דברות קודש סאטמאר - אידיש · Dibrois Koidesh Satmar - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

בס"ד
קונטרס
מאת
כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
p
יו"ל ע"י
ועד להוצאת ספרי כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
סוכות שנת תשפ"ז לפ"ק פק"ק קרית יואל יצ"ו
ברכ ‰לר‡˘ מ˘ביר
ידידינו הרבני החשוב המפואר ,יפה פרי תואר ,ראש וראשון לכל
דבר שבקדושה ,במדה מרובה וגדושה ,רודף צדקה וחסד ביד
רחבה ורוח נדיבה ,מכבד ה' מהונו ,נודע בצדקת פזרונו ,כשמן
הטוב תורק שמו ,עצה ותושיה ממנו נהנים ,מש"ה זכה וזיכה את
הרבים בהדפסת ספרי קדמונים ,שבחו הטוב מי ימלל ,אין גומרין
עליו את ההלל
מו" ‰פינחס מ˘‡ú ‰נ„‡ נ"י
אשר נדבה רוחו
לנדב הוצאת הקונטרס הזה
ישא ברכה מאת ה' וצדקה מאלקי ישעו ויתברך ממעון הברכות
בהשפעות טובות וכל מילי דמיטב ,ואך טוב וחסד ירדוף אותו כל
הימים ,רב נחת דקדושה ,במדה מרובה וגדושה ,ויזכה להמשיך
בפעולותיו הנכבדות רבות בשנים בבריות גופא ונהורא מעליא,
עד ביאת הגואל
קונטרס
ילקוט דברות קודש
hלחג הסוכות g
‹ › למען ידעו דורותיכם -וויסן און אנערקענען דאס חשיבות
דער יום טוב סוכות איז משפיע דעת )זרע קודש לחג הסוכות( .צו זיין אן
ערליכער איד ,צו זיין אן עבד ה' ,און צו דינען דעם הייליגן באשעפער,
פעלט זיך אויס אז א מענטש זאל וויסן :איך האב א הייליגע נשמה ,א
חלק אלוה ממעל ,עס פאסט פאר מיר ,און עס איז מיין פליכט צו דינען
דעם באשעפער ,איך דארף לערנען ,איך דארף דאווענען ,און איך דארף
מקיים זיין מצות ומעשים טובים.
א מענטש טאר זיך נישט אוועק מאכן ,דאס איז איינס פון די ארגסטע
זאכן ווען א מענטש מאכט זיך אוועק 'איך בין גארנישט' ,דאס איז דרכי
היצר אריינצוברענגען אינעם מענטש ענוה פסולה ,און דעמאלטס
פארגייט אים דער אפעטיט צו לערנען צו דאווענען און צו טוהן מצות
און מעשים טובים ,ער טראכט :איך בין דאך גארנישט ,און מיינע מצות
זענען ממילא גארנישט נישט ווערד ,פארוואס זאל איך זיך פלאגן צו
טוהן א מצוה ,חלילה!
דער יום טוב סוכות קומט אונז מחזק זיין און געבט אונז דעם
ריכטיגן דעת צו וויסן :יא ,וואס איך בין ,בין איך ,אבער איך בין! איך
בין א איד; איך דארף זיין אן ערליכער איד ,איך קען זיין אן ערליכער
איד ,און איך וועל זיין אן ערליכער איד .דאס איז מיין פליכט ,און איך
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש ב
האב אן אמת'ן ווערד .יעדער איד פארמאגט א הייליגע נשמה ,א חלק
אלוק ממעל ,און ער איז מזרע אברהם יצחק און יעקב.
דאס איז פשט' ,למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני
ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים' ,אין מצרים זענען אידישע קינדער
געווען אין א גאר נידעריגן מצב ,אריינגעזונקען אין די מ"ט שערי
טומאה ,בבחינת 'ואת ערום ועריה' .פונדעסטוועגן ,ווען זיי זענען
ארויסגעקומען פון מצרים ,האט דער אייבערשטער זיי גענומען פאר זיין
פאלק און זיי געגעבן די הייליגע תורה ,ווייל זיי זענען זרע אברהם יצחק
ויעקב .ממילא איז נישטא אזא זאך אז א איד זאל זאגן' :איך בין
גארנישט' .איך בין יא! איך בין א איד ,און דאס דארף יעדער איד
שטענדיג חזר'ן צו זיך.
סוכות זיצט מען בצילא דמהימנותא ,יעדער איד בויעט א סוכה ,און
ווען ער גייט אריין אין די סוכה איז ער זוכה צו זיצן בצל א"ל ,אויב איז
ער גארנישט ,ווי קען ער אריינקומען בצל א"ל? לכאורה וואלט אזא
הויכע מדריגה געדארפט זיין נאר פאר גאר גרויסע צדיקים?! דער אמת
איז אבער ,אז יעדער איד קומט אריין אין די סוכה און ער איז זוכה צו
זיצן בצל א"ל ,ווייל יעדער איד איז חשוב ,און יעדע מצוה וואס א איד
טוט איז חשוב ביים רבונו של עולם ,ס'איז נישט אוועק צו מאכן נישט
קיין מצוה קלה און אוודאי נישט נישט קיין מצוה חמורה ,יעדע קליינע
זאך וואס א איד טוט איז ווערד און חשוב ,זיין תורה איז ווערד ,זיין
דאווענען איז ווערד ,זיין צדקה איז ווערד ,וואס ער טוט ,אלעס איז
ווערד ,אלעס איז חשוב ביים רבש"ע ,חלילה זיך אליינס אוועק צו מאכן,
נאר האבן חיזוק ,איך בין א איד! ,און איך וועל זיין א ערליכער איד!,
און איך וועל נאך זיין נאך א בעסערער איד! ,איך וועל נאך זיין נאך
ערליכער! ,און איך וועל דינען דעם באשעפער!.
ג ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
ס'איז דא א מורא'דיגע ווארט פון קדושת לוי )פ' עקב( ער רעדט פון
ענוה ,זאגט ער ,דער אייבערשטער איז מקבל תענוג פון דער עבודה פון
יעדן איד .אמאל קען א מענטש זיך איינרעדן :ווי קען דען זיין ,אז דער
גרויסער און הייליגער באשעפער ,וואס איז רם על כל רמים ,זאל האבן
א תענוג פון מיר און פון מיין עבודה? דער קדושת לוי שרייבט גאר
שארף ,אז אזא מחשבה איז אפיקורסות .א מענטש דארף וויסן :יא ,איך
בין וואס איך בין; אבער ווען איך בין מקיים מצות ,איז דער
אייבערשטער כביכול מקבל תענוג פון מיינע מצות.
די ווערטער געבן א געוואלדיגן חיזוק פאר יעדן איינציגן איד .ער
זאל וויסן :יא ,איך בין אן ערליכער איד; איך דאווען ,איך לערן און איך
בין מקיים מצות .איך דארף טאקע שטרעבן צו ווערן בעסער און
ערליכער ,איך מעג זיין בעסער און איך דארף זיין בעסער ,אבער חלילה
זיך אוועק צו מאכן ,דאס איז די ארגסטע זאך וואס קען זיין.
דער יום טוב סוכות געבט אונז די התחזקות צו וויסן ,אז יעדער איד
איז חשוב ,יעדע מצוה איז חשוב ,יעדעס בלאט גמרא וואס מען לערנט
איז חשוב ,און יעדע זאך וואס מען טוט פארן רבונו של עולם איז חשוב
ביים רבונו של עולם .דער אייבערשטער זאל העלפן ,אידן זאלן קענען
מקיים זיין מצות מיט הרחבת הדעת ,נחת און שמחה ,און מיט אלעם
גוטן תמיד) .ליל אושפיזא דמשה תשפ"ו(
*
‹ › די סוכה איז משפיע פאר יעדן פשוט'ן איד
ווען א איד קומט אריין אין די סוכה איז די סוכה משפיע געוואלדיגע
גרויסע ענינים .אבער א מענטש קען ביי זיך טראכטן ,דאס וואס די סוכה
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש ד
איז משפיע הייליגע ענינים ,דאס איז געזאגט געווארן פאר די בני עליה,
הייליגע אידן ,אבער פאר מיר? איך בין א פשוט'ער ארבעטער ,איך גיי
און איך קום ,די סוכה קען אויף מיר משפיע זיין?.
דער פסוק זאגט ,בסוכות תשבו שבעת ימים כל האזרח בישראל ישבו
בסוכות ,יעדער איינציגער איד דארף זיצן אין די סוכה ,און יעדער
איינציגער איד ווערט נשפע מיט השפעות קדושות פון די סוכה ,למען
ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ
מצרים ,ווען דער אייבערשטער האט ארויסגענומען די אידן פון מצרים,
וואס מיינט איר ווי אזוי זענען אידישע קינדער געווען דעמאלטס ,בעלי
מדריגה זענען זיי געווען? ,ווען מ'איז ארויסגעגאנגען פון מצרים איז
מען געווען גאנץ שוואכע בעלי מדריגה ,און גלייך ווען זיי זענען ארויס
פון מצרים ,שטייט )במדבר לג ה( ויסעו בני ישראל מרעמסס ויחנו
בסוכות ,און דער מדרש זאגט )במ"ר פי"ד ס"ב ,ילקוט בא רמז ר"ט( ויחנו
בסוכות ,דער אייבערשטער האט זיי אריינגעזעצט אין א סוכה ,ווי
שוואך מ'איז געווען האט מען זיי אריינגעזעצט אין א סוכה ,און דאס
קומט ווייזן אז די סוכה איז משפיע קדושה פארן יעדן איינציגן איד.
דאס געבט חיזוק פאר יעדן איינציגן איד ,ער זאל וויסן איך האב די
זכיה איך זיץ אין די סוכה ,און די סוכה איז אויף מיר משפיע ,נישט נאר
היינט נאר אויף א גאנץ יאר ,די סוכה איז משפיע נישט נאר פאר די בני
עליה ,נאר אויך פאר מיר ,אין דעם מצב וואס איך בין ,פאר מיר אין מיין
מצב איז די סוכה אויף מיר משפיע קדושה ,און א גאנץ יאר שעפ איך
פון דעם חיות דקדושה.
און דאס איז א געוואלדיגע חיזוק פאר יעדן איינציגן איד עד היום
הזה ,אין וואספארא מצב מ'זאל נאר נישט זיין ,סוכה איז משפיע ,סוכה
ה ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
הייליגט ,סוכה געבט אריין כוחות דקדושה פאר א איד זיך מחזק צו זיין
אין עבודת ה' ,צו לערנען צו דאווענען צו דינען דעם באשעפער ,צו
טוהן די רצון ה'.
דאס געבט כח און חיזוק פארן יעדן איד ,אז ס'איז נישטא קיינער
וואס אים מיינט מען נישט ,יעדער איד דארף וויסן די סוכה מיינט מיר,
פאר מיר איז דאס משפיע ,און איך שעפ פון דעם א כח הקדושה א כח
רוחני) .ליל אושפיזא דיוסף תשפ"ו(
*
‹ › למען ידעו דורותיכם -די קינדער זאלן זיך אפלערנען
א איד דארף טוהן א מצוה מיט אן התלהבות דקדושה ,און מיט א
שמחה של מצוה ,די קינדער זאלן צוקוקן ווי אזוי דער טאטע איז מקיים
א מצוה בדחילו ורחימו ,און ס'קאכט אין אים אלע רמ"ח איברים און
אלע שס"ה גידים ,ער לעבט מיט א מצוה ,מיט אזא מין חיות דקדושה,
אז די קינדער זאלן דאס איבערנעמען ,אזוי איז מען מקיים א מצוה ,מיט
א ברען! מיט קאך! מיט א לעבעדיגקייט! מיט א פרישקייט! מיט א
גליקליכקייט!
ווען א איד האט די זכיה מקיים צו זיין א מצוה פון די תרי"ג מצוות,
דארף ער שפירן אזא מין גליקליכקייט ,אשרינו מה טוב חלקינו ,און ווען
ער מאכט א ברכה יום טוב ,אשר בחר בנו מכל עם ורוממנו מכל לשון,
זאל ער דאס פילן מיט אזא מין הרגש ,א קינד זאל זען ווען דער טאטע
מאכט קידוש און ער זאגט אשר בחר בנו מכל עם ,זאגט ער עס נישט
בלויז ווייל ס'שטייט אזוי אין סידור ,ווייל ס'שטייט אזוי אין מחזור ,נאר
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש ו
ער זאל זעהן אינעם טאטן אזא מין גליקליכקייט ,אז דאס איז זיין
גרעסטער גליק ,אשר בחר בנו מכל עם ורוממנו מכל לשון.
מען זאגט יום טוב יעדן טאג ,אתה בחרתנו מכל העמים אהבת אותנו
ורצית בנו ורוממתנו מכל הלשונות ,ער זאל דאס זאגן מיט אזא מין חיות
און מיט אזא לעבעדיגקייט ,אז ער האלט טאקע דערביי ,ער שפירט אז
זיין גאנצע גליק זיין גאנצע חיות זיין גאנצע לעבן ,באקומט אזא מין
חיות דקדושה אין א קיום המצוה ,און ווען א קינד זעהט דאס צו ביי זיין
טאטן ,גייט דאס אים אריין אין די ביינער ,און ער איז מנחיל די חיות
דקדושה פאר די קינדער.
דאס איז בסוכות תשבו שבעת ימים ,מ'זאל אזוי זיצן אין די סוכה,
מיט אזא מין התעוררות דקדושה ,מקיים זיין די מצוה מיט אזא מין חיות
דקדושה ,למען ידעו דורותיכם ,אז די קינדער זאלן דאס וויסן ,די קינדער
זאלן דאס מרגיש זיין ,זיי זאלן זעהן וואס דאס הייסט א טאטע לעבט
מיט א מצוה ,א טאטע שוועבט אין אלע עולמות ,מען קען זעהן אויף
זיין פנים זיין חיות דקדושה ,זיין גליקליכקייט פון א קיום המצוה ,און
דאס גייט אריין אין די קינדער .דאס איז נישט בלויז ווייל ס'שטייט אזוי
אין ספרים ,נאר מ'זעהט דאס בפועל ,ווען א קינד זעהט דאס אין א
טאטן ,ער קוקט דאס צו ביי זיין טאטן ,גייט דאס אים אריין אין די
ביינער אריין ,און ער איז דאס מנחיל פאר זיינע קינדער ,אז וואס הייסט
לעבן ,וואס מיינט מאכן א לעבן ,עולמך תראה בחייך ,מען לעבט אין
עולם הבא אויף די וועלט ,מען שוועבט אין קיום המצות ,מען האט א
חיות דקדושה ,דאס הייסט געלעבט ,כי הם חיינו ואורך ימינו ,דאס איז
דער גאנצע חיות ,כי זה כל האדם.
ז ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
ס'קומט יעצט די צווייטע טעג פון יום טוב סוכות ,ס'גייט קומען
שמיני עצרת און שמחת תורה ,מען וועט ארויסנעמען די תורה הקדושה
און מען וועט זיך פרייען מיט די תורה הקדושה ,ס'קען זיין שמחת תורה
מען גייט אין ביהמ"ד מען שטרענגט זיך נישט צופיל אן ,ס'איז שמחת
תורה אויף די וועלט ,מען גייט צו הקפות ,נישט דאס מיינט שמחת
תורה ,שמחת תורה דארף א איד פילן אזא מין שמחה ,אזא מין
התרוממות הנפש ,אזא מין געהויבנקייט ,אזא מין שמחה אזא מין
שטראל ,ס'זאל שטראלן די פנים פאר שמחה ,ער זאל מרגיש זיין אזא
שמחה ,א זיינע קינדער זאלן דאס זען ,דער טאטע פריידט זיך אזוי מיט
די תורה ,ער איז זיך אזוי משמח בשמחת התורה ,דאס איז זיין גאנצע
חיות די תורה הקדושה ,דאס איז למען ידעו דורותיכם.
והיית אך שמח ,והיית איז א לשון עתיד ,אז מען וויל ס'זאל זיין
והיית פאר די קומענדיגע דורות ,איז לרבות ליל יום טוב אחרון של חג
לשמחה ,דער ליל יו"ט אחרון של חג דארף זיין מיט אזא שמחה עילאה,
מיט אזא שמחה דקדושה אז מען זאל דאס קענען מנחיל זיין פאר די
קינדער ,די קינדער זאלן דאס זען אין טאטן.
נישט דער טאטע זאל זאגן ,וואס זאל איך טון איך מוז נעבעך גיין צו
די הקפות ,האלב געניצט מען האלב שלאפט מען שוין איין ,נישט דאס
איז שמחת תורה ,שמחת תורה דארף צו זיין מיט אזא מין חיות אזא מין
לעבן א לעבן וואס ס'זאל זיין א פנימיות'דיגע שמחה ,ס'זאל
ארויסקומען די שמחה דקדושה וואס יעדער איד האט באמת אין
פנימיות הלב ,ער זאל עס ארויסברענגן פון אינעווייניג אויפן חיצוניות,
ער זאל שטראלן ער זאלן לעבן פון שמחה ,שמחת התורה ,אז דער
אייבערשטער האט געגעבן די תורה ,און כלל ישראל האט מקבל געווען
די תורה הקדושה.
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש ח
למען ידעו דורותיכם ,מען זאל מנחיל זיין פאר די קינדער אז
אמת'דיגע גליק אמת'דיגע פרייד און אמת'דיגע שמחה טרעפט מען אין
די תורה הקדושה ,פקודי ה' ישרים משמחי לב ,דאס איז נישט א מליצה,
נאר דאס איז טאקע באמת .און ווען מען זעט דאס ביים טאטן באקט זיך
דאס אריין אין די קינדער ,אז פקודי ה' ישרים איז משמחי לב ,ס'איז
משמח דעם גאנצן גוף דעם גאנצן מענטש פון קאפ ביז פוס ,אלעס
לעבט אויף מיט א שמחה מיט א הייליגקייט ,מען לעבט אין דעם
אייבערשטנס שמחה.
שמחת תורה פריידט מען זיך אויבן אין הימל און מען פריידט זיך דא
אונטן ,ס'איז א שמחה בשמים און א שמחה בארץ ,ס'פריידט זיך גאנץ
כלל ישראל עליונים ותחתונים ,אלעס פריידט זיך זיך מיט די תורה
הקדושה ,און דאס דארף מען אריינגעבן פאר קינדער און קינד'ס
קינדער ,למען ידעו דורותיכם!) .אושפיזא דאהרן סוכות תשס"ח(
*
› זיך פרייען מיט די מצוה ‹
שטייט אין פסוק ולקחתם לכם ביום הראשון פרי עץ הדר וגו'
ושמחתם לפני ה' אלקיכם .דער פשט איז ולקחתם לכם ביום הראשון,
מ'זאל נעמען די ד' מינים ,ושמחתם ,מ'זאל זיך פרייען מיט דעם וואס
מ'נעמט די ד' מינים ,דאס איז די שמחה ,א איד האט די זכיה ער נעמט די
ד' מינים ,א מצות עשה פון די תרי"ג מצות ,ושמחתם ,מיט דעם זאל מען
זיך פרייען ,דאס איז די שמחה!
כ'האב געזען דער רמב"ם פסק'ט אין הלכות לולב )פ"ח הט"ו( -און דער
ראב"ד קריגט נישט -וואס מיינט ושמחתם ,זאגט דער רמב"ם אזוי,
ט ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה ער זאל זיך פרייען מיט עשיית
המצוה ,ובאהבת האל שצוה בהן ,עבודה גדולה היא ,די שמחה דאס איז א
געוואלדיגע עבודה ,וכל המונע עצמו משמחה זו ווער ס'איז זיך מונע און
ער פריידט זיך נישט מיט דעם ,ראוי להפרע ממנו איז ראוי פאר א עונש
שנאמר )דברים כח מז( תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה.
דער רמב"ם וואלט געקענט זאגן -ווען ער זאל גיין פרעגן אין די גאס
-ושמחתם ,מען דארף זיך פרייען יום טוב סוכות ,וואס מיינט דאס זיך
פרייען יום טוב ,דער וועט זאגן מיט דעם ,דער וועט זאגן דאס ,מענטשן
וועלן מסביר זיין וואס הייסט שמחה אין חול המועד ,דער רמב"ם זאגט
אבער ניין ,נישט דאס איז די שמחה חול המועד ,שמחה חול המועד איז
שישמח האדם בעשיית המצוה.
זאגט דער מגיד משנה ,ועיקר הדבר הוא ,שאין ראוי לו לאדם לעשות
המצות מצד שהן חובה עליו ,מ'זאל נישט טוהן קיין מצוה ווייל ס'איז א
חוב ,אוי! איך קען נישט עסן בעפאר איך דאווען בעפאר איך לייג תפילין,
אה ,ער קוקט דעם זייגער ,ס'וועט נעמען א שעה ,איך קען נישט יעצט גיין
עסן ,חלילה אזוי צו זאגן ,והוא מוכרח ער איז נעבעך געצווינגען ואנוס
בעשייתן ,איך מוז היינט דאווענען ,איך מוז ליינען קריאת שמע ,אלא חייב
לעשותן והוא שמח בעשייתן ,ער פריידט זיך ווען ער איז מקיים די מצוה,
ויעשה הטוב מצד שהוא טוב ,ויבחר באמת מצד שהוא אמת ,ויקל בעיניו
טרחן ,ס'זאל אים גרינג זיין דאס וואס ער דארף זיך מטריח זיין ,ס'קאסט
מיר כח ,ס'קאסט מיר געלט ,ויבין כי לכך נוצר ,אויף דעם איז ער באשאפן
געווארן לשמש את קונו ,וכשהוא עושה מה שנברא בשבילו ישמח ויגיל,
ער זאל זיך פרייען ,לפי ששמחת שאר דברים תלוים בדברים בטלים ,די
אלע אנדערע שמחות זענען דברים בטלים שאינן קיימים ,אבל השמחה
בעשיית המצות ובלמידת התורה והחכמה היא השמחה האמיתית ,דאס
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש י
איז די אמת'דיגע שמחה -מ'קען מיינען מ'לערנט יעצט א שטיקל תפארת
שלמה ,דאס איז א מגיד משנה אויפן רמב"ם -וזהו ששלמה בדרכי מוסרו
שבח שמחת החכמה ואמר )משלי כג טו( בני אם חכם לבך ישמח לבי גם
אני ,דאס מיינט ישמח לבי ,שמחה של מצוה.
אונז האב מיר די זכיה צו זיצן אין די סוכה ,וואס דאס איז איינס פון די
תרי"ג מצות ,אונז האב מיר די זכיה מקיים צו זיין שמחה ,וואס דאס איז א
מצוה ,ושמחתם לפני ה' אלקיכם ,שמחה של מצוה ,און דאס זאל מען
געדענקן אויף א גאנץ יאר ,ושמחתם לפני ה' אלקיכם ,עבודת ה' זאל זיין
מיט שמחה ,נישט געמאכטע שמחה ,נאר טאקע אמת'דיגע שמחה ,דאס
הארץ זאל זיך פרייען מיט קיום המצוה ,זיך פרייען מיט לימוד התורה,
פקודי ה' ישרים משמחי לב איז נישט נאר א פסוק אין תהלים ,דאס איז א
מציאות! דאס דארף זיין א מציאות!
דער אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל האבן די זכיה מקיים צו זיין
מצות ה' מיט שמחה של מצוה ,די געוואלדיגע ענין פון שמחה של מצוה
איז געוואלדיג גרויס ,שמחה של מצוה דאס ברענגט צו געוואלדיגע זאכן,
דאס הייבט א איד ,דאס איז מחייב א איד ,ער שפירט אז דאס איז זיין
גליק! און ווער אנטלויפט דען פון זיין גליק? מ'דארף זיין אזוי נאריש צו
אנטלויפן פון די אמת'דיגע גליקליכקייט .דער אייבערשטער זאל העלפן
מ'זאל זוכה זיין מרגיש צו זיין די שמחה של מצוה ,זוכה זיין מקיים צו
זיין מצות ה' בשמחה רבה) .אושפיזא דאהרן סוכות תשפ"ה(
*
‹ › די חשיבות ווען דער ערבה שרייט אויס ה' הוא האלקים
דוד המלך זאגט אין תהלים )קאפיטל קיט פסוק קל( פתח דבריך יאיר
מבין פתיים.
יא ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
קען זיין אזוי ,שטייט אין זוהר הקדוש אז איידער דער אייבערשטער
האט באשאפן אדם הראשון ,האבן די מלאכים מקטרג געווען און זיי
האבן געזאגט עתיד למחטי קמך ,דער מענטש האט א יצר הרע און ער
וועט זינדיגן ,ס'איז נישט כדאי צו באשאפן א מענטש ,האט דער
אייבערשטער געענטפערט ,עד לא בראתי עלמא ,נאך איידער איך האב
באשאפן די וועלט ,בראתי תשובה ,האב איך באשאפן דעם כח פון
תשובה ,לאתקנא במאי דחב ,מען קען מתקן זיין אלעס וואס מ'האט זיך
פארשולדיגט פאר'ן אייבערשטן .ממילא אויף דעם ארויף האט דער
אייבערשטער באשאפן די וועלט.
דער מדרש זאגט )ויק"ר פ"ל סי"ב( די ד' מינים ווייזט אויף פיר כיתות
פון אידישע קינדער ,די אתרוג האט א טעם און ריח ,דאס איז א רמז
אויף די וואס האבן תורה און מעשים טובים ,די ערבה האט נישט קיין
טעם און נישט קיין ריח ,דאס איז א רמז אויף די אידן וואס האבן נישט
קיין תורה און נישט קיין מעשים טובים ,די לולב האט א טעם אבער
האט נישט קיין ריח ,די הדס האט א ריח און נישט קיין טעם ,דאס איז
קעגן די וואס האבן תורה און האבן נישט קיין מעשים טובים ,אדער זיי
האבן מעשים טובים און האבן נישט קיין תורה .קומט אויס אז דער
אתרוג איז דער וואס האט תורה און מעשים טובים ,און די אנדערע
מינים ,אדער האט עס גארנישט ,אדער פעלט עפעס ,ס'איז נישט
בשלימות.
מען נעמט דעם לולב און די רעכטע האנט און דעם אתרוג און די
לינקע האנט .לכאורה דארף מען פארשטיין ,אויב דער אתרוג איז מכוון
קעגן דעם שענסטן און דעם בעסטן ,פארוואס נעמט מען דעם אתרוג אין
די לינקע האנט ,מ'וואלט געדארפט מאכן פארקערט ,די אתרוג זאל מען
נעמען אין די רעכטע האנט ,און די לולב מיט די אנדערע מינים וואס
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש יב
פעלט פון זייער שלימות ,דאס זאל מען נעמען אין די לינקע האנט ,ווייל
די אתרוג דאס איז די משובחת.
נאר דער אמת איז ,ס'איז טאקע אזוי אז דער אתרוג איז דער מובחר,
דער לולב מיט די אנדערע מינים זענען נישט בשלימות ,אבער אזוי ווי
ס'איז סוכות וואס איז א זמן פון תשובה ,ס'איז גלייך נאך יום כיפור,
האבן זיי דאך תשובה געטוהן ,איז במקום שבעלי תשובה עומדין אין
צדיקים גמורים יכולים לעמוד )ברכות לד ,(:א בעל תשובה איז העכער ווי
א צדיק.
די תורה הייבט זיך אן ,בראשית ברא אלקים ,ביי די ווארט בראשית
איז דא א גרויסער בי"ת ,שטייט אין אגרא דכלה אז בי"ת רבת"י איז
בגימטריא אתרו"ג לול"ב הד"ס ערב"ה .וואס איז דער מכוון פון דעם
רמז ,דעם רמז פארשטייט מען זייער פשוט ,בראשית ברא אלקים את
השמים ואת הארץ ,ווען דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט
האט ער זיך באראטן מיט די מלאכים ,און די מלאכים האבן מקטרג
געווען ,זיי האבן געזאגט אז ס'איז נישט כדאי צו באשאפן א מענטש,
ווייל ער גייט זינדיגן ,און דער אייבערשטער האט געענטפערט אז
ס'נוצט תשובה ,און מען קען מתקן זיין ,אבער ווי ווייט נוצט די תשובה.
מען זעהט אבער פון די ד' מינים אז די דריי מינים וואס איז די
שוואכערע חלק נעמט מען אין די רעכטע האנט ,און די אתרוג נעמט
מען אין די לינקע האנט ,זעהט מען אז במקום שבעלי תשובה עומדים
אין צדיקים גמורים יכולים לעמוד ,א בעל תשובה איז אויף א העכערע
מדריגה ווי א צדיק גמור ,אויב אזוי קען דאך א מענטש אפילו ער האט
געזינדיגט מתקן זיין וואס ער האט חוטא געווען ,ממילא קומט אויס
וועגן דעם האט דער אייבערשטער באשאפן א מענטש ,ווייל תשובה איז
יג ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
א תיקון השלם ,נישט ס'בלייבט א פלעק ,מיט תשובה קען מען אלעס
אפווישן ,און מען קומט ארויס נאך שטערקער און נאך בעסער.
באמת אז מען איז זיך מתבונן ליגט דא זייער א טיפע מחשבה ,די ד'
מינים איז קעגן די ד' אותיות שם הוי"ה ,מ'מאכט די נענועים אויף אלע
זעקס זייטן צו ווייזן אז לית אתר פנוי מיניה ,דער אייבערשטער איז דער
באשעפער איבעראל אויף אלע זייטן פון די וועלט .אוודאי איז זייער
חשוב ,ווען א אתרוג שרייט אויס ה' הוא האלקים ,ס'איז אבער אסאך
מער חשוב'ער ווען אן ערבה שרייט אויס ה' הוא האלקים ,אדער אפילו
א לולב אדער א הדס וואס פעלט אין זייער שלימות ,דאס איז מער חשוב
ביים בורא כל עולמים.
וועגן דעם ווען מ'מאכט די נענועים האלט מען די אתרוג אין די
לינקע האנט ,און די לולב האלט מען אין די רעכטע האנט ,צו ווייזן אז
דאס איז חשוב ביים בורא כל עולמים ,ווייל דאס איז אסאך א גרעסערע
חידוש ווען זיי שרייען אויס ה' הוא האלקים.
דאס געבט א געוואלדיגע חיזוק פאר יעדן איינציגן מענטש ,יעדער
מענטש האט מינוטן וואס זענען בעסערע און וואס זענען שוואכערע,
און אמאל מאכט ער זיך א חשבון ,ער איז נכשל געווארן מיט די עבירה
אדער די עבירה ,און דער יצר הרע קומט און ווארפט אים אריין אין
יאוש ,דיין לערנען איז שוין נישט ווערט ,דיין דאווענען איז גארנישט
מיט גארנישט ,דו טוסט אן תפילין ,דאס איז ח"ו גארנישט ,דו עסט מצה
איז אויך גארנישט ח"ו ,יעדע זאך מאכט ער אוועק ,דו ביסט א חוטא
און א פושע ,און דיינע מצות האבן נישט קיין שום חשיבות אין הימל,
און מיט דעם פארקלאפט ער דעם אפעטיט פון א מענטש ,פארוואס זאל
ער זיך אנפלאגן ווען ס'האט נישט קיין שום חשיבות.
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש יד
ממילא דער גרויסער צדיק וואס זיצט א גאנצן טאג און פארגעסט
נישט פונעם באשעפער א מינוט נישט ,ער איז א צדיק גמור ,פארשטייט
מען זיין תורה זיין עבודה זיינע מצות האט אוודאי א חשיבות אין הימל,
אבער פון פשוטע מענטשן וואסערע חשיבות האט דאס .אבער באמת
דאס איז דער כח פונעם יצר הרע ,דאס איז וואס ער וויל צו פארקלאפן
דעם אפעטיט ,דו ביסט נישט גארנישט ,דיינע מצות זענען גארנישט,
דיין לערנען איז גארנישט ,אין הימל קוקט מען זיך נישט אום אויף דעם.
אבער פון די ד' מינים קען מען נעמען חיזוק פונקט פארקערט ,די
אתרוג האלט מען אין די לינקע האנט ,און די אנדערע מינים האלט מען
אין די רעכטע האנט ,ווייל דאס האט א חשיבות ,מען זאגט הלל מיט די
ד' מינים ,און ווען די אנדערע מינים זאגן הודו לה' כי טוב ,דאס איז א
חשיבות .דער אתרוג ווייסט מען אז ער זאגט הודו לה' כי טוב ,אבער
ווען די אנדערע מינים זאגן ,דאס איז אין די רעכטע האנט ,ווייל דאס
האט א געוואלדיגע חשיבות.
דאס געבט א געוואלדיגע חיזוק פאר יעדן מענטש צו וויסן ,יא אמת!
איך זעה אויס ווי אזוי אויך זעה אויס! ,כ'וואלט ווען געדארפט בעסער
אויסזעהן ,אוודאי וואלט איך געדארפט בעסער אויסזעהן ,אבער אז איך
זעה נאכנישט אויס בעסער ,איז דאך הערשט יעדע מינוט וואס איך
לערן ,יעדע תפלה וואס איך דאווען ,יעדע קאפיטל תהלים וואס איך
זאג ,יעדע בלאט גמרא וואס איך לערן ,יעדע מאל וואס איך בין מקיים א
מצוה צו א דאורייתא צו א דרבנן ,איז דאס זייער חשוב ביים רבונו של
עולם.
די תורה הקדושה הייבט זיך אן מיט א גרויסע בי"ת ,ווען א איד
הייבט אן צו לערנען די תורה ,און ער מיינט אז זיין תורה לערנען איז
טו ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
גארנישט נישט ווערט ,האט די תורה אראפגעשטעלט א רמז פון די ד'
מינים ,וואס די אתרוג איז אין די לינקע האנט ,און די אנדערע מינים
זענען אין די רעכטע האנט ,יא! ווען אן ערבה לערנט איז דאס זייער
חשוב ביים רבונו של עולם .און דאס האט די תורה אראפגעשטעלט פאר
א יסוד ביי התחלת התורה.
פתח דבריך יאיר ,די התחלת התורה טוט לייכטן ,דאס טוט
אויפלייכטן פאר מענטשן די אויגן ,צו וויסן הדרך אשר נלך בה ,קיינעם
קען מען נישט אוועקמאכן ,נישט קיין לולב ,נישט קיין הדס ,און אפילו
נישט קיין ערבה ,אלעס איז חשוב ביים רבונו של עולם ,מבין פתיים ,די
וואס האבן חוטא געווען ,און ס'דאכט זיך זיי אז זייערע מעשים זענען
גארנישט ווערט ,פון דא קענען זיי ארויסנעמען א פארשטאנד און חיזוק,
יעדער קען זיך מיט דעם מחזק זיין אין תורה און אין עבודת ה') .שיעור
תהלים ד' תרומה תשע"ד(
*
‹ › אונזער פעסטע אמונה אז די גאולה איז נאר דורך השי"ת אליין
די גמרא אין מסכת סוכה ,אין פרק לולב הגזול )דף לז (:ברענגט אראפ
דאס ענין פון די נענועים וואס מ'מאכט מיט די ד' מינים :רבי יוחנן זאגט
'מוליך ומביא לארבע רוחות' .דער בית יוסף זאגט אין הלכות סוכה
)או"ח סימן תרנ"א( אז די ד' מינים איז א רמז אויף די ד' אותיות פון שם
הוי"ה ,דער מנהג על פי האר"י ז"ל )פרע"ח שער הלולב פ"ג( איז
אריינצוטראגן די ד' מינים אין דער סוכה – .סוכה דאס איז א רמז אויף
גלות )ילקוט אמור רמז תרנ"ג( ,מ'גייט ארויס פון א דירת קבע ,מ'גייט אריין
אין א דירת ארעי ,מ'איז אין גלות .ווען מ'טראגט אריין די ד' מינים אין
די סוכה ,איז דאס א רמז אויף שכינתא בגלותא.
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש טז
מען נעמט די ד' מינים און מען מאכט די נענועים אויף אלע זייטן
מזרח ומערב צפון און דרום ,און מ'זאגט פארן הייליגן באשעפער:
'מוליך ומביא' .דער אויבערשטער איז א 'מוליך' ,ער האט געפירט
אידישע קינדער אין גלות' ,ומביא' און דער הייליגער באשעפער וועט
אונז צוריק ברענגען ,פון מזרח מערב צפון דרום ,וואו אידישע קינדער
זענען געגאנגען אין גלות אין ארבע כנפות תבל.
דער אויבערשטער איז א 'מוליך' -מפני חטאינו גלינו מארצינו! מיר
זענען נישט געגאנגען אין גלות ווייל מיר זענען געווען שוואך און
מ'האט נישט געהאט קיין כוחות ,נאר דער אויבערשטער איז געווען דער
דו ֵַּ -ת ַדע -ידוע
מוליך! אזוי ווי דער מדרש זאגט )ב"ר פמ"ד סי"ח(' :יָ ֹ
שאני מפזרן ,תדע שאני מכנסן' .דער אויבערשטער האט צושפרייט
אידישע קינדער אין גלות ,און דער אויבערשטער וועט צוזאמען נעמען
אידישע קינדער פון מזרח און פון מערב פון צפון און פון דרום ,פון אלע
זייטן .דערפאר נעמט מען די ד' מינים וואס איז רמז אויף די ד' אותיות
שם הוי"ה ,השי"ת איז א מוליך ,דער אויבערשטער האט אונז געפירט
אין גלות ,און השי"ת איז א מביא ,דער אויבערשטער וועט אונז צוריק
נעמען פון גלות.
די גמרא דערציילט )סוכה לח (.אז ווען רב אחא בר יעקב האט
געמאכט די נענועים האט ער געזאגט' :דין גירא בעיני דשטנא' .דאס צו
גלייבן און דאס צו זאגן ]שהגאולה יהיה רק ע"י הקב"ה[ איז א גירא
בעיני דשטנא ,אין די מעשי שטן וואס האלט אז מ'קען חלילה אליינס
טון פעולות צו די גאולה!
דאס וואס מיר נעמען די ד' מינים און מ'מאכט די נענועים אויף ד'
רוחות העולם ,איז צו זאגן אז מיר גלייבן אז דער אויבערשטער איז דער
יז ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
מוליך און דער אייבערשטער איז דער מביא! דער אויבערשטער האט
אונז געפירט אין גלות ,און דער איין איינציגער באשעפער וועט אונז
אהיימנעמען ,נאר אזוי וועט זיין די גאולה! )ס"ג תולדות תשפ"ד(
*
› ויגבה לבו בדרכי ה' ‹
די ספרים הקדושים רעדן שטארק בשבח פון מדת ענוה ,א מענטש
דארף זיין א גרויסער עניו ,מאוד מאוד הוי שפל רוח )אבות פ"ד מ"ד(.
שטייט אבער אין ספרים ,אז בלויז מיט מדת ענוה טויג נישט ,א איד
דארף זיך אויך באנוצן מיט מדת הגאות .ווי עס שטייט אין קדושת לוי
)פ' עקב( ועתה ישראל מה ה' אלקיך שואל מעמך' ,מה' איז מדת ענוה ,ווי
דער פסוק זאגט ונחנו מה' .מה' ה' אלקיך שואל מעמך ,דער
אויבערשטער בעט אז א איד זאל זיין אן עניו ,אבער נישט אלעמאל ,כי
אם ליראה ,ווען עס האנדלט זיך צו האבן יראת שמים ,דעמאלט דארף
זיין ויגבה לבו בדרכי ה' ,האבן א גאות דקדושה .א מענטש דארף וויסן:
יא ,עס פאסט פאר מיר! ,און איך בין מחויב צו פאדערן פון זיך צו זיין
אן עובד השם!.
ס'איז באקאנט דאס ווארט פון רבי'ן ר' זושא ז"ל אויפ'ן פסוק )תהלים
י ג( כי הלל רשע על תאוות נפשו ,דער דרך פונעם רשע איז ,אז ווען ער
וויל זיך נאכגעבן זיינע תאוות ,ווערט ער פלוצלינג אן עניו און שפל
רוח .ער לאזט זיך אראפ און זאגט :וואס בין איך דען ,ווער בין איך
דען? מיט דער פאלשער ענוה ערלויבט ער זיך נאכצוגיין אפילו נידריגע
תאוות ,וואס פאסטן נישט פאר א איד.
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש יח
דער נועם מגדים )פ' שמיני( טייטשט :זמרו ה' כי גאות עשה ,א
מענטש דארף האבן א גאות דקדושה ,וויסנדיג אז ער פארמאגט א
הייליגע און ריינע נשמה .דעריבער פאסט פאר אים צו לעבן העכער און
זיך נישט אראפצולאזן צו זאכן וואס זענען נישט לויט זיין ווערד.
דער זיידע ז"ל שרייבט אין ייטב לב ,פרשת נח און פרשת תצוה ,אז
צו קענען ריכטיג נוצן ביידע מדות -סיי מדת הגאות ווען עס פאדערט
זיך גאות דקדושה ,און סיי מדת הענוה צו זיין אן ענוותן ושפל רוח -
דארף מען האבן דעת .מען דארף דערקענען דעם ריכטיגן מקום און דעם
ריכטיגן זמן :ווען זיך צו באנוצן מיט מדת הענוה ,און ווען זיך צו
באנוצן מיט מדת הגאות.
ברענגט ער צו א ווארט פון קדושת לוי דער בארדיטשובער רב ז"ל,
ער האט געטייטשט דעם פסוק )קהלת ב יג( וראיתי אני שיש יתרון
לחחכמה מן הסכלות כיתרון האור מן החושך ,די גמרא אין מסכת
פסחים אנהייב פרק אור לארבעה עשר זאגט ,אור תרתי משמע ,אור איז
משמע בייטאג ,און אור איז משמע ביינאכט.
אזוי איז אויך א חכם .געווענליך באנוצט ער זיך מיט מדת החכמה,
ווייל ער איז א חכם .ווען עס פעלט זיך אבער אויס קען ער זיך מאכן ווי
א נאר .אזוי ווי מיר געפינען ביי דוד המלך ,ווען ער איז געווען ביים
מלך פלשתים האט ער זיך געמאכט ווי א נאר .דער חכם קען זיך ,ווען
עס פאדערט זיך ,באנוצן מיט חכמה ,און ווען עס איז נויטיג קען ער זיך
מאכן ווי א נאר .דער נאר אבער בלייבט שטענדיג א נאר; ער קען זיך
נישט מאכן ווי א חכם .קומט אויס ,אז דער חכם קען זיך באנוצן מיט
צוויי בחינות ,אבער דער נאר פארמאגט בלויז איין בחינה.
יט ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
דער 'חכם' איז דעריבער גלייך צו 'אור' ,וואס איז תרתי משמע ,ווייל
אויך ער קען זיך באנוצן מיט ביידע בחינות .דער 'כסיל' איז אבער גלייך
צו 'חושך' ,וואס האט בלויז איין באדייט .דאס זאגט דער פסוק' :וראיתי
כי יתרון החכמה מן הסכלות כיתרון האור מן החושך' -דער יתרון
פונעם חכם איבערן כסיל איז ווי דער יתרון פון אור איבער חושך:
פונקט ווי אור איז תרתי משמע ,אזוי קען דער חכם זיך פירן מיט ביידע
בחינות .אזוי טייטשט דער קדושת לוי.
איך האב אינזינען געהאט אזוי .יעדער ווייסט ,מ'מאכט די נענועים
מיט די ד' מינים אויף אלע פיר זייטן ,און מען מאכט די נענועים מעלה
ומטה ,ארויף און אראפ.
די נענועים 'מעלה' לערנען דעם מענטש ,אז ווען עס פאדערט זיך
דארף ער מקיים זיין 'ויגבה לבו בדרכי ה'' .ער דארף האבן אן התעלות,
קוקן העכער ,גיין אויף ארויף און זיך דערהייבן אין עבודת השם.
דערנאך שאקלט מען 'מטה' ,צו לערנען אז א מענטש דארף אויך האבן
מדת הענוה; ער דארף זיך קענען איינבייגן און זיך האלטן קליין .א איד
דארף פארמאגן ביידע מדות -מדת הגאות דקדושה און מדת הענוה -
און וויסן ווען צו נוצן יעדע איינע.
דערפאר טראגט מען אריין די ד' מינים אין דער סוכה .פארוואס
טאקע מאכט מען די נענועים דוקא אין דער סוכה? שטייט אין זרע קודש
פונעם ראפשיצער רב ז"ל ,אז די סוכה איז משפיע 'דעת' ,ווי עס איז
מרומז אינעם פסוק' :למען ידעו דורותיכם' .כדי זיך ריכטיג צו באנוצן
מיט די ביידע מדות ,און צו וויסן ווען עס דארף זיין 'מעלה' און ווען עס
דארף זיין 'מטה' ,דארף מען אריינטראגן די ד' מינים אין דער סוכה .די
סוכה איז משפיע דעת און חכמה ,און מיט דעם דעת קען א איד ריכטיג
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש כ
מאכן די נענועים מעלה ומטה -ערבה אמאל זיך דערהייבן מיט גאות
דקדושה ,און אמאל זיך איינבייגן מיט ענוה) .הנחת אבן הפינה לבית מדרשינו
בירושלים עיה"ק יום ה' תולדות תשפ"ו(
*
‹ › קדושת ליל הושענא רבה
דער מנהג איז געווען צו בלאזן שופר הושענא רבה )כמקובל אצלינו
ממרן הייטב לב זי"ע ,ועיין בייטב פנים מאמר שואגים ד"ה וע"ד רמז( ,פארוואס
בלאזט מען שופר הושענא רבה? ווייל תקיעת שופר קומט מעורר זיין
לתשובה ,הושענא רבה קומט עס אויך מעורר זיין לתשובה ,ממילא די
זעלבע געלעגנהייט וואס מ'האט ראש השנה ,די זעלבע געלעגנהייט
געבט מען הושענא רבה.
ראש השנה איז דער ערשטער טאג פון די ימים נוראים ,און הושענא
רבה איז דער לעצטער טאג פון די ימים נוראים ,איז דאס וואס מ'געבט
דעם ערשטן טאג ,געבט מען אויך דעם לעצטן טאג.
שופר מיינט שפר"ו מעשיכם )ויק"ר פכ"ט ס"ו( ,מען בלאזט שופר
הושענא רבה צו דערמאנען אז מ'דארף פארבעסערן די מעשים ,יעדער
איינער פאר זיך ,מ'דארף נישט זאגן איינער פאר'ן צווייטן ,נאר יעדער
פאר זיך ,יעדער הערט תקיעת שופר ,אבער יעדער איינער דארף
דערהערן פאר זיך דעם תקיעת שופר ,ס'זאל נתעורר ווערן דאס הארץ צו
עבודת ה' ,לעבדו בכלל לבבו ובכל נפשו ,מקבל צו זיין נזהר צו זיין אין
מצות ה' ,און חלילה נישט טון א זאך וואס מ'טאר נישט ,דער
אייבערשטער האט געזאגט ווען מען דארף צו טון ,און וואס מען טאר
כא ילקוט דברות קודש ’ לחג הסוכות
נישט טון ,מען דארף נזהר זיין אין ביידע ,וואס מ'טאר נישט טון ,טאר
מען נישט טון ,און וואס מ'דארף יא צו טון ,דארף מען צו טון.
דארף מען זיך מקבל צו זיין אין אזא צייט די נאכט פון הושענא רבה,
אזא הייליגע נאכט -ס'איז דא עטליכע הייליגע נעכט וואס אידישע
קינדער האבן אין יאר ,הושענא רבה ביינאכט איז איינס פון די הייליגע
זמנים ,די ערנסטע זמנים ,וואס מ'דארף זיך מקבל זיין.
כ'האב אינזין געהאט אזוי ביים ליינען משנה תורה ,מ'האט געליינט
דעם פסוק )דברים ד ד( ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום ,דער
פסוק האט זיבן ווערטער ,דאס איז קעגן די זיבן טעג פון סוכות ,דער
ערשטער טאג איז 'ואתם' ,דער צווייטער טאג איז 'הדבקים' ,און אזוי
ווייטער ,הושענא רבה איז 'היום'.
ווען אידן האבן געהערט די תוכחות פון משנה תורה ,הוריקו פניהם,
זיי האבן געהערט אזעלכע שרעקליכע זאכן ,משה רבינו האט מחזק
געווען כלל ישראל ,האט ער זיי געזאגט אתם נצבים היו"ם ,עס קומט
אזא טאג ווי הושענא רבה ,אין דעם טאג פון הושענא רבה וועט מען
קענען מהפך זיין די אלע קללות צו ברכות ,מ'וועט זאגן 'הושענא למען
אלקינו' ,און מען וועט מהפך זיין די אלע קללות צו ברכות .דאס איז
אתם נצבים היום ,היו"ם איז הושענא רבה דער זיבעטער טאג פון יום
טוב סוכות.
דער אייבערשטער זאל העלפן ,דאס וואס מען טוט איז אלעס מנהגי
קודש ,דער סדר פון די נאכט פון הושענא רבה שטאמט פון אר"י הקדוש
)פרע"ח שער הלולב פ"ד( ,אז פאר חצות זאל מען ליינען משנה תורה ,און
נאך חצות זאגט מען תהלים .פארוואס דאס איז אזוי ,פרעגט מען נישט
קיין קשיות ,דער אריה"ק האט אזוי געזען בשמי שמים אז אזוי דארף
לחג הסוכות ‘ ילקוט דברות קודש כב
מען צו טון ,און אזוי האבן זיך געפירט ערליכע אידן מקדמת דנא,
הושענא רבה איז געווען אן ערנסטע נאכט ,א הייליגע נאכט) .מתוך דב"ק
ליל הושענא רבה תשפ"ו(
y
