח הרע ממנו לגמרי‪ ,‬על דרך שאמר בדוד (תהלים קט‪ ,‬כב ע"פ בבא בתרא יז‪ ).‬ולבי‬ ‫חלל וגו'‪ ,‬וכל שכן באברהם שנאמר לבבו נאמן‪ ,‬הפכו לטוב‪ ,‬ואין בלבו שום נטיה לרע ולא שום עקמימות‪ ,‬כי אם כולו‬ ‫זך וישר קודש לה'‪ ,‬זה נקרא ישר‪ .‬וזהו שאמרו צדיקים לאורה‪ ,‬כי לית נהורא אלא דנפיק מגו חשוכא (זוהר תצוה קפד‪,).‬‬ ‫אבל שמחה אין אתו‪ ,‬כי כל זמן שיש בו יצר הרע איננו בטוח שלא ישוב יצרו ויתגבר עליו‪ .‬ולישרי לב‪ ,‬שהוסר יצר‬ ‫הרע מהם לגמרי‪ ,‬זוכה לשמחה‪ ,‬שכבר מצא מנוחה מאור הפנימי‪:‬‬ ‫קדושת לוי‪ ,‬מגילת איכה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫וכ‬ ‫ביי שמחת‬ ‫זיי האבן געשפירט‬ ‫שמחה של מצוה ‪ -‬די‬ ‫בית השואבה‬ ‫כלי זיין קעגן יצר הרע‬ ‫האט‬ ‫'הביאני‬ ‫דעם‬ ‫יעדער איד‬ ‫חדריו‬ ‫המלך‬ ‫שמחה של מצוה איז פון די‬ ‫ארויסגענומען‬ ‫ונשמחה‬ ‫נגילה‬ ‫גרעסטע כוחות אז א מענטש זאל‬ ‫דעם אור‬ ‫בך' און נאר זיי‬ ‫קענען מנצח זיין דעם יצר הרע;‬ ‫לפום דרגא‬ ‫האט די שמחת‬ ‫ווי עס איז באקאנט פאר יעדן‬ ‫דיליה‬ ‫השואבה‬ ‫בית‬ ‫דעם ליקוטי אמרים ‪ -‬תניא (פרק‬ ‫מיטגעצויגן מיט‬ ‫כ"ו ‪ -‬דאס איז פון די פאר פרקים אין תניא‬ ‫זיך‪ ,‬אבער די אידן‬ ‫וואס זענען למעשה'דיגע פרקים‪ ,‬און מען פלעגט עס‬ ‫וואס האבן זיך געדארפט‬ ‫לערנען כסדר)‪ ,‬ווי ער רעדט ארום אז פונקט ווי‬ ‫מוטשען מיט זייער יצר הרע‪ ,‬זיי האבן נישט‬ ‫צוויי שונאים וואס אמפערן זיך ארום און זיי‬ ‫געהאט קיין שייכות צו דער שמחה‪ ,‬ווייל זיי‬ ‫ראנגלען זיך איינער מיטן אנדערן‪ ,‬און יעדער‬ ‫זענען דאך נאכנישט אין דער מדריגה פון‬ ‫איינער זוכט אראפצואווארפן דעם צווייטן‪,‬‬ ‫'שמחה'‪ ,‬דערפאר זאגט די משנה‪ :‬ניין! "לא‬ ‫טאמער איינער וועט ווערן נאכגעלאזט‪,‬‬ ‫היתה חצר בירושלים" ‪ -‬עס איז נישט געווען‬ ‫טרויעריג‪ ,‬צובראכן אדער מיואש ‪ -‬וועט ער‬ ‫קיין 'חצר' ‪ -‬וואס דאס איז א רמז אויף די וואס‬ ‫ווערן 'מנוצח בקל'‪ ,‬ער וועט באלד דורכפאלן‪.‬‬ ‫זענען אין א שוואכערע מדרגה‪ ,‬זיי שטייען‬ ‫אבער דער וואס האט א 'שמחה'‪ ,‬ער ווייסט אז‬ ‫אינדרויסן און קענען נאכנישט אריינגיין‬ ‫ער האט טאקע א מלחמה ‪ -‬און אסאך מאל א‬ ‫אינעווייניג ‪" -‬שלא היתה מאירה" ‪ -‬וואס האבן‬ ‫שווערע מלחמה ‪ -‬אבער ער איז שטארק און‬ ‫נישט באקומען קיין כח זיך צו באלייכטן מיט‬ ‫רואיג‪ ,‬ווייל ער ווייסט אז ער טוט א גרויסע זאך‬ ‫אן 'אורה'‪ ,‬מיט א 'נהורא דנפיק מגו חשוכא'‪,‬‬ ‫מיט דער מלחמה ‪ -‬אזא איינער וועט מנצח זיין‬ ‫זיך צו קענען שלאגן מיטן יצר הרע און עס‬ ‫די מלחמה! אזוי זאגט דארט דער תניא‪.‬‬ ‫זאל אים ווערן ליכטיג! די שמחה וואס איז‬ ‫געווען דארטן ביי שמחת בית השואבה‪ ,‬האט‬ ‫ממילא‪ ,‬פארשטייט מען לעניננו‪ ,‬אז‬ ‫געגעבן פאר אידישע קינדער כח זיך צו קענען‬ ‫די שמחת בית השואבה וועלכע האט‬ ‫שלאגן מיטן יצר הרע! ווייל ביי שמחת בית‬ ‫אריינגעברענגט דעם ענין פון שמחה בה'‪,‬‬ ‫השואבה האט יעדער איד ארויסגענומען‬ ‫דאס האט געברענגט דעם כח פון 'נהורא‬ ‫דעם אור לפום דרגא דיליה‪.‬‬ ‫מקור חיים‬ ‫ברם כגון דא צריך לאודועי כלל גדול‪ ,‬כי כמו שנצחון לנצח דבר גשמי‪ ,‬כגון שני אנשים המתאבקים זה עם זה להפיל‬ ‫זה את זה‪ ,‬הנה אם האחד הוא בעצלות וכבדות‪ ,‬ינוצח בקל ויפול‪ ,‬גם אם הוא גיבור יותר מחברו‪ .‬ככה ממש בנצחון‬ ‫היצר‪ ,‬אי אפשר לנצחו בעצלות וכבדות הנמשכות מעצבות וטמטום הלב כאבן‪ ,‬כי אם בזריזות הנמשכת‬ ‫משמחה ופתיחת הלב וטהרתו מכל נדנוד דאגה ועצב בעולם‪:‬‬ ‫ליקוטי אמרים תניא‪ ,‬פרק כ"ו‬ ‫זכ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫ג‪.‬‬ ‫דנפיק מגו חשוכא'‪ ,‬אז א איד זאל קענען‬ ‫לעת ערב יהיה אור‪:‬‬ ‫האבן די כוחות ער זאל זיך קענען מתגבר זיין‬ ‫אויף זיין יצר הרע מיטן כח פון שמחה‪.‬‬ ‫מען קען נישט זוכה זיין‬ ‫צו 'ענני כבוד' ‪ -‬אויב מען‬ ‫שמחת בית השואבה ‪ -‬געבט דעם‬ ‫מוטשעט זיך נישט פארדעם‬ ‫כח צו עומד זיין אין די אלע נסיונות‬ ‫מיט מלחמת היצר‬ ‫איינער פון די רמזים וואס עס שטייט אויף‬ ‫די ד' מינים איז‪ :‬דער אתרוג ‪ -‬קעגן דעם הארץ‪.‬‬ ‫ביידע זענען אמת‪ :‬סיי די 'ענני‬ ‫די הדסים ‪ -‬קעגן די אויגן‪ .‬ערבה ‪ -‬קעגן דעם‬ ‫הכבוד' און סיי די 'סוכות ממש'‬ ‫מויל‪ .‬דער לולב ‪ -‬קעגן די שדרה‪ .‬דאס ווייזט‬ ‫אויף די אלע עיקר אברים פונעם מענטש‪,‬‬ ‫די גמרא (סוכה יא‪ ):‬ברענגט א מחלוקת‬ ‫אז אלעס זאל משועבד זיין צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫צווישן רבי עקיבא און רבי אליעזר‪ ,‬צי אין מדבר‬ ‫זעט מען פון דעם‪ ,‬אז דאס וואס א מענטש‬ ‫איז געווען 'סוכות ממש' ‪ -‬אויפגעשטעלטע‬ ‫שלאגט זיך אינעם מלחמת היצר ‪ -‬וואס דער‬ ‫סוכות‪ ,‬אדער עס איז געווען 'ענני הכבוד'‪ .‬דער‬ ‫עיקר איז דאך טאקע אין די אויבנדערמאנטע‬ ‫טור (או"ח סימן תרכה) ברענגט אראפ דעם טעם‬ ‫איברים פונעם מענטש ‪ -‬גייט צוזאמען מיטן‬ ‫פון רבי אליעזר‪ ,‬אז אונזערע סוכות זענען‬ ‫זמן שמחתנו; ווי געשמועסט‪ ,‬אז די שמחת‬ ‫א זכר צו די 'ענני הכבוד' וואס זענען געווען‬ ‫בית השואבה ‪ -‬דאס האט געגעבן דעם כח צו‬ ‫אין מדבר‪ .‬פרעגן די פוסקים‪ ,‬אז געווענליך‬ ‫עומד זיין אין די אלע נסיונות‪.‬‬ ‫פסק'נען מיר דאך ווי רבי עקיבא‪ ,‬און ער האלט‬ ‫'סוכות ממש'‪ ,‬פארוואס ברענגט דער טור‬ ‫דאס איז טאקע מרומז אין פסוק (ויקרא כג‪,‬‬ ‫אראפ דעם טעם פון רבי אליעזר?‬ ‫ָהִָראׁשֹון ְּפ ִִּרי ֵעֵ ץ ָהָָדָ ר‬ ‫מ)‪ּ" :‬וְלְ ַַק ְְח ֶּּתם ָלֶָכֶ ם ַּבּ ּיֹום ִ‬ ‫ָנַָחל" ‪ -‬מען‬ ‫ְּתָּמִָרים ַַו ֲֲעַנַ ף ֵעֵ ץ ָעָֹבֹת ְְו ַַע ְְרֵבֵ י ַ‬ ‫ַּכֹּּפּת ִ‬ ‫(סוכות‬ ‫ברענגט דער רבי זכרונו לברכה‬ ‫זאל נעמען די ארבע מינים‪ ,‬וואס דאס ווייזט‬ ‫עמוד יח) פונעם חיי אדם (כלל קמו) און פונעם‬ ‫אז מען דארף משעבד זיין די אלע אברים פארן‬ ‫רוקח (הל' סוכה סימן ריט)‪ :‬עס איז 'אלו ואלו‬ ‫אויבערשטן‪ .‬זאגט אבער דער פסוק‪ :‬פון וואו‬ ‫דברי אלוקים חיים'‪ ,‬עס זענען געווען ביידע‬ ‫וועט מען נעמען דעם כח אויף דעם?! וויאזוי‬ ‫סארט סוכות‪ ,‬סיי ענני כבוד און סיי סוכות‬ ‫וועט מען טאקע קענען מנצח זיין דעם מלחמת‬ ‫ממש‪ ,‬ווייל כאטש וואס אידישע קינדער‬ ‫ַׂמ ְְח ֶּּתם ִלִ ְְפֵנֵ י‬ ‫היצר?! ענטפערט דער פסוק‪ּ" :‬וְׂש ַ‬ ‫זענען כסדר געווען ארומגענומען מיט די‬ ‫ְׁב ַַעת ָיָ ִִמים" ‪ -‬דורכן 'שמחת בית‬ ‫ֹלֵקיֶכֶ ם ִׁש ְ‬ ‫ה' ֱֱא ֵ‬ ‫'ענני הכבוד'‪ ,‬אבער דאך האט אויסגעפעלט‬ ‫השואבה' וואס עס איז געווען אין בית המקדש‬ ‫אויך סוכות ממש‪ ,‬ווייל בשעת די אידישע‬ ‫זיבן טעג סוכות ‪ -‬וואס די שמחה ווערט כסדר‬ ‫קינדער האבן געפירט מלחמות מיט די גוים‬ ‫נשפע פאר אידישע קינדער אויך היינטיגע‬ ‫‪ -‬צי מלחמת עמלק‪ ,‬צי מלחמת סיחון ועוג‬ ‫צייטן ‪ -‬דאס גיבט אריין דעם כח אז מען זאל‬ ‫‪ -‬פלעגן זיי ארויסגיין פון די ענני הכבוד און‬ ‫קענען משעבד זיין די אלע אויבנדערמאנטע‬ ‫האבן זיך אריינגעזעצט אין בודקעס‪ ,‬סוכות‬ ‫אברים צום אויבערשטן! אז יעדער איינער‬ ‫ממש‪ ,‬און פון דארטן האבן זיי לוחם געווען‪,‬‬ ‫זאל קענען מנצח זיין אין זיין מלחמה!‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חכ‬ ‫געווען דורך א 'מלחמת היצר'‪ ,‬דורכדעם וואס‬ ‫דערפאר דארף מען מאכן א זכר אויף ביידע‪.‬‬ ‫זיי האבן געזוכט זיי מחטיא צו זיין חלילה און‬ ‫ער טייטשט עס אריין אין פסוק (ויקרא כג‪ ,‬מג)‪:‬‬ ‫דורכדעם צונעמען די כוחות הקדושה; ווי‬ ‫הֹוַׁשְׁבִּתּ י" ‪ -‬לשון רבים‪ ,‬אז מען‬ ‫ְ‬ ‫"ִּכּ י ַַבֻּסּּכֹות‬ ‫"ֲאֶׁשׁ ר‬‫עס שטייט ביי עמלק (דברים כה‪ ,‬יח)‪ֲ :‬‬ ‫דארף געדענקען ביידע סוכות‪ ,‬סיי די 'ענני‬ ‫ֶּנֱּחָׁשִׁלִ ים ַַא ֲֲח ֶֶריָך" ‪-‬‬ ‫ַּבֶּּדֶּרְך ַַוְיְ ַזַ ֵּנּ ב ְּבּ ָך ָּכּ ל ַַה ֱ‬ ‫ָקְָרָך ֶ‬‫ְ‬ ‫הכבוד' און סיי די 'סוכות ממש'‪ .‬דער רבי‬ ‫ער האט זיי מכשיל געווען‪ ,‬דאס איז געווען‬ ‫פרעגט דארט וואס איז דער ענין פון דעם‪,‬‬ ‫דער עיקר מלחמת עמלק און די זעלבע‬ ‫פארוואס מען דארף מאכן א זכר אויף ביידע?‬ ‫שטייט אויך אויף סיחון ועוג‪ .‬חכמינו ז"ל‬ ‫מילא די ענני הכבוד‪ ,‬פארשטייט מען דאך אז‬ ‫"ַעל‬ ‫דרש'ענען דאך דעם פסוק (במדבר כא‪ ,‬כז)‪ַ :‬‬ ‫מען מאכט א זכר‪ ,‬ווייל דאס ווייזט דאך אויף‬ ‫ֹאְמרּו ַַהֹּמְּׁשִׁלִ ים ֹּבּאּו ֶֶחְׁשּׁבֹון ִּתּ ָּּבֶנֶ ה ְְו ִִתּכֹוֵנֵ ן‬ ‫ֵּכּ ן ֹי ְ‬ ‫דער גרויסער מתנה וואס דער אויבערשטער‬ ‫ִִעיר ִִסיחֹון"‪ ,‬דרש'נט מען דאס (בבא בתרא עח‪):‬‬ ‫האט געגעבן פאר אידישע קינדער‪ ,‬אבער‬ ‫אויף 'מלחמת היצר'‪" ,‬בואו ונחשוב חשבונו‬ ‫די סוכות ממש ‪ -‬דאס איז דאך לכאורה א‬ ‫של עולם"‪ ,‬זעט מען אז מלחמת סיחון ועוג‬ ‫פשוט'ע זאך וואס יעדער קען זיך מאכן‪ ,‬איז‬ ‫גייט צוזאמען מיטן ענין פון מלחמת היצר‪.‬‬ ‫וואס איז דער ענין צו מאכן א זכר דערויף?‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬אז ביי זיי איז דאס געווען‬ ‫לויט זייער הויכע דרגא ‪ -‬די ענינים וואס‬ ‫די מלחמות פונעם דור המדבר‬ ‫די קליפות האבן געזוכט זיי מחטיא צו זיין‪,‬‬ ‫זענען געווען רוחניות'דיגע מלחמות‬ ‫איז געווען דקות'דיגע חטאים‪ .‬אבער על‬ ‫מיט די כוחות הקליפה‬ ‫כל פנים‪ ,‬עס איז געווען א גרויסע שווערע‬ ‫מלחמה‪ ,‬און דער עיקר וואס אידן האבן זיך‬ ‫אבער לויט ווי מען רעדט ארום ‪ -‬אז די‬ ‫אויף זיי מתגבר געווען בגשמיות ‪ -‬איז אויך‬ ‫שמחה פון סוכות גיבט אריין א כח פאר א‬ ‫געווען דורך די מלחמות וואס זיי האבן געפירט‬ ‫איד‪ ,‬אז ער זאל קענען לוחם זיין מיטן יצר‬ ‫ברוחניות קעגן דעם קליפה‪ ,‬דאס איז געווען‬ ‫הרע ‪ -‬פארשטייט מען דאס זייער גוט‪ .‬די אלע‬ ‫דער ענין פון די 'סוכות ממש'‪.‬‬ ‫מלחמות וואס אידן האבן לוחם געווען קעגן‬ ‫עמלק און סיחון ועוג ‪ -‬רעדן שוין די ספרים‪,‬‬ ‫אז דאס זענען נישט געווען בלויז פשוט'ע‬ ‫נאר דורך די מלחמות מיטן יצר הרע‬ ‫איז מען זוכה צו די ענני הכבוד‬ ‫גשמיות'דיגע מלחמות‪ ,‬ווייל די אלע אומות‬ ‫זענען געווען גרויסע קליפות וואס מען האט‬ ‫געדארפט מכניע זיין‪ .‬אידישע קינדער זענען‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די ענני הכבוד‪ ,‬דאס ווייזט‬ ‫דאך דעמאלט געווען אויף א הויכער מדריגה‪,‬‬ ‫אויף דער גרויסער מדרגה וואס אידישע‬ ‫דער 'דור המדבר' איז געווען א גרויסער דור‬ ‫קינדער זענען געווען‪ ,‬אז זיי זענען געווען‬ ‫מיט געוואלדיגע כוחות הקדושה‪ .‬ממילא‪,‬‬ ‫אזוי נאנט צום אויבערשטן מיט אזא חביבות‪.‬‬ ‫ווילאנג זייערע כוחות הקדושה זענען געווען‬ ‫ווידער אבער‪ ,‬די 'סוכות ממש' ווייזט אויף‬ ‫בשלימות ‪ -‬האט קיינער נישט געקענט האבן‬ ‫זייערע מלחמת היצר‪ ,‬אז אפילו אין אזעלכע‬ ‫קיין גשמיות'דיגע שליטה אויף זיי‪.‬‬ ‫גרויסע זמנים‪ ,‬נאך וואס אידישע קינדער‬ ‫האבן גענומען די תורה און זענען געווען אין‬ ‫נאר דער גאנצער אופן וויאזוי זיי האבן‬ ‫מדבר‪ ,‬געגעסן הייליגע מן און געטרינקען‬ ‫געקענט קומען און לוחם זיין מיט זיי‪ ,‬איז‬ ‫טכ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫וועט אים ברענגען צו 'עושר' ‪ -‬דאס מיינט‬ ‫הייליגע וואסער פונעם באר‪ ,‬ארומגענומען‬ ‫'עשירות הדעת'‪ ,‬עס וועט אים ווערן ליכטיג‪.‬‬ ‫מיט די הייליגע ענני הכבוד ‪ -‬מיט די גרויסע‬ ‫מדרגות און די גרעסטע סארט התקרבות‬ ‫דער 'זמן שמחתינו' פון סוכות‪ ,‬דארף‬ ‫וואס אידישע קינדער האבן נאר אמאל‬ ‫אריינגעבן א כח אין א איד‪ ,‬אז א גאנץ יאר זאל ער‬ ‫געהאט ‪ -‬פונדעסטוועגן דאך זענען שפעטער‬ ‫זיך קענען מתגבר זיין אויפן יצר הרע‪ .‬דערפאר‬ ‫אנגעקומען זמנים פון שווערע מלחמות היצר!‬ ‫דארף מען געדענקען די 'סוכות ממש' וואס‬ ‫זמנים פון חשכות! זמנים פון נסיונות! וואס‬ ‫אידישע קינדער האבן געהאט בשעת די‬ ‫עס האט אויסגעזען ווי אלע גרויסע מדרגות‬ ‫מלחמות‪ ,‬וואס דאס האט זיי צוגעברענגט‬ ‫זענען פארלוירן געגאנגען‪ .‬אבער וויבאלד‬ ‫אז זיי זאלן קענען זוכה זיין צו די ענני הכבוד‪.‬‬ ‫זיי האבן זיך נישט נאכגעלאזט‪ ,‬נאר זיי האבן‬ ‫עס קען נישט זיין בלויז 'ענני הכבוד' און עס‬ ‫לוחם געווען מיטן יצר הרע‪ ,‬מיט דעם האבן‬ ‫קען נישט זיין בלויז 'סוכות ממש'‪ ,‬ווייל איינס‬ ‫זיי מנצח געווען די מלחמה‪.‬‬ ‫גייט געבינדן מיטן צווייטן‪ ,‬די 'ענני הכבוד'‬ ‫האט זיי אריינגעגעבן די שמחה און כח אז זיי‬ ‫דערפאר דארף מען מאכן א זכר אויך צו די‬ ‫זאלן קענען לוחם זיין מיטן יצר הרע‪ ,‬און די‬ ‫'סוכות ממש'‪ ,‬כדי עס זאל זיך נישט דאכטן‬ ‫מלחמות וואס זיי האבן לוחם געווען מיטן יצר‬ ‫פאר קיינעם אז עס קען עקזיסטירן אזא זאך‬ ‫הרע ‪ -‬המקיים את התורה מעוני ‪ -‬דאס האט‬ ‫ווי 'ענני הכבוד'‪ ,‬מען איז נאנט צום אויבערשטן‬ ‫זיי געגעבן די זכיה אז זיי זאלן קענען זוכה זיין‬ ‫‪ -‬וואס עס זאל קומען פון זיך אליינס‪ .‬נישטא‬ ‫צו די ענני הכבוד ‪ -‬סופו לקיימו מעושר‪.‬‬ ‫אזא זאך! די 'ענני הכבוד' גייט נאר צוזאמען‬ ‫מיט 'סוכות ממש'! נאר דורך די מלחמות וואס‬ ‫האבן שכל אויסצונוצן‬ ‫דער מענטש גייט דורך און ער איז זיך מתאמץ‬ ‫די געהויבענע טעג‬ ‫לוחם צו זיין מיטן יצר הרע ‪ -‬דורכדעם איז ער‬ ‫זוכה צו די ענני הכבוד! דורכדעם איז ער זוכה‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן מען זאל‬ ‫צום 'הביאני המלך חדריו'! ווי חז"ל זאגן (אבות‬ ‫זוכה זיין צו נעמען שמחה פון דעם הייליגן‬ ‫פ"ד מ"ט)‪" :‬כל המקיים את התורה מעוני סופו‬ ‫יום טוב‪ ,‬מען זאל נעמען דעם 'נגילה ונשמחה‬ ‫לקיימו מעושר" ‪ -‬דער וואס איז מקיים די‬ ‫בך'‪ ,‬כסדר שמחה און נאך שמחה‪ ,‬תורה און‬ ‫תורה ווען ער איז ארים‪ ,‬וועט ער צום סוף‬ ‫עבודת ה' מיט א שמחה‪ .‬און מיר זאלן וויסן‬ ‫עס מקיים זיין מיט א רייכקייט‪' .‬עוני' ‪ -‬מיינט‬ ‫כסדר‪ ,‬אז וואו מען איז נאר ‪ -‬איז מען 'בצילא‬ ‫'עניות הדעת'‪.‬‬ ‫דמהימנותא'! מיר זענען נאנט צום אויבערשטן‬ ‫און דער אויבערשטער איז נאנט צו אונז! מען‬ ‫ווען א מענטש איז צובראכן‪ ,‬עס גייט אים‬ ‫זאל זוכה זיין צו דער בחינה פון סוכה‪ ,‬פון‬ ‫נישט לייכט און ער פילט אז ער איז פארלוירן‪,‬‬ ‫'סוכה ברוח הקודש'‪ ,‬מען זאל קענען כסדר‬ ‫ער איז נישט דערביי ‪ -‬צי איז דאס ביים‬ ‫זען דעם אויבערשטן כביכול‪ .‬מען זאל זוכה‬ ‫לערנען‪ ,‬צי איז דאס ביים דאווענען‪ ,‬צי איז‬ ‫זיין אז די אלע מצוות זאלן אונז באלייכטן און‬ ‫דאס מיט נסיונות וואס ער דארף זיך מתגבר‬ ‫געבן כח אויף א גאנץ יאר‪ .‬מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫זיין אויפן יצר הרע‪ ,‬צי וואס עס זאל נאר נישט‬ ‫אויסצונוצן די פאר טעג וואס זענען געבליבן‬ ‫זיין ‪ -‬און ער איז זיך מתאמץ‪ ,‬קען ער זיין זיכער‬ ‫‪ -‬ווי עס דארף צו זיין‪ .‬מען זאל האבן שכל און‬ ‫אז "סופו לקיימו מעושר" ‪ -‬דער התגברות‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ל‬ ‫קמי מלכא'; ווי מען האט פריער גערעדט‪.‬‬ ‫וויסן אז יעדע מינוט פון אזעלכע הייליגע‬ ‫אזוי אויך זאלן די סעודות פון די טעג ווערן‬ ‫טעג איז א מרגליות טובה‪ .‬און נישט חלילה‬ ‫אויסגעניצט ‪ -‬ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫זיך נאכלאזן‪ ,‬אז פון די שמחה זאל חלילה‬ ‫ווערן א מצב פון פריקת עול‪ .‬נאר די שמחה‬ ‫אין דעם זכות זאל מען זוכה זיין צו די אלע‬ ‫וואס מען טאנצט‪ ,‬זאל זיין מיט א התבוננות‬ ‫השפעות טובות פון דעם הייליגן יום טוב‪ ,‬צו‬ ‫"ִׂשְׂמחּו ַַבה'" (תהלים לב‪,‬‬ ‫פנימית‪ ,‬א בחינה פון ְ‬ ‫כסדר קענען דינען דעם אויבערשטן מתוך‬ ‫ְׂמָחָ ה ָּּבְך" (שיר‬ ‫יא)‪ ,‬א בחינה פון "ָנָ ִגִ יָלָ ה ְְוִנִ ְׂש ְ‬ ‫נחת ושמחה‪ ,‬ביז מען וועט זוכה זיין צום‬ ‫השירים א‪ ,‬ד)‪ ,‬שמחה פון תורה ומצוות‪ ,‬און‬ ‫'הרחמן הוא יקים לנו את סוכת דוד הנופלת'‪,‬‬ ‫מיטצונעמען שמחה אויף א גאנץ יאר‪ .‬די‬ ‫דער בנין בית המקדש השלישי בביאת גואל‬ ‫תפילות דארפן ארויסברענגען די אמונה‪,‬‬ ‫צדק במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫ארויסצוברענגען דעם 'אנן בעינן למהוי‬ ‫תוצאות חיים‬ ‫‪ .‬אמיטן כח פון 'שמחת בית השואבה' קען יעדער איד ארויסשעפן זיינע באהאלטענע‬ ‫כוחות און די טיפע תשוקה צום אויבערשטן‪ .‬פונקט ווי די 'מים התחתונים' האבן זוכה‬ ‫געווען צוריק נתעלה צו ווערן דורך זייער כסדר'דיגע תשוקה‪ ,‬אזוי אויך קען יעדער איד‬ ‫זוכה זיין ארויסצוברענגען זיינע באהאלטענע 'מים עמוקים' ‪ -‬די כוחות הקדושה וואס‬ ‫ליגן אין אים ‪ -‬נישט קיין חילוק אין וועלכן נידריגן מצב ער זאל זיך נאר געפינען‪ .‬א איד‬ ‫טאר זיך קיינמאל נישט מייאש זיין‪ ,‬נאר ער דארף כסדר ארויסברענגען די אינערליכע‬ ‫בענקשאפט און תשוקה‪ ,‬נאכאמאל און נאכאמאל‪ ,‬ביז ער וועט זוכה זיין דערצו‪.‬‬ ‫‪ .‬באפילו ווען א איד געפינט זיך נאך אינדרויסן ‪ -‬בבחינת 'חצר' ‪ -‬טאר ער זיך נישט‬ ‫לאזן פאלן אינמיטן דעם שווערן מלחמת היצר‪ .‬דער גרעסטער און שטערקסטער כח‬ ‫צו קענען מנצח זיין דעם יצר הרע‪ ,‬איז דער ענין פון 'שמחה של מצוה'‪ .‬דער כח האט‬ ‫אריינגעגעבן די 'שמחת בית השואבה'‪ ,‬און דאס ווערט נשפע יעדעס יאר פונדאסניי;‬ ‫דורך דעם באקומען מיר דעם געוואלדיגן כח אריינצוברענגען אן 'אורה' אינעם חושך‪,‬‬ ‫און אינגאנצן משעבד צו זיין די אלע אברים ‪ -‬דעם הארץ‪ ,‬די אויגן‪ ,‬דעם מויל און די‬ ‫שדרה ‪ -‬צום קענען טון דעם רצון הבורא‪ ,‬מתוך שמחה וטוב לבב‪.‬‬ ‫‪ .‬גדי 'ענני הכבוד' ‪ -‬דער רוחניות'דיגער תענוג און די השפעות ‪ -‬קומען נישט פון זיך‬ ‫אליינס‪ ,‬נאר מען דארף האראווען דערויף דורך די 'סוכות ממש' ‪ -‬די שווערע מלחמות‬ ‫און נסיונות וואס א מענטש גייט דורך אין די זמני החשכות‪ .‬ווען א איד איז לוחם און ער‬ ‫לאזט נישט נאך‪ ,‬ברענגט דאס אים צו אן אמת'דיגע 'קרבת אלקים'‪ .‬די עבודה למעשה‬ ‫פון דעם יום טוב איז אויסצונוצן יעדע מינוט מיט א התבוננות‪ ,‬כדי מיטצונעמען די‬ ‫שמחה און דעם כח המלחמה אויף א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫אל‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫לשמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫מאמר‬ ‫בואו ונשמח אני ואתם‬ ‫די 'סיפוק הנפש' דורך קביעות עתים לתורה‬ ‫דברים חוצבים להבות אש אצל מעמד נעילת החג שמחת תורה שנת תשע"ז לפ"ק‬ ‫בעיה"ק ירושלים תובב"א‬ ‫טעג‪ .‬זאגט דער אויבערשטער‪' :‬בואו ונשמח'!‬ ‫די עצה צו זיין פרייליך‬ ‫עטס ווילטס זיין פרייליך? עטס ווילטס האבן‬ ‫איז בלויז 'אני ואתם'‬ ‫א שמחת החיים? עטס ווילטס האבן א סיפוק‬ ‫הנפש? עטס ווילטס זיין צופרידן? איז די‬ ‫עס שטייט אין מדרש (ילקוט שמעוני רמז‬ ‫איינציגע עצה 'אני ואתם'! דאס גייט ארויף‬ ‫תשפב) איבער דעם ענין פון 'שמיני עצרת'‪,‬‬ ‫אויף די תורה הקדושה וועלכע איז מחבר דעם‬ ‫זאגט דער מדרש א משל‪ :‬עס איז אמאל‬ ‫איד צום אויבערשטן‪ ,‬ווי דער זוהר הקדוש‬ ‫געווען א קעניג וואס האט געמאכט א גרויסע‬ ‫זאגט (אחרי עג‪" :):‬אורייתא וקודשא בריך הוא‬ ‫סעודה פאר זיבן טעג‪ .‬אז עס איז געקומען‬ ‫חד הוא" ‪ -‬דער אויבערשטער איז 'איינס'‬ ‫צום געזעגענען‪ ,‬האט דער קעניג געזאגט‬ ‫מיט דער תורה הקדושה‪ .‬אויב וועלן ענק‬ ‫פאר זיינע קינדער‪" :‬קשה עלי פרידתכם" ‪-‬‬ ‫יעדן טאג לערנען‪ ,‬און טאקע לערנען מיט אן‬ ‫עס איז מיר שווער זיך צו שיידן פון ענק‪" ,‬בואו‬ ‫אמת'ע ערנסטקייט‪ ,‬וועלן ענק זען אז מען‬ ‫ונשמח אני ואתם" ‪ -‬לאמיר זיך פרייען איין‬ ‫וועט זיין פרייליך‪ ,‬און ענק וועלן האבן דעם‬ ‫טאג נאר איך מיט ענק אליינס‪ .‬דער נמשל‬ ‫אמת'ן סיפוק הנפש‪.‬‬ ‫איז‪ :‬סוכות ברענגט מען זיבן טעג קרבנות‪,‬‬ ‫די 'פרי החג' זענען אנטקעגן די שבעים‬ ‫דער מציאות איז אזוי‪ :‬מען זוכט‬ ‫אומות (סוכה נה‪ ,):‬דעמאלט איז עס נאכנישט‬ ‫צופרידנקייט‪ ,‬מען זוכט עס פון אונטער דער‬ ‫אינגאנצן בלויז 'אני ואתם'‪ .‬אבער אז עס‬ ‫ערד; מען פארט אהין מען פארט אהער‪,‬‬ ‫קומט דער לעצטער טאג ‪ -‬שמיני עצרת‪,‬‬ ‫מען מאכט אהין מען מאכט אהער‪ ,‬מען‬ ‫זאגט דער אויבערשטער‪ :‬יעצט לאמיר מאכן‬ ‫מיינט אז מען וועט עפעס טרעפן‪ ,‬אבער‬ ‫א שמחה וואס איז בלויז 'אני ואתם'‪.‬‬ ‫מען טרעפט נישט גארנישט‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫אלע ספרים הקדושים‪ :‬א אידישע נשמה איז‬ ‫מען קען אפשר אריינטייטשן א כוונה‬ ‫נישט צופרידן נאר אז זי באקומט דאס וואס‬ ‫אינעם מדרש‪ ,‬אז דער אויבערשטער זאגט‬ ‫זי זוכט‪ .‬און וואס זוכט די נשמה? די נשמה‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ :‬מען געזעגנט זיך נאך‬ ‫זוכט קרבת השם! דאס זוכט א נשמה ‪ -‬קרבת‬ ‫אזעלכע געהויבענע טעג ‪ -‬ראש השנה‪ ,‬יום‬ ‫השם! אז א נשמה לערנט תורה איז ער נאנט‬ ‫כיפור‪ ,‬סוכות‪ .‬יעדער איד איז געהויבן‪ ,‬אבער‬ ‫צום באשעפער! א אידיש נפש קען נישט זיין‬ ‫מען גייט דאך שוין צוריק צו די וואכעדיגע‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בל‬ ‫איינער פריידט זיך? יעדער‬ ‫צופרידן נאר טאמער ער‬ ‫טאנצט‪ ,‬יעדער זינגט‪,‬‬ ‫זיך‬ ‫דארף‬ ‫מען‬ ‫האט די תורה הקדושה‪,‬‬ ‫יעדער פריידט זיך מיט‬ ‫נישט‬ ‫חלילה‬ ‫אזויווי א גוף קען נישט זיין‬ ‫איינרעדן אז‬ ‫א געוואלדיגן רוח‪ .‬דער‬ ‫דוקא דער‬ ‫צופרידן נאר טאמער ער‬ ‫פשט איז‪ ,‬אז מען דארף‬ ‫געהויבענער‬ ‫עסט‪ .‬דאס זעלבע איז דער‬ ‫זיך חלילה נישט איינרעדן‬ ‫איד‪ ,‬דער כולל‬ ‫מזון הנפש פון די נשמה‪,‬‬ ‫אז דוקא דער געהויבענער‬ ‫יונגערמאן‬ ‫און טאמער איז נישט דא‬ ‫איד‪ ,‬דער כולל יונגערמאן‬ ‫וואס זיצט און‬ ‫קיין תורה ‪ -‬איז נישט דא‬ ‫וואס זיצט און לערנט‬ ‫לערנט פערצן‬ ‫קיין צופרידנקייט‪ ,‬און עס‬ ‫פערצן שעה א מעת לעת‪,‬‬ ‫מעת‬ ‫א‬ ‫שעה‬ ‫איז נישט דא קיין סיפוק‬ ‫דוקא דער האט א קשר‬ ‫דער‬ ‫דוקא‬ ‫לעת‪,‬‬ ‫הנפש!‬ ‫האט א קשר‬ ‫מיט די תורה הקדושה; עס‬ ‫מיט די תורה‬ ‫ממילא דארף מען דאס‬ ‫איז אינגאנצן נישט ריכטיג!‬ ‫הקדושה; עס‬ ‫געדענקען‪:‬‬ ‫שטענדיג‬ ‫אפילו א איד וואס איז עוסק‬ ‫איז אינגאנצן‬ ‫על המחיה ועל הכלכלה‪,‬‬ ‫נישט ריכטיג!‬ ‫'בואו ונשמח'! אז מען וויל‬ ‫ער קען זיך נעמען א שעה‬ ‫זיין פרייליך‪ ,‬זוכטס נישט‬ ‫אדער צוויי שעה א טאג און‬ ‫קיין מנוחות‪ ,‬קיין אפרוען‪,‬‬ ‫ער זעצט זיך לערנען‪ ,‬ער איז‬ ‫קיין גיין אהין און קיין גיין‬ ‫מסיח דעת פון אלעם ארום און ארום‪,‬‬ ‫אהער‪ .‬איין זאך זאלט עטס וויסן‪' :‬אני‬ ‫און ער וויל פארשטיין וואס זאגט אונז דא דער‬ ‫ואתם'! אז ענק וועלן זיין צוזאמען מיט מיר‪ ,‬אז‬ ‫הייליגער באשעפער ‪ -‬וואס זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫מען וועט כסדר זיין דבוק אין באשעפער און‬ ‫וואס זאגט רש"י‪ ,‬וואס זאגט תוספות ‪ -‬האט ער‬ ‫מען וועט לערנען יעדן טאג‪ ,‬וועלן ענק האבן‬ ‫אויך אן אמת'ן סיפוק הנפש! עס איז פאלש‬ ‫שמחת החיים און א סיפוק הנפש‪ .‬וועטס עטס‬ ‫און עס איז א שקר צו טראכטן אז די תורה‬ ‫זען ‪ -‬עס איז נישט קיין 'יעצנו רע' ‪ -‬וועטס‬ ‫באלאנגט נאר פאר די וואס האבן די זכיה צו‬ ‫עטס נישט דארפן גארנישט אין די וועלט!‬ ‫זיצן און לערנען א גאנצן טאג‪.‬‬ ‫א איד האט דאך א נשמה‪ ,‬אז די נשמה איז‬ ‫צופרידן איז דער איד צופרידן‪ .‬דעמאלט‬ ‫דער אויבערשטער האט אזוי באשאפן די‬ ‫וועט עטס זיין פרייליך‪ ,‬דעמאלט איז מען‬ ‫וועלט אז רובא דרובא אידן דארפן עוסק זיין‬ ‫דבוק אין באשעפער‪ ,‬ווייל דעמאלט איז‬ ‫על המחיה ועל הכלכלה‪ ,‬אבער זיי דארפן‬ ‫די אמת'ע שמחה און דא איז דער אמת'ער‬ ‫אויך פארשטיין וואס דער אויבערשטער וויל‬ ‫סיפוק הנפש‪.‬‬ ‫פון זיי‪ ,‬און וויסן אז מען איז באשאפן געווארן‬ ‫צו טון דעם רצון השם‪ .‬איז ממילא‪ ,‬טאקע‬ ‫יעדער איד האט שייכות‬ ‫דער וואס האלט אז ער איז א פשוט'ער איד‪,‬‬ ‫מיט די תורה הקדושה‬ ‫און ער טראכט צומאל ביי זיך 'וואס איז שוין‬ ‫מיין לערנען?'‪' ,‬וואס פארשטיי איך שוין‬ ‫מען זעט אז ווען עס קומט שמחת תורה‪,‬‬ ‫און וואס ווייס איך שוין?' ‪ -‬דארף ער וויסן‪:‬‬ ‫מען פריידט זיך א גאנצן טאג מיט די תורה‬ ‫אז ער רייסט זיך אוועק‪ ,‬און עס קומט אים‬ ‫הקדושה; וואס איז דער פשט אז יעדער‬ ‫גל‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫אני אבוא אל ביתך"‪.‬‬ ‫אז דו וועסט‬ ‫דאך נישט אן לייכט‪ ,‬ער רייסט‬ ‫אין עין יעקב (שם)‬ ‫קומען צו מיר‪,‬‬ ‫זיך אוועק צו זיין שיעור קבוע‪,‬‬ ‫ברענגט ער די גמרא‬ ‫דו וועסט‬ ‫צו זיין 'קביעות עיתים לתורה'‪,‬‬ ‫און ער ערקלערט‬ ‫אוועקלייגן‬ ‫און ווען עס קומט צום לערנען‬ ‫דאס אזוי‪" :‬ואף‬ ‫אין‬ ‫אלעס‬ ‫איז ער מסיח דעת פון אלעם‪ ,‬ער‬ ‫הקדוש ברוך הוא‬ ‫די וועלט און‬ ‫זעצט זיך אראפ יעצט לערנען‪ ,‬ער‬ ‫אומר‪ ,‬אם אתה‬ ‫וועסט‬ ‫דו‬ ‫ווייסט נישט פון גארנישט נאר ער‬ ‫קומען צו מיר‬ ‫תבוא אל ביתי אני‬ ‫קובע עיתים‬ ‫זיצט און לערנט תורת ה' ‪ -‬דארף‬ ‫אבוא אל ביתך"‪ .‬עס‬ ‫זיין לתורה‬ ‫ער האבן א שטארקע אמונה‪ ,‬אז‬ ‫טוט זיך א גאנצע‬ ‫‪ -‬דעמאלט‬ ‫פונקט אזויווי ער געבט זיך אוועק‬ ‫שמחת יום טוב‪ ,‬און‬ ‫זאג איך דיר‬ ‫פארן באשעפער‪ ,‬געבט אים‬ ‫דער אויבערשטער‬ ‫צו 'אני אבוא‬ ‫דער אויבערשטער צוריק אלע‬ ‫זאגט פאר אידישע‬ ‫דו‬ ‫‪-‬‬ ‫ביתך'‬ ‫אל‬ ‫השפעות טובות!‬ ‫קינדער איין ווארט‪:‬‬ ‫האבן‬ ‫וועסט‬ ‫יעצט אין יום טוב‬ ‫א שטוב פול‬ ‫אין אזא געהויבענעם טאג ווי‬ ‫מיט השראת‬ ‫שמחת תורה ליגט דער חיוב אויפן‬ ‫איז אוודאי יעדער‬ ‫השכינה!‬ ‫מענטש געהויבן‪,‬‬ ‫גאנצן ציבור; סיי אזעלכע וואס‬ ‫אבער אז דו וועסט‬ ‫זענען עוסק בתורה א גאנצן טאג‪,‬‬ ‫פארנעמען‬ ‫זיך‬ ‫און סיי אזעלכע וואס זענען קובע‬ ‫אויפן גאנצן יאר‪ ,‬אז דו‬ ‫עיתים לתורה‪ .‬אלע אינאיינעם זאלן זיך‬ ‫וועסט קומען צו מיר‪ ,‬דו וועסט אוועקלייגן‬ ‫אריינברענגען אין די נשמה‪ ,‬אז די 'רוח' ביים‬ ‫אלעס אין די וועלט און דו וועסט קומען צו‬ ‫ציבור זאל זיין אז אונזער איינציגער תכלית‬ ‫מיר קובע עיתים זיין לתורה ‪ -‬דעמאלט זאג‬ ‫אויף דער וועלט איז "עצרת לה' אלקיך" (דברים‬ ‫איך דיר צו 'אני אבוא אל ביתך' ‪ -‬דו וועסט‬ ‫טז‪ ,‬ח)‪ ,‬מרבה צו זיין כבוד שמים און צו טון דעם‬ ‫האבן א שטוב פול מיט השראת השכינה! ווי עס‬ ‫רצון ה'‪ .‬און טאמער מען איז זיך דאס מקבל‬ ‫שטייט‪" :‬בכל המקום אשר אזכיר את שמי אבוא‬ ‫מיט אן אמת‪ ,‬דעמאלט איז נישט קיין שום‬ ‫אליך וברכתיך" (שמות כ‪ ,‬כא); דו וועסט האבן‬ ‫ספק אז דער אויבערשטער וועט העלפן אז‬ ‫א לעכטיגע שטוב‪ ,‬דו וועסט האבן לעכטיגע‬ ‫עס וועלן מקוים ווערן און קומען די אלע‬ ‫קינדער‪ ,‬יראי ה'‪ ,‬קינדער לומדי תורה‪ ,‬און דו‬ ‫ברכות וואס עס שטייט אין די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫וועסט האבן אלע גוטע ברכות ביי דיר אין‬ ‫שטוב!‬ ‫טאמער וועסטו זיך פארנעמען אז דו‬ ‫וועסט קומען צו מיר אין בית המדרש זיצן‬ ‫אם אתה תבוא אל ביתי –‬ ‫און לערנען ‪ -‬סיי דער וואס איז עוסק על‬ ‫אני אבוא אל ביתך‬ ‫המחיה ועל הכלכלה‪ ,‬וועסט זיך אוועקרייסן‬ ‫מיט אלע כוחות און זען אז דער שיעור‪ ,‬צי‬ ‫עס שטייט אין די גמרא (סוכה נג‪ ):‬ביי‬ ‫איז דאס אינדערפרי צי איז דאס ביינאכט‪,‬‬ ‫שמחת בית השואבה‪" :‬אם תבוא אל ביתי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫דל‬ ‫איז עוסק אין זיינע אייגענע געשעפטן‪ ,‬און‬ ‫זאל נישט פעלן קיין איינציגע מינוט פון‬ ‫ער זאגט פאר זיין ווייב מיט די קינדער זיי‬ ‫דעם‪ ,‬און בשעת דעם שיעור וועט ער מסיח‬ ‫זאלן אינזינען האבן דעם מלך‪ .‬וואס דארף‬ ‫דעת זיין פון אלעם אויף דער וועלט און ער‬ ‫מען צו זאגן‪ ,‬וואספארא גרויסער בזיון דאס‬ ‫וועט זיך אינגאנצן אריינלייגן אינעם לערנען‬ ‫איז פארן מלך‪.‬‬ ‫‪ -‬דאס מיינט 'אם אתה תבוא אל ביתי'‪ .‬זאגט‬ ‫דער הייליגער באשעפער‪ :‬זאג איך דיר צו‬ ‫זאגט דער חובת הלבבות דעם נמשל‪ :‬אז‬ ‫'אני אבוא אל ביתך'! איך וועל קומען צו‬ ‫די 'מחשבה' פון דעם מענטש ‪ -‬דאס איז דער‬ ‫דיר אין שטוב‪ ,‬דו וועסט האבן א לעכטיגע‬ ‫עצם מענטש אליינס‪ ,‬און דאס מויל מיט די‬ ‫שטוב‪ ,‬א שטוב פול מיט השראת השכינה‪,‬‬ ‫אנדערע אברים ‪ -‬דאס איז אזויווי די בני בית‪.‬‬ ‫א הייליגע שטוב וואס וועט ניצול ווערן פון‬ ‫איינער וואס בשעת ווען ער לערנט אדער‬ ‫אלע שווערע נסיונות ופגעי הזמן‪.‬‬ ‫דאוונט‪ ,‬לויפט זיין מחשבה ערגעץ אנדערש‬ ‫אין די געשעפטן‪ ,‬און בלויז מיט דעם מויל‬ ‫דאס איז דער פשט 'אם אתה תבוא אל‬ ‫דאוונט ער אדער רעדט ער‪ ,‬דאס איז דומה‬ ‫ביתי'‪ ,‬אז דו וועסט זיין מיטן גאנצן הארץ און‬ ‫צו דעם וואס ער אליינס גייט אוועק פונעם‬ ‫נשמה ביים לערנען‪ ,‬דו וועסט זיך אריינלייגן‬ ‫מלך‪ ,‬און פאר די בני בית זאגט ער אז זיי זאלן‬ ‫אין לערנען‪ ,‬מיר האבן געזאגט די 'יהי רצון'‬ ‫אינזינען האבן דעם מלך‪.‬‬ ‫וואס עס שטייט דארטן נאך די הקפות אז‬ ‫מען זאל זיך מייגע זיין אין לערנען און זוכן‬ ‫דאס איז פשט‪' :‬אם אתה תבוא אל ביתי' ‪-‬‬ ‫דעם אמת אין דעם לערנען‪ ,‬מיט די אלע זאכן‬ ‫אז דו וועסט זיין דארט מיטן גאנצן מחשבה‪,‬‬ ‫וואס עס שטייט דארטן‪ ,‬אז דו וועסט זיך דאס‬ ‫מיטן גאנצן הארץ און נשמה ביים לערנען‪,‬‬ ‫מקבל זיין‪ ,‬דעמאלטס איז 'אני אבא אל ביתך'‪.‬‬ ‫דו וועסט זיך פולקאם אריינלייגן אינעם‬ ‫לערנען‪ .‬מיר האבן געזאגט דעם 'יהי רצון'‬ ‫אבער אין דעם 'אם אתה תבוא אל ביתי'‬ ‫נאך די הקפות‪ ,‬אז א איד זאל זיך מייגע זיין אין‬ ‫ליגט נאך א טיפערער ענין‪ ,‬ווי דער ב"ח‬ ‫די תורה און זוכן דעם אמת אינעם לערנען‪,‬‬ ‫(שם) זאגט אויפן פלאץ און אזוי שטייט אויך‬ ‫מיט די אלע זאכן וואס עס שטייט דארטן‪ ,‬אז‬ ‫אינעם תוספתא (סוכה פ"ד ה"ג)‪ :‬אם 'אתה'‬ ‫דו וועסט זיך דאס מקבל זיין ‪ -‬דעמאלט זאגט‬ ‫תבוא ‪ -‬וואס הייסט דאס אויב 'דו אליינס'‬ ‫דער אויבערשטער צו‪' :‬אני אבוא אל ביתך'!‬ ‫וועסט קומען אל ביתי? דער חובת הלבבות‬ ‫(שער חשבון הנפש‪ ,‬פרק ג ‪ -‬חשבון ה') זאגט אזוי‪:‬‬ ‫יעדער דארף אויספירן‬ ‫עס איז אמאל דא א מענטש וואס מאכט‬ ‫זיין תפקיד בשלימות‬ ‫אן אכסניא פארן מלך; איז דא איין מענטש‬ ‫וואס ער נעמט אליינס קעיר פונעם מלך‪,‬‬ ‫וויסן דארף מען‪ :‬יעדער איינער לפי תכונת‬ ‫און פארשטייט זיך אליינס‪ ,‬אז ווען דער מלך‬ ‫נפשו האט זיך זיין אייגענעם תפקיד בעולם‪.‬‬ ‫קומט צו אים‪ ,‬האט ער שטענדיג אינזין דעם‬ ‫דער כולל יונגערמאן ‪ -‬דער דארף זען ער‬ ‫מלך עס זאל אים גארנישט פעלן‪ .‬אבער‬ ‫זאל ממלא זיין די שעות היום מיטן לערנען‬ ‫עס איז דא אן אנדערער מענטש וואס האט‬ ‫אזויווי עס דארף צו זיין בשלימות‪ .‬דער וואס‬ ‫וויכטיגע געשעפטן; ווען דער מלך קומט צו‬ ‫איז עוסק על המחיה ועל הכלכלה ‪ -‬דער‬ ‫אים אין שטוב‪ ,‬גייט ער דעמאלט אוועק און‬ ‫הל‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫צי איז דאס בערב‪ ,‬איז 'כל חפצים שבעולם'‬ ‫דארף זען אז זיין 'קביעות עתים לתורה' זאל‬ ‫‪ -‬גארנישט וועט אים נישט אוועקרייסן פון‬ ‫זיין בשלימות‪ .‬יעדער האט זיך זיין ספעציעלן‬ ‫דעם‪ ,‬ווייל דאס איז זיין חיות! טאמער איז ער‬ ‫תפקיד‪ ,‬ווי חז"ל דרש'ענען‪" :‬בראשית ברא‬ ‫זיך דאס מקבל מיט אן אמת‪ ,‬דעמאלט וועט‬ ‫אלקים ‪ -‬בשביל ישראל ובשביל התורה;‬ ‫ער האבן א שמחת הנפש‪ ,‬ער וועט האבן‬ ‫בשביל ישראל שיעסקו בתורה" (רש"י בראשית‬ ‫א סיפוק הנפש‪ ,‬ער וועט האבן אן אמת'ע‬ ‫א‪ ,‬א)‪ .‬דער איד וואס דארף עוסק זיין בתורה‬ ‫צופרידנקייט‪ ,‬ער וועט האבן די ריכטיגע‬ ‫א גאנצן טאג‪ ,‬זאל דאס זיין בשלימות‪ ,‬און‬ ‫חיות‪ ,‬און אויף דעם אופן וועט ער קענען זיין‬ ‫דער איד וואס דארף קובע עתים זיין לתורה‪,‬‬ ‫דבוק אינעם באשעפער זיין גאנצן לעבן‪.‬‬ ‫דארף דאס זיין מיטן גאנצן שלימות‪ ,‬און עס‬ ‫דארף זיין מיט א גאנצן קביעות‪ .‬אבער יעדער‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן‪ ,‬בכח‬ ‫איינער לפי ערכו ולפי בחינתו‪ ,‬אז ער איז‬ ‫זה וואס יעצט ביי נעילת החג זענען אלע‬ ‫מקבל יעצט‪ ,‬ווען מען געזעגנט זיך פון דעם‬ ‫אינאיינעם זיך מקבל צו זיין דבוק אין די‬ ‫הייליגן יום טוב‪ ,‬איז ער מקבל צו זיין באמת‬ ‫תורה הקדושה דאס גאנצע יאר‪ ,‬כל אחד לפי‬ ‫דבוק אין די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫ערכו ולפי ווי ער איז אוועקגעשטעלט‪ ,‬וועט‬ ‫ער זיין דבוק אין די תורה הקדושה‪ ,‬ובכח זה‬ ‫און דאס דארפן זיך אלע מקבל זיין יעצט‪:‬‬ ‫וועט ער זוכה זיין מקבל צו זיין שפע פונעם‬ ‫סיי דער וואס דער אויבערשטער האט אים‬ ‫צינור המשפיע‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט‪" :‬ואתם‬ ‫געגעבן די זכיה ער זיצט און לערנט א גאנצן‬ ‫הדבקים בה' אלקיכם חיים כלכם היום" ‪ -‬צו‬ ‫טאג‪ ,‬זאל טאקע זיין א בחינה פון 'אתה תבוא‬ ‫קענען זיין שטענדיג דבוק אינעם באשעפער‪,‬‬ ‫אל ביתי' ‪ -‬ער מיט זיין גאנצן רמ"ח איברים‬ ‫און ממשיך זיין אלע השפעות טובות מתוך‬ ‫ושס"ה גידים זאל ער זיצן און זיין אינגאנצן‬ ‫נחת ושמחה כל הימים‪ ,‬ובקרוב זאל מען זוכה‬ ‫שקוע אינעם לערנען; און סיי דער וואס ער‬ ‫זיין מקבל צו זיין פני משיח צדקנו במהרה‬ ‫איז קובע עתים לתורה‪ ,‬זאל וויסן אז די שעה‬ ‫בימינו‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫וואס ער איז קובע לתורה‪ ,‬צי איז דאס בבוקר‬ ‫תוצאות חיים‬ ‫די איינציגסטע עצה פאר א איד צו האבן אמת'ע שמחת החיים און א סיפוק הנפש אין‬ ‫גלות איז בלויז דורך 'קרבת ה'' און 'לימוד התורה'‪ .‬די תורה באלאנגט נישט נאר פאר‬ ‫יחידי סגולה‪ ,‬נאר יעדער איד וואס רייסט זיך אוועק פון די פרנסה צו קובע זיין עתים‬ ‫לתורה ‪ -‬האט א געוואלדיגן קשר מיטן באשעפער‪ .‬ווען א איד לערנט מיט די גאנצע קאפ‬ ‫און מחשבה אן קיין היסח הדעת‪ ,‬זאגט אים דער אויבערשטער‪" :‬אני אבוא אל ביתך" ‪-‬‬ ‫ער וועט זוכה זיין צו א לעכטיגע שטוב מיט השראת השכינה‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ול‬ ‫ליקוטי פנינים‬ ‫על פרשת השבוע‬ ‫אורות חיים‬ ‫מדרשות‪ ,‬וואס דאס איז א זאך וואס איז דא‬ ‫חג הסוכות‬ ‫א גאנץ יאר‪ .‬דורכדעם וואס אידישע קינדער‬ ‫זענען מקושר מיט קדושת בית המדרש‪ ,‬זענען‬ ‫זיי זוכה צו קדושת המקדש אפילו אין דעם‬ ‫אין די תורות פונעם בעלזא רב זכרונו‬ ‫חושך פונעם גלות‪.‬‬ ‫לברכה זאגט ער אויף דאס וואס שטייט אין די‬ ‫ספרים הקדושים אז דער ענין פון חג הסוכות‬ ‫איז בזכותו של יעקב אבינו (ע"פ בראשית לג‪,‬‬ ‫יז)‪ ,‬אז יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט‬ ‫דעם ענין פון השראת השכינה אפילו שלא‬ ‫במקום המקדש‪ .‬עס שטייט דאך דארטן אין‬ ‫ענני הכבוד‬ ‫חז"ל אויף יעקב אבינו ביי בית א‪-‬ל‪" :‬נעקר‬ ‫הר המוריה ובא לכאן" (חולין צא‪ ,).‬דאס איז‬ ‫א כח וואס ער האט אוועקגעשטעלט אויף‬ ‫ווען די אידישע קינדער זענען געווען אין‬ ‫לדורות פאר אידישע קינדער‪ ,‬אז אפילו ווען‬ ‫מדבר‪ ,‬זענען זיי געווען ארומגענומען מיט‬ ‫עס וועט חלילה נישט זיין קיין בית המקדש‪,‬‬ ‫די ענני הכבוד‪ .‬דער אויבערשטער האט זיי‬ ‫אבער עס וועלן זיין מקומות פון בתי כנסיות‬ ‫ארומגענומען מיטן אור ה' און מיט אזעלכע‬ ‫ובתי מדרשות‪ ,‬און דארט וועט זיין די השראת‬ ‫געוואלדיגע כוחות הקדושה‪ ,‬וואס דאס‬ ‫השכינה‪ .‬און די זעלבע זאך אינעם ענין פון‬ ‫האט זיי געגעבן דעם כח פון 'בהוציאי אותם‬ ‫די סוכה ‪ -‬דאס איז א קדושת המקדש שלא‬ ‫מארץ מצרים'‪ .‬די אידן האבן דאך געדארפט‬ ‫במקומה‪ ,‬און דאס איז דער כח פון יעקב‬ ‫מאכן די געוואלדיגע הכנה צו קבלת התורה‪,‬‬ ‫אבינו‪.‬‬ ‫און שפעטער פארן דור המדבר ‪ -‬וואס איז‬ ‫געווען דער יסוד פאר גאנץ כלל ישראל בכל‬ ‫זעט מען פון דעם‪ ,‬אז די קדושה פון סוכה‬ ‫הדורות‪ .‬די פערציג יאר אין די ענני הכבוד‬ ‫און די קדושה פון א בית המדרש דאס איז איין‬ ‫האט זיי געוואלדיג אויפגעהויבן‪ ,‬זוכה צו זיין‬ ‫ענין; דאס איז אלס דער כח הקיום פון אידישע‬ ‫צו די גרויסע און הייליגע מדריגות פון דעם‬ ‫קינדער אין גלות אפילו ווען עס איז נישט‬ ‫'דור המדבר'‪ .‬מיר האבן נישט קיין השגה אין‬ ‫דא קיין בית המקדש‪ .‬פונקט אזויווי קדושת‬ ‫זייערע מדריגות און אין זייער קדושה‪ ,‬אבער‬ ‫הסוכה איז א קדושת המקדש אפילו אין גלות‪,‬‬ ‫דאס איז זיכער אז די ענני הכבוד האבן אסאך‬ ‫וואס דאס געבט פאר אידישע קינדער זיי זאלן‬ ‫צוגעהאלפן צו קענען צוקומען צו די מדריגות‬ ‫האבן דעם כח פון השראת השכינה‪ ,‬די זעלבע‬ ‫השגה אין קדושה‪.‬‬ ‫זאך איז די קדושה פון בתי כנסיות ובתי‬ ‫זל‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫תכלית הנרצה‪ ,‬און ער קען מצליח זיין און זיין‬ ‫יעדע זאך פונעם דור המדבר שטעלט‬ ‫א מוסיף והולך‪.‬‬ ‫דאך אוועק א בנין לדורות‪ .‬דאס וואס זיי‬ ‫האבן געמוזט ארויסגיין מלחמה האלטן די‬ ‫עס איז ידוע וואס דער הייליגער דברי חיים‬ ‫מלחמת עמלק‪ ,‬איז א בחינה פון א מענטש‬ ‫זאגט (דברי חיים לסוכות) אויפ'ן מאמר חז"ל‪:‬‬ ‫וואס דארף ארויסגיין פון די בתי כנסיות ובתי‬ ‫"תשבו ‪ -‬כעין תדורו" (סוכה כז‪ ;).‬פונקט אזויווי‬ ‫מדרשות ‪ -‬וואס זענען מעין קדושת המקדש‬ ‫ביי א דירה ‪ -‬אפילו ווען א מענטש גייט ארויס‬ ‫‪ -‬און פארלאזן די ד' אמות של קדושה ואור‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬וואוינט ער דאך ווייטער אין זיין‬ ‫ה'‪ .‬און אין די רגע וואס ער גייט ארויס פון‬ ‫דירה‪ ,‬די זעלבע בחינה איז מיט מצות סוכה‬ ‫דארטן‪ ,‬הייבן זיך אן די גרויסע מלחמות מיטן‬ ‫און די שבעת ימי החג‪ .‬אויב א מענטש געפינט‬ ‫יצר הרע‪.‬‬ ‫זיך מיט זיין גאנצע מחשבה אין די סוכה די‬ ‫גאנצע שבעת ימים‪ ,‬ווערט עס זיין אמת'ע‬ ‫ווי עס שטייט אין די ספרים הקדושים (עי'‬ ‫דירה‪ .‬ממילא‪ ,‬אפילו ווען ער מוז ארויסגיין‪,‬‬ ‫במאור ושמש פ' מסעי)‪ ,‬אז די מלחמות מיט עמלק‪,‬‬ ‫אבער וויבאלד די סוכה איז זיין קביעות‪,‬‬ ‫סיחון ועוג זענען מרמז אויף די מלחמת היצר‪,‬‬ ‫בלייבט ער נאך אלס פאררעכנט ווי ער זיצט‬ ‫וואס דאס אלעס זענען געווען גרויסע קליפות‬ ‫אינעווייניג‪ .‬אזוי זאגט דער הייליגער דברי‬ ‫וכוחות הטומאה וואס מיר דארפן מנצח זיין‬ ‫חיים אויף סוכות‪.‬‬ ‫ווען מיר געפינען זיך אינדרויסן‪ .‬אבער דער‬ ‫דעם יסוד זעט מען ביי די מצוה פון סוכה‪,‬‬ ‫יסוד איז געווען‪ ,‬אז אפילו ווען די אידן זענען‬ ‫וואס איז א זכר צו די ענני הכבוד‪ .‬די ענני‬ ‫ארויסגעגאנגען‪ ,‬זענען זיי במחשבה ווייטער‬ ‫הכבוד האבן געהאט אט דעם כח‪ :‬דאס אליין‬ ‫געבליבן מקושר אינעווייניג אין די ענני‬ ‫וואס די אידן זענען ווייטער געבליבן במחשבה‬ ‫הכבוד‪.‬‬ ‫צוגעבונדן צו די ענני הכבוד‪ ,‬האט זיי געגעבן‬ ‫דעם כח ארויסצוגיין און מנצח זיין די מלחמה‪,‬‬ ‫דאס מיינט 'למען ידעו דורותיכם' ‪ -‬מען‬ ‫און דער כח ווערט נתעורר בכל שנה ושנה‬ ‫זאל וויסן וויאזוי עס האט זיך געבויעט דער‬ ‫פונדאסניי; סוכות קען א איד זיך מקשר זיין‬ ‫יסוד פון כלל ישראל‪ :‬אז אפילו אינדרויסן‪,‬‬ ‫מיט אזא קדושת הסוכה‪ ,‬וואס באגלייט אים‬ ‫זענען זיי במחשבה ווייטער געבליבן מיט די‬ ‫אפילו ווען ער געפינט זיך אינדרויסן!‬ ‫קדושה וואס זיי האבן קונה געווען אין די ענני‬ ‫הכבוד! זיי האבן געוואוסט אז דאס איז זייער‬ ‫דאס מיינט דער פסוק "שבעת ימים בשנה"‬ ‫אמת'ער פלאץ‪ ,‬און דער קשר האט זיי געגעבן‬ ‫(ויקרא כג‪ ,‬מא) ‪ -‬אז די סוכה געבט דעם כח‬ ‫דעם כח מנצח צו זיין די מלחמה‪.‬‬ ‫אויף א גאנץ יאר! דורכדעם קען מען זיך‬ ‫א גאנץ יאר זיין מקושר מיט די קדושה פון‬ ‫דאס דארף מען געדענקן בכל הדורות;‬ ‫בית המדרש‪ ,‬אז ווען א מענטש קומט אריין‬ ‫כסדר איז דא די בחינה פון 'ענני הכבוד'‪ ,‬וואס‬ ‫לערנען‪ ,‬זאל עס זיין זיין עכטע 'שבתי בבית‬ ‫דאס זענען די בתי כנסיות ובתי מדרשות‪.‬‬ ‫ה''‪ ,‬דארט זאל ער וואוינען‪ ,‬דארט זאל זיין זיין‬ ‫אויב א מענטש 'וואוינט' דארטן אויף אזא‬ ‫אמת'ער פלאץ פון וואו ער נעמט זיין גאנצע‬ ‫אופן ‪ -‬אז אפילו ווען ער איז פיזיש נישט‬ ‫חיות‪ ,‬און נאר אזוי וועט ער קענען שטייגן און‬ ‫דארט‪ ,‬בלייבט ער במחשבה מקושר דארטן‬ ‫זיין א מוסיף והולך‪.‬‬ ‫אין דעם פלאץ ‪ -‬דעמאלטס קומט ארויס דער‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חל‬ ‫שמים' און צו בלייבן דבוק אין דעם אויבערשטן‬ ‫דאס זאגט מען טאקע ביי 'לדוד ה' אורי'‪:‬‬ ‫מיט זיין מחשבה אלעמאל‪ .‬אפילו ווען ער איז‬ ‫'אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש‪ ,‬שבתי‬ ‫פארנומען מיט זאכן פון עולם הזה! וועט דאך‬ ‫בבית ה'' ‪ -‬נישט אז איך זאל אריינקומען‬ ‫דער מענטש פרעגן‪ :‬עס איז דאך נישט אזא‬ ‫אינעם בית המדרש בלויז אלס א גאסט‪ ,‬אדער‬ ‫לייכטע זאך אנצוקומען צו אזא מדריגה‪ ,‬וואס‬ ‫יוצא צו זיין אלס 'מצות אנשים מלומדה'; נאר‬ ‫איז די עצה אז מען זאל טאקע קענען בלייבן‬ ‫איך בעט צו 'וואוינען' דארטן! איך וויל וויסן‬ ‫דבוק אין באשעפער אפילו ווען מען איז‬ ‫און שפירן מיט מיין גאנצן הארץ‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫פארנומען מיט עניני עולם הזה?! אויף דעם‬ ‫מיין איינציגער פלאץ‪ ,‬מיין אמת'ע דירה!‬ ‫זאגט דער אויבערשטער‪' :‬אם אתה תבוא אל‬ ‫ביתי'‪ ,‬טאמער דו וועסט קומען צו מיין הויז‪ ,‬דו‬ ‫וועסט זיין אין בית המדרש מיט דעם ריכטיגן‬ ‫צוגאנג און מיט אן אמת'דיגע ערנסטקייט‪,‬‬ ‫דעמאלט וועסטו זוכה זיין אז אויך שפעטער‬ ‫שמחת בית השואבה‬ ‫וועט זיין 'אני אבא אל ביתך' ‪ -‬וועסטו קענען‬ ‫לעבן אגאנצן טאג מיט אן השראת השכינה‪,‬‬ ‫די גמרא פארציילט (סוכה נג‪ ).‬אז ביי די‬ ‫דו וועסט געדענקען דעם אויבערשטן אויך‬ ‫גרויסע שמחה פון 'שמחת בית השואבה' האט‬ ‫ווען דו געפינסט זיך אין שטוב‪ ,‬נישט צווישן‬ ‫הלל הזקן געזאגט‪" :‬אם תבוא אל ביתי‪ ,‬אני‬ ‫די ווענט פון בית המדרש!‬ ‫אבוא אל ביתך‪ ,‬שנאמר (שמות כ‪ ,‬כ) בכל המקום‬ ‫אשר אזכיר את שמי אבא אליך וברכתיך"‪.‬‬ ‫מען זעט טאקע דארט אן אינטערעסאנטע‬ ‫די מפרשים זענען דארט מסביר דעם‬ ‫זאך אז אויפן 'גליון הגמרא' שטייט די גירסא‪:‬‬ ‫פשוט'ן פשט פון די ווערטער אז דאס גייט‬ ‫'אם תבוא אל ביתי'‪ ,‬אבער דער הגהות הב"ח‬ ‫ארויף אויפן באשעפער‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫אויפן פלאץ לייגט צו אז די ריכטיגע גירסא‬ ‫זאגט פאר אידישע קינדער‪" :‬אם אתה תבוא‬ ‫דארף מען לערנען מיט נאך א ווארט‪" :‬אם‬ ‫אל ביתי" ‪ -‬אויב ענק וועלן קומען צו מיין‬ ‫'אתה' תבוא אל ביתי"‪ ,‬מען דארף צולייגן‬ ‫שטוב‪" ,‬אני אבוא אל ביתך" ‪ -‬וועל איך‬ ‫דעם 'אתה'‪ .‬און אזוי איז טאקע די גירסא אין‬ ‫‪ -‬כביכול ‪ -‬קומען צו ענקער שטוב‪ .‬ווייל‬ ‫תוספתא (סוכה פ"ד ה"ב)‪ .‬לכאורה פארוואס איז‬ ‫דורכדעם וואס א איד קומט אין בית המקדש‪,‬‬ ‫טאקע נישט גענוג צו זאגן בלויז 'אם תבוא‬ ‫באקומט ער געוואלדיגע השפעות טובות‪ ,‬אז‬ ‫אל ביתי'‪ .‬דאס ווארט 'תבוא' איז דאך אויך‬ ‫עס קומט אראפ אן 'השראת השכינה' אויך‬ ‫טייטש 'אז דו וועסט אריינקומען'?! איז וואס‬ ‫צו אים אין שטוב! און ווען עס איז פארהאן‬ ‫פעל טנאך אויס די ווארט 'אתה'?!‬ ‫אן 'השראת השכינה' דעמאלט איז מען זוכה‬ ‫צו אלע גוטע ברכות‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט‪:‬‬ ‫קען מען זאגן אז דאס וויל אונז טאקע‬ ‫"בכל המקום אשר אזכיר את שמי אבא אליך‬ ‫די גמרא לערנען‪' :‬אם אתה תבוא' ‪ -‬דער‬ ‫וברכתיך"‪.‬‬ ‫אויבערשטער וויל אז 'דו אליינס' זאלסט‬ ‫אריינקומען אין בית המדרש! נישט בלויז דיין‬ ‫אבער אין די הייליגע ווערטער ליגט אויך‬ ‫'חיצוניות'‪ ,‬און נישט בלויז דיינע 'איברים'‬ ‫נאך א באדייט‪ :‬ווי דערמאנט איז דער עיקר‬ ‫זאלן זיין אין בית המדרש! נאר טאקע דיין‬ ‫עבודה פון א איד צו לעבן מיט אן 'עול מלכות‬ ‫טל‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫פרעגט דער רבי זכרונו לברכה‪ :‬וואס הייסט‬ ‫גאנצע מהות‪ ,‬דיין קאפ און מח‪ ,‬זאלן זיין דבוק‬ ‫'קשה עלי פרידתכם'? דער אויבערשטער‬ ‫צום באשעפער בשעת'ן לערנען און דאווענען‪,‬‬ ‫זאגט אז עס איז אים שווער זיך צו געזעגענען‬ ‫מיט אן אמת'ע 'עול מלכות שמים'‪ .‬דעמאלט‬ ‫מיט כלל ישראל‪ ,‬אין די ימי הסוכות זענען‬ ‫וועט טאקע דער מענטש זוכה זיין צו דער‬ ‫אידן נאנט צום באשעפער‪ ,‬און ווען עס קומט‬ ‫הבטחה פון 'אני אבוא אל ביתך'‪ ,‬אז דער‬ ‫די צייט צוריקצוגיין צו די חיי היום יום‪ ,‬זאגט‬ ‫אויבערשטער ‪ -‬כביכול ‪ -‬וועט קומען צו דיר‬ ‫דער באשעפער‪' :‬קשה עלי פרידתכם' ‪ -‬עס איז‬ ‫אין שטוב‪ .‬אפילו ווען דו ביזט באשעפטיגט‬ ‫מיר שווער אז אידישע קינדער זאלן פארגעסן‬ ‫מיט זאכן פון דעם גוף און פון עולם הזה‪,‬‬ ‫און נישט לעבן אזוי שטארק מיטן באשעפער‪,‬‬ ‫וועסטו אלעמאל קענען זיין באהאפטן צום‬ ‫פארדעם 'עכבו עלי יום אחד'‪ .‬דאס איז דער‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬אין אלע אומשטענדן!‬ ‫ענין פון שמיני עצרת‪ .‬פרעגט אבער דער‬ ‫רבי‪ :‬נו‪ ,‬און מיט דעם איינעם טאג איז שוין‬ ‫געהאלפן? מיט דעם וואס מען בלייבט נאך‬ ‫איין טאג נאנט‪ ,‬איז מען שוין געהאלפן?‬ ‫זאגט דער רבי זכרונו לברכה‪ ,‬דער פשט‬ ‫שמיני עצרת‬ ‫איז‪ ,‬אז די סגולת היום פון שמיני עצרת איז‬ ‫אז עס זאל בכלל נישט זיין קיין 'פרידתכם'!‬ ‫אידישע קינדער זאלן זיך מער נישט אפשיידן‬ ‫דער רבי זכרונו לברכה אין די תורות ברענגט‬ ‫פונעם באשעפער‪ ,‬דאס איז דער כח פון‬ ‫א מורא'דיגן מדרש ילקוט (ילקוט שמעוני פנחס‪,‬‬ ‫שמיני עצרת‪ .‬יעדע יום טוב האט זיך זיינע‬ ‫רמז תשעח)‪ .‬דער מדרש ברענגט ‪ -‬דעם ערשטן‬ ‫סגולות און זיינע כוחות הקדושה‪ ,‬און דער כח‬ ‫חלק ברענגט שוין רש"י אין פרשת פנחס‬ ‫פון שמיני עצרת איז צו פועל'ן אז עס זאל‬ ‫(במדבר כט‪ ,‬לו‪ ,‬ד"ה ביום השמיני עצרת) ‪ -‬אז שמיני‬ ‫נישט זיין קיין פרידה‪ .‬ווי מיר האבן היינט‬ ‫עצרת איז דא א קלענערער קרבן ווי אלע טעג‬ ‫געזאגט אין דעם חרדים (פיוט ידיד נפש)‪" :‬עולם‬ ‫פון סוכות‪ .‬ברענגט רש"י אז דאס איז אזויווי‬ ‫ועד לא תהיה בינינו פרידה"‪ .‬דער פשט איז‪,‬‬ ‫א טאטע וואס די קינדער זענען געקומען צו‬ ‫אז אין די ימים הקדושים‪ ,‬איז יעדער איד ‪-‬‬ ‫אים‪ ,‬און ווען עס איז געקומען די צייט זיך צו‬ ‫אפילו אין וועלכן מצב ער זאל נאר נישט זיין‬ ‫געזעגענען‪ ,‬האט דער טאטע געזעגט‪" :‬בואו‬ ‫‪ -‬עוסק בתורה ובתפילה און איז נאנט צום‬ ‫ונשמח אני ואתם‪ ,‬קשה עלי פרידתכם" ‪ -‬עס‬ ‫באשעפער‪ .‬ווען מען גייט ארויס פון די ימים‬ ‫איז מיר שווער זיך צו געזעגענען פון אייך‪,‬‬ ‫נוראים און מען גייט צוריק צו די חיי יום יום‪,‬‬ ‫לאמיר מאכן א קליינע סעודת פרידה‪ .‬דאס‬ ‫דארף מען א געוואלדיגע סייעתא דשמיא אז‬ ‫איז דער ענין פון שמיני עצרת; א גאנץ סוכות‬ ‫עס זאל נישט זיין קיין פרידה‪ ,‬נאר די קדושה‬ ‫זענען געווען גרויסע קרבנות ‪ -‬פערצן כבשים‬ ‫פון די טעג זאל באגלייטן א גאנץ יאר‪ .‬עס‬ ‫און די פרים זענען געווען פון שלשה עשר‬ ‫שטייט "הללוהו בצלצלי תרועה" (תהלים קנ‪ ,‬ה)‬ ‫ביז שמונה ‪ -‬אבער שמיני עצרת איז נאר‬ ‫‪ -‬אז די תקיעת שופר‪ ,‬די תרועה‪ ,‬זאל ווייטער‬ ‫"פר אחד‪ ,‬איל אחד‪ ,‬כבשים בני שנה שבעה"‬ ‫קלינגען און מצלצל זיין אין די אויערן פון א‬ ‫(במדבר כט‪ ,‬לו)‪ ,‬דאס איז די סעודה קטנה צוליב‬ ‫איד א גאנץ יאר‪ ,‬כדי עס זאל נישט זיין קיין‬ ‫דעם 'קשה עלי פרידתכם'‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫מ‬ ‫דאך "הבא לטהר מסייעין אותו" (שבת קד‪,).‬‬ ‫פרידה‪ .‬אויף דעם דארף מען אן עקסטערע‬ ‫האט ער געטראכט אז 'מסייעין' איז א לשון‬ ‫סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫רבים‪ ,‬דאס מיינט אז די צדיקים העלפן צו‪,‬‬ ‫דאס איז דער כח פון שמיני עצרת‪' :‬קשה‬ ‫אז דער רבי זאל אים פארענטפערן דאס ענין‪.‬‬ ‫עלי פרידתכם'‪ .‬דער ענין פון דעם 'יום אחד'‬ ‫תיכף ווען ער איז אנגעקומען‪ ,‬האט אים‬ ‫איז נישט בלויז נאך איין מעת לעת וואס דער‬ ‫דער רבי מקבל פנים געווען מיט דעם ענין‬ ‫טאטע פארברענגט מיט די קינדער‪ ,‬נאר דער‬ ‫נאך איידער ער האט געפרעגט‪ ,‬און אים‬ ‫טאג געבט דעם כח אויף א גאנץ יאר אז עס‬ ‫געזאגט‪ :‬עס זאל אייך נישט שווער זיין אויף‬ ‫זאל נישט זיין קיין 'פרידתכם'‪ ,‬אז מען זאל זיך‬ ‫דעם וואס מיר זענען אייביג בשמחה; זאלט‬ ‫קיינמאל נישט אפשיידן פונעם באשעפער‪.‬‬ ‫עטס וויסן אז ביי תיקון חצות פארגיסן מיר‬ ‫'באכן טרערן' אויפן חורבן‪ ,‬אבער דער חובת‬ ‫הלבבות (שער הכניעה פ"ו) זאגט‪" :‬הפרוש‬ ‫צהלתו בפניו ואבלו בלבו"‪.‬‬ ‫שמחת תורה‬ ‫האט ער נאכגעזאגט דעם משל פונעם‬ ‫רבי'ן רבי שמעלקא מניקלשבורג זי"ע‪ :‬עס איז‬ ‫די אלע ימי הרחמים ענדיגן זיך מיט שמחת‬ ‫גלייך צו א מלך וואס געפינט זיך אין גלות‪ ,‬און‬ ‫תורה‪ .‬דער אמת איז‪ ,‬אז ביי חג הסוכות אליינס‬ ‫ער קומט אן צו א גוטן נאנטן פריינד זיינע‪.‬‬ ‫איז דא דער ענין פון 'זמן שמחתינו' פיל מער‬ ‫מצד אחד איז דער פריינד זייער צובראכן ‪ -‬ער‬ ‫ווי אנדערע ימים טובים‪ .‬וואס איז עפעס דער‬ ‫זעט דאך אז דער מלך אליינס איז אין גלות‬ ‫ענין פון שמחה אזוי שטארק דא אין גלות?‬ ‫און פארטריבן פון זיין פאלאץ; אבער מצד‬ ‫נאר דער ענין פון סוכות ברענגט ארויס דאס‬ ‫שני איז ער פול מיט שמחה אז דער מלך איז‬ ‫וואס שטייט ביי די מצוות "ויקחו להם איש"‬ ‫זיך מתאכסן אצלו‪ ,‬און אז ער האט די זכות‬ ‫(שמות יב‪ ,‬ג) און "ולקחתם לכם" (ויקרא כג‪ ,‬מ)‪,‬‬ ‫צו זיין אן אכסניא פארן מלך אליינס‪ ,‬דאס‬ ‫אז מיט יעדע מצוה וואס א איד טוט איז דער‬ ‫ברענגט אים א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫אויבערשטער שוכן בתוכו‪.‬‬ ‫על כל פנים זעט מען פון דעם‪ ,‬אז אין‬ ‫איז ידוע וואס דער ייטב לב ברענגט וואס‬ ‫גלות‪ ,‬ווען אידישע קינדער לעבן מיט דעם און‬ ‫דער ישמח משה האט פארציילט‪ ,‬אז ווען ער‬ ‫גלייבן מיט אן אמת'ע אמונה אז אפילו אינעם‬ ‫איז געפארן דאס ערשטע מאל צום חוזה פון‬ ‫חושך הגלות איז דא דער ענין פון "השוכן‬ ‫לובלין זי"ע האט ער שוין דעמאלט געהאט‬ ‫אתם בתוך טומאתם" (ויקרא טז‪ ,‬טז) ‪ -‬אז די‬ ‫א שטארקע ווארעמקייט צו נתקרב ווערן צו‬ ‫שכינה הקדושה איז עמהם‪ ,‬דעמאלט ווייסט‬ ‫חסידים‪ ,‬אבער ער האט נאך געהאט א קשיא‬ ‫מען אז יעדע מצוה וואס א איד טוט איז‬ ‫וואס האט אים געבאדערט שטארק‪ :‬פארוואס‬ ‫דער אויבערשטער מיט אים‪ ,‬און דאס אליין‬ ‫די חסידים זענען כסדר בשמחה? עס שטייט‬ ‫ברענגט די גרעסטע שמחה‪ ,‬ווי עס שטייט‪:‬‬ ‫דאך (שולחן ערוך או"ח סימן א)‪" :‬ראוי לכל ירא‬ ‫"עוז וחדוה במקומו" (דברי הימים‪-‬א טז‪ ,‬כז)‪ .‬אז א‬ ‫שמים שיהא מיצר ודואג על חורבן בית‬ ‫איד לעבט מיט אמונה אז דער אויבערשטער‬ ‫המקדש"‪ .‬ער האט געבעטן דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫איז מיט אים‪ ,‬און אז ווען ער איז עוסק בתורה‬ ‫אז אזויווי ער קומט צום צדיק‪ ,‬און חז"ל זאגן‬ ‫אמ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫אבינו האט דאך אוועקגעשטעלט אויף לדורות‬ ‫איז ער זוכה ‪ -‬ווייל די תורה דאס איז דער‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ ,‬פון "יתגבר כארי לעמוד‬ ‫אויבערשטער אליינס‪ ,‬און ווען ער טוט א‬ ‫בבוקר לעבודת בוראו" (שולחן ערוך או"ח סימן א‬ ‫מצוה איז ער דבוק אינעם באשעפער‪ ,‬דאס‬ ‫סעיף א)‪ .‬דאס איז נישט קיין לייכטע זאך‪ ,‬א‬ ‫ברענגט אים די ריכטיגע און אמת'ע שמחה‪.‬‬ ‫מענטש דארף זיך שטארק מתאמץ זיין אויף‬ ‫איז במילא די מצוה פון סוכות‪ ,‬וואס דאס‬ ‫דעם‪ ,‬כידוע וואס דער ייטב לב זאגט ביי די‬ ‫איז דאך אריינברענגען אין די הערצער פון‬ ‫מאמרים אויף די הקפות (ייטב פנים‪ ,‬מאמר אור‬ ‫אידישע קינדער אז א איד איז א 'פלטרין‬ ‫המקיף אות יב) אויף דעם וואס מען זאגט אינעם‬ ‫של מלך'‪ ,‬און אז עס איז דא דער ענין פון‬ ‫פיוט (ספר חרדים)‪" :‬קדושיך בניך בין העמים‪,‬‬ ‫השראת השכינה אינעם איד אליין‪ ,‬דאס איז‬ ‫מסרו נפשם כמו עולות ושלמים‪ ,‬לרצון שנת‬ ‫וואס ברענגט די שמחה‪ .‬ממילא זענען די אלע‬ ‫עינם נדדה"‪ .‬ער רעכנט אויס די מעלות‬ ‫מצוות פון סוכה און די ד' מינים מקושר מיט‬ ‫פון כלל ישראל אז זיי זענען זיך מוסר נפש‬ ‫שמחה‪ .‬און נאך מער ביי שמחת תורה וואס‬ ‫פארן באשעפער‪ ,‬און זיי געבן אוועק דעם‬ ‫מיט דעם ענדיגן זיך די אלע ימים הקדושים‪,‬‬ ‫שלאף און זיי זענען מקיים דעם 'יתגבר כארי‬ ‫ווייל ביי שמחת תורה לעבט מען מיט דעם‬ ‫לעמוד בבוקר לעבודת בורא'‪ .‬דאס ווערט‬ ‫יסוד אז "אורייתא וקודשא בריך הוא חד הוא"‬ ‫אויסגערעכנט אינאיינעם אין איין שורה‪.‬‬ ‫(זוה"ק ח"ג עג‪ .).‬אז א איד איז זוכה דבוק צו זיין‬ ‫זאגט דער ייטב לב‪ :‬מען זעט פון דעם אז‬ ‫אין די תורה הקדושה‪ ,‬דעמאלס איז ער כסדר‬ ‫זיך ארויסרייסן אינדערפרי לתורה ולתפילה‬ ‫דבוק אינעם אויבערשטן אליינס‪ ,‬און דאס איז‬ ‫צו דינען דעם אויבערשטן‪ ,‬דאס איז א בחינה‬ ‫די העכסטע שמחה וואס באגלייט אונז אויפן‬ ‫פון מסירת נפש! עס האט די זעלבע מעלות‬ ‫גאנצן יאר‪.‬‬ ‫פון מסירת נפש‪' .‬נפש' איז דאך א לשון פון‬ ‫'רצון' (רש"י בראשית כג‪ ,‬ח; רש"י חולין קכ‪ ,).‬און אז‬ ‫א מענטש געבט אוועק זיין אייגענעם רצון‬ ‫און זיין באקוועמליכקייט פארן באשעפער‪,‬‬ ‫דאס איז די אמת'ע מסירת נפש‪ .‬ווען א‬ ‫הקפות‬ ‫מענטש הייבט אן אזוי דעם טאג‪ ,‬געבט דאס‬ ‫אים די כוחות אויף א גאנצן טאג צו זיין מוכן‬ ‫דער ענין פון "וישכם אברהם בבוקר"‬ ‫אוועקצוגעבן זיין רצון פארן אויבערשטן‪.‬‬ ‫(בראשית כב‪ ,‬ג)‪ ,‬דאס איז דער ענין וואס אברהם‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫במ‬ ‫�‬ ‫יְמנ ּּו ָָתא‬ ‫א ּּוְׁשִּׁפ�ּ ִיִז ּין ִִד ֹ ְְמ ֵֵה � ְ‬ ‫ְדְִי ְׂׂש ָָר ֵֵאל‬ ‫ְלְֵקיהֹון ִ‬ ‫ָּכ�ָּאה חּו ֵ‬ ‫ַַז ָ‬ ‫די כוחות הקדושה וואס די 'אושפיזין' האבן אוועקגעשטעלט‬ ‫א לשון 'מפעיל'‪ ,‬אז אברהם אבינו האט נישט‬ ‫בלויז אליין געגלייבט‪ ,‬נאר ער האט אויך‬ ‫אברהם אבינו‪:‬‬ ‫אריינגעברענגט און משפיע געווען אמונה אין‬ ‫כח האמונה ומסירות נפש‬ ‫די הערצער פון אלע אידישע קינדער עד סוף‬ ‫כל הדורות!‬ ‫דער עיקר כח וואס מיר האבן באקומען‬ ‫פון אברהם אבינו איז דער כח האמונה‪ ,‬ווי‬ ‫דער זיידע זכרונו לברכה האט אמאל‬ ‫עס שטייט אויף אברהם אבינו‪" :‬והאמין בה'‬ ‫נאכגעזאגט ראש השנה א געוואלדיגן יסוד‬ ‫ויחשבה לו צדקה" (בראשית טו‪ ,‬ו)‪ .‬דער בני‬ ‫פונעם קדושת יום טוב (ראש השנה‪ ,‬דרוש‬ ‫יששכר (מאמרי חודש כסלו מאמר ב אות ב) זאגט‬ ‫לעקידה) איבער דעם ענין פון נסיון העקידה‪.‬‬ ‫אז דאס ווארט 'והאמן' איז געשריבן חסר יו"ד‪,‬‬ ‫דער קדושת יום טוב פרעגט‪ :‬לויט די גרויסע‬ ‫וואס יו"ד ווייזט אויף חכמה און שכל‪ .‬דאס‬ ‫מדרגה פון אברהם אבינו‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫לערנט אונז אז די אמת'ע אמונה איז 'למעלה‬ ‫דער חידוש פון עקידת יצחק? פאר א פשוט'ן‬ ‫מן השכל' ‪ -‬צו האבן אמונה אין שווערע‬ ‫מענטש איז דאס טאקע שווער‪ ,‬אבער פאר‬ ‫צייטן‪ ,‬אמונה אפילו ווען דער מענטשליכער‬ ‫אברהם אבינו ‪ -‬אויף וועמען עס שטייט‬ ‫שכל פארשטייט נישט! מיר דארפן וויסן אז‬ ‫'ומצאת את לבבו נאמן לפניך' (נחמיה ט‪ ,‬ח) און‬ ‫מיר זענען קליינע מוחות‪' ,‬אפרוחים שלא‬ ‫ער האט בכלל נישט געהאט קיין יצר הרע‪,‬‬ ‫נפתחו עיניהם'; מיר קענען נישט‪ ,‬מיר דארפן‬ ‫ער איז געווען כל כולו בטל צום באשעפער ‪-‬‬ ‫נישט און מיר ווילן נישט פארשטיין די וועגן‬ ‫וואלט דאס נישט געדארפט זיין אזא שווערער‬ ‫פונעם באשעפער מיט אונזער באגרעניצטן‬ ‫נסיון?! נאר ווען עס איז געקומען צום נסיון‬ ‫שכל‪ ,‬נאר מיר גלייבן באמונה שלימה אז‬ ‫העקידה‪ ,‬האט דער אויבערשטער צוגענומען‬ ‫אלעס וואס דער אויבערשטער טוט איז‬ ‫פון אברהם אבינו אלע מדרגות און השגות‬ ‫מיט א פונקטליכן חשבון‪ ,‬און אלעס איז‬ ‫וואס ער האט זוכה געווען זיין גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫לטובתנו! ווי רש"י זאגט‪" :‬לך לך ‪ -‬להנאתך‬ ‫דער באשעפער האט אים איבערגעלאזט‬ ‫ולטובתך" (בראשית יב‪ ,‬א) ‪ -‬דאס מיינט אז אין‬ ‫פונקט ווי אן איש פשוט‪ ,‬מיט א פשוט'ע‬ ‫אלע שווערע וועגן און 'לך לך'ס' וואס דרייען‬ ‫אהבה פון א טאטע צו זיין קינד‪.‬‬ ‫זיך נאר דורך אויף א איד‪ ,‬זאל ער שטענדיג‬ ‫און דעמאלט האט אים דער באשעפער‬ ‫געדענקען‪ :‬עס איז לטובתך! סוף כל סוף וועט‬ ‫געהייסן‪" :‬קח נא את בנך את יחידך אשר‬ ‫ארויסקומען דערפון א גרויסע טובה‪ .‬דער רבי‬ ‫אהבת את יצחק וגו' והעלהו שם לעולה"‬ ‫איז אויך מדקדק אז דאס ווארט 'והאמין' איז‬ ‫גמ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫זיינע נסיונות‪ ,‬און אין אלעס וואס מען גייט‬ ‫(בראשית כב‪ ,‬ב)‪" .‬וירא את המקום מרחוק"‬ ‫אדורך!‬ ‫(שם פסוק ד) ‪ -‬דרש'נט מען "מרחוק ה' נראה‬ ‫לי" (ירמיה לא‪ ,‬ב) ‪ -‬אברהם האט געפילט ווי‬ ‫ער איז ווייט פונעם באשעפער‪ ,‬אן קיין שום‬ ‫השגות און הויכע מדרגות‪ .‬ווי דער רבי זכרונו‬ ‫יצחק אבינו‪:‬‬ ‫לברכה פלעגט מאריך זיין אין די תקיעת‬ ‫כח התפילה‬ ‫שופר דרשות‪ ,‬אז דאס אליינס ‪ -‬דאס צונעמען‬ ‫די מדרגות ‪ -‬איז געווען סאך א גרעסערער‬ ‫אויפן פסוק "ויעתר יצחק לה'" (בראשית כה‪,‬‬ ‫נסיון ווי דער עצם עקידה אליין! א מענטש‬ ‫כא)‪ ,‬דרש'נט די גמרא (סוכה יד‪" :).‬מפני מה‬ ‫ארבעט זיין גאנץ לעבן‪ ,‬האראוועט אזויפיל‬ ‫נמשלה תפילתן של צדיקים כעתר‪ ,‬לומר לך‬ ‫יארן‪ ,‬און פלוצלינג האט מען אלעס פארלוירן‪,‬‬ ‫מה עתר זה מהפך את התבואה בגורן ממקום‬ ‫און טראץ דעם שווערן געפיל האט אברהם‬ ‫למקום‪ ,‬אף תפילתן של צדיקים מהפכת‬ ‫אבינו נישט אונטערגעבראכן‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫דעתו של הקדוש ברוך הוא ממדת רגזנות‬ ‫געטון דעם רצון ה' ‪ -‬דאס איז געווען א 'נסיון‬ ‫למדת רחמנות"‪ .‬פרעגט דער מהרש"א (שם)‪:‬‬ ‫אחר נסיון'‪.‬‬ ‫פארוואס שטייט דער לימוד דוקא דא ביי‬ ‫יצחק אבינו? מיר געפינען דאך שוין פריער‬ ‫האט דער זיידע זכרונו לברכה מסביר‬ ‫אין די תורה אסאך פלעצער וואו צדיקים‬ ‫געווען דעם ענין דערפון‪ :‬אברהם אבינו האט‬ ‫האבן מתפלל געווען און זייער תפילה איז‬ ‫געדארפט איבערלאזן א כח פון מסירות נפש‬ ‫אנגענומען געווארן?! נאר יצחק אבינו איז‬ ‫פאר אלע אידן ‪ -‬נישט נאר פאר די צדיקים און‬ ‫דאך דער שורש פון מדת הדין‪ ,‬ווי עס שטייט‬ ‫בעלי השגה‪ ,‬נאר פאר יעדן פשוט'ן איד! ווי‬ ‫(בראשית לא‪ ,‬מב) "ופחד יצחק"‪ .‬יצחק אבינו‬ ‫עס שטייט אין ספרים הקדושים אז אפילו די‬ ‫האט דא געוואלט אוועקשטעלן א כח פאר די‬ ‫מערסט פשוט'ע אידן זענען גרייט זיך מוסר‬ ‫דורות‪ ,‬אז אפילו דער מדת הדין זאל מען אויך‬ ‫נפש צו זיין פארן באשעפער‪ .‬דעם כח האבן‬ ‫קענען איבערדרייען צו רחמים‪ .‬דעריבער‬ ‫מיר בירושה פון אברהם אבינו! און טאמער‬ ‫שטייט דער ענין פון 'עתר' דוקא ביי יצחק‬ ‫וואלט אברהם אבינו געטון די עקידה בגודל‬ ‫‪ -‬ווייל ער האט אוועקגעשטעלט מיט זיין‬ ‫מדרגתו‪ ,‬וואלט דער כח געבליבן נאר פאר‬ ‫כח התפילה די מדת הדין זאל קענען נתהפך‬ ‫די גרויסע צדיקים‪ .‬דערפאר האט מען אים‬ ‫ווערן לרחמים‪.‬‬ ‫צוגענומען די מדרגות‪ ,‬אז ער זאל זיך מוסר‬ ‫נפש זיין אלס אן 'איש פשוט'‪ ,‬און מיט דעם‬ ‫לויט דעם קען מען אפשר מסביר זיין‪ ,‬עס‬ ‫אוועקשטעלן דעם כח פאר יעדן פשוט'ן איד‬ ‫איז באקאנט דער יסוד וואס אלע ספרים‬ ‫אין די שווערסטע צייטן‪.‬‬ ‫ברענגען פונעם בעל שם טוב הקדוש (פרשת‬ ‫נח) אויף "משוך חסדך ליודעיך קל קנא‬ ‫ממילא איז דאס א געוואלדיגער יסוד‬ ‫ונוקם" (תהילים לו‪ ,‬יא)‪ ,‬אז אפילו ווען עס איז‬ ‫פאר אונז פון אברהם אבינו‪ .‬ער האט‬ ‫חלילה דא א בחינה פון מדת הדין‪ ,‬קען מען‬ ‫אריינגעברענגט אין אונז די יסודות פאר‬ ‫נאך אלס זוכה זיין אז דער עונש זאל קומען‬ ‫אלע כוחות הקדושה‪ ,‬די כוחות זיך צו קענען‬ ‫אויף אן אופן פון רחמים וחסדים‪ .‬דער בעל‬ ‫האלטן‪ ,‬יעדער איינער אין זיינע גליות‪ ,‬אין‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫דמ‬ ‫‪ -‬מוז עס נישט קומען אויף אן אופן פון אן‬ ‫שם טוב האט געזאגט אויף דעם א משל‪ :‬עס‬ ‫'עונש' און צער‪ ,‬נאר עס קען קומען דורך אן‬ ‫איז געווען א שר וואס האט חוטא געווען‬ ‫אופן פון חסדים נגלים‪ ,‬וואס דורכדעם וועט‬ ‫פארן מלך‪ ,‬און דער מלך האט אים געוואלט‬ ‫זיך דער מענטש מתבונן זיין אין די טובות ה'‬ ‫מעניש זיין‪ .‬האט דער מלך געטראכט‪ :‬וואס‬ ‫און אים ברענגען צו אן אמת'ע הכנעה פארן‬ ‫איז די גאנצע תכלית פונעם עונש? די כוונה‬ ‫באשעפער‪ .‬אבער אין וואס ווענדט זיך דאס‬ ‫איז דאך בלויז אז דער שר זאל איינזען זיין‬ ‫טאקע? וויאזוי קען מען האבן דעם ריכטיגן‬ ‫טעות‪ ,‬און קומען צו הכנעה; דער שר איז דאך‬ ‫'דעת' מקבל צו זיין די השפעות אויף דעם‬ ‫א בר דעת‪ ,‬וועל איך טון פארקערט‪ :‬אנשטאט‬ ‫אופן? דאס ווענדט זיך אין וויפיל דער מענטש‬ ‫אים צו געבן אן עונש‪ ,‬וועל איך אים ענדערש‬ ‫איז דבוק אין תורה ותפילה!‬ ‫מער אויפהייבן און אים געבן גרויסע מתנות‪.‬‬ ‫ווען דער שר וועט זיך מתבונן זיין פארוואס‬ ‫דאס ליגט אינעם פסוק 'ויעתר יצחק' ‪ -‬ער‬ ‫דער מלך טוט מיט אים אזויפיל חסדים‪ ,‬וועט‬ ‫האט מתפלל געווען‪ ,‬ווי רש"י זאגט "הירבה‬ ‫אים דאס ברענגען פיל א גרעסערע הכנעה‬ ‫והפציר בתפילה"; ווען א איד לעבט מיט‬ ‫און א געוואלדיגע בושה‪' ,‬וויאזוי האב איך‬ ‫'תפילה'‪ ,‬דעמאלט ווערט מקוים דעם כח וואס‬ ‫מיך געקענט פארזינדיגן פארן מלך וואס טוט‬ ‫יצחק אבינו האט אוועקגעשטעלט‪ :‬די מדת‬ ‫אזויפיל גוטס מיט מיר?!'‪ ,‬און מהיום והלאה‬ ‫הדין אליין טוט זיך איבערדרייען‪ ,‬און יעדער‬ ‫וועט ער שוין היטן דעם מלך'ס כבוד און מער‬ ‫דין ווערט נתהפך און קומט אראפ פאר כלל‬ ‫נישט חוטא זיין‪.‬‬ ‫ישראל בלויז אויף אן אופן פון רחמים‪ ,‬חסדים‬ ‫און ישועות‪.‬‬ ‫על דרך זה‪ ,‬זאגט דער בעל שם טוב‪ ,‬זענען‬ ‫די וועגן פונעם באשעפער‪ .‬דער עונש וואס‬ ‫דער אויבערשטער געבט פאר אידישע קינדער‬ ‫איז חלילה נישט קיין עונש לשם 'עונש'; דער‬ ‫תכלית איז צו ברענגען אן 'הכנעת הלב' און‬ ‫יעקב אבינו‪:‬‬ ‫תשובה‪ .‬ממילא‪ ,‬אויב דער מענטש פארמאגט‬ ‫כח האחדות ודיבורי קדושה בגלות‬ ‫דעם ריכטיגן דעת צו פארשטיין אז אלעס‬ ‫וואס דער אויבערשטער טוט איז בלויז מתנות‬ ‫די גמרא דרש'נט (ברכות כו‪ ):‬אויפן פסוק‬ ‫וחסדים‪ ,‬קען מען זוכה זיין אז אפילו די מדת‬ ‫(בראשית כח‪ ,‬יא) "ויפגע במקום וילן שם כי‬ ‫הדין זאל קומען אויף אן אופן פון חסד‪.‬‬ ‫בא השמש"‪ ,‬אז 'יעקב תיקן תפילת ערבית'‪.‬‬ ‫דעמאלט ווען ער איז אנטלאפן קיין חרן צו‬ ‫דאס בעט מען‪' :‬משוך חסדך ליודעיך';‬ ‫לבן הארמי‪ ,‬האט ער מתקן געווען תפילת‬ ‫'ליודעיך' מיינט פאר די וואס פארמאגן‬ ‫מעריב‪ .‬שטייט אין ספרים הקדושים‪ :‬וואס‬ ‫דעם 'דעת' מכיר צו זיין אז אלעס וואס דער‬ ‫מיינט 'תפילת ערבית'? דער גלות איז דאך‬ ‫אויבערשטער געבט איז א מתנת ה' וחסדים‪.‬‬ ‫דומה צו א פינסטערע נאכט‪ ,‬ווי עס שטייט‬ ‫פאר די מענטשן‪ ,‬אפילו ווען עס איז א מצב‬ ‫אין מדרש אז 'בית לבן' איז מרמז אויפן שווערן‬ ‫פון 'קל קנא ונוקם' ‪ -‬ווען דער מדת הדין‬ ‫עול הגלות‪ .‬יעקב אבינו האט דא געזען מיט‬ ‫פאדערט אז מען זאל געבן א 'שאקל' פארן‬ ‫זיין רוח הקודש אז די אידישע קינדער אין‬ ‫מענטש אים אויפצואוועקן און מעורר זיין‬ ‫המ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫צווייטן ‪ -‬קענען זיי זיך האלטן פעסט אפילו‬ ‫די קומענדיגע דורות וועלן דארפן דורכגיין‬ ‫'באחרית הימים'; דעם כח פון דיבורי קדושה‬ ‫שווערע און פינסטערע גליות‪.‬‬ ‫אין די שווערע זמנים ‪ -‬האט יעקב אבינו‬ ‫אברהם און יצחק האבן מתקן געווען‬ ‫אוועקגעשטעלט‪.‬‬ ‫תפילת שחרית און מנחה ‪ -‬וואס גייען אויף‬ ‫שפעטער (בראשית כט‪ ,‬ב) ווען יעקב אבינו‬ ‫די לעכטיגע זמנים‪ ,‬ווען עס איז טאג‪ ,‬ווען עס‬ ‫קומט אן קיין חרן‪ ,‬איז געווען 'והאבן גדלה‬ ‫איז גרינגער זיך צו עפענען דאס הארץ און‬ ‫על פי הבאר‪ ,‬ונאספו שמה כל העדרים וגללו‬ ‫מתפלל זיין‪ .‬אבער יעקב אבינו האט מתקן‬ ‫את האבן'‪ ,‬און נאכדעם שטייט (שם פסוק י)‬ ‫געווען תפילת ערבית‪ ,‬צו לערנען פאר יעדן‬ ‫ויגש יעקב ויגל את האבן מעל פי הבאר'‪.‬‬ ‫איד‪ :‬אפילו ווען עס איז נאכט און פינסטער‪,‬‬ ‫דער ישמח משה (פרשת ויצא) איז מסביר‬ ‫ווען מען פילט נישט קיין שום לעכטיגקייט‬ ‫דעם ענין‪ :‬אויבן אין הימל איז דא א 'באר'‬ ‫צוליב דעם תוקף הגלות‪ ,‬זאל זיך א איד‬ ‫פון וואו עס ווערט נשפע אלע רוחניות'דיגע‬ ‫נישט מייאש זיין און טראכטן 'וואס האט‬ ‫און גשמיות'דיגע השפעות טובות פאר כלל‬ ‫מיין דאווענען יעצט א ווערד?'‪ .‬האט יעקב‬ ‫ישראל‪ .‬אבער אויף דעם באר ליגט א שווערע‬ ‫אוועקגעשטעלט דעם יסוד‪ :‬ניין! אפילו אינעם‬ ‫שטיין ‪ -‬די מקטריגים‪ ,‬און כלל ישראל דארף‬ ‫גרעסטן חושך זאלסטו רעדן דיבורי תפילה!‬ ‫אראפנעמען דעם שטיין דורך דעם יסוד פון‬ ‫ווי עס איז באקאנט דער כלל אז 'הקול מעורר‬ ‫'אתערותא דלתתא איתער לעילא' ‪ -‬וואס מיר‬ ‫הכוונה' (חינוך מצוה טז) ‪ -‬די עצם דיבורים פון‬ ‫טוען דא אינעם עולם הזה‪ ,‬עפענט אויף דעם‬ ‫קדושה ותפילה האבן א כח צו מעורר זיין‬ ‫עולם העליון‪ .‬יעדע אידישע הארץ איז פונקט‬ ‫דאס הארץ! אפילו אינעם שטערקסטן חושך‬ ‫ווי א באר‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט‪' :‬מים עמקים‬ ‫קען מען זאגן דיבורי תורה ודיבורי תפילה!‬ ‫עצה בלב איש ואיש תבונות ידלנה' (משלי כ‪,‬‬ ‫ווייטער שטייט דארט אין די פרשה ווען‬ ‫ה)‪ ,‬יעדער איד פארמאגט אין זיין פנימיות‬ ‫יעקב אבינו האט גענומען די שטיינער צו לייגן‬ ‫א מורא'דיגע תשוקה צום באשעפער‪ .‬אבער‬ ‫ארום זיין קאפ‪ ,‬זענען אלע אבנים געווארן‬ ‫עס איז דא אן 'אבן גדולה על פי הבאר' ‪ -‬א‬ ‫איין שטיין (חולין צא‪ .):‬שטייט אין די ספרים אז‬ ‫'לב האבן' וואס פארשטאפט דאס הארץ‪ ,‬און‬ ‫יעקב האט געמאכט א סימן‪ :‬אויב די שטיינער‬ ‫מאכט אז דער מענטש אליין זאל נישט שפירן‬ ‫וועלן זיך פאראייניגן צו איין שטיין‪ ,‬וועל איך‬ ‫זיין אייגענע הייליגע תשוקה‪.‬‬ ‫וויסן אז איך וועל מצליח זיין אוועקצושטעלן‬ ‫די י"ב שבטים; און אז נישט ‪ -‬נישט‪.‬‬ ‫וואס איז די עצה? וויאזוי נעמט מען אראפ‬ ‫דעם שווערן שטיין? זאגט דער ישמח משה‪:‬‬ ‫דער פשט דערפון איז‪ :‬אויפצושטעלן די‬ ‫'ונאספו שמה כל העדרים' ‪ -‬ווען אידישע‬ ‫שבטים מיינט אוועקצושטעלן אן אייביגן קיום‬ ‫קינדער נעמען זיך צוזאם אין די בתי כנסיות‬ ‫פאר כלל ישראל פאר אלע דורות‪ .‬וואס איז‬ ‫ובתי מדרשות מיט דיבורי קדושה‪ ,‬תורה‬ ‫דער סוד הקיום אין די שווערע זמנים? דער‬ ‫ותפילה‪ ,‬ברענגט דאס 'וגללו את האבן' ‪ -‬מען‬ ‫כח פון אחדות! אז די אידישע קינדער זענען‬ ‫טוט מגולל זיין דעם לב האבן! און אז דער‬ ‫צוזאמגענומען‪ ,‬און עס איז דא דער 'אז נדברו‬ ‫באר עפענט זיך דא אונטן ‪ -‬עפענט עס אויך‬ ‫יראי ה' איש אל רעהו' (מלאכי ג‪ ,‬טז)‪ ,‬אידן זענען‬ ‫דעם באר ההשפעות למעלה‪.‬‬ ‫באחדות און רעדן דיבורי קדושה איינער צום‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ומ‬ ‫לויט דעם קען מען צולייגן‪ ,‬אז ווען יעקב‬ ‫משה רבינו‪:‬‬ ‫תשוקה דקדושה‬ ‫אבינו האט געזען די צאן לבן‪ ,‬שטייט אין די‬ ‫ספרים אז אלע נשמות פון כלל ישראל אין‬ ‫די צוקונפטיגע דורות זענען געווען אין די‬ ‫דער רבי זכותו יגן עלינו ברענגט אין פרשת‬ ‫צאן לבן‪ ,‬יעקב האט צוגעקוקט צו די אלע‬ ‫יתרו (עמוד ל) אויף "שלח לחמך על פני המים‬ ‫דורות העתידים וואס וועלן זיצן אינעם‬ ‫כי ברוב הימים תמצאנו" (קהלת יא‪ ,‬א)‪ ,‬ברענגט‬ ‫חושך הגלות‪ ,‬האט ער גלייך 'ויגל את האבן'‬ ‫ער פונעם קדושת יום טוב (פרשת ויחי)‪ ,‬וואס‬ ‫‪ -‬ער האט אריינגעגעבן א כח אין די הערצער‬ ‫ברענגט דעם מדרש (בראשית רבה פצ"ח ס"ד)‪:‬‬ ‫פון די אידישע קינדער אז זיי זאלן קענען‬ ‫"אתה חטאת במים‪ ,‬יבא משוי ממים ויקרבך"‪.‬‬ ‫אראפנעמען דעם שטיין און ארויסנעמען דעם‬ ‫'משוי ממים' מיינט דאך משה רבינו‪ ,‬וואס ער‬ ‫תשוקה דקדושה‪ ,‬און דאס גייט צו דורך דעם‬ ‫האט געטראגן דעם נאמען משה "כי מן המים‬ ‫'ונאספו שמה כל העדרים' ‪ -‬מען נעמט זיך‬ ‫משיתיהו" (שמות ב‪ ,‬י)‪ .‬דאס קומט אונז לערנען‪:‬‬ ‫צוזאם און מען איז זיך מחזק איינער דעם‬ ‫אז עס איז דא א 'חטא' וואס איז אזויווי 'מים'‪,‬‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫קומט דער כח פון משה רבינו ‪ -‬וואס ער איז‬ ‫'משוי ממים'‪' ,‬ויקרבך' ‪ -‬און ער טוט צוריק‬ ‫דאס איז דער עיקר יסוד וואס יעקב אבינו‬ ‫מקרב זיין דעם מענטש צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫האט אונז אוועקגעשטעלט‪ ,‬און דאס האלט‬ ‫זאגט דער קדושת יום טוב‪ ,‬אז דער ענין‬ ‫אונז אויף אין די שווערע צייטן‪' :‬אז נדברו‬ ‫פון 'אתה חטאת במים' מיינט דאס וואס די‬ ‫יראי ה' איש אל רעהו' ‪ -‬צו האבן א קשר מיט‬ ‫גמרא זאגט (תענית ז‪" :).‬מה מים יורדין ממקום‬ ‫חברים דורך דיבורי קדושה און עניני עבודת‬ ‫גבוה למקום נמוך"‪ .‬די זעלבע זאך איז מיט‬ ‫ה'! עס איז אמאל דא א בחינה פון אן 'ענווה‬ ‫די חטאים; אויב חלילה מען פירט זיך נישט‬ ‫פסולה' ‪ -‬א פאלשע ענווה‪ ,‬וואס מען קוקט‬ ‫בקדושה‪ ,‬שלעפט דאס אראפ דעם מענטש‬ ‫זיך אן און מען טראכט‪' :‬ווער בין איך בכלל צו‬ ‫'ממקום גבוה למקום נמוך'‪ .‬א איד מצד נשמתו‬ ‫רעדן חסידות אדער ערנסטע זאכן?'‪ .‬מענטשן‬ ‫געפינט זיך שטענדיג אין א 'מקום גבוה'; ער‬ ‫מיינען בטעות אז א קשר צווישן חברים‬ ‫איז מקושר מיט זיין נשמה וואס קומט פון‬ ‫מוז נאר געבויט ווערן אויף נארישקייטן און‬ ‫גאר א הויך פלאץ‪ .‬מכח דעם וואס א איד איז‬ ‫פוסטע שמועסן‪ .‬אבער דער אמת איז‪ ,‬אז ווען‬ ‫ריין און אפגעהיטן‪ ,‬איז ער זוכה צו אן 'הרגש‬ ‫מען הערט א ווארעם חסיד'יש ווארט אדער א‬ ‫דקדושה' ‪ -‬צו האבן א געפיל צום אויבערשטן!‬ ‫נקודה פון עבודת ה' און מען זאגט עס איבער‬ ‫די "רשפיה רשפי אש שלהבתקה" (שיר השירים‬ ‫פאר זיין חבר‪ ,‬צינדט דאס אן דעם קוואל‬ ‫ח‪ ,‬ו) וואס געפינט זיך אין א אידיש הארץ‪,‬‬ ‫פונעם חבר‪ ,‬די הייליגע דיבורים וועקן אויף‬ ‫מאכט אים שפירן אז ער געפינט זיך אין א‬ ‫די 'מים עמוקים' וואס ליגן באהאלטן אין יעדן‬ ‫מקום גבוה‪.‬‬ ‫איד‪ ,‬מיר ווערן נתחזק אינאיינעם‪ ,‬און דורך‬ ‫דעם קשר של קדושה איז מען זוכה צו די‬ ‫אפילו ווען ער דרייט זיך דא אויף דער‬ ‫בחינה פון די 'ענני הכבוד'‪.‬‬ ‫וועלט איז עס גלייך צו אן 'אילן'‪ ,‬א בוים‪,‬‬ ‫וואס איר עיקר שטייט 'במקום טהרה‪ ,‬ונופו‬ ‫נוטה למקום טומאה' (עי' קידושין מ‪ .):‬דאס‬ ‫זמ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫זיין 'תמצאנו' ‪ -‬דו וועסט אנקומען! אבער עס‬ ‫הייסט‪ ,‬אז אפילו דער גוף דריידט זיך וואו‬ ‫מוז זיין אויף דעם אופן פון 'כי ברוב הימים'‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער פירט אים‪ ,‬אבער 'בשרשו'‬ ‫און דעמאלטס וועט זיין 'תמצאנו'‪.‬‬ ‫געפינט ער זיך אין א מקום גבוה‪ ,‬אין א מקום‬ ‫מען שמועסט דאס אסאך ארום אין די‬ ‫טהור וקדוש‪ ,‬ווי עס איז באקאנט דער לשון‬ ‫ספרים הקדושים‪ ,‬און דער יסוד פון משה‬ ‫פונעם בעל שם טוב‪' :‬במקום שמחשבתו של‬ ‫רבינו ‪ -‬פון אריינגעבן תשוקה דקדושה אין‬ ‫אדם שם הוא נמצא'‪ .‬אבער חלילה דורך די‬ ‫אידישע קינדער ‪ -‬איז א געוואלדיגער יסוד‬ ‫חטאים ווערט מען אראפגעשלעפט 'ממקום‬ ‫פאר א איד‪ .‬אז דער אויבערשטער העלפט‬ ‫גבוה למקום נמוך'‪ ,‬עס פארלירט זיך נעבעך‬ ‫און מען איז דאס קובע בנפש‪ ,‬איז דאס די‬ ‫דער הרגש דקדושה‪ ,‬און מען ווערט זייער‬ ‫גרעסטער ישועה‪.‬‬ ‫נידריג‪.‬‬ ‫וואס איז די עצה דערצו? זאגט דער‬ ‫קדושת יום טוב‪' :‬יבא משוי ממים ויקרבך'; ער‬ ‫ברענגט פונעם ייטב לב (ייטב פנים‪ ,‬מאמר קדישין‬ ‫אהרן הכהן‪:‬‬ ‫פנימיות הלב‬ ‫אות יט) וואס ער האט געטייטשט דעם פסוק‬ ‫'שפכי כמים לבך נוכח פני ה''‪ :‬א איד דארף‬ ‫זיך שטענדיג פירן אזויווי די 'מים התחתונים'‬ ‫אהרן הכהן האט דאך געדארפט אנצינדן‬ ‫וואס זענען נתרחק געווארן ביי בריאת העולם‬ ‫די מנורה יעדן טאג‪ .‬אויף "בהעלותך את‬ ‫און וויינען כסדר 'אנן בעינן למהוי קדם מלכא'‬ ‫הנרות" (במדבר ח‪ ,‬ב) שטייט אין נועם מגדים‬ ‫(תקוני זוהר תקון מ)‪ ,‬און נישט נאכלאזן‪ ,‬ווייל נאר‬ ‫(פרשת בהעלותך)‪ ,‬אז די נרות מיינט 'נר מצוה'‪.‬‬ ‫אויף דעם אופן איז מען זוכה צוריק נתקרב צו‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬אז אלע מצוות וואס א איד טוט‬ ‫ווערן צום אויבערשטן! דאס איז דער רמז אין‬ ‫זאלן זיין מיט א פנימיות‪ ,‬מען וויל עס מעלה‬ ‫מדרש‪' :‬יבא משוי ממים'‪ .‬משה רבינו האט‬ ‫זיין אז די מצוות זאלן זיין ווי עס דארף צו‬ ‫געהייסן משה ווייל 'כי מן המים משיתיהו'‪,‬‬ ‫זיין פארן אויבערשטן‪ .‬וואס איז די עצה אז‬ ‫ווייל ער האט אריינגעבאקן ביי די אידן נאך‬ ‫מען זאל קענען מקיים זיין די מצוות מיטן‬ ‫אין מצרים אז אפילו זיי געפינען זיך שוין אזוי‬ ‫פנימיות? אויף דעם זאגט די תורה‪" :‬אל מול‬ ‫לאנג אין דעם טיפן גלות‪ ,‬זאלן זיי נאכאלץ‬ ‫פני המנורה יאירו" ‪ -‬אז דו וועסט עוסק זיין‬ ‫נישט נאכלאזן‪ ,‬און עס זאל צוריק נתעורר‬ ‫אין די תורה ‪ -‬וואס די מנורה איז רומז אויף די‬ ‫ווערן די תשוקה פון 'שפכי כמים לבך נוכח‬ ‫תורה הקדושה ‪ -‬דאס וועט דיר אנצינדן דאס‬ ‫פני ה''‪ .‬ובכח זה האבן זיי זוכה געווען צו די‬ ‫הארץ אז עס זאל זיין דער פנימיות הלב‪ ,‬און‬ ‫גאולה‪.‬‬ ‫די מצוות זאלן זיין מיט א פנימיות און נישט‬ ‫בלויז חיצוניות'דיג‪.‬‬ ‫זאגט אבער דער רבי אויף דעם ענין‪ :‬דאס‬ ‫דעם ענין געפינען מיר אויך ביי די עבודת‬ ‫גייט נישט אזוי אויף איין מאל‪ ,‬עס גייט נישט‬ ‫הקרבנות‪ .‬עס שטייט אין עצי חיים (פרשת‬ ‫אין איין טאג‪ .‬עס איז א בחינה פון 'שלח לחמך‬ ‫ויקרא) אויפן פסוק "אדם כי יקריב מכם קרבן‬ ‫על פני המים כי ברוב הימים תמצאנו' ‪ -‬אז דו‬ ‫לה'" (ויקרא א‪ ,‬ב)‪ ,‬שטעלט ער זיך אויף דעם‬ ‫וועסט מתפלל זיין איין מאל און נאכאמאל‪,‬‬ ‫ווארט 'מכם'‪ ,‬ברענגט ער וואס עס שטייט אין‬ ‫און דו וועסט נישט נאכלאזן‪ ,‬וועט דער סוף‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חמ‬ ‫בכלל! נאר דאס וואס די כוחות היצר מיט‬ ‫ייטב לב דער חילוק פון קרבנו של קין מיט‬ ‫די אלע כוחות פארטונקלען די אהבה‪ ,‬דאס‬ ‫קרבנו של הבל (בראשית ד)‪ ,‬קין האט געברענגט‬ ‫טוט גורם זיין די חטאים‪ .‬די שטערקסטע כח‬ ‫'פשתן' ‪ -‬א דבר שאין בו רוח חיים‪ ,‬און הבל‬ ‫אז מען זאל ניצל ווערן מן החטא איז 'אדם כי‬ ‫האט געברענגט 'צמר' ‪ -‬א דבר שיש בו רוח‬ ‫יקריב מכם קרבן לה'' ‪ -‬מען זאל ארויסנעמען‬ ‫חיים‪ .‬א 'דבר שיש בו רוח חיים' מיינט אז עס‬ ‫דעם אהבה מסותרת וואס איז דא אינעווייניג‬ ‫איז מיט א פנימיות הלב‪ ,‬און א 'דבר שאין בו‬ ‫אין א איד‪ ,‬אז די עבודת ה' זאל זיין א דבר‬ ‫רוח חיים' מיינט אז עס איז בלויז חיצוניות'דיג‪.‬‬ ‫שיש בו רוח חיים! און דאס איז געווען די‬ ‫טייטשט דער ייטב לב דעם פסוק "דרשה צמר‬ ‫סגולת הקרבנות וואס אידישע קינדער האבן‬ ‫ופשתים ותעש בחפץ כפיה" (משלי לא‪ ,‬יג); די‬ ‫געברענגט בזמן שבית המקדש היה קיים‪ ,‬אז‬ ‫תורה זאגט "לא תלבש שעטנז צמר ופשתים‬ ‫די עבודת ה' זאל זיין א דבר שיש בו רוח חיים‪.‬‬ ‫יחדיו (דברים כב‪ ,‬יא)‪ ,‬און עס שטייט אין מדרש‬ ‫די הדלקת המנורה פון אהרן הכהן איז‬ ‫(תנחומא בראשית ט) אז איינע פון די ענינים וואס‬ ‫דאך געווען 'מדליק עד שתהא שלהבת עולה‬ ‫עס איז דא אין שעטנז איז 'שלא יתערב קרבנו‬ ‫מאליה'‪ ,‬און דער ענין וואס די ששת הקנים‬ ‫של קין עם קרבנו של הבל'‪ .‬דער קרבן פון‬ ‫זאלן זיין 'אל מול פני המנורה' ווייזט אויך‬ ‫הבל איז צמר‪ ,‬א 'דבר שיש בו רוח חיים'‪ ,‬און‬ ‫אויף דעם‪ :‬דער קנה האמצעי ווייזט אויפן‬ ‫דער קרבן פון קין איז פשתים‪ ,‬א 'דבר שאין‬ ‫לב‪ ,‬דער לב איז דאך אינדערמיט‪ ,‬דאס איז‬ ‫בו רוח חיים'‪ ,‬און עס זאל זיך נישט אויסמישן‪.‬‬ ‫די פנימיות‪ .‬אז די אלע ששת הנרות ‪ -‬די אלע‬ ‫מען דארף וויסן אז דאס איז גארנישט די‬ ‫חיצוניות'דיגע פעולות און מצוות וואס מען‬ ‫זעלבע‪' ,‬רחמנא ליבא בעי' ‪ -‬דער עיקר פון א‬ ‫טוט ‪ -‬זאל זיין אלעס 'אל מול פני המנורה' ‪-‬‬ ‫קרבן פארן אויבערשטן איז די פנימיות! דאס‬ ‫מיטן פנימיות הלב‪.‬‬ ‫מיינט 'דרשה צמר ופשתים' ‪ -‬אז מען דרשנ'ט‬ ‫דעם טעם פארוואס די תורה הקדושה זאגט‬ ‫דאס איז דער כח וואס אהרן הכהן האט‬ ‫לא תלבש שעטנז‪ ,‬פארשטייט מען פון דעם‬ ‫משפיע געווען מיט זיין הדלקת המנורה‪ ,‬אז‬ ‫דאס ווארט 'ותעש בחפץ כפיה' ‪ -‬אז מען‬ ‫בכח וואס אידן וועלן דבוק זיין אין די תורה‬ ‫דארף לייגן א שטארקן דגש אז די עבודת ה'‬ ‫הקדושה‪ ,‬זאלן זיי זוכה זיין צו א פתיחת‬ ‫זאל זיין 'בחפץ' ‪ -‬מיט א חפץ און מיט א רצון‬ ‫הלב און דאס זאל מעורר זיין את הלב צום‬ ‫פנימי‪.‬‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫זאגט דער עצי חיים‪' :‬אדם כי יקריב מכם‬ ‫קרבן לה'' ‪ -‬אז א איד וויל זוכה זיין אז זיין‬ ‫עבודת ה' זאל זיין מיט א פנימיות‪ ,‬דארף ער‬ ‫יוסף הצדיק‪:‬‬ ‫ברענגען א קרבן‪ .‬דער שורש פון אלע חטאים‪,‬‬ ‫קדושה‬ ‫אז א איד איז חלילה חוטא‪ ,‬איז ווייל עס פעלט‬ ‫דער פנימיות'דיגער הכנעה צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫דער אמרי נועם (פרשת וישב) ברענגט אויף‬ ‫און ווען א איד איז זוכה מרגיש צו זיין זיין דער‬ ‫דעם וואס רש"י זאגט דארטן ביי דעם נסיון‬ ‫'אהבה מסותרת' וואס עס איז דא בלבו צום‬ ‫פון יוסף הצדיק‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬דעמאלט איז ער נישט חוטא‪ ,‬און‬ ‫האט געזאגט‪" :‬אביך מתאבל ואתה מסלסל‬ ‫עס איז נישט דא קיין מקום אויף קיין חטא‬ ‫טמ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫קענען זיי ממלא זיין זייער תפקיד‪ ,‬יעדער‬ ‫בשערך‪ ,‬אני מגרה בך את הדוב מיד" (רש"י‬ ‫איינער וואס ער דארף צו טון‪.‬‬ ‫בראשית לט‪ ,‬יא)‪ ,‬אז 'מסלסל בשערו' ווייזט אויף‬ ‫פלפול התורה און עיון התורה‪ ,‬ווי חז"ל זאגן‬ ‫דאס איז אויך דער ענין וואס דער ישמח‬ ‫אז שווערע הלכות רופן זיך 'כהררים התלויים‬ ‫משה (פרשת בלק) זאגט אויף "כל מקום שאתה‬ ‫בשערה' (חגיגה י‪' .).‬מסלסל בשערו' מיינט‬ ‫מוצא גדר ערוה אתה מוצא קדושה" (במדבר רבה‬ ‫דעם עסק התורה און דעם כח התורה וואס‬ ‫פכ"א)‪ ,‬אז יעדע מצוה ברענגט טאקע קדושה‪,‬‬ ‫יוסף הצדיק האט געהאט דארטן אין מצרים‪,‬‬ ‫אבער נישט אייביג איז דער מענטש זוכה צו‬ ‫אין ערות הארץ‪ .‬זאגט ער‪ :‬ווען נישט וואס‬ ‫שפירן די קדושה‪ .‬ווען א איד איז זיך אבער‬ ‫יוסף הצדיק וואלט געהאט אזא שטארקן כח‬ ‫מתגבר אויפן יצר הרע אין בעניני קדושה‪,‬‬ ‫התורה‪ ,‬וואלט מען אים נישט געקענט שיקן‬ ‫דעמאלט 'אתה מוצא קדושה' ‪ -‬שפירט ער‬ ‫אזעלכע שטארקע נסיונות‪ .‬דורכדעם וואס‬ ‫גלייך אן אפענע קדושה! איינע פון די טעמים‬ ‫עס איז געווען דעם כח התורה פון מסלסל‬ ‫פארוואס ער שפירט אזא שטארקע קדושה‪,‬‬ ‫בשערו‪ ,‬דורכדעם זאגט דער אויבערשטער‬ ‫ווייל יעדעס מאל וואס ער איז זיך מתגבר‬ ‫'אני מגרה בך את הדוב'‪ ,‬ווייל ווי שטערקערע‬ ‫אויפן יצר אין עניני קדושה‪ ,‬ברענגט דאס‬ ‫כוחות הקדושה א מענטש האט‪ ,‬אלס‬ ‫דאך ארויס שטארקע ניצוצי קדושה‪ ,‬ווי דער‬ ‫שטערקערע נסיונות קען מען אים געבן‪ ,‬כדי‬ ‫פנים יפות זאגט (פרשת וישב)‪ ,‬אז דאס ברענגט‬ ‫ער זאל קענען מתקן זיין שטערקערע ניצוצי‬ ‫אים א שטארקע קדושה‪ .‬פארדעם שטייט‬ ‫קדושה‪ .‬מילא דער כח וויאזוי אידישע קינדער‬ ‫"ובית יוסף להבה" (עובדיה א‪ ,‬יח); 'להבה' ווייזט‬ ‫זענען מתקן די ניצוצי קדושה‪ ,‬יעדער איינער‬ ‫אויף א שטארקע התלהבות דקדושה‪ .‬בכח‬ ‫וואס ער דארף צו פאררעכטן‪ ,‬איז אלעס דורך‬ ‫דעם ענין פון קדושה וואס יוסף הצדיק האט‬ ‫דעם כח הקדושה פונעם עסק התורה‪.‬‬ ‫אוועקגעשטעלט‪ ,‬ווען א איד כאפט זיך אן‬ ‫אין דעם מיט א 'להבה'‪ ,‬איז ער זוכה צו א‬ ‫דאס איז דער רמז אין דעם וואס דער‬ ‫שטארקן פלאם און צו א התלהבות דקדושה‪,‬‬ ‫אויבערשטער האט געזאגט פאר יעקב אבינו‪:‬‬ ‫ווייל עס איז 'אתה מוצא קדושה' ‪ -‬דורך די‬ ‫"אנכי ארד עמך מצרימה" (בראשית מו‪ ,‬ד) ‪ -‬די‬ ‫ניצוצי קדושה וואס ער נעמט ארויס דורך זיין‬ ‫שכינה הקדושה גייט מיט אין גלות כדי מען‬ ‫פירן זיך בקדושה‪.‬‬ ‫זאל קענען מתקן זיין די ניצוצות‪" ,‬ואנכי אעלך‬ ‫גם עלה" ‪ -‬דאס איז אן הבטחה פאר יעדן איד‪,‬‬ ‫דער רמז פון 'ויוסף ישית ידו על עיניך' איז‬ ‫אז אויב א איד וויל‪ ,‬איז ער זוכה אז עס זאל‬ ‫אויך רומז אויף דעם ענין פון קדושת עינים‪.‬‬ ‫זיין 'אעלך גם עלה'‪ ,‬ער זאל קענען מעלה‬ ‫וויאזוי איז מען טאקע זוכה צו דעם כח פון‬ ‫זיין די אלע ניצוצי קדושה וואס ער דארף צו‬ ‫יוסף הצדיק אז מען זאל קענען ממלא זיין‬ ‫פאררעכטן און ממלא זיין זיין תפקיד! אבער‬ ‫יעדער זיין תפקיד? דאס איז דורך דעם ענין‬ ‫וויאזוי באקומט מען דעם כח? אויף דעם‬ ‫פון שמירת עינים‪ .‬עס שטייט דאך ביי יוסף‬ ‫ענדיגט דער פסוק‪" :‬ויוסף ישית ידו על עיניך"‬ ‫הצדיק‪" :‬בנות צעדה עלי שור" (בראשית מט‪,‬‬ ‫‪ -‬דורכדעם כח פון יוסף הצדיק‪ ,‬דעם כח‬ ‫כב); דער יסוד הקדושה וואס יוסף הצדיק‬ ‫הקדושה וואס ער האט אוועקגעשטעלט פאר‬ ‫האט אוועקגעשטעלט איז דאך געווען דער‬ ‫אידן אין אלע גליות צו קענען זיין אפגעהיטן‪.‬‬ ‫ענין פון שמירת עינים‪ .‬און עס שטייט דאך‬ ‫אז אידן כאפן זיך אן אין דעם כח‪ ,‬דורך דעם‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫נ‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ ,‬אז אויב זיי וועלן זיך אין‬ ‫אז די התגברות פון די קליפות אויף אידישע‬ ‫דעם אנכאפן‪ ,‬דורך דעם וועט קענען זיין דער‬ ‫קינדער אין טומאת מצרים איז אויך געווען‬ ‫בירור הניצוצין בשלימות און עס וועט קומען‬ ‫אינעם ענין פון די עינים‪ .‬דער רבי זכרונו‬ ‫די גאולה שלמה‪.‬‬ ‫לברכה רעדט פון דעם‪ ,‬און דער זיידע זכרונו‬ ‫לברכה אין ברך משה (פרשת שמות) האט אויך‬ ‫א גאנצע תורה אויף דעם‪ ,‬אז דאס וואס עס‬ ‫שטייט דארטן פאר גאולת מצרים האט פרעה‬ ‫געזאגט‪" :‬לא תאספון לתת תבן לעם ללבן‬ ‫דוד המלך‪:‬‬ ‫הלבנים כתמול שלשם‪ ,‬הם ילכו וקוששו להם‬ ‫כח התהלים‬ ‫תבן" (שמות ה‪ ,‬ז)‪ ,‬און דערנאך שטייט "ויפץ‬ ‫העם בכל ארץ מצרים לקושש קש לתבן" (שם‬ ‫פסוק יב)‪ .‬וואס איז געווען דא דער ענין? נאר‬ ‫דער ישמח משה זאגט (פרשת תולדות) אויף‬ ‫די מצריים האבן געזען אז מען האלט שוין‬ ‫דאס וואס די גמרא (מגילה טו‪ ).‬זאגט‪" :‬אמר רבי‬ ‫אזוי נאנט צו די גאולת מצרים‪ ,‬וואס דאס‬ ‫אלעזר אמר רבי חנינא כל האומר דבר בשם‬ ‫איז דאך די בירור הניצוצין‪ ,‬דאס אלעס איז‬ ‫אומרו מביא גאולה לעולם שנאמר ותאמר‬ ‫תלוי אין קדושה‪ ,‬האט פרעה פרובירט אז מיט‬ ‫אסתר למלך בשם מרדכי" ‪ -‬יעדער וואס זאגט‬ ‫דעם וואס די אידן וועלן זיך דארפן דרייען‬ ‫נאך א מימרא אין נאמען פונעם בעל המימרא‪,‬‬ ‫אין די גאסן פון די מצריים‪ ,‬וועט דאס חלילה‬ ‫ברענגט א גאולה אויף דער וועלט‪ .‬דערנאך‬ ‫צונעמען די קדושת עינים פון אידישע קינדער‪,‬‬ ‫ברענגט די גמרא נאך א מימרא‪" :‬ואמר רבי‬ ‫און אויף דעם אופן וועט נישט קענען זיין די‬ ‫אלעזר אמר רבי חנינא צדיק אבד לדורו אבד‬ ‫גאולה‪ .‬דאס איז געווען זיין גאנצע תכלית אז‬ ‫משל לאדם שאבדה לו מרגלית כל מקום שהיא‬ ‫ס'זאל זיין דער 'ויפץ העם בכל ארץ מצרים'‪.‬‬ ‫מרגלית שמה לא אבדה אלא לבעלה" ‪ -‬ווען‬ ‫א צדיק גייט פון דער וועלט‪ ,‬איז עס א בלויז‬ ‫און אויף דעם האט משה רבינו געזאגט‬ ‫א שאדן פאר די וועלט און נישט פארן צדיק‬ ‫פארן אויבערשטן‪" :‬למה הרעות לעם הזה"‬ ‫אליינס‪ .‬לכאורה דארף מען פארשטיין וואס‬ ‫(שם פסוק כב) ‪ -‬פארוואס זאלן אידן דארפן‬ ‫האט איין מימרא מיטן צווייטן?! זאגט דער‬ ‫האבן אזעלכע שווערע נסיונות זיך צו דרייען‬ ‫ישמח משה מורא'דיגע ווערטער‪' :‬שפתותיו‬ ‫אין אזעלכע שמוציגע גאסן? אויף דעם האט‬ ‫דובבות בקבר'‪ ,‬איז נישט סתם א בחינה‪ ,‬נאר‬ ‫אים דער אויבערשטער געענטפערט‪" :‬עתה‬ ‫מען דארף גלייבן אז בשעת מען זאגט נאך א‬ ‫תראה" (שם ו‪ ,‬א) ‪ -‬טאקע ווען עס איז דא‬ ‫דבר תורה פון א תלמיד חכם‪ ,‬רעדט ער טאקע‬ ‫שטארקע נסיונות אין קדושה און זיי זענען‬ ‫בפועל ממש! פונקט ווי א מענטש וואס לעבט‬ ‫זיך מתגבר‪ ,‬טאקע דאס ענדיגט דעם בירור‬ ‫און שאקלט זיינע ליפן‪ ,‬ממש אזוי רעדט דער‬ ‫הניצוצות‪ .‬און טאקע דורך דעם וואס אידן‬ ‫תלמיד חכם און שאקלט זיינע ליפן אין קבר!‬ ‫האבן עומד געווען בנסיון אפילו מיט דעם‬ ‫איי‪ ,‬ער איז דאך שוין געשטארבן‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי‬ ‫שווערן מצב‪ ,‬דאס האט צוגעענדיגט און מברר‬ ‫קען ער רעדן?! נאר דעמאלט גיבט מען אים‬ ‫געווען די טומאת מצרים! דאס איז דער רמז‬ ‫צוריק א רוח חיים אז ער זאל קענען שאקלען‬ ‫אין 'ויוסף ישית ידו על עיניך' ‪ -‬יוסף הצדיק‬ ‫די ליפן און רעדן דעם מימרא!‬ ‫וועט אוועקשטעלן א כח פון קדושת העינים‬ ‫אנ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ז‬ ‫קען דער גאנצער דור געהאלפן ווערן מיט‬ ‫מיט דעם זאגט דער ישמח משה א‬ ‫אלערליי ישועות און זוכה זיין צו א גאולה ‪-‬‬ ‫געוואלדיגע בחינה‪ :‬מען ווייסט דאך אז א צדיק‬ ‫פונקט ווי ווען דער צדיק האט זי געפונען דא‬ ‫וועלכער לעבט יעצט אין דעם דור‪ ,‬איז מגין‬ ‫אויף דעם עולם‪.‬‬ ‫אויפן גאנצן דור‪ ,‬אבער א צדיק פון פריערדיגן‬ ‫דער זיידע זכרונו לברכה אין ברך משה‬ ‫דור וועלכער איז שוין נסתלק געווארן‪ ,‬האט‬ ‫(פרשת האזינו) איז מוסיף דערצו‪ ,‬אז נישט נאר‬ ‫שוין נישט דעם זעלבן כח פון מגין זיין אויפן‬ ‫ביי 'דברי תורה' איז שפתותיו דובבות‪ ,‬נאר‬ ‫דור‪ ,‬הגם זיין זכות קומט אודאי צוניץ‪ ,‬אבער‬ ‫אויך ביי 'תפילות'‪ ,‬אז ווען מען איז מתפלל‬ ‫דאך איז עס שוין נישט אויפן זעלבן אופן ווי‬ ‫א תפילה וואס א געוויסער צדיק האט מחבר‬ ‫א צדיק וועלכער לעבט אין דעם דור‪ .‬אבער‬ ‫געווען‪ ,‬שאקלען זיך אויך די ליפן פון יענעם‬ ‫ווען מען זאגט נאך א דבר תורה פונעם צדיק‪,‬‬ ‫צדיק‪ .‬מיט דעם האט דער זיידע פארענטפערט‬ ‫גיבט מען דאך צוריק אריין א רוח חיים פאר‬ ‫דאס וואס מען זאגט ביים 'יהי רצון' בעפאר‬ ‫דעם צדיק כדי ער זאל מיטזאגן דעם מימרא‬ ‫תהילים‪" :‬יהא נחשב כאילו אמרם דוד המלך‬ ‫אין קבר‪ ,‬נו אויב אזוי‪ ,‬איז עס פונקט ווי ער‬ ‫עליו השלום בעצמו זכותו יגן עלינו" ‪ -‬עס‬ ‫לעבט נאך אינעם היינטיגן דור! יעדעס מאל‬ ‫זאל זיין זיין אזוי חשוב ביים אויבערשטן כאילו‬ ‫וואס זיינע ליפן שאקלען זיך‪ ,‬איז דער פשט אז‬ ‫דוד המלך אליינס האט עס מתפלל געווען‪.‬‬ ‫ער לעבט דא אויף דעם עולם און ווערט ער‬ ‫לכאורה איז דאס א גרויסע פלא‪ :‬א פשוט'ער‬ ‫גערעכנט ווי איינער פון דעם דור‪ ,‬ממילא‪ ,‬איז‬ ‫איד שטעלט זיך אוועק זאגן תהלים‪ ,‬און ער‬ ‫ער געהעריג מגין אויפן גאנצן דור פונקט ווי‬ ‫בעט אזא מין מדרגה אז זיין תהלים זאל זיין‬ ‫בחיים חיותו!‬ ‫אזוי חשוב ווי דוד המלך'ס תהלים?! ווי קען‬ ‫מיט דעם טייטשט ער דעם קשר צווישן‬ ‫מען זיך ערלויבן אזא מין ברייטקייט?! נאר‬ ‫די צוויי מימרות‪" :‬צדיק אבד לדורו אבד" ‪-‬‬ ‫דער פשט איז‪ ,‬וויבאלד דער גאנצער תהילים‬ ‫ווען א צדיק גייט פון דער וועלט פארלירט‬ ‫איז דאך אלעס דיבורים וואס דוד המלך האט‬ ‫דער דור איינער וואס זאל מגין זיין אויפן דור‪,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬דעריבער ווען א איד זאגט תהלים‪,‬‬ ‫אויף זאגט די גמרא ווייטער אן עצה דערצו‪,‬‬ ‫שאקלט זיך דוד המלך'ס ליפן בפועל ממש!‬ ‫"כל האומר דבר בשם אומרו מביא גאולה"‬ ‫עס איז כאילו דוד המלך איז ממש מתפלל מיט‬ ‫‪ -‬טאמער וועט מען נאכזאגן די דברי תורה‬ ‫אים צוזאמען! דעריבער קען יעדער פשוט'ער‬ ‫פונעם צדיק‪ ,‬וועט ער דאך זיין 'שפתותיו‬ ‫איד בעטן‪" :‬כאילו אמרם דוד המלך עליו‬ ‫דובבות'‪ ,‬ער וועט ווערן צוריק לעבעדיג‪ ,‬אויב‬ ‫השלום בעצמו"‪ ,‬ווייל דוד המלך זאגט דאך‬ ‫אזוי וועט עס ווייטער גערעכנט ווערן ווי‬ ‫יעצט מיט מיר צוזאמען‪ ,‬ממילא בעט איך דיר‬ ‫גלייך ער לעבט נאך אינעם דור‪ ,‬דעריבער איז‬ ‫אז בזכותו זאל דאס נתקבל ווערן אויבן‪.‬‬ ‫ער 'מביא גאולה לעולם'‪ ,‬ווייל אין זיין זכות‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫‪845.445.8579‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בנ‬