gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אביטה - אידיש · Avita - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: אביטה - אידיש · Avita - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

אביטה - אידיש · Avita - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אתה הראת‬ ‫קונטרס‬ ‫_לדע‪+‬ת‬ ‫קלארקייט און ליכטיגקייט‬ ‫אינעם יו"ט‬ ‫שמיני עצרת · שמחת תורה‬ ‫אתה הראת‬ ‫קונטרס‬ ‫_לדע‪+‬ת‬ ‫קלארקייט און ליכטיגקייט‬ ‫אינעם יו"ט‬ ‫שמיני עצרת‪ ,‬שמחת תורה‬ ‫תפלת גשם‪ ,‬יחודא שלים‪ ,‬הקפות‬ ‫נערך מתוך שיעורי‬ ‫הרה"ג רבי ישראל בער שטיין שליט"א‬ ‫דומ"ץ ביהמ"ד אמרי נועם קרית יואל‬ ‫מהדורא חדשה עם הוספות ‪ -‬תשרי תשפ"ז לפ"ק‬ ‫יצא לאור ע"י מכון 'אביטה'‬ ‫להערות ולהארות או לקבל גליוני אביטה‬ ‫שיעורי הרה"ג ר' ישראל בער שטיין שליט"א‬ ‫‪mechonobeatu@gmail.com‬‬ ‫‪845-600-0242‬‬ ‫צו הערן די שיעורים רופט‬ ‫‪605.477.4442 5-7‬‬ ‫אדער‬ ‫'קול יושבי אוהל'‬ ‫‪605.477.4444 2-2-2-2-2‬‬ ‫נערך ונסדר ע"י‪:‬‬ ‫ישר‬ ‫‪Publishing & Production‬‬ ‫‪718.484.2189‬‬ ‫תוכן‬ ‫הקונטרס‬ ‫פרק א ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יג‬ ‫עכבו עלי יום אחד‪:‬‬ ‫שמיני עצרת איז נישט קיין 'זכר'‬ ‫צום אמאל – נאר יעצט געשעט עס‬ ‫יעדער וויל פארשטיין וואס איז דאס שמיני עצרת? · וואס מיינען די ווערטער‬ ‫'יחודא שלים'? · אלע ימים טובים זענען א 'זכר' אויף א נס · דער 'אור הנס'‬ ‫קומט אראפ און שיינט אינעם יום טוב · שמיני עצרת איז נישט קיין זכר‬ ‫אויף גארנישט · שמיני עצרת איז א 'סעודת פרידה' · דער אויבערשטער‬ ‫וויל כביכול פארברענגען מיט אונז · שמיני עצרת איז א טאג פון 'הוה' –‬ ‫נישט פון 'עבר' · דער רבוש"ע איז בוחר אין אונז היי יאר פון פריש · פון‬ ‫'פשטות התורה' זעט אויס – אז דער עיקר איז ביז שמיני עצרת · פון‬ ‫'פנימיות התורה' זעט אויס – אז דער עיקר שפיץ איז שמיני עצרת · דער‬ ‫קשר ביים געזעגענען איז מער ווי סיי ווען · דער תכלית האהבה קומט דייקא‬ ‫ווען אפיציעל האט מען שוין געענדיגט · פארוואס נאך פסח זאגט נישט‬ ‫דער אויבערשטער 'קשה עלי פרידתכם'? · ענני הכבוד – דער אויבערשטער‬ ‫איז נישט בלויז אונזער 'אדון'‪ ,‬נאר ער האט אונז ליב · דאס גיין אין 'ארץ‬ ‫לא זרועה' דרוקט אויס א בחינה פון 'חולת אהבה' צום אויבערשטן · נאך‬ ‫א גאנצע וואך פון זיצן אין דער 'אהבה' – איז שווער זיך צו געזעגענען‬ ‫· פארוואס בלויז ביי 'מצות סוכה' איז פארהאן דער מושג פון 'געזעגענען‬ ‫פון דער סוכה'? · ווייל שמ"ע איז א יום טוב פון 'פרידה' · וואס טוט מען‬ ‫אויף מיטן צולייגן נאך א טאג – סוכ"ס וועט מען זיך דאך מוזן צושיידן? ·‬ ‫פארוואס א 'סעודה קטנה' – איז דען נישט געשמאקער א 'סעודה גדולה'?‬ ‫פרק ב ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ל‬ ‫יום אחד‪:‬‬ ‫א טאג פון 'יחודא שלים' – די גרעסטע דרגא‬ ‫פון נאנטקייט צום רבוש"ע‬ ‫דער שפיץ פון דער גאנצער חתונה · חודש תשרי אין אויסשטעל פון א חתונה‬ ‫ה‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫סרטנוקה ןכות‬ ‫· ראש השנה – איז דער 'שידוך שליסן' · ביז נאך יו"כ איז די ז' ימי טהרה ·‬ ‫סוכות ‪ -‬איז די חופה און סעודת החתונה · שמע"צ –דירה בתחתונים · כתר‬ ‫– דער יחוד השלם · גשם – די שפע מלמעלה למטה · נישטא די ווערטער‬ ‫און משלים אויף אהבת ה' לישראל · ואהבת את ה' אלקיך איז דאך א חיוב‬ ‫אויך א גאנץ יאר? · א גאנץ יאר איז עס א מצוה פון 'עשה דבריו מתוך אהבה'‬ ‫· שמיני עצרת איז עס א מצוה פון 'אהבה לשם אהבה' · מען קען נישט‬ ‫אנקומען דערצו ָָאן די הכנה פון גאנץ חודש תשרי · די הכנה איז גורם אז מען‬ ‫דארף שוין גארנישט אינצווישן – נאר 'אני ואתה' · זיך אהערשטעלן ביי א‬ ‫חתונה איבער די מאס – איז א סימן אויף א 'חסרון שמחה' · אהערשטעלן‬ ‫ברייט צו עסן – איז א סימן אז דער צוועק איז נישט גענוג ערנסט · שמיני‬ ‫עצרת מאכט מען א 'סעודה קטנה' – ווייל נישט דער 'מצב' מאכט עס ·‬ ‫שמיני עצרת לערנט אונז אויס א 'כלל גדול' · דער טעות‪ :‬דער רבוש"ע האט‬ ‫אונז ליב 'צוליב' אונזערע מצוות · דער אמת‪ :‬דער רבוש"ע האט אונז צוליב‬ ‫אונזער 'עצם איד' · דורך תומ"צ קומט אריין אין אונז די ידיעה איבער די‬ ‫'אהבה עצמית' פונעם רבוש"ע צו אונז · שמע"צ גיבט מען אונז צו שפירן‬ ‫–ָאן טון עפעס א מעשה · שמע"צ איז מגלה אז מיר געזעגענען‬ ‫די אהבה ָ‬ ‫זיך נישט · קשה עלי פרידתכם – דאס וואס עטץ מיינט אז איך שייד זיך פון‬ ‫אייך · די 'חילוקי המדרגות' איז בלויז אין דער וועלט פון 'מעשים' · אין דער‬ ‫וועלט פון אהבת ה' לישראל – איז נישטא קיין חילוקים · אלע ימים טובים‬ ‫זענען 'זיבן' – קעגן די זיבן מדות · גאנץ סוכות איז פארהאן פיר סארט אידן‬ ‫– ד' מינים שבלולב · שמע"צ איז בלויז איין טאג און עס איז נישטא קיין‬ ‫'אויבנָאן' – מעלה‬ ‫ָ‬ ‫ד' מינים – אלע זענען גלייך · שמע"צ איז נישטא קיין‬ ‫ומטה שוין · אויך דער 'קטן' איז 'עולה לתורה' – ער איז אויך אן 'עצם איד'‬ ‫· דער צוקלאפטער הושענא – איז העכערן ארון הקודש · אלע ימים טובים‬ ‫און גאנץ תומ"צ צילט אריינצוברענגען אינעם איד דעם קרבת ה' פון שמע"צ‬ ‫פרק ג ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬נה‬ ‫בבקשה מכם‪:‬‬ ‫וואס בעט דער אויבערשטער‬ ‫פון אונזער זייט אין שמיני עצרת?‬ ‫דער ערשטער חלק‪ :‬וואס מיינט שמיני עצרת פאר אונז · דער צווייטער‬ ‫חלק‪ :‬וואס ערווארט שמיני עצרת פון אונז · וויאזוי איז מען מהדר שמיני‬ ‫עצרת? · ההשפעה לפי הדביקות · שמיני עצרת פאדערט פון אונז א‬ ‫שטארקע אמונה אין דער אהבה · דער טאטע ווערט אנטוישט טאמער‬ ‫ו‬ ‫תוכן הקונטרס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דאס קינד זיצט נישט מיט אים · טאמער דער איד זיצט נישט מיטן‬ ‫רבוש"ע – איז עס כביכול א צער למעלה‬ ‫ולא אתערבין אחרנין‪ :‬דער 'יחודא שלים' דארף שטימען מיט 'הלכות יחוד'‬ ‫· די 'אמצעיים' און 'שדכנים' שטערן צום 'יחודא שלים' · א גאנץ יאר איז‬ ‫דער שפראך 'גיין ווייטער' · שמיני עצרת איז דער שפראך 'בלייבן דא' ·‬ ‫אויב מען קען נישט גיין העכער – איז מען שוין אנגעקומען · מען דרייט‬ ‫זיך ארום און מען 'לעבט' אינעם קרבת אלקים · דאס אידיש הארץ שפיגלט‬ ‫צוריק די אהבה צום רבוש"ע · היינט דארפן מיר צוריקגעבן אהבה צום‬ ‫רבוש"ע ָָאן קיין פארמיטלער · ווי שטארק טוט וויי אויב דאס קינד האט‬ ‫ליב דעם טאטן צוליב זיין געלט · ווי שטארק טוט וויי פאר כביכול אויב‬ ‫א איד האט אים ליב צוליב זיין גרויסקייט אדער ישועות · טאמער איז‬ ‫עס טאקע א בשורה טובה – ווערט מען פרייליך · שמיני עצרת ווערן מיר‬ ‫שיכור פון אהבה · פון גרויס שמחה כאפט מען א טענצל · די שמחה פון‬ ‫'למען לא ניגע לריק' · שוין צוויי חדשים וואס מיר לויפן נאך דער רבוש"ע‬ ‫– אבער מיר הערן נישט אויף צוריק · יעצט ווערן מיר געוואויר אז דער‬ ‫אויבערשטער האט אונז א גאנצן צייט אנגענומען באהבה · די שמחה נאכן‬ ‫פארשטיין א שווערע סוגיא – קומט נישט אן ביז צו די פוס · די שמחה‬ ‫נאכן הערן גוטע נייעס פונעם דאקטער – קומט יא אן ביז צו די פוס ·‬ ‫שמיני עצרת הערן מיר די געוואלדיגע בשורה טובה אז מיר זענען מרוצה‬ ‫פארן אויבערשטן · דער מלך זאגט‪ :‬עס איז מיר א פערזענליכע טובה‪ ,‬ביטע‬ ‫מאך זיכער עס צו ערלעדיגן · דער רבוש"ע זאגט שוין פון פאראויס אז מען‬ ‫וועט דארפן אסאך חיזוק · דער יצר הרע פון ספיקות‪ :‬מען מיינט טאקע‬ ‫מיר? · אויב ביסטו מחויב צו האלטן היינט יו"ט – מיינט מען טאקע דיר!‬ ‫· פארוואס שפיר איך גארנישט? · פארוואס מוז דער יו"ט גיין צוזאמען‬ ‫מיט גשמיות? · דיר אויסצולערנען אז 'גשמיות' זאל דיר נישט שטערן פון‬ ‫דביקות! · פארוואס מוז דער יו"ט זיין אזוי צופארן ָ‬ ‫–ָאן קיין זייגער?‬ ‫פרק ד ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬עט‬ ‫אתה הראת לדעת‪:‬‬ ‫'יחודא שלים' מיינט ‪' -‬ביטול' צום אויבערשטן‬ ‫וואס קומט פון אנערקענונג אז 'אין עוד מלבדו'‬ ‫אונזער עבודה אינעם חלק פון 'סור מרע' · אלעס איז א הכנה פארן 'אתה‬ ‫הראת' · יחוד מיינט 'איך בין נישט אפגעטיילט פון אים' · א כלה מוז‬ ‫זיך מבטל זיין צום חתן · עס פאדערט זיך די הכרה פון 'אין עוד מלבדו' ·‬ ‫ז‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫סרטנוקה ןכות‬ ‫דורכאויס דאס יאר האט ער זיך געשפירט ווי א 'יש' און א 'נפרד' · מיט‬ ‫א 'דעת' פון א גאנץ יאר קען נישט ווערן קיין 'יחודא שלים' · מען מוז‬ ‫אנקומען צום 'דעת' פון 'אין עוד מלבדו' · מען דארף אויפבויען דעם 'דעת'‬ ‫צוביסלעך – דורכאויס חודש תשרי · דער 'דין' פון ר"ה דערמאנט‪ :‬אלעס‬ ‫ווערט באשטימט פון אנפאנג יאר · וואו קומט אריין דא דער 'אדם יסודו‬ ‫מעפר'? · אויב איז דא א 'משפט' איז דאך א מענטש נישט מער ווי א 'צל‬ ‫עובר' · עבודת התשובה – זיך צוריק קערן צום שורש · שמים וארץ שלו‬ ‫– אלעס איז ער און נאר ער · סוכה דירת עראי – דו האסט נישט קיין שום‬ ‫קביעות אויף דער וועלט · הבל הבלים הכל הבל · אין עוד מלבדו – נישטא‬ ‫עפעס אנדערש אויסער אים · לא תעשו – מען האט נאך גארנישט געטון‬ ‫· ה' אחד – אויסגיין אויף קידוש השם איז דער גרעסטער 'יחוד' · דער‬ ‫'רצון עצמי' איז א 'מפריד' פונעם אויבערשטן · דער רצון צו לעבן – דער‬ ‫טיפסטער רצון בפנימיות האדם · לכאורה וואלט שמיני עצרת געדארפט‬ ‫זיין דער עיקר עבודה צו טראכטן מיט התבוננות? · מען וויל נוצן די פוס און‬ ‫צוקומען צום 'ביטול' – איך בין א פשוט'ער טאנצער · איז 'ביטול' א הכנה‬ ‫צום יחוד‪ ,‬אדער איז דאס דער יחוד אליינס? · א איד איז בעצם איינס מיטן‬ ‫אויבערשטן · ווי נאר דער גוף איז נישט מפריד – ווערן מיר איינס 'מצד‬ ‫עצמנו' · דער 'עצם הנשמה' איז 'חלק אלוק ממעל' און איז דבוק בתמידיות‬ ‫· שמיני עצרת איז א טאג פון 'עצם הנשמה' – נישט 'לבושי הנשמה'‬ ‫שמחת תורה – די שמחה מיט 'קבלת התורה' פון 'לוחות שניות'‪ :‬פארוואס‬ ‫מאכט מען היינט א גרעסערע שמחה ווי שבועות? · יום כיפור רופט זיך‬ ‫'יום מתן תורה' צוליב די 'לוחות שניות' · נאך יום כיפור שטעלן מיר אויף‬ ‫א סוכה און שפעטער אונזער הויז – אלס א משכן פאר די 'לוחות שניות'‬ ‫· שבועות איז א יו"ט פון 'צדיקים גמורים' – שמע"צ איז א יו"ט פון 'בעלי‬ ‫תשובה' · צו געבן א לוחות נאכן זינדיגן איז אסאך א גרעסערער חידוש און‬ ‫איז מעורר מער שמחה · יעדעס יאר ווערט דער 'חידוש' פון דער סליחה‬ ‫פון יוה"כ גרעסער · 'סוכות' און שמע"צ איז יעדעס יאר א גרעסערע‬ ‫שמחה · די שמחה פון שמע"צ איז מער ווי שבועות – ווייל דא האבן מיר‬ ‫א גרעסערן קשר צו תורה · שמע"צ איז נישט בלויז די שטארקייט פונעם‬ ‫קשר ‪ -‬נאר אויך דער מהות פונעם קשר · שמע"צ ווערט נתגלה אז דער‬ ‫קשר איז אן 'עצם' – דערפאר איז עס נישט תלוי אין מעשים · שבירת‬ ‫הלוחות – משה רבינו האט מגלה געווען אז דער קשר הפנימי עקזעסטירט‬ ‫נאכאלץ · דער 'קטנות המוחין' אום שמחת תורה · אויב איז עס אן 'עצם'‬ ‫– מוז מען גארנישט פיהלן · אויב איז עס אן עצם – האט עס נישט צוטון‬ ‫וויפיל מען האט געלערנט דאס יאר · פון הימל שענקט מען אים 'קטנות' –‬ ‫כדי ער זאל זיך פרייען מיט זיין פשוט'ע אידישקייט‬ ‫ח‬ ‫תוכן הקונטרס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫פרק ה ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬קי‬ ‫למחדי במאריכון‪:‬‬ ‫די פנימיות פון די פרייליכע 'הקפות' – א חלק‬ ‫פונעם 'יחודא שלים'‬ ‫וואס איז הקפות? · די השתשלות פון אלע עניני הקפות דארף א‬ ‫קלארקייט · הקפות איז א מנהג · צוויי באזונדערע ענינים וועלכע מען‬ ‫האט צוזאמגעשטעלט אינאיינעם · אז מען ווייסט פארוואס מען טאנצט –‬ ‫טאנצט זיך אנדערש‬ ‫מען פריידט זיך מיטן 'סיום התורה'‪ :‬א שמחה צוליב דעם 'סיום כל‬ ‫התורה כולה' · וואס האט א 'סיום התורה' מיט 'שמיני עצרת'? · זאת‬ ‫נחמתי בעניי כי אמרתך חייתני · אלע קישוטי כלה ווערן יעצט געענדיגט‬ ‫בשלימות · דער 'קריאת התורה' פון א גאנץ יאר איז דער גרעסטער‬ ‫'קישוט' פאר די שכינה הק'‬ ‫כלל ישראל און דער רבוש"ע כביכול טאנצן איינער מיטן אנדערן‪ :‬שמחו‬ ‫בה' – מען פריידט זיך מיטן אויבערשטן אליינס · עצם בעצם נפגשו –‬ ‫דער עצם איד פריידט זיך מיטן 'עצם התורה' · א שמחה פון ביידע צדדים‪:‬‬ ‫ער מיט אונז און אונז מיט אים‬ ‫דער ערשטער חלק – ישמח ה' במעשיו‪ :‬ווען אידן זענען ריין – ווערט‬ ‫נתעורר ביי כביכול א שמחה מיט זיינע קינדער · שמח"ת טאנצט יעדער‬ ‫– נישט בלויז די חסידים ואנשי מעשה · פארוואס מיט א 'ספר תורה'?‬ ‫· דער רבוש"ע איז איינס מיט די תורה און ער כאפט אונז ָָאן און טאנצט‬ ‫מיט אונז · היינט איז די תורה גאנץ מיט אלע אותיות התורה – אלע‬ ‫נשמות ישראל · יעדער איד איז א קרוין פארן ס"ת‬ ‫דער צווייטער חלק – ישמח ישראל בעושיו‪ :‬ישמח ישראל – אידן פרייען‬ ‫זיך מיטן אויבערשטן · די שמחה איז צוליב די גילוי האהבה · די שמחה‬ ‫ווען אן אדם חשוב האלט פון מיר און פריידט זיך צו מיר · די שמחה‬ ‫יתירה פון מכל העמים – 'נישט דעם גוי' נאר 'בלויז דעם איד' · די תורה‬ ‫איז א לבוש וואו כביכול איז נתלבש · מיר כאפן ָָאן די תורה און טאנצן‬ ‫מצד אונזער שמחה מיט'ן אויבערשטן‬ ‫די שמחה מיט דער תורה – איז א חלק פונעם 'יחודא שלים'‪ :‬איז שמחה‬ ‫בה' בלויז א תוצאה פונעם 'יחודא שלים'? · די שמחה איז א חלק פונעם‬ ‫'יחודא שלים'‬ ‫ט‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫סרטנוקה ןכות‬ ‫עבודת היום – טאנצן מיטן גאנצן גוף‪ :‬היינט צוטאג איז די מצוה פון‬ ‫שמיני עצרת – 'ריקודין' · די גרויסקייט פון 'עבודת ההקפות' א‪1‬ין אלע‬ ‫דורות · דריי וועגן וויאזוי ארויסצוגעבן א מחשבה אדער הרגש פון הארץ‬ ‫און מוח · שמחת תורה איז דער גוף פול מיט שמחה – דערפאר טאנצט‬ ‫מען מיטן גאנצן גוף‬ ‫מען זינגט און גראמט אויס די מעלות פון דער תורה הקדושה‪ :‬מען‬ ‫באזינגט די גרויסקייט פון אידישע קינדער‪ ,‬פון די תורה און פונעם‬ ‫אויבערשטן · אויב מען פריידט זיך מיט יענעם – רעדט מען שיין פון‬ ‫יענעם · די 'שבחים' שאפן א 'התפעלות' און 'יחוד' מיטן אויבערשטנ'ס‬ ‫גרויסקייט און גוטסקייט · די שבחים ביי א חתונה גיבט צו שפירן פאר‬ ‫חתן כלה ווי פאסיג דער שידוך איז · די שבחים אויף כלל ישראל ברענגט‬ ‫אונז אריין אביסל א נענטערע הרגש צום יחוד · אויך אין הימל לויבט‬ ‫מען אונז אויס היינט · דורך די שבחים קומען די מעלות ארויף צום‬ ‫אויבערפלאך · פונקט ווי מיר קאכן זיך אינעם אויבערשטן – קאכט זיך‬ ‫דער אויבערשטער אין אונז · וואס טראכט מען אזויפיל שעות וואס מען‬ ‫טאנצט הקפות? · נישט אלעמאל פיהלט מען געהויבן · דער אמת האט‬ ‫נישט צוטון מיט געפילן · די פוס איז טאקע נידריג און פלאך – אבער‬ ‫דאס הייבט אויף די גאנצע קומה · דער עיקר איז צו זיין בטל צום רצון ה'‬ ‫– פון דארט קומט אלע השפעות און מוחין‬ ‫פרק ו ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬קמו‬ ‫מנהג ישראל תורה‪:‬‬ ‫דער געוואלדיגער ענין און געהויבנקייט‬ ‫פון די 'הקפות' ארום די בימה‬ ‫דער מנהג פון זיך ארומדרייען ארום די בימה‬ ‫אראפברענגען אן 'אור המקיף' און א 'מקיף הכללי'‪ :‬דורכדעם ברענגט מען‬ ‫אראפ אן 'אור מקיף' · יעדע מצוה ברענגט אראפ א ליכטיגקייט – אפילו‬ ‫אויב מיר זעען עס נישט יעצט · די צוויי סארט 'אורות' – 'פנימי' און‬ ‫'מקיף' · די הידורים 'ארום' די מצוה איז ממשיך נאך א גרעסערן אור ווי‬ ‫דער עצם מצוה · דער 'אור המקיף' איז מקיף ביידע זאכן און פאראייניגט‬ ‫זיי · ריקודין איז אין אן 'עיגול' – וויבאלד עס נעמט זיך פון 'אור המקיף'‬ ‫· אלע מצוות פונעם פארגאנגענעם יאר קומען זיך צוזאם יעצט אונטער‬ ‫א 'מקיף כללי' · מיר קענען נישט פארדייען דעם גרויסן אור פון שמח"ת‬ ‫י‬ ‫תוכן הקונטרס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫– דערפאר בלייבט עס ארום אונז · אלע מנהגים פון שמח"ת איז ָָאן קיין‬ ‫אנהייב און ָָאן קיין סוף – אור המקיף‬ ‫דער 'אור המקיף' וואו איז עס נוגע אויף 'למעשה'‪ :‬דער חלק עבודת ה'‬ ‫וואס טוישט זיך דורכן 'אור המקיף' · נישט מיינען 'זיך' – נאר בלויז דעם‬ ‫נח"ר למעלה · טאמער וויל ער אריינברענגען א ליכטיגקייט אין הארץ –‬ ‫איז עס בדקות פאר 'זיך' · אור המקיף – עס בויעט נישט דעם 'זיך' נאר‬ ‫דעם 'כלל ישראל' · מען טאנצט מיט א פארמאכטע ספר תורה – מיר‬ ‫פרייען זיך מיט יעדע אות וואס שטייט דא אינעווייניג · מען טאנצט‬ ‫מיט די פוס – ווייל א דאנק די תורה האבן מיר הייליגע אידישע פוס ·‬ ‫פארוואס איז דער וואס הייבט אן – אויך א 'חתן'? · אויב איז די שמחה‬ ‫נישט אלס דעם 'לערנען' – איז אנהייבן פונקט אזוי חשוב ווי ענדיגן ·‬ ‫מקיף הכללי – א שמחה נעמט ארום גאנץ כלל ישראל יעדער אויפן זעלבן‬ ‫דרגא · ווי מער 'מנהג' – אלץ מער מצב און עסק · א מנהג איז העכער‬ ‫פון תורה – א בחינה פון 'מקיף' כלפי א 'פנימי' · אויב שפירט מען אליינס‬ ‫יענעמ'ס רצון – איז דאס א סימן אויף א שטארקע נאנטקייט · א מנהג‬ ‫איז א שמעק פון 'בני נביאים' – אידן ווייסן וואס דער רבוש"ע כביכול‬ ‫גלייכט · דעם גרעסטן מצב מאכט מען דייקא פון 'מנהגים' –הערצער‬ ‫שפירן זיך‬ ‫פרק ז ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬קסב‬ ‫סדר הקפות‬ ‫גאנץ הקפות און אלע שטיקלעך וואס מען זאגט – אלץ איז מנהגים‬ ‫· דער מקור צו זאגן די פסוקים פון 'אתה הראת לדעת' און ווייטער‬ ‫· מען לאזט נישט קיין ס"ת אינעווייניג – דער רבוש"ע וועט גארנישט‬ ‫צוריקהאלטן פון אונז · דער ספעציעלער באדייט פונעם 'לשם יחוד' ·‬ ‫הושע נא – אז מיר זאלן אלעמאל זיין אזוי נאנט צו דיר ווי יעצט · 'ידיד‬ ‫נפש' און 'אל מסתתר' · מען איז מקיף מיט א ס"ת און דערנאך דעם ס"ת‬ ‫גופא · מנהגי החיד"א · מנהגי רבי ר' אלימלך · מנהגי לובלין וראפשיץ‬ ‫· פארוואס וויינט מען שוין ווייטער? · איפכא מסתברא – שמח"ת וויינט‬ ‫מען‪ ,‬ת"ב לאכט מען? · ת"ב איז מען זיך מחזק מיטן תקוה און אמונה‬ ‫בביאת המשיח · שמח"ת וויינט מען פון גרויס געגועים צו דעם אור‬ ‫וועלכע ווערט יעצט נתגלה‬ ‫אי‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫סרטנוקה ןכות‬ ‫פרק ח ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬קעב‬ ‫פעמיך בנעלים‪:‬‬ ‫ביי נעילת החג איז מען זיך 'מקשר'‬ ‫צום גאנצן יום טוב‬ ‫מבואו ועד צאתו – דאס באגלייטן און זיך געזעגענען פונעם יו"ט איז אויך‬ ‫אן עבודה · די ווייטאגליכע געפילן וואס קומען ארויף ביי נעילת החג · די‬ ‫דאזיגע געפילן בויען אויף דעם גרעסטן קשר צום יו"ט · דורך געגועים צו‬ ‫א צדיק איז מען מקבל טאפלט פון וואס מען האט מקבל געווען בחיים‬ ‫חיותו · דורך געגועים צום יו"ט באקומט מען טאפלט · דער קרעכץ אויף‬ ‫למפרע – א תיקון און השלמה אויף למפרע · יעקב אבינו'ס קרעכץ האלט‬ ‫נאך ָָאן עד היום הזה · דער בייט – פארן 'אוי וויי טאטע' וועסטו מיר געבן‬ ‫'בני חיי ומזוני' · דער קרעכץ פונעם רבי'ן ז"ל מוצאי שמח"ת · מדה טובה‬ ‫מרובה – זיך פרייען מיט וואס מען האט אלץ זוכה געווען · וויאזוי קען‬ ‫מען לעבן אין סתירה'דיגע געפילן? · א חסיד'ישער איד פריידט זיך נישט‬ ‫מיט 'זיין עבודה' ‪ -‬ער ווייסט וויפיל עס פעלט פון שלימות · די שמחה‬ ‫איז בלויז אויף דער מתנה טובה וואס דער אויבערשטער האט אונז געגעבן‬ ‫· די צובראכנקייט איז אויף אונזער חלק – מיר האבן נישט גענומען‬ ‫די מתנה גענוג ערנסט · א מענטש מיינט אז ער ווייסט אפצושאצן‬ ‫וועלכע תפלה עס איז געווען לרצון · עליונים למטה – אמאל זענען די‬ ‫דערהויבענע מינוטן נישט אזוי חשוב אויבן · תחתונים למעלה – אמאל‬ ‫זענען די נידריגע מינוטן אסאך מער חשוב למעלה · דער מנהג צו לערנען‬ ‫די גמרא פון 'בתר צלותיה' · מען האלט יעצט נאך א לאנגע 'שמונה‬ ‫עשרה' פון חודש תשרי · תפלת נעילת החג‪ :‬א גאנץ יאר זאל מען שפירן‬ ‫דעם תשרי אין די ביינער · דער 'אתה' פון 'אתה חוננתנו' איז דער זעלבער‬ ‫ווי פון 'אתה בחרתנו'‬ ‫בי‬ ‫פרק א‬ ‫עכבו עלי יום אחד‪:‬‬ ‫שמיני עצרת איז נישט קיין 'זכר' צום‬ ‫אמאל – נאר יעצט געשעט עס‬ ‫די גרויסקייט און חשיבות פון שמיני עצרת און שמחת תורה –‬ ‫דארף מען נישט צופיל מאריך זיין‪ ,‬ווייל יעדער חסיד'ישער איד ווייסט‬ ‫דאך‪ ,‬אז די צוויי טעג פון 'שמיני עצרת' און 'שמחת תורה' – איז ממש‬ ‫דער שפיץ)א( פונעם יאר! די אכט און פערציג שעה זענען די דערהויבנסטע‬ ‫שעות פונעם יאר! א גאנץ יאר– און בפרט אין די חדשים אלול און‬ ‫תשרי –גרייט מען זיך אנצוקומען צו דעם טאג‬ ‫פון שמיני עצרת‪ ,‬וואס אויף דעם איז‬ ‫אוועקגעשטעלט די גאנצע עבודה פון ראש‬ ‫וואס איז דאס‬ ‫השנה‪ ,‬יום כיפור און סוכות‪.‬‬ ‫בכלל דער‬ ‫שמיני עצרת און‬ ‫שמחת תורה?‬ ‫וואס איז דער‬ ‫יעדער וויל פארשטיין וואס‬ ‫פנימיות'דיגער‬ ‫איז דאס שמיני עצרת?‬ ‫מהות פון דעם יום‬ ‫טוב? אויף וואס‬ ‫דער עיקר וואס פאדערט יא אן אריכות איז‪,‬‬ ‫איז דער יום טוב‬ ‫א קלארקייט איבער די עבודה און מהות פון די‬ ‫געגעבן געווארן?‬ ‫צוויי טעג‪ .‬אסאך מאל טראכט מען‪" :‬יא‪ ,‬עס איז‬ ‫זייער גרויסע טעג‪ ,‬אבער וויאזוי נוצט מען דאס‬ ‫"ענין שמחת תורה‪ ,‬שהשמחה של כל השנה בתורה ומצות נכלל ביום אחד שהוא‬ ‫א‪.‬‬ ‫כללות כל השנה"‪( .‬לקוטי תורה פ' ראה בד"ה אך דף ל"ד ע"ג)‪.‬‬ ‫גי‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫אויס? וויאזוי לעבט מען מיט דער קדושה פון די צוויי טעג?"‪ .‬די שאלה‬ ‫הייבט זיך נישט ָָאן בלויז פון 'וואס דארף מען טון'‪ ,‬נאר עס הייבט זיך‬ ‫ָָאן פריער – נאך איידער מען רעדט פון 'אונזער אויפגאבע' – דארף מען‬ ‫קודם באקומען א ברייטערן בילד‪" :‬וואס איז דאס בכלל דער שמיני‬ ‫עצרת און שמחת תורה? וואס איז דער פנימיות'דיגער מהות פון דעם‬ ‫יום טוב)ב( ? אויף וואס איז דער יום טוב געגעבן געווארן? וואס איז יעצט‬ ‫געשען אז מען פריידט זיך אזוי שטארק און מען טאנצט אזויפיל‬ ‫שעות?"‪.‬‬ ‫וואס מיינען די ווערטער 'יחודא‬ ‫שלים'?‬ ‫א חסידי'שער אינגערמאן וואס האט שוין אביסל געלערנט‬ ‫חסיד'ישע ספרים‪ ,‬האט זיך זיכער באגעגנט מיט די ווערטער 'יחודא‬ ‫שלים' – וואס אלע חסיד'ישע ספרים קאכן זיך‬ ‫דערין‪ ,‬אז אין דעם טאג געשעט דער 'יחודא‬ ‫שלים'‪ .‬אבער דאס גופא פאדערט אויך א‬ ‫קלארקייט‪" :‬וואס מיינען די ווערטער 'יחודא‬ ‫וואס מיינען די‬ ‫ווערטער 'יחודא‬ ‫שלים'? און פארוואס געשעט עס פונקט‬ ‫שלים'?‬ ‫היינט? און וואו קום איך אריין אינעם בילד?‬ ‫און וואס מיינט דאס פאר מיר אויף למעשה?"‪.‬‬ ‫מיטן אויבערשטנ'ס הילף וועט מען פרובירן‬ ‫אויסצושמועסן און אויסברייטערן די ענינים‪ ,‬אז עס זאל זיין נאנט‬ ‫צו אונזער פארשטאנד און הארץ‪ ,‬כדי מען זאל קענען לעבן אין די‬ ‫טעג מיט דעם ריכטיגן חיות דקדושה‪ ,‬און זוכה זיין מקבל צו זיין די‬ ‫מורא'דיגע השפעות פונעם יום טוב‪.‬‬ ‫עי' בספר הישר והטוב כמה טעמים על שמיני עצרת‪" ,‬ואמר לי אאמ"ו זצ"ל‬ ‫ב‪.‬‬ ‫שאמר לו אא"ז [הה"ק מליסקא] זצ"ל שהיה מייגע עצמו מאד להבין הנקודה‬ ‫מן שמיני עצרת‪ ,‬מה הוא"‪.‬‬ ‫די‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אלע ימים טובים זענען א 'זכר'‬ ‫אויף א נס‬ ‫כדי אריינצוגיין אין דער סוגיא – וועט מען זיך אביסל פארטיפן‬ ‫אינעם פשטות'דיגן אפטייטש פון דעם יום טוב 'שמיני עצרת'‪ .‬דער‬ ‫אויבערשטער האט געגעבן פארן כלל ישראל אסאך 'מועדי קודש'‪,‬‬ ‫וואס יעדער יום טוב קומט מעורר זיין דעם 'זכר' פון דער געוויסער‬ ‫געשעעניש וואס האט דעמאלט פאסירט; פסח– איז זכר אויף 'יציאת‬ ‫מצרים'‪ ,‬שבועות– איז א זכר אויף 'מתן תורה'‪ ,‬סוכות– איז א זכר אויף‬ ‫די 'ענני הכבוד'‪ ,‬חנוכה – איז א זכר צום 'נס המנורה'‪ ,‬פורים– איז א‬ ‫זכר צום נס 'מרדכי ואסתר'‪.‬‬ ‫דער 'אור הנס' קומט אראפ און‬ ‫שיינט אינעם יום טוב‬ ‫א טריט טיפער‪ :‬אלע חסיד'ישע ספרים זענען מדגיש – און בעצם‬ ‫שטייט עס שוין פונעם אר"י הקדוש –אז די ימים טובים זענען נישט‬ ‫בלויז א 'זכר' אפצוצייכענען דעם נס וואס האט דעמאלט פאסירט‪,‬‬ ‫נאר יעדעס יאר חזר'ט זיך נאכאמאל איבער דער 'פנימיות'דיגער אור'‬ ‫וועלכע האט דעמאלט געשיינט און געברענגט דעם נס! אין די עולמות‬ ‫העליונים איז נישטא קיין חילוק צווישן היי יאר ט"ו ניסן‪ ,‬ביז ט"ו ניסן‬ ‫פון יענע יאר ווען מען איז ארויסגעגאנגען פון מצרים! דער אור איז‬ ‫דער זעלבער אור! און דערפאר ווערט דעמאלט יום טוב‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז נישט קיין זכר‬ ‫אויף גארנישט‬ ‫שטעלט זיך די שאלה‪ :‬וואס איז דער יום טוב שמיני עצרת? מיר‬ ‫ווייסן דאך נישט אויף עפעס א נס וואס האט פאסירט אין דעם טאג‬ ‫– וואס מען זאל מאכן א זכר דערצו מיטן יום טוב שמיני עצרת?! עס‬ ‫זעט נישט אויס‪ ,‬אז מען פראוועט יעצט א יום טוב אויף עפעס וואס‬ ‫איז געשען אמאל‪ ,‬נו אויב אזוי‪ ,‬וואס איז דער פשט פון דעם יום טוב‬ ‫וט‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫שמיני עצרת? די דאזיגע שאלה איז בעצם די תשובה‪ .‬דאס פירט אונז‬ ‫אריין אינעם אור פון שמיני עצרת– וועלכע איז טאקע אזוי אנדערש‬ ‫פון אלע ימים טובים‪ ,‬מיט דעם וואס עס איז נישט קיין זכר צו קיין‬ ‫שום זאך פון אמאל; ווי עס איז מבואר אין ספה"ק 'ייטב פנים' (ד"ה‬ ‫עוד יתבאר ביום השמיני)‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז א 'סעודת‬ ‫פרידה'‬ ‫דער יסוד פון שמיני עצרת אין דער תורה הקדושה – בויעט‬ ‫זיך אויף צוויי רש"י'ס‪ ,‬וואס קומען במקור פון חז"ל אין מדרש‪ .‬די‬ ‫ערשטע רש"י איז אין פרשת אמור‪ ,‬אויפן פסוק (ויקרא כג‪ ,‬לו)‪ַַּ " :‬ב� ּּיֹוֹ ם‬ ‫ַַה � � ְְּׁש ִִמ ִיִני ִִמ ְְק ָָרא ֹק ֶֶֹדׁשׁ ִִי ְְה ֶֶיה ָָל ֶֶכם ְְו ִִה ְְק ַַר ְְב ֶֶּת� ם ִִא � � ֶֶּׁשה ַַלה' ֲֲע ֶֶצ ֶֶרת ִִהוא"‪ .‬זאגט‬ ‫רש"י א מורא'דיגן משל‪" :‬כמלך שזימן את בניו לסעודה לכך וכך ימים‪,‬‬ ‫כיון שהגיע זמנן להפטר אמר‪ :‬בני‪ ,‬בבקשה מכם עכבו עמי עוד יום‬ ‫אחד קשה עלי פרידתכם" – א קעניג האט איינגעלאדנט זיינע קינדער‬ ‫צו א לאנגע סעודה פון עטליכע טעג‪ ,‬ווען עס האט זיך געענדיגט‬ ‫דער זמן הסעודה און זיי האבן זיך געוואלט געזעגענען פונעם מלך‪,‬‬ ‫האט דער מלך געזאגט (אין פרשת פנחס לייגט רש"י צו‪ ,‬אז דער מלך זאגט‬ ‫דאס 'בלשון חבה')‪ :‬עס איז מיר שווער זיך צו געזעגענען‪ ,‬איך בעט אייך‬ ‫קינדערלעך‪ ,‬בלייבט דא מיט מיר נאך איין טאג‪ .‬די צווייטע רש"י איז‬ ‫אין פרשת פנחס‪ ,‬אויפן פסוק (במדבר כט‪ ,‬לה)‪ַַּ " :‬ב� ּּיֹוֹ ם ַַה � � ְְּׁש ִִמ ִיִני ֲֲע ֶֶצ ֶֶרת‬ ‫אֶכת ֲֲעֹב ָָֹדה ֹל ֹא ַַת ֲֲעׂשׂ ּוּ"‪ .‬זאגט רש"י‪" :‬לפי שכל ימות‬ ‫ִִּת� ְְה ֶֶיה ָָל ֶֶכם ָָּכ� ל ְְמ ֶֶל ֶ‬ ‫הרגל הקריבו כנגד ע' אומות וכשבאין ללכת אמר להם המקום בבקשה‬ ‫מכם עשו לי סעודה קטנה כדי שאהנה מכם" –וויבאלד אידן האלטן‬ ‫שוין ביים ארויסגיין פונעם יום טוב‪ ,‬זאגט זיי דער אויבערשטער‪ ,‬איך‬ ‫בעט אייך‪ ,‬מאכט מיר א קליינע סעודה'לע‪ ,‬כדי איך זאל הנאה האבן‬ ‫פון ענק)ג( ‪.‬‬ ‫עצרת תהיה לכם בגימטריא קשה עלי פרידתכם עה"כ‬ ‫ג‪.‬‬ ‫זט‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דער אויבערשטער וויל כביכול‬ ‫פארברענגען מיט אונז‬ ‫פון די ביידע רש"י'ס קומט ארויס א שטיקל בילד וואס איז דאס‬ ‫'שמיני עצרת'‪ .‬אז נאכדעם וואס מיר האבן געלעבט אין די איין און‬ ‫צוואנציג טעג פון חודש תשרי מיט אזא‬ ‫נאנטקייט צום אויבערשטן‪ ,‬און יעצט האלט‬ ‫מען שוין ביים אהיימגיין‪ ,‬יעדער איינער גייט זיך‬ ‫עס איז כביכול‬ ‫שווער פארן‬ ‫צוריק צו זיין וואכנדיגן הלוך ילך – ווערט יעצט‬ ‫אויבערשטן זיך‬ ‫נתעורר א הרגשה למעלה‪ ,‬וואס עס איז כביכול‬ ‫צו געזעגענען פון‬ ‫שווער פארן אויבערשטן זיך צו געזעגענען פון‬ ‫אונז‪ ,‬און ער בעט‬ ‫זיך‪" :‬בלייבט דא‬ ‫אונז‪ ,‬און ער בעט זיך‪" :‬בלייבט דא מיט מיר נאך א‬ ‫מיט מיר נאך א‬ ‫טאג"‪ .‬און וואס וויל ער פון אונז אין דעם טאג? אונז‬ ‫טאג"‪ .‬און וואס‬ ‫אליין! ער וויל הנאה האבן פון 'אונז'! ער בעט אונז‬ ‫וויל ער פון אונז‬ ‫אין דעם טאג?‬ ‫נישט קיין גרויסע סעודות‪ ,‬נאר דייקא א קליין‬ ‫אונז אליין! ער‬ ‫סעודה'לע‪' ,‬כדי שאהנה מכם'‪ ,‬איך וויל כביכול‬ ‫וויל הנאה האבן‬ ‫אביסל פארברענגען מיט אייך! נאכמער שטייט‬ ‫פון 'אונז'!‬ ‫א לשון אין מדרש (פסיקתא כח‪ ,‬ט)‪ ,‬אז ווען עס‬ ‫קומט שמיני עצרת‪ ,‬זאגט דער רבונו של עולם‪:‬‬ ‫"ועכשיו אני ואתה נשמח יום אחד"– דא שטייט א‬ ‫דגוש אויפן 'אני ואתה' –'איך מיט דיר'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬דער אויבערשטער‬ ‫זאגט פאר יעדן איד ביחידות‪" :‬קום לאמיר זיך כביכול אינאיינעם פרייען‪,‬‬ ‫איך וועל זיך פרייען מיט דיר און דו וועסט זיך פרייען מיט מיר!"‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז א טאג פון‬ ‫'הוה' – נישט פון 'עבר'‬ ‫קומט אויס‪ :‬שמיני עצרת איז פונקט פארקערט ווי אלע ימים טובים‪.‬‬ ‫ווייל אלע ימים טובים שיינען מיט אן אור פונעם 'עבר' – וועלכע האט‬ ‫זיך געעפנט יארן צוריק און ווערט נתעורר פונדאסניי יעדעס יאר‪.‬‬ ‫ווידעראום‪ ,‬אין שמיני עצרת שיינט אן אור פונעם 'הוה'! עס איז נישט‬ ‫קיין אלטע זאך וועלכע איז אמאל געשען און דער אור ווערט נתעורר‬ ‫זי‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫און קומט אראפ היי יאר נאכאמאל– נאר עס געשעט יעצט! דאס יאר‬ ‫געשעט עס פונדאסניי– כאילו עס איז דאס ערשטע מאל אין דער‬ ‫בריאה – וואס דער אויבערשטער זאגט אונז‪" :‬עכבו עלי יום אחד"– איך‬ ‫וויל זיין מיט אייך נאך איין טאג! מיר זענען געווען צוזאמען כמעט א‬ ‫חודש צייט‪ ,‬לאמיר עס אויסציען נאך אביסל)ד( !‬ ‫דער רבוש"ע איז בוחר אין אונז‬ ‫היי יאר פון פריש‬ ‫הלכה למעשה‪ :‬ווען א איד דערהערט‪ ,‬אז‬ ‫שמיני עצרת איז נישט קיין זכר צום אמאל‪,‬‬ ‫שמיני עצרת‬ ‫נאר עס איז א נייע זאך וואס ווערט נתעורר‬ ‫שיינט אן אור‬ ‫היי יאר צום ערשטן מאל – ברענגט דאס‬ ‫פונעם 'הוה'! עס‬ ‫איז נישט קיין‬ ‫גופא אריין א געוואלדיגע הרגשה פון קרבת‬ ‫אלטע זאך וועלכע‬ ‫ה'‪ ,‬ווייל עס שפירט זיך אז דער אויבערשטער‬ ‫איז אמאל געשען‬ ‫איז 'יעצט' בוחר אין אידישע קינדער! עס איז‬ ‫און דער אור‬ ‫ווערט נתעורר און‬ ‫נישט קיין 'המשך' פון די אמאליגע דורות –‬ ‫קומט אראפ היי‬ ‫וועלכע זענען געווען צדיקים און יראי ה'‪ ,‬נאר‬ ‫יאר נאכאמאל–‬ ‫דער אויבערשטער ווייזט ארויס זיין ליבשאפט צו‬ ‫נאר עס געשעט‬ ‫יעצט!‬ ‫אונז יעצט‪ ,‬אזויווי מיר זענען! נישט קיין חילוק‬ ‫"ביום השמיני עצרת תהיה לכם דהא יומא דא ממלכא הוא בלחודוי חדוותא‬ ‫ד‪.‬‬ ‫דיליה בהו בישראל‪ ,‬מתל למלכא דזמין אושפיזין אשתדלו בהו כל בני‪ ,‬לבתר‬ ‫אמר מלכא על כן אנא ואתון אשתדלנא כולהו באושפיזין וקרבתון קרבנין על‬ ‫שאר עמין בכל יומא‪ ,‬מכאן ולהלאה אנא ואתון נחדי יומא חד‪ ,‬הדא הוא דכתיב‬ ‫ביום השמיני עצרת תהיה לכם"‪( .‬זוה"ק ח"ג קד ועיי"ש ח"א סד ושם רכא‪ ,‬ובפסיקתא דרב‬ ‫כהנא כ"ח ט)‬ ‫תרגום בלשון הקודש‪" :‬ביום השמיני עצרת תהיה לכם שהרי היום הזה‬ ‫מהמלך הוא בלבדו‪ ,‬שמחתו עם ישראל‪ ,‬משל למלך שהזמין אורחים והשתדלו‬ ‫עמהם כל בני היכלו‪ ,‬אחר כך אמר המלך עד כאן אני ואתם התעסקנו כולם‬ ‫באורחים והקרבתם קרבנות על שאר העמים בכל יום‪ ,‬מכאן והלאה אני ואתם‬ ‫נשמח יום אחד"‪.‬‬ ‫חי‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫וויאזוי מיר קוקן אויס‪ ,‬קומט יעצט דער אויבערשטער און זאגט אונז 'איך‬ ‫וויל זיין מיט אייך צוזאמען נאך א טאג'‪ .‬און דאס איז נישטא ביי קיין‬ ‫שום יום טוב אויף אזא פארנעם‪ ,‬ווייל ביי יעדן יום טוב – כאטש עס‬ ‫קרַאן פונעם אור‬ ‫קומט אראפ דער אור נאכאמאל‪ ,‬אבער וויבאלד דער ַ‬ ‫האט זיך געעפנט טויזנטער יאר צוריק – קען זיך חלילה אריינכאפן א‬ ‫מחשבה'לע‪" :‬מיר זענען נישט די אמת'דיגע אידן– פאר וועמען דער‬ ‫אויבערשטער האט געמאכט דעם נס‪ ,‬נאר וויבאלד ער האט עס שוין‬ ‫געמאכט 'בימים ההם'‪ ,‬פאר די גרויסע צדיקים וועלכע האבן דעמאלט‬ ‫געלעבט‪ ,‬וואס לכבודם האט ער אויפגעעפנט דעם 'אור הנס'– ברענגט‬ ‫ער שוין אראפ דעם זעלבן אור אויך פאר אונז 'בזמן הזה'"‪ .‬אבער‬ ‫שמיני עצרת‪ ,‬איז אודאי נישט קיין אור פון אמאל‪ ,‬נאר עס געשעט‬ ‫–ָאן קיין שום המשך צום אמאל‪.‬‬ ‫היי יאר פון פריש ָ‬ ‫·‬ ‫פון 'פשטות התורה' זעט אויס –‬ ‫אז דער עיקר איז ביז שמיני עצרת‬ ‫פון די אויבנדערמאנטע ווערטער פון חז"ל קען אויסזען‪ ,‬אז בעצם‬ ‫וואלטן זיך די ימים טובים געדארפט ענדיגן נאך סוכות‪ ,‬כאילו אז אלץ‬ ‫וואס מען האט געדארפט אויפטון אינעם חודש תשרי – האט מען שוין‬ ‫אויפגעטון מיט די ימים טובים ביז אהער‪ .‬נאר וויבאלד עס איז שווער‬ ‫זיך צו געזעגענען‪ ,‬דערפאר האט דער אויבערשטער צוגעלייגט נאך איין‬ ‫איבריגער טאג – וועלכער איז כאילו נישט געווען אינעם פלאן פון די‬ ‫ימים טובים‪.‬‬ ‫פון 'פנימיות התורה' זעט אויס – אז‬ ‫דער עיקר שפיץ איז שמיני עצרת‬ ‫אבער ווען מען קוקט אריין אין זוהר הק' און אין חסיד'ישע ספרים‪,‬‬ ‫זעט מען פונקט פארקערט‪ ,‬אז דער גאנצער ציל פון די גאנצע עבודה‬ ‫פון אלע ימים טובים ביז אהער – איז געווען בלויז כדי אנצוקומען צום‬ ‫טי‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫שמיני עצרת – וועלכער איז דער 'יום היחוד'; ווי מען וועט שפעטער‬ ‫מסביר זיין באריכות (פרק ב')‪ ,‬און ווען נישט דער טאג פעלט ממש דער‬ ‫'עיקר' פונעם גאנצן תשרי‪ .‬לכאורה איז זייער שווער‪ ,‬אלעמאל ווייסן‬ ‫מיר‪ ,‬אז 'פנימיות התורה' קומט נאר מסביר זיין דעם טיפקייט וואס‬ ‫ליגט באהאלטן אין 'פשטות התורה'‪ ,‬אבער דא‪ ,‬ווי קען זיין אזא סתירה‬ ‫צווישן זיי? אז מצד 'פשטות התורה' וואלטן זיך די ימים טובים געקענט‬ ‫ענדיגן הושענא רבא נאכמיטאג נאכן קלאפן די הושענות‪ ,‬און מצד די‬ ‫חסיד'ישע ספרים איז פונקט פארקערט‪ ,‬אז יעצט הייבט זיך ערשט ָָאן‬ ‫דער עיקר נקודה! אלעס ביז יעצט – איז געווען בלויז אן 'הכנה' צו‬ ‫דעם טאג! ווי קען זיין אזא זאך?‬ ‫דער קשר ביים געזעגענען איז‬ ‫מער ווי סיי ווען‬ ‫דער תירוץ אויף דעם – שטייט פונעם גרויסן מגיד פון מעזריטש‪,‬‬ ‫וואס מיט דעם באקומען מיר א טיפערן און יסודות'דיגן בליק אויפן‬ ‫גאנצן מהות פונעם שמיני עצרת‪ .‬זאגט דער מגיד‬ ‫על דרך משל‪ :‬ווען צוויי מענטשן לעבן צוזאמען‬ ‫א לאנגע צייט– בויעט זיך אויף א קשר צווישן‬ ‫ווילאנג מען לעבט‬ ‫זיי‪ ,‬און ווי לענגער זיי לעבן אינאיינעם – אלץ‬ ‫צוזאמען‪ ,‬וועט‬ ‫שטערקער און שטערקער ווערט די אהבה‪ .‬אבער‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫טאמער געשעט אמאל אז זיי דארפן זיך צושיידן‬ ‫ארויסקומען אזא‬ ‫מין קשר‪ ,‬ווי דער‬ ‫און געזעגענען איינער פונעם אנדערן‪ ,‬ווערט‬ ‫קשר וואס קומט‬ ‫דעמאלט נתגלה אזא סארט 'קשר' און 'אהבה'‬ ‫ארויס בשעת מען‬ ‫וועלכע איז נאך קיינמאל נישט ארויסגעקומען‬ ‫געזעגנט זיך!‬ ‫דעמאלט ווערט‬ ‫בגילוי צווישן זיי צוויי! ווייל ווילאנג מען לעבט‬ ‫נתגלה דער שפיץ‬ ‫צוזאמען‪ ,‬וועט קיינמאל נישט ארויסקומען אזא‬ ‫אהבה און קשר‬ ‫מין קשר‪ ,‬ווי דער קשר וואס קומט ארויס בשעת‬ ‫מען געזעגנט זיך! דעמאלט ווערט נתגלה דער‬ ‫שפיץ אהבה און קשר‪ ,‬וואס דאס איז אסאך א טיפערע ליבשאפט– ווי דאס‬ ‫וואס איז געווען דורכאויס די גאנצע צייט וואס זיי זענען געווען צוזאמען!‬ ‫כ‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דער תכלית האהבה קומט דייקא‬ ‫ווען אפיציעל האט מען שוין‬ ‫געענדיגט‬ ‫דער נמשל איז אזוי –זאגט דער גרויסער מגיד‪ :‬דער רבונו של עולם‬ ‫האט אויסגעשטעלט דעם סדר המועדים אויף אזא אופן‪ ,‬אז אפיציעל‬ ‫דארף זיך עס ענדיגן נאך הושענא רבא‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬גאנץ תשרי לעבט‬ ‫מען צוזאמען מיט א נאנטקייט– יעדער יום טוב לויט זיין דרגא און‬ ‫בחינה‪ ,‬און דערנאך צושיידט מען זיך און מען געזעגנט זיך‪ ,‬כאילו מען‬ ‫האט שוין געענדיגט אלץ וואס מען האט געדארפט דורכגיין‪ .‬אבער ווי‬ ‫נאר מען הייבט זיך ָָאן צו 'געזעגענען' – ווערט א נייער יום טוב פון‬ ‫'שמיני עצרת'‪ ,‬וואס דעמאלט קומט ארויס דער שפיץ קשר און אהבה!‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬דער גאנצער 'אור' פון שמיני עצרת ווערט נתגלה דורכן‬ ‫'קשה עלי פרידתכם'‪ ,‬וואס דעמאלט ווערט נתגלה אזעלכע געגועים און‬ ‫בענקענישן פונעם אויבערשטן צו אידישע קינדער‪ ,‬און אזוי אויך אויף‬ ‫צוריק‪ ,‬געגועים פון אידן צום אויבערשטן–וואס עס איז נישט נתגלה‬ ‫געווארן דורכאויס דעם גאנצן סדר פון אלע ימים טובים! און אט דאס‬ ‫איז דער 'תכלית' פון גאנץ חודש תשרי! מען האט כביכול געלעבט א‬ ‫חודש צוזאמען‪ ,‬כדי מען זאל קענען אנקומען צו דער 'געזעגענען' – וואס‬ ‫דעמאלט קומט ארויס עפעס וואס איז קיינמאל נישט ארויסגעקומען!‬ ‫נאר אודאי‪ ,‬מען קען נישט א גאנצן צייט זאגן בפירוש‪ ,‬אז מען גרייט‬ ‫זיך צום געזעגענען‪ ,‬ווייל דעמאלט וועט דאך נישט נתעורר ווערן‬ ‫אט דער טיפער קשר‪ ,‬וויבאלד מען ווייסט לכתחלה‪ ,‬אז מען האט‬ ‫נאכנישט געענדיגט מיטן לעבן צוזאמען‪ ,‬נאר עס קומט נאך א 'סדר'‬ ‫פון געזעגענען‪ .‬דערפאר מוז עס אפיציעל הייסן‪ ,‬אז נאך הושענא רבה‬ ‫איז שוין אלעס געענדיגט‪ ,‬און נאכדעם קען זיך עפענען די הרגשה‬ ‫פון 'קשה עלי פרידתכם' – וואס דאס איז דער עיקר‪ .‬און דערפאר‬ ‫איז נישט קיין שום סתירה צווישן 'פשטות התורה' און די חסיד'ישע‬ ‫ספרים‪ ,‬ווייל אודאי איז שמיני עצרת דער צייט פון 'יחודא שלים'‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז דער שפיץ און עיקר פון חודש תשרי‪ ,‬און אלעס ביז אהין‬ ‫איז בלויז א הכנה אנצוקומען דערצו; ווי אלע חסיד'ישע ספרים זאגן‪,‬‬ ‫אבער דער אופן 'וויאזוי' דער 'יחודא שלים' קומט ארויס בהתגלות‪ ,‬איז‬ ‫אכ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫דייקא דורכדעם וואס מען זאגט 'שוין פארטיג‪ ,‬מען גייט שוין אהיים'‪,‬‬ ‫וואס דעמאלט ווערט נתגלה– דורך די בענקעניש פונעם געזעגענען –‬ ‫דער גרויסער 'יחוד' צווישן אידישע קינדער מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫·‬ ‫פארוואס נאך פסח זאגט נישט‬ ‫דער אויבערשטער 'קשה עלי‬ ‫פרידתכם'?‬ ‫עס בלייבט נאר איבער צו פארשטיין‪ :‬פארוואס בלויז נאכן יום טוב‬ ‫סוכות איז פארהאן אזא ענין ווי 'קשה עלי פרידתכם' – וואס דאס איז‬ ‫נישטא נאך זיבן טעג 'פסח'?‬ ‫ענני הכבוד – דער אויבערשטער‬ ‫איז נישט בלויז אונזער 'אדון'‪,‬‬ ‫נאר ער האט אונז ליב‬ ‫כדי צו פארשטיין דעם ענין – מוז מען אין קורצן אנרירן די נקודה‬ ‫פון סוכות‪ .‬דער פסוק זאגט (ויקרא כג מב)‪ַַּ " :‬ב� ֻּס�ֻ ֹּכ� ֹת ֵֵּת� � ְְׁשב ּּו � ִִׁש ְְב ַַעת ָָי ִִמים‬ ‫וגו' ְְל ַַמ ַַען ֵֵי ְְדע ּּו ֹדֹֹר ֵֵֹת ֶיֶכם ִִּכ� י ַַבֻּס�ֻ ּכּ ֹוֹ ת הֹוֹ � ַַׁש ְְב ִִּת� י ֶֶאת ְְּב� ֵֵני ִִי ְְׂש� ָָר ֵֵאל ְְּב� הֹוֹ ִִצ ִיִאי אֹוֹ ָָתם‬ ‫ֵֵמ ֶֶא ֶֶרץ ִִמ ְְצ ָָר ִִים" – דער רבונו של עולם הייסט אונז זיצן אין דער סוכה‬ ‫אלס זכר צו די 'ענני הכבוד' מיט וואס ער האט ארומגענומען אידישע‬ ‫קינדער אין מדבר‪ .‬זענען די מפרשים מסביר)ה( ‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫האט אונז נישט געהייסן מאכן קיין זכר אויפן 'מן' און 'באר'‪ ,‬וויבאלד‬ ‫דאס ברענגט נישט ארויס קיין ספעציעלע 'אהבה וחיבה' פונעם‬ ‫אויבערשטן צו אונז‪ ,‬ווייל יעדער 'אדון' איז מחויב צו שפייזן זיין 'עבד'‪.‬‬ ‫נאכדערצו‪ ,‬אז ער האט אונז ארויסגענומען אין א וויסטן מדבר – מוז‬ ‫ער דאך אודאי אונז אויסהאלטן דארט מיט אלע אונזערע געברויכן‪ .‬און‬ ‫דערפאר מאכט מען נישט קיין יום טוב דערויף‪ .‬אבער די 'ענני הכבוד'‬ ‫עי' בית אלקים להמבי"ט שער היסודות פל"ז וחיד"א בראש דוד פרשת אמור‪.‬‬ ‫ה‪.‬‬ ‫בכ‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫– האט מען נישט געמוזט האבן אזוי נוטיג‪ ,‬און מען וואלט געקענט‬ ‫לעבן אויך אן דעם‪ ,‬נאר דער אויבערשטער האט דאס אונז געגעבן‬ ‫צוליב זיין חסד)ו( און ליבשאפט צו אונז! און דערפאר מאכט מען א יום‬ ‫טוב אויף דעם – נישט בלויז אלס זכר צו די 'ענני הכבוד' זעלבסט‪ ,‬נאר‬ ‫כדי ארויסצוברענגען אונזער שמחה מיט דעם וואס דער אויבערשטער‬ ‫האט אונז ליב מיט אזא געוואלדיגע אהבה וחיבה‪.‬‬ ‫דאס גיין אין 'ארץ לא זרועה'‬ ‫דרוקט אויס א בחינה פון 'חולת‬ ‫אהבה' צום אויבערשטן‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬סוכות איז נישט בלויז א זכר פונעם אויבערשטנ'ס‬ ‫ליבשאפט צו אונז – נאר אויך א זכר פון אונזער ליבשאפט צום‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬וואס מיר זענען אים נאכגעגאנגען אין וויסטן מדבר; ווי‬ ‫דער פסוק זאגט (ירמיה ב‪ ,‬ב)‪ֹּ" :‬כ� ֹה ָָא ַַמר ה' ָָז ַַכ ְְר ִִּת� י ָָל ְְך ֶֶח ֶֶסד ְְנעּו ַַּר ִִי ְְך ַַא ֲֲה ַַבת‬ ‫ְְּכ� ל ּּוֹל ָָֹת ִִי ְְך ֶֶל ְְכ ֵֵּת� ְְך ַַא ֲֲח ַַרי ַַּב� ִּמ� ִ ְְד ָָּב� ר ְְּב� ֶֶא ֶֶרץ ֹל ֹא ְְזרּו ָָּעה" – וואס לכאורה זעט דאס‬ ‫אויס ווי א ווילדע און אומ'אחריות'דיגע שריט‪ ,‬אז מענטשן מיט ווייבער‬ ‫און קינדער זאלן זיך ארויסלאזן אין מדבר אריין – אן אנגרייטן גארנישט‬ ‫קיין עסנווארג‪ ,‬און דער אויבערשטער האט זיי ניטאמאל געהאט‬ ‫וככתוב (דברים א‪ ,‬לא)‪" :‬ובמדבר אשר ראית אשר נשאך ה' אלקיך כאשר ישא איש‬ ‫ו‪.‬‬ ‫את בנו"‪ .‬ובתרגום יונתן‪" :‬ובמדברא דחמיתא וכו' וסוברך ה' אלקך בענני איקר‬ ‫שכינתיה"‪ .‬והרי מפורש שהחיבה הזאת שהודגשה בפסוק 'כאשר ישא איש את‬ ‫בנו'‪ ,‬מיירי על ענני הכבוד‪ .‬וכן מפורש גם בפסוק (שמות יט‪ ,‬ד)‪" :‬ואשא אתכם על‬ ‫כנפי נשרים ואביא אתכם אלי"‪ .‬ובתרגום ירושלמי שם‪" :‬וסבלית יתכון על עננין‬ ‫קלילין היך על כנפי נשרין"‪ .‬ובאור החיים הק' שם כתב וז"ל‪" :‬ראו חיבתי בכם‬ ‫כרחם אב על בנים חביבין שאפילו מדרך כף רגליכם חסתי עליו ונשאתי אתכם‬ ‫על כנפי נשרים‪ ,‬פירוש ענני כבוד היו ממוצעים תחתם"‪ .‬ועוד ארז"ל תנא דבי‬ ‫אליהו רבא [פי"ג]‪" :‬ליוה הקב"ה את בניו ארבעים שנה במדבר שנאמר וה' הולך‬ ‫לפניהם יומם‪ ,‬אלמלא דבר כתוב אי אפשר לאומרו כביכול כאב לפני בנו כרב‬ ‫שנוטל פנס לפני עבדו כאב לבן כאם לתינוק"‪.‬‬ ‫גכ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫געגעבן א הבטחה אז זיי וועלן האבן דארט צו עסן‪ ,‬און דער כלל איז‬ ‫דאך אלעמאל אז 'אין סומכין על הנס'‪ .‬נו‪ ,‬וויאזוי האבן זיי טאקע‬ ‫איינגעשטעלט זיך מיט די גאנצע משפחה אין אזא סכנה? נאר דא האט‬ ‫זיך ארויסגעשטעלט די געוואלדיגע 'אהבה' זיך‬ ‫מדבק צו זיין צום אויבערשטן‪ ,‬אז זיי זענען געווען‬ ‫אזוי פארקאכט פון גרויס אהבה‪ ,‬א בחינה פון‬ ‫'מצות סוכה' –‬ ‫'אהבה מקלקלת את השורה'‪ ,‬און דערפאר האבן‬ ‫וועלכע איז א‬ ‫זכר צו די 'ענני‬ ‫זיי גארנישט געטראכט און געפרעגט‪ ,‬נאר‬ ‫הכבוד' – איז א‬ ‫אריינגעשפרינגען און נאכגעטאנצן דעם‬ ‫זכר צו אט דער‬ ‫אויבערשטן וואו אימער ער טראגט זיי‪ .‬און אויף‬ ‫אהבה אהין און‬ ‫צוריק; פון אידישע‬ ‫דעם שטייט אין חז"ל)ז( ‪ ,‬אז פון דער אהבה איז‬ ‫קינדער צום‬ ‫געשאפן געווארן די 'ענני הכבוד' – וועלכע איז די‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫אהבה פונעם אויבערשטן אויף צוריק; ווי געזאגט‪.‬‬ ‫פונעם אויבערשטן‬ ‫צו אידישע קינדער‬ ‫און 'מצות סוכה' – וועלכע איז א זכר צו די‬ ‫'ענני הכבוד' – איז א זכר צו אט דער אהבה‬ ‫אהין און צוריק; פון אידישע קינדער צום‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און פונעם אויבערשטן צו אידישע קינדער‪.‬‬ ‫נאך א גאנצע וואך פון זיצן אין‬ ‫דער 'אהבה' – איז שווער זיך צו‬ ‫געזעגענען‬ ‫נאך דער הקדמה‪ ,‬פארשטייט מען זייער גוט פארוואס דוקא נאך‬ ‫די זיבן טעג פון סוכות קומט אזא טאג פון 'קשה עלי פרידתכם'‪,‬‬ ‫ווייל יעצט שטייט מען דאך נאך א וואך צייט וואס מען ווייקט זיך‬ ‫אין אהבת ה'! אידן פרייען זיך מיטן אויבערשטנ'ס ליבשאפט צו זיי –‬ ‫עי' בזוה"ק (ח"ג דף ק"ג)‪ ,‬שדרש את הפסוק (ירמיה ב‪ ,‬ב)‪" :‬כה אמר ה' זכרתי לך חסד‬ ‫ז‪.‬‬ ‫נעוריך אהבת כלולותיך לכתך אחרי במדבר בארץ לא זרועה"‪ ,‬ודרשו שם את‬ ‫הפסוק על ענני הכבוד ע"ש‪" ,‬וכל כך למה‪ ,‬בגין לכתך אחרי במדבר בארץ לא‬ ‫זרועה"‪( .‬וע"ע שפת אמת סוכות תרל"ה)‪.‬‬ ‫דכ‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫וועלכע דרוקט זיך אויס אין דער סוכה‪ ,‬און דער אויבערשטער פריידט‬ ‫זיך כביכול מיט אידנ'ס ליבשאפט צו אים – וועלכע דרוקט זיך אויס‬ ‫אינעם גיין אין מדבר בארץ לא זרועה‪ .‬און דערפאר‪ ,‬נאכן פארברענגען‬ ‫זיבן טעג אין אזא אטמאספער פון 'אהבה' אהין און צוריק – איז טאקע‬ ‫שווער זיך צו געזעגענען! און דערפאר זאגט דער אויבערשטער 'עכבו‬ ‫עלי יום אחד קשה עלי פרידתכם')ח( ‪.‬‬ ‫·‬ ‫פארוואס בלויז ביי 'מצות סוכה'‬ ‫איז פארהאן דער מושג פון‬ ‫'געזעגענען פון דער סוכה'?‬ ‫מענין לענין‪ :‬אין אונזערע מקומות פירט מען זיך‪ ,‬אז נאך 'תפלת‬ ‫גשם' – גייט מען אריין אין דער סוכה און מען געזעגנט זיך פון איר‪.‬‬ ‫לכאורה איז דאס זייער אן אינטערעסאנטער ענין‪ ,‬וואס מען טרעפט‬ ‫נישט ביי קיין שום יום טוב אז מען זאל זיך געזעגענען פון דער מצוה‬ ‫פון יענעם יום טוב?! פסח געזעגענט מען זיך נישט פון די 'מצה' און‬ ‫חנוכה געזעגענט מען זיך נישט פון דער 'מנורה'‪ ,‬נו‪ ,‬פארוואס נאר ביי‬ ‫יו"ט סוכות איז פארהאן אזא מושג ווי זיך געזעגענען פון דער סוכה?!‬ ‫נאך א סיבה פארוואס דייקא נאך סוכות איז פארהאן אזא שוועריקייט זיך צו‬ ‫ח‪.‬‬ ‫געזעגענען‪:‬‬ ‫דער ר"ן (מגילה יא) איז מסביר א טעם פארוואס שמחת תורה ליינט מען‬ ‫'וזאת הברכה' – אויסער דעם פשוט'ן טעם‪ ,‬אז מען ענדיגט דעמאלט דעם ספר‬ ‫תורה – ווייל שמחת תורה איז דער שלוס פון 'אלע' ימים טובים‪ ,‬און דערפאר‬ ‫ליינט מען דעמאלט די ברכות וואס משה רבינו האט געבענטשט אלע אידן (ווי‬ ‫עס איז איינגעפירט צווישן מענטשן‪ ,‬אז יעדעס מאל וואס מען געזעגנט זיך‪ ,‬וואונטשט מען יענעם‬ ‫אן מיט גוטע ברכות)‪ .‬קומט אויס פונעם ר"ן‪ ,‬אז מען רעכנט די יאר פון די ימים‬ ‫טובים פון 'ניסן'‪ ,‬וואס דעמאלט הייבט זיך אן דער ערשטער יום טוב – פסח‪ ,‬און‬ ‫עס ענדיגט זיך מיט סוכות‪ .‬און דערפאר וועקט זיך דעמאלט אויף דער ענין פון‬ ‫'קשה עלי פרידתכם'‪ ,‬ווייל דאס איז נישט בלויז א געזעגענונג פון 'סוכות' – נאר‬ ‫פון אלע 'שלש רגלים'‪' ,‬ראש השנה' און 'יום כיפור' פון דאס יאר‪.‬‬ ‫הכ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫ווייל שמ"ע איז א יום טוב פון 'פרידה'‬ ‫דאס ווייזט אונז אט דעם ענין‪ ,‬אז 'שמיני עצרת' איז געבויט‬ ‫אויף 'זיך געזעגענען'! עס איז א יום טוב פון 'קשה עלי פרידתכם'! און‬ ‫דערפאר איז דעמאלט א צייט וואס מען ברענגט אריין דעם ענין פון‬ ‫'געזעגענען' אויך כלפי די סוכה! מען ברענגט ארויס דעם געוואלדיגן‬ ‫קשר צו 'מצות סוכה' – דייקא דורכדעם וואס מען געזעגנט זיך פון‬ ‫דער סוכה! ווייל דעמאלט קומט ארויס אזא מין קשר– וואס מען האט‬ ‫נישט געהאט דורכאויס די גאנצע צייט וואס מען איז געזעסן אין דער‬ ‫סוכה)ט( ‪.‬‬ ‫ער האט געשפירט דערין א טעם פון זיך‬ ‫געזעגענען פונעם 'בית המקדש'‬ ‫ט‪ .‬א איד האט דערציילט‪ ,‬ער איז געווען ביי רביה"ק מ'סאטמאר זי"ע ביים‬ ‫געזעגענען פון די סוכה אין די ערשטע יארן–תש"י אדער תש"ט‪ ,‬און עס זענען‬ ‫דארט געווען ממש געציילטע אידן‪ .‬בשעת'ן ארויסגיין פון די סוכה האט דער‬ ‫רבי געזאגט א מורא'דיגע הפלגה– וועלכע איז א השגה פון צדיקים אין מצות‬ ‫סוכה‪ :‬דער רבי האט זיך באצויגן צו דער תפלה פון 'יסוד‬ ‫יוסף'‪ ,‬וואס מען זאגט די ערשטע נאכט סוכות בשעת‬ ‫ווען מען גייט אריין אין די סוכה‪ ,‬זאגט מען דארט‪:‬‬ ‫"בזכות צאתי מביתי החוצה יחשב לי כאילו הרחקתי‬ ‫כל שכן ווען ער‬ ‫נדוד"– אין זכות וואס איך האב איבערגעלאזט מיין הויז‪,‬‬ ‫לאזט איבער אזא‬ ‫הייליגע סוכה‬ ‫זאל פאררעכנט ווערן כאילו איך בין געגאנגען אין גלות‪.‬‬ ‫וועלכע איז 'צלא‬ ‫האט דער רבי געזאגט‪" :‬מה‪-‬דאך ווען א איד לאזט‬ ‫דמהימנותא'‪ ,‬און‬ ‫איבער א גשמיות'דיגן הויז און ער גייט אריין אין אזא‬ ‫ער גייט צוריק‬ ‫הייליגע סוכה– ווערט עס פאררעכנט פאר אים כאילו ער‬ ‫אריין אינעם‬ ‫איז געגאנגען אין גלות‪ ,‬כל שכן ווען ער לאזט איבער אזא‬ ‫גשמיות'דיגן‬ ‫הייליגע סוכה וועלכע איז 'צלא דמהימנותא'‪ ,‬און ער גייט‬ ‫שטוב‪ ,‬איז דאך‬ ‫צוריק אריין אינעם גשמיות'דיגן שטוב‪ ,‬איז דאך אודאי‬ ‫אודאי און אודאי‬ ‫אז עס ווערט‬ ‫און אודאי אז עס ווערט פאררעכנט ווי ער איז געגאנגען‬ ‫פאררעכנט ווי ער‬ ‫אין גלות"‪ .‬דאס ווייזט ווי שווער עס איז געווען פאר‬ ‫איז געגאנגען אין‬ ‫צדיקים זיך צו געזעגענען פון דער סוכה‪ ,‬אז זיי האבן‬ ‫גלות"‬ ‫ממש געשפירט ווי זיי ווערן יעצט ארויסגעטריבן אין‬ ‫גלות אריין‪.‬‬ ‫וכ‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דער זמן פון 'געזעגענען פון דער סוכה' – א צייט‬ ‫צו בויען א שטארקערן קשר דערמיט‬ ‫דער בלאזשוב'ער רב זכרונו לברכה האט אמאל געזאגט‪" :‬אז מען וועט‬ ‫מיר קומען זאגן אינמיטן סוכות אז משיח איז געקומען‪ ,‬וועל איך זאגן‪ :‬איך גיי‬ ‫נישט ארויס פון די סוכה! איך וועל מקבל זיין פני משיח א וואך ארום – נישט‬ ‫יעצט! יעדער קען גיין מקבל זיין פני משיח‪ ,‬אבער איך גיי נישט ארויס פון די‬ ‫סוכה!"‪ .‬דאס איז געווען דער קשר פון צדיקים מיט דער סוכה‪ .‬מיר האבן‬ ‫טאקע נישט די מורא'דיגע 'השגות'‪ ,‬אבער יעדער איד האט זיך דאך זיין געפיל‬ ‫פון אהבה צו דער סוכה‪ ,‬און דעריבער דארף ער אויסנוצן דעם צייט פון‬ ‫'געזעגענען' פון דער סוכה – אויף אויפצובויען א שטארקן קשר מיט דער‬ ‫סוכה – וועלכע איז נאך מער קשר ווי דאס וואס ער האט געשפירט א גאנץ‬ ‫יום טוב סוכות‪.‬‬ ‫ביים געזעגענען פון דער סוכה –‬ ‫קניפט מען אן א קשר מיט די שכינה‬ ‫דורך די תורה‬ ‫אז מען וועט‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ :‬די ספרים הק' זאגן‪ ,‬אז‬ ‫מיר קומען זאגן‬ ‫די 'סוכה' האט אין זיך א 'קדושת בית המקדש' –‬ ‫אינמיטן סוכות‬ ‫אז משיח איז‬ ‫וואס דארט איז דער פלאץ וואו די שכינה הקדושה‬ ‫געקומען‪ ,‬וועל‬ ‫האט גערוהט‪ .‬און בשעת'ן געזעגענען – איז כאילו‬ ‫איך זאגן‪ :‬איך‬ ‫מען געזעגנט זיך פון דער קשר און נאנטקייט צו‬ ‫גיי נישט ארויס‬ ‫די שכינה וואס מען האט געהאט ביז יעצט אין‬ ‫פון די סוכה! איך‬ ‫דער סוכה‪ ,‬און מען ווערט אליינס א 'מרכבה' וואו‬ ‫וועל מקבל זיין‬ ‫די שכינה זאל רוען‪ ,‬א בחינה פון 'בתוך לבי משכן‬ ‫פני משיח א וואך‬ ‫אבנה'; ווי מען וועט שפעטער רעדן באריכות (פרק‬ ‫ארום – נישט‬ ‫יעצט!‬ ‫ב)‪ .‬און דאס איז דער ענין פון 'שמיני עצרת' וואס‬ ‫מיר אידישע קינדער ווערן איינס מיט די שכינה‪ ,‬און‬ ‫דער 'יחוד' געשעט מיט אונז אליינס! און דערפאר‬ ‫איז שמיני עצרת טאקע די ריכטיגע צייט וואס מיר‬ ‫פרייען זיך מיט דער 'תורה' – וואס דורך די שמחה מיט די תורה – זענען מיר‬ ‫זיך מדבק דערמיט מיט א געוואלדיגע 'דביקות'! און דורכדעם בויען מיר אויף‬ ‫פארן גאנצן יאר א מהלך וויאזוי זיך מדבק צו זיין צו די 'שכינה' – דורך די‬ ‫תורה הקדושה! און ווי חז"ל זאגן (ברכות ו‪" :).‬כל היושב ולומד 'שכינה' עמו"‪ .‬אויך‬ ‫שטייט א לשון (תנדב"א פי"ח)‪" :‬יושב ושונה עמו" – ווען א איד זיצט און לערנט‪,‬‬ ‫זכ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א קרפ‬ ‫וואס טוט מען אויף מיטן צולייגן‬ ‫נאך א טאג – סוכ"ס וועט מען‬ ‫זיך דאך מוזן צושיידן?‬ ‫עס בלייבט נאך איבער צוויי שאלות וועלכע מען דארף פארשטיין‪:‬‬ ‫ערשטנס‪ ,‬אויב איז אזוי שווער זיך צו געזעגענען‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫כביכול זאגט דערויף אזעלכע ווערטער ווי 'קשה עלי' – עס איז מיר‬ ‫שווער‪ .‬נו אויב אזוי‪ ,‬וואס איז דער אויפטוה פון צולייגן נאך איין טאג?!‬ ‫ווען דער טאג ענדיגט זיך‪ ,‬דארף מען זיך דאך ווידער געזעגענען מיט‬ ‫אזא שווער הארץ?!‬ ‫זיצט די שכינה קעגן איבער אים און לערנט מיט אים‪.‬‬ ‫סדר הדברים‪ :‬פונקט ווי נאך דער כפרה אויפן 'חטא העגל' – וועלכע האט‬ ‫זיך געענדיגט בשלימות אום יום כיפור‪ ,‬ווען דער אייבערשטער איז 'נתרצה'‬ ‫געווארן מיט א 'רצון' צו אידן ‪ -‬האבן אידן באלד זוכה געווען צום ציווי פון‬ ‫"ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם"‪ ,‬דער אויבערשטער האט געהייסן בויען א‬ ‫משכן וואו עס וועט זיין 'השראת השכינה' צווישן אידן‪ .‬אט אזוי שפילט זיך‬ ‫יעצט אפ‪ ,‬אז נאך דער 'מחילת עוונות' פון 'יום הקדוש' – ווען עס ענדיגט זיך‬ ‫דער שלימות'דיגער כפרה פון אלול און עשרת ימי תשובה‪ ,‬וואס דעמאלט זאגט‬ ‫דער אויבערשטער "כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל חטאותיכם לפני‬ ‫ה' תטהרו" ‪ -‬זענען מיר באלד דערויף זוכה צו די מצוה פון סוכה‪ ,‬וואס דאס‬ ‫מיינט‪ ,‬אז עס רוהט 'השראת השכינה בתוכינו'‪ .‬אבער כדי אנצוהאלטן ווייטער‬ ‫דעם קשר מיט דער שכינה אויך נאך דעם יו"ט סוכות – ווען מען צענעמט שוין‬ ‫די הייליגע סוכה און מען געזעגנט זיך מיט דער שכינה וואס האט גערוהט ביי‬ ‫אונז צווישן די הייליגע 'דפנות הסוכה' – זענען מיר זיך מדבק אין די תורה הק'‪,‬‬ ‫וואס דאס איז די עבודה פון שמיני עצרת‪ ,‬און דורכדעם קענען מיר בלייבן דבוק‬ ‫צום אויבערשטן א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫דערפאר בשעת'ן געזעגענען פון דער סוכה זאגט מען‪" :‬שנזכה לישב בסוכת‬ ‫עורו של לויתן" – דאס איז פון לשון 'ילוה אלי אישי'‪ ,‬א לשון פון 'דביקות'‪[ ,‬בית‬ ‫אהרן שמחת בית השואבה‪ ,‬ד"ה כך‪ – ],‬אז מיר זאלן זוכה זיין צו זיין דבוק אינעם‬ ‫אויבערשטן דורך די תורה‪ .‬דערנאך זאגט מען ווייטער‪" :‬ונזכה שיבנה ביהמ"ק‬ ‫במהרה בימינו" – מיר זאלן זוכה זיין צום בית המקדש‪ ,‬וואס דארט וועט זיין‬ ‫דער 'יחוד' ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און ביז דעמאלט‪" :‬ותן חלקינו בתורתך" – זאלן‬ ‫מיר זוכה זיין צו ווערן דבוק אין דיר דורך די תורה‪.‬‬ ‫חכ‬ ‫סע טעשעג טצעי ראנ – לאמא םוצ 'רכז' ןייק טשינ זיא תרצע ינימש‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫פארוואס א 'סעודה קטנה' – איז‬ ‫דען נישט געשמאקער א 'סעודה‬ ‫גדולה'?‬ ‫צווייטנס‪ ,‬אויב איז די אהבה און יחוד אזוי געוואלדיג גרויס‪ ,‬נו‪,‬‬ ‫פארוואס נאר מאכן א 'סעודה קטנה'?! פארקערט‪ ,‬היינט וואלט מען ווען‬ ‫געדארפט מאכן א 'סעודה גדולה' אזויווי פורים?! עס וואלט געדארפט‬ ‫זיין די גרעסטע סעודה פון גאנץ חודש תשרי – ארויסצוברענגען די‬ ‫געוואלדיגע שמחה און אהבה וואס הערשט היינט?!‬ ‫צו פארענטפערן די דאזיגע שאלות‪ ,‬מוז מען אנקומען צו די‬ ‫חסיד'ישע ספרים‪ ,‬ווייל נאר דורכן חסיד'ישן בליק אויף שמיני עצרת –‬ ‫וועלכע מען וועט יעצט אויסשמועסן (פרק ב')– וועלן די דאזיגע שאלות‬ ‫אויך פארענטפערט ווערן‪.‬‬ ‫טכ‬ ‫פרק ב‬ ‫יום אחד‪:‬‬ ‫א טאג פון 'יחודא שלים' – די גרעסטע‬ ‫דרגא פון נאנטקייט צום רבוש"ע‬ ‫ביז אהער האט מען גערעדט דעם פשטות'דיגן חלק פון שמיני‬ ‫עצרת – וואס חז"ל זאגן אונז‪ .‬יעצט וועט מען אריינגיין א טריט ווייטער‪,‬‬ ‫און זען וואס די חסיד'ישע ספרים – וועלכע זענען געבויעט אויפן זוהר‬ ‫הק' און אר"י הק' – זענען מגלה אויפן מהות פון שמיני עצרת‪.‬‬ ‫דער שפיץ פון דער גאנצער חתונה‬ ‫די ספרים הקדושים רעדן ארום‪ ,‬אז דער עיקר נקודה וועלכע טוט זיך‬ ‫אפ אין דעם טאג פון שמיני עצרת איז דער 'יחודא שלים'‪ .‬דאס הייסט‪,‬‬ ‫דער שייכות צווישן דעם אויבערשטן מיט כלל ישראל ווערט צוגעגליכן‬ ‫צו א דוגמא פון 'חתן כלה'‪ ,‬וואס דער רבונו של עולם איז כביכול דער‬ ‫חתן‪ ,‬און אונז אידישע קינדער זענען די 'כלה'‪" ,‬כנסת ישראל כלה קרויה‬ ‫בנעימה"‪ ,‬און אין דעם טאג פון שמיני עצרת קומט פאר דער שפיץ פון דער‬ ‫חתונה‪ ,‬אז עס טוט זיך אפ א 'יחוד השלם' צווישן אונז מיטן אויבערשטן‬ ‫כביכול‪ .‬א איד ווערט 'איינס' מיטן אויבערשטן כביכול)י( ‪.‬‬ ‫ולא עמד איש אתו (בראשית מ"ה א) בזמנא דקב"ה אתי לאזדווגא בכנסת ישראל‪,‬‬ ‫י‪.‬‬ ‫בהתודע יוסף אל אחיו‪ ,‬בזמנא דקב"ה הוה מתחבר בהו בישראל‪ ,‬בגין דאינון‬ ‫נטלי בלחודייהו ולא חבורא דעמין עובדי עכו"ם בהדייהו‪ ,‬בגין כך ביום השמיני‬ ‫עצרת תהיה לכם‪ ,‬דהא בזמנא דא איהו קב"ה בלחודוי בחבורא חדא עם ישראל‪,‬‬ ‫דכתיב בהו אחי ורעי כמה דאוקמוה‪( .‬זוהר ח"א דף ר"ח ע"ב)‬ ‫ל‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫חודש תשרי אין אויסשטעל פון‬ ‫א חתונה‬ ‫עס ווערט מבואר אין ספרים הק'‪ ,‬אז פונקט ווי א חתונה בגשמיות‬ ‫דא אויף דער וועלט‪ ,‬איז אויסגעשטעלט מיט א גאנצן 'סדר'‪ ,‬פונעם‬ ‫'שידוך שליסן' ביז נאך דער מצוה טאנץ‪ ,‬אזוי אויך כביכול‪ ,‬די חתונה‬ ‫צווישן קודשא בריך הוא און כנסת ישראל איז אויסגעשטעלט מיט א‬ ‫'סדר' פון א חודש תשרי; ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫ראש השנה – איז דער 'שידוך‬ ‫שליסן'‬ ‫ראש השנה– דעמאלט קומט פאר דער 'שידוך'‪ ,‬מען 'באקענט'‬ ‫זיך איינער מיטן אנדערן‪ ,‬מיר באקענען זיך מיטן רבונו של עולם און‬ ‫מיר אנערקענען אז ער איז דער 'מלך על כל הארץ'‪ ,‬און עס ווערט‬ ‫מקוים דער 'יכירו וידעו'‪ ,‬און 'וידע כל פעול כי אתה פעלתו'‪ .‬אזוי‬ ‫אויך דער חתן כביכול‪ ,‬באקענט זיך מיט די כלה און ער איז איר‬ ‫בודק די כלה צו זי איז פאסיג פאר אים‪ .‬און דערפאר איז עס א‬ ‫'יום הדין'‪ ,‬וואס דער רבונו של עולם איז 'דן' אידישע קינדער צי זיי‬ ‫זענען טאקע ראוי צום תכלית פון 'יחודא שלים' אום שמיני עצרת‪.‬‬ ‫און וויבאלד מיר ווילן זייער זוכה זיין בדין און ווערן אנגענומען אלס‬ ‫'כלה קרויה בנעימה'‪ ,‬דערפאר טוען מיר תשובה‪ ,‬און מיר זענען אים‬ ‫'ממליך'‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬מיר נעמען זיך אונטער צו זיין געטריי צום חתן‪.‬‬ ‫אזוי אויך‪ ,‬רעכנט די כלה אויס אירע מעלות‪ ,‬און דערפאר זאגט מען‬ ‫'זכרונות' – וואו מען דערמאנט 'זכות אבות' און אנדערע זכותים‪ ,‬און‬ ‫מען זאגט 'שופרות'– וואו מען דערמאנט 'מתן תורה'‪ .‬אידן זענען‬ ‫'זוכה בדין'‪ ,‬מיר האבן געפונען חן ביים אויבערשטן‪ ,‬און דער שידוך‬ ‫ווערט געשלאסן‪ .‬דער אויבערשטער שרייבט אונז ָָאן א 'כתיבה‬ ‫וחתימה טובה'‪ ,‬וואס דאס איז דער 'שטר תנאים' – וואו דער חתן‬ ‫כביכול נעמט זיך אונטער צו געבן פאר די כלה 'חיים‪ ,‬ברכה ושלום‪,‬‬ ‫ופרנסה טובה'‪.‬‬ ‫אל‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫ביז נאך יו"כ איז די ז' ימי טהרה‬ ‫עשרת ימי תשובה– באשטייט פון זיבן 'ריינע טעג' צווישן ראש‬ ‫השנה און יום הקדוש‪ ,‬וואס דעמאלט איז דא זיבן טאג וואס מיר‬ ‫רייניגן זיך אפ פון יעדע 'חציצה' וואס איז מפסיק צווישן אונז מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ .‬און דעמאלט פאנגט זיך אן צו בויען א נאנטקייט; ווי דער‬ ‫פסוק זאגט‪" :‬דרשו ה' בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב"‪ ,‬און חז"ל זאגן‪:‬‬ ‫"אלו עשרה ימים שבין ראש השנה ליום הכיפורים" – די צען טעג איז‬ ‫דער אויבערשטער ספעציעל נאנט צו א איד‪.‬‬ ‫'יום הקדוש' – דעמאלט איז די 'חופה'‪ ,‬וואו אידישע קינדער גייען‬ ‫אריין אין א בחינה וועלכע רופט זיך 'חופה העליונה'; ווי מען זאגט‬ ‫ביי נעילה‪" :‬יחביאני צל ידו תחת כנפי השכינה"‪ .‬דאס איז דער זמן פון‬ ‫'קידושין' וואס דער רבוש"ע איז 'מקדש' אידישע קינדער צו זיך‪ ,‬און‬ ‫דעמאלט באקומען מיר פונעם רבונו של עולם דעם 'טבעת המלך' –‬ ‫דאס איז דער 'חותם' וואס מען חתמ'עט אידן לטובה‪ .‬אויך איז מען‬ ‫אין דעם טאג זוכה אריינצוגיין אין דער 'מקוה העליונה'‪ ,‬מקוה ישראל‬ ‫ה'‪ ,‬און מען איז זוכה צום "לפני ה' תטהרו" – מען ווערט אפגערייניגט‬ ‫פון אלע חטאים און עונות וועלכע מאכן א 'מסך המבדיל' צווישן אידן‬ ‫מיטן אויבערשטן‪ ,‬און ווי נאר מען רייניגט אפ די אלע 'מבדילים' –‬ ‫ווערט מען דערנענטערט צום אויבערשטן‪ ,‬און אט די 'טהרה' איז א‬ ‫דירעקטע 'הכנה' צום 'יחודא שלים' פון שמיני עצרת‪.‬‬ ‫סוכות ‪ -‬איז די חופה און סעודת‬ ‫החתונה‬ ‫יום טוב סוכות– דעמאלט הייבט זיך ָָאן די חתונה‪ ,‬מיר גייען אריין‬ ‫אינעם 'צל סוכה'‪ ,‬דער 'צילא דמהימנותא'‪ .‬דארט פארברענגען מיר‬ ‫זיבן טעג – קעגן די 'שבע ברכות' וואס מען זאגט אונטער די חופה‪.‬‬ ‫מיר זענען זוכה צו האבן חשוב'ע געסט אויף די חתונה– דאס זענען‬ ‫די זיבן אושפיזין‪ .‬יעדע נאכט טאנצט מען ביי 'שמחת בית השואבה'–‬ ‫דאס איז ווי די טענץ וואס מען טאנצט ביי די חתונה‪.‬‬ ‫בל‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫'הושענא רבה' –איז ווי דער 'מצוה טאנץ' כביכול‪ ,‬וואס דעמאלט‬ ‫ווערט נאכאמאל נתעורר א מצב פון ערנסטקייט‪ ,‬ווייל דעמאלט גיבט‬ ‫דער רבונו של עולם כביכול איבער די 'פתקין'‪ ,‬וואס אין דעם שטייט‬ ‫אלעס וואס גייט אריבערגיין אויפן מענטש א גאנץ יאר‪ .‬און דאס איז‬ ‫די 'כתובה' וואס איז מעכב דעם יחוד (כתובות נו‪ .):‬און פונקט ווי ביי א‬ ‫חתונה‪ ,‬רעדט מען פון די זיידעס און מען איז מעורר זייערע זכותים –‬ ‫אזוי אויך‪ ,‬אין דעם טאג מאכט מען זיבן הקפות מיט די ד' מינים‪ ,‬און מען‬ ‫איז מעורר דעם 'זכות אבות' פון די 'שבעה רועים'‪ ,‬וואס מיט זייער כח‬ ‫און זכות זענען מיר זוכה צו צוגיין צום 'יחודא שלים' פון שמיני עצרת‪.‬‬ ‫שמע"צ –דירה בתחתונים‬ ‫שמיני עצרת און שמחת תורה– איז דער זמן וואס אידישע קינדער‬ ‫פאראייניגן זיך כביכול מיטן אויבערשטן‪ ,‬און שטעלן אים אויף א 'דירה'‬ ‫בתחתונים'‪ .‬אין פשוט'ע ווערטער‪ :‬די גאנצע צייט פון די אכט און פערציג‬ ‫שעה הערשט א מורא'דיגע קשר און נאנטקייט צווישן אידישע קינדער‬ ‫מיטן אויבערשטן! דאס איז א טאג וואס איז כל כולו א מורא'דיגע 'גילוי‬ ‫אהבה' פונעם אויבערשטן צו אידישע קינדער! אין דעם טאג קומט פאר‬ ‫דער גרויסער יחוד און קשר פונעם רבונו של עולם מיט אידישע קינדער!‬ ‫עס איז א זמן פון א געוואלדיגער דבקות און יחוד פון אידישע קינדער‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬וועלכע גלייבן אז זיי זענען 'מהנה' דעם אויבערשטן‬ ‫כביכול; ווי ער האט אליינס געזאגט 'כדי שאהנה מכם'‪.‬‬ ‫כתר – דער יחוד השלם‬ ‫קדושת כתר‪ .‬עס שטייט פונעם אר"י הק' און ספרים הק'‪ ,‬אז דער‬ ‫שפיץ פון דער 'יחודא שלים' איז ביי 'כתר' –ווען מען זאגט "שמע‬ ‫ישראל ה' אלקינו ה' אחד")אי( ‪ ,‬און מען איז מקבל אויף זיך 'מסירות‬ ‫אי‪ .‬עס שטייט אין ספרים הק'‪ ,‬אז 'שמע ישראל הוי"ה אלקינו הוי"ה אחד' צוזאמען‬ ‫מיט מספר ב"ן – וואס דאס איז קעגן די צוויי און פופציג טעג פון ראש חודש‬ ‫גל‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫נפש')בי( ‪ ,‬און דאס שאפט דעם 'יחוד')גי( ‪ .‬אט דער זמן ווערט אנגערופן‬ ‫אין ספרים הק' 'יחודא שלים'‪.‬‬ ‫גשם – די שפע מלמעלה למטה‬ ‫תפלת גשם‪ .‬עס ווערט מבואר אין די ספרים הק'‪ ,‬אז דער‬ ‫אויבערשטער האט אריינגעלייגט אין דער בריאה געוויסע טבעיות'ן‪,‬‬ ‫כדי מען זאל דורכדעם קענען וויסן וואס עס טוט זיך למעלה אין די‬ ‫עולמות העליונים; ווי עס שטייט‪" :‬מבשרי אחזה אלו"ה"‪ ,‬אז די גאנצע‬ ‫וועלט דא אונטן איז א משל צו פארשטיין וואס עס געשעט אויבן אין‬ ‫דער אמת'ער וועלט‪ .‬מען זעט דא אונטן‪ ,‬אז ווען צוויי מענטשן לעבן‬ ‫צוזאמען א לענגערע צייט באהבה וידידות –וועט צום סוף אנקומען א‬ ‫מינוט‪ ,‬וואס דעמאלט איז דער שפיץ און שלימות פון קשר‪ ,‬און מרוב‬ ‫אהבה וועט מען יענעם משפיע זיין און איבערגעבן דאס טייערסטע‬ ‫וואס מען פארמאגט‪ .‬פון דעם קען מען עטוואס פארשטיין דעם‬ ‫אלול ביז שמחת תורה – איז בגימטריא 'שמיני עצרת'‪ .‬און 'ברוך שם כבוד‬ ‫מלכותו לעולם ועד' מיטן כולל – איז בגימטריא 'שמחת תורה'‪.‬‬ ‫בי‪ .‬און דערפאר זאגט מען 'יזכור' פאר תפלת גשם‪ ,‬כדי צו מעורר זיין דעם מסירת‬ ‫נפש פון אלע פריערדיגע צדיקים און דורות הקודמים‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬איידער מען‬ ‫זאגט 'כתר' וואס דעמאלט איז דער 'זמן היחוד' – זאגט מען דעם פיוט 'זכור אב'‪,‬‬ ‫'זכור שנים עשר שבטים'‪ ,‬כדי צו דערמאנען דעם זכות פון די צדיקים הקודמים‪,‬‬ ‫וואס נאר דורך זייער כח פון 'מסירת נפש' קענען מיר אויפוועקן און מעורר זיין‬ ‫למעלה דעם גרויסן 'יחודא שלים' – זיך מדבק צו זיין אינעם אויבערשטן אויף‬ ‫א געוואלדיגן פארנעם‪ ,‬און זוכה זיין צום 'גשם' – די געוואלדיגע השפעה אויף‬ ‫א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫גי‪ .‬כתב האר"י הק' בשער הכוונות – בקדושת כתר במוסף שבת‪ ,‬וזלה"ק‪" :‬והנה‬ ‫זווגם עתה הוא ממש כעין זווג וכו' כי הרי ירשו את מקומם וכבר נודע כי‬ ‫אין זווג וכו' אלא ע"י מ"ן של נשמות התחתונות המוסרים עצמם להריגה על‬ ‫קידוש השם ע"ד יחוד וכו' בפסוק שמע ישראל כמ"ש בק"ש דשחרית דימי החול‬ ‫ולכן עתה אנו אומרים פסוק שמע ישראל וצריך לכיון להעלות מ"ן וכו' על ידי‬ ‫מסירת נפשינו על קידוש השם במלת אחד בפסוק שמע ישראל כמ"ש בק"ש‬ ‫של שחרית דחול"‪( .‬שער הכוונות דף ע"ד ע"א)‪.‬‬ ‫דל‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫נמשל‪ ,‬אז שמיני עצרת ביי 'קדושת כתר' – קומט ָָאן די מינוט וואס‬ ‫דעמאלט איז דער שפיץ פון 'אהבה ויחודא שלים')די( ‪ ,‬און דעמאלט איז‬ ‫דער אויבערשטער משפיע א געוואלדיגע שפע פאר כנסת ישראל‪ .‬און‬ ‫דאס איז דער שייכות צווישן דעם 'יחודא שלים' מיט 'גשם'‪ ,‬ווייל‬ ‫'גשם' ווייזט אויף דער 'שפע' וואס קומט פון אויבן‪ ,‬אלס תוצאה פון‬ ‫דער 'אהבה ויחוד'‪ ,‬וואס פון דעם דאזיגן שפע שעפט מען חיות א‬ ‫גאנץ יאר ברוחניות ובגשמיות‪.‬‬ ‫דאס איז א כלליות'דיגער בילד אויף די צוויי טעג 'שמיני עצרת'‬ ‫און 'שמחת תורה'‪ ,‬וואס מען האט אונז געגעבן א יום טוב‪ ,‬צו פראווען‬ ‫דעם ליבשאפט וואס דער רבונו של עולם האט צו אונז)וט( ‪.‬‬ ‫נישטא די ווערטער און משלים‬ ‫אויף אהבת ה' לישראל‬ ‫אליבא דאמת‪ :‬אפילו דער משל פון 'חתן כלה' איז בלויז אן ארימער‬ ‫משל וואס מיר קענען נישט אויסדרוקן מער פון דעם‪ ,‬אבער באמת‬ ‫שטייט פון צדיקים‪ ,‬אז דער נאנטער באציאונג צווישן אידישע קינדער‬ ‫די‪ .‬רביה"ק מסאטמאר זי"ע פלעגט זאגן אויף זיין שווער דער פלאנטשער רב זצ"ל‪:‬‬ ‫"צוויי שעה נאך מוסף האט מען נישט געקענט רעדן מיטן שווער‪ ,‬ער איז ממש‬ ‫נישט געווען ביי זיך"‪( .‬עזר מקודש דף תרס"ז)‪.‬‬ ‫אזוי אויך האט ער געזאגט (נדפס בד"ת סעודת פורים תש"כ) אויפן ראפשיצער רב‬ ‫זצ"ל‪ :‬דער ראפשיצער רב האט געזאגט‪ ,‬אז צוויי מאל אין יאר איז ער שיכור‪,‬‬ ‫פורים ביי די מגילה און שמיני עצרת ביי כתר"‪.‬‬ ‫אן אנדערער אויסשטעל פון דער קשר צווישן אידן‬ ‫און דעם אויבערשטן – דורכאויס חודש תשרי‪:‬‬ ‫וט‪ .‬חסיד'ישע ספרים זענען מסביר דעם 'סדר' פון חודש תשרי‪ ,‬אז דאס גייט‬ ‫בהדרגה‪ .‬ווייל אינעם נאנטקייט און קשר וואס א איד קען האבן מיטן‬ ‫אויבערשטן– איז פארהאן זייער אסאך אופנים‪ ,‬וועלכע בויען זיך צוביסלעך‬ ‫בהדרגה‪ ,‬און יעדער איד דארף דורכגיין פארשידענע סארט אופנים פון קשר‪,‬‬ ‫ביז ער קומט ָָאן צום 'יחודא שלים'‪.‬‬ ‫הל‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫אברהם קראו להקב"ה אדון – דער אויבערשטער‬ ‫איז אונזער 'אדון'‬ ‫באופן כללי איז פארהאן דריי סארט באציאונגען צווישן א איד מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ .‬דער ערשטער באציאונג איז‪ ,‬ווי א 'מלך' און 'עבד'; ווי מיר ווייסן‬ ‫אז אין די ערשטע יארן פון דער בריאה – איידער דער אויבערשטער האט‬ ‫אויסגעוועלט כלל ישראל פאר א פאלק‪ ,‬איז דער אויבערשטער געווען בלויז‬ ‫א 'מלך'; ווי מען זאגט‪" :‬לעת נעשה בחפצו כל אזי מלך שמו נקרא"‪ .‬און אברהם‬ ‫אבינו איז געווען דער ערשטער וועלכער 'הכיר את בוראו'‪ ,‬ער האט מכיר‬ ‫געווען דעם אויבערשטן אויף אן אופן פון 'בורא ואדון'‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫איז דער 'אדון' און ער איז משועבד צו אים אלס עבד‪.‬‬ ‫בני בכורי ישראל – דער אויבערשטער איז‬ ‫אונזער טאטע‬ ‫דער צווייטער באציאונג איז‪ ,‬ווי א טאטע און קינד; וואס דאס איז נתגלה‬ ‫געווארן צום ערשטן מאל ביי 'יציאת מצרים' – וואו דער אויבערשטער האט‬ ‫געזאגט פאר משה רבינו‪" :‬בני בכורי ישראל"– אידן זענען מיינע קינדער! זיי‬ ‫ווערן אנגערופן 'בנים למקום'! דאס איז געווען א חידוש אין דער בריאה‪ ,‬וואס‬ ‫ביז דעמאלט האט קיינער נישט גע'חלומ'ט אויף אזא באגריף‪.‬‬ ‫אני לדודי ועלי תשוקתו – דער אויבערשטער‬ ‫איז אונזער חתן‬ ‫דער דריטער באציאונג איז‪ ,‬ווי א חתן און כלה;וואס דאס איז נתגלה‬ ‫געווארן אין בית המקדש; ווי שלמה המלך שטעלט עס פאר אין שיר השירים‪.‬‬ ‫און בעיקר וועט דאס נתגלה ווערן בשלימות לעתיד לבוא; ווי דער פסוק זאגט‪:‬‬ ‫"כמשוש חתן על כלה ישיש עליך אלקיך"‪ .‬און דאס איז די העכסטע דרגה פון‬ ‫יחס און קשר צווישן א איד מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫ימים הנוראים – 'מלך ועבד'‬ ‫דאס איז דער 'סדר' פון חודש תשרי‪' :‬ימים הנוראים'– דעמאלט איז אונזער‬ ‫באציאונג צום אויבערשטן ווי א 'מלך' און מיר זענען די 'עבדים'‪ ,‬און דערפאר‬ ‫איז דעמאלט 'ימי הדין'‪ ,‬ווייל א מלך איז פארנומען צו משפט'ן די מדינה; ווי‬ ‫עס שטייט (משלי כט‪ ,‬ד)‪" :‬מלך במשפט יעמיד ארץ"‪.‬‬ ‫סוכות – 'אב ובן'‬ ‫יום טוב סוכות– דעמאלט ווערט אונזער באציאונג צום אויבערשטן ווי‬ ‫קינדער ביים טאטן אין שטוב‪ ,‬מיר זיצן אין די הייליגע סוכה – וועלכע איז‬ ‫ול‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫מיטן אויבערשטן‪ ,‬האט נישט קיין שום משל! אלע משלים זענען נישט‬ ‫דומה צום נמשל! ווייל אינ'אמת'ן איז 'קודשא בריך הוא וישראל חד' –‬ ‫מיר זענען ממש איינס מיטן אויבערשטן! 'נשמת ישראל' זענען א 'חלק‬ ‫אלוק ממעל ממש'; ווי עס שטייט (דברים לב‪ ,‬ט)‪ִִּ " :‬כ� י ֵֵח ֶֶלק ה' ַַע ּּמֹוֹ "‪ ,‬און ווי‬ ‫עס שטייט (בראשית ב‪ ,‬ז)‪ַ"ַ :‬ו ִִּי� ַּפ� ַ ח ְְּב� ַַאָּפ� ָ יו ִִנ � ְְׁש ַַמת ַַח ִִּי� ים" – "מאן דנפח מתוכו‬ ‫נפח" (ליקוטי אמרים תניא פ"ב‪ ,‬בשם הזוהר)‪ ,‬נאר א גאנץ יאר איז אט דער‬ ‫אמת פארדעקט און פארהוילן‪ ,‬אבער היינט אין דעם טאג פון שמיני עצרת‬ ‫און שמחת תורה ווערט עס נתגלה! נו‪ ,‬ווי איז שייך אויף דער וועלט א‬ ‫משל צו דעם?! ממילא‪ ,‬דער 'גילוי האהבה' וועלכע ווערט נתגלה אין דעם‬ ‫טאג פון שמיני עצרת– איז העכער פון יעדן סארט נאנטע באציאונג וואס‬ ‫איז נאר פארהאן! עס ווערט נתגלה אז מיר זענען 'חד ממש'‪.‬‬ ‫·‬ ‫מען וועט אביסל טיפער אפלערנען דעם חידוש פונעם טאג פון‬ ‫שמיני עצרת‪.‬‬ ‫ואהבת את ה' אלקיך איז דאך א‬ ‫חיוב אויך א גאנץ יאר?‬ ‫לכאורה קען מען פרעגן‪ :‬די מצוה פון אהבת ה' איז דאך נוגע אויך‬ ‫א גאנץ יאר‪ ,‬אז מען דארף טון מצוות מיט א נאנטקייט און ליבשאפט‬ ‫ווי דער אויבערשטנ'ס הויז‪' ,‬צל השכינה'‪ ,‬און מיר עסן דארט‪ ,‬שלאפן דארט‬ ‫און לעבן דארט; ווי חז"ל זאגן‪" :‬אוכל בסוכה ישן בסוכה מטייל בסוכה"‪ ,‬ווייל‬ ‫דעמאלט זענען מיר ווי קינדער וועלכע זענען 'סמוך על שולחן אביהם'‪.‬‬ ‫שמיני עצרת – 'חתן וכלה'‬ ‫שמיני עצרת– דעמאלט ווערט אונזער באציאונג צום אויבערשטן ווי א‬ ‫'כלה' צו איר 'חתן'‪ ,‬וואס דאס איז די העכסטע דרגא און דער תכלית פון אלע‬ ‫באציאונגען; ווי מען זעט אז דאס איז דער תקוה אויף לעתיד‪ ,‬אז דעמאלט‬ ‫וועט זיין 'כמשוש חתן על כלה'‪ ,‬עס וועט זיין א שלימות'דיגער 'יחוד' צווישן‬ ‫'כנסת ישראל ודודה'‪.‬‬ ‫זל‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬נו‪ ,‬וואס איז אזוי מיוחד שמיני עצרת‪ ,‬וואס דעמאלט‬ ‫איז דער זמן פון אהבה?‬ ‫א גאנץ יאר איז עס א מצוה פון‬ ‫'עשה דבריו מתוך אהבה'‬ ‫איז דער בעל התניא מסביר א געוואלדיגן יסוד‪ :‬א גאנץ יאר איז‬ ‫אונזער אהבה און קשר מיטן אויבערשטן אלעמאל דורך אן 'אמצעי'‪,‬‬ ‫מיר זענען זיך מקשר צום אויבערשטן דורך עפעס א זאך– וועלכע איז‬ ‫אונז משדך און מקשר‪ ,‬צי דורך 'לימוד התורה'‪ ,‬צי דורך 'מצוות'‪ ,‬צי‬ ‫דורך 'דאווענען'‪ ,‬צי דורך 'דאנקען'‪ ,‬צי דורך 'תשובה'‪ ,‬אלעס גייט צו‬ ‫מיט אן 'אמצעי' וועלכע ברענגט אונז צוזאם מיטן אויבערשטן‪ .‬אזוי‬ ‫אויך‪ ,‬יעדער יום טוב האט עפעס א ספעציעלע מצוה‪' ,‬ראש השנה'‬ ‫בלאזט מען שופר‪' ,‬יום כיפור' פאסט מען און מען איז עוסק אין‬ ‫'תשובה ותיקון המעשים'‪' ,‬סוכות' שאקלט מען נענועים‪ ,‬אלעמאל‬ ‫טוען מיר עבודות פארן אויבערשטן– לויט דעם געוויסן זמן –וואס דאס‬ ‫איז אונז מקשר מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז עס א מצוה‬ ‫פון 'אהבה לשם אהבה'‬ ‫שמיני עצרת איז דער איינציגסטער יום טוב‬ ‫שמיני עצרת זאגט‬ ‫דער אויבערשטער‬ ‫וועלכע האט נישט קיין ספעציעלע מצוה‪ .‬ווייל‬ ‫קלאר‪" :‬אני ואתה‬ ‫שמיני עצרת זאגט דער אויבערשטער קלאר‪:‬‬ ‫נשמח ביחד" –איך‬ ‫"אני ואתה נשמח ביחד" –איך וויל זיך פרייען‬ ‫וויל זיך פרייען‬ ‫מיט 'דיר'! איך‬ ‫מיט 'דיר'! איך דארף נישט קיין שום זאך וואס‬ ‫דארף נישט קיין‬ ‫איז מקשר צווישן מיר מיט דיר‪ ,‬ווייל היינט איז‬ ‫שום זאך וואס איז‬ ‫אונזער קשר העכער פון אלע 'אמצעיים'! היינט‬ ‫מקשר צווישן מיר‬ ‫מיט דיר‪ ,‬ווייל‬ ‫ווערט נתגלה‪ ,‬אז אינ'אמת'ן זענען מיר 'חד ממש'!‬ ‫היינט איז אונזער‬ ‫א גאנץ יאר איז נישטא אט דער גילוי‪ ,‬דערפאר‬ ‫קשר העכער פון‬ ‫מוז מען האבן די'תורה ומצות' זאל אונז מקשר‬ ‫אלע 'אמצעיים'!‬ ‫זיין‪ ,‬אבער אין דעם היינטיגן טאג שיינט דער‬ ‫פנימיות'דיגער אמת‪ ,‬אז מיר זענעןבעצם איינס!"‪.‬‬ ‫חל‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫מען קען נישט אנקומען דערצו ָָאן‬ ‫די הכנה פון גאנץ חודש תשרי‬ ‫דער הייליגער חתם סופר (תו"מ שמ"ע ד"ה והיית) זאגט אויך די‬ ‫זעלבע בחינה‪ ,‬נאר אין אנדערע ווערטער‪ :‬אז אודאי מוז מען האבן‬ ‫אזא גאנצער חודש תשרי פון פריער אלס 'הכנה'; עס מוז זיין קודם די‬ ‫הייליגע טעג– ווען אונזער גוף ווערט אויסגערייניגט פון אלע חטאים‬ ‫און טומאות‪ .‬דערנאך מוז זיין דער יום טוב סוכות‪ ,‬ווען מיר ברענגען‬ ‫אריין קדושה אין אלע אונזערע אברים– דורכן שאקלען די הייליגע ד'‬ ‫מינים‪ ,‬וועלכע איז א מורא'דיגער 'חפץ של מצוה'; ווי עס שטייט אז‬ ‫דאס איז ממש די ד' אותיות פון שם הוי"ה‪ ,‬און דאס שיינט אריין‬ ‫אין אונזער גוף א געוואלדיגע הויכע 'קדושה' און אן 'אור פנימי'‪ .‬אזוי‬ ‫אויך מוזן מיר זיך אנטון די הייליגע בגדים פון 'סוכה'; ווי עס שטייט‬ ‫אין אלע ספרים הק'‪ ,‬אז די סוכה איז א פלאץ וואו די שכינה רוהט‪,‬‬ ‫א בחינה פון 'תחת כנפי השכינה' – וואס דאס איז א בחינה פון א‬ ‫'מקיף' און א 'לבוש'‪ .‬און ָָאן די אלע הכנות וואלטן מיר נישט געקענט‬ ‫אנקומען און זיין גרייט צו דעם געוואלדיגן 'יחוד' פון שמיני עצרת‪.‬‬ ‫די הכנה איז גורם אז מען דארף‬ ‫שוין גארנישט אינצווישן – נאר‬ ‫'אני ואתה'‬ ‫אבער ווען עס קומט שוין ענדליך ָָאן דער שמיני עצרת– דארף מען‬ ‫שוין גארנישט! שמיני עצרת איז נישטא קיין 'שופר'‪ ,‬קיין 'אתרוג ולולב'‪,‬‬ ‫קיין 'סוכה'‪ ,‬ווייל 'מיר אליינס' זענען יעצט דער 'חפץ של מצוה' וועלכע‬ ‫פארמאגט די העכסטע 'קדושה'! 'מיר אליינס' זענען יעצט דער פלאץ‬ ‫וואו די שכינה רוהט! ווי מען זאגט ביי די פיוטים‪" :‬בתוך לבי משכן אבנה‬ ‫לזיוו" – ער וועט וואוינען אין מיין הארץ! ווייל היינט איז נישטא קיינער‬ ‫)זט(‬ ‫אינדערמיט‪ ,‬נאר 'אני ואתה'!‬ ‫זט‪" .‬פעם אחת קודם ההקפות אמר אדומו"ר הרה"ק רבי פנחס מקאריץ זצוק"ל‬ ‫להרב החסיד ר' רפאל מבערשיד ז"ל בזה הלשון‪ :‬תדע רפאל שעד עתה עשינו‬ ‫טל‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫זיך אהערשטעלן ביי א חתונה‬ ‫איבער די מאס – איז א סימן‬ ‫אויף א 'חסרון שמחה'‬ ‫מיט דעם וועט מען פארשטיין די אויבנדערמאנטע שאלה (סוף פרק‬ ‫א')‪ :‬אויב איז שמיני עצרת אזא גרויסע שמחה‪ ,‬פארוואס זאל מען נישט‬ ‫מאכן א 'סעודה גדולה' לכבוד די גרויסע שמחה? אבער נאך די אלע‬ ‫הקדמות – וועט מען עס פארשטיין זייער פשוט‪ ,‬בדרך משל‪ :‬ווען מען‬ ‫זעט ווי א מענטש מאכט חתונה א קינד מיט גאר א גרויסן טראסק; ווי‬ ‫מען רופט עס 'ער רייסט זיך אויף' – פארשטייט יעדער בר דעת‪ ,‬אז דא‬ ‫ליגט באגראבן עפעס א 'חסרון'‪ .‬דאס הייסט‪,‬‬ ‫דער מענטש איז בעצם זייער אומצופרידן מיט‬ ‫זיין לעבן‪ ,‬און דערפאר פרובירט ער אנצופילן‬ ‫שמיני עצרת‬ ‫דעם 'חסרון חיות' מיט א חיצוניות'דיגן מצב‪.‬‬ ‫איז נישטא קיין‬ ‫סתם א פשוט'ע חתונה ווי גאנץ כלל ישראל –‬ ‫'שופר'‪ ,‬קיין‬ ‫'אתרוג ולולב'‪,‬‬ ‫וועט אים נישט גענוג באפרידיגן און אנפילן זיין‬ ‫קיין 'סוכה'‪ ,‬ווייל‬ ‫חסרון‪ .‬ווידעראום‪ ,‬טאמער איז ער א צופרידענער‬ ‫'מיר אליינס' זענען‬ ‫מענטש וועלכער דרייט זיך ארום מיט א שמחה‬ ‫יעצט דער 'חפץ‬ ‫של מצוה' וועלכע‬ ‫– איז אים זייער גוט מיט א פשוט'ע חתונה‪ ,‬ווייל‬ ‫פארמאגט די‬ ‫זיין שמחה איז גענוג גרויס און געזונט‪ ,‬אז מען‬ ‫העכסטע 'קדושה'!‬ ‫דארף גארנישט צולייגן דערצו‪.‬‬ ‫הקפות והיה בידינו מאני קרבא גדולים וחזקים שהם הד' מינים‪ ,‬ועתה אנו‬ ‫הולכים לעשות הקפות בידים ריקניות‪ ,‬כי במה שאנו תופסים הספר תורה בעת‬ ‫ההקפה אין בזה קיום מצות עשה כמו בנטילת לולב‪ ,‬נו זאג מיר רפאל וואס‬ ‫פאר א פנים האט א מענטש אז ער מאכט הקפות מיט ליידיגע הענד‪ ,‬נאר די‬ ‫עצה צו דעם איז אלא העצה לכך היא שעתה יהיה האדם בעצמו קדוש כקדושת‬ ‫הד' מינים ויהיה לבו בחינת אתרוג ושדרתו בחינת לולב ועיניו בחינת הדסים‬ ‫ושפתותיו בחינת ערבה‪ ,‬ואז יש ביכולת לקבל הספר תורה ולהקיף עמה בשמחה‬ ‫וריקודין‪ ,‬וכאשר שמע הרב ר' רפאל אלה הדברים זלגו עיניו דמעות‪ ,‬ואמר לו‬ ‫אדומו"ר זצוק"ל בזה הלשון בדרך שחוק מעט‪ ,‬וויין נישט רפאל וויין נישט‪ ,‬דיך‬ ‫וועל איך מיט נעמען אויף מיינע פלייצעס‪( .‬אמרי פנחס)‪.‬‬ ‫מ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אהערשטעלן ברייט צו עסן –‬ ‫איז א סימן אז דער צוועק איז‬ ‫נישט גענוג ערנסט‬ ‫נאך א דוגמא‪ :‬טאמער א מענטש מאכט א געלט אקציע ביי זיך אין‬ ‫שטוב‪ ,‬דארף ער אריינלייגן גאר אסאך כוחות אין די חיצוניות'דיגע‬ ‫זאכן – כדי צו שלעפן מענטשן‪ .‬ער דארף אנרופן מענטשן‪ ,‬מפרסם זיין‬ ‫איבעראל‪ ,‬אהערשטעלן גוטע מאכלים‪ ,‬גורלות וכדומה‪ ,‬און כולי האי‬ ‫ואולי וועט דער עולם אנקומען‪ .‬אויב אבער א מענטש מאכט א ביזנעס‬ ‫מיטינג מיט זיינע שותפים אין ביזנעס‪ ,‬דארף ער גארנישט אהערשטעלן‪,‬‬ ‫מען לייגט אראפ אויפן טיש א פלעשל וואסער און גארנישט מער‪.‬‬ ‫ווייל אויב רעדט זיך עס פון אן ערנסטן מיטינג – דארף מען שוין‬ ‫גארנישט צולייגן דערצו! די ערנסטקייט און‬ ‫וויכטיגקייט פון די טעמע – איז גענוג פאר זיך!‬ ‫יעדער וועלכער דארף זיין דא – וועט אליינס‬ ‫שמיני עצרת זאגט‬ ‫דער רבונו של‬ ‫אנקומען‪ָָ ,‬אן דעם וואס מען זאל אים‬ ‫עולם‪" :‬עשו לי‬ ‫באאיינפלוסן מיט זאכן ארום‪.‬‬ ‫סעודה קטנה"–‬ ‫אונזער קשר היינט‬ ‫איז אזוי ערנסט‬ ‫שמיני עצרת מאכט מען‬ ‫און שטארק‪,‬‬ ‫א 'סעודה קטנה' – ווייל‬ ‫אז מען דארף‬ ‫נישט דער 'מצב' מאכט עס‬ ‫גארנישט צולייגן‬ ‫דערצו!‬ ‫דער נמשל –זאגט דער הייליגער בני יששכר‬ ‫(מאמר י"ג אות א'))זי( ‪ :‬שמיני עצרת זאגט דער‬ ‫זי‪ .‬וזלה"ק‪" :‬רז"ל נתנו טעם למה בכל ימי החג מקריבין הרבה פרים‪ ,‬וביומא תמינאה‬ ‫פר אחד איל אחד‪ ,‬ואמרו במשל למלך שעשה סעודה לכל עבדיו כמה ימים‪ ,‬ליום‬ ‫אחרון אמר לאוהבו עשה לי סעודה קטנה כדי שאהנה ממך ע"ש דבריהם‪ ,‬הנה‬ ‫יש להתבונן אדרבה כיון שהוא אוהבו אצלו אדרבה מהראוי להגדיל ולהאריך‬ ‫עמו בסעודה יותר ויותר‪ ,‬וגם מהו הטעם כדי שאהנה ממך‪ ,‬אבל המשכיל ע"ד‬ ‫סוד שמיני עצרת הוא עיקר יום הנרצה ליחודא שלים‪ ,‬וזהו הנרצה עשה לי סעודה‬ ‫קטנה שלא להאריך בהנאת הסעודה‪ ,‬כי אני מבקש לעשות הסעודה בחפזון‪ ,‬כי‬ ‫רצוני ליהנות ממך כביכול בקירוב בשר ולא יתערב זר בשמחתינו‪ ,‬הבן הדבר"‪.‬‬ ‫אמ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫רבונו של עולם‪" :‬עשו לי סעודה קטנה"– אונזער קשר היינט איז אזוי‬ ‫ערנסט און שטארק‪ ,‬אז מען דארף גארנישט צולייגן דערצו! פארקערט‪,‬‬ ‫טאמער וועסטו מאכן א גרויסע סעודה –וועט עס אויסזען ווי כאילו מיר‬ ‫דארפן האבן דעם 'מצב' זאל אונז צוזאמברענגען‪ .‬דעריבער בעט איך דיר‪:‬‬ ‫פַאל נישט אריין אין קיין חיצוניות פון ארום און ארום! היינט בויעט זיך‬ ‫ַ‬ ‫דער קשר צווישן אונז ָָאן קיין שום טראסק! מיר זענען גענוג פרייליך‬ ‫און צופרידן איינער מיטן אנדערן‪ ,‬אז מיר דארפן נישט צולייגן דערצו‬ ‫גארנישט! לייג אויפן טיש א פלעשל וואסער)חי( ‪ ,‬און לאמיר בויען דעם‬ ‫קשר כביכול 'איך מיט דיר'! "אני ואתה נשמח ביחד")טי( ‪.‬‬ ‫·‬ ‫שמיני עצרת לערנט אונז אויס א‬ ‫'כלל גדול'‬ ‫דער כלל איז‪ :‬אן 'אמת' איז אלעמאל אמת‪ .‬לעניננו מיינט דאס‪,‬‬ ‫אז אויב איז דער 'גילוי האהבה' פון שמיני עצרת אן אמת – מוז בעל‬ ‫חי‪ .‬מען זאגט נאך א הייליג ווארט פון סעקלעהעדער רב זצ"ל‪ .‬א טעם אויף די‬ ‫מצוה פון 'ניסוך המים'‪ ,‬וואס דוקא סוכות איז די מצוה צו ברענגען וואסער און‬ ‫גיסן אויפן מזבח – אנדערש פון א גאנץ יאר וואס די מצוה איז צו גיסן וויין‪.‬‬ ‫איז ער מסביר‪ :‬וואסער האט דאך נישט קיין שום חשיבות מצד עצמו‪ ,‬ווייל‬ ‫יעדער איינער קען אליינס גיין און אנשעפן וואסער פאר אומזיסט‪ .‬נאר דער‬ ‫חשיבות איז בלויז דער 'מענטש' וואס ברענגט די וואסער! און אט דאס האט‬ ‫דער אויבערשטער געוואלט מגלה זיין אינעם יום טוב סוכות‪ ,‬אז ער פריידט זיך‬ ‫מיטן מענטש אליינס‪ ,‬מיט די נשמות ישראל – מער ווי מיט די מצוות וואס זיי‬ ‫טוען פאר אים‪.‬‬ ‫טי‪" .‬ולהמתיק הענין המשילוהו לדבר מוחש ומורגל אצל האנשים‪ ,‬והוא בהיותם‬ ‫מסובים בסעודה אם יהיה שם רבוי מאכלים‪ ,‬הוא מבואר שאם ימשכו אחרי‬ ‫תענוגי המטעמים ההם יצטרכו זמן רב לאכול מכלם‪ ,‬ולא יהיה להם זמן פנוי‬ ‫להשתעשע יחד הם בהם בדברי רצוי ואהבה וחבה‪ ,‬כי יעצרם הגשם הוא רבוי‬ ‫הסעודה‪ ,‬ונמצא שעיקר ההנאה למסובים אינה מעצם האהוב המסב עמו‬ ‫בחברתו אלא מהאכילה עצמה‪ ,‬אבל בשבתם יחד לקבוע על דבר מועט אשר‬ ‫אם נביט אל כמות הסעודה ודאי במעט רגע תכלה פשוט הוא‪ ,‬כי לא עשה‬ ‫במ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫כרחך זיין אז בעצם איז עס אויך דא א גאנץ יאר‪ .‬און כאטש וואס‬ ‫א גאנץ יאר מוז מען אודאי יא האבן די 'אמצעים' – תורה ומצוות –‬ ‫וועלכע זענען אונז מקשר זיין מיטן אויבערשטן – דאך איז אודאי דא‬ ‫עפעס א נקודה וואס שמיני עצרת לערנט אונז און עפנט אונז די אויגן‬ ‫אויף א גאנץ יאר‪ ,‬וואס דאס איז דער עיקר וואס מיר דארפן מיטנעמען‬ ‫'צידה לדרך' אויפן לאנגן ווינטער‪.‬‬ ‫דער טעות‪ :‬דער רבוש"ע האט‬ ‫אונז ליב 'צוליב' אונזערע מצוות‬ ‫איז דער בעל התניא מסביר‪ :‬ריכטיג טאקע‪ ,‬אז א גאנץ יאר מוז א‬ ‫איד האבן די 'אמצעיים'‪ ,‬די מצוות און מעשים טובים – וועלכע זענען‬ ‫אים מקשר מיטן אויבערשטן‪ .‬אבער דא קען זיך שאפן א טעות ביי א‬ ‫איד‪ ,‬כאילו אז די 'סיבה' און טעם 'פארוואס' דער אויבערשטער האט אים‬ ‫ליב א גאנץ יאר‪ ,‬איז צוליב די מצוות וואס ער טוט‪ .‬כאילו דאס איז אן‬ ‫'אהבה התלויה בדבר'‪ ,‬וואס די גאנצע אהבה הייבט זיך ערשט ָָאן בלויז‬ ‫דורכדעם און צוליב דעם וואס ער טוט מצוות און מעשים טובים‪ ,‬און‬ ‫אין אויסטויש האט אים דער אויבערשטער ליב‪ .‬כאילו‪ ,‬די אהבה איז‬ ‫נישט דירעקט צו 'אים' – נאר צו די 'מצוות' וואס קומט ארויס דורך‬ ‫אים‪.‬‬ ‫עיקר אלא מההשתתף בהצמדם יחד‪ ,‬והם נהנים כל אחד מחבירו בנועם שיח‬ ‫ההתוכחות והשתעשע בדברים זה עם זה‪ ,‬כן עשה הוא יתברך על דרך משל‬ ‫והדמיון‪ ,‬כי לגבי עו"ג אשר לא יחשיבם מצד עצמם להיותם בגדר עבדים‪ ,‬אמרו‬ ‫שבקש סעודה גדולה‪ ,‬כי עשה עיקר מהסעודה עצמה‪ ,‬והלואי תספיק בהיותה‬ ‫גדולה‪ ,‬לשישגיח או יביט בהם‪ ,‬כי מצד עצמם אינם כלום‪ ,‬אבל לישראל שהם‬ ‫בגדר בנים או האהוב‪ ,‬אמר שיעשה סעודה קטנה‪ ,‬שלא לאבד הזמן בעסק האכילה‬ ‫המרובה‪ ,‬ובאר הטעם כדי שאהנה ממך‪ ,‬למען תהיה לי ההנאה הנכספת ממני‬ ‫שהיא ממך עצמך‪ ,‬כי לא אתהנה אלא מעצמותך מידידות חברותך ונועם פניך‪,‬‬ ‫ואלו היה הסעודה רבה הייתי משליך רוב הזמן לאכול‪ ,‬ולא אפנה להשתעשע עמך‬ ‫כנפשי שבעי‪ ,‬ולהתעוררות זה צוה לבלתי הקריב בשע"צ זה אלא פר אחד בלבד‪,‬‬ ‫כדי להתעצר ולהתעכב בידידות ישראל עמו"‪( .‬בינה לעתים דרוש י"ז דף מ"ג ע"ב)‪.‬‬ ‫גמ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫דער אמת‪ :‬דער רבוש"ע האט‬ ‫אונז צוליב אונזער 'עצם איד'‬ ‫אבער אינ'אמת'ן –זאגט דער בעל התניא– איז דאס נישט ריכטיג‪.‬‬ ‫ווייל מען דארף זיין קלאר‪ ,‬אז אינעם באציאונג צווישן אונז מיטן‬ ‫אויבערשטן איז פארהאן צוויי באזונדערע יסודות וואס מען טאר נישט‬ ‫אויסמישן‪ .‬איין יסוד איז‪ :‬דער אויבערשטער האט אן 'אהבה' צו א איד‪.‬‬ ‫דער צווייטער יסוד איז‪ :‬דער אויבערשטער האט א 'נחת רוח' פון די‬ ‫'מעשים טובים' פון א איד‪ .‬און צווישן די צוויי יסודות איז פארהאן א‬ ‫גרויסער חילוק‪ ,‬ווייל די 'אהבה' וואס דער אויבערשטער האט צום איד‪,‬‬ ‫איז נישט 'צוליב' זיינע מצוות און מעשים טובים‪ ,‬און נישט 'צוליב' זיין‬ ‫מסירות נפש‪ ,‬נאר 'צוליב' אים אליינס! ווידעראום‪ ,‬דער 'נחת רוח' וואס‬ ‫דער אויבערשטער כביכול שעפט פון אים – איז דייקא פון זיינע מצוות‬ ‫און מעשים טובים! דער אויבערשטער פריידט זיך מיט א געוואלדיגע‬ ‫שמחה– מיט יעדן דבר טוב וואס א איד טוט! אבער די 'אהבה' און 'קשר'‬ ‫צו אים‪ ,‬איז נישט ווייל ער טוט עפעס‪ ,‬נאר מצד 'עצם נשמת ישראל'‪.‬‬ ‫פונקט ווי די 'אהבה' פון א טאטע צו זיין קינד‪ ,‬איז נישט 'צוליב' זיינע‬ ‫כשרונות און הצלחות‪ ,‬נאר מצד זיין 'עצם מציאות' וואס ער איז זיין זון‪.‬‬ ‫אודאי‪ ,‬יעדער טאטע 'פריידט' זיך גאר שטארק מיט יעדעס מינדעסטע‬ ‫הצלחה פון זיין קינד‪ ,‬און יעדעס מאל וואס דער 'כשרון' פונעם קינד‬ ‫ווערט נתגלה – ווערט ער נאכאמאל פרייליך‪ .‬אבער דאס איז נישט די‬ ‫'סיבה' פון דער 'ליבשאפט'‪ ,‬והא ראיה‪ ,‬אז א צווייטנ'ס קינד האט ער‬ ‫נישט אזוי ליב – אפילו אויב יענער איז גאר געלונגען און א געוואלדיגער‬ ‫בעל כשרון‪ ,‬ווייל די אהבה הייבט זיך ָָאן פון דעם עצם פאקט וואס ער איז‬ ‫זיין זון‪ ,‬און טאקע צוליב דעם פריידט ער זיך מיט יעדע הצלחה זיינע‪.‬‬ ‫דורך תומ"צ קומט אריין אין‬ ‫אונז די ידיעה איבער די 'אהבה‬ ‫עצמית' פונעם רבוש"ע צו אונז‬ ‫וועט איינער פרעגן‪ :‬וואו אינעם קשר – פעלט אויס דער ענין פון‬ ‫תורה און מצוות?! ענטפערט דער בעל התניא‪ :‬תורה ומצוות פעלט‬ ‫דמ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אויס פאר 'אונזער' חלק אינעם קשר! דער אויבערשטער איז מקושר‬ ‫צו אונז – אפילו ָָאן די תורה און מצוות‪ ,‬אבער כדי מיר זאלן זיין‬ ‫מקושר צו אים‪ ,‬מוזן מיר האבן תורה און מצוות! אין אנדערע ווערטער‪:‬‬ ‫כדי מיר זאלן קענען אריינברענגען אין אונזער הארץ און מח די דאזיגע‬ ‫אהבה פונעם אויבערשטן צו אונז – מוזן מיר טון מצוות און מעשים‬ ‫טובים‪ ,‬וועלכע זענען משפיע אויף אונז א קדושה און א השפעה‬ ‫עליונה‪ ,‬וואס דעמאלט קענען מיר שפירן און דערהערן די אהבה פונעם‬ ‫אויבערשטן צו אונז‪ .‬און ָָאן תורה און מצוות וואלטן מיר געווען אזוי‬ ‫פארגרעבט און דערווייטערט פון אים‪ ,‬אז מיר וואלטן קיינמאל נישט‬ ‫געקענט אריינברענגען אין אונז די דאזיגע 'אהבה עצמית' פונעם‬ ‫אויבערשטן צו אונז‪.‬‬ ‫היינט זאגט דער‬ ‫שמע"צ גיבט מען אונז צו‬ ‫אויבערשטער‪:‬‬ ‫–ָאן טון‬ ‫שפירן די אהבה ָ‬ ‫אין אנדערע‬ ‫עפעס א מעשה‬ ‫ווערטער‪" :‬שמיני‬ ‫עצרת דארף איך‬ ‫איינמאל אין יאר‪ ,‬עפנט דער אויבערשטער‬ ‫גארנישט 'פון' דיר‪,‬‬ ‫איך דארף נאר‬ ‫אויף אלע הימלען‪ ,‬און ער גיבט אונז צו שפירן‬ ‫'דיר' אליינס!"‪.‬‬ ‫–ָאן קיין מצוה)כ( !‬ ‫זיין 'אהבה עצמית' צו אונז ָ‬ ‫שמיני עצרת און שמחת תורה איז א טאג וואס‬ ‫דער אויבערשטער האט געמאכט א נס‪ ,‬אז מיר‬ ‫–ָאן האלטן אין דער‬ ‫נידריגע מענטשן קענען זוכה זיין צו שפירן זיין אהבה ָ‬ ‫האנט א 'חפץ של מצוה' און ָָאן 'טון' עפעס א מצוה! און דעמאלט איז‬ ‫בספה"ק צבי לצדיק' (בלאזשוב) איתא וז"ל‪" :‬עיקר שכר ידוע שהוא לאחר ביאת‬ ‫כ‪.‬‬ ‫המשיח וגם לאחר תחיית המתים‪ ,‬ואולם י"ל שמרוב חביבות ישראל לאבינו‬ ‫שבשמים ביום הלזה מטעים אותנו כביכול בעצם היום הזה קצת תענוגי עולם‬ ‫הבא‪ ,‬כידוע לצדיקי אמת ולקדושים אשר בארץ המה‪ ,‬ולכן נאמר (במדבר כט‬ ‫לה) ביום השמיני עצרת תהיה ‪' -‬תהיה' דייקא‪ ,‬שנוטריקון ימות המשיח תחיית‬ ‫המתים‪ ,‬והרצון‪ ,‬שהגם שעיקר השכר נעצר וכניש לעולם הבא‪ ,‬המרומז במלת‬ ‫תהי"ה אעפ"כ 'לכם'‪ ,‬רוצה לומר אעפ"כ הנני נותן לכם גם בעוה"ז ביום הזה קצת‬ ‫מתענוגי עוה"ב"‪.‬‬ ‫המ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫דער זמן וואס מיר דארפן זיך אפשאקלען פון דעם טעות וואס מיר‬ ‫קענען גרייזן דערין אינמיטן יאר‪ ,‬כאילו אז די אהבה איז 'צוליב'‬ ‫אונזערע מצוות‪ ,‬אבער היינט זעען מיר קלאר אז דאס איז נישט אמת‪,‬‬ ‫ווייל היינט זאגט דאך אונז דער אויבערשטער‪" :‬איך האב דיר ליב סתם‬ ‫אזוי! טוה נישט גארנישט היינט‪ ,‬ווייל איך האב 'דיר אליינס' ליב!"‪ .‬אין‬ ‫אנדערע ווערטער‪" :‬שמיני עצרת דארף איך גארנישט 'פון' דיר‪ ,‬איך דארף‬ ‫נאר 'דיר' אליינס!"‪ .‬און פון דעם דארפן מיר מיטנעמען אויף א גאנץ‬ ‫יאר‪ ,‬אז אלע מצוות וואס מיר וועלן טון א גאנץ יאר‪ ,‬וועט נישט זיין‬ ‫די 'סיבה' אויף דער אהבה פונעם אויבערשטן צו אונז‪ ,‬נאר דאס וועט‬ ‫זיין די וועג וויאזוי 'מיר' וועלן ווערן מקושר צו 'אים'! וויאזוי מיר וועלן‬ ‫וויסן אז ער האט אונז טאקע באמת ליב!‬ ‫שמע"צ איז מגלה אז מיר‬ ‫געזעגענען זיך נישט‬ ‫מיט דעם קומט מען צוריק צו פארענטפערן די קושיא וואס מען‬ ‫האט פריער געפרעגט (סוף פרק א')‪ ,‬אויב איז 'קשה עלי פרידתכם'‪ ,‬וואס‬ ‫האט מען אויפגעטון מיטן צולייגן נאך א טאג צום יום טוב? דאס‬ ‫געזעגענען נאכדעם‪ ,‬וועט דאך ווערן נאך‬ ‫שווערער? אבער נאך די הקדמות פארשטייט‬ ‫מען שוין דעם עמקות דערפון‪ .‬ווייל די‬ ‫שמיני עצרת‬ ‫שוועריקייט פון 'געזעגענען' איז נאר‪ ,‬אויב דער‬ ‫ווערט נתגלה‪ ,‬אז‬ ‫גאנצער 'קשר' בויעט זיך נאר אויף 'מעשים'‪,‬‬ ‫מען דארף נישט‬ ‫האבן קיין שום‬ ‫ווייל דעמאלט שפירט זיך טאקע אזא געפיל‪:‬‬ ‫זאך צו מאכן דעם‬ ‫"וואס וועט דא זיין?! אינמיטן יאר וועט עס‬ ‫קשר‪ ,‬און אויב‬ ‫ווערט נעבעך מקוים די בחינה פון 'ושבו בנים‬ ‫אזוי‪ ,‬געזעגנט מען‬ ‫זיך נישט!‬ ‫לגבולם'‪ ,‬דעמאלט איז דאך נישטא קיין 'שופר'‪,‬‬ ‫קיין ד' מינים‪ ,‬קיין 'סוכה'‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי וועלן מיר‬ ‫האבן א שייכות און קשר מיטן אויבערשטן?!"‪.‬‬ ‫אבער שמיני עצרת ווערט נתגלה‪ ,‬אז מען דארף נישט האבן קיין שום זאך‬ ‫צו מאכן דעם קשר‪ ,‬און אויב אזוי‪ ,‬געזעגנט מען זיך נישט! און דאס איז‪,‬‬ ‫ומ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫וויבאלד אונזער קשר איז נישט געבויעט אויף גארנישט פונדרויסן! עס‬ ‫איז נישטא עפעס א געוויסע זאך‪ ,‬וואס 'דאס' מאכט דעם קשר! נאר‬ ‫מיר זענען מקושר מצד עצמו! מצד דעם אמת'ן מציאות‪ ,‬זענען מיר‬ ‫בעצם 'איינס' מיטן אויבערשטן! ממילא אויב אזוי‪ ,‬איז שוין נישטא‬ ‫קיין שוועריקייט פון 'קשה עלי פרידתכם'‪ ,‬ווייל אפילו ווען מיר וועלן‬ ‫נישט האבן עפעס וואס זאל מחזק זיין דעם קשר – וועלן מיר נאכאלץ‬ ‫בלייבן מקושר מיט א נאנטקייט א גאנץ יאר! ווייל יעצט באקן מיר זיך‬ ‫אריין די ידיעה‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט אונז אלעמאל ליב און ער‬ ‫איז שטענדיג מיט אונז‪.‬‬ ‫קשה עלי פרידתכם – דאס וואס‬ ‫עטץ מיינט אז איך שייד זיך פון‬ ‫אייך‬ ‫מיט דעם פארשטייט דעם לשון וואס חז"ל זאגן בדיוק‪ ,‬אז דער‬ ‫אויבערשטער זאגט‪" :‬קשה עלי פרידתכם"‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואלט געדארפט‬ ‫שטיין 'קשה עלי הפרידה מכם'? נאר‪ :‬מצד דעם רבונו של עולם איז‬ ‫קיינמאל נישטא קיין 'פרידה'‪ ,‬עס איז נאר שווער פארן אויבערשטן‬ ‫כביכול 'פרידתכם'‪ ,‬דאס וואס אונז מיינען אז עס איז יא פארהאן אזא‬ ‫מושג ווי 'פרידה'‪ .‬אבער נאך שמיני עצרת איז‬ ‫שוין נישטא דער חשש‪ ,‬ווייל דעמאלט נעמט‬ ‫מצד דעם רבונו‬ ‫זיך אריין אין הארץ די קלארע ידיעה אויף א‬ ‫של עולם איז‬ ‫גאנץ יאר‪ ,‬אז דער אויבערשטער איז אלעמאל‬ ‫קיינמאל נישטא‬ ‫נאנט צו אונז‪.‬‬ ‫קיין 'פרידה'‪ ,‬עס‬ ‫איז נאר שווער‬ ‫פארן אויבערשטן‬ ‫·‬ ‫כביכול 'פרידתכם'‪,‬‬ ‫פון דעם דאזיגן קלארקייט אינעם מהות‬ ‫דאס וואס אונז‬ ‫פון שמיני עצרת – גייט דער בעל התניא אריין‬ ‫מיינען אז עס איז‬ ‫יא פארהאן אזא‬ ‫אין נאך א נקודה‪ .‬און מיט דעם פארענטפערט‬ ‫מושג ווי 'פרידה'‪.‬‬ ‫ער‪ ,‬פארוואס איז שמיני עצרת בלויז איין טאג‪,‬‬ ‫און נישט זיבן טעג‪ ,‬אזויווי אלע אנדערע ימים‬ ‫טובים?!‬ ‫זמ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫די 'חילוקי המדרגות' איז בלויז‬ ‫אין דער וועלט פון 'מעשים'‬ ‫זאגט דער הייליגער בעל התניא‪ :‬ווען מען קוקט ָָאן דעם כלל ישראל‬ ‫מצד זייער 'מעשים' וואס זיי טוען – איז פארהאן זייער אסאך חילוקים‬ ‫און מדרגות צווישן אידן‪ ,‬פארהאן צדיקים‪ ,‬גאונים‪ ,‬תלמידי חכמים‪,‬‬ ‫לומדי תורה‪ ,‬בעלי חסד‪ ,‬עסקנים‪ ,‬ערליכע בעלי בתים‪ ,‬פשוט'ע אידן‬ ‫און אזוי ווייטער‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬ביי יעדן מענטש אליינס איז פארהאן‬ ‫חילוקים צווישן די טעג און יארן‪ ,‬געוויסע טעג איז ער מער דערהויבן‪,‬‬ ‫און געוויסע טעג ווייניגער‪ ,‬געוויסע טעג טוט ער מער אין 'תורה'‪,‬‬ ‫אנדערע טעג – מער אין 'תפלה'‪ ,‬אמאל איז ער מער פארנומען מיט‬ ‫'חסד' און אמאל מיט 'מדות טובות'‪.‬‬ ‫אין דער וועלט פון אהבת ה' לישראל‬ ‫– איז נישטא קיין חילוקים‬ ‫דאס אלעס איז בלויז נוגע כלפי דעם חלק וואס דער איד איז זיך‬ ‫מקשר צום אויבערשטן‪ ,‬וואס דארט איז דא מדריגות און חילוקים‪.‬‬ ‫אבער ווען מען קוקט ָָאןכלל ישראל מצד דעם‬ ‫קשר וואס דער אויבערשטער איז זיך מקשר צו‬ ‫זיי‪ ,‬מצד די אהבה וואס דער אויבערשטער האט‬ ‫די אהבה פונעם‬ ‫זיי ליב – דארט איז נישטא קיין שום חילוקים און‬ ‫אויבערשטן צו‬ ‫מדריגות צווישן איין איד און דעם אנדערן איד!‬ ‫יעדן איד בפרטיות‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער האט ליב דעם שוואכ'סטן איד‬ ‫איז אלעמאל די‬ ‫זעלבע! די אהבה‬ ‫פונקט ווי דעם גרעסטן צדיק! און די סיבה דערצו‬ ‫טוישט זיך נישט‬ ‫איז‪ ,‬ווייל די ליבשאפט וואס דער אויבערשטער‬ ‫לויט זיינע מצבים‬ ‫האט צו אידישע קינדער איז צום 'עצם איד'‬ ‫און מדריגות‪,‬‬ ‫זיינע עליות און‬ ‫(נישט מצד זיינע לבושים און תכשיטי מצוה)‪ ,‬און מצד‬ ‫ירידות‪ ,‬ווייל דער‬ ‫'עצם' זענען אלע גלייך! (פונקט ווי איינער וועלכער‬ ‫אויבערשטער האט‬ ‫האט ליב גאלד‪ ,‬וועט נישט זיין קיין חילוק ווי שיין דער‬ ‫ליב 'אים' – נישט‬ ‫זיין 'ארום'!‬ ‫גאלד איז אויסגעשניצט און וועלכער סארט כלי מען האט‬ ‫געמאכט פונעם גאלד‪ ,‬ווייל דאס איז אלעס בלויז מצד די‬ ‫חמ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫'צורה'‪ ,‬אבער מצד דעם 'חומר' און 'עצם' איז אלעס די זעלבע‪ ,‬אלעס איז גאלד)‪ .‬מצד‬ ‫'עצם איד'‪ ,‬איז נישטא קיין חילוק צווישן איין איד און דעם אנדערן‬ ‫איד‪ ,‬און אויב אזוי‪ ,‬איז אויך נישטא קיין חילוק אין דער אהבה פונעם‬ ‫אויבערשטן צום איד)אכ( ! דער אויבערשטער האט ליב אלע אידישע‬ ‫קינדער מיטן זעלבן מאס אהבה)בכ( ! און די זעלבע זאך בפרטיות –די‬ ‫אהבה פונעם אויבערשטן צו יעדן איד בפרטיות‪ ,‬איז אלעמאל די זעלבע!‬ ‫די אהבה טוישט זיך נישט לויט זיינע מצבים און מדריגות‪ ,‬זיינע עליות‬ ‫און ירידות‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער האט ליב 'אים' – נישט זיין 'ארום'!‬ ‫אודאי‪ ,‬האט דער רבונו של עולם מער 'נחת רוח' פון איינעם וואס איז‬ ‫מרבה בתורה ומצוות‪ ,‬אבער די 'אהבה' איז גלייך צו אלעמען די זעלבע‪.‬‬ ‫אלע ימים טובים זענען 'זיבן' –‬ ‫קעגן די זיבן מדות‬ ‫אלע ימים טובים קומען אויסדרוקן דער קשר וואס דער איד‬ ‫אכ‪" .‬וזה שכתוב (מלאכי א' ב') אהבתי אתכם אמר ה'‪ ,‬כי אהבה שאהבתי אתכם טמונה‬ ‫היא בתורה‪ ,‬שהיא אמרותי‪ ,‬ובשמחת תורה נתגלה אהבה הזאת מבלי לבוש‬ ‫התורה‪ ,‬לכן השמחה הזאת היא למעלה מן התורה‪ ,‬אפי' להמוני עם שאינם‬ ‫עוסקים בתורה כלל‪ ,‬כי אהבה הזאת היא למעלה מהתורה‪ ,‬וזהו הקפות שמקיפין‬ ‫בש"ע עם התורה‪ ,‬להורות כי בזמן הזה אינו בלבוש התורה רק מקיף להם"‪.‬‬ ‫(מאמרי אדמו"ר הזקן תהלים כ"ט דף ר"ג)‪.‬‬ ‫בכ‪ .‬א נקודה צום באמערקן‪ :‬שמחת תורה ליינט מען די לעצטע ּּפ ָָאר פסוקים פון‬ ‫דער תורה‪ ,‬וואס געווענליך ווערט עס געשריבן דורך אלע סארט אידן וועלכע‬ ‫קומען צו 'כתיבת האותיות'‪ ,‬און נישט דורך א ספעציעלן חשוב'ן סופר‪ ,‬און דוקא‬ ‫די דאזיגע פסוקים ליינט מען שמחת תורה – דער טאג ווען מען דרוקט אויס‬ ‫אונזער שעצונג און שמחה מיט תורה‪ .‬ווייל אט דאס איז דער נקודה פון דעם‬ ‫טאג‪ ,‬אז מען ווייזט ארויס‪ ,‬אז יעדער איד כמו שהוא – האט א שייכות מיט די‬ ‫תורה און מיט אידישקייט‪.‬‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬עס איז איינגעפירט‪ ,‬אז די דאזיגע לעצטע פאר פסוקים פון‬ ‫דער תורה – שרייבט דער סופר בלויז דער דרויסנדיגער פארעם פונעם אות‪,‬‬ ‫טמ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫קניפט ָָאן מיטן אויבערשטן מצד זיינע 'מעשים'‪ ,‬וואס דורך זיינע‬ ‫מצוות און מעשים טובים דרוקט ער אויס זיין ליבשאפט און קשר צום‬ ‫אויבערשטן‪ .‬און דערפאר באשטייט עס פון זיבן טעג – קעגן די זיבן‬ ‫'מדות'‪ .‬ווייל אויב איז דער קשר געוואנדן לויט זיין התנהגות– האט‬ ‫עס שוין פארשידענע הבחנות און דרגות‪ ,‬ווען דער איד טוט אין 'מדת‬ ‫החסד' – שפירט ער דעם קשר אויף דעם אופן‪ ,‬און ווען ער טוט אין‬ ‫'מדת הגבורה' – שפירט ער עס אויף אן אנדערן אופן‪.‬‬ ‫גאנץ סוכות איז פארהאן פיר‬ ‫סארט אידן – ד' מינים שבלולב‬ ‫נאך א בחינה אין דעם ענין – שטייט אין ייטב לב (ייט"פ אות ז')‪,‬‬ ‫אז אינעם כלליות פון כלל ישראל איז פארהאן אסאך חילוקים‪ ,‬וואס‬ ‫אויף דעם ווייזן די ד' מינים פון די זיבן טעג סוכות; ווי עס שטייט אין‬ ‫אלע ספרים‪ ,‬אז די חילוקים צווישן דעם 'לולב'‪' ,‬אתרוג'‪' ,‬הדסים' און‬ ‫'ערבה'‪ ,‬ווייזט אויף צדיקים‪ ,‬בינונים‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ ,‬און אויף נאך‬ ‫פארשידענע רמזים און חילוקי מדרגות וואס איז דא צווישן אידישע‬ ‫קינדער‪ ,‬ווייל מצד דעם סארט קשר – איז יעדער איד אנדערש‪ ,‬און‬ ‫יעדע תקופה איז אנדערש‪,‬און קיין איין טאג איז נישט דומה צום‬ ‫צווייטן טאג‪.‬‬ ‫שמע"צ איז בלויז איין טאג און‬ ‫עס איז נישטא קיין ד' מינים –‬ ‫אלע זענען גלייך‬ ‫ווידעראום‪ ,‬שמיני עצרת קומט אויסדרוקן דעם קשר מצד דעם‬ ‫און די אלע אידן פון 'כלל ישראל' קומען און פילן אריין טינט אינעווייניג אינעם‬ ‫אות‪ .‬דאס ווייזט‪ ,‬אז דאס וואס יעדער איד האט אן אות אין דער תורה – איז‬ ‫דער עיקר דער 'פנימיות' פונעם אות‪ ,‬ווייל דאס ווייזט אויפן 'פנימיות' פונעם‬ ‫איד‪ ,‬דער 'עצם נשמה'‪ ,‬וואס דאס איז זיין עיקר קדושה‪.‬‬ ‫נ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אויבערשטן – צו אונז‪ ,‬וואס דער אויבערשטער האט ליב דעם 'עצם‬ ‫איד'‪ ,‬און דארט איז נישטא קיין זיבן מדות – נאר איין מדה! דארט איז‬ ‫דא א גלאטע קשר און אהבה צום 'עצם איד'! אין דער אהבה ווערט‬ ‫נישט קיין שינוי צי דער איד טוט אין 'חסד' און 'גבורה'‪ ,‬צי דער איד‬ ‫אין אן 'עליה' אדער אין א 'ירידה'‪ ,‬און דערפאר איז שמיני עצרת בלויז‬ ‫איין טאג! עס איז א סוד פון 'אחד' – 'פר אחד איל אחד'‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫איין איינציגע נקודה – וועלכע כאפט נישט קיין שום השתנות! אזוי‬ ‫אויך‪ ,‬אין דער אהבה איז נישטא קיין חילוק צווישן דעם 'לולב' ביזן‬ ‫'ערבה'‪ ,‬אלעס איז די זעלבע! און דערפאר דארף מען שוין נישט קיין‬ ‫ד' מינים‪ ,‬ווייל גאנץ כלל ישראל איז אויף די זעלבע דרגא!‬ ‫שמע"צ איז נישטא קיין‬ ‫'אויבנָאן' – מעלה ומטה שוין‬ ‫ָ‬ ‫ווען מען קומט אריין אין א בית המדרש‬ ‫שמיני עצרת און שמחת תורה‪ ,‬זעט מען צוויי‬ ‫א גאנץ יאר איז‬ ‫גרויסע שינוים פון א גאנץ יאר – וואס דאס‬ ‫'אויבנָאן'‬ ‫ָ‬ ‫דא אן‬ ‫שטרייכט אונטער דעם דאזיגן חילוק וועלכע‬ ‫און אן 'אונטן'‪,‬‬ ‫הערשט היינט; ווי דער בעל התניא האט דא‬ ‫אבער שמיני‬ ‫עצרת נעמט מען‬ ‫געזאגט‪ .‬ערשטנס‪ :‬א גאנץ יאר איז דא אן‬ ‫ארויס אלע טישן‬ ‫'אויבנָאן' און אן 'אונטן'‪ ,‬עס איז פארהאן א 'מזרח'‬ ‫ָ‬ ‫און בענק‪ ,‬עס איז‬ ‫וואנט – וואו די חשוב'ע אידן זיצן‪ ,‬און עס איז‬ ‫נישטא קיין 'מזרח'‬ ‫און נישט קיין‬ ‫פארהאן א 'מערב' וואנט – וואו די פשוט'ע אידן‬ ‫'מערב'! א גאנצן‬ ‫זיצן‪ ,‬און צווישן איז פארהאן א גאנצן סדר פון‬ ‫טאג טאנצט מען‬ ‫מדריגות‪ .‬אבער שמיני עצרת נעמט מען ארויס‬ ‫אין רינדעכיגע‬ ‫'עיגולים' – וואו‬ ‫אלע טישן און בענק‪ ,‬עס איז נישטא קיין 'מזרח'‬ ‫עס איז נישטא‬ ‫און נישט קיין 'מערב'! א גאנצן טאג טאנצט מען‬ ‫קיין אנהייב און‬ ‫אין רינדעכיגע 'עיגולים' – וואו עס איז נישטא‬ ‫קיין סוף‪ ,‬נישטא‬ ‫קיין אויבן און קיין‬ ‫קיין אנהייב און קיין סוף‪ ,‬נישטא קיין אויבן און‬ ‫אונטן‪.‬‬ ‫קיין אונטן‪ .‬דאס סימבאליזירט אזוי שטארק די‬ ‫אנ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫דאזיגע נקודה)גכ( ‪ :‬אין דעם טאג קוקט מען נישט אויף וויפיל דו קענסט‬ ‫און וויפיל דו טוסט‪ ,‬נאר בלויז אויף דעם 'עצם איד'! און מצד דעם 'עצם‬ ‫איד' זענען אלע אידן גלייך! קיינער איז נישט חשוב'ער פונעם צווייטן!‬ ‫אויך דער 'קטן' איז 'עולה לתורה'‬ ‫– ער איז אויך אן 'עצם איד'‬ ‫אזוי זעט מען אויך‪ ,‬ביים 'עולה לתורה' זיין‪ ,‬איז נישטא דער 'סדר'‬ ‫לויטן חשיבות ווי א גאנץ יאר‪ ,‬יעדער איז עולה – נישט בלויז 'שבעה‬ ‫קרואים'! און אפילו 'קטנים' זענען היינט עולה לתורה‪ ,‬ווייל דער 'קטן'‬ ‫איז פונקט אזוי 'עצם איד' – ווי דער 'גדול'!‬ ‫דער צוקלאפטער הושענא – איז‬ ‫העכערן ארון הקודש‬ ‫צווייטנס‪ ,‬אין יעדן בית המדרש וואו מען וועט אריינקומען שמיני‬ ‫עצרת און שמחת תורה‪ ,‬וועט מען זען ווי עס ליגן העכערן 'ארון הקודש'‬ ‫אויסגעקלאפטע הושענות‪ .‬און דאס בילד שטייט אונז פאר די אויגן‬ ‫דורכאויס דעם גאנצן טאג פון שמיני עצרת און שמחת תורה‪ .‬דאס שרייט‬ ‫אויך ארויס דעם דאזיגן 'נקודה הפנימית' פון שמיני עצרת‪ .‬ווייל די‬ ‫'ערבה' ווייזט דאך אויפן נידריגסטן סארט איד‪ ,‬וואס עס 'אין לו טעם‬ ‫ולא ריח'‪ .‬ווער רעדט נאך‪ ,‬אויב איז די 'ערבה' שוין געווארן‬ ‫אויסגעקלאפט ‪ -‬איז ער שוין גאר נידריג! נישטא קיין נידריגערס פון‬ ‫אים; ווי מען זעט אינעם 'לשון בני אדם'‪ ,‬אז ווען מען וויל זאגן אויף‬ ‫איינעם‪ ,‬אז ער איז גארנישט ווערד –נוצט מען דעם אויסשפראך‪" :‬ער‬ ‫גכ‪" .‬לכך מתחילין בו להקיף בתורה‪ ,‬כי בדברי תורה לא שייך נמי שום התנשאות‬ ‫מאחד על חבירו‪ ,‬כי בכל נפש מישראל נמצא נקודה מדברי תורה וכו'‪ ,‬נמצא‬ ‫שאין בדברי תורה שום התנשאות ויתרון מאחד על הבירו‪ ,‬ועל זה רומזין‬ ‫ההקפות שאנו מקיפין עם התורה בליל שמיני עצרת‪ ,‬להורות שכולן בשוה‪( .‬סוד‬ ‫ישרים אות ט"ו דף כ"ב ע"ב)‪.‬‬ ‫בנ‬ ‫ע"שובר םוצ טייקטנאנ ןופ אגרד עטסערג יד – 'םילש אדוחי' ןופ גאט א‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫איז אן אויסגעקלאפטע הושענא‪ ."...‬אבער ווען עס קומט שמחת תורה‪,‬‬ ‫נעמט מען דעם אויסגעקלאפטע הושענא‪ ,‬אט‬ ‫דעם קלאמפערשטן 'גארנישט'‪ ,‬מען הייבט אים‬ ‫ווען עס קומט‬ ‫אויף פון דער ערד‪ ,‬פון דער נידריגסטער פלאץ‪,‬‬ ‫שמחת תורה‪,‬‬ ‫און מען לייגט אים גאר העכערן 'ארון הקודש'!‬ ‫נעמט מען דעם‬ ‫אויסגעקלאפטע‬ ‫דאס ווייזט‪ ,‬אז דער 'עצם איד' – אפילו דער‬ ‫הושענא‪ ,‬און מען‬ ‫נידריגסטער וואס איז נאר פארהאן – איז נאך‬ ‫לייגט אים גאר‬ ‫העכער פון דער ספר תורה! ווייל דער 'עצם‬ ‫העכערן 'ארון‬ ‫הקודש'! דער 'עצם‬ ‫איד' איז א 'חלק אלוק ממעל'‪ ,‬וואס דאס איז די‬ ‫איד' – אפילו דער‬ ‫העכסטע זאך אויף דער וועלט! היינט איז א טאג‬ ‫נידריגסטער וואס‬ ‫וואס עס ווערט נתגלה די ליבשאפט פונעם‬ ‫איז נאר פארהאן –‬ ‫איז נאך העכער פון‬ ‫אויבערשטן צו אט דעם 'אויסגעקלאפטן הושענא'‬ ‫דער ספר תורה!‬ ‫– פונקט ווי צום גרויסן צדיק‪.‬‬ ‫·‬ ‫אלע ימים טובים און גאנץ תומ"צ‬ ‫צילט אריינצוברענגען אינעם איד‬ ‫דעם קרבת ה' פון שמע"צ‬ ‫נאך די אלע הקדמות‪ ,‬פארשטייען מיר אביסל די מורא'דיגע‬ ‫ווערטער וואס שטייט אין תיקוני זוהר (תיקון י"ג)‪" :‬כל חגין מתחגגין‬ ‫בה"–'שמיני עצרת' איז דער יום טוב פון אלע ימים טובים‪ ,‬און אזוי‬ ‫ברענגט אויך דער הייליגער חתם סופר (דרשות חת"ס ח"א דף מ"ז) פונעם‬ ‫רמ"ע מפאנו)דכ( ‪ ,‬אז שמיני עצרת איז די 'נקודה הפנימית' פונעם גאנצן‬ ‫יאר‪ ,‬וואס אלע ימים טובים דרייען זיך 'סובב סובב' ארום דעם דאזיגן‬ ‫דכ‪ .‬בספר עשרה מאמרות (מאמר חיקור דין חלק ב פרק כס) וז"ל שמעו חכמים מלי‪ ,‬אין‬ ‫שמיני עצרת נקרא חג בכל התורה כולה ולא בדברי קבלה‪ ,‬וזה מעלתו 'שכולם‬ ‫חוגגים וסובבים על נקודת המרכז שהוא מקומו'‪ ,‬והרמז בו על השלמתם והשגת‬ ‫תכליתם של כל יעודי התורה והנביאים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת לעיני‬ ‫כל ישראל‪ ,‬ובו בילע המות לנצח נצחים‪ ,‬וכאן סייג לחכמה שתיקה"‪.‬‬ ‫גנ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ב קרפ‬ ‫טאג)הכ( ‪ .‬און ער זאגט דארטן‪ ,‬אז שמיני עצרת איז נאך א העכערע‬ ‫דרגה פון יום הקדוש‪ .‬ווייל דער תכלית פונעם גאנצן יאר און פון 'אלע'‬ ‫ימים טובים – וואס מען איז עוסק אין 'מצות מעשיות' – איז‪ ,‬אז מען‬ ‫זאל אנקומען צו אט דעם 'יחודא שלים'‪ ,‬צו דערהערן און דערשפירן‬ ‫אט דעם געוואלדיגן נאנטקייט און קירבה פונעם רבונו של עולם צו‬ ‫'עצם' נשמתינו‪.‬‬ ‫הכ‪' .‬שלוש פעמים בשנה' בגימטריא 'ביום השמיני עצרת'‪ ,‬לרמז דשמ"ע כולל כל‬ ‫השלש רגלים‪( .‬היכל הברכה)‪.‬‬ ‫דנ‬ ‫פרק ג‬ ‫בבקשה מכם‪:‬‬ ‫וואס בעט דער אויבערשטער פון אונזער‬ ‫זייט אין שמיני עצרת?‬ ‫דער ערשטער חלק‪ :‬וואס מיינט‬ ‫שמיני עצרת פאר אונז‬ ‫ביז אהער האט מען גערעדט פונעם 'מהות' פון שמיני עצרת‪ ,‬אז‬ ‫דאס איז נישט קיין 'זכר' אויפן 'עבר'‪ ,‬נאר דאס איז א זאך וואס געשעט‬ ‫יעצט פונדאסניי‪ .‬און אז די נקודה פון שמיני עצרת איז 'יחוד השלם'‪,‬‬ ‫וואס דער אויבערשטער גיבט אונז צו שפירן זיין אהבה און נאנטקייט‬ ‫צו אונזער 'עצם איד'‪ .‬דאס איז דער חלק וואס דער אויבערשטער גיבט‬ ‫פאר אונז‪.‬‬ ‫דער צווייטער חלק‪ :‬וואס‬ ‫ערווארט שמיני עצרת פון אונז‬ ‫דארף מען אבער פארשטיין‪ :‬וואס איז אונזער עבודה אין דעם‬ ‫דאזיגן טאג?! מיר האבן פארשטאנען דעם חלק וועלכע 'געשעט' אין‬ ‫דעם דאזיגן 'עצומו של יום'‪ ,‬וואס עס קומט אראפ אן 'אור האהבה'‬ ‫–ָאן דעם וואס מיר זאלן עפעס טון דערצו‪ .‬אבער למעשה‪,‬‬ ‫פון אויבן ָ‬ ‫מיר לעבן דאך אין א וועלט פון 'עבודה' און 'בחירה'‪ ,‬וואס יעדע זאך‬ ‫אין אידישקייט פאדערט אלעמאל עפעס אן עבודה פון אונזער זייט‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬וואספארא סארט עבודה דארפן מיר טון אין דעם טאג פון שמיני‬ ‫עצרת?!‬ ‫הנ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫וויאזוי איז מען מהדר שמיני‬ ‫עצרת?‬ ‫בפרט‪ ,‬אז חסיד'ישע אידן זענען אלעמאל מהדר אויף 'הידור מצוה'‪,‬‬ ‫ביי יעדן יום טוב – זענען זיי מהדר אויף די 'חומרות' און 'הידורים'‬ ‫פון דעם יום טוב‪ :‬פסח–איז מען מחמיר אויף די חומרות פון 'כשרות‬ ‫המצות'‪ ,‬סוכות– איז מען מחמיר אויף מהודר'דיגע ד' מינים‪ ,‬וכדומה ביי‬ ‫יעדן יום טוב‪ .‬און בפרט כלפי שמיני עצרת‪ ,‬וואס רביה"ק מ'סאטמאר‬ ‫זי"ע האט אמאל געזאגט (דברי יואל ‪ -‬הקפות)‪ ,‬אז לויטן רמב"ן (פ' אמור)‬ ‫וועלכער זאגט‪ ,‬אז שמיני עצרת דארף מען‬ ‫נישט קיין אתרוג "כי הוא עצמו הדר"‪ ,‬קומט‬ ‫אויס‪ ,‬אז פונקט ווי מען איז מהדר סוכות אז‬ ‫דער אתרוג זאל זיין 'נקי מכל'‪ ,‬אזוי אויך דארף‬ ‫טאמער וויל‬ ‫איינער האבן‬ ‫מען מהדר זיין שמיני עצרת‪ ,‬אז 'אונז' זאלן‬ ‫א פרומע און‬ ‫זיין ריין‪ .‬איז לכאורה‪ ,‬טאמער וויל איינער האבן‬ ‫מהודר'דיגע 'שמיני‬ ‫א פרומע און מהודר'דיגע 'שמיני עצרת'‪ ,‬וואס‬ ‫עצרת'‪ ,‬וואס זאל‬ ‫ער טון דערצו?‬ ‫זאל ער טון דערצו? וואס זענען די 'חומרות' און‬ ‫וואס זענען די‬ ‫'הידורים' פון שמיני עצרת?!‬ ‫'חומרות' און‬ ‫'הידורים' פון‬ ‫די תשובה דערויף איז צוטיילט אויף צוויי‬ ‫שמיני עצרת?!‬ ‫חלקים‪ ,‬עס איז פארהאן איין חלק פון 'סור‬ ‫מרע'‪ ,‬און דערנאך א חלק פון 'עשה טוב'‪ .‬מען‬ ‫וועט קודם אנהייבן מיטן 'עשה טוב' און נאכדעם (פרק ד') איבער דעם‬ ‫חלק פון 'סור מרע'‪.‬‬ ‫ההשפעה לפי הדביקות‬ ‫עס איז דא דריי נקודות אויף למעשה – וואס ווערט געברענגט אין‬ ‫די ספרים הק' איבער דער עבודה פון א איד אין די דאזיגע טעג‪.‬‬ ‫ערשטנס‪ :‬דער כלל ביי יעדן יום טוב איז‪ ,‬לויט דעם 'דבקות' וואס‬ ‫מען האט אין דער 'נקודה' פונעם יום טוב– אזויפיל איז מען זוכה‬ ‫ונ‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ממשיך צו זיין דעם אור פון דעם יום טוב‪ .‬ממילא‪ ,‬איז די פשוט'ע‬ ‫אויפגאבע וואס ליגט אויף א איד שמיני עצרת‪ ,‬צו גלייבן 'באמונה' אין‬ ‫די אלע ווערטער וואס דער אויבערשטער זאגט אונז – דורך חכמינו ז"ל‪.‬‬ ‫און בפרט ביי 'תפילת גשם' – וואס דעמאלט איז דער שפיץ פונעם יום‬ ‫טוב און דעמאלט טוט זיך אפ דער עיקר 'יחוד' – דארף מען ווי מער‬ ‫טראכטן און זיך מעמיק זיין אין דעם ענין פונעם יום טוב‪.‬‬ ‫שמיני עצרת פאדערט פון אונז א‬ ‫שטארקע אמונה אין דער אהבה‬ ‫אויף למעשה‪ :‬דער הייליגער 'אמרי נועם' (שמ"ע אות י"ח) זאגט‪ ,‬אז‬ ‫די סעודות פון שמיני עצרת איז א 'סעודת החתונה' צווישן קוב"ה און‬ ‫כנסת ישראל‪ .‬און ער זאגט דארט‪ ,‬אז פונקט ווי ביי א חתונה דארף‬ ‫מען משמח זיין דעם חתן; ווי די גמרא זאגט‪" :‬כל הנהנה מסעודת‬ ‫חתן ואינו משמחו עובר בחמשה קולות"– אזוי אויך‪ ,‬ביי דער סעודה‬ ‫פון שמיני עצרת‪ ,‬דארף מען משמח זיין דעם 'חתן העליון'‪ ,‬דעם רבונו‬ ‫של עולם כביכול‪ .‬דער אופן וויאזוי מען איז אים משמח איז‪ ,‬דורכדעם‬ ‫וואס א איד גלייבט באמונה שלימה אז דער אויבערשטער האט ליב‬ ‫דעם 'עצם איד'‪ ,‬און ער וויל האבן אים אליינס – כמו שהוא! און דאס‬ ‫איז די עבודה פון שמיני עצרת‪ ,‬אז א איד זאל גלייבן‪ ,‬אז אט יעצט טוט‬ ‫זיך אפ דער 'רצוני שאהנה מכם'‪ ,‬אט יעצט האט דער אויבערשטער הנאה‬ ‫פון מיר! אט יעצט קומט פאר דער 'אני ואתה נשמח ביחד'! און ווי מער‬ ‫א איד גלייבט דערין און טראכט דערפון – אלץ מער מהודר'דיג איז זיין‬ ‫שמיני עצרת‪ .‬א חסיד'ישער איד וועלכער וויל 'מחמיר' זיין אין שמיני‬ ‫עצרת‪ ,‬זאל ממש נישט מסיח דעת זיין פון דער אהבה! וואו ער גייט‬ ‫און וואו ער שטייט – זאל אים ליגן פאר די אויגן די דיבורי אהבה פון‬ ‫חכמינו ז"ל און דאס וואס חסיד'ישע ספרים זענען מגלה דערין; ווי‬ ‫אויבנדערמאנט‪ .‬סיי אין בית המדרש ביים דאווענען‪ ,‬סיי ביים טאנצן‬ ‫הקפות‪ ,‬סיי ווען ער איז אינדערהיים און זיצט ביי די סעודות יום טוב‬ ‫וכדומה‪ ,‬א גאנצן צייט זאל ער טראכטן דערפון‪ ,‬גלייבן דערין באמונה‬ ‫שלימה‪ ,‬זיך מתבונן זיין דערין און לעבן דערין‪.‬‬ ‫זנ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫דער טאטע ווערט אנטוישט‬ ‫טאמער דאס קינד זיצט נישט‬ ‫מיט אים‬ ‫עס ווערט געברענגט פון צדיקים לקרב אל השכל– צו מסביר זיין‬ ‫די עבודה פון א איד אום שמיני עצרת‪ :‬על דרך משל צו א קינד‬ ‫וועלכער האט חתונה געהאט און געוואוינט אין אן אנדערן לאנד פונעם‬ ‫טאטן‪ ,‬און עס זענען דורכגעגאנגען יארן לאנג וואס דער טאטע האט‬ ‫נישט געזען דעם קינד‪ .‬עס איז אנגעקומען א טאג וואס דער טאטע‬ ‫האט זיך זייער פארבענקט צו זיין קינד‪ ,‬האט דער טאטע געשריבן א‬ ‫בריוו צום קינד‪ ,‬אז ער מוז אים שוין זען‪ ,‬דעריבער וועט ער זיך‬ ‫ארויסלאזן אויפן וועג‪ ,‬און דעמאלט און דעמאלט וועט ער אנקומען צו‬ ‫אים אינדערהיים‪ .‬נו‪ ,‬דער זון האט זיך אודאי זייער געפריידט‪ ,‬און‬ ‫באלד האט ער אנגעהויבן מאכן געוואלדיגע הכנות צום טאטנ'ס באזוך‪,‬‬ ‫ער האט אויפגערוימט דעם גאנצן הויז‪ ,‬ער האט איבערגעקאלעכט די‬ ‫ווענט‪ ,‬פארראכטן אלע צובראכענע טירן און שענק‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬האט ער‬ ‫אויסגעוואשן זיינע בגדים און זיך אנגעטון שיינע און ריינע בגדים‪ ,‬א‬ ‫שיינעם הוט און רעקל‪ ,‬וכדומה‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬האט ער אנגעגרייט‬ ‫ספעציעלע פיינע מאכלים – וואס ער ווייסט אז דער טאטע גלייכט‬ ‫זייער‪ .‬ענדליך‪ ,‬נאך וואכן פון הכנות איז דער טאטע ענדליך אנגעקומען‪,‬‬ ‫דער פרייד און עקסטאז איז געווען אין לשער‪ .‬דער טאטע האט זיך‬ ‫אראפגעזעצט טרינקען א קאווע‪ ,‬און דער זון שטייט און איז אים‬ ‫משמש‪ ,‬ער ברענגט אים מילך און צוקער‪ ,‬דערנאך ברענגט ער אים‬ ‫מזונות‪ ,‬און אזוי לויפט ער אהין און אהער‪,‬ער ברענגט נאך און ברענגט‬ ‫נאך‪ ,‬אלעס מיט א געוואלדיגע געטריישאפט צו באדינען דעם טאטן‪.‬‬ ‫אּפ ָָאר שעה זאגט דער טאטע פארן זון‪" :‬קינד מיינס‪ ,‬איך‬ ‫עס גייט דורך ּ‬ ‫בין טאקע זייער נתפעל פון דיין געטריישאפט צו מיר‪ ,‬אבער נישט וועגן‬ ‫דעם בין איך געקומען! שוין יארן וואס איך בענק זיך צו 'דיר' –נישט צו‬ ‫דיין קאווע און מזונות‪ ,‬און נישט צו דיין געטריישאפט צו מיר‪ ,‬נאר צו‬ ‫דיר אליינס! איך בין געקומען פארברענגען מיט דיר! דו לויפסט אהער און‬ ‫אהין – אלעס פאר מיינעט וועגן – אבער‪ ,‬איך האב נישט 'דיר'! דו קענסט‬ ‫זיך אפשר אראפזעצן ּ‬ ‫אּפ ָָאר מינוט און פארברענגען צוזאמען?! פאר דעם‬ ‫חנ‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫בין איך געקומען אזא לאנגע וועג‪ ,‬פשוט צו זיצן צוזאמען און שמועסן‬ ‫מיט דיר! אויב דו ווילסט מיר זיין געטריי – לאז אפ אלעס‪ ,‬און קום‬ ‫זיץ רואיג נעבן מיר!"‪.‬‬ ‫טאמער דער איד זיצט נישט‬ ‫מיטן רבוש"ע – איז עס כביכול‬ ‫א צער למעלה‬ ‫דער ענין איז זעלבסט פארשטענדליך‪ :‬א‬ ‫גאנץ יאר זענען פארהאן 'מסכים המבדילים'‬ ‫פונקט ווי אין‬ ‫'הלכות יחוד' איז‬ ‫צווישן דעם איד מיטן אויבערשטן‪ ,‬און עס איז‬ ‫די הלכה‪ ,‬אז אויב‬ ‫נישטא קיין שלימות אין דער נאנטקייט צווישן‬ ‫איז דא דארט נאך‬ ‫זיי‪ .‬און כביכול דער אויבערשטער בענקט זיך‬ ‫איינער – הייסט‬ ‫עס שוין נישט קיין‬ ‫צום איד‪ ,‬ער בעט אים 'קום צוריק צו מיר'–‬ ‫'יחוד'‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫וואס דאס איז דער ענין פון דער 'תשובה' פון‬ ‫דא‪ ,‬שמיני עצרת‬ ‫חודש אלול און ימים הנוראים‪ .‬ענדליך קומט‬ ‫איז א טאג וואס‬ ‫עס קומט פאר‬ ‫ָָאן דער חודש תשרי‪ ,‬ווען דער מלך איז שוין‬ ‫דער יחוד צווישן‬ ‫דא‪ ,‬עס הערשט א געוואלדיגע נאנטקייט‬ ‫אידישע קינדער‬ ‫צווישן אידן מיטן אויבערשטן‪ .‬אבער דער איד‬ ‫מיטן אויבערשטן‪,‬‬ ‫און דעריבער טאר‬ ‫איז כסדר פארנומען צו באדינען דעם‬ ‫נישט דארט זיין‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬דא מיט א שופר‪ ,‬דא מיט תפלות‬ ‫נאך איינער‬ ‫ותענית‪ ,‬דא מיט סוכה און ד' מינים – וואס‬ ‫דאס איז אלץ זייער חשוב און טייער‪ ,‬און מען‬ ‫מוז דאס טאקע טון אלס א הכנה אויף שמיני‬ ‫עצרת‪ .‬אבער ווען עס קומט שמיני עצרת‪ ,‬זאגט‬ ‫דער אויבערשטער פארן איד‪" :‬זייער גוט אז דו רוהסט נישט איין‪ ,‬דו‬ ‫קומסט און גייסט‪ ,‬דו טוסט און מאכסט‪ ,‬דו ברענגסט קרבנות פאר די‬ ‫שבעים אומות‪ ,‬אלעס פיין און וואויל‪ ,‬אבער נישט פאר דעם בין איך‬ ‫געקומען צו דיר; ווי דער לשון המדרש (תנחומא פנחס טז)‪" :‬כך הקב"ה‬ ‫אמר לישראל‪ ,‬כל קרבנות שהקרבתם בשבעת ימי החג על אומות העולם‬ ‫הייתם מקריבים‪ ,‬אבל ביום השמיני 'נגלגל אני ואתם' במה שאתם מוצאין‬ ‫טנ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫בפר אחד ואיל אחד"–אפשר קענסטו זיצן אביסל און כביכול בויען דעם‬ ‫קשר מיט מיר?! אפשר קענען מיר הנאה האבן איינער פונעם אנדערן?!‬ ‫"רצוני שאהנה מכם"‪ ,‬איך דארף יעצט גארנישט 'פון' דיר! איך וויל פשוט‬ ‫זיין צוזאמען 'מיט' דיר!"‪.‬‬ ‫ולא אתערבין אחרנין‪:‬‬ ‫דער 'יחודא שלים' דארף‬ ‫שטימען מיט 'הלכות יחוד'‬ ‫דער עומק און‬ ‫תכלית פון געוויסע‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם לשון פון‬ ‫'יסורי הנפש' וואס‬ ‫א איד גייט דורך‬ ‫זוהר הק' (ח"א סד‪" :):‬ואחדי מלכא עם רחימוי‬ ‫אינמיטן יאר‪,‬‬ ‫בלחודוהי ולא אתערבין אחרנין בינייהו"‪" ,‬ומאן‬ ‫וואס אין געוויסע‬ ‫דיתיב ליה עם מלכא ונטל ליה בלחודיה"–דער‬ ‫צייטן שפירט‬ ‫ער אז קיינער‬ ‫מלך איז זיך 'מייחד' מיט זיין פריינט אליין‪,‬‬ ‫אויף דער וועלט‬ ‫און קיינער מישט זיך נישט אריין צווישן זיי‪.‬‬ ‫פארשטייט אים‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬פונקט ווי אין 'הלכות יחוד' איז‬ ‫נישט‪ ,‬ער שפירט‬ ‫אז ער איז איינער‬ ‫די הלכה‪ ,‬אז אויב איז דא דארט נאך איינער‬ ‫'אליין' אויף דער‬ ‫– הייסט עס שוין נישט קיין 'יחוד'‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫וועלט‪ ,‬און 'נאר'‬ ‫דא‪ ,‬שמיני עצרת איז א טאג וואס עס קומט‬ ‫דער אויבערשטער‬ ‫פארשטייט אים‪,‬‬ ‫פאר דער יחוד צווישן אידישע קינדער מיטן‬ ‫און ער ווענדט זיך‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און דעריבער טאר נישט דארט‬ ‫טאקע 'אינגאנצן'‬ ‫זיין נאך איינער‪ ,‬ווייל דאס וועט שטערן פארן‬ ‫נאר צום רבונו של‬ ‫עולם‬ ‫'יחוד')וכ( ‪.‬‬ ‫וכ‪ .‬בדרך אגב‪ :‬דאס איז אויך דער עומק און תכלית פון געוויסע 'יסורי הנפש' וואס‬ ‫א איד גייט דורך אינמיטן יאר‪ ,‬וואס אין געוויסע צייטן שפירט ער אז קיינער‬ ‫אויף דער וועלט פארשטייט אים נישט‪ ,‬ער שפירט אז ער איז איינער 'אליין' אויף‬ ‫דער וועלט‪ ,‬און 'נאר' דער אויבערשטער פארשטייט אים‪ ,‬און ער ווענדט זיך‬ ‫טאקע 'אינגאנצן' נאר צום רבונו של עולם‪ .‬דאס אויך א בחינה פון יחוד צווישן‬ ‫אויבערשטן–ָאן קיינעם אינדערמיט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דעם איד מיטן‬ ‫ס‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫די 'אמצעיים' און 'שדכנים'‬ ‫שטערן צום 'יחודא שלים'‬ ‫אבער לכאורה‪ ,‬וועמען מיינט מען דא לאפוקי?! ווער איז דער‬ ‫וועלכער קען זיך ווען אריינמישן אין דער קשר צווישן דעם אויבערשטן‬ ‫מיט אידישע קינדער?! נאר דאס מיינט מען די מצוות און מעשים‬ ‫טובים – וואס א גאנץ יאר זענען זיי די 'שדכנים' וועלכע ברענגן צוזאם‬ ‫אידן מיטן אויבערשטן‪ .‬אבער יעצט טאר מען זיי אויך נישט אריינמישן‬ ‫–ָאן קיין שדכנים! און דעריבער‪ ,‬טארן‬ ‫דא‪ ,‬ווייל יעצט איז עס א קשר ָ‬ ‫מיר נישט יעצט זיין פארנומען מיט קיין זייטיגע ענינים– וועלכע‬ ‫האבן נישט קיין דירעקטן שייכות צו דעם סארט עצם'דיגער קשר און‬ ‫אהבה צווישן אונז מיטן אויבערשטן‪ .‬און אט דאס איז דער עיקר 'חלק‬ ‫העבודה' וואס דער אויבערשטער בעט פון אונז‪ ,‬אז מיר זאלן לעבן מיט‬ ‫דער נקודה פונעם יום טוב! מיר זאלן לעבן אין א מצב פון נאנטקייט‬ ‫צום אויבערשטן! און ווי מער מען לעבט דערמיט – אלץ מער איז מען‬ ‫זוכה צום אור פונעם יום טוב‪.‬‬ ‫א גאנץ יאר איז דער שפראך 'גיין‬ ‫ווייטער'‬ ‫עס קען זיך אפשר הערן ווי גלייך די עבודה פון שמיני עצרת איז‬ ‫גאנץ א לייכטע עבודה‪ ,‬אבער באמת איז עס גארנישט אזוי גרינג!‬ ‫נישט אומזיסט דארף זיך דער אויבערשטער אזוי בעטן מיטן לשון‬ ‫'בבקשה מכם'‪ ,‬ווייל דאס הארץ וויל נישט אזוי שנעל מקבל זיין אז ער‬ ‫איז גוט אזויווי ער איז‪ ,‬און אז דער אויבערשטער האט אים ליב כמו שהוא‬ ‫–ָאן טון עפעס א גאנצן צייט‪ .‬דער מענטש איז אלעמאל צוגעוואוינט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫אז מען דארף א גאנצן צייט 'טון' און נישט שטיין ליידיג פאר א מינוט‪.‬‬ ‫און דעריבער‪ ,‬ווען עס קומט שמיני עצרת און מען זאגט אים 'אני‬ ‫ואתה נשמח ביחד'‪ ,‬פרעגט ער‪" :‬וואו קומט מען ָָאן דערמיט?! וואס‬ ‫איז מען זוכה דורכדעם?! צו וואס איז דאס מסוגל?!"‪.‬‬ ‫אס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫שמיני עצרת איז דער שפראך‬ ‫'בלייבן דא'‬ ‫אבער מען דארף פארשטיין‪ ,‬אז פונקט ווי ביי א גשמיות'דיגע‬ ‫נישואין‪ ,‬וואס קודם גרייט מען זיך א לאנגע צייט דערצו מיט אזויפיל‬ ‫הכנות פון 'טון' און 'ערלעדיגן'‪ ,‬און דערנאך ווען עס קומט שוין ענדליך‬ ‫די חתונה– איז נאכאלץ דא וואס צו 'טון'‪ ,‬יעצט גייט מען צו דער‬ ‫חופה‪ ,‬יעצט טאנצט מען און יעצט עסט מען וכדומה‪ .‬אבער איינמאל‬ ‫מען קומט ָָאן צום תכלית פון בויען א אידישע שטוב‪ ,‬איינמאל מען‬ ‫האט שוין געבויעט דעם קשר– איז שוין נישטא גארנישט צו 'טון'‪,‬‬ ‫אלעס איז שוין 'געטון'! אויף דעם האט מען געווארט און צו דעם ציל‬ ‫איז מען שוין ענדליך אנגעקומען! אזוי אויך‪ ,‬ווען מען קומט שוין ָָאן‬ ‫צום שמיני עצרת– דארף מען שוין גארנישט טון‪ ,‬דער ציל איז געווען דער‬ ‫'דא' און דער 'יעצט'!)זכ( ווייל דא שטעלט זיך אוועק די התחלה פון דער‬ ‫קשר און יחוד מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫זכ‪ .‬אין אר"י הק' שטייט‪ ,‬אז ווען נישט דער 'חטא עץ הדעת' וואלטן אלע תיקונים‬ ‫געווארן פארטיג אינעם ערשטן שבת פון בריאת העולם‪ ,‬אבער וויבאלד ער‬ ‫האט געזינדיגט – האט מען צוטיילט די אלע תיקונים אויף א סדר פון זעקס‬ ‫טויזנט יאר‪ ,‬און יעדעס יאר אין חודש תשרי – פון ראש השנה ביז שמיני עצרת‬ ‫– זענען מיר מתקן איין חלק פונעם תיקון‪.‬‬ ‫פארן חטא איז געווען דער פלאן‪ ,‬אז אדם הראשון זאל יעדן טאג לעבן‬ ‫מיטן 'הוה'‪ ,‬ווייל אויב איז נישטא וואס צו מתקן זיין – איז דער גאנצער‬ ‫'לעבדה ולשמרה' א שטיק תענוג פון עבודה! א דביקות מיטן אור פון 'יעצט'!‬ ‫אבער וויבאלד ער שלעפט זיך שוין ארום מיט אזא פעקל פונעם 'עבר' – איז‬ ‫געווארן א נייע מציאות‪ ,‬וואס דאס איז אויך א חלק פונעם 'עונש' און 'תיקון'‪,‬‬ ‫אז אנשטאט צו לעבן מיטן 'הוה' – איז ער פארנומען מיטן 'עבר'! ער מוז כסדר‬ ‫פאררעכטן דעם 'עבר'‪ .‬און אזוי אויך‪ ,‬איז ער שטענדיג פארנומען מיט דאגות‬ ‫אויפן 'עתיד' – צי ער וועט מצליח זיין אדער נישט‪ ,‬וואס דאס איז די קללה פון‬ ‫'בזיעת אפך תאכל לחם'‪ ,‬צו זיין פארדאגה'ט אויפן עתיד‪ ,‬און נישט זיך קענען‬ ‫אינגאנצן מחבר זיין מיטן 'הוה'‪.‬‬ ‫אבער היינט אינעם הייליגן טאג פון שמיני עצרת – וואס מען ענדיגט דעם‬ ‫גאנצן תיקון‪ ,‬אין דעם טאג קומט די בריאה אן צו א דרגא פון 'תיקון השלם'‪,‬‬ ‫בס‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אויב מען קען נישט גיין העכער‬ ‫– איז מען שוין אנגעקומען‬ ‫א חסיד'ישער איד האט אמאל געזאגט א זיסע הגדרה‪ :‬שמיני‬ ‫עצרת איז גלייך צו איינער וועלכער האט געהאט חשק ארויפצוגיין‬ ‫אויף א הויכן בנין פון הונדערט שטאק– וואס פון דארט אויבן אויפן‬ ‫דאך‪ ,‬קען מען זען א הערליכן פאנאראמע‪ .‬דער בנין האט נישט געהאט‬ ‫קיין עלעוועיטאר‪ ,‬נו‪ ,‬הייבט ער ָָאן ארויפצוגיין נאך א שטאק און נאך‬ ‫א שטאק‪ ,‬אבער ער איז נישט צופרידן‪ ,‬ער וויל גיין נאך העכער און‬ ‫נאך העכער‪ .‬ביז ער קומט ָָאן אויבן אויפן דאך‪ ,‬אבער ער איז נאכאלץ‬ ‫נישט צופרידן‪ ,‬ער זוכט וואו מען קען ארויפגיין נאך א שטאק‪ .‬זאגט‬ ‫אים איינער דארט‪" :‬עס איז שוין נישטא וואו‬ ‫צו גיין! דו ביסט שוין אויפן העכסטן שטאק!"‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז‬ ‫ווי נאר ער הערט דאס – כאפט ער זיך‪" :‬אה‪,‬‬ ‫גלייך צו א בנין‬ ‫יעצט איז נישט קיין צייט צו זוכן וואו צו גיין!‬ ‫פון הונדערט‬ ‫יעצט בין איך ביים ציל! מען גייט נישט ארויף‬ ‫שטאק "עס איז‬ ‫שוין נישטא וואו‬ ‫און מען גייט נישט אראפ‪ ,‬נאר מען דרייט זיך‬ ‫צו גיין! דו ביסט‬ ‫ארום אויפן דאך און מען האט הנאה פון די‬ ‫שוין אויפן העכסטן‬ ‫שיינע פאנאראמע! מען באטראכט די הויכע‬ ‫שטאק!" אה‪ ,‬יעצט‬ ‫איז נישט קיין צייט‬ ‫בערג און טאלן פון מזרח‪ ,‬די ים'ען און וואסערן‬ ‫צו זוכן וואו צו גיין!‬ ‫פון מערב‪ ,‬און מען שעפט פרישע לופט"‪.‬‬ ‫יעצט בין איך ביים‬ ‫ציל! מען דרייט‬ ‫זיך ארום אויפן‬ ‫מען דרייט זיך ארום און מען‬ ‫דאך און מען האט‬ ‫'לעבט' אינעם קרבת אלקים‬ ‫הנאה פון די שיינע‬ ‫פאנאראמע!‬ ‫לעניננו‪ :‬גאנץ חודש תשרי גייען מיר ארויף‬ ‫העכער און העכער‪ ,‬מען גייט נאך א שטאק און‬ ‫און עס שיינט דער אור פון 'קודם החטא' – לעבט מען אויפן ריכטיגן צורה פון‬ ‫'הוה'! מען טראכט נישט פון 'עבר' און 'עתיד'‪ ,‬נאר מען איז דבוק יעצט! מען‬ ‫איז זיך מתענג מיטן רבונו של עולם וועלכער שיינט אונז אריין א ליכטיגקייט‬ ‫אינעם 'הוה'!‬ ‫גס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫נאך א שטאק‪ ,‬דער קשר מיטן אויבערשטן בויעט זיך שטארקער און‬ ‫שטארקער‪ ,‬און מען ווערט נענטער און נענטער צום אויבערשטן‪ .‬ביז‬ ‫עס קומט שמיני עצרת– ווען מיר דערגרייכן‬ ‫דעם 'יחודא שלים'‪ ,‬מיר ווערן ממש איינס מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ .‬אבער אסאך מאל‪ ,‬ווען עס קומט‬ ‫ווען דער מענטש‬ ‫ָָאן שמיני עצרת‪ ,‬פרעגט א איד‪" :‬נו‪ ,‬וויאזוי איז‬ ‫דערהערט דאס‪,‬‬ ‫מען זוכה זיך צו דערהייבן?! איך וויל זיין נאנט‬ ‫הייבט ער ָָאן‬ ‫מאכן הקפות!‬ ‫צום אויבערשטן?! וואספארא מצוה קען מען‬ ‫יעצט 'לעבט' ער‬ ‫יעצט טון זיך אויפצוהייבן העכער?!"‪ .‬זאגט מען‬ ‫אין דעם מציאות‬ ‫פאר דעם איד‪" :‬דו ביסט שוין ביים שפיץ! א‬ ‫וואס ער האט‬ ‫זוכה געווען! יעצט‬ ‫איד קען נישט אנקומען העכער ווי שמיני‬ ‫'ווייקט' ער זיך אין‬ ‫עצרת!"‪ .‬ווען דער מענטש דערהערט דאס‪,‬‬ ‫דעם קרבת אלקים‬ ‫הייבט ער ָָאן מאכן הקפות! ער הייבט זיך ָָאן‬ ‫וואס הערשט‬ ‫היינט!‬ ‫ארומצודרייען)חכ( אין דער אהבה! "אני ואתה‬ ‫נשמח ביחד"–ער פריידט זיך מיטן אויבערשטן!‬ ‫נישט אז ער גייט זיך ווייטער – ווייל ער איז‬ ‫שוין אנגעקומען‪ ,‬עס איז שוין ערלעדיגט‪ ,‬נאר פונקט פארקערט‪ ,‬יעצט‬ ‫'לעבט' ער אין דעם מציאות וואס ער האט זוכה געווען! יעצט 'ווייקט'‬ ‫ער זיך אין דעם קרבת אלקים וואס הערשט היינט!‬ ‫·‬ ‫דאס אידיש הארץ שפיגלט‬ ‫צוריק די אהבה צום רבוש"ע‬ ‫צווייטנס‪ :‬עס שטייט אין פסוק (משלי כז‪ ,‬יט)‪ַַּ " :‬כ� ַּמ� ַ ִִים ַַהָּפ� ָ ִִנים ַַלָּפ� ָ ִִנים‬ ‫חכ‪ .‬עס איז פארהאן צוויי סארטן אופנים וויאזוי א מענטש קען גיין‪ ,‬איינס רופט‬ ‫זיך 'הליכה' – גיין‪ ,‬און דאס צווייטע רופט זיך 'טיול' – שפאצירן‪ .‬וואס איז דער‬ ‫חילוק צווישן זיי? ביי ביידע אופנים רוקט ער זיינע פוס פון דא צו דארט?‬ ‫אבער דער חילוק צווישן זיי איז הימל און ערד‪' :‬הליכה' מיינט‪ ,‬אז 'דא' איז מיר‬ ‫נישט גוט און 'דארט' איז מיר יא גוט‪ ,‬און כדי אוועקצוגיין פון 'דא' און אנקומען‬ ‫דס‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ֵֵּכ� ן ֵֵלב ָָה ָָא ָָדם ָָל ָָא ָָדם" – א הארץ פון א מענטש‪ ,‬שפיגלט אפ צו יענעם‬ ‫דעם געפיל וואס יענער האט צו אים‪ .‬און די חסיד'ישע ספרים טייטשן‬ ‫דאס‪ ,‬כלפי די אהבה וואס א איד באקומט צום אויבערשטן – דורכדעם‬ ‫וואס דער אויבערשטער האט אים ליב‪.‬‬ ‫היינט דארפן מיר צוריקגעבן‬ ‫אהבה צום רבוש"ע ָָאן קיין‬ ‫פארמיטלער‬ ‫לעניננו‪ :‬מיר האבן אויבן ארומגערעדט (פרק ב)‪ ,‬אז שמיני עצרת איז‬ ‫די אהבה פונעם אויבערשטן צו אונז ָָאן קיין 'שדכנים' און 'אמצעיים' –‬ ‫'דארט' – האב איך נישט קיין ברירה און איך מוז רוקן מיינע פוס און 'גיין' ביז‬ ‫אהין‪ .‬קומט אויס‪ ,‬דאס גיין איז בכלל נישט קיין תענוג‪ ,‬נאר דאס איז דער מיטל‬ ‫און 'היכי תמצא' וויאזוי אנצוקומען צום 'מקום התענוג'‪.‬‬ ‫ווידעראום‪' ,‬טיול' מיינט‪' ,‬דא' איז מיר גוט‪' ,‬דארט' איז מיר גוט און איבעראל‬ ‫וואו איך גיי – איז מיר גוט! און דערפאר כאפ איך א שפאציר כדי צו הנאה‬ ‫האבן פונעם גוטס וואס איך האב איבעראל! קומט אויס‪ ,‬דאס גיין איז נישט‬ ‫כדי אנצוקומען ערגעץ‪ ,‬נאר דאס איז כדי צו גיין! דער עצם גיין שפאצירן איז‬ ‫דער תענוג! דאס זעלבסט איז דער תכלית הנרצה‪ ,‬און נישט עפעס אנדערש‬ ‫פון 'דארט' אדער 'שפעטער'‪ .‬און אויף דעם איז געזאגט געווארן די געוואלדיגע‬ ‫הבטחה אויף דער זמן הגאולה (רש"י ויקרא כו‪ ,‬יב)‪" :‬והתהלכתי בתוככם – 'אטייל'‬ ‫עמכם בגן עדן כאחד מכם"‪ ,‬ווייל דער גן עדן איז שוין דער פלאץ וואו מען איז‬ ‫אנגעקומען צום ציל! דארט איז דער תכלית פון אלע תכליתים‪ ,‬און מען דארף‬ ‫שוין אין ערגעץ נישט 'גיין'‪.‬‬ ‫און אט דאס איז דער ענין פון די 'הקפות' – וואס מען רוקט טאקע די פוס‬ ‫פון 'דא' צו 'דארט'‪ ,‬אבער מען זוכט נישט אנצוקומען ערגעץ! מען האט נישט‬ ‫קיין ציל צו גיין אהין – אנשטאט דא‪' ,‬דארט' איז נישט בעסער ווי 'דא'‪ ,‬נאר‬ ‫מען דרייט זיך 'ארום און ארום'‪ ,‬און מען קומט א גאנצן צייט צוריק אהער!‬ ‫דאס ווייזט‪ ,‬אז מיר זענען יעצט אין א גוט פלאץ – וואו מען דארף שוין נישט‬ ‫אנקומען ערגעץ אנדערש‪ ,‬מיר זענען יעצט ביים 'ציל' – נישט ביים 'מיטל'! מיר‬ ‫דרייען זיך א גאנצן צייט אינעם 'מקום התענוג'‪ ,‬אינעם 'יחוד' און 'קירבה' מיטן‬ ‫אויבערשטן ביחודא שלים‪.‬‬ ‫הס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫וואס דאס זענען 'תורה ומצוות' – נאר דאס איז אן אהבה דירעקט צו‬ ‫אונז‪ .‬און לויטן חשבון פון 'כמים הפנים לפנים' –פאדערט דער פסוק‬ ‫פון אונז‪ ,‬אז מיר זאלן צוריקצוגעבן פארן אויבערשטן די זעלבע סארט‬ ‫–ָאן קיין 'אמצעיים' און ָָאן קיין זייטיגע סיבות –פונקט אזויווי‬ ‫אהבה ָ‬ ‫ער גיבט אונז דער סארט אהבה‪ .‬און דאס איז דער 'חלק העבודה' וואס‬ ‫מיר דארפן צושטעלן שמיני עצרת‪.‬‬ ‫ווי שטארק טוט וויי אויב דאס‬ ‫קינד האט ליב דעם טאטן צוליב‬ ‫זיין געלט‬ ‫מען וועט עס מסביר זיין מיט א משל‪ :‬איינער פון די גרויסע רבי'ס‬ ‫האט געהאט א קינד א פיינער בחור'ל‪ .‬איין טאג זיצט דער טאטע‪-‬רבי‬ ‫אינעם פאדערשטן צימער‪ ,‬און ער הערט זיך אונטער ווי איינער פרעגט‬ ‫דעם קינד‪" :‬וואס זאגסטו צו דיין טאטע? דו האסט אים ליב?"‪ .‬זאגט‬ ‫דער בחור'ל‪" :‬אודאי האב איך אים ליב‪ ,‬ער איז דאך אזא גרויסער רבי!‬ ‫ער האט דאך אזויפיל חסידים!"‪ .‬וויאזוי וואלט דער טאטע געשפירט?!‬ ‫עס איז נישט קיין ספק‪ ,‬אז דער טאטע וואלט געהאט א מורא'דיגן‬ ‫צער פון דער ענטפער פונעם קינד‪ .‬ער וואלט געוואלט זאגן פארן‬ ‫קינד‪" :‬דאס איז מיין גאנצע שייכות מיט דיר?! דו האסט מיר ליב‬ ‫בלויז ווייל איך האב אסאך חסידים?! דאס פאסט פאר א בחור'ל א‬ ‫חסיד‪ ,‬אבער דו זאלסט אזוי רעדן?! איך בין דאך דיין טאטע! דו ביסט‬ ‫דאך מיין פלייש און בלוט! דיין אהבה צו מיר דארף זיין ָָאן קיין שום‬ ‫סיבה!"‪ .‬דער זעלבער משל קען מען אויך מאכן מיט א קינד פון אן‬ ‫עושר‪ ,‬וועלכער האט ליב זיין טאטע בלויז ווייל ער האט אסאך געלט‪.‬‬ ‫ווי שטארק טוט וויי פאר כביכול‬ ‫אויב א איד האט אים ליב צוליב‬ ‫זיין גרויסקייט אדער ישועות‬ ‫א גאנץ יאר – ווען דער קשר צווישן א איד מיטן אויבערשטן‬ ‫קומט דורך די 'אמצעיים' פון 'תורה ומצוות'– איז נאך דערהערט אז א‬ ‫וס‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫איד זאל צוריק ליב האבן דעם אויבערשטן דורך אן 'אמצעי'‪ ,‬צי איז‬ ‫דאס צוליב זיינע חסדים וואס ער טוט מיט אים‪ ,‬צי צוליב די ישועות‬ ‫וואס דער אויבערשטער האט אים געהאלפן‪ ,‬צי צוליב א גוט שטיקל‬ ‫גמרא וואס ער האט געלערנט‪ ,‬אדער אפילו צוליב התפעלות פונעם‬ ‫אויבערשטנ'ס גרויסקייט‪ .‬אבער שמיני עצרת – ווען דער אויבערשטער‬ ‫האט ליב דעם איד פאר זיין 'עצם מציאות' ָָאן קיין שום אמצעי –אויב‬ ‫די אהבה אויף צוריק וועט זיין געבויעט אויף חשבונות און אמצעיים‬ ‫קען עס חלילה גורם זיין א צער למעלה‪ .‬דעריבער פאדערט זיך פון‬ ‫אונז‪ ,‬אויפצואוועקן אין הארץ אן אריגינאלע ליבשאפט צום אויבערשטן‬ ‫כביכול‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬איך האב דיר ליב ווייל דאס איז דער אמת! איך‬ ‫האב דיר ליב ווייל דו האסט מיר ליב! איך האב דיר ליב ווייל מיר זענען‬ ‫ממש איינס! איך האב דיר ליב ווייל מיין פנימיות'דיגע מציאות – וועלכע‬ ‫ווערט היינט נתגלה – איז א שטיק אהבה צו דיר‪ָָ ,‬אן קיין שום חשבונות‬ ‫און סיבות!")טכ( ‪.‬‬ ‫·‬ ‫טאמער איז עס טאקע א בשורה‬ ‫טובה – ווערט מען פרייליך‬ ‫דריטנס‪ :‬עס איז אמאל פארהאן א מענטש וואס מען זאגט אים א‬ ‫גוטע בשורה‪ ,‬און ער האט הנאה דערפון‪ ,‬אבער ער גייט זיך ווייטער‬ ‫מיט זיין טאג טעגליכן לעבן‪ .‬עס איז אבער פארהאן א צווייטער‪ ,‬וואס‬ ‫מען זאגט אים ממש א בשורה טובה וואס ער לעכצט דערצו שוין‬ ‫יארן לאנג‪ ,‬אזא מענטש וועט נישט אזוי שנעל גיין ווייטער‪ ,‬נאר ער‬ ‫וועט דאס ארייננעמען אין הארץ און ווערן זייער פרייליך! ער וועט זיך‬ ‫אויפשטעלן און מאכן א טענצל פון גרויס שמחה! וואו ער וועט גיין‬ ‫טכ‪ .‬עיין בלקט אמרי קודש לשמ''ע ממהרי''ד מבעלזא זי''ע ד''ה וביום השמיני‬ ‫עצרת וגו' וז''ל‪ :‬ורשיז"ל פי על שם עצרת דאמר הקב"ה קשה עלי פרידתכם‬ ‫והראה לנו חיבה יתירה בזה וכמים הפנים אל הפנים צריכים אנו ג"כ להראות‬ ‫להקב"ה אותות אהבה עכ''ל‪.‬‬ ‫זס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫און שטיין‪ ,‬וועט ער דערציילן פאר יעדן איינעם איבער דעם געוואלדיגן‬ ‫ישועה וואס ער האט זוכה געווען‪.‬‬ ‫שמיני עצרת ווערן מיר שיכור‬ ‫פון אהבה‬ ‫אינעם פיוט 'ידיד נפש' (וואס מען זאגט טאקע שמחת תורה בעפאר די‬ ‫הקפות) זאגט מען‪" :‬כי זה כמה נכסוף נכספתי לראות מהרה בתפארת‬ ‫עוזך" – איך האב שוין אזוי לאנג געווארט און געבענקט צו זען דיין‬ ‫שיינקייט‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אינערליך אינעם הארץ פון א איד דרייט זיך‬ ‫שטענדיג א מורא'דיגער בענקשאפט צום אויבערשטן! ער וואלט אזוי‬ ‫געוואלט מיטהאלטן די נאנטקייט און חביבות פונעם אויבערשטן צו‬ ‫אים‪ .‬און דערפאר‪ ,‬ווען עס קומט שמיני עצרת‪ ,‬און דער אויבערשטער‬ ‫זאגט אונז א בשורה טובה‪' :‬אני ואתה נשמח ביחד'‪ ,‬ער זאגט אונז‪:‬‬ ‫"היינט זענען מיר זיך מייחד באהבה גמורה" – דארפן מיר אריינשלעפן‬ ‫די דאזיגע 'בשורה טובה' אין א שמחה אריין! מיר קענען נישט זיצן‬ ‫גלייכגילטיג און שאקלען מיטן קאפ‪ ,‬נאר מיר דארפן ווערן אויפגעלעבט‬ ‫דערפון! מיר דארפן זיך אויפשטעלן און כאפן א טענצל פון גרויס שמחה!‬ ‫פון גרויס שמחה כאפט מען א‬ ‫טענצל‬ ‫מענטשן פרעגן‪ :‬וואס טוט מען בשעת‬ ‫די הקפות?! מען טאנצט דאך פאר לאנגע‬ ‫שעות?! וואס זאל מען דעמאלט טראכטן און‬ ‫מען דערמאנט‬ ‫זיך ווי א גאנץ‬ ‫אינזין האבן?! מען וועט שפעטער צוריקקומען‬ ‫יאר האט מען‬ ‫צו די נקודה פון הקפות און אויסשמועסן מער‬ ‫אזויפיל געבענקט‬ ‫באריכות (פרק ה)‪ ,‬אבער לויט ווי מען האט יעצט‬ ‫און געלעכצט צו‬ ‫אביסל קרבת ה'‪,‬‬ ‫גערעדט איז די תשובה דערויף זייער פשוט‪:‬‬ ‫און היינט גיסט זיך‬ ‫ביי די הקפות טראכט מען אריין אין דער‬ ‫עס מיט אזא שפע‬ ‫אהבה וואס דער אויבערשטער האט היינט ליב‬ ‫און אזא גילוי‬ ‫אונזער 'עצם מציאות כמו שהוא'‪ ,‬און ער וויל‬ ‫חס‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫זיין מיט אונז‪ ,‬ער וויל אונזער נאנטקייט‪ .‬מען פארטיפט זיך דערין און‬ ‫מען לעבט דערין‪ ,‬מען דערמאנט זיך ווי א גאנץ יאר האט מען אזויפיל‬ ‫געבענקט און געלעכצט צו אביסל קרבת ה'‪ ,‬און היינט גיסט זיך עס מיט‬ ‫אזא שפע און אזא גילוי‪ ,‬אט האבן מיר דעם אויבערשטן דא ביי אונז‪ ,‬אזוי‬ ‫נאנט‪ ,‬אזוי ליבליך און אזוי פאראיינציגט מיט אונז‪ .‬און דורך די סארט‬ ‫מחשבות ברענגט מען זיך אריין צוביסלעך אין דער שמחה‪ ,‬ביז די פוס‬ ‫הייבן אויך ָָאן צו נעמען א חלק אין דער שמחה‪ ,‬און עס ווערט א בחינה‬ ‫פון 'לבו נשא את רגליו'‪ ,‬די שמחה פון הארץ – הייבט אויף די פוס‪,‬‬ ‫און עס טאנצט זיך שעות ארוכות מיט גרויס דביקות‪.‬‬ ‫די שמחה פון 'למען לא ניגע‬ ‫לריק'‬ ‫א טריט טיפער אינעם ענין פון 'כי זה כמה נכסוף נכספתי' –בדרך‬ ‫משל‪ :‬אמאל איז פארהאן איינער וועלכער דארף זייער וויכטיג אנקומען‬ ‫צו א געוויסן 'עסקן' פאר א געוויסע טובה‪ .‬ער רופט אים אויפן‬ ‫טעלעפאן‪ ,‬עס קלינגט א ּּפ ָָאר מאל‪ ,‬אבער ער הייבט נישט אויף‪ ,‬מארגן‬ ‫פרובירט ער נאכאמאל‪ ,‬ער הייבט ווייטער נישט אויף‪ ,‬בלית ברירה‬ ‫לאזט ער איבער א מעסעדזש מיט א בקשה אז ער זאל אים צוריק‬ ‫רופן‪ .‬עס גייט דורך א ּּפ ָָאר טעג און ער רופט נישט צוריק‪ ,‬רופט ער‬ ‫אים נאכאמאל‪ ,‬און דאסמאל זאגט ער שוין אריין אינעם מעסעדזש‬ ‫פונקטליך וואס ער וויל פון אים מיט אלע פרטים‪ ,‬און ער בעט אים‬ ‫צוריק צו רופן און מעלדן צי ער נעמט ָָאן די בקשה‪ .‬עס גייט דורך א‬ ‫ּּפ ָָאר טעג און ער הערט נאכאלץ נישט פון אים‪ ,‬רופט ער אים נאכאמאל‪,‬‬ ‫דאסמאל הייבט ער גראדע יא אויף דעם טעלעפאן‪ ,‬אבער דער סערוויס‬ ‫איז נישט גוט‪ ,‬עס האקט און זעצט‪ ,‬און מען הערט בלויז יעדע פערטע‬ ‫ווארט‪ ,‬ער ווארט יענער זאל צוריק רופן ווען די סערוויס איז בעסער‪,‬‬ ‫אבער 'אין קול ואין עונה'‪ .‬בלית ברירה הייבט ער זיך אויף און פארט‬ ‫אריבער צו יענעם עסקן אינדערהיים און קלאפט אריין‪ ,‬יענער קומט‬ ‫צו צום טיר און זאגט אים‪" :‬טייערער איד‪ ,‬איך האב שוין באלד ביים‬ ‫ערשטן טעלעפאן קאל געוואוסט פאר וואס דו רופסט‪ ,‬און איך האב‬ ‫טס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫שוין דעמאלט אנגעהויבן צו עסק'ענען און שתדל'ען פאר דיר‪ ,‬אזוי‬ ‫אויך אלע דיינע מעסעדזשעס האב איך אויסגעהערט‪ ,‬אויך ווען דער‬ ‫סערוויס איז געווען צוהאקט – האב איך 'יא' געהערט יעדעס ווארט‪.‬‬ ‫יעדע טעלעפאן קאל דיינע האט מיר געגעבן א שטופ צו טון ווייטער‬ ‫אין דעם ענין‪ ,‬און ברוך השם אז איך קען דיר שוין אנזאגן די 'בשורה‬ ‫טובה'‪ ,‬אז די זאך איז שוין מסודר! אלץ וואס דו האסט מיר געבעטן‬ ‫– איז ערלעדיגט אויף הונדערט פראצענט!"‪ .‬זעלבסט פארשטענדליך‪,‬‬ ‫אז די שמחה פון דעם איד איז גאר גרויס‪ ,‬נישט בלויז מיט דער ישועה‬ ‫וואס ער האט ענדליך זוכה געווען‪ ,‬נאר נאכמער‪ ,‬דייקא ווייל ער האט‬ ‫אריינגעלייגט אזויפיל כוחות דערין‪ ,‬און א גאנצן צייט האט ער נישט‬ ‫געוואוסט צי ער האט עפעס אויפגעטון מיט זיין 'יגיעה'‪ ,‬און יעצט‬ ‫ווערט ער געוואויר אז קיין איין משהו יגיעה איז נישט געגאנגען לריק‪,‬‬ ‫אלעס האט אויפגעטון – דאס ברענגט א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫שוין צוויי חדשים וואס מיר‬ ‫לויפן נאך דער רבוש"ע – אבער‬ ‫מיר הערן נישט אויף צוריק‬ ‫דער נמשל שטייט אין קדושת יום טוב (ד"ה ביום השמיני)‪ :‬די מעשה‬ ‫הייבט זיך ָָאן פון חודש אלול‪ ,‬אידן טוען אין 'עבודת התשובה'‪ ,‬מען‬ ‫וויל ווערן נאנט צום אויבערשטן און זוכה זיין צום 'קרבת אלקים לי‬ ‫טוב'‪ ,‬אבער מען ווייסט נישט וואו מען שטייט‬ ‫און מען האלט‪ ,‬עס קומט ראש השנה‪ ,‬אידן‬ ‫בלאזן שופר און מען פרובירט 'מרצה בתרועה'‬ ‫זיין‪ ,‬אבער מען הערט גארנישט אויף צוריק‪,‬‬ ‫אויב דארף מען‬ ‫זיך געזעגענען‪,‬‬ ‫עס קומט יום כפור‪ ,‬מען פאסט און מען איז‬ ‫און נאכמער‪ ,‬אויב‬ ‫מתפלל א גאנצן טאג‪ ,‬אבער מען האט נישט‬ ‫איז אזוי שווער‬ ‫קיין אהנונג וואס עס טוט זיך דארט אויבן‪,‬‬ ‫זיך צו געזעגענען‬ ‫– איז א סימן אז‬ ‫עס קומט סוכות‪ ,‬מען זיצט אין סוכה און מען‬ ‫דא איז א גאנצן‬ ‫שאקלט נענועים‪ ,‬דערנאך קומט הושענא רבא‬ ‫צייט געווען א‬ ‫מען שרייט אזויפיל מאל "הושע נא‪ ,‬הושע נא"‪,‬‬ ‫געוואלדיגן קשר!‬ ‫און נאכאלץ ווייסט מען נישט צי עס איז דא א‬ ‫ע‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫קשר‪ ,‬צי דער סערוויס ארבעט גוט‪ ,‬צי דער אויבערשטער האט אונז יא‬ ‫מקבל געווען ברצון אדער נישט‪ .‬און דאס הארץ איז שוין זייער זייער‬ ‫פארבענקט און פאר'דאגה'ט‪.‬‬ ‫יעצט ווערן מיר געוואויר אז דער‬ ‫אויבערשטער האט אונז א גאנצן‬ ‫צייט אנגענומען באהבה‬ ‫אבער ווי עס קומט ָָאן דער יום טוב שמיני עצרת‪ ,‬טרעפן מיר זיך‬ ‫פנים אל פנים מיט כביכול‪' ,‬אני ואתה'‪ ,‬און דער אויבערשטער זאגט‬ ‫אונז‪" :‬קשה עלי פרידתכם"–עטץ האט געמיינט אז איך בין אייך נישט‬ ‫מקבל ברצון‪ ,‬איך האב פאר אייך א בשורה טובה‪ ,‬אז איך האלט שוין‬ ‫ביים געזעגענען! און אויב דארף מען זיך געזעגענען‪ ,‬און נאכמער‪ ,‬אויב‬ ‫איז אזוי שווער זיך צו געזעגענען – איז א סימן‬ ‫אז דא איז א גאנצן צייט געווען א געוואלדיגן‬ ‫קשר! דער אויבערשטער זאגט‪ :‬איך האב ביז‬ ‫ווייל אויב ווערט‬ ‫יעצט פארברענגט מיט אייך! די לעצטע איין‬ ‫יעצט נתגלה‬ ‫און צוואנציג טעג זענען מיר געווען צוזאמען‬ ‫למפרע‪ ,‬אז דער‬ ‫גאנצער חודש‬ ‫מיט א מורא'דיגן קשר! און יעצט בעט איך‬ ‫תשרי איז א גאנצן‬ ‫אייך 'עכבו עלי יום אחד'‪ ,‬איך וויל בלייבן מיט‬ ‫צייט נתקבל‬ ‫אייך נאך איין טאג– בנוסף צו די אלע טעג וואס‬ ‫געווארן לרחמים‬ ‫ולרצון–ווערט ביי‬ ‫מיר האבן ביז יעצט פארברענגט אינאיינעם!"‪.‬‬ ‫אונז א מורא'דיגע‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬דער איד ווארט א גאנץ יאר אויף‬ ‫שמחה שאין‬ ‫קרבת ה'‪ ,‬און ווען עס קומט אלול און תשרי‬ ‫לשער‪.‬‬ ‫ווערן זיינע כיסופים נאך שטארקער‪ ,‬ער טוט‬ ‫אזויפיל עבודת ה' – כדי אנצוקומען צו דעם‬ ‫קרבה‪ ,‬אבער ביז שמיני עצרת האט ער נישט‬ ‫קיין אהנונג וואו ער שטייט‪ ,‬און דא זאגט מען אים‪" :‬דו האסט עס‬ ‫געהאט א גאנצן צייט! דער רבונו של עולם איז שוין געווען נאנט צו‬ ‫דיר פונעם ערשטן 'ברכו' פון ראש השנה!"‪ .‬פון אזא 'כי זה כמה נכסוף‬ ‫נכספתי' – ווערט א געוואלדיגע 'והיתה לה שמחת עולם'! ווייל אויב‬ ‫אע‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫ווערט יעצט נתגלה למפרע‪ ,‬אז דער גאנצער חודש תשרי איז א גאנצן‬ ‫צייט נתקבל געווארן לרחמים ולרצון–ווערט ביי אונז א מורא'דיגע שמחה‬ ‫שאין לשער‪.‬‬ ‫על כל פנים‪ :‬דאס איז די פשטות פון דער 'עבודת ההקפות' אין‬ ‫דעם טאג‪ ,‬וואס אידן טאנצן אזויפיל שעות מיט אזא שמחה‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫פרייען זיך מיט דער שמחה פון דעם טאג‪ ,‬אז דער אויבערשטער איז‬ ‫יעצט מגלה צו אונז א מורא'דיגע אהבה‪ ,‬ער איז בוחר אין יעדן איד‬ ‫און ער וויל כביכול זיין צוזאמען מיט אים פארנאך איין טאג‪.‬‬ ‫·‬ ‫די שמחה נאכן פארשטיין א‬ ‫שווערע סוגיא – קומט נישט אן‬ ‫ביז צו די פוס‬ ‫נאך א נקודה – על דרך משל‪ :‬ווען א מענטש לערנט א שווערע‬ ‫סוגיא‪ ,‬ער מוטשעט זיך דעם קאפ צו פארשטיין די שיטות הראשונים‪,‬‬ ‫און ער איז ממש צומישט און אומקלאר‪ ,‬און פלוצלינג העלפט דער‬ ‫אויבערשטער‪ ,‬עס גיבט אים א בליץ אויף א ליכטיגקייט אין דער‬ ‫גאנצער סוגיא‪ ,‬און אלעס ווערט קלאר און מיושב‪ .‬די טבע הדברים‬ ‫איז‪ ,‬אז דער מענטש ווערט זייער פרייליך‪ ,‬און ער גיבט א קלאפ צוזאם‬ ‫די הענט פון גרויס שמחה‪ .‬אבער ער וועט זיך נישט ארויסלאזן אין א‬ ‫טענצל‪ ,‬ווייל די שמחה איז בעיקר אין קאפ – נישט אין הארץ און די‬ ‫איבריגע חלקים פונעם מענטש‪.‬‬ ‫די שמחה נאכן הערן גוטע נייעס‬ ‫פונעם דאקטער – קומט יא אן‬ ‫ביז צו די פוס‬ ‫אבער למשל‪ :‬טאמער א מענטש האט געליטן פון כסדר'דיגע‬ ‫קאפ ווייטאג‪ ,‬און די דאקטוירים האבן אים אפגעשראקן אז דאס‬ ‫קען מעגליך אנדייטן אויף א געוויקסט אין מח לא עלינו‪ ,‬און ער‬ ‫בע‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫גייט אין שפיטאל צו דורכפירן פארשידענע אונטערזוכונגען‪ ,‬און ער‬ ‫דארף כסדר גיין פון איין שפיטאל צום צווייטן‪ ,‬דא מאכט מען אזא‬ ‫סארט אונטערזוכונג‪ ,‬און דארט מאכט מען א צווייטע סארט‪ ,‬און אזוי‬ ‫גייט דורך צוויי אנגעצויגענע וואכן – וואס ער ווייסט נישט וואס זיין‬ ‫גורל איז‪ .‬אינעם באשטימטן טאג האט ער אן אוידענץ ביים גרויסן‬ ‫פראפעסאר וועלכער האט איבערגעקוקט אלע אונטערזוכונגען‪,‬‬ ‫און ער וועט אים יעצט לאזן וויסן וואס דער מצב מיט אים איז‪.‬‬ ‫זעלבסט פארשטענדליך אז דער מענטש ציטערט צו הערן וואספארא‬ ‫רעזולטאטן די אלע אונטערזוכונגען האבן געוויזן‪ ,‬אלעס דרייט זיך‬ ‫אים פון גרויס נערוועזיטעט‪ .‬והנה‪ ,‬דער דאקטער קומט אריין אין‬ ‫צימער‪ ,‬ער זעצט זיך אראפ אויפן בענקל‪ ,‬און זאגט אים געמיטליך‪:‬‬ ‫"מיר האבן דורכגעפירט צענדליגער אונטערזוכונגען מיט אלע סארט‬ ‫מהלכים און מעטאדן‪ ,‬מיר האבן דיר דורכגענישטערט פון קאפ ביז‬ ‫פוס‪ ,‬און דו ביסט ריין! דו האסט נישט קיין שום שפור פון דער‬ ‫ביטערער מחלה! דו ביסט געזונט און שטארק!"‪ .‬אין אזא פאל‪,‬‬ ‫וועט דער מענטש זיך נעמען טאנצן פאר שמחה! און אפילו אויב ער‬ ‫שעמט זיך דאס צו טון פארנט פונעם פראפעסאר‪ ,‬אבער ער וועט‬ ‫מאכן זיכער צו טרעפן היינט נאכט א חתונה וואו צו גיין טאנצן‪...‬‬ ‫ווייל די שמחה איז נישט בלויז אין קאפ‪ ,‬נאר דאס נעמט איבער דעם‬ ‫גאנצן הארץ און מענטש פון אויבן ביז אונטן‪ .‬און די סיבה דערצו‬ ‫איז פשוט‪ :‬וויבאלד דער פריערדיגער 'פחד' און 'אנגעצויגנקייט' האט‬ ‫ארומגענומען זיין גאנצן מציאות און זיין גאנצער 'נפש' – דערפאר‬ ‫וועט די שמחה שפעטער אויך ארומנעמען דעם גאנצן מענטש‪ ,‬אויך‬ ‫זיין 'חלק הנפש'‪.‬‬ ‫שמיני עצרת הערן מיר די‬ ‫געוואלדיגע בשורה טובה אז מיר‬ ‫זענען מרוצה פארן אויבערשטן‬ ‫דער נמשל‪ :‬דער גרויסער און הייליגער פראפעסאר‪ ,‬דער רבונו של‬ ‫עולם‪ ,‬פירט דורך אויף אונז אונטערזוכונגען דורכאויס דעם חודש‬ ‫גע‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫תשרי‪ ,‬און דער 'גאנצער' מענטש פון אויבן ביז אונטן – איז נערוועז און‬ ‫אנגעצויגן וואס די רעזולטאטן פון די אלע‬ ‫אונטערזוכונגען וועלן ברענגען‪ .‬אבער ווען עס‬ ‫קומט שמיני עצרת און דער אויבערשטער‬ ‫"קשה עלי‬ ‫זאגט‪" :‬קשה עלי פרידתכם" – דו ביסט‬ ‫פרידתכם" – דו‬ ‫אנגענומען און באליבט ביי מיר‪ ,‬און נישט סתם‬ ‫ביסט אנגענומען‬ ‫און באליבט ביי‬ ‫'אנגענומען'‪ ,‬נאר עס איז מיר אזוי געשמאק‬ ‫מיר‪ ,‬און נישט‬ ‫דיין אנוועזנהייט‪ ,‬אז עס איז מיר גאר שווער‬ ‫סתם 'אנגענומען'‪,‬‬ ‫זיך צו געזעגענען – איז דאס די גרעסטע‬ ‫נאר עס איז מיר‬ ‫אזוי געשמאק דיין‬ ‫'בשורה טובה'! דאס איז א 'שמחה בעצם'‪,‬‬ ‫אנוועזנהייט‪ ,‬אז עס‬ ‫דאס פארציילט אונז אז דא האט געהערשט א‬ ‫איז מיר גאר שווער‬ ‫געוואלדיגער קשר דורכאויס דעם גאנצן צייט‬ ‫זיך צו געזעגענען‬ ‫– איז דאס די‬ ‫פון די משפטים‪ .‬און וויבאלד דער גאנצער‬ ‫גרעסטע 'בשורה‬ ‫מענטש ווערט אנגעפילט מיט שמחה –‬ ‫טובה'!‬ ‫דערהייבן זיך די פוס צו טאנצן מיט א שמחה‬ ‫– אויך מיטן 'חלק הנפש'‪.‬‬ ‫·‬ ‫דער מלך זאגט‪ :‬עס איז מיר א‬ ‫פערזענליכע טובה‪ ,‬ביטע מאך‬ ‫זיכער עס צו ערלעדיגן‬ ‫ווען א מלך זאגט פאר איינעם‪' :‬ביטע טוה עס פאר מיר' – אנשטאט‪:‬‬ ‫'איך באפעל דיר דאס צו טון' – פארשטייט יעדער בד דעת‪ ,‬אז דא‬ ‫ליגט א שטארקן דגוש אויף 'התחזקות'‪ .‬ווי כאילו דער מלך וואלט ווען‬ ‫געזאגט‪" :‬איך ווייס אז עס וועט נישט גיין אזוי לייכט‪ ,‬מיינע שונאים‬ ‫וועלן נישט פארגינען און עס נישט צולאזן‪ ,‬און דו וועסט קענען האבן‬ ‫אסאך אמת'ע 'טענות אונס' אויף דער זאך‪ ,‬דערפאר בעט איך דיר א‬ ‫פערזענליכע בקשה‪ ,‬ביטע טוה עס פאר מיר! מאך זיכער אז דער זאך‬ ‫זאל יא ווערן אויסגעפירט!"‪.‬‬ ‫דע‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דער רבוש"ע זאגט שוין פון‬ ‫פאראויס אז מען וועט דארפן‬ ‫אסאך חיזוק‬ ‫לעניננו‪ :‬אויב דער אויבערשטער האט אונז געזאגט‪" :‬בבקשה מכם"‬ ‫– איז א סימן אז דער ענין פון שמיני עצרת פאדערט אסאך 'התחזקות'‪.‬‬ ‫ווייל עס זענען פארהאן פארשידענע בלבולים וועלכע קענען שטערן‬ ‫און אוועקנעמען דעם קאפ און הארץ פון לעבן אינעם 'יחודא שלים'–‬ ‫ווי מען וועט שוין אויסרעכענען עטליכע דערפון– און אויף אלעם מוז‬ ‫מען זיך פשוט מחזק זיין‪ ,‬און זיך נישט פארלירן פון גארנישט‪.‬‬ ‫דער יצר הרע פון ספיקות‪ :‬מען‬ ‫מיינט טאקע מיר?‬ ‫דער גרעסטער 'בלבול הדעת'‪ ,‬איז דער באקאנטער יצר הרע‪ ,‬וואס‬ ‫ער זינגט אלעמאל דעם באקאנטן 'מי יימר' ניגון– און בפרט יעדעס‬ ‫מאל ווען עס קומט א גרויסער זמן‪" :‬אודאי‪,‬‬ ‫אלעס איז אמת! אויב עס שטייט אין חז"ל‪ ,‬אז‬ ‫היינט איז א טאג פון 'אני ואתה נשמח ביחד'‬ ‫אויב דער פסוק‬ ‫חומש פון 'עצרת‬ ‫– איז עס בלי ספק א גרויסער טאג! אויב עס‬ ‫תהיה לכם' מיינט‬ ‫שטייט אין אלע ספרי חסידות‪ ,‬אז אין דעם‬ ‫מיר פערזענליך‬ ‫טאג איז דער אויבערשטער מגלה די גרעסטע‬ ‫–איז דער רש"י‬ ‫פון 'קשה עלי‬ ‫מאס אהבה צו אידישע קינדער– ביז צו אן ענין‬ ‫פרידתכם'‪,‬‬ ‫פון 'יחודא שלים' –פאסירט עס זיכער! אבער‬ ‫מיינט אויך מיר‬ ‫די שאלה איז‪ ,‬צי מיינט עס טאקע מיר? אפשר‬ ‫פערזענליך!‬ ‫מיינט דאס בלויז די פריערדיגע דורות? אדער‬ ‫אפשר רעדט מען פון די גאר גרויסע אידן‬ ‫פונעם דור? און אפילו אויב עס מיינט יעדן‬ ‫איינעם –אבער אפשר מיינט עס נאר גאנץ כלל ישראל צוזאמען‪ ,‬אבער‬ ‫נישט מיר פריוואט אלס יחיד? און אזוי איז דאך טאקע מסתבר‪ ,‬ווייל‬ ‫איך בין דאך אזא פשוט'ער איד! עס לייגט זיך נישט אויפן שכל‪ ,‬אז‬ ‫מיר מיינט מען דא!"‪.‬‬ ‫הע‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫אויב ביסטו מחויב צו האלטן היינט‬ ‫יו"ט – מיינט מען טאקע דיר!‬ ‫וויבאלד דער אויבערשטער האט געוואוסט מיט וועלכן חברה‪-‬מאן‬ ‫מען האט דא צוטון‪ ,‬וואס ער וועט קומען פארדרייען דעם קאפ מיט‬ ‫אזעלכע בלבולים‪ ,‬דערפאר האט דער אויבערשטער געזאגט 'בבקשה‬ ‫מכם'‪ ,‬לאזט אייך נישט פארפירן פון דעם בעל דבר! א איד דארף גיין‬ ‫מיט א 'תוקף דקדושה' און נישט מורא האבן צו זאגן‪" :‬יא‪ ,‬מיר האט‬ ‫מען געמיינט! איך בין נישט קיין פשוט'ער איד‪ ,‬איך בין א 'חלק אלוק‬ ‫ממעל'! איך האב א אידישע נשמה וועלכע‬ ‫איז 'קודש קדשים'! אויב בין איך מחויב צו‬ ‫האלטן היינט דעם יום טוב פון שמיני עצרת‪,‬‬ ‫די פשוטע 'אלף‬ ‫איך טאר נישט טון קיין מלאכה‪ ,‬און אויב בין‬ ‫בית' פון עבודת‬ ‫איך עובר חס ושלום – בין איך עובר אן 'איסור‬ ‫ה' און פון גאנץ‬ ‫דאורייתא' – מיינט מען מיר פערזענליך! אויב‬ ‫חסידות‪ ,‬אז מען‬ ‫בויעט נישט אויף‬ ‫דער פסוק חומש פון 'עצרת תהיה לכם' מיינט‬ ‫געפילן‬ ‫מיר פערזענליך –איז דער רש"י פון 'קשה עלי‬ ‫פרידתכם'‪ ,‬מיינט אויך מיר פערזענליך! און אט‬ ‫דאס איז דאך דער עיקר גילוי פון שמיני עצרת‪,‬‬ ‫אז די אהבה האט נישט מיט 'מעשים'– נאר מיט 'עצם נשמות ישראל'!‬ ‫מען מיינט טאקע יעדן איינעם בפרטיות‪ ,‬בלי שום יוצא מן הכלל!"‪.‬‬ ‫פארוואס שפיר איך גארנישט?‬ ‫דערנאך איז פארהאן א פשוט'ע בלבול הדעת – וואס אסאך מענטשן‬ ‫ליידן דערויף‪ :‬מען זאגט אים אז היינט קען מען שפירן א געוואלדיגער‬ ‫אהבה און קרבה‪ ,‬אבער למעשה איז ער פארלאשן און פיהלט נישט‬ ‫גארנישט! און אמאל קען דאס שוין קומען נאך אן אנגעגעסנקייט‬ ‫פונעם גאנצן חודש תשרי – וואס ער האט געוואלט שפירן א טעם‬ ‫דערין – און ער האט גארנישט געשפירט‪ .‬אבער אויף דעם דארף מען‬ ‫וויסן די פשוטע 'אלף בית' פון עבודת ה' און פון גאנץ חסידות‪ ,‬אז מען‬ ‫בויעט נישט אויף געפילן‪ ,‬ווייל דאס איז פון הימל אנגעשריבן צי מען‬ ‫וע‬ ‫?תרצע ינימש ןיא טייז רעזנוא ןופ רעטשרעביוא רעד טעב סאוו ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫זאל יא פיהלן אדער נישט‪ ,‬און דאס ווייזט נישט אויף קיין 'מעלה'‬ ‫אדער 'חסרון'‪ ,‬עס ווייזט נישט אויף א העכערע מדריגה אדער אויף א‬ ‫נידריגערע מדריגה‪ .‬א איד דארף זיך שטארק מחזק זיין‪" :‬מיין עבודה‬ ‫היינט איז צו 'גלייבן'! אבער מיין 'שפירן' האט נישט קיין שום שייכות‬ ‫מיטן מציאות וואס טוט זיך היינט אפ! ווילאנג איך לעב מיט דער אמונה‬ ‫אינעם 'רצוני שאהנה מכם' און 'אני ואתם נשמח ביחד'‪ ,‬איך גלייב אז דער‬ ‫אויבערשטער דער אויבערשטער האט ליב דעם 'עצם' פון יעדן איד‪ ,‬און אז‬ ‫ער וויל זיין צוזאמען מיט 'נשמת ישראל' – בין‬ ‫איך דורכדעם זוכה צום גאנצן אור און קדושה פון‬ ‫דעם יום טוב!"‪.‬‬ ‫מיין עבודה היינט‬ ‫איז צו 'גלייבן'!‬ ‫אבער מיין 'שפירן'‬ ‫פארוואס מוז דער יו"ט גיין‬ ‫האט נישט קיין‬ ‫צוזאמען מיט גשמיות?‬ ‫שום שייכות מיטן‬ ‫מציאות וואס טוט‬ ‫זיך היינט אפ!‬ ‫פארהאן אזעלכע וועלכע מוטשען זיך מיט‬ ‫א בלבול הדעת‪" :‬טאמער איז דאס אזא גרויסן‬ ‫טאג‪ ,‬נו‪ ,‬ווי קען זיין אז מען איז פארנומען מיט‬ ‫'אכילה ושתיה'‪ ,‬מען עסט א סעודה און מען‬ ‫מאכט קידושים‪ .‬ווי קומט עס דא אריין? מען רעדט דאך דא פון אזא‬ ‫דערהויבענער זמן?!"‪.‬‬ ‫דיר אויסצולערנען אז 'גשמיות' זאל‬ ‫דיר נישט שטערן פון דביקות!‬ ‫אויף דעם בלבול מוז מען אנקומען צום הסבר וואס די תלמידי‬ ‫בעש"ט זענען מסביר‪" :‬ווי קען זיין‪ ,‬אז ווען מען קומט ָָאן צום שפיץ‬ ‫פון שמיני עצרת‪ ,‬איז מען מתפלל אויף גשמיות‪ ,‬אויף 'גשם' און‬ ‫'פרנסה'?!"‪ .‬זענען זיי מסביר‪ :‬אדרבה‪ ,‬דוקא ווען מען עוסק אין גשמיות‬ ‫אויפן ריכטיגן אופן – קומט ארויס דער אמת'ער דבקות‪ .‬ווייל אט דאס‬ ‫איז טאקע דער ריכטיגער דביקות‪ ,‬אז קיין שום זאך אויף דער וועלט‬ ‫טיילט נישט אפ דעם איד פונעם אויבערשטן! ער קען עסן‪ ,‬שלאפן און‬ ‫ארבעטן‪ ,‬און ער בלייבט אלעמאל דבוק! און דערפאר‪ ,‬וויבאלד שמיני‬ ‫זע‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ג קרפ‬ ‫עצרת איז דער טאג פון דביקות אינעם אויבערשטן– דעריבער מוז מען‬ ‫אריינברענגען אלערליי גשמיות דערין‪ ,‬כדי צו ווייזן‪ ,‬אז גארנישט וועט‬ ‫נישט אפטיילן דעם קשר!‬ ‫פארוואס מוז דער יו"ט זיין אזוי‬ ‫–ָאן קיין זייגער?‬ ‫צופארן ָ‬ ‫און דאס איז אויך דער 'התחזקות'‬ ‫פאר די אלע סארט מענטשן וועלכע זענען‬ ‫אלעמאל זייער 'מסודר'‪ ,‬זיי האבן אלעמאל אן‬ ‫מען קומט ָָאן‬ ‫אויסגערעכנטן טאג מיט שיעורי תורה אויפן‬ ‫צום שפיץ פון‬ ‫זייגער‪ ,‬און דא פלוצלינג קומט שמיני עצרת‬ ‫שמיני עצרת‪,‬‬ ‫איז מען מתפלל‬ ‫און שמחת תורה‪ ,‬און אלעס איז צופארן‪...‬מען‬ ‫אויף גשמיות‪,‬‬ ‫קומט און מען גייט‪ ,‬מען טאנצט שעות עס‬ ‫אויף 'גשם' און‬ ‫איז נישטא קיין צייט צו לערנען וכדומה‪ ,‬און‬ ‫'פרנסה'?!"‪ .‬דאס‬ ‫איז טאקע דער‬ ‫בכלל‪ ,‬עס נישטא קיין זייגער‪ ,‬און דאס צומישט‬ ‫ריכטיגער דביקות‪,‬‬ ‫זייער גאנצער נפש‪ .‬דארף מען אבער וויסן‪,‬‬ ‫אז קיין שום זאך‬ ‫אז דאס איז נישט קיין טעות און בדיעבד‪,‬‬ ‫אויף דער וועלט‬ ‫טיילט נישט אפ‬ ‫נאר מן השמים האט מען דאס אויסגערעכנט‬ ‫דעם איד פונעם‬ ‫לכתחילה! ווייל במשך פונעם יאר גייט א איד‬ ‫אויבערשטן! ער‬ ‫דורך פארשידענע מצבים וואס עס איז נישטא‬ ‫קען עסן‪ ,‬שלאפן‬ ‫און ארבעטן‪,‬‬ ‫קיין 'סדר' און קיין 'זמנים'‪ .‬און פון הימל וויל‬ ‫און ער בלייבט‬ ‫מען‪ ,‬אז אינעם טאג פון שמיני עצרת – וועלכע‬ ‫אלעמאל דבוק!‬ ‫איז דער שפיץ דביקות –זאל מען זיך צוגרייטן‬ ‫אויף א גאנץ יאר! מען זאל זיך אוועקשטעלן‬ ‫מיטן ריכטיגן דבקות אויף יעדן סארט מציאות‬ ‫וואס זאל זיך נאר מאכן! און דערפאר‪ ,‬אינעם טאג פון 'דביקות' און‬ ‫'קשר' – איז אלעס צופארן און צוטומלט‪ ,‬כדי אזא גאנץ יאר זאל מען‬ ‫צופָארנקייטן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זוכה זיין צו זיין דבוק אינעם אויבערשטן– טראץ אלע‬ ‫חע‬ ‫פרק ד‬ ‫אתה הראת לדעת‪:‬‬ ‫'יחודא שלים' מיינט ‪' -‬ביטול' צום‬ ‫אויבערשטן וואס קומט פון אנערקענונג‬ ‫אז 'אין עוד מלבדו'‬ ‫אונזער עבודה אינעם חלק פון‬ ‫'סור מרע'‬ ‫אין די ספרים הק' ווערט געברענגט א גרויסן יסוד אין דער עבודה‬ ‫פון שמיני עצרת – וועלכע איז נענטער צום גדר פון 'סור מרע'‪,‬‬ ‫אוועקצונעמען די עיכובים וועלכע שטערן צום 'יחודא שלים'‪ .‬און דאס‬ ‫וועט מען יעצט אביסל אויסשמועסן וואס עס איז נוגע פאר אונז היינט‪.‬‬ ‫אלעס איז א הכנה פארן 'אתה‬ ‫הראת'‬ ‫יעדער אינגערמאן קען די חסיד'ישע מימרא‪ ,‬אז די גאנצע עבודה‬ ‫פון די לעצטע צוויי חדשים – אנגעהויבן פון 'חמשה עשר באב'‪' ,‬חודש‬ ‫אלול'‪' ,‬ראש השנה'‪' ,‬עשרת ימי תשובה'‪' ,‬יום הקדוש' און 'סוכות' –‬ ‫איז אלעס נאר געווען א הכנה צום "אתה הראת"! און בשעת ווען מען‬ ‫האלט פארן עפענען דעם ארון הקודש פאר די הקפות‪ ,‬און מען הייבט‬ ‫ָָאן צו זאגן "אתה הראת לדעת" – קומט ארויף אין קאפ פון יעדן‬ ‫חסיד'ישן איד‪ ,‬אז יעצט איז דער שפיץ פון די הייליגע טעג‪ ,‬אויף דעם‬ ‫האט מען זיך געגרייט מיט 'סליחות'‪' ,‬ראש השנה'‪' ,‬יום כיפור' און‬ ‫'סוכות'‪ ,‬און דאס מאכט דעם ערנסטקייט און דערהויבנקייט פון דעם‬ ‫טע‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫מעמד‪ .‬מען דארף אבער פארשטיין‪ :‬וואס ליגט דא אין די ווערטער‬ ‫'אתה הראת לדעת כי ה' הוא האלקים אין עוד מלבדו'?! וואס איז דא‬ ‫די טיפקייט פון דעם– וואס צוליב דעם דארף מען אזא גרויסע הכנה‬ ‫פון צוויי חדשים?! און וואס האט דאס א שייכות מיט דעם 'יחודא‬ ‫שלים' פון שמיני עצרת)ל( ?!‬ ‫יחוד מיינט 'איך בין נישט‬ ‫אפגעטיילט פון אים'‬ ‫מען וועט אביסל מרחיב זיין דעם ענין– וואס בעצם שטייט עס‬ ‫זייער קלאר אין ספרי חסידות‪:‬דער פשוט'ער אידישער אפטייטש‬ ‫פונעם ווארט יחוד מיינט 'איינס'‪ ,‬דאס מיינט‪,‬‬ ‫אז ווען מען איז זוכה צו 'יחודא שלים'‪ ,‬איז‬ ‫נישט פשט אז עס איז דא צוויי מציאות'ן‬ ‫די פשוטע 'אלף‬ ‫וועלכע זענען געווארן נאנט איינער צום‬ ‫בית' פון עבודת‬ ‫אנדערן‪ .‬נאר פשט איז‪ ,‬אז עס איז נאר דא‬ ‫ה' און פון גאנץ‬ ‫חסידות‪ ,‬אז מען‬ ‫'איינס'! 'יחודא שלים' מיינט‪ ,‬א איד זאל ווערן‬ ‫בויעט נישט אויף‬ ‫'איינס' כביכול מיטן אויבערשטן! און דאס‬ ‫געפילן‬ ‫געשעט דורכדעם וואס אונז ווערן נכלל און‬ ‫בטל צום אויבערשטן! אודאי‪ ,‬קומט דאס פון‬ ‫גרויס 'אהבה' וואס הערשט צווישן אים מיטן רבונו של עולם‪ ,‬אבער‬ ‫ווילאנג דער מענטש שפירט ביי זיך א 'ישות'‪ ,‬ווילאנג ער שפירט זיך‬ ‫ווי א זעלבסטשטענדיגע מציאות וועלכע האט זיך אן אייגענע וועלט פאר‬ ‫זיך‪ ,‬ער לעבט זיך זיין לעבן און פירט זיך זיין רעדל מיט זיינע אייגענע‬ ‫כוחות און עצות – איז נישט שייך קיין 'יחוד'! עס איז נישט שייך אז ער‬ ‫"בחג הסוכות ממשיך שבע ומזון וחיים ביחוד החיצוני‪ ,‬כי היחוד אינו אלא‬ ‫ל‪.‬‬ ‫בשמ"ע‪ ,‬אשר זה נעלם במשנה תורה‪ ,‬מחמת כיסופא וענוה וכו'‪ ,‬וסוד (דברים ט"ז‬ ‫ט"ז) שלו"ש פעמי"ם בשנ"ה במספר ביו"ם השמינ"י עצר"ת כי כן נעלם במשנה‬ ‫תורה שמיני עצרת‪ ,‬מרוב ענוה וכסופא דאתוון ונהורין קדישין להעלים יחודה‪,‬‬ ‫ונרמז במספר שלוש פעמים בשנה"‪( .‬היכל הברכה פ' ראה ד"ה חג דף ק"ב ע"א)‪.‬‬ ‫פ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫זאל ווערן 'איינס' מיטן אויבערשטן‪ ,‬וויבאלד ער קוקט זיך דאך ָָאן ווי א‬ ‫'נפרד' פונעם אויבערשטן! ער קוקט זיך דאך ָָאן ווי א מענטש פאר זיך‪,‬‬ ‫וועלכער איז אפגעטיילט און איז א מציאות פאר זיך! ווידעראום‪' ,‬יחוד'‬ ‫מיינט פארקערט‪" :‬איך בין נישט בכלל נישט קיין מציאות פאר מיר!‬ ‫איך בין 'איינס' מיט כביכול!")אל( ‪.‬‬ ‫א כלה מוז זיך מבטל זיין צום חתן‬ ‫די דוגמא דערצו – אין א אידישע שטוב‪ :‬ווען א כלה ווערט איינס‬ ‫גל עיני‪:‬‬ ‫אל‪ .‬אין דער פנימיות'דיגער שפראך פון חסיד'ישע ספרים רופט זיך אט דער ענין‪:‬‬ ‫'בנין קומת המלכות'‪ .‬אז דורכאויס גאנץ חודש תשרי בויעט מען אויף די 'קומה'‬ ‫פון 'נשמת ישראל'‪ ,‬וואס דאס זענען טאקע 'אונז' אידישע קינדער‪ .‬און דאס איז‬ ‫אלעס מיטן ציל‪ ,‬אז מיר זאלן זיין ראוי פאר דעם יחוד פון שמיני עצרת‪ .‬און‬ ‫די אלע 'מצוות דאורייתא'; ווי 'שופר'‪' ,‬פאסטן יום הקדוש'‪' ,‬זיצן אין די סוכה'‪,‬‬ ‫'ארבע מינים'‪ ,‬און אלע 'מצוות דרבנן'; ווי 'לולב כל שבעה'‪' ,‬נענועים'‪' ,‬הושענות'‪,‬‬ ‫און אפילו אלע 'מנהגים'; ווי 'תשליך'‪' ,‬כפרות' וכדומה – יעדע זאך האט א‬ ‫פונקטליכער מכוון לויטן אר"י הק'‪ ,‬וועלכער נקודה פונעם 'בנין המלכות' דער‬ ‫מצוה און פעולה טוט אויף‪ .‬וועלכער 'אור' און 'תיקון' איז מען ממשיך דורך דער‬ ‫מצוה און מנהג‪( .‬ביי הושענא רבה האט מען גערעדט‪ ,‬אז ווען עס קומט הושענא רבה און מען‬ ‫טרעפט זיך אז מען איז נישט ראוי און נישט איפגעבויעט צום יחוד – שרייט מען "הושע נא" און‬ ‫מען בעט זיך א 'מתנת חנם' פונעם אויבערשטן‪ ,‬אז ער זאל אונז געבן דעם שמיני עצרת במתנה‪.‬‬ ‫אבער דאס איז נאר בדיעבד ווען עס איז שוין הושענא רבה‪ ,‬ווייל לכתחילה איז דא א 'סדר הדברים'‪,‬‬ ‫אז יעדן טאג פונעם גאנצן חודש בויעט מען זיך נאך און נאך‪ ,‬מדרגה לדרגה‪ ,‬ביז מען קומט אן צום‬ ‫שפיץ‪ ,‬מען קומט אן צום שמיני עצרת מיט א 'קומה שלימה'‪ ,‬און דעמאלט איז דער רבונו של עולם‬ ‫מגלה די גרויסע אהבה וואס ער האט צו אונז‪ ,‬און ער זאגט "רצוני שאהנה מכם" – איך וויל כביכול‬ ‫זיין מיט אייך‪ ,‬און עס ווערט דער 'יחודא שלים' וואס דאס איז דער 'תכלית הבריאה')‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ :‬דער 'יחודא שלים' קען נישט זיין מיט א 'קומה' וואס איז נישט‬ ‫אינגאנצן פארענדיגט‪ .‬דעריבער‪ ,‬כדי דער אויבערשטער זאל אונז טאקע וועלן‬ ‫און בעטן‪" :‬עכבו עמי יום אחד" – מוזן מיר זיין אויפגעבויעט ווי עס דארף צו‬ ‫זיין‪ .‬און אויף דעם אז דא דער גאנצער סדר מועדים פון חודש תשרי‪ .‬אלעס‪,‬‬ ‫כדי אז ווען עס וועט אנקומען שמיני עצרת‪ ,‬זאל דער אויבערשטער טאקע‬ ‫אפ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫מיטן חתן אויפצושטעלן צוזאמען א אידישע שטוב‪ ,‬איז נישט גענוג אז‬ ‫זי איז עושה 'רצון' בעלה‪ ,‬וואס דאס מאכט איר פאר אן אשה כשירה‪,‬‬ ‫נאר כדי עס זאל ווערן דער ריכטיגער קשר– מוז זיך די כלה אינגאנצן מבטל‬ ‫זיין! זי מוז אינגאנצן זיך 'מקנה' זיין און זיך אוועקגעבן – כדי צו קענען‬ ‫אויספירן דעם תכלית פונעם שטוב! און דערפאר גיבט זי אפילו אוועק‬ ‫איר געוועזענע 'משפחה נאמען'–וואס דאס ווייזט אויפן 'עצם מענטש'‬ ‫– ווייל נאר מיטן כח פון ביטול קען זיך בויען דער ריכטיגער קשר‪.‬‬ ‫עס פאדערט זיך די הכרה פון‬ ‫'אין עוד מלבדו'‬ ‫דער נמשל איז פשוט‪" :‬כנסת ישראל כלה קרויה בנעימה" – אידן‬ ‫ווערן אנגערופן א 'כלה' צום אויבערשטן כביכול‪ .‬און דערפאר‪ ,‬כדי אז‬ ‫א איד זאל זאל זיין ראוי און גרייט צום 'יחודא שלים' – מוז ער‬ ‫ארבעטן אויף זיך‪ ,‬אריינצוברענגען אין זיך א 'ביטול'‪ ,‬אז ער זאל זיך‬ ‫שפירן 'בטל' צום אויבערשטן! ער זאל אנקומען צו א קלארע הכרה אז‬ ‫'אין עוד מלבדו'! עס איז נישטא גארנישט אויף דער וועלט אויסער‬ ‫דעם אויבערשטן! 'השם הוא האלקים' – דער אויבערשטער אליינס‬ ‫פירט אלעס פון אנפאנג ביזן סוף! איך האב נישט קיין שום אייגענע‬ ‫מציאות און קיין שום אייגענעם כח! און נאר נאכדעם וואס דער איד‬ ‫איז אינגאנצן דורכגענומען מיט דער דאזיגער הכרה – וואס דאס מאכט‬ ‫זאגן "איך וויל זיין מיט אייך נאך א טאג!"‪ ,‬און עס זאל טאקע זיין דער גרויסער‬ ‫'התקרבות' און 'יחוד' וואס דער אויבערשטער איז מגלה זיין אהבה צו אידישע‬ ‫קינדער בכלליות‪ ,‬און צו יעדן איד בפרטיות‪ ,‬און עס זאל אנקומען צו דער‬ ‫גרויסער שמחה פון שמחת תורה‪.‬‬ ‫דער ענין פון בויען די 'קומת המלכות'‪ ,‬איז דער זעלבער ענין וואס די‬ ‫חסיד'ישע ספרים זענען מסביר‪ ,‬אז עס פאדערט זיך א 'ביטול הרצונות'‪ ,‬כדי עס‬ ‫זאל קענען זיין דער יחוד‪ .‬ווייל 'מלכות' מיינט‪' ,‬לית לה מגרמה כלום'‪ ,‬זי האט‬ ‫גארנישט קיין חיות פון זיך אליינס‪ ,‬און ווילאנג א מענטש האט נאך עפעס א‬ ‫משהו 'ישות' אין זיך‪ ,‬איז זיין 'מלכות' נאך א 'בעלת מום'‪ .‬און בלויז נאכן שלימות‬ ‫הביטול‪ ,‬איז זיין 'קומת המלכות' אויפגעבויעט בשלימות‪.‬‬ ‫בפ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אים ווערן 'בטל' צום אויבערשטן – ווערט ער גרייט צום 'יחודא שלים'‬ ‫וואו ער ווערט פאראיינציגט מיטן כביכול מיט א געוואלדיגע אהבה און‬ ‫קרבה‪ .‬ווייל אט דער 'הכרה' וואס דער מענטש אנערקענט‪ ,‬אז זיין גאנצער‬ ‫'חיות' און זיין גאנצע 'מציאות' יעדע רגע– איז 'נאר' פונעם אויבערשטן–‬ ‫איז דער גרעסטער חיבור און יחוד! ווייל דאס גיבט אים א געפיל‪ ,‬אז ָָאן‬ ‫זיין מחובר צום אויבערשטן האט ער בכלל נישט קיין מציאות‪.‬‬ ‫דורכאויס דאס יאר האט ער זיך‬ ‫געשפירט ווי א 'יש' און א 'נפרד'‬ ‫אין פשוט'ע ווערטער‪ :‬א גאנץ יאר איז מען שוין צוגעוואוינט צו‬ ‫לעבן און טראכטן מיט א ישות'דיגע מהלך המחשבה‪" :‬ברוך השם‪,‬‬ ‫מער ווייניגער האב 'איך' קאנטראל אויף מיין לעבן! ברוך השם‪' ,‬איך'‬ ‫גיב זיך גאנץ פיין אן עצה אין ביזנעס! ברוך השם‪' ,‬איך' פארשטיי גאנץ‬ ‫גוט צו חינוך! ברוך השם‪' ,‬איך' האב זיך אויסגעשטעלט גאנץ א פיינע‬ ‫מהלך אין עבודת ה'! ברוך השם‪' ,‬איך' האב א גוטן קאפ און פארשטיי‬ ‫גוט לערנען! ברוך השם‪ ,‬איך האב א גוטן זכרון און געדענק גוט דאס‬ ‫לערנען! אודאי‪ ,‬איך מוז אנקומען צום אויבערשטנ'ס 'סייעתא דשמיא'‪,‬‬ ‫ווייל אליינס קען איך גארנישט‪ ,‬אבער מער‬ ‫ווייניגער – אונטער די נעמען פון 'בחירה' און‬ ‫'השתדלות' –בין 'איך' דער וועלכער פירט מיין‬ ‫אט דער 'הכרה'‬ ‫לעבן‪ ."...‬אזוי זענען מיר ליידער צוגעוואוינט פון‬ ‫וואס דער מענטש‬ ‫א גאנץ יאר – וואס דורך די סארט מחשבות‪,‬‬ ‫אנערקענט‪ ,‬אז‬ ‫זיין גאנצער‬ ‫פאלן מיר נעבעך אריין אין א קליפה פון 'פירוד'‪.‬‬ ‫'חיות' און זיין‬ ‫גאנצע 'מציאות'‬ ‫יעדע רגע– איז‬ ‫מיט א 'דעת' פון א גאנץ‬ ‫'נאר' פונעם‬ ‫יאר קען נישט ווערן קיין‬ ‫אויבערשטן– איז‬ ‫'יחודא שלים'‬ ‫דער גרעסטער‬ ‫חיבור און יחוד!‬ ‫טאמער קומט מען ָָאן צום שמיני עצרת‬ ‫מיט אזא סארט קאפ פון א גאנץ יאר – איז‬ ‫נישט שייך צו דערגרייכן דא קיין 'יחודא שלים'‪,‬‬ ‫גפ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫ווייל עס איז ממש פארקערט דערפון! עס איז דא כאילו צוויי זאכן‬ ‫חס ושלום‪ ,‬פון אונטן שטייט דא דער מענטש– וואס ער האט כאילו‬ ‫א כח צו טון און מסדר זיין‪ ,‬און פון אויבן שטייט דא כביכול דער‬ ‫אויבערשטער– וואס ער גיבט אים דעם הילף און שטופ! נו‪ ,‬ווי איז שייך‬ ‫אז דער מענטש זאל ווערן 'איינס' מיטן אויבערשטן כביכול‪ ,‬אין דער צייט‬ ‫וואס ער איז זיך 'מפריד' מיטן בויען זיין מציאות אלס זעלבסטשטענדיגער‬ ‫מציאות וועלכע שטייט אפגעטיילט און עקסטער פאר זיך?!‬ ‫מען מוז אנקומען צום 'דעת' פון‬ ‫'אין עוד מלבדו'‬ ‫קומט אויס‪ :‬ווען עס קומען ָָאן די צוויי טעג שמיני עצרת און‬ ‫שמחת תורה‪ ,‬און א איד איז דעמאלט זוכה צו א דרגא פון 'יחודא‬ ‫שלים' – גייט עס צוזאמען מיט א 'הכרה' וואס דער איד באקומט‬ ‫דעמאלט פון אויבן‪ ,‬וואס מען שיינט אריין אין אים א הויכן דעת וועלכע‬ ‫רופט זיך 'אתה הראת לדעת'‪ .‬וואס דער 'דעת' איז א טיפע אנערקענונג‬ ‫וואס דער מענטש איז מכיר דעם אמת‪ ,‬אז "ה' הוא האלקים" – מיין גאנצע‬ ‫חיות יעדע רגע‪ ,‬איז נאר וואס איך באקום פונעם אויבערשטן! "אין עוד‬ ‫מלבדו"– עס איז גארנישט דא אויסער אים! איך האב נישט קיין שום‬ ‫אייגענע עקזיסטענץ‪ ,‬קיין שום אייגענעם שכל‪ ,‬קיין שום אייגענעם כח!‬ ‫אלעס איז נאר ער! איך האב גארנישט און איך קען גארנישט!‬ ‫מען דארף אויפבויען דעם 'דעת'‬ ‫צוביסלעך – דורכאויס חודש‬ ‫תשרי‬ ‫אבער מען קען נישט אריינשיינען אין א מענטש אט דעם 'ביטול'‬ ‫– נאר אויב ער מאכט כאטש די 'הכנה' דערצו! ער מוז זיך מאכן פאר‬ ‫א 'כלי' דערצו! און אט דער 'הכנה' הייבט זיך שוין ָָאן פון 'חמשה‬ ‫עשר באב'‪ .‬ווייל כדי צו צוקומען צו אט דער הכרה און צו קענען לעבן‬ ‫מיט אט דעם אמת–דארף מען אסאך הארעווען צו טוישן דעם 'מהלך‬ ‫המחשבה'‪ ,‬און דאס טוישט זיך נישט פון איין מינוט אויפן צווייטן‪ .‬מען‬ ‫דפ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫קען נישט אזוי שנעל געבן א טויש דעם נפש וועלכע איז צוגעוואוינט‬ ‫צו 'ישות' – אנצוקומען צו 'ביטול'! און דערפאר ארבעט מען אויף דעם‬ ‫א גאנץ חודש אלול און תשרי‪ .‬מען וועט אויסשמועסן בפרטיות‪ ,‬וואס‬ ‫עס געשעט אינעם סדר הזמנים פונעם חודש תשרי‪:‬‬ ‫דער 'דין' פון ר"ה דערמאנט‪:‬‬ ‫אלעס ווערט באשטימט פון‬ ‫אנפאנג יאר‬ ‫ראש השנה– דעמאלט איז א 'יום הדין'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬דער מענטש‬ ‫דערהערט אז עס איז יעצט דא א 'משפט' וואו מען באשטימט‬ ‫פונקטליך וואס עס זאל זיך אפטון דורכאויס די קומענדיגע יאר‪ .‬אין‬ ‫אנדערע ווערטער‪ :‬אלץ וואס וועט פאסירן אינעם גאנצן יאר – וועט‬ ‫קלאר נישט זיין געוואנדן אין זיין געלונגענע השתדלות'ן און ביזנעס‬ ‫עצות‪ ,‬נאר אלעס ווענדט זיך אינעם 'משפט' וואס מען פסק'נט יעצט‪ .‬פון‬ ‫דעם כאפט דער מענטש די פשוט'ע א‪-‬ב פון 'ביטול'‪ ,‬אז זיין לעבן‬ ‫ווענדט זיך בכלל נישט אין אים‪ ,‬נאר עס ווענדט‬ ‫זיך אין דער הנהגה פונעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫ביים סוף פונעם‬ ‫פיוט 'ונתנה תוקף'‪,‬‬ ‫וואו קומט אריין דא דער‬ ‫ענדיגט מען צו‪:‬‬ ‫'אדם יסודו מעפר'?‬ ‫"אדם יסודו מעפר‬ ‫וסופו לעפר וכו'‬ ‫ונתנה תוקף–ביים סוף פונעם פיוט 'ונתנה‬ ‫וואו קומט דא‬ ‫אריין א שטיקל‬ ‫תוקף'‪ ,‬וואו מען שמועסט אויס דעם פאקט‬ ‫'רבינו יונה'‬ ‫פונעם היינטיגן טאג‪ ,‬וואס עס קומט פאר א‬ ‫אינמיטן 'ונתנה‬ ‫מורא'דיגער משפט 'כמה יבראון‪ ,‬מי יחיה‪ ,‬מי‬ ‫תוקף'?!‬ ‫ישליו ומי ירום' – ענדיגט מען צו‪" :‬אדם יסודו‬ ‫מעפר וסופו לעפר וכו' משול כחרס הנשבר וכו'‬ ‫כאבק פורח וכחלום יעוף"– דער מענטש איז‬ ‫נישט מער ווי א שטיקל ערד‪ ,‬ווי אביסל שטויב און ווי א דורכלויפנדער‬ ‫חלום‪ .‬לכאורה איז שווער‪ :‬וואו קומט דא אריין א שטיקל 'רבינו יונה'‬ ‫אינמיטן 'ונתנה תוקף'?! מען לערנט דען מוסר יעצט?! מען רעדט דאך‬ ‫הפ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫יעצט צום אויבערשטן‪ ,‬נו‪ ,‬וואס רעדט מען יעצט פונעם 'אפסיות‬ ‫האדם'?!‬ ‫אויב איז דא א 'משפט' איז דאך‬ ‫א מענטש נישט מער ווי א 'צל‬ ‫עובר'‬ ‫נאר דער פשט איז‪ :‬א גאנץ יאר דרייט זיך א מענטש ארום מיטן‬ ‫קאפ אין דער הייעך‪ ,‬עס דוכט זיך אים‪ ,‬אז‬ ‫ער טוט און מאכט‪ ,‬ער פארשטייט און ווייסט‪,‬‬ ‫ער קאנטראלירט און גיבט אכטונג‪ ,‬ער איז‬ ‫מוליך ומביא למי‬ ‫מסדר און ערלעדיגט אלץ זאל קלאפן‪ .‬קומט‬ ‫שהארבע רוחות‬ ‫אבער ראש השנה ביי 'ונתנה תוקף'‪ ,‬און עס‬ ‫שלו מעלה ומוריד‬ ‫למי שהשמים‬ ‫כאפט אים ָָאן א פחד פונעם 'יום הדין'! 'וחיל‬ ‫והארץ שלו" – מיט‬ ‫ורעדה יאחזון'‪ ,‬און יעצט מוז ער איינמאל פאר‬ ‫דעם שאקלען איז‬ ‫אלעמאל מודה זיין אויפן אמת‪ ,‬אז עס הייבט‬ ‫מען מגלה‪ ,‬אז עס‬ ‫איז נישטא קיין‬ ‫זיך נישט ָָאן די גאנצע מעשה! ווייל עס איז דא‬ ‫ווינקל וואו א‬ ‫א באשעפער וואס ער מאכט היינט א 'משפט'‪,‬‬ ‫איד טרעפט זיך‬ ‫און ער פארשרייבט אלץ וואס זאל יא אדער‬ ‫דורכאויס דאס‬ ‫יאר – וואס דארט‬ ‫נישט ווערן ערלעדיגט און מסודר דאס יאר! און‬ ‫איז ער זיך אליינס‬ ‫בלויז אין דעם ווענדט זיך אלעס! עס ווענדט‬ ‫מסדר! אלעס איז‬ ‫זיך גארנישט אינעם מענטש! און דעמאלט זאגט‬ ‫דער אויבערשטער!‬ ‫"ַאה‪ ,‬איך האב פארשטאנען ווער‬ ‫דער מענטש‪ַ :‬‬ ‫איך בין! איך בין בכלל נישט דער וועלכער איז‬ ‫'קובע' עפעס אין מיין לעבן! נאר וואס דען בין איך? 'כחרס הנשבר וכציץ‬ ‫נובל'– גארנישט מיט גארנישט!‬ ‫עבודת התשובה – זיך צוריק‬ ‫קערן צום שורש‬ ‫יום הקדוש–דעמאלט איז א 'זמן תשובה'‪ .‬ווייל ווי נאר מען‬ ‫דערהערט דעם פשוט'ן אמת פון 'ביטול' צום אויבערשטן‪ ,‬אז אונזער‬ ‫ופ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫חיות איז בלויז פונעם אויבערשטן‪ ,‬און עס איז נישטא קיין שום חיות‬ ‫און מציאות אויף דער וועלט אויסער דעם אויבערשטן – ווערט מען‬ ‫זייער נתעורר צו 'תשובה'! מען האט זייער חרטה אויף יעדן 'חטא'‬ ‫וואס מען האט געזינדיגט – וואס דאס רופט אויס פארקערט‪ ,‬אז עס‬ ‫איז חלילה פארהאן עפעס א מציאות אויף דער וועלט‪ ,‬און עפעס א‬ ‫הנאה און חיות אויסער דעם רבונו של עולם‪ .‬און דערפאר‪ ,‬ווי נאר מען‬ ‫באקומט א שטארקע 'הכרה' אז אלעס איז בלויז מציאות ה' – גייט‬ ‫מען אויטאמאטיש צוריק צום אויבערשטן! דער 'ענף' קערט זיך צוריק‬ ‫צו זיין 'שורש'! צום 'מקור החיות'! און דערפאר איז די תורה מדגיש‬ ‫דעם לשון 'לפני ה' תטהרו'‪ ,‬און אזוי אויך‪ ,‬גאנץ יום כיפור זענען‬ ‫מיר פארנומען צו זאגן על חטא שחטאנו 'לפניך'‪ ,‬ווייל יום הקדוש‬ ‫אנערקענען מיר און שפירן אמת'דיג אין הארצן‪ ,‬אז אונזער גאנצער‬ ‫מציאות און חיות‪ ,‬סיי בגשמיות און סיי ברוחניות‪ ,‬קומט אלעס מלפני‬ ‫ה'! אלעס איז פונעם אויבערשטן און מיר קענען גארנישט אליינס! און‬ ‫אט די הכרה זעצט זיך אריין אין הארץ אזוי שטארק‪ ,‬ביז מיר קערן‬ ‫זיך צוריק מיט א תשובה שלימה צום אויבערשטן וואס ער איז אונזער‬ ‫שורש‪.‬‬ ‫שמים וארץ שלו – אלעס איז ער‬ ‫און נאר ער‬ ‫סוכות נענועים– גייט מען אריין אין אסאך א העכערע דרגה פון‬ ‫'ביטול'‪ .‬מען מאכט די 'נענועים' אויף אלע זייטן פון דער וועלט; ווי‬ ‫די גמרא זאגט‪" :‬מוליך ומביא למי שהארבע רוחות שלו מעלה ומוריד‬ ‫למי שהשמים והארץ שלו" – מיט דעם שאקלען איז מען מגלה‪ ,‬אז‬ ‫עס איז נישטא קיין ווינקל וואו א איד טרעפט זיך דורכאויס דאס יאר‬ ‫– וואס דארט איז ער זיך אליינס מסדר! אלעס איז דער אויבערשטער!‬ ‫ער ברענגט אריין די קלארקייט און זיכערקייט פון די 'ארבע אותיות‬ ‫הוי"ה'‪ ,‬וואס דאס איז די אמונה אין 'מציאות השם' ‪ -‬אין אלע זיינע‬ ‫איברים פון קאפ ביז פוס‪.‬‬ ‫זפ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫סוכה דירת עראי – דו האסט‬ ‫נישט קיין שום קביעות אויף‬ ‫דער וועלט‬ ‫ישיבה בסוכה –דאס איז אויך די עבודה פון דער סוכה; ווי די גמרא‬ ‫זאגט‪" :‬צא מדירת קבע ושב בדירת עראי"– עס איז נישט גענוג דער 'שב‬ ‫בדירת ארעי'‪ ,‬נאר קודם מוז מען מקיים זיין דעם 'צא מדירת קבע' –‬ ‫לאז איבער דיין גאנצע מציאות און 'קביעות'‪ ,‬און פארשטיי אז דו‬ ‫האסט נישט גארנישט! דו מוזט דערהערן דעם 'חלק השלילי'‪ ,‬אז מען‬ ‫האט נישט קיין שום קביעות אויף דער וועלט! דיין גאנצע עקזיסטענץ‬ ‫און לעבן‪ ,‬איז אלעס עראי'דיג!‬ ‫הבל הבלים הכל הבל‬ ‫דערפאר ליינט מען דעמאלט 'מגילת‬ ‫קהלת'‪ ,‬וואס דארט ברענגט מען ארויס דעם‬ ‫שמיני עצרת–‬ ‫"הכל הבל" –מען איז מכיר אז די גאנצע וועלט‬ ‫שטעלט מען זיך‬ ‫אוועק און מען‬ ‫איז גארנישט! דער מענטש קען גארנישט! און‬ ‫שרייט אויס בקול‬ ‫וויפיל א מענטש רעדט זיך נאך איין אז פארט‬ ‫גדול‪" :‬אתה הראת‬ ‫קען ער יא עפעס‪ ,‬אבער ווען ער ליינט קהלת‬ ‫לדעת כי ה' הוא‬ ‫האלקים אין עוד‬ ‫זעט ער איין‪ ,‬אז 'גם זה הבל'! דאס קען ער אויך‬ ‫מלבדו"– ביסטו‬ ‫נישט! ער האט נישט קיין שום אייגענע מציאות‬ ‫שוין געווארן‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫איבערגעצייגט‬ ‫און קלאר‪ ,‬אז דו‬ ‫ביסט גארנישט און‬ ‫אין עוד מלבדו – נישטא‬ ‫עס איז נאר דער‬ ‫עפעס אנדערש אויסער‬ ‫אויבערשטער‪ .‬נו‬ ‫אים‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬קען‬ ‫מען שוין צוגיין‬ ‫צום 'יחודא שלים'‬ ‫שמיני עצרת–שטעלט מען זיך אוועק און‬ ‫– צו ווערן 'איינס'‬ ‫מען שרייט אויס בקול גדול‪" :‬אתה הראת לדעת‬ ‫מיטן אויבערשטן‬ ‫כי ה' הוא האלקים אין עוד מלבדו"– נאך אזא‬ ‫כביכול!‬ ‫חודש תשרי‪ ,‬ביסטו שוין געווארן איבערגעצייגט‬ ‫חפ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫און קלאר‪ ,‬אז דו ביסט גארנישט און עס איז נאר דער אויבערשטער‪ .‬נו‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬קען מען שוין צוגיין צום 'יחודא שלים' – צו ווערן 'איינס'‬ ‫מיטן אויבערשטן כביכול! ווייל ווי נאר דער מענטש איז שוין נישט‬ ‫קיין אייגענע מציאות פאר זיך– איז ער זיך שוין נישט מפריד פונעם‬ ‫אויבערשטן! ער שטערט שוין נישט דעם 'יחודא שלים')בל( !‬ ‫לא תעשו – מען האט נאך‬ ‫גארנישט געטון‬ ‫נישט בלויז ביים זאגן 'אתה הראת' דארף מען לעבן מיט דער‬ ‫'ביטול הישות'‪ ,‬נאר דאס דארף מען אנהאלטן א גאנצן טאג‪ .‬ווייל‬ ‫דאס איז בעצם דער מהות פונעם שמיני עצרת‪ ,‬וועלכע איז א 'מהות'‬ ‫פון 'ענוה' און 'ביטול'; ווי רביה"ק מסאטמאר זי"ע האט אמאל געזאגט‬ ‫א הייליג ווארט– דאס איז געווען נאך אין אורשיווא‪ ,‬אין א יאר ווען‬ ‫עס איז געפאלן שמיני עצרת אום שבת קודש‪ ,‬און דער רבי האט‬ ‫געזאגט א קורצע תורה ביי שלש סעודות‪ ,‬די תורה האט געדויערט‬ ‫ממש איין מינוט– האט ער געטייטשט‪" :‬ביום השמיני"– ווען עס קומט‬ ‫דער אכטער טאג– נאך א גאנצן תשרי "עצרת תהיה לכם"– דארף מען‬ ‫בל‪" .‬לזה תקנו לנו בחדש אלול מה שפגמנו כל ימות השנה וכו' לבוא ע"י התשובה‬ ‫בחדש הזה לדביקות הדודים כנ"ל ואח"כ בר"ה הוא מצות תקיעת שופר הוא‬ ‫לעורר מורשי הלב וכו'‪ ,‬ואז לאחר התשובה של חדש אלול בהסיר מסך המבדיל‬ ‫הוא כעין הקיצה משינה‪ ,‬ואז תוקעין בשופר לבוא לדביקות הנפלא וכו'‪ ,‬ואח"כ‬ ‫כל עשי"ת הוא הכנה לשנה הבאה לעיין בתקנת נפשו ולהכין כל כחות שבאדם‬ ‫להמליך ד'‪ ,‬ואח"כ השי"ת ברוב רחמיו שולח ממקור התשובה ועצומו של יום‬ ‫מכפר ומעביר אשמתינו‪ ,‬ונשארו ב"י נקיים‪ ,‬ולכן אח"כ המצוה לשמוח בשמחה‬ ‫זו‪ ,‬אשר זכינו להפטר מעוות ולזיכוך הנפש‪ ,‬והנפש מלא משמחת המצוה‪ ,‬ולזה‬ ‫המצוה לשמות בארבע מינין כנגד ד' אותיות הקדושים כידוע‪ ,‬ובצל כנפי המצוה‬ ‫נתלונן בסכת שלם‪ ,‬אור תקדושה החופה עלינו‪ ,‬אך כל זה הכנה לעצם הקדושה‬ ‫ודביקות בשמ"ע‪ ,‬שהוא עצרו נא ועשו לי סעודה קטנה‪ ,‬ואז נדבקין מקור נשמתן‬ ‫של ישראל בשרשם‪ ,‬שהוא רק דביקות מצוה נפשית שכלית עד כלות הנפש‪ ,‬ולזה‬ ‫מקרי סעודה קטנה שהוא תוכן האהבה בנקודה עיקרית‪ ,‬שמקרי נקודה קטנה‬ ‫שהיא ראש לכל האותיות והנקודות כמבואר בזוה"ק"‪( .‬ספה"ק דברי חיים ראה)‪.‬‬ ‫טפ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫צוריקהאלטן דעם 'לכם'‪ ,‬דער 'זיך'‪" ,‬כל מלאכת עבודה"–די גאנצע‬ ‫עבודה פון דעם טאג איז‪" ,‬לא תעשו"–איר זאלט האלטן ביי זיך כאילו‬ ‫עטץ האט גארנישט געטון‪ .‬ענליך דערצו שטייט פון אסאך צדיקים‬ ‫(אמרי נועם ד"ה א"י)‪":‬והיית 'אך' שמח ‪ -‬לרבות ליל אחרון של חג"–דער‬ ‫עיקר עבודה פון 'שמיני עצרת' איז 'אך למעט'‪ ,‬זיך ממעט זיין און וויסן‬ ‫אז מען איז גארנישט! און אט דער 'ביטול' איז די א‪-‬ב פון דער עבודה‬ ‫פון 'שמיני עצרת'‪ ,‬וואס ָָאן דעם איז נישט שייך קיין 'יחודא שלים')גל( ‪.‬‬ ‫ה' אחד – אויסגיין אויף קידוש‬ ‫השם איז דער גרעסטער 'יחוד'‬ ‫קדושת כתר–מען האט פריער גערעדט (פרק ב')‪ ,‬אז דער עיקר שפיץ‬ ‫פונעם 'יחודא שלים' איז‪ ,‬בשעת ווען מען זאגט ביי 'קדושת כתר'‬ ‫דעם פסוק‪" :‬שמע ישראל ה' אלוקינו ה' אחד"‪ .‬און כלפי דעם ענין‬ ‫פון 'ביטול' – וואס מען רעדט יעצט – איז אויך דעמאלט די העכסטע‬ ‫מדרגה פון 'ביטול'; ווי דער אר"י הק' זאגט‪ ,‬אז ביי 'אחד' דארף מען‬ ‫מקבל זיין אויף זיך 'מסירות נפש'‪ ,‬זיין גרייט צו גיין אויף קידוש השם‪,‬‬ ‫און דורכדעם איז מען גורם דעם 'יחודא שלים')דל( ‪.‬‬ ‫גל‪" .‬שמעתי מהגה"צ ר' משה האלבערשטאם מקיוויאשד (שליט"א) [זצ"ל]‪ ,‬ששמע‬ ‫מחותנו הגה"צ מקיווייאשד זצ"ל שהרה"ק מראזוואדוב זצ"ל אמר פעם בשמיני‬ ‫עצרת בזה"ל‪" ,‬אזוי ווי היינט איז שמיני עצרת ביי גאט‪ ,‬אזוי בין איך דער‬ ‫ארגסטער דא אין בית המדרש"‪( .‬שיח זקנים)‪.‬‬ ‫דל‪ .‬כתב האריה"ק בשער הכוונות ‪ -‬בקדושת כתר במוסף שבת וזלה"ק‪" :‬והנה זווגם‬ ‫עתה הוא ממש כעין זווג וכו' כי הרי ירשו את מקומם וכבר נודע כי אין זווג וכו'‬ ‫אלא ע"י מ"ן של נשמות התחתונות המוסרים עצמם להריגה על קידוש השם ע"ד‬ ‫יחוד וכו' בפסוק שמע ישראל כמ"ש בק"ש דשחרית דימי החול ולכן עתה אנו‬ ‫אומרים פסוק שמע ישראל וצריך לכיון להעלות מ"ן וכו' על ידי מסירת נפשינו‬ ‫על קידוש השם במלת אחד בפסוק שמע ישראל כמ"ש בק"ש של שחרית‬ ‫דחול"‪( .‬שער הכוונות דף ע"ד ע"א)‪.‬‬ ‫דאס איז דער ענין פארוואס מען זאגט 'אב הרחמים' יעדן שבת בעפאר‬ ‫מוסף‪ ,‬כדי אויפצואוועקן דעם כח פון די הייליגע נשמות וועלכע האבן זיך מוסר‬ ‫צ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דער 'רצון עצמי' איז א 'מפריד'‬ ‫פונעם אויבערשטן‬ ‫די סיבה פארוואס 'קבלת מסירת נפש' איז גורם דעם 'יחודא שלים'‬ ‫– שטייט אין ספר ליקוטי תורה‪ :‬א מענטש וועלכער איז נישט בטל צום‬ ‫אויבערשטן און מיינט אז ער פירט זיין לעבן אליינס – איז אפגעטיילט‬ ‫פונעם אויבערשטן נישט בלויז אין 'דעת'‪ ,‬נאר אפילו אין 'רצון' איז ער‬ ‫אפגעטיילט! ווייל אויב קוקט ער ָָאן זיין מציאות ווי אן אייגענע מציאות‪,‬‬ ‫איז דאס גורם אז ער וויל 'זיך' און נישט דעם אויבערשטן‪ .‬און אזא מענטש‬ ‫איז פול מיט רצונות פון 'קנאה'‪' ,‬תאוה' און 'כבוד' – וואס דאס איז ממש‬ ‫פארקערט פון רצון ה'‪ .‬און די דאזיגע רצונות טיילן אפ צווישן אים מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ .‬און אויף דעם האט מען געארבעט גאנץ חודש תשרי‪ ,‬וואס‬ ‫מען האט געטוישט דעם גאנצן בליק און 'דעת' פונעם מענטש‪ ,‬און‬ ‫צוזאמען מיט דעם איז אויך דער נפש נתעורר געווארן צו מבטל זיין‬ ‫אלע זיינע 'רצונות' צום רצון ה'‪ .‬און שטייענדיג יעצט אין שמיני עצרת‬ ‫– איז ער שוין זייער נאנט צום אויבערשטן און ער איז שוין כמעט גרייט‬ ‫צום 'יחודא שלים'‪ ,‬וויבאלד ער האט שוין נישט קיין 'דעת' וואס טיילט‬ ‫אפ‪ ,‬און ער האט שוין נישט קיין 'רצונות' וועלכע טיילן אפ‪.‬‬ ‫נפש געווען אויף קידוש השם‪ ,‬וואס דורכדעם קענען מיר צוטרעטן צום 'קדושת‬ ‫כתר' און גורם זיין דעם 'יחוד' למעלה‪ .‬און אזוי אויך געפונט מען ביים דאווענען‬ ‫פון ראש השנה און יום כיפור‪ ,‬אז איידער מען זאגט כתר – זאגט מען קודם‬ ‫'ונתנה תוקף' – וועלכע איז נתחבר געווארן רבי אמנון פון מאגענצא איידער‬ ‫ער איז געגאנגען אויף קידוש השם‪ ,‬און מען פירט אויך אויס דעם שטיקל מיט‬ ‫די ווערטער‪" :‬וקדש את שמך על מקדישי שמך"‪ ,‬און ערשט נאכדעם וואס מען‬ ‫האט מעורר געווען דעם כח פון קידוש השם קען מען צוגיין צום 'כתר'‪.‬‬ ‫אויך שטייט פון צמח צדק‪ ,‬אז דערפאר איז מען מקפיד נישט אויסצולאזן‬ ‫קיין 'אב הרחמים' אין די שבתים בעפאר שבועות (אפילו אויב עס איז שבת מברכים)‪,‬‬ ‫ווייל שבועות טוט זיך אפ א גאר גרויסע און הויכע 'יחוד'; ווי עס שטייט פון‬ ‫אר"י הק'‪ ,‬און דערפאר גרייט מען זיך דערצו מיט די אלע שבתים פריער וואס‬ ‫מען זאגט 'אב הרחמים'‪ ,‬און מען איז זיך מקשר צו די אלע נשמות וועלכע זענען‬ ‫געגאנגען אויף קידוש השם‪.‬‬ ‫אצ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫דער רצון צו לעבן – דער‬ ‫טיפסטער רצון בפנימיות האדם‬ ‫אבער עס איז נאכאלץ פארהאן איין טיפער 'רצון' – וואס דאס‬ ‫טיילט נאכאלץ אפ און לאזט נישט ווערן קיין 'יחוד' צווישן אים מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ :‬דאס איז דער רצון צום 'עצם לעבן'! נישט וואס ער וויל‬ ‫האבן 'צום' לעבן‪ ,‬נאר דאס וואס ער 'וויל לעבן'! וואס דאס איז דער‬ ‫שטארקסטער רצון וואס איז דא אינערליך אין‬ ‫א מענטש‪ ,‬און אט דער רצון איז א דינע מחיצה‬ ‫וועלכע לאזט אים נישט אינגאנצן נתאחד ווערן‬ ‫אויב קוקט ער ָָאן‬ ‫מיטן אויבערשטן‪ ,‬וויבאלד ער לעבט נאך אביסל‬ ‫זיין מציאות ווי אן‬ ‫פאר זיך‪ .‬און דערפאר‪ ,‬כדי עס זאל ווערן א‬ ‫אייגענע מציאות‪,‬‬ ‫איז דאס גורם‬ ‫'יחוד' – מוז דער מענטש מקבל זיין אויף זיך‬ ‫אז ער וויל 'זיך'‬ ‫'מסירת נפש'‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬אז אפילו אט דעם‬ ‫און נישט דעם‬ ‫טיפסטן 'רצון' וואס ער 'וויל לעבן' – גיבט ער‬ ‫אויבערשטן‪ .‬און‬ ‫אזא מענטש איז‬ ‫אויך אוועק פארן אויבערשטן! ער רופט אויס‪:‬‬ ‫פול מיט רצונות‬ ‫–ָאן דעם‬‫"שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד" ָ‬ ‫פון 'קנאה'‪' ,‬תאוה'‬ ‫אויבערשטן וויל איך גארנישט! אפילו לעבן וויל‬ ‫און 'כבוד' – וואס‬ ‫דאס איז ממש‬ ‫איך נישט!"‪ .‬נו אויב אזוי‪ ,‬איז שוין די דאזיגע‬ ‫פארקערט פון רצון‬ ‫דינע מחיצה אויך נישטא! גארנישט איז שוין‬ ‫ה'‪ .‬און די דאזיגע‬ ‫נישט 'מפריד' צווישן אים מיטן אויבערשטן!‬ ‫רצונות טיילן אפ‬ ‫צווישן אים מיטן‬ ‫און ער קען שוין ווערן 'איינס' מיטן אויבערשטן‬ ‫אויבערשטן‬ ‫כביכול ביחודא שלים! און דעמאלט גיבט אונז‬ ‫דער אויבערשטער איבער א שפע פון 'גשם' –‬ ‫וואס דאס איז א געוואלדיגע השפעה טובה‬ ‫ברוחניות ובגשמיות אויף א גאנץ יאר– וועלכע קומט פון גרויס 'אחדות'‬ ‫און אהבה פונעם אויבערשטן צום כלל ישראל)הל( ‪.‬‬ ‫הל‪ .‬מען קען זיך וואונדערן‪ :‬א גאנץ סוכות איז דאך די עבודה צו ממשיך זיין נאך און‬ ‫נאך 'דעת'‪ .‬שפעטער ווען מען ענדיגט דעם יום טוב סוכות און מען גייט אריין‬ ‫אינעם יום טוב פון שמיני עצרת – טוישט זיך גאר דער נוסח‪ ,‬אז מען דארף גאר‬ ‫בצ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫מבטל זיין דעם דעת?! וואס איז דא דער תכלית‪ ,‬אויסבויען 'דעת' אדער מבטל‬ ‫זיין דעם 'דעת'?!‬ ‫דער תירוץ איז‪ :‬כדי צו קענען מבטל זיין דעם אייגענעם 'דעת'‪ ,‬און פארשטיין‬ ‫אז דער אייגענער 'דעת' איז נישט קיין ריכטיגע דעת‪ ,‬נאר עס איז בלויז דמיון –‬ ‫דארף מען פריער האבן אסאך ריכטיגע דעת! אנדערש קען מען נישט צוקומען‬ ‫צום 'ביטול הדעת'! און אט דאס גרייט מען צו דורכאויס דעם גאנצן יום טוב‬ ‫סוכות‪ ,‬וואס דעמאלט איז מען ממשיך דעת‪.‬‬ ‫בשייכות דערצו פארציילט מען ביי חסידים א מעשה‪ :‬עס האבן זיך אמאל‬ ‫געטראפן א געהויבענער חסיד'ישער איד מיט א ליטווישער ראש ישיבה‪ .‬האט‬ ‫דער ראש ישיבה געפרעגט‪ ,‬פארוואס איז מען נישט מחנך א קטן צו לייגן‬ ‫תפילין – וויבאלד ער האט נאכנישט קיין דעת‪ ,‬אין דער צייט וואס מען איז אים‬ ‫יא מחנך צו 'לימוד התורה'; ווי די משנה זאגט‪" :‬בן חמש למקרא‪ ,‬בן עשר‬ ‫למשנה"‪ ,‬לכאורה וואלט געדארפט זיין פארקערט‪ ,‬ווייל צו לימוד התורה דארף‬ ‫מען דאך האבן 'דעת' צו פארשטיין וואס מען לערנט‪ ,‬משא"כ צו לייגן תפילין‪,‬‬ ‫דארף מען לכאורה נישט האבן קיין דעת‪ ,‬נו‪ ,‬וואלט מען געדארפט זיין מחויב‬ ‫שוין אלס קינד? האט דער חסיד'ישער איד געענטפערט גאר א שטארקע און‬ ‫טיפע תירוץ‪ :‬צו לערנען תורה דארף טאקע האבן דעת און שכל צו פארשטיין‪,‬‬ ‫אבער א קינד האט אויך עפעס שכל‪ ,‬און דערפאר האבן חז"ל אפגעשאצט און‬ ‫קובע געווען וויפל מען זאל לערנען מיט א קטן לויט זיין דרגא‪ ,‬און ווען ער‬ ‫וועט עלטער ווערן וועט ער אלעס איבערלערנען מיט א שטארקערע הבנה‪.‬‬ ‫משא"כ ביי 'קיום המצות' דארף מען האבן אזא סארט שכל פון 'ביטול השכל'‪,‬‬ ‫ווייל אונזער שכל פארשטייט דאך בכלל נישט פארוואס מען דארף לייגן תפילין‬ ‫הְמ ַַצֶוֶ ה' און פאלגן אים מיט‬ ‫וכדו'‪ ,‬נאר מיר זענען 'מבטל' אונזער שכל צום 'דעת ְ‬ ‫א ביטול‪ .‬און דאס צו קענען טון – צו 'מבטל' זיין‬ ‫דעם אייגענעם שכל – דארף האבן א גרויסן 'דעת'‬ ‫פון א 'גדול'‪ ,‬ווייל א 'קטן' האט נאכנישט אזא גרויסן‬ ‫קומט אויס אין‬ ‫דעת‪ ,‬און דערפאר איז ער פטור מן המצות‪.‬‬ ‫איין ווארט‪ :‬דער‬ ‫לענינינו‪ :‬כדי צו אנקומען אום שמיני עצרת‬ ‫'דעת' פון סוכות‬ ‫צום ריכטיגן 'ביטול'‪ ,‬וואס דער מענטש זאל ממש‬ ‫איז א הכנה צום‬ ‫אנערקענען אז עס איז 'אין עוד מלבדו' – דארף‬ ‫'ביטול הדעת' פון‬ ‫שמיני עצרת‪.‬‬ ‫ער האבן אסאך 'דעת'‪ ,‬און דאס זענען מיר ממשיך‬ ‫אינעם יום טוב סוכות‪ .‬און דערנאך‪ ,‬נוצן מיר דעם‬ ‫גאנצן 'דעת' און השגה פון סוכות – צו מבטל זיין‬ ‫גצ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫לכאורה וואלט שמיני עצרת‬ ‫געדארפט זיין דער עיקר עבודה‬ ‫צו טראכטן מיט התבוננות?‬ ‫נאך דער גאנצער הקדמה פארשטייט מען‪ :‬פארוואס דער עיקר‬ ‫עבודה פון שמיני עצרת איז 'טאנצן' מיט די פוס – וואס דאס איז‬ ‫דער נידריגסטער חלק פונעם מענטש‪ ,‬און עס איז גאר א פשוט'ע און‬ ‫איינפאכע עבודה‪ ,‬אן קיין שום 'מוחין'‪ .‬לכאורה‪ ,‬אזא דערהויבענער‬ ‫טאג וואס מיר האבן נאר איינמאל אין יאר – וואלט געדארפט זיין די‬ ‫עבודה צו זיצן און מוח'ענען מיט מחשבות און התבוננות – וואס דאס‬ ‫איז דאך מיטן קאפ‪ ,‬דער העכסטער חלק פונעם מענטש?‬ ‫מען וויל נוצן די פוס און‬ ‫צוקומען צום 'ביטול' – איך בין‬ ‫א פשוט'ער טאנצער‬ ‫אבער וויבאלד דער עיקר נקודה פון דעם טאג איז דער 'יחודא‬ ‫שלים' – וואס ווי געזאגט איז דאס אן ענין פון 'ביטול' וואס דער‬ ‫מענטש שפירט ביי זיך 'איך בין גארנישט' – דערפאר האט מען‬ ‫אוועקגעשטעלט דייקא אזא סארט עבודה פון 'ביטול'‪ ,‬וואס דער‬ ‫מענטש באנוצט זיך מיטן פשוט'סטן חלק פונעם מענטש – די פוס‪,‬‬ ‫און ער טוט אזא פשוט'ע עבודה פון טאנצן וואס עס האט נישט דערין‬ ‫קיין דערהויבענע 'מוחין'‪ ,‬כדי אריינצוברענגען אינעם מענטש דעם‬ ‫פשוט'קייט און ביטול‪ ,‬אז ער איז 'גארנישט'‪.‬‬ ‫·‬ ‫איז 'ביטול' א הכנה צום יחוד‪,‬‬ ‫אדער איז דאס דער יחוד אליינס?‬ ‫ביז אהער האט מען גערעדט דעם ענין פון 'ביטול' ווי אן ענין‬ ‫אלעס צום 'שורש'‪ ,‬און אנערקענען אז מיר האבן נישט גארנישט‪ .‬קומט אויס אין‬ ‫איין ווארט‪ :‬דער 'דעת' פון סוכות איז א הכנה צום 'ביטול הדעת' פון שמיני עצרת‪.‬‬ ‫דצ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫פון 'סור מרע'‪ ,‬אוועקצונעמען דעם 'חציצה' און 'מסך המבדיל'‪ ,‬און‬ ‫דערנאך דארף נאך געשען א באזונדערער ענין פון 'עשה טוב'‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז דער ענין פון 'אהבה' און 'אחדות'‪ ,‬וואס דאס איז גורם דער‬ ‫יחוד‪ .‬אבער אינ'אמת'ן‪ ,‬ווען מען לערנט עס אפ מער בעמקות‪ ,‬איז דער‬ ‫פשט‪ ,‬אז דער 'ביטול' אליינס איז נישט בלויז דער 'סור מרע'‪ ,‬נאר ער‬ ‫איז אויך דער 'עשה טוב' וועלכע איז שוין גורם דעם 'יחוד'‪ ,‬און מען‬ ‫דארף שוין גארנישט מער ווי דעם‪:‬‬ ‫א איד איז בעצם איינס מיטן‬ ‫אויבערשטן‬ ‫מען דארף אלעמאל געדענקען דעם יסוד וואס שטייט אין זוהר הק'‬ ‫און אין אלע חסיד'ישע ספרים‪ ,‬אז באמת איז דער מציאות און מהות‬ ‫בעצם–ָאן גארנישט טון דערצו! ווי‬ ‫ָ‬ ‫פון א איד 'איינס' מיטן אויבערשטן‬ ‫אלע ספרים הק' ברענגען דעם לשון הזוהר הק'‪" :‬ויפח באפיו נשמת חיים‬ ‫‪-‬מאן דנפח מתוכו נפח" – כביכול דער אויבערשטער האט אריינגעבלאזן‬ ‫אינעם 'אדם' א נשמה‪ ,‬זאגט דער זוהר‪" :‬ווען איינער בלאזט – בלאזט‬ ‫ער פון אינעווייניג!"‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אויב דער אויבערשטער האט אין אונז‬ ‫אריינגעבלאזן א נשמה‪ ,‬האט ער עס גענומען פון זיך אליינס כביכול!‬ ‫אונזער נשמה איז א 'חלק אלוק ממעל ממש'! 'קוב"ה וישראל חד'!‬ ‫קומט אויס‪ ,‬מיר דארפן גארנישט טון צו ווערן 'מאוחד ביחודא שלים'‬ ‫מיטן אויבערשטן‪ ,‬ווייל דאס זענען מיר! דאס איז אונזער עכטע מציאות!‬ ‫עס איז ווי א מאגנעט וועלכע קלעבט צום צווייטן מאגנעט מצד טבעה‪.‬‬ ‫ווי נאר דער גוף איז נישט מפריד‬ ‫– ווערן מיר איינס 'מצד עצמנו'‬ ‫נאר וואס דען?! אונזער נשמה געפונט זיך אין א 'גוף' וועלכע‬ ‫קומט פון 'עולם הפירוד'! דער גוף שפירט זיך ווי א גאנצער קנאקער‪,‬‬ ‫א 'מציאות נפרד' פאר זיך‪ ,‬וועלכער איז אפגעטיילט פונעם אויבערשטן!‬ ‫דער גוף איז פול מיט 'רצונות' פון 'איך' און 'זיך' –רצונות וואס זענען‬ ‫הצ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫פארקערט פון רצון ה'! און דאס שטערט א גאנץ יאר פון זיין 'מאוחד‬ ‫ביחודא שלים' מיטן אויבערשטן‪ .‬דער גוף רייסט אפ דעם מאגנעט פון‬ ‫זיך צוזאמקלעבן מיטן צווייטן מאגנעט‪ .‬אבער‬ ‫נאכדעם וואס דער איד האט עוסק געווען א‬ ‫גאנץ חודש תשרי אין 'תשובה ותיקון המעשים'‪,‬‬ ‫איז די נשמה‬ ‫ער האט צוביסלעך מכיר געווען דעם 'דעת' אז‬ ‫געווארן באפרייט‬ ‫דער אויבערשטער איז אלעס‪ ,‬און ער האט‬ ‫פון אלע‬ ‫צוביסלעך מבטל געווען זיינע אייגענע 'רצונות'‬ ‫שטערונגען‪ ,‬און‬ ‫נאטורליך ווערט‬ ‫צום רצון ה'‪ ,‬און יעצט שמיני עצרת קומט ער‬ ‫זי באלד צוריק‬ ‫צו צום שפיץ‪ ,‬וואס ער גיבט אוועק פארן‬ ‫'נכלל' אינעם‬ ‫אויבערשטן דעם לעצטן אייגענעם רצון וואס‬ ‫אויבערשטן!‬ ‫זי דארף נישט‬ ‫איז נאך געבליבן ביי אים 'צו לעבן' –איז די‬ ‫עפעס זאל איר‬ ‫נשמה געווארן באפרייט פון אלע שטערונגען‪ ,‬און‬ ‫'מאחד' זיין‪ ,‬ווייל‬ ‫נאטורליך ווערט זי באלד צוריק 'נכלל' אינעם‬ ‫זי איז בעצם‬ ‫'מאוחד'! ווי נאר‬ ‫אויבערשטן! זי דארף נישט עפעס זאל איר‬ ‫די גופניות'דיגע‬ ‫'מאחד' זיין‪ ,‬ווייל זי איז בעצם 'מאוחד'! ווי נאר‬ ‫'מפרידים' פאלן‬ ‫די גופניות'דיגע 'מפרידים' פאלן אוועק –ווערט‬ ‫אוועק –ווערט‬ ‫נתגלה דער‬ ‫נתגלה דער אמת'ער מציאות‪ ,‬אז דער איד מיטן‬ ‫אמת'ער מציאות‪,‬‬ ‫אויבערשטן זענען בעצם 'איינס'! דער מאגנעט‬ ‫אז דער איד מיטן‬ ‫קלעבט זיך אויטאמאטיש צוריק צוזאם מיטן‬ ‫אויבערשטן זענען‬ ‫בעצם 'איינס'!‬ ‫אנדערן מאגנעט כביכול‪( .‬שפעטער וועט מען מסביר‬ ‫זיין‪ ,‬אז אויך די פנימיות'דיגע עבודה ביי די 'הקפות'‪ ,‬גייט‬ ‫אויף דעם מהלך‪ ,‬אויסצוקלארן ביי זיך די 'רצונות'‪ ,‬אז מען‬ ‫זאל נאר וועלן זאכן וואס זענען מצד הקדושה‪ ,‬און נישט פארקערט‪ ,‬וואס ווי געזאגט‪,‬‬ ‫איז דאס ממש איין ענין מיטן 'יחודא שלים' וואס טוט זיך אין דעם טאג)‪.‬‬ ‫דער 'עצם הנשמה' איז 'חלק‬ ‫אלוק ממעל' און איז דבוק‬ ‫בתמידיות‬ ‫א משהו טיפער‪ :‬די אידישע נשמה איז דאך א 'חלק אלוק ממעל'‪,‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬אז 'מצד עצמו' איז די נשמה ממש 'איינס' מיטן‬ ‫וצ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אויבערשטן‪ .‬און די אלע 'הסתרות' און 'פירוד' וואס א מענטש שפירט‬ ‫זיך אפגעטיילט פאר זיך – איז נישט דער 'עצם הנשמה'‪ ,‬נאר דאס‬ ‫קומט פון די 'לבושי הנשמה' ‪ -‬די 'מחשבה'‪' ,‬דיבור' און 'מעשה' וואו‬ ‫די נשמה ווערט מלובש און איז זיך מדבק דורך זיי צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז א טאג פון‬ ‫'עצם הנשמה' – נישט 'לבושי‬ ‫הנשמה'‬ ‫דא כאפט דער חילוק‪ :‬א גאנץ יאר איז‬ ‫אונזער פליכט צו דינען דעם אויבערשטן דורך‬ ‫די אלע 'הסתרות'‬ ‫די 'לבושים' פון די נשמה‪ ,‬טראכטן גוטע‬ ‫און 'פירוד' וואס א‬ ‫מחשבות‪ ,‬רעדן הייליגע דיבורים און טון מעשים‬ ‫מענטש שפירט זיך‬ ‫אפגעטיילט פאר‬ ‫טובים – וואס דאס איז כולל דעם גאנצן 'קיום‬ ‫זיך – איז נישט‬ ‫תורה ומצוות'‪ .‬אבער אינעם טאג פון שמיני‬ ‫דער 'עצם הנשמה'‪,‬‬ ‫עצרת‪ ,‬איז איין טאג אין יאר ווען עס ווערט‬ ‫נאר דאס קומט פון‬ ‫די 'לבושי הנשמה'‬ ‫נתגלה דער 'עצם הנשמה' – אן די לבושים!‬ ‫‪ -‬די 'מחשבה'‪,‬‬ ‫עס ווערט נתגלה אז די נשמה 'מצד עצמו'‬ ‫'דיבור' און 'מעשה'‬ ‫איז דבוק אינעם אויבערשטן – אן גארנישט‬ ‫וואו די נשמה‬ ‫ווערט מלובש‬ ‫טראכטן‪ ,‬רעדן אדער טון! און דערפאר איז‬ ‫נישטא קיין 'מצוה מיוחדת' פאר דעם טאג!‬ ‫און אויף דער בחינה שטייט אין ספרים הק'‪,‬‬ ‫דער טייטש פון "שמיני רגל בפני עצמו" – עס‬ ‫איז א יום טוב פון 'עצמו'! דער 'עצם הנשמה' ווערט נתגלה אין דעם‬ ‫טאג! און דערפאר איז היינט דער יחוד מיט אזא 'התגלות' – אן קיין‬ ‫לבושים און הסתרות‪.‬‬ ‫זצ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫שמחת תורה – די שמחה מיט 'קבלת‬ ‫התורה' פון 'לוחות שניות'‬ ‫פארוואס מאכט מען היינט א‬ ‫גרעסערע שמחה ווי שבועות?‬ ‫אסאך מאל קלערט א מענטש‪ :‬לכאורה וואלט מען ענדערש‬ ‫געדארפט מאכן די הקפות אום 'שבועות' – דער טאג פון 'קבלת‬ ‫התורה'?! און אפילו אויב מען וועט זאגן‪ ,‬אז די שמחה היינט איז‬ ‫צוליב 'סיום קריאת התורה' – קען מען נאכאלץ פרעגן‪ :‬הא גופא קשיא‪,‬‬ ‫פארוואס זאל מען נישט אויסשטעלן דעם סדר קריאת התורה אויף אן‬ ‫אופן אז דער 'סיום הקריאה' זאל זיין אינאיינעם מיטן יום טוב שבועות‬ ‫– ווען מען האט מקבל געווען די תורה‪ ,‬און דעמאלט וואלט געווען דער‬ ‫גאנצער מצב פון הקפות – אום 'שבועות'?!‬ ‫יום כיפור רופט זיך 'יום מתן‬ ‫תורה' צוליב די 'לוחות שניות'‬ ‫כדי צו פארענטפערן די דאזיגע שאלה – דארף מען מקדים זיין‬ ‫א הקדמה‪ :‬די משנה זאגט (תענית כו‪" ):‬לא היו ימים טובים לישראל‬ ‫כחמשה עשר באב וכיום הכיפורים וכו' וכן הוא אומר צאינה וראינה בנות‬ ‫ציון במלך שלמה בעטרה שעטרה לו אמו ביום חתונתו וביום שמחת לבו‪,‬‬ ‫ביום חתונתו זה מתן תורה" – יום כיפור איז געווען פון די פרייליכסטע‬ ‫טעג ביי כלל ישראל‪ ,‬וויבאלד דעמאלט איז געווען 'מתן תורה'‪ .‬זאגט‬ ‫רש"י‪" :‬זה מתן תורה – יום הכפורים שניתנו בו לוחות האחרונות"‪ .‬דאס‬ ‫הייסט‪ ,‬אז פונקט ווי שבועות איז א טאג פון 'קבלת התורה' – איז‬ ‫יום כיפור אויך א טאג פון 'קבלת התורה'‪ ,‬ווייל דעמאלט איז דער‬ ‫אויבערשטער נתרצה געווארן מרצון צו אידישע קינדער און זיי געגעבן‬ ‫די 'לוחות האחרונות'‪ .‬און באלד נאך יום כיפור האט מען אנגעהויבן‬ ‫בויען דעם 'משכן העדות' – דער פלאץ וואוהין מען האט אריינגעלייגט‬ ‫די 'לוחות האחרונות' אינעם ארון אין קדשי קדשים – וועלכע איז קודם‬ ‫חצ‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫געווארן אויפגעשטעלט 'בדרך דירת עראי' פאר זיבן טעג – די 'שבעת‬ ‫ימי המילואים'‪ ,‬און 'ביום השמיני' ‪-‬ראש חודש ניסן‪ -‬איז דאס געווארן‬ ‫אויפגעשטעלט 'בדרך דירת קבע'‪ ,‬און מיט דעם איז נשלם געווארן די‬ ‫שמחה פון די 'לוחות האחרונות' וואס מען האט באקומען יום כיפור;‬ ‫ווי די גמרא זאגט (מגילה י‪" :):‬אותו היום היתה שמחה לפני הקדוש ברוך‬ ‫הוא כיום שנבראו בו שמים וארץ"‪.‬‬ ‫נאך יום כיפור שטעלן מיר אויף א‬ ‫סוכה און שפעטער אונזער הויז –‬ ‫אלס א משכן פאר די 'לוחות שניות'‬ ‫עס איז באקאנט דער כלל וועלכע ווערט אסאך איבערגע'חזר'ט‬ ‫אין אלע חסיד'ישע ספרים‪ :‬יעדע זאך וואס די תורה האט געהייסן‬ ‫מאכן א זכר דערצו – איז דאס נישט בלויז א 'זכר'‪ ,‬נאר בפנימיות‬ ‫שפילט זיך דאס אפ היינט אויך‪ .‬דערפאר‪ ,‬פונקט ווי דעמאלט האט‬ ‫דער אויבערשטער געגעבן די 'לוחות האחרונות' אין יום כיפור – איז‬ ‫היינט צוטאג אויך דא א השפעה פון 'לוחות האחרונות'‪ .‬און פונקט ווי‬ ‫דעמאלט האט מען באלד באקומען דעם ציווי פון 'מלאכת המשכן'‬ ‫וואו צו האלטן די 'לוחות האחרונות' – איז היינט צוטאג אויך דא דער‬ ‫ענין פון 'מלאכת המשכן'‪ ,‬וואס דאס איז די מצוה פון 'סוכה דירת‬ ‫עראי' – וואו די שכינה הק' רוהט און וואוינט מיט אונז פאר זיבן טעג –‬ ‫קעגן די 'שבעת ימי המילואים'‪ ,‬און אינעם אכטן טאג – שמיני עצרת –‬ ‫גייט מען אריין אינדערהיים‪ ,‬אינעם 'דירת קבע'‪ ,‬און דארט ברענגט מען‬ ‫אריין די 'לוחות האחרונות' וואס מיר האבן באקומען יום כיפור‪ ,‬און‬ ‫מען לעבט דערמיט א גאנץ יאר‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז שמיני עצרת ווערט‬ ‫'נשלם' די שמחה פון די 'לוחות האחרונות' וואס מען האט באקומען‬ ‫יום כיפור‪ ,‬און דערפאר איז דעמאלט דער טאג ווען עס קומט ארויס‬ ‫בגלוי די שמחה פון 'יום חתונתו זה מתן תורה'‪ ,‬דעמאלט טאנצט מען‬ ‫און מען פריידט זיך מיט דער תורה און מיט דער השראת השכינה‬ ‫וועלכע קומט וואוינען ביי אונז אינדערהיים‪.‬‬ ‫טצ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫שבועות איז א יו"ט פון 'צדיקים‬ ‫גמורים' – שמע"צ איז א יו"ט פון‬ ‫'בעלי תשובה'‬ ‫קומט אויס‪ :‬דער יום טוב 'שבועות' דרוקט אויס א כלל ישראל‬ ‫פון 'לוחות הראשונות'‪ ,‬ווידער דער יום טוב 'שמיני עצרת' דרוקט‬ ‫אויס א כלל ישראל פון 'לוחות האחרונות')ול( ‪.‬‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ :‬שבועות איז א יום טוב‬ ‫פון 'צדיקים גמורים' – ווען כלל ישראל איז‬ ‫שבועות איז א יום‬ ‫געווען ריין אן קיין שום חטא‪ ,‬א גילוי פון 'אני‬ ‫טוב פון 'צדיקים‬ ‫ה' קודם שיחטא'‪ .‬ווידעראום‪ ,‬שמיני עצרת איז‬ ‫גמורים' – ווען‬ ‫א יום טוב פון 'במקום שבעלי תשובה עומדים'‬ ‫כלל ישראל איז‬ ‫געווען ריין אן‬ ‫– ווען כלל ישראל האט תשובה געטון און זיך‬ ‫קיין שום חטא‪,‬‬ ‫אפגעוואשן פון אלע עבירות‪ ,‬און איז נתקרב‬ ‫א גילוי פון 'אני‬ ‫געווארן צום אויבערשטן ביתר שאת‪ ,‬א גילוי‬ ‫ה' קודם שיחטא'‪.‬‬ ‫ווידעראום‪ ,‬שמיני‬ ‫פון 'אני ה' לאחר שיחטא'‪.‬‬ ‫עצרת איז א יום‬ ‫טוב פון 'במקום‬ ‫שבעלי תשובה‬ ‫צו געבן א לוחות נאכן זינדיגן‬ ‫עומדים' – ווען‬ ‫איז אסאך א גרעסערער חידוש‬ ‫כלל ישראל האט‬ ‫און איז מעורר מער שמחה‬ ‫תשובה געטון און‬ ‫זיך אפגעוואשן‬ ‫דער פשט איז‪ :‬די 'לוחות האחרונות' איז‬ ‫פון אלע עבירות‪,‬‬ ‫מיטגעקומען מיט א גילוי פון 'שלש עשרה‬ ‫א גילוי פון 'אני ה'‬ ‫לאחר שיחטא'‪.‬‬ ‫מדות של רחמים'‪ ,‬וואס דער רבונו של עולם‬ ‫האט מוחל געווען פאר אידן אויף זייער חטא‪.‬‬ ‫און מיט דעם איז נתגלה געווארן אסאך א‬ ‫שטארקערן קשר צווישן דעם אויבערשטן מיט אידן! דער 'אני ה' אחר‬ ‫ול‪" .‬בענין שמחת תורה בשמיני עצרת כתבנו כבר‪ ,‬כי הוא ענין לוחות אחרונות‬ ‫שניתנו ביוה"כ‪ ,‬בבחינת בעלי תשובה‪ ,‬ויש מקום לב' הקבלות בכל שנה‪ ,‬בחג‬ ‫השבועות הוא הראשונות‪ ,‬ובשמ"ע האחרונות"‪( .‬שפת אמת סוכות תרמ"ז ד"ה בענין‬ ‫דף ק"ה ע"ד)‪.‬‬ ‫ק‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫שיחטא' איז אסאך א גרעסערע הארה – ווי דער 'אני ה' קודם שיחטא'‪,‬‬ ‫ווייל דאס איז אזא סארט 'קשר נצחי' פון רחמים – וועלכע ווערט‬ ‫נישט אפגעהאקט דורך קיין שום חטאים! די לוחות הראשונות' איז‬ ‫געקומען נאך פופציג טעג פון קדושה וטהרה‪ ,‬אבער די לוחות שניות‬ ‫איז געקומען נאכן זינדיגן און תשובה טון! און דערפאר‪ ,‬דער 'גילוי‬ ‫האהבה' פון שמיני עצרת‪ ,‬איז אסאך א גרעסערע 'גילוי האהבה' ווי‬ ‫"ַעל ָָּכ� ל ְּפ� ְ � ָָׁש ִִעים‬ ‫שבועות‪ ,‬ווייל דא איז נתגלה געווארן די בחינה פון ַ‬ ‫ְְּת� ַַכֶּס�ֶ ה ַַא ֲֲה ָָבה"‪ ,‬אז דער קשר האלט ָָאן אפילו נאכן חטא‪ ,‬און דאס איז‬ ‫נאכנישט נתגלה געווארן אין שבועות!‬ ‫יעדעס יאר ווערט דער 'חידוש' פון‬ ‫דער סליחה פון יוה"כ גרעסער‬ ‫יעדעס יאר יום כיפור‪ ,‬ווערט נתגלה נאך א‬ ‫טיפערע גילוי פונעם 'אני ה' לאחר שיחטא'‪.‬‬ ‫און דער 'לאחר‬ ‫ווייל די וועלט גייט דאך כסדר נידריגער און‬ ‫שיחטא' פון‬ ‫נידריגער‪ ,‬און דער 'לאחר שיחטא' פון פאראיאר‬ ‫פאראיאר – איז‬ ‫נישט דער זעלבער‬ ‫– איז נישט דער זעלבער 'לאחר שיחטא' פון היי‬ ‫'לאחר שיחטא' פון‬ ‫יאר‪ .‬און ווען עס שטעלט זיך ארויס‪ ,‬אז אויך‬ ‫היי יאר‪ .‬און ווען‬ ‫דאס יאר איז דער אויבערשטער ברוב אהבתו‬ ‫עס שטעלט זיך‬ ‫ארויס‪ ,‬אז אויך‬ ‫וחמלתו מוחל אויף די חטאים – ווערט נתגלה א‬ ‫דאס יאר איז דער‬ ‫נייע גילוי פון 'שלש עשרה מדות של רחמים' –‬ ‫אויבערשטער ברוב‬ ‫וועלכע איז נאך קיינמאל נישט נתגלה געווארן ביז‬ ‫אהבתו וחמלתו‬ ‫מוחל אויף די‬ ‫היינט! עס שטעלט זיך ארויס נאך א טיפערע‬ ‫חטאים – ווערט‬ ‫קשר של אהבה פון 'על כל פשעים תכסה אהבה'!‬ ‫נתגלה א נייע‬ ‫עס שטעלט זיך ארויס נאך א שטארקערע‬ ‫גילוי פון 'שלש‬ ‫עשרה מדות של‬ ‫'נצחיות' אינעם צוגעבינדנקייט צווישן אידישע‬ ‫רחמים' – וועלכע‬ ‫נשמות מיטן אויבערשטן – וואס אפילו אזעלכע‬ ‫איז נאך קיינמאל‬ ‫חשכות'ן און נידריגקייטן ווי דאס וואס עס איז‬ ‫נישט נתגלה‬ ‫געווארן ביז היינט!‬ ‫פארגעקומען דאס יאר – קען נאכאלץ נישט‬ ‫אפטיילן צווישן זיי! סוף כל סוף טוען אידן‬ ‫אק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫תשובה מעומק הלב און דער אויבערשטער איז זיי מוחל במחילה‬ ‫גמורה! און דערפאר‪ ,‬ביי נעילה – וואס דעמאלט איז דער עיקר צייט‬ ‫ווען דער אויבערשטער איז מכפר אויף זיינע קינדער – פירט מען זיך‬ ‫צו איבערזאגן זייער אסאך מאל די 'שלש עשרה מדות של רחמים'‪,‬‬ ‫ווייל דארט ליגט דער גאנצער סוד פון דעם שטארקן און טיפן קשר‬ ‫– וועלכע קען דורכלעבן אלע סארט חטאים עונות ופשעים‪ ,‬ווייל‬ ‫גארנישט וועט נישט מפריד זיין צווישן אידן מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫'סוכות' און שמע"צ איז יעדעס‬ ‫יאר א גרעסערע שמחה‬ ‫פונקט ווי יעדעס יאר איז דא א נייע גילוי פון יום כיפור – וועלכע איז‬ ‫נאך קיינמאל נישט נתגלה געווארן ביז היינט‪,‬‬ ‫אזוי אויך‪ ,‬נאך יום כיפור איז יעדעס יאר דא א‬ ‫נייע גילוי פון 'סוכות' – וועלכע איז נאכנישט‬ ‫פונקט ווי יעדעס‬ ‫נתגלה געווארן ביז היינט‪ .‬עס ווערט נתגלה א‬ ‫יאר איז דא א נייע‬ ‫נייער חידוש פון 'השראת השכינה'‪ ,‬וואס דער‬ ‫גילוי פון יום כיפור‬ ‫אויבערשטער כביכול קומט וואוינען מיט זיינע‬ ‫– וועלכע איז נאך‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫קינדער אין דער סוכה – אפילו אין אזא נידריג‬ ‫נתגלה געווארן ביז‬ ‫דור מיטן גאנצן 'הסתרת פנים'! דער 'עדות‬ ‫היינט‪ ,‬אזוי אויך‪,‬‬ ‫לישראל שויתר להם הקב"ה על מעשה העגל שהרי‬ ‫נאך יום כיפור איז‬ ‫יעדעס יאר דא‬ ‫השרה שכינתו ביניהם' – איז דאס יאר אסאך א‬ ‫א נייע גילוי פון‬ ‫גרעסערע פלא ווי פאראיאר! און דערנאך קומט‬ ‫'סוכות' – וועלכע‬ ‫א נייער גילוי פון 'שמיני עצרת' – וועלכע איז‬ ‫איז נאכנישט‬ ‫נתגלה געווארן ביז‬ ‫נאכנישט נתגלה געווארן ביז היינט‪ ,‬אז אפילו אין‬ ‫היינט‪ .‬עס ווערט‬ ‫אונזער מצב וויאזוי מיר זעען אויס‪ ,‬איז כביכול‬ ‫נתגלה א נייער‬ ‫שווער פארן אויבערשטן זיך צו געזעגענען פון‬ ‫חידוש פון 'השראת‬ ‫השכינה'‬ ‫אונז‪ ,‬און ער הייבט אונז אויף צו זיך ‪ -‬אויף א‬ ‫בחינה פון יחוד)זל( מיט די תורה הקדושה! מיר‬ ‫זל‪" .‬ונחזור לענין שכל עניני מצות החג הוא להשפיע לשבעים אומות וגם הז' הקפות‬ ‫בק‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ווערן נתעצם)חל( כביכול מיט'ן רבוש"ע און ער בלייבט וואוינען ביי אונז‬ ‫אינדערהיים 'בדרך קבע'! דאס איז דאך א חידוש פלא וואס שרייט אויס‬ ‫דעם גרעסטן גילוי פון 'שלש עשרה מדות של רחמים')טל( !‬ ‫של ימי החג שהוא הקפה בלולב ובמיניו הוא גם כן רמז אל האומות העולם‪ ,‬הגם‬ ‫שד' מינים אלו מרומזים אל ד' אותיות הוי"ה‪ ,‬עם כל זה הם רק הארות משם‬ ‫וענפים מהאילן גופא‪ ,‬כי שורשם הם צמחים שהם תחת המזלות‪ ,‬כמו שאמרו‬ ‫רז"ל (ב"ר י ו) אין לך כל עשב ועשב שאין לו מזל ברקיע המכה ואומר לו גדל‬ ‫וכו'‪ ,‬נמצא כי כל הקפות החג הוא לתועלת השבעים שרים כי הם שורשן‪ ,‬ולכן‬ ‫הם גדלים וצומחין על ידי הכוכבים ומזלות וכו'‪ ,‬אבל בשמיני עצרת שההקפות‬ ‫תועלת ישראל שהם אחוזים ומושרשים 'בגוף האילן' שהם שמות 'הוי"ה בעצם'‬ ‫לכן ההקפות של שמיני עצרת הם בספר תורה עצמה וכו' וזהו שסיים זוהר [ח"א‬ ‫דף ס"ד עא] ביום השמיני עצרת תהיה לכם לכם דייקא ולא לאומות העולם שאין‬ ‫להם אחיזה בזה החג כלל ועיקר"‪( .‬מגיד דבריו ליעקב‪ .‬אות רס"ח ד"ה והנה דף צ"ח ע"ב)‪.‬‬ ‫חל‪ .‬הרמ"ק ביאר דברי הזוה"ק (אמור צו‪" :):‬ובגיניה הוא יומא חד עצרת‪ ,‬חדוותא‬ ‫דאורייתא‪ ,‬חדוותא דאילנא דהוא 'גופא'‪ .‬ולהלן [שם קד‪ ]:‬ועל דא כתיב עצרת‬ ‫תרגומו כנישו‪ ,‬וביאר הרמ"ק שהכוונה בזה היא‪ ,‬שביום זה עולים נשמת ישראל‬ ‫לשורשם העליון ונתעצמים בגוף האילן שהוא עצם הנשמה‪ ,‬ואיתכנשו שם‬ ‫למעלה בשורשן‪ ,‬ובדרגא זו היא היחוד‪ .‬עכתו"ד הק'‪( ".‬רמ"ק)‪.‬‬ ‫טל‪" .‬והנה מה שיום ש"ת בא אחר יו"כ ביום י"ג כי ד' ימים שבין יו"כ לסוכות וח'‬ ‫ימי הסוכה י"ב‪ ,‬ושמחת תורה יום הי"ג‪ ,‬היינו לפי שי"ג מדת הרחמים שנמשכו‬ ‫ביו"כ בלוחות האחרונים שירדו‪ ,‬הרי שרשם בא בבחינת אור חוזר מעצמות אור‬ ‫אין סוף‪ ,‬אך שנשארין למעלה בבחינת העלם עדיין‪ ,‬מטעם שאי אפשר להיות‬ ‫בחינת מקיף ממקיף בלתי אמצעות וכו'‪ ,‬אבל בש"ת מאיר ובא אור זה בבחינת‬ ‫מקיף ע"י הקו הנ"ל‪ ,‬והוא ע"י בחינת מקיף הישר הנ"ל‪ ,‬וא"כ נמצא דהארת‬ ‫מקיף הכללי בש"ת‪ ,‬היינו בחינת הארת המקיף שביו"כ‪ ,‬שעל ידי תשובה‪ ,‬והא‬ ‫בהא תליא שלפי ערך התשובה כמ"ש [תהלים ק"ל א] ממעמקים קראתיך כנ"ל‬ ‫וד"ל‪ ,‬לעורר אתערותא דלעילא בעצמות האור אין סוף להאיר בבחינת מקיף בי"ג‬ ‫מדה"ר‪ ,‬כך ערך בחינת התגלות זה האור ממש ביום 'שמחת תורה'‪ ,‬בשמחה של‬ ‫תורה ומצות‪ ,‬שהוא בחינת גלוי אור מקיף הישר כנ"ל‪ ,‬ומכל זה יובן שאין ענין‬ ‫הפרש כלל בעצם בין עשרת ימי תשובה לשמחת תורה‪ ,‬אלא שבעשי"ת בהעלם‬ ‫עדיין‪ ,‬דהיינו דמשכי ליה בחילא יתיר וכו'‪ ,‬ובש"ת כבר נמשך ובא בבחינת מקיף‬ ‫כללי כנ"ל"‪( .‬סידור הרב שער האלול בד"ה להכין דף רכ"ח ע"ד)‪.‬‬ ‫"והנה איתא בסידור הרב הקדוש זצוקלה"ה שיום שמחת תורה הוא יום י"ג‬ ‫גק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫די שמחה פון שמע"צ איז מער‬ ‫ווי שבועות – ווייל דא האבן מיר‬ ‫א גרעסערן קשר צו תורה‬ ‫דערפאר איז שמחת תורה אסאך א גרעסערע שמחה ווי שבועות‪,‬‬ ‫ווייל דער עיקר שמחה וואס מיר פרייען זיך מיט די תורה‪ ,‬איז מיט‬ ‫אונזער 'קשר בל ינתק' – וואס גארנישט קען אונז נישט אפטיילן פון דער‬ ‫תורה! מיר פרייען זיך מיט דער גרויסער אהבה וואס דער אויבערשטער‬ ‫האט אונז ארויסגעוויזן מיטן געבן די 'לוחות‬ ‫האחרונות' נאכן זינדיגן! ער האט אונז געוויזן אז‬ ‫ער איז 'שוכן אתם בתוך טומאותם'! וואס דאס‬ ‫דערפאר איז‬ ‫מיינט אז מיר וועלן קיינמאל נישט פארלירן די‬ ‫שמחת תורה‬ ‫תורה! עולם ועד לא תהיה בינינו פרידה‪.‬‬ ‫אסאך א גרעסערע‬ ‫שמחה ווי שבועות‪,‬‬ ‫ווייל דער עיקר‬ ‫שמע"צ איז נישט בלויז די‬ ‫שמחה וואס מיר‬ ‫שטארקייט פונעם קשר ‪ -‬נאר‬ ‫פרייען זיך מיט‬ ‫אויך דער מהות פונעם קשר‬ ‫די תורה‪ ,‬איז מיט‬ ‫אונזער 'קשר בל‬ ‫א טריט טיפער‪ :‬לויט די הקדמה וואס מען‬ ‫ינתק' וואס דער‬ ‫האט פריער גערעדט‪ ,‬אז 'שמיני רגל' – דער יום‬ ‫אויבערשטער האט‬ ‫אונז ארויסגעוויזן‬ ‫טוב פון שמיני עצרת‪ ,‬איז 'בפני עצמו' – מיטן‬ ‫מיטן געבן די‬ ‫'עצם הנשמה' און נישט מיט די 'לבושי הנשמה'‬ ‫'לוחות האחרונות'‬ ‫– באקומט דער גאנצער ענין פון דער שייכות‬ ‫עולם ועד לא‬ ‫תהיה בינינו‬ ‫צווישן שמיני עצרת מיט די 'לוחות האחרונות'‬ ‫פרידה‪.‬‬ ‫– א טיפערן באדייט‪.‬‬ ‫מיום הכפורים מפני שאז נגמר השפעת הי"ג מכילן דרחמי שהמשיך משה רבינו‬ ‫ע"ה 'בלוחות שניות' על ידי אתערותא דלתתא כנ"ל והגם שקודם החורבן לא‬ ‫היה רק י"ב ימים עד יום שמיני עצרת אמנם המגיד מראשית אחרית יתברך היה‬ ‫צפוי לפניו יתברך מה שיהיה באחרית הימים בזמן הגלות שיהיה נגמר השפעת‬ ‫הי"ג מדת הרחמים דייקא ביום הי"ג שיהיה יום אחרון של יום טוב"‪( .‬תורת אמת‬ ‫תרמ"ח ד"ה י"ל דף פ"ז ע"א)‪.‬‬ ‫דק‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫שמע"צ ווערט נתגלה אז דער‬ ‫קשר איז אן 'עצם' – דערפאר‬ ‫איז עס נישט תלוי אין מעשים‬ ‫ווייל דאס וואס א חטא איז גורם א 'מסך המבדיל' צווישן דעם איד‬ ‫מיטן אויבערשטן – איז בלויז כלפי די 'לבושי הנשמה'‪ ,‬אבער מצד דעם‬ ‫'עצם הנשמה' איז נישט שייך קיין שום 'פירוד' און 'ריחוק'‪ ,‬ווייל דארט‬ ‫אינעם שורש איז דער איד 'איינס' מיטן אויבערשטן – אפגעזען וויאזוי‬ ‫די מעשים זעען אויס! דארט איז די מעשה נישט מעלה ומוריד! און‬ ‫פון אט דעם שורש איז געקומען די 'לוחות האחרונות' און דער גילוי‬ ‫פון 'שלש עשרה מדות של רחמים' – וועלכע האט פשוט מגלה געווען‪,‬‬ ‫אז דא איז פארהאן א קשר וועלכע איז נישט געוואנדן אין 'מעשים'‬ ‫און 'לבושים'‪ ,‬נאר איז 'עצם בעצם יגשו'‪ .‬און אט דאס קומט ארויס‬ ‫בתוקפה אום שמיני עצרת – ווען עס ווערט נשלם דער גמר פון די 'לוחות‬ ‫האחרונות' און דער גמר פון די 'שלש עשרה מדות של רחמים'‪ .‬און‬ ‫דערפאר איז דעמאלט די גרויסע 'שמחת התורה' וואס מען פריידט זיך מיט‬ ‫דעם גילוי פון 'לוחות האחרונות'‪ .‬און דערפאר האבן די אנשי כנסת הגדולה‬ ‫אויסגעשטעלט אז דער 'סיום קריאת התורה' זאל זיין אום שמחת תורה –‬ ‫נישט אין שבועות‪ ,‬ווייל דער עיקר ענין פון 'מתן תורה' איז דאך כדי צו‬ ‫בויען דעם יחוד און אהבה צווישן 'נשמות ישראל' מיטן אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫אט דער קשר – ווערט נתגלה אסאך טיפער און שורש'דיגער אום שמיני‬ ‫עצרת ווי אום שבועות‪ .‬ווייל שבועות קען מען נאך מיינען אז דער קשר‬ ‫איז געבויעט בלויז אויף 'מעשים'‪ ,‬אבער שמיני עצרת שטעלט זיך ארויס‬ ‫אז דער קשר איז אסאך טיפער ווי מעשים‪ ,‬נאר איז אן עצם'דיגער קשר‬ ‫וועלכע קען נישט צושטערט ווערן דורך מעשים‪.‬‬ ‫שבירת הלוחות – משה רבינו‬ ‫האט מגלה געווען אז דער קשר‬ ‫הפנימי עקזעסטירט נאכאלץ‬ ‫דער לעצטער פסוק אין דער תורה – וואס מיט דעם ענדיגט מען‬ ‫די קריאה אום שמחת תורה – איז‪ּ" :‬ו ְְּלֹכֹל ַַה ּּמֹוֹ ָָרא ַַה ָָּג� דֹוֹ ל ֲֲא � ֶֶׁשר ָָע ָָׂש� ה‬ ‫הק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫מֶׁשה ְְל ֵֵע ֵיֵני ָָּכ� ל ִִי ְְׂש� ָָר ֵֵאל"‪ .‬זאגט רש"י‪" :‬לעיני כל ישראל ‪ -‬שנשאו לבו‬ ‫�ֶ‬ ‫לשבור הלוחות לעיניהם שנאמר ואשברם לעיניכם"‪ .‬דער ענין פון 'שבירת‬ ‫הלוחות' האט דירעקט א שייכות מיטן גאנצן ענין פון שמיני עצרת‪,‬‬ ‫ווייל פונקט ווי משה רבינו האט אראפגעברענגט די לוחות פון הימל –‬ ‫אזוי וואלט ער געקענט צוריק ארויפטראגן די לוחות אין הימל‪ .‬אבער‬ ‫ער האט נישט אזוי געטון‪ ,‬נאר ער האט עס דוקא דא געלאזט ביי אונז‪,‬‬ ‫נאר עס 'צובראכן' – וואס מיט דעם האט ער שוין געמאכט א הכנה‬ ‫אויף די לוחות שניות; ווי עס שטייט אין ספרים)מ( ‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫דייקא אינמיטן די ערגסטע צייט ביי אידישע קינדער – ווען מען האט‬ ‫געהאלטן אינמיטן דעם חטא העגל – דארט האט שוין משה רבינו מגלה‬ ‫געווען אז דער 'קשר העצמי' צווישן אידן מיט דער תורה – האלט ָָאן‬ ‫ווייטער און ווערט נישט בטל‪ .‬און דאס איז אונזער שמחה פון שמחת‬ ‫תורה‪ ,‬אז מיר זענען מקושר צום אויבערשטן אויף אן עצם'דיגער אופן‪.‬‬ ‫"ְל ֵֵע ֵיֵני ָָּכ� ל ִִי ְְׂש� ָָר ֵֵאל" –‬ ‫און דערפאר ענדיגט זיך די תורה מיט די ווערטער‪ְ :‬‬ ‫יעדער איד איז א איד‪ ,‬און וועט בלייבן א איד לנצח נצחים!‬ ‫מ‪" .‬שני לוחות העדות‪ .‬במדרש (שמו"ר מא) ולמה שנים נגד שמים וארץ‪ ,‬נגד חתן‬ ‫וכלה‪ ,‬נגד שני שושבינים‪ .‬הנה גילו לנו רבותינו הסוד שכתב הרעיא מהימנא‬ ‫פרשת תצא דשבירת הלוחות היו כחתן דתבר בתולים דיליה עי"ש באורך‪ ,‬כי‬ ‫ידוע על פי מ"ש בכמה מקומות שנשמות ישראל לא חטאו‪ ,‬ומפורש אמרו‬ ‫בגמרא (ע"ז ד ע"ב) לא היו ישראל ראוין לאותה מעשה אלא כדי להורות תשובה‪.‬‬ ‫ומצינו בגמרא (כתובות יב‪ ).‬שהיו מיחדים חתן וכלה בעדים‪ .‬והגם שעכשיו אין‬ ‫היחוד בעדים‪ ,‬עכ"ז עיקר היחוד הראשון והזיווג הוא על ידי שושבינים וברוב‬ ‫עם והוא פרהסיא ומשם ואילך הוא בהסתר‪ .‬וגם עת טבילה מחויבת להסתיר‬ ‫כדאיתא בש"ע (יו"ד סימן קצח סעיף מח)‪ .‬והענין הוא ידוע‪ ,‬אמרו רז"ל (יבמות לד‪).‬‬ ‫שאין אשה מתעברת מביאה ראשונה ולזה לא איכפת לן הפרהסיא‪ .‬מה שאין‬ ‫כן אחרי כן שהיחוד הוא שיבא לידי לידה אז צריך להיות בהצנע‪ .‬על כן לוחות‬ ‫הראשונות היו בפרהסיא וכדאיתא גם בגמרא ומטעם שכתבנו לעיל בשם‬ ‫הרעיא מהימנא‪ .‬מה שאין כן בלוחות שניות אמרו במדרש (תנחומא כי תשא‪ ,‬לא)‬ ‫אמר הקב"ה אין לך יפה מן הצניעות‪ .‬וגם יפ"ה ר"ת יו"ד פעמים ה' גימטריא נ'‬ ‫שערי בינה על כן צריך להיות בצניעות‪ .‬וזהו שאמר המד"ר נגד חתן וכלה ונגד‬ ‫שושבינים והבן" (עבודת ישראל פר' כי תשא)‪.‬‬ ‫וק‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫און דערפאר איז מען אין דעם טאג פון שמחת תורה פארנומען‬ ‫מיט די קליינע קינדער‪ ,‬און מען מאכט א שטארקע עסק אפילו מיט‬ ‫די גאר קליינע קינדער‪ ,‬זיי זאלן עולה זיין און‬ ‫זיי זאלן זינגען ניגונים‪ ,‬וכדומה – ווייל זיי האבן‬ ‫דאך נאכנישט קיין שום מעלה מצד 'מעשים'‬ ‫אין דעם טאג‬ ‫– זייענדיג פטור מכל המצוות‪ ,‬און זייער גאנצע‬ ‫פון שמחת תורה‬ ‫פארנומען מיט די‬ ‫מעלה איז בלויז ווייל זיי זענען אידישע קינדער‪,‬‬ ‫קליינע קינדער‪,‬‬ ‫און דערמיט דערמאנען זיך אויך די עלטערע‬ ‫ווייל זיי האבן‬ ‫מענטשן‪ ,‬אז היינט זענען מיר אלע קינדער!‬ ‫דאך נאכנישט‬ ‫קיין שום מעלה‬ ‫היינט איז אונזער גאנצע יחוס בלויז דאס וואס‬ ‫מצד 'מעשים'‬ ‫מיר זענען אידן!‬ ‫·‬ ‫זייער גאנצע‬ ‫מעלה איז בלויז‬ ‫ווייל זיי זענען‬ ‫אידישע קינדער‪,‬‬ ‫און דערמיט‬ ‫דער 'קטנות המוחין' אום‬ ‫דערמאנען זיך‬ ‫שמחת תורה‬ ‫אויך די עלטערע‬ ‫מענטשן‪ ,‬אז היינט‬ ‫זייער אסאך מאל מאכט זיך‪ ,‬אז דוקא‬ ‫זענען מיר אלע‬ ‫קינדער!‬ ‫דערפאר וואס דער מענטש וויל אזוי שטארק‬ ‫זיין בשמחה און שפירן א העכערקייט אין‬ ‫שמחת תורה – דאס גופא פארמאכט אים דאס‬ ‫הארץ און מוח‪ ,‬ער פאלט אריין אין א 'קטנות'‪,‬‬ ‫און דער יצר הרע הייבט באלד אן מיט זיין 'דרשת התרחקות'‪ ,‬אז דאס‬ ‫אלעס קומט פון דעם וואס דו האסט נישט געלערנט גענוג פלייסיג‬ ‫דאס יאר‪ ,‬און דו האסט נישט קיין שום שייכות און קשר צו דער תורה‪,‬‬ ‫און דערפאר פילסטו גארנישט‪.‬‬ ‫אויב איז עס אן 'עצם' – מוז מען‬ ‫גארנישט פיהלן‬ ‫פון דעם גאנצן שמועס ‪ -‬קומט אבער ארויס א גרויסן חיזוק אויף‬ ‫די אלע סארט קטנות'ן פון שמחת תורה‪ .‬ווייל דא דערהערט מען‬ ‫זק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ד קרפ‬ ‫פונקט פארקערט‪ ,‬אז דער קשר פון שמחת תורה איז אן 'עצם'! עס‬ ‫איז דער פאקט און מציאות פון א אידישע‬ ‫נשמה – אפילו אויב ער פילט עס נישט און‬ ‫אפילו אויב ער האלט 'אחר החטא' און ער‬ ‫אסאך מאל מאכט‬ ‫פילט פארקערט!‬ ‫זיך‪ ,‬אז דוקא‬ ‫דערפאר וואס‬ ‫דער מענטש וויל‬ ‫אויב איז עס אן עצם – האט‬ ‫אזוי שטארק זיין‬ ‫עס נישט צוטון וויפיל מען‬ ‫בשמחה און שפירן‬ ‫האט געלערנט דאס יאר‬ ‫א העכערקייט‬ ‫אין שמחת תורה‬ ‫אויך דערהערט מען דא א פירכא אויפן גאנצן‬ ‫– דאס גופא‬ ‫טענת הבעל דבר 'דו האסט נישט געלערנט‬ ‫פארמאכט אים‬ ‫דאס הארץ און‬ ‫גענוג פלייסיג דאס יאר‪ ,‬און דו האסט נישט‬ ‫מוח‪ ,‬ער פאלט‬ ‫קיין שום שייכות און קשר צו דער תורה'‪ ,‬ווייל‬ ‫אריין אין א‬ ‫דער גאנצער מהות פון דער היינטיגער שמחה‬ ‫'קטנות'‬ ‫איז נישט מיט וויפיל מען האט געלערנט‪ ,‬אדער‬ ‫מיט אנדערע מדרגות און השגות – נאר בלויז‬ ‫מיט זיין 'עצם נשמה' אז ער איז א איד! און דערפאר איז זיין עבודה‬ ‫אין אזא צייט‪ ,‬זיך אויפצופרישן די פשוט'ע אמונה אין 'קדושת ישראל'‬ ‫און 'קדושת התורה'‪ ,‬צו גלייבן אז יעדע אידישע נשמה איז מקושר צום‬ ‫אויבערשטן שטענדיג און אלעמאל‪.‬‬ ‫פון הימל שענקט מען אים‬ ‫'קטנות' – כדי ער זאל זיך פרייען‬ ‫מיט זיין פשוט'ע אידישקייט‬ ‫נאכמער‪ :‬עס קען גאר זיין‪ ,‬אז דאס איז טאקע די כונה פון הימל‪,‬‬ ‫אז מען האט אים דירעקט אריינגעלייגט אין אזא 'קטנות'‪ ,‬כדי אז‬ ‫'בלית ברירה' זאל ער זיך מחזק זיין מיט זיין פשוט'ע 'עצם היהדות'!‬ ‫ווען ער וואלט געהאט 'מוחין' – וואלט ער באלד געלאפן צו מחשבות‬ ‫פון 'ישות'‪ ,‬אז ער האט געענדיגט אזויפיל און אזויפיל מסכתות דאס‬ ‫יאר‪ ,‬און אז ער איז אנגעקומען ערגעץ אין עבודת ה'‪ ,‬וכדומה – וואס‬ ‫חק‬ ‫ ןטשרעביוא םוצ 'לוטיב' ‪ -‬טניימ 'םילש אדוחי'‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אינ'אמת'ן איז דאס דער גרעסטער סתירה צו שמיני עצרת וועלכע איז‬ ‫אן עצם'דיגע שמחה 'לאחר שיחטא'‪ .‬און דערפאר האט מען רחמנות‬ ‫געהאט אויף אים במתנת חנם‪ ,‬און מען האט אים צוגענומען אלע‬ ‫מוחין און געפילן‪ ,‬כדי ער זאל צוקומען צום אמת און זיך פרייען מיטן‬ ‫'עצם יהדות'‪' ,‬עצם הנשמה' און 'עצם התורה' – וואס דאס איז די‬ ‫עכטע שמחה וואס האט נישט קיין סוף און גרעניץ‪.‬‬ ‫טק‬ ‫פרק ה‬ ‫למחדי במאריכון‪:‬‬ ‫די פנימיות פון די פרייליכע 'הקפות' – א‬ ‫חלק פונעם 'יחודא שלים'‬ ‫וואס איז הקפות?‬ ‫מיר זענען אלע אויפגעוואקסן פון אלס קליין קינד מיטן מושג‪ ,‬אז‬ ‫שמחת תורה באשטייט פון 'הקפות'‪ .‬דאס איז דער עיקר 'עבודת היום‬ ‫והלילה'‪ ,‬רוב שעות פון דער טאג און נאכט איז מיוחד אויף דער עבודה‬ ‫פון טאנצן און טאנצן מיט א געוואלדיגע שמחה;)אמ( און ווי מער שמחה‬ ‫אמ‪ .‬און ווי דער חתם סופר זאגט – און אזוי שטייט אויך פון גר"א – אז פונקט ווי‬ ‫ראש השנה האט א מצוה פון שופר‪ ,‬וואס דורכן שופר איז מען ממשיך דעם‬ ‫אור פון ראש השנה‪ ,‬און אזוי אויך יעדער יום טוב האט זיך א געוויסע מצוה‪,‬‬ ‫וואס דורך דער מצוה איז מען ממשיך דעם אור פון יענעם יום טוב – אזוי‬ ‫אויך‪ ,‬שמיני עצרת האט א ספעציעלע מצוה‪ .‬וואס איז דער 'מצוה המיוחדת'‬ ‫פון שמיני עצרת? זאגט דער חתם סופר א מורא'דיגע זאך‪ :‬די ספעציעלע מצוה‬ ‫פון דעם טאג איז די מצוה פון 'שמחה'! און ער בויעט עס אויפן פסוק‪" :‬והיית‬ ‫אך שמח" – וואס דאס גייט ארויף אויף יום טוב אחרון; ווי די גמרא זאגט‬ ‫–'אך' איז א 'מיעוט'‪ ,‬ווייל דער פסוק זאגט‪" :‬אין דעם טאג האב איך דיר נישט‬ ‫געהייסן קיין שום אנדערע מצוה מיוחדת‪ ,‬נאר בלויז צו זיין פרייליך! דאס איז‬ ‫דער 'מצות היום' פון שמיני עצרת און שמחת תורה!"‪.‬‬ ‫והיית אך שמח – דער 'מצות היום' פון שמ"ע –‬ ‫איז 'שמחה'‬ ‫לויט דעם חתם סופר קומט אויס‪ ,‬אז פונקט ווי מען ווייסט ביי יעדן יום‬ ‫טוב‪ ,‬אז כדי צו האבן שייכות מיטן יום טוב – דארף מען זיך אריינלייגן בלב‬ ‫יק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫מען לייגט אריין ביי די הקפות‪ ,‬ווי מער די שמחה איז נישט בלויז אין‬ ‫חיצוניות‪ ,‬נאר מען מאכט זיכער אז דאס הארץ זאל טאקע ווערן באמת‬ ‫פרייליך און טאנצן מיט אן עכטע שמחה – אלץ מער איז מען ממשיך‬ ‫דעם אור פון דעם גרויסן יום טוב– וועלכער איז דער שפיץ פון חודש‬ ‫תשרי‪.‬‬ ‫די השתשלות פון אלע עניני‬ ‫הקפות דארף א קלארקייט‬ ‫מען דארף זיך אבער אביסל אויסקלארן‪ ,‬און מסדר זיין די אלע‬ ‫ענינים – יעדע זאך אויף זיין פלאץ‪ :‬אין חומש און אין גמרא שטייט נישט‬ ‫קיין זכר איבער דעם גאנצן ענין פון הקפות‪ ,‬נו‪,‬‬ ‫פון וואנעט נעמט זיך צו אונז דער גאנצער מנהג‬ ‫פון הקפות?! בכלל‪ ,‬וואס איז יעצט געשען אז‬ ‫פון וואנעט נעמט‬ ‫פלוצלינג זענען מיר געווארן אזוי פרייליך ביז‬ ‫זיך צו אונז דער‬ ‫גאנצער מנהג פון‬ ‫ארויסצוגיין אין ריקודין?! האט דאס עפעס א‬ ‫הקפות?! עפעס‬ ‫שייכות מיטן גאנצן ענין פון 'יחודא שלים' וואס‬ ‫א שייכות מיטן‬ ‫מען האט ביז יעצט גערעדט‪ ,‬אדער איז דאס א‬ ‫גאנצן ענין פון‬ ‫'יחודא שלים'‬ ‫נייער ענין?! פארוואס טאנצט מען דוקא מיט‬ ‫אדער איז דאס‬ ‫אספר תורה אין דער האנט?! פארוואס טאנצט‬ ‫א נייער ענין?!‬ ‫מען דוקא ארום די בימה – וואס דאס גיבט עס‬ ‫וואס דארף א איד‬ ‫טראכטן דורכאויס‬ ‫דעם נאמען 'הקפות'‪ ,‬מען רינגלט ארום דעם‬ ‫די אלע שעות‬ ‫בימה?! פארוואס פונקט דער נומבער 'זיבן'‬ ‫וואס ער טאנצט?!‬ ‫הקפות?! וואס דארף א איד טראכטן דורכאויס‬ ‫די אלע שעות וואס ער טאנצט?! עס שטייט‬ ‫ונפש אין דער 'מצוה' פונעם יום טוב‪ ,‬ווייל דארט איז דער שליסל פונעם יום‬ ‫טוב‪ ,‬און ווי מער הארץ און מח מען לייגט אריין אין דער מצות היום – אלץ מער‬ ‫קען מען שפירן די ליכטיגקייט פונעם יום טוב‪ ,‬אזוי אויך ביים יום טוב שמיני‬ ‫עצרת און שמחת תורה‪ ,‬כדי צו באקומען דעם אור פונעם יום טוב – דארף מען‬ ‫עוסק זיין אינעם 'מצות היום'‪ ,‬וואס דאס איז שמחה!‬ ‫איק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫פון צדיקים‪ ,‬אז בשעת די הקפות איז אן 'עת רצון'‪ ,‬וואס מען קען‬ ‫אויס'פועל'ן ישועות ברוחניות ובגשמיות –נאכמער ווי אין די גאנצע‬ ‫הייליגע טעג)במ( ‪ ,‬וואס איז דער ביאור דערין?!‬ ‫הקפות איז א מנהג‬ ‫דער גאנצער ענין פון די הקפות און פון דער 'שמחת התורה' וואס‬ ‫טוט זיך אפ אין דעם טאג – איז נישט קיין 'חיוב דאורייתא' און נישט‬ ‫קיין 'חיוב דרבנן'‪ ,‬עס ווערט בכלל נישט דערמאנט אין דברי חז"ל‪ ,‬נאר‬ ‫דאס איז אויסדרוקליך אן ענין פון א 'מנהג ישראל' וואס אידן האבן‬ ‫זיך אליינס איינגעפירט מרצונם הטוב דורכאויס אלע דורות‪ .‬שפעטער‬ ‫וועלן מיר זען דעם טיפקייט וואס ליגט אין דעם‪ ,‬אז דוקא אום שמחת‬ ‫תורה איז מען פארנומען א גאנצן טאג מיט א 'מנהג ישראל'‪.‬‬ ‫צוויי באזונדערע ענינים וועלכע‬ ‫מען האט צוזאמגעשטעלט‬ ‫אינאיינעם‬ ‫דער מנהג פון הקפות איז בעצם א צוזאמשטעל פון 'צוויי'‬ ‫באזונדערע ענינים‪,‬‬ ‫דער ערשטער ענין‪' :‬שמחת התורה' –ווי דער טור זאגט‪ ,‬אז מען‬ ‫פירט זיך צו זאגן און זינגן פיוטים פון 'שבח התורה'‪ ,‬מען מאכט א‬ ‫גרויסן קידוש פון 'משתה ושמחה'‪ .‬און פון דעם נעמט זיך אויך דער‬ ‫ענין פון 'ריקודין'‪ ,‬זיך צו פרייען מיט די תורה‪ .‬און דאס דארף נישט‬ ‫זיין דוקא ארום די בימה‪ ,‬נאר עס קען זיין סתם טענץ אזויווי מען‬ ‫טאנצט ביי א חתונה וכדומה‪.‬‬ ‫במ‪ .‬סיפרו לי כמה תלמידים ששמעו מרבינו בעהמח"ס קדושת יר"ט‪ ,‬בימים אחרונים‬ ‫של סוכות שאמר‪" ,‬כשאדם מגביה רגל אחת לרקוד בשמחת תורה בזה מתקן אדם‬ ‫יותר ממה שעשה מר"ה עד אחר הימים טובים" (צדיק כתמר יפרח‪ ,‬בד"ה וגם‪ ,‬דף י"ב)‬ ‫ביק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דער צווייטער ענין‪' :‬להקיף הבימה' – וואס דאס דארף בכלל נישט‬ ‫זיין אויפן אופן פון 'טאנצן'‪ ,‬נאר סתם ארומגיין די בימה מיטן ספר‬ ‫תורה אין דער האנט‪ .‬און שפעטער האט מען צוזאמגעשטעלט די‬ ‫ביידע מנהגים אינאיינעם‪ ,‬אז מען דרייט זיך ארום די בימה מיט די‬ ‫ספרי תורה אין דער האנט‪ ,‬אבער נישט מען שפאצירט סתם ארום‪,‬‬ ‫נאר מען טאנצט מיט א געוואלדיגע שמחה‪ .‬און דאס איז דער מנהג‬ ‫ביי גאנץ כלל ישראל‪ ,‬אלע קרייזן און שיכטן‪ ,‬איבעראל איז איינגעפירט‬ ‫אין דעם טאג צו טאנצן מיט ספרי תורה ארום די בימה‪.‬‬ ‫לאמיר צוטיילן די צוויי ענינים‪ ,‬און רעדן קודם וועגן דעם חלק וואס‬ ‫מען טאנצט 'ריקודין של שמחה'‪ ,‬און שפעטער (פרק ו') וועט מען רעדן‬ ‫וועגן דעם חלק פון 'מקיפין הבימה'‪.‬‬ ‫אז מען ווייסט פארוואס מען‬ ‫טאנצט – טאנצט זיך אנדערש‬ ‫מען האט פריער געפרעגט א שאלה‪ :‬מה היום מיומיים‪ ,‬פארוואס‬ ‫פונקט היינט הערשט אזא גרויסע שמחה‬ ‫ביי כלל ישראל‪ ,‬אז ממש מען טאנצט פאר‬ ‫שמחה? אויף דעם איז פארהאן קודם כל‬ ‫ווי פארשטענדליך‪,‬‬ ‫איז דאס נישט‬ ‫דער פשטות'דיגער ענין און טעם אויפן ענין‬ ‫בלויז א טעם‬ ‫פון 'שמחת התורה'‪ .‬און דערנאך איז פארהאן‬ ‫'פארוואס' מען‬ ‫מער א פנימיות'דיגער ענין – וואס מען טרעפט‬ ‫טאנצט‪ ,‬נאר דאס‬ ‫דארף זיין די כונה‬ ‫אין די חסיד'ישע ספרים‪ .‬ווי פארשטענדליך‪,‬‬ ‫'מיט וואס' מען‬ ‫איז דאס נישט בלויז א טעם 'פארוואס' מען‬ ‫טאנצט! מען קען‬ ‫טאנצט‪ ,‬נאר דאס דארף זיין די כונה 'מיט וואס'‬ ‫דאך נישט זיין‬ ‫פרייליך ָָאן וויסן‬ ‫מען טאנצט! מען קען דאך נישט זיין פרייליך ָָאן‬ ‫'מיט וואס' צו זיין‬ ‫וויסן 'מיט וואס' צו זיין פרייליך‪ .‬און דערפאר איז‬ ‫פרייליך‪.‬‬ ‫זייער וויכטיג זיך צו צוגרייטן פון פריער און גוט‬ ‫אפלערנען וואס די שמחה איז‪.‬‬ ‫גיק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫מען פריידט זיך מיטן 'סיום התורה'‬ ‫א שמחה צוליב דעם 'סיום כל‬ ‫התורה כולה'‬ ‫דער פשטות'דיגער טעם‪ :‬שטייט אין טור (או"ח סי' תרס"ט)‪" :‬וקורין‬ ‫אותו 'שמחת תורה' לפי שמסיימין בו התורה וראוי לשמוח בסיומה וכו'‬ ‫ועושין משתה ושמחה ויום טוב לסיומה של תורה ולהתחלתה"– וויבאלד‬ ‫מען ענדיגט אין דעם טאג צו ליינען די גאנצע תורה)גמ( – וואס יעדן‬ ‫שבת ליינט מען א אנדערע פרשה‪ ,‬און שמחת תורה איז דער טאג וואס‬ ‫מען ענדיגט "וזאת הברכה"‪ ,‬און דערפאר איז מען אזוי פרייליך מיט‬ ‫דער שמחה פונעם סיום‪ .‬אין זוהר הק' שטייט אויך דער נקודה‪ ,‬אז די‬ ‫שמחה איז מיט דער תורה; ווי ער זאגט דארט (פרשת פנחס רעיא מהימנא‬ ‫ח"ג רנו‪":):‬ונוהגין ישראל למעבד עמה חדוא ואתקריאת שמחת תורה"– אין‬ ‫דעם טאג פרייען זיך אידישע קינדער מיט דער תורה‪ .‬און דער אר"י‬ ‫הק' שרייבט‪ ,‬אז די כונה פונעם זוהר איז‪ ,‬ארויסצונעמען די ספרי תורה‬ ‫פון ארון הקודש און טאנצן דערמיט‪ .‬אזוי אויך טרעפט מען שוין דעם‬ ‫מנהג פון טאנצן מיטן ספר תורה – אין נאמען פון רב האי גאון‪.‬‬ ‫וואס האט א 'סיום התורה' מיט‬ ‫'שמיני עצרת'?‬ ‫לכאורה קען מען פרעגן‪ :‬הא גופא‪ ,‬פארוואס האבן חז"ל‬ ‫אויסגעשטעלט אזא סארט סדר‪ ,‬אז דייקא שמיני עצרת זאל מען‬ ‫ענדיגן ליינען די תורה?! פארוואס האבן זיי נישט אויסגעשטעלט אז‬ ‫ערב ראש השנה – ווען דאס יאר ענדיגט זיך – זאל מען דעמאלט‬ ‫ענדיגן ליינען דעם גאנצן ספר תורה‪ ,‬און באלד אום 'ראש השנה' זאל‬ ‫מען אנהייבן נאכאמאל פון 'בראשית'?!‬ ‫גמ‪" .‬לעיני כל ישראל"‪ ,‬בגימטריא 'עצרת' מיטן כולל (זרע קודש)‪.‬‬ ‫דיק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫זאת נחמתי בעניי כי אמרתך‬ ‫חייתני‬ ‫איידער מען פארענטפערט דאס על פי חסידות – מוז מען קודם‬ ‫אויסשמועסן דעם פשוט'ן הסבר‪ :‬דער טאג פון שמיני עצרת איז‬ ‫דאך אוועקגעשטעלט אויף דעם 'קשה עלי פרידתכם'‪ ,‬וואס אידישע‬ ‫קינדער שפירן א געוואלדיגע בענקשאפט צום אויבערשטן‪ ,‬אז מען‬ ‫גייט שוין ארויס פון די ליכטיגע ימים טובים פונעם חודש תשרי‪ ,‬און‬ ‫אידישע הערצער ברומען מיט געגועים‪" :‬וויאזוי וועלן מיר האבן חיות‬ ‫אין אזא לאנגע ווינטער?"‪ .‬און דער איינציגסטער ענטפער און טרייסט‬ ‫דערצו איז די הייליגע תורה‪ ,‬וואס דורך איר קען מען זיין מקושר און‬ ‫דבוק צום אויבערשטן סיי ווען אימער‪ .‬און דערפאר האט מען דייקא‬ ‫מסדר געווען צו ענדיגן אין דעם טאג דעם 'קריאת התורה'‪ ,‬און דערביי‬ ‫אפרעכטן א גרויסע 'שמחת התורה'‪ ,‬זיין פרייליך און טאנצן מיט די‬ ‫שמחה פון דער תורה‪ ,‬וואס כידוע‪ ,‬אז דורך 'שמחה' מיט א זאך –‬ ‫ווערט מען מקושר צו דער זאך‪ ,‬און דורכדעם גייען מיר ארויס פון‬ ‫דעם טאג מיט א געוואלדיגן דביקות און קשר צו די תורה הקדושה‪,‬‬ ‫און דורכדעם קענען מיר בלייבן מקושר צום אויבערשטן א גאנץ יאר‬ ‫– אפילו נאכן געזעגענען – דורכן עוסק זיין אין דער תרה הקדושה‪.‬‬ ‫אלע קישוטי כלה ווערן יעצט‬ ‫געענדיגט בשלימות‬ ‫דאס איז אלעס על פי פשטות‪ ,‬אבער על פי פנימיות – ווערט‬ ‫ערקלערט דער תירוץ אויף דעם אין רמ"ק – געבויעט אויף דאס וואס‬ ‫שטייט אין זוהר הק' (פרשת ויקהל)‪ ,‬אז יעדן שבת‪ ,‬נאכן ליינען די פרשה‬ ‫פון דער וואך – גייט יענע פרשה ארויף אין הימל און עס ווערט דערפון‬ ‫א 'כתר'‪ ,‬א קרוין פארן אויבערשטן כביכול און פאר די שכינה הק'‪.‬‬ ‫און שמחת תורה‪ ,‬ווען מען ענדיגט ליינען די גאנצע תורה –ווערט דערפון‬ ‫א כלליות'דיגער' כתר'‪ ,‬וועלכער איז ווי דער קרוין פון אלע קרוינען‪ ,‬און‬ ‫דערפאר ווערט דעמאלט א גרויסע שמחה אין הימל‪.‬‬ ‫וטק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫דער 'קריאת התורה' פון א גאנץ‬ ‫יאר איז דער גרעסטער 'קישוט'‬ ‫פאר די שכינה הק'‬ ‫לויט דעם זוהר – איז דער רמ"ק זייער שיין מסביר דעם שייכות‬ ‫צווישן דעם 'סיום התורה' מיטן ענין פונעם 'יחודא שלים' וואס עס טוט‬ ‫אפ אין דעם טאג‪ ,‬ווייל לצורך היחוד פעלט זיך אויס די 'קישוטי כלה'‪,‬‬ ‫אז די שכינה הק' זאל זיין מקושט מיט א כתר‪ .‬און דערפאר האבן חז"ל‬ ‫דייקא אויסגעשטעלט אזוי‪ ,‬אז די אלע 'קישוטי השכינה' וועלכע בויען זיך‬ ‫א גאנץ יאר ביי 'קריאת התורה'– זאל נגמר ווערן אין דעם טאג פון שמחת‬ ‫תורה‪ ,‬כדי אז דורכדעם זאל די שכינה –וואס זי איז דער שורש פון 'נשמת‬ ‫ישראל'– ווערן גרייט צו דעם גרויסן יחוד פון דעם טאג! דורך דעם ווערן‬ ‫מיר אינגאנצן ראוי צו דעם גרויסן התקרבות פון דעם טאג! קומט אויס‪,‬‬ ‫אז די שמחה פון 'גומרה של תורה' איז נישט קיין זאך פאר זיך‪ ,‬נאר‬ ‫עס איז א חלק פון דער שמחה פון 'יחודא שלים'‪ .‬מיר פרייען זיך מיטן‬ ‫)דמ(‬ ‫'סיום' וואס דאס איז אונזער הכנה צום יחוד מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫כלל ישראל און דער רבוש"ע כביכול‬ ‫טאנצן איינער מיטן אנדערן‬ ‫שמחו בה' – מען פריידט זיך‬ ‫מיטן אויבערשטן אליינס‬ ‫דער פנימיות'דיגער טעם‪ :‬עס שטייט אויף עטליכע פלעצער אין‬ ‫זוהר הק'‪ ,‬אז דאס איז נישט בלויז א שמחה וואס מיר פרייען זיך מיטן‬ ‫יעדן שבת ביים ליינען מאכט מען א הכנה אויף‬ ‫שמחת תורה‬ ‫דמ‪ .‬דרך אגב‪ :‬אז מען טראכט אריין אין די ווערטער פון דעם זוהר הק' – קומט אויס‬ ‫א מורא'דיגע זאך‪ ,‬אז יעדע וואך שבת צופרי – בשעת ווען מען ליינט די תורה‬ ‫הק' – גרייט מען זיך שוין דעמאלט צום טאג פון שמיני עצרת‪ ,‬וואס אידישע‬ ‫קינדער וועלן זוכה זיין צו דעם גרויסן קירוב פון 'יחודא שלים'‪.‬‬ ‫זטק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫'סיום התורה'‪ ,‬נאר אין דעם טאג איז דא אן עצם'דיגע שמחה צווישן‬ ‫אונז מיטן אויבערשטן‪ .‬דער לשון הזוהר איז (ויחי ח"א רכא‪ .‬אמור ח"ג ק"ד‪):‬‬ ‫"אנא ואתון נחדי יומא חד וכו' הדא הוא דכתיב ביום השמיני עצרת תהיה‬ ‫לכם"– דער רבונו של עולם זאגט פאר אידישע קינדער‪" ,‬לאמיר זיך‬ ‫פרייען איין טאג‪ ,‬איך מיט ענק כביכול!"‪ .‬אין א צווייטן פלאץ זאגט‬ ‫דער זוה"ק (פנחס ח"ג רנט‪" :).‬ודא איהו עצרת וכו'‬ ‫למחדי אתון במאריכון ואיהו בהדייכו‪ ,‬ועל דא‬ ‫כתיב שמחו בה' וגילו צדיקים"–שמיני עצרת איז‬ ‫סוכות איז בלויז א‬ ‫א טאג וואס איז מיוחד‪ ,‬אז אידישע קינדער‬ ‫שמחה פון אונזער‬ ‫זאלן זיך פרייען מיטן אויבערשטן און דער‬ ‫זייט‪ ,‬וואס מיר‬ ‫פרייען זיך מיט‬ ‫אויבערשטער מיט אידן‪ .‬אויך שטייט אין זוה"ק‬ ‫אונזער חלק אז‬ ‫(נח ח"א סד‪" :).‬ועל ההוא יומא כתיב דודי לי ואני‬ ‫מיר האבן אזא‬ ‫לו" –אויפן טאג פון שמיני עצרת זאגט דער‬ ‫נאנטע שייכות צום‬ ‫אויבערשטן; "ִלִ ְפְ ֵנֵ י‬ ‫פסוק 'דודי לי' – דער אויבערשטער פריידט זיך‬ ‫ֹ‬ ‫ה' ֱֱאֹל ֵֵקיֶכֶ ם" אבער‬ ‫מיט מיר‪' ,‬ואני לו' – און איך פריי זיך מיט אים‪.‬‬ ‫שמיני עצרת איז‬ ‫און אין אלע חסיד'ישע ספרים ווערט בעיקר‬ ‫דאס א שמחה פון‬ ‫ביידע זייטן! עס‬ ‫ארומגערעדט פון אט דער שמחה‪.‬‬ ‫איז נישט 'לפני'‬ ‫נאר ִ'ִעם'! מיר‬ ‫כאטש וואס דער גאנצער סוכות איז אויך‬ ‫פרייען זיך צוזאמען‬ ‫געווען א יום טוב פון 'שמחה' וואס אידן פרייען‬ ‫מיטן אויבערשטן!‬ ‫זיך מיטן אויבערשטן; ווי עס שטייט (ויקרא כג‪,‬‬ ‫ווי דער לשון‬ ‫המדרש‪" :‬אני ואתם‬ ‫מ)‪ּ" :‬ו ְְּׂש� ַַמ ְְח ֶֶּת� ם ִִל ְְפ ֵֵני ה' ֱֱאֹל ֵֵֹק ֶיֶכם � ִִׁש ְְב ַַעת ָָי ִִמים"‪,‬‬ ‫נשמח ביחד"‬ ‫דאך איז פארהאן א ריזיגער חילוק צווישן‬ ‫סוכות ביז שמיני עצרת‪ .‬ווייל סוכות איז בלויז‬ ‫א שמחה פון אונזער זייט‪ ,‬וואס מיר פרייען זיך‬ ‫מיט אונזער חלק אז מיר האבן אזא נאנטע שייכות צום אויבערשטן;‬ ‫"ִל ְְפ ֵֵני ה' ֱֱאֹל ֵֵֹק ֶיֶכם" – מיר פרייען זיך פארנט‬ ‫ווי דער פסוק איז מדייק‪ִ :‬‬ ‫פונעם אויבערשטן‪ .‬אבער שמיני עצרת איז דאס א שמחה פון ביידע‬ ‫זייטן! עס איז נישט 'לפני' נאר ִ'ִעם'! מיר פרייען זיך צוזאמען מיטן‬ ‫אויבערשטן! און ווי דער לשון המדרש‪" :‬אני ואתם נשמח ביחד" – דער‬ ‫אויבערשטער איז זיך זעלבסט כולל אין דער שמחה‪ ,‬אז ער טאנצט און‬ ‫זיק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫פריידט זיך מיט אונז! און דאס איז מעורר אויך ביי אונז אסאך א‬ ‫גרעסערע שמחה ווי אום סוכות‪.‬‬ ‫עצם בעצם נפגשו – דער עצם‬ ‫איד פריידט זיך מיטן 'עצם‬ ‫התורה'‬ ‫לכאורה איז מוכרח אפילו בפשטות אנצוקומען צו דעם טעם וואס‬ ‫מען רעדט יעצט‪ ,‬אז די ריקודין זענען צוליב די שמחה מיטן אויבערשטן‪,‬‬ ‫ווייל אויב וואלט די שמחה געווען בלויז מיטן‬ ‫'סיום התורה' – וואלט מען געדארפט קודם‬ ‫ענדיגן ליינען ביז נאך 'וזאת הברכה'‪ ,‬און ערשט‬ ‫נאכדעם זאל מען טאנצן?! פארוואס טאנצט‬ ‫דער עיקר שמחה‬ ‫דא איז נישט מיט‬ ‫מען שמחת תורה ביינאכט‪ ,‬און אויך שמחת‬ ‫קיין 'סיום' וואס‬ ‫תורה אינדערפרי – נאך איידער מען האט‬ ‫מיר האבן דא‬ ‫געענדיגט ליינען 'חתן תורה'?! אלא מאי מוז‬ ‫געמאכט‪ ,‬אדער‬ ‫מיט א געוויסע‬ ‫זיין‪ ,‬אז דער עיקר טעם אויף די שמחה פון דעם‬ ‫מצוה פון דער‬ ‫טאג – איז דאס וואס מיר פרייען זיך צוזאמען‬ ‫תורה וואס מיר‬ ‫מיטן אויבערשטן אליינס‪ .‬נאר דער ענין וואס‬ ‫האבן מקיים‬ ‫געווען‪ ,‬נאר דא‬ ‫די גאונים האבן מסדר געווען צו מסיים זיין די‬ ‫קומט פאר א‬ ‫תורה אין דעם טאג איז‪ ,‬כדי אז דאס זאל אויך‬ ‫שמחה צווישן‬ ‫צוהעלפן אנצוקומען צו דער עיקר נקודה פון‬ ‫דעם 'עצם התורה'‬ ‫– וואס דאס איז‬ ‫די שמחה! דורך די שמחה פון 'סיום התורה' –‬ ‫דער אויבערשטער‪,‬‬ ‫זאלן מיר נתעורר ווערן צו די ריכטיגע שמחה‪,‬‬ ‫מיטן'עצם איד' –‬ ‫זיך צו פרייען מיטן 'נותן התורה'! און דערפאר‬ ‫וואס זיי פרייען‬ ‫זיך צוזאמען‬ ‫טאנצט מען דייקא מיט א 'צוגעמאכטע' ספר‬ ‫תורה‪ ,‬צו ווייזן אז דער עיקר שמחה דא איז נישט‬ ‫מיט קיין 'סיום' וואס מיר האבן דא געמאכט‪,‬‬ ‫אדער מיט א געוויסע מצוה פון דער תורה וואס מיר האבן מקיים געווען‪,‬‬ ‫נאר דא קומט פאר א שמחה צווישן דעם 'עצם התורה' – וואס דאס איז‬ ‫דער אויבערשטער‪ ,‬מיטן'עצם איד' – וואס זיי פרייען זיך צוזאמען‪.‬‬ ‫חיק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫א שמחה פון ביידע צדדים‪ :‬ער‬ ‫מיט אונז און אונז מיט אים‬ ‫מיר גלייבן באמונה שלימה אין יעדעס ווארט וואס דער זוהר‬ ‫הק' זאגט‪ ,‬אז דאס אלעס איז בלי גוזמא‪ .‬דער זוהר הק' זאגט דאך‬ ‫מורא'דיגע ווערטער‪" :‬אנא ואתון נשמח ביחד"– 'ביחד' מיינט נישט‪ ,‬אז‬ ‫יעדער פריידט זיך פאר א צווייטע סיבה‪ ,‬נאר עס געשעט אין דער‬ ‫זעלבער צייט‪' ,‬ביחד' מיינט‪ ,‬אז מען פריידט זיך איינער מיטן אנדערן‪,‬‬ ‫אידן פרייען זיך אז זיי האבן אזא גוטער באשעפער‪ ,‬און דער רבונו‬ ‫של עולם פריידט זיך אז ער האט אזא גוטע כלל ישראל‪ .‬קומט‬ ‫אויס‪ ,‬אז עס איז דא צוויי חלקים אין דער שמחה‪ ,‬איין חלק איז דעם‬ ‫אויבערשטנ'ס שמחה מיט אונז‪ .‬און דער צווייטער חלק איז אונזער‬ ‫שמחה מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫דער ערשטער חלק – ישמח ה' במעשיו‪:‬‬ ‫ווען אידן זענען ריין – ווערט‬ ‫נתעורר ביי כביכול א שמחה‬ ‫מיט זיינע קינדער‬ ‫ווען מען שטייט אין אזא טאג ווי שמחת תורה‪ ,‬וואס מען האלט‬ ‫שוין נאך א גאנצע חודש וואס מען האט עוסק אין תשובה‪ ,‬נאך‬ ‫אזעלכע געהויבענע ימים טובים מיט אזויפיל מצוות און מעשים טובים‬ ‫–זענען אלע אידן אזוי הייליג און ריין‪ ,‬יעדער איד איז אזוי געהויבן און‬ ‫לויטער‪ ,‬און דער 'נקודת היהדות'‪ ,‬דאס פינטעלע איד – איז מער הייליג‬ ‫און ריין ווי אלעמאל‪ .‬יעצט אין אזא טאג‪ ,‬פריידט זיך דער רבונו של עולם‬ ‫מיט אידישע קינדער! ער פריידט זיך אז ער האט אזא גוט פאלק אויף‬ ‫דער וועלט!‬ ‫טיק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫שמח"ת טאנצט יעדער – נישט‬ ‫בלויז די חסידים ואנשי מעשה‬ ‫די גמרא זאגט‪ ,‬אז ביי 'שמחת בית השואבה' האבן בלויז די‬ ‫'חסידים ואנשי מעשה' געטאנצן און גאנץ כלל ישראל איז געשטאנען‬ ‫און צוגעקוקט זייער עבודה‪ .‬אבער שמחת תורה ביי די הקפות טאנצן‬ ‫אלע אידן! און אפילו מיט די קליינע קינדער מאכט מען א גאנצן עסק‬ ‫ביי די הקפות‪ .‬ווייל די שמחה אין דעם טאג איז נישט בלויז א שמחה‬ ‫פון צדיקים און געהויבענע אידן‪ ,‬נאר די שמחה איז מיט גאנץ כלל‬ ‫ישראל! דער אויבערשטער פריידט זיך מיט יעדן איד! ווייל יעדער איד‬ ‫איז יעצט אזוי הייליג און ריין! דערפאר‪ ,‬אין דעם טאג ענדיגט מען די‬ ‫קריאה מיט די ווערטער‪" :‬לעיני כל ישראל" – גאנץ כלל ישראל‪ ,‬אלע‬ ‫אידן זענען טייער און באליבט ביים אויבערשטן‪.‬‬ ‫פארוואס מיט א 'ספר תורה'?‬ ‫לויט דעם טעם‪ ,‬אז דער אויבערשטער איז דער וואס טאנצט און‬ ‫פריידט זיך מיט אונז – דארף מען פארשטיין‪ :‬פארוואס האלט מען א‬ ‫ספר תורה אין דער האנט?! די שמחה דא איז דאך בלויז צווישן דעם‬ ‫אויבערשטן מיט דער איד‪ ,‬נו‪ ,‬וואו קומט דא אריין דער הייליגער ספר‬ ‫תורה?!‬ ‫דער רבוש"ע איז איינס מיט די‬ ‫תורה און ער כאפט אונז ָָאן און‬ ‫טאנצט מיט אונז‬ ‫דער פשט דערין איז זייער פשוט‪ ,‬ווייל מיר ווייסן דאך‪ ,‬אז 'קודשא‬ ‫בריך הוא ואורייתא וישראל חד' – דער אויבערשטער‪ ,‬די תורה און אידן‬ ‫זענען איינס‪ .‬און דערפאר כאפן מיר ָָאן דעם ספר תורה און טאנצן‬ ‫ארום דערמיט‪ ,‬צו ווייזן אז דער אויבערשטער – וואס ער איז 'איינס'‬ ‫מיט דער תורה – טאנצט יעצט און פריידט זיך מיט אונז! און אזוי‬ ‫שטייט טאקע אין זוה"ק (פנחס ח"ג ריד‪" :):‬ביומא תמינאה חדוותא דאורייתא‬ ‫כק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫הוא"– שמיני עצרת פריידט זיך די תורה‪ .‬לערנט דער רמ"ק פשט‪ ,‬אז‬ ‫די תורה הקדושה – וואס דאס איז 'קודשא בריך הוא' – פריידט זיך‬ ‫מיט אונז אידישע קינדער– וואס דאס איז 'שכינה'‪ .‬און אזוי שטייט אויך‬ ‫אין אר"יהק' (שעה"כ דרוש ט)‪ ,‬אז דאס ווארט‬ ‫'שמחת תורה' מיינט‪ ,‬אז דער אויבערשטער– וואס‬ ‫ער איז די 'תורה'– איז כביכול פרייליך מיט‬ ‫'שמחת תורה'‬ ‫מיינט‪ ,‬אז דער‬ ‫אידישע קינדער‪ .‬און דאס שפיגלט זיך אפ מיט‬ ‫אויבערשטער–‬ ‫דעם‪ ,‬וואס דער 'ספר תורה' כאפט ָָאן אידישע‬ ‫וואס ער איז‬ ‫קינדער ביי די הענט און טאנצט מיט זיי‪.‬‬ ‫די 'תורה'– איז‬ ‫כביכול פרייליך‬ ‫מיט אידישע‬ ‫קינדער‪ .‬און דאס‬ ‫היינט איז די תורה גאנץ‬ ‫שפיגלט זיך אפ‬ ‫מיט אלע אותיות התורה –‬ ‫מיט דעם‪ ,‬וואס‬ ‫אלע נשמות ישראל‬ ‫דער 'ספר תורה'‬ ‫כאפט ָָאן אידישע‬ ‫דער הייליגער 'מאור עינים' גייט אריין נאך‬ ‫קינדער ביי די‬ ‫אביסל טיפער‪ :‬די ספרים הק' זענען מסביר‬ ‫הענט און טאנצט‬ ‫דעם מושג פון 'אורייתא וישראל חד'‪ ,‬אז‬ ‫מיט זיי‪.‬‬ ‫יעדער איד איז אן 'אות' אין דער תורה‪ ,‬און די‬ ‫תורה איז איינס מיטן רבונו של עולם‪ .‬אבער‬ ‫ווען אידישע קינדער גייען חלילה אוועק פונעם‬ ‫'דרך התורה' – ווערט כביכול א פגם אינעם ספר תורה למעלה‪ ,‬אז עס‬ ‫פעלן אותיות‪ ,‬אדער אז געוויסע אותיות זענען פגום און נישט געשריבן‬ ‫בשלימות‪ .‬און דעמאלט פעלט פון דער שמחה פונעם אויבערשטן‬ ‫מיט כלל ישראל‪ .‬אבער ווען מען שטייט אין דעם טאג פון שמחת‬ ‫תורה –נאך די גאנצע עבודה פון חודש תשרי‪ ,‬נאך די 'תשובה מיראה'‬ ‫פון די הייליגע טעג‪ ,‬און נאך די 'תשובה מאהבה' פון די סוכות טעג –‬ ‫זענען אלע אידן הייליג און ריין‪ ,‬אלע אידישע נשמות ווערן נתעלה און‬ ‫קערן זיך צוריק צו זייער 'שורש' און 'אות' אין דער תורה‪ ,‬און דעריבער‬ ‫זענען אלע אותיות התורה צוריק געווארן כשר און גאנץ‪ ,‬און דערפאר‬ ‫טאנצט די תורה– וואס דאס איז דער אויבערשטער – און ער פריידט‬ ‫זיך מיט זיין פאלק וועלכע איז צוריק איינס מיט אים‪.‬און אזוי שטייט‬ ‫אכק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫אויך אין מדרש (ילקוט תהלים רמז תרע"ד)‪":‬אימתי תורת ה' תמימה בזמן‬ ‫שהיא משיבת נפש"–ווען איז די תורה 'תמימה'‪ ,‬גאנץ? ווען עס איז‬ ‫'משיבת נפש'‪ .‬זאגט דער חסד לאברהם פשט‪ ,‬אז דער מדרש מיינט‬ ‫דא דעם טאג פון 'שמיני עצרת'– וואס דעמאלט איז 'משיבת נפש'‪,‬‬ ‫דער נפש פון א איד האט שוין אזויפיל תשובה געטון דורכאויס דעם‬ ‫גאנצן חודש אלול און תשרי‪ ,‬און וויבאלד אלע אידישע נשמות זענען‬ ‫צוריק געקומען צום שורש‪ ,‬ווערט טאקע 'תורת ה' תמימה' –די תורה‬ ‫ווערט 'גאנץ' מיט א שלימות‪.‬‬ ‫יעדער איד איז א קרוין פארן ס"ת‬ ‫אין זוה"ק (רעיא מהימנא פנחס ח"ג רנו‪ ):‬שטייט נאכמער‪ :‬נישט בלויז‬ ‫יעדער איד איז אן 'אות' אין דער ספר תורה – נאר אין דעם טאג ווערט‬ ‫יעדער איד א קרוין פאר דער ספר תורה! יעדע אידישע נשמה איז אין‬ ‫דעם טאג א 'כתר' וועלכע באקרוינט די תורה! קומט אויס‪ ,‬יעדער איד‬ ‫איז דעמאלט כביכול אין אזא הויכע דרגה‪ ,‬אז די תורה הק' בארימט זיך‬ ‫און איז זיך מתפאר מיט אים! פונקט ווי א מלך באשיינט זיך מיט זיין‬ ‫קרוין‪ ,‬אזוי באשיינט זיך כביכול דער אויבערשטער מיט יעדן איד!‬ ‫דער צווייטער חלק – ישמח ישראל‬ ‫בעושיו‪:‬‬ ‫ישמח ישראל – אידן פרייען זיך‬ ‫מיטן אויבערשטן‬ ‫אין דעם טאג ווערט אויפגעוועקט ביי אידישע קינדער א גרויסע‬ ‫שמחה מיטן אויבערשטן‪ ,‬וואס מיר פרייען זיך מיט דעם וואס מיר‬ ‫ווייסן און האבן שייכות מיט אזא גרויסן באשעפער‪ ,‬און דאס ברענגט‬ ‫אונז צו טאנצן און זיין פרייליך‪.‬‬ ‫בכק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫די שמחה איז צוליב די גילוי‬ ‫האהבה‬ ‫לכאורה איז שווער‪ ,‬פארוואס דייקא היינט? און בכלל‪ ,‬וואס איז‬ ‫דער מהות פון דער גרויסער שמחה וואס מיר שפירן היינט? דער הסבר‬ ‫הדברים שטייט אין סדר היום‪":‬הראה הקב"ה ביום זה אהבתו וחבתו‬ ‫שהיתה לו עם ישראל מכל האומות‪ ,‬וכן כתיב עצרת תהיה 'לכם' דוקא‪,‬‬ ‫ומטעם זה עושין שמחה יתירה היום הזה אם לתורה‪ ,‬אם לעם ישראל" –‬ ‫דער אויבערשטער האט היינט געוויזן‪ ,‬אז ער האט ליב דעם אידישן‬ ‫פאלק מער ווי אלע פעלקער‪ ,‬און דערפאר מאכן מיר א ספעציעלע‬ ‫שמחה היינט‪.‬‬ ‫די שמחה ווען אן אדם חשוב האלט‬ ‫פון מיר און פריידט זיך צו מיר‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬די שמחה וואס מיר פרייען זיך מיטן אויבערשטן איז‬ ‫נישט בלויז מיט דעם עצם מציאות וואס מיר ווייסן פון אים‪ ,‬נאר‬ ‫דאס גייט נאך טיפער‪ :‬די שמחה איז געבויעט אויפן גאנצן ענין פון‬ ‫'יחודא שלים' וואס מען האט פריער ארומגערעדט (פרק ב')‪ ,‬וואס מיר‬ ‫גלייבן און ווייסן‪ ,‬אז אין דעם טאג איז דער רבונו של עולם מגלה א‬ ‫מורא'דיגע ליבשאפט צו אידישע קינדער‪ .‬און בפרט איז עס געבויעט‬ ‫אויף דער שמחה וואס מיר גלייבן אז דער אויבערשטער פריידט זיך‬ ‫מיט אונז מיט א מורא'דיגע שמחה‪ .‬ווייל די טבע פון א מענטש איז‪,‬‬ ‫אז ווען ער זעט ווי יענער פריידט זיך גאר שטארק צו אים – ווערט‬ ‫ער פרייליך פון דעם אליינס‪ .‬בפרט‪ ,‬טאמער יענער איז אן 'אדם חשוב'‪,‬‬ ‫ער איז אסאך א העכערע דרגא פון מיר‪ ,‬און דאך פריידט ער זיך צו מיר‬ ‫– מאכט עס מיר זייער גוט פילן און עס מאכט מיר גאר פרייליך‪ .‬כל שכן‬ ‫וכל שכן‪ ,‬ווען דער מלך מלכי המלכים הקב"ה זאגט‪ ,‬אז ער פריידט זיך‬ ‫מיט מיר – איז דאך נישטא קיין גבול צו מיין שמחה! און אט דער 'גילוי‬ ‫השמחה' פונעם אויבערשטן מיט אידן – וואס שפילט זיך אפ שמחת‬ ‫תורה – אט דאס ברענגט אריין אין אונזערע נשמות די משונה'דיגע‬ ‫שמחה‪ ,‬מיר האבן הנאה אז דער אויבערשטער וויל אונז אזוי שטארק‪.‬‬ ‫גכק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫ואע"ג דאיהו לא חזי מזליה חזי‪ ,‬די דאזיגע שמחה קומט אראפ ביזן‬ ‫גוף‪ ,‬און יעדער איד שפירט עס ביי זיך‪.‬‬ ‫די שמחה יתירה פון מכל העמים‬ ‫– 'נישט דעם גוי' נאר 'בלויז דעם‬ ‫איד'‬ ‫דער סדר היום איז מדגיש‪' :‬אהבתו וחבתו שהיתה לו עם ישראל מכל‬ ‫האומות'– מען פריידט זיך מיט דער 'אהבה' וואס דער אויבערשטער‬ ‫האט צו אונז און 'נישט' צו די אומות העולם‪ .‬דאס איז די נקודה פון‬ ‫'יחוד'‪ ,‬וואס מיר זענען 'אליינס' מיטן אויבערשטן כביכול‪ .‬און אזוי‬ ‫שטייט אויך אין זוה"ק (צו ח"ג לב‪":).‬דהא ליומא אחרא זמינין לאשתעשעא‬ ‫במלכא‪ ,‬ובההוא חדוותא לא משתכחי במלכא אלא ישראל בלחודייהו"–‬ ‫שמיני עצרת איז א טאג וואס אידן זיצן און פארברענגען כביכול מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און דעמאלט געפונט זיך נישט קיינער ביים מלך‪ ,‬נאר‬ ‫אידן אליין פריוואט מיטן רבונו של עולם‪ .‬און דאס איז גורם נאך א‬ ‫גרעסערע שמחה ביי א איד‪ ,‬אז נישט בלויז דער אויבערשטער האט‬ ‫מיר ליב און ער פריידט זיך מיט מיר‪ ,‬נאר ער האט מיר אויסגעוועלט‬ ‫פון די גאנצע וועלט‪ ,‬און 'בלויז' מיר וויל ער! 'בלויז' מיט מיר פריידט‬ ‫ער זיך! 'בלויז' מיט מיר פארברענגט ער כביכול! און דאס איז דער‬ ‫שפיץ פון שמחה פון א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫לויט דעם מהלך ווערט שווער די זעלבע שאלה ווי פריער‪ :‬פארוואס‬ ‫טאנצט מען מיט דעם 'ספר תורה'?! מען פריידט זיך דאך דא מיטן‬ ‫אויבערשטן אליינס?!‬ ‫די תורה איז א לבוש וואו כביכול‬ ‫איז נתלבש‬ ‫נאר דער פשט איז‪ :‬דער ספר תורה איז דער חפץ מיט וואס דער‬ ‫רבונו של עולם איז זיך כביכול מגלה אויף דער וועלט; ווי דער מדרש‬ ‫זאגט (שמו"ר לג א)‪":‬אמר הקב"ה לישראל‪ ,‬מכרתי לכם תורתי‪ ,‬כביכול‬ ‫דכק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫נמכרתי עמה"– דער אויבערשטער האט זיך ווי פארקויפט פאר אידישע‬ ‫קינדער דורכן געבן זיין תורה – וואס דארט איז ער מגלה זיין רצון‪ .‬און‬ ‫ווי דער תניא ברענגט דאס ארויס אין שארפע ווערטער (ליקוטי אמרים‬ ‫פרק ד)‪" :‬הקב"ה בכבודו ובעצמו לית מחשבה תפיסה ביה כלל‪ ,‬כי אם‬ ‫כאשר תפיסה ומתלבשת בתורה ומצותיה‪ ,‬אזי היא תפיסה בהן‪ ,‬ומתלבשת‬ ‫בהקב"ה ממש‪ ,‬דאורייתא וקב"ה חד"– דער אויבערשטער אליינס בכבודו‬ ‫ובעצמו האט זיך מלבש געווען אין די תורה הק')המ( ! און אזוי זאגן‬ ‫חז"ל‪" :‬אנא נפשי כתבית יהבית" – איך האב אראפגעשריבן אין דער‬ ‫תורה מיין נפש כביכול! און אזוי שטייט אין זוהר הק'‪" :‬כל התורה כולה‬ ‫שמותיו של הקב"ה"– די גאנצע תורה איז 'שמות הקודש'‪.‬‬ ‫מיר כאפן ָָאן די תורה און‬ ‫ווען מען נעמט‬ ‫טאנצן מצד אונזער שמחה‬ ‫די תורה און‬ ‫מיט'ן אויבערשטן‬ ‫מען פריידט זיך‬ ‫דערמיט‪ ,‬מיינט‬ ‫ווען מען נעמט די תורה און מען פריידט‬ ‫מען דעם 'נותן‬ ‫זיך דערמיט‪ ,‬מיינט מען נישט דעם 'לבוש' נאר‬ ‫התורה' וועלכער‬ ‫האט זיך מלבש‬ ‫דער וועלכער איז אונטערן לבוש! מען מיינט‬ ‫געווען אין דער‬ ‫דא דעם 'נותן התורה' וועלכער האט זיך מלבש‬ ‫תורה!‬ ‫געווען אין דער תורה!)ומ( און פונקט ווי דא‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬כאפט מען ָָאן יענעמ'ס הענט‬ ‫המ‪ .‬תניא (פרק ה)‪" :‬הקב"ה בכבודו ובעצמו לית מחשבה תפיסא ביה כלל כי אם‬ ‫כאשר תפיסא ומתלבשת בתורה ומצוותיה אזי היא תפיסא בהן ומתלבשת‬ ‫בהקב"ה ממש דאורייתא וקב"ה כולא חד ואף שהתורה נתלבשה בדברים‬ ‫תחתונים גשמיים הרי זה כמחבק את המלך דרך משל שאין הפרש במעלת‬ ‫התקרבותו ודביקותו במלך בין מחבקו כשהוא לבוש לבוש אחד בין שהוא לבוש‬ ‫כמה לבושים מאחר שגוף המלך בתוכם וכן אם המלך מחבקו בזרועו גם שהיא‬ ‫מלובשת תוך מלבושיו כמ"ש וימינו תחבקני' שהיא התורה שניתנה מימין"‪.‬‬ ‫ומ‪ .‬ז"ל המדרש (ילקוט שמעוני פנחס רמז תשפ"ב‪ ,‬ועיין שהש"ר פ"א ל"א)‪" :‬כיון שיצאו שבעת‬ ‫ימי החג אמר הקב"ה לישראל עכשיו אני ואתם נשמח יחד‪ ,‬ואיני מטריח עליכם‬ ‫הרבה אלא פר אחד ואיל אחד‪ .‬וכיון ששמעו ישראל כך‪ ,‬התחילו מקלסין‬ ‫הכק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫און מען טאנצט מיט אים–אזוי מאכן מיר דא א 'פועל דמיוני'‪ ,‬וואס‬ ‫מיר כאפן ָָאן די הענטלעך פונעם ספר תורה – וועלכע איז די העכסטע‬ ‫זאך אויף דער וועלט וואו דער אויבערשטער האט זיך מלבש געווען‪ ,‬און‬ ‫דורכדעם ברענגען מיר ארויס‪ ,‬אז מיר טאנצן מיטן אויבערשטן כביכול)זמ( ‪.‬‬ ‫די שמחה מיט דער תורה – איז א חלק‬ ‫פונעם 'יחודא שלים'‬ ‫איז שמחה בה' בלויז א תוצאה‬ ‫פונעם 'יחודא שלים'?‬ ‫פריער האט מען מסביר געווען‪ ,‬אז די שמחה פון שמחת תורה איז‬ ‫א 'תוצאה' פון דער 'יחודא שלים'‪ ,‬וואס מיר פרייען זיך מיט דער אהבה‬ ‫וואס דער אויבערשטער האט צו אונז‪ .‬אבער בעומק איז דאס נאך‬ ‫להקב"ה ואומרים זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו‪ .‬אמר ר' אבין אין אנו‬ ‫יודעין במה לשמוח אם ביום אם בהקב"ה בא שלמה ופירש נגילה ונשמחה בך‬ ‫בהקב"ה"‪.‬‬ ‫"אין אנו יודעים אם בו ביום" ‪ -‬כלומר מעין המאורע הנעשה באותו היום‬ ‫ובתשועה הבאה לנו בו‪ ,‬או שעיקר השמחה לפי שהוא מעשה הקב"ה‪" .‬עד שבא‬ ‫שלמה ופירש‪' ,‬נגילה ונשמחה בך'"‪ ,‬אין שמחתנו אף גילת ורנן רק "בך" ‪ -‬כי‬ ‫מעשה ידיך היא‪( .‬דרשות המהרי"ט פרשת שמיני דרוש ב')‪.‬‬ ‫זמ‪ .‬אבל בשמיני עצרת שההקפות בשביל תועלת ישראל‪ ,‬שהם אחוזים ומושרשים‬ ‫בגוף האילן שהם שמות הוי"ה בעצם‪ ,‬לכן ההקפות של שמיני עצרת הם בספר‬ ‫תורה עצמה וכו'‪ ,‬וזהו שסיים זוהר (ח"א ס"ד ע"א) ביום השמיני עצרת תהיה לכם‬ ‫לכם דייקא ולא לאומות העולם‪ ,‬שאין להם אחיזה בזה החג כלל ועיקר‪( .‬מגיד‬ ‫דבריו ליעקב אות דס"ח ד"ה והנה דף צ"ח ע"ב)‬ ‫וכק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫טיפער‪ ,‬אז די 'שמחה' איז נישט בלויז א 'תוצאה' פון 'יחודא שלים'‪,‬‬ ‫)חמ(‬ ‫נאר אט דאס איז א חלק פונעם 'יחודא שלים'‪.‬‬ ‫די שמחה איז א חלק פונעם‬ ‫'יחודא שלים'‬ ‫ווייל מען זעט בחוש אויף דער וועלט‪ ,‬אז עס איז פארהאן פארשידענע‬ ‫אופנים וויאזוי צו ווערן דבוק אין א זאך‪ ,‬מען קען ווערן דבוק דורך‬ ‫'ראיה' – וואס דער מענטש קוקט אויף דער‬ ‫זאך‪ ,‬דורך 'דיבור' – וואס ער רעדט צו דער זאך‪,‬‬ ‫דורך 'רצון' – וואס ער וויל די זאך‪ ,‬דורך 'אהבה'‬ ‫דער גרעסטער‬ ‫אופן פון דבקות‬ ‫– וואס ער האט ליב די זאך‪ ,‬וכדומה‪ .‬אבער דער‬ ‫איז‪ ,‬אז דער‬ ‫גרעסטער אופן פון דבקות איז‪ ,‬אז דער מענטש‬ ‫מענטש האט‬ ‫האט 'הנאה' און ער 'פריידט' זיך מיט דער זאך‪,‬‬ ‫'הנאה' און ער‬ ‫'פריידט' זיך מיט‬ ‫ווייל דעמאלט ווערט ער אינגאנצן איבערגענומען‬ ‫דער זאך‪ ,‬ווייל‬ ‫פון דער זאך! דער גאנצער נפש פונעם מענטש‬ ‫דעמאלט ווערט‬ ‫ווערט אנגעפילט מיט א חיבור און דביקות צו דער‬ ‫ער אינגאנצן‬ ‫איבערגענומען‬ ‫זאך! דערפאר‪ ,‬וויבאלד שמיני עצרת איז א טאג‬ ‫פון דער זאך!‬ ‫פון דבקות – וואס דער אויבערשטער איז זיך‬ ‫דער גאנצער נפש‬ ‫מדבק אין אונז‪ ,‬און מיר זענען זיך מדבק אינעם‬ ‫פונעם מענטש‬ ‫ווערט אנגעפילט‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬ביז עס ווערט א 'יחודא שלים'‬ ‫מיט א חיבור און‬ ‫וואס ביידע ווערן כביכול 'איינס' – דערפאר‬ ‫דביקות צו דער‬ ‫דרוקן מיר אויס דעם דבקות דורך 'שמחה' וואס‬ ‫זאך!‬ ‫מיר פרייען זיך מיט אים‪ ,‬וואס דאס איז דער‬ ‫גרעסטער אופן פון 'דבקות'‪.‬‬ ‫חמ‪ .‬וסיים דבריו בזה הלשון‪" :‬וכיון שחז"ל קראו ענין התקרבות ב' דברים זה לזה בלשון‬ ‫מקיף‪ ,‬לפי זה י"ל טעם ג' על השם של הקפות‪ ,‬שמשמעותו הוא‪' ,‬שעתה' בעת‬ ‫ההקפות מתקרבת כנסת ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬ונעשה יחוד קוב"ה ושכינתיה‪,‬‬ ‫להשפיע לנו כל מיני השפעות טובות דקדושה הן ברוחניות והן בגשמיות עלינו‬ ‫ועל כל ישראל אמן"‪( .‬אמרי פנחס ‪-‬שבת ומועדים‪ -‬אות ר"י ענף י"ד דף קל"ד ע"ב)‪.‬‬ ‫זכק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫עבודת היום – טאנצן מיטן גאנצן גוף‬ ‫היינט צוטאג איז די מצוה פון‬ ‫שמיני עצרת – 'ריקודין'‬ ‫כאטש וואס מען האט פריער גערעדט‪ ,‬אז שמחת תורה איז א‬ ‫טאג וועלכער האט נישט קיין ספעציעלער מצוה – אנדערש ווי אלע‬ ‫אנדערע ימים טובים – איז אבער דער מנהג ישראל‪ ,‬אז רוב שעות פון‬ ‫שמחת תורה טאנצט מען 'הקפות' – וואס דאס איז געווארן ביי אונז‬ ‫ווי דער 'מצות היום' פון שמחת תורה‪.‬‬ ‫די גרויסקייט פון 'עבודת‬ ‫ההקפות' אין אלע דורות‬ ‫די עבודה פון הקפות איז געווען אין אלע דורות זייער פארהייליגט‬ ‫ביי כלל ישראל‪ ,‬און צדיקים האבן מגלה געווען געוואלדיגע הפלגות‬ ‫איבער דעם גרויסן נחת רוח למעלה און איבער די גרויסע 'תיקונים'‬ ‫וועלכע טוען זיך אפ אין אלע עולמות – דורך די עבודה פון 'הקפות')טמ( ‪.‬‬ ‫עד כדי כך‪ ,‬אז צדיקים האבן אזוי שטארק מפליג געווען און געזאגט‪,‬‬ ‫אז די עבודה פון הקפות טוט אויף מער ווי מען האט אויפגעטון א‬ ‫גאנצן תשרי מיט אלע מצוות פון דעם חודש)נ( ‪ .‬און מען האט געזען‬ ‫ביי צדיקים ווי זיי האבן כפשוטו אריינגעלייגט מורא'דיגע כוחות בגופם‬ ‫הטהור ביי די הקפות)אנ( ‪ ,‬זיי האבן געטאנצן און געשפרינגען מיט אלע‬ ‫טמ‪ .‬שמענו מאבותינו זצ"ל בשם הגה"צ מהר"ם מקאסוב זצ"ל‪ ,‬שאמר להחסידים‬ ‫בשעת שמחת ריקודין וזה לשונו‪ :‬רמסו הקליפות"‪( .‬עטרת ישועה ר"ה א"י כי דף מ"ה)‪.‬‬ ‫"סיפרו לי כמה תלמידים ששמעו מרבינו (בעהמח"ס קדושת יו"ט)‪ ,‬בימים אחרונים‬ ‫נ‪.‬‬ ‫של סוכות שאמר כשאדם מגביה רגל אחת לרקוד בשמחת תורה בזה מתקן אדם‬ ‫יותר ממה שעשה מר"ה עד אחר הימים טובים"‪( .‬צדיק כתמר יפרח בד"ה וגם דף י"ב)‪.‬‬ ‫אנ‪" .‬סיפר הנ"ל עם כמה תלמידים מהגה"ק בעל קדושת יום טוב‪ ,‬ששמע שהנוסח‬ ‫מה שנכדיו של בעהמח"ס ישמח משה מרקדים בהקפות של שמחת תורה עד‬ ‫חכק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫כוחות און מיט א 'יגיעת הגוף' וואס איז געווען ממש למעלה מדרך‬ ‫הטבע‪ ,‬אזוי אז עס איז געגאנגען פון זיי א שווייס פון גרויס‬ ‫אנשטרענגונג וואס זיי האבן אנגעשטרענגט זייער הייליגן גוף)בנ( ‪ -‬ווען‬ ‫דערביי זענען זיי עוסק ברומו של עולם גבוה מעל גבוה‪ ,‬תיקונים אין‬ ‫די העכסטע עולמות‪ ,‬פראווענדיג הויכע עבודות)גנ( ‪ ,‬וואס מיר האבן‬ ‫נישט קיין שום השגה דערין‪ .‬צדיקים זענען אנגעקומען צו גאר גרויסע‬ ‫כלות בהתלהבות גדול הוא מקובל מזקינו של הגאון בעל יש"מ הגאון רבינו‬ ‫בעל הרמ"א ז"ל שרקד עם הס"ת בהתלהבות עצום וגם זקינו בעל המהרש"א‬ ‫זי"ע רקד עם הס"ת בש"ת בהתלהבות עצום כמעט שנפל לארץ וכן היה אצל‬ ‫הג' בעל יש"מ"‪( .‬צדיק כתמר יפרח ד"ה וכן דף ד')‪.‬‬ ‫בנ‪" .‬וכאשר מצאנו ראינו בהרשימה שרשם לעצמו [מרן הישמח משה] בכתי"ק כתוב‬ ‫שם וז"ל מה שנאמר לי 'בשעת הזיעה' בשמחת תורה‬ ‫שאקח את נכדי עמי וכן הוי ולא ידענו ולא קבלנו‬ ‫פירוש הדברים"‪( .‬תהלה למשה ד"ה בליל דף י"א ע"ב)‪.‬‬ ‫"קיין איין טראפן‬ ‫אזוי אויך איז באקאנט די ווערטער וואס די‬ ‫שווייס גייט נישט‬ ‫ספרים ברענגען פונעם אר"י הק'‪ ,‬אז 'זיעה של‬ ‫פארלוירן"‪.‬‬ ‫מצוה' וואס מען שוויצט בשעת'ן טון א מצוה‪ ,‬איז‬ ‫א גרויסער תיקון אויף הארבע פגמים‪ ,‬און לויט‬ ‫דעם האט רביה"ק מסאטמאר זי"ע איינמאל ביי‬ ‫די הקפות זיך אויסגעדרוקט מיט א געוואלדיגן‬ ‫אויסדרוק איבער די מעלה און תיקון פון שוויצן ביי די הקפות‪" :‬קיין איין טראפן‬ ‫שווייס גייט נישט פארלוירן"‪ .‬ווייל יעדעס טראפן שווייס איז א גרויסער תיקון‬ ‫צו פאררעכטן דעם פגם הנפש‪.‬‬ ‫גנ‪" .‬בשמ"ע וש"ת עשה בעצמו ההקפות‪ ,‬וגודל השמחה והריקודין בעתים האלו‬ ‫אין די באר‪ ,‬גודל טרחתו של אותו זקן‪ ,‬לרקד ולשמוח כאיש צעיר לימים‪ ,‬ומה‬ ‫נכבד היום הזה בהגלות נגלות מלך ישראל‪ ,‬לעיני עבדי ה' העומדים צפופים‬ ‫לראות ולראות תוארו כמלאך בגודל שמחתו והבערה ללהב יצאה‪ ,‬להלהיב‬ ‫הלבבות בשמחה של מצוה‪ ,‬ומקבלים עליהם עול מלכות שמים זה מזה‪ ,‬עונים‬ ‫בשמחה ואומרים בגילה‪ ,‬שירות ותשבחות למלך מלכי המלכים הקב"ה‪ ,‬וכאשר‬ ‫ספרו הי' אז עיניו פקוחות לראות את כל אשר נעשה‪ ,‬אף את הנשמות מכמה‬ ‫צדיקים וקדושים אשר בגן עדן העליון מנוחתם‪ ,‬ראה אז בהקיץ ונפלאות שמענו‬ ‫מעבודתו הגדולה בעת ההקפות"‪( .‬תהלה למשה)‪.‬‬ ‫טכק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫מדרגות)דנ( און גילוים אינמיטן די הקפות‪ ,‬זיי האבן זוכה געווען צו‬ ‫'גילוי צדיקים' און צו זען נשמות פון גן עדן; ווי עס איז באקאנט‬ ‫פארשידענע מעשיות דערוועגן‪ .‬און אסאך צדיקים האבן דעמאלט‬ ‫שטארק גע'שתדל'ט און געארבעט מקרב צו זיין די גאולה‪ .‬און דער‬ ‫אמת איז‪ ,‬אז אפילו ביי פשוט'ע אידן‪ ,‬האט‬ ‫מען געזען אין אלע דורות‪ ,‬ווי אידן האבן‬ ‫געמאכט א געוואלדיגן עסק פון די הייליגע‬ ‫הקפות‪ ,‬וואס מען האט געטאנצן מיט א‬ ‫וואס ליגט‬ ‫פייערדיגן ברען און קאך‪ ,‬מען האט זיך דערהויבן‬ ‫אינעם ענין‬ ‫פון 'ריקודים'?!‬ ‫א טפח העכער דער ערד‪ ,‬און עס איז נישט‬ ‫וואס איז דער‬ ‫געווען צום דערקענען אז דאס איז דער זעלבער‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫מענטש ווי אינמיטן יאר‪.‬‬ ‫עבודה פון‬ ‫'טאנצן' און זיך‬ ‫צו דערהייבן מיט‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ :‬וואס ליגט אינעם‬ ‫'ריקודים'?!‬ ‫ענין פון 'ריקודים'?! וואס איז דער פנימיות'דיגע‬ ‫עבודה פון 'טאנצן' און זיך צו דערהייבן מיט‬ ‫'ריקודים'?! אין אנדערע ווערטער‪ :‬וואס איז‬ ‫דער מהות דערפון – וואס דייקא דאס איז די עבודה וועלכע באלאנגט‬ ‫צו אזא הויכן און פנימיות'דיגן טאג?!‬ ‫דנ‪" .‬אמרו ז"ל [עי' ע"ז יח] רבי חנינא בן תרדיון נשרף וספר תורה עמו והקיפוהו‬ ‫בחבילי זמורות שלא ישרוף מהרה‪ ,‬רומז אשר ע"י הקפות שעושין הצדיקים‬ ‫ומתוך דביקות הבורא כמעט נשרף‪ ,‬אבל ע"י הזמירות שמזמרין ומכין כף אל‬ ‫כף והריקודין אזי חוזרים לאיתנם‪ ,‬וזו רבי חנינא בן תרדיון ספר תורה בידו‬ ‫היינו הקפות שעושין עם הס"ת שבידו‪ ,‬וכמעט נשרף מחמת דביקות הבורא‪ ,‬וזו‬ ‫הקיפוהו רומז לסוד הקפות‪ ,‬וזה דייקא והקיפוהו בחבילי זמורות ע"י הזמירות‬ ‫שמזמרין‪ ,‬שלא ישרף במהרה בהדביקות ע"י שמכין כף אל כף ומרקדין ברגלים‪,‬‬ ‫על כן י"ד רג"ל מספר זמ"ר‪ ,‬וכמ"ש שהקיפוהו בחבילי זמורות דייקא"‪( .‬עטרת‬ ‫ישועה ד"ה אמרו דף ע"ד ע"ג)‪.‬‬ ‫לק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דריי וועגן וויאזוי ארויסצוגעבן א‬ ‫מחשבה אדער הרגש פון הארץ‬ ‫און מוח‬ ‫ווען א מענטש טראכט עפעס אין קאפ‪ ,‬אדער שפירט עפעס אין‬ ‫הארץ – איז עס באהאלטן ביי אים אינעווייניג‪ ,‬און קיינער פונדרויסן‬ ‫ווייסט נישט און האלט נישט מיט וואס ער טראכט און שפירט‪ .‬אויב‬ ‫אבער דער מענטש וויל ארויסגעבן אינדרויסן – דאס וואס ער שפירט‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬איז פארהאן פארשידענע דרגות דערין‪ :‬א) 'דיבור' – ער‬ ‫רעדט און איז מסביר מיט דיבורים אלץ וואס ער טראכט אדער שפירט‪.‬‬ ‫און ווען דאס האנדלט זיך פון געפילן כלפי דעם אויבערשטן – רופן זיך‬ ‫די דיבורים 'שירות ותשבחות'‪ .‬ב) 'תנועת הידים' – ווען א מענטש וויל‬ ‫ארויסגעבן נאך א טיפערן עומק המחשבה‪ ,‬אדער ער וויל נאכמער‬ ‫עפענען זיינע געפילן צו א צווייטן – וועט ער נוצן זיינע הענט זיך‬ ‫ארויסצוברענגען‪ .‬ער וועט דרייען מיטן פינגער צו מסביר זיין די‬ ‫דקות'דיגע סברא‪ ,‬און ער וועט נוצן זיין גאנצע האנט ארויסצוגעבן א‬ ‫טיפע און איידעלע געפיל פון הארץ‪ .‬און ווען דאס האנדלט זיך פון‬ ‫געפילן כלפי דעם אויבערשטן – וועט ער ביים דאווענען אויפהייבן די‬ ‫הענט צום אויבערשטן; אין א בחינה פון "ויהי ידיו אמונה"‪ ,‬אדער וועט‬ ‫ער פאטשן מיט די הענט ארויסצוגעבן התלהבות)הנ( ‪ ,‬וכדומה‪ .‬ג) 'תנועת‬ ‫הגוף' – ווען א מענטש שפירט ווי זיין גאנצע נפש פון אויבן ביז אונטן‬ ‫איז אנגעפילט מיט געפילן וועלכע ער וויל ארויסגעבן צו אנדערע –‬ ‫וועט ער רעדן מיטן גאנצן גוף! ער וועט זיך שאקלען און מאכן מיט‬ ‫די הענט און פוס‪ ,‬כדי ארויסצוברענגען די שטארקע און קאכעדיגע‬ ‫געפילן‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אז בעצם זענען די געפילן אזוי שטארק און טיף‪,‬‬ ‫אז עס איז שוין נישטא גענוג 'דיבורים')ונ( דאס מסביר צו זיין און‬ ‫הנ‪ .‬עי' בספה"ק נועם אלימלך פרשת שמיני על הפסוק וישא אהרן את ידיו אל העם‪.‬‬ ‫ונ‪ .‬ביי חסידים האט מען געזאגט א טעם פארוואס הושענא רבה ווארפט מען ארויף‬ ‫די 'ערבה' אויפן ארון קודש‪ ,‬ווייל די 'ערבה' איז דאך מרמז אויף די 'שפתים' –‬ ‫ליפן‪ ,‬וואס דאס איז דער 'דיבור'‪ .‬און מיט דעם וויל מען ארויסברענגען‪ :‬ביז‬ ‫אלק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫ארויסברענגען! עס איז אסאך מער פון אלע שירות ותשבחות! און‬ ‫דערפאר מוז ער נוצן אלע אברים כדי דאס איבערצוגעבן פאר יענעם‪.‬‬ ‫און ווען דאס האנדלט זיך פון געפילן כלפי דעם אויבערשטן – רופט‬ ‫זיך דאס 'ריקודים'‪ ,‬וואס דער מענטש וועט פשוט אונטערשפרינגען‬ ‫ביים דאווענען; ווי די גמרא זאגט (ברכות לא‪" :).‬אדם מניחו בזוית זו‬ ‫ומוצאו בזוית אחרת וכל כך למה מפני כריעות והשתחויות" – פון גרויס‬ ‫התרגשות בייגט ער זיך און טאנצט אונטער‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬ביז ער קומט אן ביז צום אנדערן‬ ‫עק בית המדרש‪ ,‬ווייל נאר אזוי קען ער‬ ‫דערפאר נעמען‬ ‫ארויסגעבן די געפילן – וועלכע קענען נישט‬ ‫מיר זיך טאנצן‬ ‫אריינגיין בלויז אין 'דיבורים'‪.‬‬ ‫מיט אונזער‬ ‫גאנצער גוף!‬ ‫'ריקודין' איז‬ ‫שמחת תורה איז דער גוף‬ ‫נישט בלויז מיטן‬ ‫פול מיט שמחה – דערפאר‬ ‫מויל‪ ,‬נישט בלויז‬ ‫טאנצט מען מיטן גאנצן גוף‬ ‫מיט די הענט און‬ ‫נישט בלויז מיט‬ ‫מיט דער הקדמה פארשטייט מען‪ ,‬פארוואס‬ ‫די פוס – נאר דער‬ ‫גאנצער גוף פון‬ ‫דוקא שמחת תורה האט מען אוועקגעשטעלט‬ ‫אויבן ביז אונטן‬ ‫דעם מנהג ישראל‪ ,‬אז די עבודה באשטייט בעיקר‬ ‫גיבט ארויס די‬ ‫פון טאנצן‪ .‬ווייל דער גאנצער מהות פון דעם‬ ‫שמחה און די‬ ‫פרייד‬ ‫טאג איז‪ ,‬אז מיר קומען אן צו א געוואלדיגע‬ ‫געפיל פון נאנטקייט צום אויבערשטן‪ ,‬וואס‬ ‫דער אויבערשטער כביכול זאגט‪ ,‬אז אים איז‬ ‫שווער זיך צו געזעגענען פון אונז‪ .‬און פון גרויס שמחה וואס מיר‬ ‫פרייען זיך אז מיר זענען אזוי נאנט און באליבט ביים אויבערשטן –‬ ‫יעצט זענען מיר געגאנגען מיט 'דיבור'‪ ,‬מיר האבן געדאווענט און געשריגן 'הושע‬ ‫נא'‪ ,‬אבער פון יעצט און ווייטער זענען שוין די הרגשים אזוי גרויס‪ ,‬אז עס שוין‬ ‫העכער פון 'דיבור'! מיר קענען עס שוין נישט ארויסגעבן בלויז דורך 'שפתים'‪,‬‬ ‫נאר מען מוז אנהייבן נוצן דעם גאנצן גוף און טאנצן – כדי ארויסצוגעבן אט די‬ ‫טיפע און שטארקע רגשי קודש‪.‬‬ ‫בלק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫האבן מיר נישט גענוג דיבורים דאס ארויסצוגעבן און אויסדרוקן צום‬ ‫אויבערשטן! די שמחה פילט אן אונזער גאנצער נפש פון אויבן ביז‬ ‫אונטן! און דערפאר נעמען מיר זיך טאנצן מיט אונזער גאנצער גוף!‬ ‫'ריקודין' איז נישט בלויז מיטן מויל‪ ,‬נישט בלויז מיט די הענט און‬ ‫נישט בלויז מיט די פוס – נאר דער גאנצער גוף)זנ( פון אויבן ביז אונטן‬ ‫גיבט ארויס די שמחה און די פרייד‪ ,‬אז איך בין א איד! איך האב א‬ ‫נשמה וועלכע איז א 'חלק אלוק ממעל'! איך בין א חלק פונעם 'עם‬ ‫הנבחר' – וועמען דער אויבערשטער האט אזוי ליב! איך בין דער איד‬ ‫צו וועמען דער אויבערשטער זאגט פריוואט 'קשה עלי פרידתך' – וואס‬ ‫דאס ווייזט ווי נאנט ער איז צו מיר דורכאויס די גאנצע יאר! אשרינו‬ ‫מה טוב חלקנו ומה נעים גורלינו‪.‬‬ ‫מען זינגט און גראמט אויס די‬ ‫מעלות פון דער תורה הקדושה‬ ‫מען באזינגט די גרויסקייט פון‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬פון די תורה‬ ‫און פונעם אויבערשטן‬ ‫עס ווערט גע'פסק'נט אין טור און שולחן ערוך סי' תרס"ט‪ ,‬אז‬ ‫איינע פון די הויפט מנהגים פון שמחת תורה‪ ,‬איז דאס וואס מען זאגט‬ ‫פארשידענע פיוטים און ניגונים וועלכע ברענגען ארויס די גרויסקייט‬ ‫זנ‪" .‬אמר‪ :‬שמחת ריקודין ביו"ט הוא מדריגה גבוה ממדריגות הגבוהות שיש בתפלה‪,‬‬ ‫תפלה מדברים בפה וכשעוזר לו הקב"ה נאמר 'תהלת ה' ידבר פי ויברך כל בשר‬ ‫שם קדשו' שנכנס בהבשר‪ ,‬וכשהוא במדריגה יותר נאמר כל עצמותי תאמרנה‬ ‫וכו'‪ ,‬וכן בריקודין הוא מגביה כל גופו בשמחת יו"ט‪ .‬רק כשהתפלה איז גינארט‬ ‫גם זה הוא גינארט‪ ,‬וזאת יכול להיות יותר טוב‪ ,‬וצריכים לשמוח מאד"‪( .‬בית אהרן‬ ‫אסרו חג פסח)‪.‬‬ ‫גלק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫און טייערקייט פון דער תורה און פון אידן‪ .‬און אזוי איז דער לשון‬ ‫הטור‪" :‬ומרבין בפיוטים כמו אשר בגלל אבות ויש מקומות שמוצאין כל‬ ‫הספרים ואומרים על כל אחד ואחד פיוט כל מקום לפי מנהגו"‪ .‬און אזוי‬ ‫פסק'נט אויך דער רמ"א‪" :‬ועוד נהגו במדינות אלו להוציא בשמחת תורה‬ ‫ערבית ושחרית כל ספרי תורה שבהיכל ואומרים זמירות ותשבחות‪ ,‬וכל‬ ‫מקום לפי מנהגו"‪ .‬און אזוי איז טאקע נהוג עד היום הזה‪ ,‬אז מען זאגט‬ ‫"ֵאין ַַאִּד�ִ יר ַַּכ� ה' ֵֵאין‬ ‫און מען זינגט פארשידענע חרוזים און פיוטים; ווי ֵ‬ ‫ָָּב� רּו ְְּך ְְּכ� ֶֶבן ַַע ְְמ ָָרם ֵֵאין ְְּג� דּו ָָּלה ַַּכ� ּּתֹוֹ ָָרה ֵֵאין ּּדֹוֹ ְְר � ֶֶׁש ָיָה ְְּכ� ִִי ְְֹש� ָָר ֵֵאל"‪ָ ,‬‬ ‫"ָנ ִִגיל ְְו ָָנ ִִֹש�יֹשֹ‬ ‫ְְּב� ֹזֹאת ַַה ּּתֹוֹ ָָרה‪ִִּ ,‬כ� י ִִהיא ָָלנ�ּו ֹעֹז ְְואֹוֹ ָָרה"‪" ,‬האדרת והאמונה לחי עולמים"‪,‬‬ ‫וכדומה – וואס די אלע חרוזים ברענגען ארויס געוואלדיגע שבחים‬ ‫אויפן אויבערשטן‪ ,‬אויף די תורה און אויף כלל ישראל)חנ( ‪ .‬דארף מען‬ ‫פארשטיין דעם ענין פון דעם מנהג?‬ ‫אויב מען פריידט זיך מיט יענעם‬ ‫– רעדט מען שיין פון יענעם‬ ‫דער פשט איז‪ :‬איינע פון די אופנים וויאזוי עס ברענגט זיך ארויס‬ ‫די 'שמחה' וואס דער אויבערשטער פריידט זיך מיט אונז און אונז‬ ‫מיט אים – איז דורך 'שבחים' וואס מען זאגט איינער אויפן אנדערן‪,‬‬ ‫"ֵאין ּּדֹוֹ ְְר � ֶֶׁש ָיָה‬ ‫דער רבונו של עולם לויבט אויס זיין פאלק און זאגט זיי‪ֵ :‬‬ ‫ְְּכ� ִִי ְְֹש� ָָר ֵֵאל"‪" ,‬אשריך ישראל מי כמוך עם נושא בה'"‪ ,‬און אידן לויבן אויס‬ ‫"ֵאין ַַאִּד�ִ יר ַַּכ� ה'"‪,‬‬ ‫דעם אויבערשטן און זאגן אים שירות ותשבחות‪ֵ :‬‬ ‫"האדרת והאמונה לחי עולמים"‪" ,‬אתה שמחת לבנו וכל מאוינו"‪ ,‬און אזוי‬ ‫"ֵאין ְְּג� דּו ָָּלה‬ ‫ווייטער‪).‬טנ( און אזוי אויך לויבן אידן אויס די תורה און זאגן‪ֵ :‬‬ ‫חנ‪ .‬אויף למעשה איז נישט איבעראל איינגעפירט דער מנהג צו זינגען אזויפיל‬ ‫פיוטים‪ ,‬און עס איז פארהאן מקומות ווי דער עיקר עסק איז בלויז ארום די‬ ‫הקפות און טאנצן‪ .‬אבער עס איז פארהאן מקומות וואס דארט מאכט מען יא‬ ‫א גרויסן עסק פון זינגען און זאגן גאר אסאך סארטן פיוטים אויסצולויבן די‬ ‫גרויסקייט פון כלל ישראל און די מעלה פון די תורה‪.‬‬ ‫(א דוגמא דערצו שפילט זיך אפ יעדן פרייטאג צונאכט – וואס דעמאלט איז דא אן הארה פון לעתיד‬ ‫טנ‪.‬‬ ‫דלק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה"‪ָ",‬נ ִִגיל ְְו ָָנ ִִֹש�יֹשֹ ְְּב� ֹזֹאת ַַה ּּתֹוֹ ָָרה‪ִִּ ,‬כ� י ִִהיא ָָלנ ּּו ֹעֹז ְְואֹוֹ ָָרה"‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ַַּכ� ּּתֹוֹ ָָר‬ ‫ווייל שמיני עצרת איז א טאג וואס איז 'מעין דלעתיד'! א טאג וואס‬ ‫די בריאה איז אויף איר ריכטיגע מדריגה און תכלית בשלימות! וואס‬ ‫דעמאלט פירט זיך די גאנצע הנהגה צווישן דעם רבונו של עולם מיט‬ ‫כלל ישראל אויף אזא אופן‪ ,‬וואס דער אויבערשטער פריידט זיך און‬ ‫טאנצט מיט אונז אידן‪ ,‬און ער רימט זיי און זאגט זיי גוטע ווערטער‪,‬‬ ‫און מיר פרייען זיך און טאנצן מיטן אויבערשטן‪ ,‬און מיר לויבן אים‬ ‫אויס מיט שירות ותשבחות‪.‬‬ ‫די 'שבחים' שאפן א 'התפעלות'‬ ‫און 'יחוד' מיטן אויבערשטנ'ס‬ ‫גרויסקייט און גוטסקייט‬ ‫א טריט טיפער‪ :‬נישט בלויז זענען 'שבחים' אן ענין פון 'שמחה'‬ ‫איינער מיטן אנדערן – נאר דאס איז ממש דער 'עצם היחוד'! ווייל‬ ‫ווען איינער לויבט אויס דעם צווייטן‪ ,‬ווערט זיין נפש מקושר און‬ ‫פאראיינציגט מיט יענעם! ווי יעדער ווייסט ביי זיך‪ ,‬אז ווען עס דאווענט‬ ‫זיך אים א גוטע דאווענען‪ ,‬און זיין הארץ צוגיסט זיך ביי א 'פסוקי‬ ‫דזמרה' און ביי א 'נשמת' – ווערט זיין גאנצער וועזן 'איבערגענומען' פון‬ ‫א געוואלדיגע 'התפעלות' וואס ער שטוינט און איז פארגאפט פון דעם‬ ‫אויבערשטנ'ס גרויסקייט און גוטסקייט! זיין נפש איז 'אנגעפילט' מיט‬ ‫א טיפע איינדרוק פונעם אויבערשטנ'ס גרויסקייט! און אט די ידיעה‬ ‫און השגה וואס ער האט דעמאלט – נעמט איבער און פילט אן זיין‬ ‫גאנצע נפש! קומט אויס אז דעמאלט ווערט זיין גאנצער נפש כביכול‬ ‫'פאראייניגט' מיטן אויבערשטן! וויבאלד זיין גאנצער נפש איז 'פול'‬ ‫מיט די השגה און ידיעה וואס ער איז נתפעל דערפון! און ער קען זיך‬ ‫לבא‪ ,‬פונעם יום שכולו שבת– וואס מיר זינגען שירות ותשבחות אויסצולויבן דעם אויבערשטן‪:‬‬ ‫"מלך אביר‪ ,‬מלך ברוך‪ ,‬גדול" און אזוי ווייטער‪ ,‬ביי אלע זמירות ותשבחות פון שבת קודש‪ ,‬און‬ ‫כביכול דער אויבערשטער לויבט אונז אויס‪" :‬אשת חיל מי ימצא‪ ,‬בטח בה לב בעלה‪ ,‬ואת עלית‬ ‫על כולנה‪ ,‬ויהללוה בשערים מעשיה"‪ .‬און שמיני עצרת און שמחת תורה טוט זיך אפ דער ענין פון‬ ‫'שבחים' אויף גאר א גרויסן פארנעם)‪.‬‬ ‫הלק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫נישט אפטיילן פונעם דביקות און פארקאכטקייט אינעם אויבערשטן!‬ ‫און אט דאס איז ממש דער מהות פון שמיני עצרת‪ ,‬וואס מען איז זיך‬ ‫מתאחד מיטן אויבערשטן‪ .‬און דערפאר זאגט מען 'שבחים' און 'דיבורי‬ ‫אהבה' צום אויבערשטן‪ ,‬כדי עס זאל איבערנעמען אונזער נפש‪ ,‬און‬ ‫דאס זאל צוהעלפן צום 'יחודא שלים'‪.‬‬ ‫די שבחים ביי א חתונה גיבט צו‬ ‫שפירן פאר חתן כלה ווי פאסיג‬ ‫דער שידוך איז‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬עס איז פארהאן א כלל אין ספרי קודש 'מבשרי‬ ‫אחזה אלוק'‪ ,‬מען קען נוצן דאס וואס טוט זיך אויף דער וועלט אלס‬ ‫משל צו דאס טוט זיך אויבן‪ .‬ביי א חתונה דא אויף דער וועלט איז‬ ‫איינגעפירט אויסצוגראמען און אויסצורימען די מעלות און שבחים‬ ‫פון דעם 'חתן' און 'כלה'‪ .‬און דער תכלית דערין איז‪ :‬ווי מער דער‬ ‫חתן דערהערט זיין גרויסקייט און מעלה‪ ,‬ער אנערקענט אז ער איז א‬ ‫חשוב'ער און טייערער איד‪ ,‬און אזוי אויך‪ ,‬ווי מער די כלה דערהערט‬ ‫איר חשיבות און יקרות – אלץ מער דערהערן זיי ווי גוט זיי זענען‬ ‫פאסיג איינער פארן אנדערן! אז זיי זענען נישט סתם פשוט'ע מענטשן‬ ‫וועמען מען קען סתם צוזאמשטעלן מיט סיי וועמען‪ ,‬נאר זיי זענען‬ ‫חשוב'ע מענטשן וועלכע מוזן האבן דעם ריכטיגן פאסיגן זיווג! און‬ ‫אט דער הכרה וועט זיי ברענגען אוועקצושטעלן דעם קשר מיט א‬ ‫שטארקייט און טיפקייט‪ ,‬און דאס וועט זיין דער יסוד אויף וואס זיי‬ ‫וועלן בויען זייער נייע שטוב לאורך ימים ושנים‪.‬‬ ‫די שבחים אויף כלל ישראל‬ ‫ברענגט אונז אריין אביסל א‬ ‫נענטערע הרגש צום יחוד‬ ‫דער זעלבער געדאנק טוט זיך אפ אין שמיני עצרת‪ .‬היות אז אין‬ ‫דעם טאג פראוועט מען א שמחה מיט דעם 'יחודא שלים' צווישן אידן‬ ‫און דעם אויבערשטן כביכול‪ ,‬און א גאנצן טאג קאכט מען אריין אין‬ ‫ולק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דעם יחוד – דערפאר זינגט מען און מען זאגט אסאך פיוטים וועלכע‬ ‫בארימען און באזינגען די כלה קרואה בנעימה – כנסת ישראל‪ .‬און די‬ ‫אלע פיוטים באציען זיך נישט צו די 'מעלות מצד מעשים' וואס אידן‬ ‫טוען‪ ,‬נאר בלויז צו די 'מעלות מצד עצם קדושת ישראל'! דאס זענען‬ ‫מעלות וואס מיר וואלטן נישט אליינס געקענט זאגן אויף אונז‪ ,‬נאר‬ ‫דאס זאגט דער אויבערשטער אויף אונז! ער רימט אונז אויס אויף‬ ‫אונזער געוואלדיגע חן וואס מיר האבן ביי אים! און ווי מער מיר זאגן‬ ‫עס ארויס מיט אונזער מויל – אנערקענען מיר אונזער גרויסקייט און‬ ‫טייערקייט ביים אויבערשטן‪ ,‬און דורכדעם ווערן מיר דערנענטערט‬ ‫צו די אמונה אז דער אויבערשטער זעט אונז אלס פאסיגער שידוך‬ ‫פאר אים כביכול! כאטש וואס מיר פארשטייען נישט פארוואס און‬ ‫פארווען‪ ,‬אבער דאס איז דער מציאות אז דער אויבערשטער רימט‬ ‫אונז אויס און האלט אונז זייער חשוב און טייער! ער האלט אונז אלס‬ ‫'חלק אלוק ממעל ממש' – אפילו אויב מיר שפירן דאס נישט! און‬ ‫דורכדעם קומען מיר צום 'יחודא שלים' מיט אמונה שלימה און מיט‬ ‫גרייטקייט צו בויען א טיפן און שטארקן קשר‪.‬‬ ‫אויך אין הימל לויבט מען אונז‬ ‫אויס היינט‬ ‫עס שטייט פון צדיקים)ס( ‪ ,‬אז נישט בלויז דא אין אונזער וועלט‬ ‫"דער בעל התניא האט דערציילט אז דעם ערשטן מאל וואס דער בעל שם טוב‬ ‫ס‪.‬‬ ‫האט גערעדט מיט זיינע תלמידים וועגן שמחת תורה‪ ,‬האט ער זיי דערציילט‬ ‫שמחת תורה בכלל פארשלאפן אידן‪ ,‬שבת ויו"ט בכלל איז דער זמן התפלה‬ ‫שפעטער ווי בחול‪ ,‬ובפרט שמחת תורה פארשלאפט מען אביסל צוליב די‬ ‫הקפות און סעודת יו"ט‪ .‬מלאכים אבער האבן ניט די עבודה‪ ,‬שטייען זיי אויף‬ ‫שמחת תורה אזוי פריה ווי אלע מאל זיי ווילן זאגן שירה‪ ,‬אבער אהן נשמות‬ ‫קאנען זיי ניט‪ ,‬כמש"כ [איוב ל"ח ז] ברן יחד כוכבי בקר [ראה חולין צ"א ב]‬ ‫זיינען זיי אוועק אויפראמען דעם גן עדן‪ .‬מיט אמאל געפינען זיי זאכן וואס זיי‬ ‫ווייסן גארניט וואס דאס איז פאדמיאטקעס‪ ,‬פאנטאפל‪ .‬האבן זיי זיך שטארק‬ ‫פארוואונדערט‪ ,‬זיי זענען געוואוינט צו געפינען אין גן עדן ציצית‪ ,‬תפילין‪ ,‬אבער‬ ‫זלק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫זינגט מען פיוטים היינט – נאר אויך אין הימל טוט זיך א געוואלדיגער‬ ‫רעש און געפילדער! עס טוט זיך דארט א מצב פון אויסרימען און‬ ‫אויסלויבן)אס( דעם כלל ישראל! דער אויבערשטער בארימט זיך פאר‬ ‫זיין פמליא של מעלה)בס( מיט יעדן איד עקסטער און מיטן גאנצן כלל‬ ‫פאנטאפל? זיינען זיי אוועק פרעגן מלאך מיכאל‪ ,‬האט ער זיי געענטפערט‪ ,‬אז‬ ‫דאס איז 'זיין' סחורה‪ ,‬און האט זיי מסביר געווען אז דאס איז פון די אידישע‬ ‫ריקודים מיט דער תורה‪ .‬און האט אנגעהויבן ציילן די פאנטאפל‪ ,‬די זיינען פון‬ ‫קאמינקע און די זיינען פון מעזריטש וכו'‪ ,‬און דערמיט האט זיך מלאך מיכאל‬ ‫מתגאה געווען אויפן מלאך מט"ט‪ ,‬וואס ער איז קושר כתרים לקונו מתפלות של‬ ‫ישראל‪ [ ,‬זוהר ח"א ל"ז ב] און ער מלאך מיכאל וועט מאכן א בעסערן כתר פון‬ ‫שמח"ת טענץ צעריסענע פאנטאפל‪( .‬ספר השיחות תש"א אות ט' דף ל"א)‪.‬‬ ‫אס‪" .‬בשמחת תורה שהי' קביעתו ביום ד' לשבוע בעת הקידוש‪ ,‬אמר הוד כ"ק‬ ‫אאמו"ר הרה"ק מוהרש"ב מליבאוויטש‪ :‬הערט אידן היינט איז מיטוואך ניט אלע‬ ‫מיטוואך קאן מען דאס זאגן‪ ,‬היינט איז שמחת תורה‪ ,‬די‬ ‫תורה פרייד זיך מיט אידן‪ ,‬אידן פרייען זיך מיט דער תורה‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער פרייד זיך מיט ביידן‪ ,‬איז אין א זמן פון‬ ‫אזא עת רצון‪ ,‬און אזא חדוה מעג מען זאגן א שטארקן‬ ‫אלע וויילע‬ ‫ווארט אויך וכו' וכו'‪ .‬אבער שמחת תורה איז ניטא קיין‬ ‫בריינגען די‬ ‫מלאכים ידיעות‬ ‫שטן אלע מלאכי מעלה מליצי יושר רייצן זיך מיט איהם‪,‬‬ ‫פון די שוהלן‪ ,‬וואס‬ ‫זעה וואס פאר א שלעכטס דו ביזט‪ ,‬אויף אזעלכע‬ ‫אידן טאנצן מיט‬ ‫טייערע אומה ווי די אידן וואס קומען מיט ווייב און‬ ‫די ספרי תורה‪ ,‬און‬ ‫קינדער אין די בית כנסיות ובתי מדרשות‪ ,‬פרייען זיך מיט‬ ‫די קליינע קינדער‬ ‫דער הייליגער תורה‪ ,‬האסט דו אויף זיי געזוכט קטרוגים‪,‬‬ ‫קושן די תורה‪,‬‬ ‫און דו ביסט אויף זיי מלשין‪ ,‬אלע וויילע בריינגען די‬ ‫וואס פון דעם איז‬ ‫מלאכים ידיעות פון די שוהלן‪ ,‬וואס אידן טאנצן מיט די‬ ‫א גרויסע חדוה‬ ‫ספרי תורה‪ ,‬און די קליינע קינדער קושן די תורה‪ ,‬וואס‬ ‫למעלה‪ ,‬און אלע‬ ‫מלאכים לאכן פון‬ ‫פון דעם איז א גרויסע חדוה למעלה‪ ,‬און אלע מלאכים‬ ‫דעם מקטרג אפ‬ ‫לאכן פון דעם מקטרג אפ‪ ,‬ביז ער בעהאלט זיך פון גרויס‬ ‫חרפה‪ ,‬איז שמחת תורה מעג מען זאגן א שטארקן ווארט‬ ‫וכו'"‪( .‬תורת שלום‪ ,‬תרס"ה ד"ה בשמחת‪ ,‬דף נ"ג ע"א)‪.‬‬ ‫בס‪" .‬אדמו"ר זצוק"ל היה לובש את הקאפיטא הלבן עם החגורה והמנצפת הלבנה‬ ‫אל ההקפות‪ ,‬כמו שהיה לובש ביום הכיפורים ובליל פסח‪ ,‬ואמר כי ביוה"כ אנחנו‬ ‫מתאמצים להתעלות ולהשתוות להמלאכים‪ ,‬שנוכל לעמוד עמהם מעורבב‬ ‫חלק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ישראל אינאיינעם‪ ,‬און ער זאגט זיי‪" :‬גיבט א קוק וואספארא פאלק‬ ‫איך האב אויף דער אונטערשטער וועלט)גס( ‪ ,‬וואס זיי זענען זיך אזוי‬ ‫מוסר נפש אויף קיום תורה ומצוות! כאטש זיי ליידן אזויפיל פאר‬ ‫אידישקייט – דאך פרייען זיי זיך היינט אז זיי‬ ‫זענען אידן! גיבט א קוק אן דארט יענעם אידל‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער‬ ‫וואס ער גייט דורך אזויפיל נסיונות פונעם יצר‬ ‫בארימט זיך פאר‬ ‫הרע‪ ,‬און דאך איז ער עומד בנסיון! גיבט א קוק‬ ‫זיין פמליא של‬ ‫אויף דעם אנדערן אידל‪ ,‬וואס ער לאזט זיך‬ ‫מעלה מיט יעדן‬ ‫איד עקסטער און‬ ‫נישט מיטשלעפן מיטן שוואונג פון דער‬ ‫מיטן גאנצן כלל‬ ‫היינטיגער וועלט‪ ,‬נאר ער דינט דעם אויבערשטן‬ ‫ישראל אינאיינעם‪,‬‬ ‫און דערהאלט זיך ביי אידישקייט מיט מסירת‬ ‫גיב א קוק אן‬ ‫דארט יענעם אידל‪,‬‬ ‫נפש! גיב א קוק אן דארט יענעם אידל‪ ,‬וואס‬ ‫וואס זיין הארץ איז‬ ‫זיין הארץ איז אים פארמאכט – ווי גרויס דאס‬ ‫אים פארמאכט –‬ ‫יאר איז‪ ,‬ער שפירט גארנישט קיין חיות אין‬ ‫ווי גרויס דאס יאר‬ ‫איז‪ ,‬ער שפירט‬ ‫לערנען און דאווענען‪ ,‬און דאך האלט ער ווייטער‬ ‫גארנישט קיין חיות‬ ‫אן זיינע שיעורי תורה און דאווענט נאכאלץ‬ ‫אין לערנען און‬ ‫אלע דריי תפלות יעדן טאג!"‪.‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬און דאך‬ ‫האלט ער ווייטער‬ ‫אן זיינע שיעורי‬ ‫דורך די שבחים קומען די‬ ‫תורה און דאווענט‬ ‫מעלות ארויף צום אויבערפלאך‬ ‫נאכאלץ אלע דריי‬ ‫תפלות יעדן טאג!"‪.‬‬ ‫דער ענין פארוואס אין הימל לויבט מען‬ ‫אויס יעדן איד – איז אויך מקושר צו דער הכנה‬ ‫ביחד‪ ,‬וע"כ אנו לובשים לבנים כמו המלאכים‪ ,‬ובעת ההקפות בא השי"ת וכל‬ ‫פמליא דיליה לעולם הזה‪ ,‬לשמוע ההקפות עם הזמירות והריקודין של ישראל‪,‬‬ ‫כמו שבאים בליל פסח לעולם הזה לשמוע ההגדה‪ ,‬כדאיתא בזוה"ק [ח"ב מ‪]:‬‬ ‫וע"כ אנו לובשים לבנים בליל פסח להשתוות אל המלאכים שבאים בבתינו‪ ,‬וכן‬ ‫גם בעת ההקפות שייך טעם זה"‪( .‬אמרי פנחס שבת ומועדים אות ר"י ענף א' דף קל"ג)‪.‬‬ ‫גס‪" .‬שמחת תורה בגימט' יחודא תתאה שהוא "ברוך שם כבוד מלכותו לעולם ועד"‪ ,‬כי‬ ‫ביום זה מגלין כבוד מלכותו בעולם התחתון"‪( .‬מלבוש לשבת ויו"ט‪ ,‬ד"ה יום‪ ,‬דף ס"ה ע"א)‪.‬‬ ‫טלק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫פונעם 'יחודא שלים'‪ .‬ווייל דורכדעם וואס מען לויבט אויס יענעמ'ס‬ ‫מעלה – ברענגט מען ארויס יענעמ'ס מעלה פון 'העלם' צו 'גילוי'!‬ ‫די מעלה איז געווען ביי אים פריער אויך‪ ,‬אבער יעצט אז מען האט‬ ‫גערעדט דערפון – שווימט דאס ארויף אויפן אויבערפלאך! זיין 'נקודת‬ ‫העצם' וועלכע איז געווען פארהוילן – איז געווארן אויפגעדעקט! און‬ ‫דערפאר‪ ,‬כדי צו גורם זיין דעם יחוד‪ ,‬וועלכער שטאמט פון דער 'שורש‬ ‫מעלת ישראל' – רעדט מען פון זייער שיינקייט און שבח‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫ווערט נתגלה זייער שורש הקדושה און דער 'יחוד' ווערט נתחזק און‬ ‫דורכגעפירט מיט א שטארקן און טיפן קשר‪.‬‬ ‫פונקט ווי מיר קאכן זיך אינעם‬ ‫אויבערשטן – קאכט זיך דער‬ ‫אויבערשטער אין אונז‬ ‫קומט אויס‪ :‬שמיני עצרת איז פארהאן צוויי זייטן פון דער מטבע‪.‬‬ ‫מיר זעען דא איין חלק – וואס דאס איז אונזער חלק – וואס מיר‬ ‫אידישע נשמות קאכן זיך אין דער שמחה מיטן אויבערשטן! מיר זענען‬ ‫מקיים דעם 'נגילה ונשמחה בך' – מיר פרייען זיך מיטן אויבערשטנ'ס‬ ‫נאנטקייט צו אונז! מיר פרייען זיך אז ער האט אונז אויסגעוועלט און‬ ‫גענומען צו זיך! מיר פרייען זיך אז ער האט אריינגעלייגט אין אונז א‬ ‫געטליכע נשמה חלק אלוק ממעל ממש! מיר פרייען זיך אז ער האט‬ ‫אונז געגעבן די תורה לנצח נצחים! אבער אין הימל טוט זיך אפ אן‬ ‫אנדערער זייט פון דער מטבע‪ ,‬דארט קאכט זיך דער אויבערשטער‬ ‫כביכול אין דער שמחה מיט אידישע קינדער! דארט פריידט זיך דער‬ ‫אויבערשטער מיט דער נאנטקייט וואס אידישע קינדער ווייזן אים‬ ‫ארויס אין גלות! דארט באוואונדערט דער אויבערשטער די דורות‬ ‫פון 'עקבתא דמשיחא' וועלכע האלטן זיך ביי אידישקייט – טראץ‬ ‫אלע שוועריקייטן! אלע נשמות הצדיקים הקודמים שטייען און זענעו‬ ‫נתפעל פון אונז)דס( – וועלכע מסירת נפש מיר שטעלן צו היינטיגע‬ ‫דס‪" .‬וזהו דכתיב והאיש משה עניו מאוד מכל האדם אשר על פני האדמה‪ ,‬כי משה‬ ‫מק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫צייטן! און אט דאס איז זענען די הקפות וואס מען טאנצט אין הימל‬ ‫מיט דער שמחה וואס דער אויבערשטער פריידט זיך מיט זיין פאלק‬ ‫בכלליות און מיט יעדן איד באזונדער‪ .‬אני ואתה נשמח ביחד‪.‬‬ ‫·‬ ‫וואס טראכט מען אזויפיל שעות‬ ‫וואס מען טאנצט הקפות?‬ ‫סך הכל‪ :‬די אלע שעות ארוכות וואס מען‬ ‫וראה שיהיה דור‬ ‫טאנצט הקפות‪ ,‬און א מענטש זוכט עפעס‬ ‫בעקבות משיחא‬ ‫'חומר למחשבה' וואס אינזין צו האבן און‬ ‫שלא יהיה בהם‬ ‫טראכטן בשעת מעשה – קען ער אריינגיין אין‬ ‫השגת אלקית‪ ,‬רק‬ ‫יהיה קיום המצוות‬ ‫פיר סארט מחשבות‪ ,‬און יעדער מענטש קען‬ ‫בפועל ממש‪ ,‬וגם‬ ‫זיך דאס מער פארברייטערן לויט זיין אייגענעם‬ ‫זה יהיה במסירת‬ ‫הרגש שבלב‪ .‬די פיר מחשבות זענען‪ :‬א) איך‬ ‫נפש שיהיו כמה‬ ‫מניעות ועיכובים‬ ‫בין פרייליך אז היינט בין איך זוכה צו מאכן א‬ ‫בגוף ונפש‪ ,‬בריבוי‬ ‫סיום אויף די תורה הקדושה וואס איך הער אויס‬ ‫העלמות והסתרים‪,‬‬ ‫יעדע וואך בים ליינען‪ ,‬וואס דערפון איז געווארן‬ ‫ויעמדו נגד כל‬ ‫מונע ויקיימו‬ ‫קישוטין און כתרים פאר די שכינה הקדושה‪ ,‬און‬ ‫המצוות במסירות‬ ‫היינט ווערט דערפון א 'כתר כללי' וועלכע‬ ‫נפש ובדרך נסיון‪.‬‬ ‫שאפט א געוואלדיגן נחת רוח למעלה! היינט‬ ‫איז מיין אות אין דער תורה הקדושה געווארן‬ ‫ראה ספרו של אדם הראשון‪ ,‬וראה שיהיה דור בעקבות משיחא שלא יהיה בהם‬ ‫השגת אלקית‪ ,‬והיינו שההשגה שלהם אינה נחשבת להשגה כלל‪ .‬ובפרט לגבי‬ ‫השגת משה שאינה נחשבת למאומה‪ ,‬וגם שלא תהיה עבודה אמיתית במוח‬ ‫ולב‪ ,‬רק יהיה קיום המצוות בפועל ממש‪ ,‬וגם זה יהיה במסירת נפש שיהיו כמה‬ ‫מניעות ועיכובים בגוף ונפש‪ ,‬בריבוי העלמות והסתרים‪ ,‬ויעמדו נגד כל מונע‬ ‫ויקיימו המצוות במסירות נפש ובדרך נסיון‪ .‬וראה את נעיצת התחלה שבזה‪,‬‬ ‫מבחינת פנימיות ועצמות אין סוף – היה [משה] בתכלית השפלות בעצמו‪ ,‬מפני‬ ‫היתרון הזה שהם גדולים הרבה ממנו"‪( .‬ספר המאמרים להרש"ב תרע"ט עמ' תרע"ט)‬ ‫אמק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫'גאנץ' און עס פעלט גארנישט פון דער ספר תורה! ב) איך בין זוכה‬ ‫מיטצוהאלטן ווי דער רבונו של עולם טאנצט און פריידט זיך היינט מיט‬ ‫מיר‪ ,‬און דאס וואס איך טאנץ און שפרינג‪ ,‬איז כדי אויסצושפילן‬ ‫וויאזוי ער כביכול טאנצט מיט אונז‪ .‬און דערפאר האלט איך דעם ספר‬ ‫תורה אין דער האנט‪ ,‬וויבאלד דאס איז דער 'התגלות' פונעם‬ ‫אויבערשטן – וואס ער כביכול כאפט אונז ָָאן און טאנצט מיט אונז‪ .‬ג)‬ ‫איך בין פרייליך אז איך בין זוכה צו וויסן פון אזא גרויסן באשעפער‪,‬‬ ‫און דערפאר פריי איך זיך מיט אים! איך גיב ארויס מיין דביקות אין‬ ‫אים – דורך מיין שמחה מיט אים! ד) איך בין פרייליך מיט די ליבשאפט‬ ‫און 'איינציגקייט' צווישן אונז מיטן אויבערשטן– וועלכע ווערט היינט‬ ‫נתגלה! איך פריי זיך אז דער אויבערשטער פריידט זיך מיט מיר! איך‬ ‫פריי זיך אז דער אויבערשטער וויל אונזער נאנטקייט! אז דער‬ ‫אויבערשטער וויל אונזערע מצוות! אז דער אויבערשטער וויל אונזער‬ ‫קשר! און דערפאר כאפ איך ָָאן די תורה– וועלכע איז מגלה דעם‬ ‫אויבערשטן און דער קשר צווישן אונז – און איך טאנץ דערמיט! און‬ ‫דורכדעם בין איך מחזק דעם קשר צווישן אונז‪ ,‬און איך ווער נאכמער‬ ‫דבוק אינעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫·‬ ‫נישט אלעמאל פיהלט מען‬ ‫געהויבן‬ ‫וויכטיג צו געדענקען‪ :‬א מענטש איז נישט‬ ‫קיין מאשין און קען נישט אנשטעלן זיינע‬ ‫א מענטש איז‬ ‫הרגשים צו פיהלן דאס וואס ער וואלט‬ ‫נישט קיין מאשין‬ ‫געוואלט פיהלן‪ .‬בפרט אז מען רעדט דא פון‬ ‫און קען נישט‬ ‫אזעלכע סארט באגריפן וואס דער מענטש איז‬ ‫אנשטעלן זיינע‬ ‫הרגשים צו פיהלן‬ ‫נישט צוגעוואוינט דערצו א גאנץ יאר‪ ,‬אין‬ ‫דאס וואס ער‬ ‫געווענליכע טעג לעבט א מענטש מיט די‬ ‫וואלט געוואלט‬ ‫פשוט'ע און למעשה'דיגע 'קיום תורה ומצוות'‪,‬‬ ‫פיהלן‬ ‫און ער קריכט נישט אריין אין אזעלכע‬ ‫במק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫איידעלע השגות פון 'יחודא שלים'‪' ,‬שמחה בהשם'‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫אויך איז זייער מצוי אז דער מענטש איז מיד און אויסגעמוטשעט‬ ‫פונעם פארדרייטן סדר היום און פון 'מיעוט שינה'‪ ,‬און דערפאר איז‬ ‫אסאך מאל שווער פארן מענטש זיך צו דערהייבן צום ליכטיגקייט פון‬ ‫שמיני עצרת‪.‬‬ ‫דער אמת האט נישט צוטון מיט‬ ‫געפילן‬ ‫דעריבער דארף מען וויסן‪ :‬אלץ וואס מען האט גערעדט ביז אהער‬ ‫– איבער די ליכטיגקייט פון שמיני עצרת און דער 'יחודא שלים' וואס‬ ‫טוט זיך אפ דערין – איז אלעס אמת'ע פאקטן‪,‬‬ ‫אפילו אויב א מענטש שפירט עס נישט! דאס‬ ‫אלעס ווערט מבואר אין אלע ספרים הק'‪,‬‬ ‫די ליכטיגקייט פון‬ ‫שמיני עצרת און‬ ‫און 'זאת התורה לא תהא מוחלפת'‪ ,‬עס האט‬ ‫דער 'יחודא שלים'‬ ‫נישט צוטון צי מען שפירט עס אדער נישט!‬ ‫וואס טוט זיך אפ‬ ‫אודאי מעג א מענטש פרובירן זיך אנצוגרייטן‬ ‫דערין – איז אלעס‬ ‫אמת'ע פאקטן‪,‬‬ ‫דאס קאפ און הארץ צו קענען פארנעמען די‬ ‫אפילו אויב א‬ ‫דאזיגע מושגים און לעבן אין א העכערע וועלט‬ ‫מענטש שפירט עס‬ ‫פון 'אני ואתה' – וואס דאס איז דער פשוט'ער‬ ‫נישט!‬ ‫אפטייטשט פון דעם טאג; ווי מען האט‬ ‫געברענגט פון רש"י‪ .‬אבער אויב דערזעט מען‬ ‫זיך אין א טרוקענקייט‪ ,‬א פארקלאפט הארץ‬ ‫און 'קטנות המוחין' – איז די עצה צו זיין א פשוט'ער איד! זיין א‬ ‫איד וועלכער איז 'בטל' צום אויבערשטן! זיך מכניע זיין צום רצון ה'‪,‬‬ ‫אז אויב דער אויבערשטער וויל יעצט פון מיר אזא סארט טרוקענע‬ ‫עבודה – בין איך מסכים דערצו בשמחה רבה! און מען דארף גלייבן‪,‬‬ ‫אז דורכדעם וואס מען טוט בפועל אלע מנהגים און ענינים פון שמיני‬ ‫עצרת – ווערן אלע תיקונים אפגעטון פון זיך אליינס! און ווי מער דער‬ ‫מענטש איז זיך מבטל צום אויבערשטן – אלץ מער און שטארקער‬ ‫טוען זיך אפ די תיקונים‪.‬‬ ‫גמק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ה קרפ‬ ‫די פוס איז טאקע נידריג און‬ ‫פלאך – אבער דאס הייבט אויף‬ ‫די גאנצע קומה‬ ‫מען קען זיך אפלערנען פון דער עבודה פון טאנצן‪ :‬דער מענטש הייבט‬ ‫אויף בלויז זיינע פוס – דער אונטערשטער חלק‬ ‫פונעם מענטש – און דורכדעם דערהייבט זיך זיין‬ ‫קאפ‪ ,‬זיינע הענט‪ ,‬זיין הארץ און זיין גאנצע‬ ‫געשטעל‪ .‬דאס ווייזט אונז אויפן פנימיות'דיגן‬ ‫פון איין זייט‪ ,‬איז‬ ‫די 'הקפות' פון‬ ‫אויסשטעל‪ :‬דורכדעם וואס א מענטש טאנצט‬ ‫די גרעסטע זאכן‬ ‫ביי די הקפות מיט א פשוט'ע אמונה און‬ ‫און עס ברענגט‬ ‫ערליכקייט‪ ,‬דורכדעם וועט זיך אים אויפהייבן‬ ‫אראפ די גרעסטע‬ ‫'מוחין' פון צווייטן‬ ‫דער 'מוח'‪ ,‬די געפילן און הרגשים‪ ,‬און זיין‬ ‫זייט‪ ,‬איז די עבודה‬ ‫גאנצע רוחניות'דיגע קומה! אלעס וועט‬ ‫פון 'הקפות' זייער‬ ‫דערהויבן ווערן – דורכדעם וואס ער האט‬ ‫א פשוט'ע און‬ ‫נידריגע עבודה‪.‬‬ ‫געטאנצן לכבוד דעם אויבערשטן און זיין תורה‬ ‫ווייל עס איז אן‬ ‫הקדושה! און אויב ער וועט עס נישט זען יעצט‬ ‫עבודה מיט די‬ ‫אויפן פלאץ‪ ,‬אפילו ער שפירט דאס נישט– וועט‬ ‫פוס!‬ ‫ער עס זען דורכאויס דעם קומענדיגן יאר‪.‬‬ ‫דער עיקר איז צו זיין בטל צום‬ ‫רצון ה' – פון דארט קומט אלע‬ ‫השפעות און מוחין‬ ‫דעם נקודה קען מען זיך אפלערנען פון דער מנהג פון 'הקפות'‪.‬‬ ‫וואס פון איין זייט‪ ,‬איז די 'הקפות' פון די גרעסטע זאכן און עס‬ ‫ברענגט אראפ די גרעסטע 'מוחין' – מוחין פון 'כתר' – ווי מען וועט‬ ‫שפעטער מאריך זיין‪ .‬אבער פון צווייטן זייט‪ ,‬איז די עבודה פון 'הקפות'‬ ‫זייער א פשוט'ע און נידריגע עבודה‪ .‬ווייל עס איז אן עבודה מיט די‬ ‫פוס! די גאנצע עבודה פון הקפות איז אויפצוהייבן דעם 'עקב')הס( און‬ ‫הס‪ .‬אנצומערקן‪ :‬ראש השנה – איז מען פארנומען מיטן 'קאפ' (ראש) און מוח‪ .‬יום‬ ‫דמק‬ ‫'םילש אדוחי' םענופ קלח א – 'תופקה' עכיליירפ יד ןופ תוימינפ יד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫צוריק אראפלייגן דעם 'עקב'‪ ,‬און לכאורה וואלט דער מענטש מיט זיין‬ ‫שכל אנושי געזאגט‪ ,‬אז אויב דארף מען יעצט‬ ‫ממשיך זיין אזעלכע הויכע און דערהויבענע‬ ‫ראש השנה – איז‬ ‫מוחין – דארף מען ווען זיצן מיט א דביקות און‬ ‫מען פארנומען‬ ‫זיין פאר'מוח'ט‪ ...‬אבער דא זעט מען דעם ענין‪,‬‬ ‫מיטן 'קאפ' (ראש)‬ ‫און מוח‪ .‬יום‬ ‫אז דייקא דעמאלט ווען מען דארף אנקומען‬ ‫כיפור – איז מען‬ ‫אזוי הויך – דארף מען זיין פארנומען מיט אזא‬ ‫פארנומען מיטן‬ ‫נידריגע און פשוט'ע עבודה פון שאקלען די‬ ‫'הארץ'‪ ,‬תשובה‬ ‫צו טון מיטן גאנצן‬ ‫פוס‪ ,‬וואו עס איז נישטא קיין שום 'מוח' און‬ ‫הארץ‪ .‬סוכות –‬ ‫קיין שום געפיל! ווייל דאס ארבעט נישט לויט‬ ‫איז מען פארנומען‬ ‫'שכל אנושי'‪ ,‬נאר דאס ארבעט בלויז מיט איין‬ ‫מיט די 'הענט'‬ ‫(נענועים)‪ .‬שמיני‬ ‫כח‪' :‬ביטול לרצון השם'‪ .‬און די דאזיגע לימוד‬ ‫עצרת – איז מען‬ ‫באגלייט אונז – נישט בלויז אויף שמיני עצרת‪,‬‬ ‫פארנומען מיט די‬ ‫נאר אויך אויף א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫'פוס'‬ ‫כיפור – איז מען פארנומען מיטן 'הארץ'‪ ,‬תשובה צו טון מיטן גאנצן הארץ‪.‬‬ ‫סוכות – איז מען פארנומען מיט די 'הענט' (נענועים)‪ .‬שמיני עצרת – איז מען‬ ‫פארנומען מיט די 'פוס'‪ .‬און דערמיט ווערט דער גאנצער געשטעל פונעם‬ ‫מענטש הייליג און איידל‪.‬‬ ‫המק‬ ‫פרק ו‬ ‫מנהג ישראל תורה‪:‬‬ ‫דער געוואלדיגער ענין און געהויבנקייט‬ ‫פון די 'הקפות' ארום די בימה‬ ‫מען האט פריער אנגעהויבן‪ ,‬אז דער ענין פון הקפות באשטייט פון‬ ‫צוויי באזונדערע ענינים – וועלכע איז שפעטער געווארן צוזאמגעשטעלט‬ ‫אינאיינעם‪ .‬איינס‪ ,‬איז דער ענין פון 'שמחה' מיט די תורה הק'– וואס‬ ‫דאס האט מען שוין פריער (פרק ה') אויסגעשמועסט באריכות וואס די‬ ‫שמחה איז‪ .‬דעם צווייטן ענין וועט מען יעצט רעדן‪.‬‬ ‫דער מנהג פון זיך ארומדרייען‬ ‫ארום די בימה‬ ‫דער רמ"א זאגט (סי' תרס"ט)‪" :‬ונהגו להקיף עם ספרי תורה הבימה‬ ‫שבבית הכנסת‪ ,‬כמו שמקיפים עם הלולב‪ ,‬והכל משום שמחה"– מען‬ ‫פירט זיך ארומצוגיין ארום דעם באלעמער מיט די ספרי תורה‪ ,‬פונקט‬ ‫ווי מען טוט סוכות מיטן לולב‪ ,‬און דאס טוט מען צוליב 'שמחה'‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬פונקט ווי סוכות איז דער מנהג אז מען גייט ארום דעם‬ ‫בימה מיט די ד' מינים ביי די הושענות‪ ,‬וואס דאס איז אן ענין פון‬ ‫'שמחה'‪( ,‬וואס צוליב דעם טאר נישט אן אבל ארומגיין דעמאלט די בימה‪ ,‬ווייל עס‬ ‫איז קעגן 'אבילות') – אזוי אויך‪ ,‬טוט מען די זעלבע זאך שמחת תורה‪,‬‬ ‫נאר אנשטאט צו האלטן א לולב אין דער האנט‪ ,‬האלט מען א ספר‬ ‫תורה אין דער האנט‪ .‬לכאורה‪ ,‬אויב איז עס אזויווי סוכות‪ ,‬וואלט מען‬ ‫געדארפט ארומגיין בלויז איין מאל און נישט מער – פונקט ווי ביי די‬ ‫הושענות‪ .‬אבער שפעטער האט דער אר"י הק' איינגעפירט אז מען‬ ‫ומק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫זאל מאכן זיבן הקפות‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬אויב איז עס ווי סוכות – וואלט‬ ‫מען געדארפט סתם ארומגיין ָָאן זינגען ניגונים און טאנצן – פונקט‬ ‫ווי ביי די הושענות‪ .‬נאר מיר האבן צוזאמגעשטעלט דעם מנהג פון‬ ‫'הקפות'‪ ,‬צוזאמען מיטן ענין פון 'שמחה' מיט די תורה הק' וואס מען‬ ‫האט פריער געדערט (אין פרק ה')‪ ,‬און דערפאר טאנצן מיר בשעת מיר‬ ‫מאכן די 'הקפות סביב הבימה'‪.‬‬ ‫אראפברענגען אן 'אור המקיף'‬ ‫און א 'מקיף הכללי'‬ ‫דורכדעם ברענגט מען אראפ אן‬ ‫'אור מקיף'‬ ‫דער בעל התניא אין סידור (שער הלולב) איז מסביר‪ ,‬אז דער ענין פון‬ ‫'הקפות' איז‪ ,‬צו ממשיך זיין 'מוחין מקיפין' פון 'חכמה')וס( ‪ .‬און פריער‬ ‫(שער אלול) איז דער בעל התניא מאריך אין דעם ענין מיט א לענגערן‬ ‫הסבר‪ .‬אויך דער בני יששכר און נאך חסיד'ישע ספרים‪ ,‬שטעלן צוזאם‬ ‫דעם ענין פון 'אור מקיף' –וואס דאס איז א געוואלדיגער 'כח הקדושה'‬ ‫און א מורא'דיגע 'שמירה' אויף א גאנץ יאר–מיטן ענין וואס מיר זענען‬ ‫'מקיף' די בימה)זס( ‪.‬‬ ‫וס‪ .‬רביה"ק מסאטמאר זי"ע (ויואל משה סימן ק"פ)‪ ,‬צייכנט ָָאן צו די ווערטער פונעם‬ ‫בעל התניא‪.‬‬ ‫זס‪ .‬דער אר"י הק' ותלמידיו זאגן‪ ,‬אז דער ענין פון 'הקפות' איז נאך א העכערע‬ ‫בחינה‪ ,‬ווייל דעמאלט ברענגט מען אראפ 'מוחין דכתר'‪ .‬וואס דאס זענען די‬ ‫העכסטע מוחין‪ ,‬פונקט ווי סוכות שאקלט מען די ד' מינים‪ ,‬און דעמאלט איז‬ ‫מען ממשיך מוחין פון 'דעת' אויף א גאנץ יאר‪ ,‬און שפעטער גייט מען ארום מיט‬ ‫די ד' מינים ארום די בימה‪ ,‬און דעמאלט איז מען ממשיך דעם 'אור המקיף' –‬ ‫יעדן טאג אן אנדערע מדה‪ .‬די זעלבע זאך‪ ,‬טוט זיך אפ שמחת תורה‪ ,‬אז דורך‬ ‫זמק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫יעדע מצוה ברענגט אראפ א‬ ‫ליכטיגקייט – אפילו אויב מיר‬ ‫זעען עס נישט יעצט‬ ‫מיר ווייסן פון אלע חסיד'ישע ספרים‪ ,‬אז דורך יעדע מצוה וואס‬ ‫א איד איז מקיים – ווערט אראפגעברענגט אויף דער וועלט א געוויסן‬ ‫'אור'‪ ,‬א ליכטיגקייט פון 'גילוי אלוקות' אין דער בריאה – יעדע מצוה‬ ‫לויט זיין שורש‪ .‬למשל‪ ,‬דורך די מצוה פון 'סוכה' – ברענגט מען אראפ‬ ‫א ליכטיגקייט פון 'דעת'; ווי דער פסוק זאגט‪" :‬למען 'ידעו' דורותיכם"‪.‬‬ ‫די 'הקפות' איז מען ממשיך נאך גרעסערע 'מוחין' ווי אין סוכות‪ ,‬ווייל 'מוחין‬ ‫דכתר' איז די העכסטע 'מוחין'‪ ,‬און דאס איז די שמירה און שורש פון וואו מען‬ ‫נעמט כוחות הקדושה א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫ביאור הענין‪ :‬יעדעס מאל וואס מען מאכט 'הולכה' מיטן לולב צו א געוויסן‬ ‫זייט – וועקט מען אויף דעם 'מוח הדעת בשורשו' וועלכע באלאנגט צו דעם‬ ‫זייט און דער מדה‪ .‬און דערנאך ווען מען מאכט 'הבאה' מיטן לולב און מען‬ ‫ברענגט עס צוריק צו זיך – ברענגט מען אריין אט דעם 'מוח הדעת' אראפ אין‬ ‫אלע וועלטן ביז צו אונזער וועלט און ביז צום מענטש וועלכער מאכט יעצט‬ ‫די 'נענועים'‪.‬‬ ‫און אט דאס שפילט זיך אויך אפ אום שמיני עצרת און שמחת תורה – וואס‬ ‫היינט זענען מיר זעלבסט דער 'חפץ של מצוה'; ווי אויבנדערמאנט אין נאמען‬ ‫פון צדיקים און ספרי קודש‪ ,‬אז שמיני עצרת איז נישטא קיין שום 'חפץ של‬ ‫מצוה' – ווי שופר אדער ד' מינים – ווייל אונז אליינס און אלע אונזערע אברים‬ ‫ווערן א מרכבה צו די תורה ומצוות‪ .‬דעריבער קומט אויס‪ ,‬אז היינט מאכן מיר‬ ‫'נענועים' מיט אונזער גוף! דאס הייסט‪ ,‬כדי אויפצואוועקן און אראפברענגען‬ ‫די גאר גרויסע 'מוחין דכתר' – מאכן מיר 'הקפות'‪ ,‬וואו מיר שאקלען אונזער‬ ‫גוף אהין און אהער! און יעדעס מאל וואס מיר טאנצן און דערהייבן זיך אויף‬ ‫ארויף – וועקן מיר אויף דעם 'מוח הכתר בשרשו'‪ ,‬און דערנאך ווען מיר פאלן‬ ‫צוריק אראפ צו דער ערד – ברענגען מיר אראפ די דאזיגע ליכטיגע מוחין צו‬ ‫אלע עולמות‪ ,‬ביז צו אונזער וועלט און ביז צום מענטש וועלכער טאנצט יעצט‪.‬‬ ‫מיט דעם וועט מען פארשטיין די ווערטער פונעם הייליגן קדושת יום טוב‪,‬‬ ‫וואס ער האט געזאגט‪" :‬יעדעס מאל וואס מען הייבט אויף א פוס ביי די הקפות –‬ ‫פועל'ט מען מער ווי אלע עבודות פון גאנץ חודש תשרי"‪ .‬ווייל דורכדעם ברענגט‬ ‫מען אראפ העכערע מוחין‪ ,‬ווי סיי ווען דורכאויס דעם גאנצן חודש תשרי‪.‬‬ ‫חמק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫און אזוי ביי יעדע מצוה ווערט נמשך א געוויסער סארט אור אויף דער‬ ‫וועלט‪ .‬און כאטש אז לעת עתה זעען מיר נאכנישט קיין שום שינוי דא‬ ‫אויף דער וועלט – אבער מיר גלייבן אז דאס איז דער אמת‪ ,‬און ווען‬ ‫משיח וועט קומען וועט נתגלה ווערן די דאזיגע ליכטיגקייט אויף דער‬ ‫וועלט; ווי דער פסוק זאגט‪":‬אז יבקע כשחר אורך" – די וועלט וועט‬ ‫אויפאיינמאל ווערן אויפגעשפאלטן און אנגעפילט מיט געוואלדיגע‬ ‫אורות פון 'התגלות כבוד שמים'‪.‬‬ ‫די צוויי סארט 'אורות' – 'פנימי'‬ ‫און 'מקיף'‬ ‫די דאזיגע 'אורות' וועלכע קומען אראפ ביי יעדע מצוה– צוטיילט‬ ‫זיך אויף צוויי חלקים‪ ,‬איין חלק רופט זיך 'אור פנימי' – אן אינערליכער‬ ‫אור‪ ,‬וואס דאס גייט אריין אינעווייניג אינעם מענטש‪ ,‬און באלייכט‬ ‫אים זיין הארץ און מח מיט א געטליכן אור‪ .‬דער צווייטער חלק רופט‬ ‫זיך 'אור מקיף' – א דרויסנדיגער אור‪ ,‬וואס דער אור איז אסאך א‬ ‫העכערער און גרעסערער אור‪ ,‬וואס דער מענטש וואלט נישט געקענט‬ ‫פארנעמען אזא גרויסן אור אינעווייניג אין זיין הארץ און מח‪ ,‬דאס‬ ‫הייסט דער 'אור' איז גרעסער ווי די 'כלים'‪ .‬און דערפאר נעמט עס‬ ‫ארום דעם מענטש בלויז פונדרויסן‪ .‬און אט דער אור ברענגט אריין א‬ ‫קדושה אין אלע זיינע מעשים און חיצוניות'דיגע הנהגות‪.‬‬ ‫די הידורים 'ארום' די מצוה איז‬ ‫ממשיך נאך א גרעסערן אור ווי‬ ‫דער עצם מצוה‬ ‫דער אופן וויאזוי עס צוטיילט זיך איז‪ ,‬אז דורכן 'עצם מצוה' וואס‬ ‫ער טוט – קומט אראפ דער 'אור פנימי'‪ .‬ווידעראום‪ ,‬דורך די אלע זאכן‬ ‫'ארום די מצוה' – ווי די'שמחה של מצוה'‪ ,‬די 'חומרות' און'הידורים'‪,‬‬ ‫די 'מנהגים' וואס מען לייגט צו צום עצם מצוה– קומט אראפ דער‬ ‫'אור מקיף'‪.‬‬ ‫טמק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫דער 'אור המקיף' איז מקיף‬ ‫ביידע זאכן און פאראייניגט זיי‬ ‫דער כלל איז‪ :‬יעדעס מאל וואס עס טוט זיך אפ א 'יחוד'– מוז‬ ‫דאס גיין דורך אן 'אור מקיף'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬כדי צו פאראייניגן צוויי‬ ‫אפגעטיילטע זאכן‪ ,‬וואס יעדער האט זיך זיין אייגענעם 'אור פנימי'‪,‬‬ ‫אז זיי זאלן ווערן 'איינס' – מוז מען האבן אן 'אור' וועלכע איז העכער‬ ‫פון זיי ביידע‪ ,‬און דער אור זאל זיי ביידע ארומנעמען פונדרויסן און‬ ‫זיי צוזאמברענגען אונטער איין דאך‪ ,‬ביז זיי וועלן ווערן איין אור‪ .‬און‬ ‫דאס איז דער טעם פארוואס מען שטעלט א 'חופה'‪ ,‬ווייל ביי א חתונה‬ ‫דארף מען דאך האבן דעם אור מקיף כדי צו מאכן א יחוד צווישן 'חתן‬ ‫כלה'‪ ,‬און דער 'אור מקיף' קומט אראפ דורכדעם וואס חתן כלה גייען‬ ‫אריין אונטער די 'חופה' – וועלכע איז א גשמיות'דיגער 'פועל דמיוני'‬ ‫פון א 'מקיף'‪.‬‬ ‫ריקודין איז אין אן 'עיגול' –‬ ‫וויבאלד עס נעמט זיך פון 'אור‬ ‫המקיף'‬ ‫דאס איז אויך דער טעם‪ ,‬פארוואס דער עיקר עסק ביי א חתונה‬ ‫איז די 'ריקודין'‪ ,‬ווייל דורכן טאנצן אין א 'רינג' – מאכט מען א 'פועל‬ ‫דמיוני' צום ענין פון 'אור מקיף'‪ .‬און נאך א נקודה‪ :‬דער גאנצער ענין‬ ‫פון טאנצן פון שמחה – איז אן ענין פון 'אור מקיף'‪ ,‬ווייל ריקודין איז‬ ‫א תוצאה פון 'ריבוי אור'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬ווען א מענטש האט בלויז אן‬ ‫'אור פנימי'‪ ,‬ער שפירט א ליכטיגקייט און צופרידנקייט ביי זיך אין‬ ‫הארץ – זיצט ער שטיל פאר זיך און לעבט מיט דעם אור‪ .‬אויב אבער‬ ‫איז די ליכטיגקייט מער פון וואס ער קען פארנעמען אין הארץ‪ ,‬ער האט‬ ‫נישט די כלים דערצו – מוז ער עס ארויסגעבן דורך א 'התפשטות' וואס‬ ‫ער צושפרייט זיך‪ ,‬וואס דאס איז דער ענין פון טאנצן‪ ,‬וואס דער מענטש‬ ‫גיבט ארויס זיין 'שמחה שבלב' אויף א חיצוניות'דיגן און אויסערליכן‬ ‫פארנעם‪ ,‬ווייל דער 'שמחה' איז אינדרויסן פון אים און איז נישט מיושב‬ ‫אין אים‪ ,‬וויבאלד עס איז מער פון זיינע כלים‪.‬‬ ‫נק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אלע מצוות פונעם פארגאנגענעם‬ ‫יאר קומען זיך צוזאם יעצט‬ ‫אונטער א 'מקיף כללי'‬ ‫כאטש וואס ביי יעדע מצוה וואס מען טוט – ברענגט מען אויך‬ ‫אראפ אן 'אור מקיף'‪ ,‬איז אבער פארהאן א מושג פון א 'מקיף כללי'‪,‬‬ ‫וואס דאס איז אזא מין הויכן אור וועלכע נעמט ארום אלע מצוות‬ ‫אינאיינעם‪ ,‬אלע אידן אינאיינעם און אלע טעג פונעם יאר אינאיינעם‪.‬‬ ‫און אט דאס ווערט נמשך שמחת תורה‪,‬און דאס איז דער ענין פון‬ ‫'הקפות' – וואס די חסיד'ישע ספרים שטעלן עס צוזאם מיטן ענין פון‬ ‫'אור מקיף'‪ .‬ווייל ביי די הקפות פון שמחת תורה איז מען ממשיך א‬ ‫'מקיף כללי' וועלכע נעמט ארום אלע 'אורות המקיפין' וואס מען האט‬ ‫אראפגעברענגט דורכאויס דעם פארגאנגענעם יאר‪ .‬און אט דער 'אור‬ ‫מקיף הכללי' איז א געוואלדיגע שמירה אויף א גאנץ יאר ברוחניות‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬און דאס העלפט דעם איד צו זיין בשמחה א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫מיר קענען נישט פארדייען‬ ‫דעם גרויסן אור פון שמח"ת –‬ ‫דערפאר בלייבט עס ארום אונז‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ :‬שמחת תורה איז א זמן פון 'יחודא שלים'‪,‬‬ ‫וואס יעדער איד ווערט כביכול פאראיינציגט מיטן רבונו של עולם‪ ,‬און‬ ‫דערפאר קומט דעמאלט אראפ אזא גרויסע ליכטיגקייט‪ ,‬וואס א איד‬ ‫האט נישט די כלים אריינצונעמען דעם אור אינעווייניג אין זיך‪ ,‬נאר‬ ‫דער אור בלייבט שיינען פונדרויסן פון אים‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬ער שפירט אז‬ ‫דא טוט זיך עפעס גאר א גרויסע קירבה צום אויבערשטן‪ ,‬אבער ער קען‬ ‫דאס נישט אינגאנצן אפלערנען און פארשטיין‪ ,‬און אט דער 'אור מקיף'‬ ‫איז ווי א 'חופה'‪ ,‬וועלכע שטעלט צוזאם דעם איד מיט כביכול דעם‬ ‫אויבערשטן 'ביחודא שלים'‪ .‬און דער איד ווערט אזוי פרייליך דערפון‪,‬‬ ‫אז ער הייבט ָָאן צו טאנצן – וואס דאס איז א 'התפשטות השמחה' – כדי‬ ‫זיך אנצוכאפן אין דעם אור מקיף‪ .‬און דערפאר טאנצט ער א גאנצן טאג‬ ‫פון שמחה‪ ,‬און דוקא אויף אן אופן פון 'מקיף' ארום די בימה‪ ,‬כדי צו‬ ‫אנק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫ווייזן אז דער אור פון דעם טאג דרייט זיך 'ארום' אים אויף אן אופן‬ ‫וואס עס איז אים 'מקיף'‪.‬‬ ‫אלע מנהגים פון שמח"ת איז ָָאן‬ ‫קיין אנהייב און ָָאן קיין סוף –‬ ‫אור המקיף‬ ‫דער בני יששכר איז מוסיף‪ :‬אז צוליב דעם איז מען היינט מחבר‬ ‫דעם 'סוף התורה' צום 'תחילת התורה'‪ ,‬אז תיכף ווי מען ענדיגט 'לעיני‬ ‫כל ישראל' – הייבט מען ָָאן 'בראשית ברא'‪ ,‬ווייל דאס ווייזט אויף אן‬ ‫'אור המקיף' וועלכע האט נישט קיין אנפאנג און קיין סוף‪ ,‬נאר עס‬ ‫גייט א גאנצן צייט ארום און ארום‪ .‬אזוי אויך איז דער בני יששכר‬ ‫מסביר מיט דעם‪ ,‬פארוואס שמחת תורה פירט מען זיך איבערצוליינען‬ ‫די זעלבע פסוקים נאכאמאל און נאכאמאל ָָאן קיין שיעור‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫איז דער מהות פון אן 'אור המקיף'‪ ,‬אז דאס האט נישט קיין שיעור‬ ‫און קיין גבול‪ ,‬נאר מען קען זיך דרייען דערין נאך און נאך‪ ,‬און כסדר‬ ‫טרעפן דערין א פרישקייט און חיות‪.‬‬ ‫דער 'אור המקיף'‬ ‫וואו איז עס נוגע אויף 'למעשה'‬ ‫דער חלק עבודת ה' וואס טוישט‬ ‫זיך דורכן 'אור המקיף'‬ ‫דער ענין פון 'מקיף כללי' איז א יסודות'דיגער ענין וועלכע איז נוגע‬ ‫אויף עבודת ה' למעשה א גאנץ יאר‪ ,‬און בפרט איז דאס איינס פון די‬ ‫עיקרי עבודות אין דעם טאג‪ ,‬און בפרט ביי די הקפות‪.‬‬ ‫בנק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫נישט מיינען 'זיך' – נאר בלויז‬ ‫דעם נח"ר למעלה‬ ‫איינס פון די גרעסטע יסודות ביי חסידים איז געווען‪ ,‬אז א מענטש‬ ‫זאל נישט מיינען 'זיך'! ער זאל צוגיין צו א מצוה מיט א ריינע כונה‬ ‫פארן אויבערשטן! און נישט בלויז אז מען זאל נישט מיינען קיין‬ ‫גשמיות'דיגע אינטערעסן‪ ,‬נאר אפילו אין רוחניות– האט מען געארבעט‬ ‫אויף ריינקייט – אז מען זאל נישט זוכן קיין 'מדרגות' און קיין 'הרגשים'‪,‬‬ ‫און קיין דערגרייכונגען אין עבודת ה'‪ ,‬נאר מען‬ ‫זאל פשוט דינען דעם אויבערשטן! מען זאל טון‬ ‫די מצוה ווייל דער אויבערשטער האט געהייסן!‬ ‫מען זאל נישט זוכן‬ ‫מען זאל אינזין האבן די פשוט'ע כונה פון‬ ‫קיין 'מדרגות' און‬ ‫'לקיים מצות בוראי'‪ ,‬און 'לעשות נחת רוח‬ ‫קיין 'הרגשים'‪ ,‬און‬ ‫קיין דערגרייכונגען‬ ‫לבוראי'!‬ ‫אין עבודת ה'‪,‬‬ ‫נאר מען זאל‬ ‫פשוט דינען דעם‬ ‫טאמער וויל ער אריינברענגען‬ ‫אויבערשטן!‬ ‫א ליכטיגקייט אין הארץ – איז‬ ‫מען זאל טון די‬ ‫עס בדקות פאר 'זיך'‬ ‫מצוה ווייל דער‬ ‫אויבערשטער האט‬ ‫אבער למעשה איז פארהאן זייער אסאך‬ ‫געהייסן!‬ ‫מדרגות‪ ,‬ווי ווייט א איד מיינט עס טאקע‬ ‫אינגאנצן ריין‪ ,‬און ער נעמט 'זיך' אינגאנצן‬ ‫ארויס פונעם בילד‪ .‬ווייל פארט האט דאך א איד‬ ‫א רצון וואס ער וויל זוכה זיין צו שפירן דעם 'אור המצוה'‪ ,‬ווי למשל‪,‬‬ ‫גאנץ סוכות ביי די נענועים‪ ,‬וויל ער ממשיך זיין געוויסע 'אורות'‬ ‫וועלכע זאלן 'אים' באלייכטן און אויפהייבן העכער‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫אויף אן איידעלן אופן איז ער ווייטער פארנומען מיט 'זיך'‪ .‬און דאס‬ ‫איז אלעס אינעם גדר פון 'אור מקיף הפרטי'‪ ,‬וואס האט שייכות מיט‬ ‫דעם מענטש בפרטיות‪.‬‬ ‫גנק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫אור המקיף – עס בויעט נישט‬ ‫דעם 'זיך' נאר דעם 'כלל ישראל'‬ ‫דער ענין פון 'אור מקיף הכללי' איז‪ ,‬אז אין דעם טאג פון שמחת‬ ‫תורה‪ ,‬איז דער עיקר עסק מיטן 'כלליות'– און נישט פערזענליך מיט‬ ‫דעם מענטש פריוואט‪ .‬די שמחה איז נישט‪ ,‬אז‬ ‫'איך' האב עפעס געטון‪' ,‬איך' האב געלערנט‪,‬‬ ‫'איך' בין מער פון יענעם‪ ,‬נאר די שמחה איז‪,‬‬ ‫די שמחה איז‬ ‫מיר אלע צוזאמען ווערן היינט אזוי נאנט צום‬ ‫נישט‪ ,‬אז 'איך'‬ ‫אויבערשטן! מיר אלע צוזאמען פרייען זיך מיטן‬ ‫האב עפעס‬ ‫געטון‪' ,‬איך' האב‬ ‫אויבערשטן! אפגעזען וויפיל יעדער יחיד האט‬ ‫געלערנט‪' ,‬איך' בין‬ ‫יא אדער נישט געלערנט – פרייען מיר זיך מיט‬ ‫מער פון יענעם‪,‬‬ ‫דעם 'עצם התורה')חס( ‪.‬‬ ‫נאר די שמחה‬ ‫איז‪ ,‬מיר אלע‬ ‫צוזאמען ווערן‬ ‫מען טאנצט מיט א פארמאכטע‬ ‫היינט אזוי נאנט‬ ‫ספר תורה – מיר פרייען זיך‬ ‫צום אויבערשטן!‬ ‫מיט יעדע אות וואס שטייט דא‬ ‫מיר אלע צוזאמען‬ ‫אינעווייניג‬ ‫פרייען זיך מיטן‬ ‫אויבערשטן!‬ ‫דערפאר טאנצן מיר דייקא מיט א‬ ‫'צוגעמאכטע' תורה– נישט מיט אן אפענע תורה!‬ ‫חס‪" .‬לכאורה למה לא נקרא 'שמחת ישראל'‪ ,‬ומה גם [זוהר ח"ג עג] שקב"ה ואורייתא‬ ‫וישראל חד וכו'‪ .‬ונראה על פי משל‪ ,‬כי עינינו רואות כאשר יזכה איש פשוט שפל‬ ‫ערך להיות על שמחת צדיק מפורסם‪ ,‬כשעושה נשואין לבנו או בתו‪ ,‬והיה לו‬ ‫כמה יגיעות לכתת רגליו ממרחק רב‪ ,‬וכאשר יזכה להיות שמה על שמחתו‪ ,‬אז‬ ‫משמח את עצמו מאוד מאוד‪ ,‬ומפזז ומכרכר בכל עוז ומרקד בכל כחו‪ ,‬וכאשר‬ ‫שואלין אותו לשמחה זו מה זו עושה‪ ,‬ישיב על מה לא אשמח שאיש פשוט‬ ‫כמוני שפל ערך זכה להיות על שמחת בת מלך מלכי רבנן‪ ,‬אשר כמה אלפים‬ ‫אנשים גדולים חורי ארץ באו לכאן ממרחק בהוצאות מרובים‪ ,‬ואנכי עני ואביון‬ ‫שפל ונבזה זיכני השי"ת להיות ג"כ עמהם‪ ,‬על שמחה זו‪ ,‬והנמשל מובן‪.‬‬ ‫ולכן אלו היה נקרא שמחת ישראל‪ ,‬הרוצה לשמוח היה צריך להיות בבחינת‬ ‫ישראל‪ ,‬לקיים תורה ומצות כראוי‪ ,‬משא"כ כשנקרא שמחת תורה‪ ,‬והוא שמחת‬ ‫דנק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫וויבאלד די שמחה אין דעם טאג איז נישט מיט דעם חלק התורה וואס‬ ‫מען האט געלערנט‪ ,‬נאר מיטן 'עצם התורה' וואס דער אויבערשטער‬ ‫האט אונז געגעבן‪.‬‬ ‫מען טאנצט מיט די פוס – ווייל‬ ‫א דאנק די תורה האבן מיר‬ ‫הייליגע אידישע פוס‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬כאטש וואס תורה לערנט מען מיטן קאפ און מוח‪,‬‬ ‫דאך טאנצט מען הקפות 'מיט די פיס' – נישט 'מיטן קאפ'‪ .‬ווייל דער‬ ‫עיקר שמחה אין דעם טאג‪ ,‬איז נישט מצד די‬ ‫תורה וואס מיר האבן געלערנט מיטן קאפ‪,‬‬ ‫נאר מצד די קדושה פון דער תורה וואס דער‬ ‫כאטש וואס תורה‬ ‫אויבערשטער האט אונז געגעבן! וואס מיט‬ ‫לערנט מען מיטן‬ ‫דעם זענען מיר דבוק און מקושר שטענדיג און‬ ‫קאפ און מוח‪ ,‬דאך‬ ‫טאנצט מען הקפות‬ ‫אלעמאל – נישט בלויז מיטן קאפ‪ ,‬נאר אפילו‬ ‫'מיט די פיס' –‬ ‫מיט די פוס! פון אויבן ביז אונטן זענען מיר‬ ‫נישט 'מיטן קאפ'‪.‬‬ ‫הייליגע אידן – א דאנק די תורה וואס מיר האבן‬ ‫זוכה געווען מקבל צו זיין!‬ ‫פארוואס איז דער וואס הייבט אן‬ ‫– אויך א 'חתן'?‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬מען זעט אן אינטערעסאנטע זאך אין דעם טאג‪ ,‬אז‬ ‫סיי דער וועלכער איז מסיים די תורה ווערט אנגערופן 'חתן'‪ ,‬און סיי‬ ‫הש"י‪ ,‬כי כל התורה שמותיו של הקב"ה‪[ ,‬זוהר ח"ב קכד] וקב"ה ואורייתא‬ ‫וישראל בחי' ישראל חד‪ ,‬ותורה נקרא בזוהר הקדוש ברתא דמלכא‪ ,‬לזה כל‬ ‫איש כקטן כגדול‪ ,‬אפילו השפל ערך‪ ,‬צריך לשמוח בשמחתה‪ ,‬וגם עוד יותר כמשל‬ ‫הנ"ל‪ ,‬ולזה ראינו מפשוטי עם בני ישראל ששמחים עוד יותר ויותר"‪( .‬בית יעקב‬ ‫אלכסנדר פ' בראשית ד"ה לכאורה דף א' ע"ד)‪.‬‬ ‫הנק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫דער וועלכער פאנגט אן די תורה ווערט אנגערופן 'חתן'‪ .‬לכאורה‪ ,‬איז‬ ‫דאס א גרויסע פלא? וויאזוי קען מען צוגלייכן איינער וועלכער הייבט‬ ‫יעצט אן צו לערנען‪ ,‬צו איינעם וועלכער ענדיגט יעצט די גאנצע תורה?‬ ‫און דורכאויס דאס יאר טרעפן מיר קיינמאל נישט אזא סארט מושג‪,‬‬ ‫אז מען זאל פראווען א 'מצב' פון 'אנהייבן' צו לערנען א מסכת‪ ,‬נאר‬ ‫בלויז פון 'ענדיגן' און מאכן א 'סיום'?!‬ ‫אויב איז די שמחה נישט אלס‬ ‫דעם 'לערנען' – איז אנהייבן‬ ‫פונקט אזוי חשוב ווי ענדיגן‬ ‫נאר דאס ווייזט אונז ווידער אויף די נקודה וואס מען האט גערעדט‪,‬‬ ‫אז אין דעם טאג פריידט מען זיך בכלל נישט מיט די 'אייגענע תורה'‬ ‫וואס מען האט געלערנט‪ ,‬נאר מען פריידט זיך מיטן 'עצם התורה'! און‬ ‫דערפאר‪ ,‬דער וועלכער הייבט אן צו לערנען – איז דער זעלבער מחותן‬ ‫ווי דער וועלכער ענדיגט יעצט לערנען! ווייל כלפי די 'עצם התורה'‬ ‫זענען אלע אידן גלייך)טס( ‪.‬‬ ‫טס‪ .‬מען דערציילט‪ ,‬אז אמאל זענען געווען צוויי חסידים פונעם 'חידושי הרי"ם'‬ ‫זי"ע‪ ,‬וואס ביידע האבן געטאנצן צוזאמען גאר לעבעדיג‪ ,‬אבער נאך א שטיק‬ ‫צייט איז איינער געווארן אויסגעמוטשעט און אויפגעהערט צו טאנצן‪ ,‬און דער‬ ‫צווייטער האט ווייטער געטאנצן אן אויפהער מיט איבערמענטשליכע כוחות‪.‬‬ ‫שפעטער האט דער חסיד מסביר געווען פון וואו ער האט גענומען די כוחות‬ ‫צו טאנצן ווייטער‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬מיין חבר‪ ,‬האט געטאנצן צוליב די תורה‬ ‫וואס ער האט שוין געלערנט אין פארגאנגענהייט‪ ,‬און וויבאלד ער פריידט‬ ‫זיך מיט א באגרעניצטע זאך – איז זיין 'כח השמחה' אויך באגרעניצט‪ .‬אבער‬ ‫איך בין פרייליך און איך טאנץ צוליב די תורה וואס איך קען נאך זוכה זיין‬ ‫צו לערנען מיטן אויבערשטנ'ס הילף‪ ,‬נו‪ ,‬דאס האט דאך נישט קיין שיעור און‬ ‫קיין גבול‪ ,‬דערפאר איז אויך מיין 'כח השמחה' נישט באגרעניצט! עס הערט זיך‬ ‫קיינמאל נישט אויף!"‪.‬‬ ‫ונק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫מקיף הכללי – א שמחה נעמט‬ ‫ארום גאנץ כלל ישראל יעדער‬ ‫אויפן זעלבן דרגא‬ ‫און אט דאס איז די ריכטיגע עבודה פון‬ ‫א איד‪ ,‬נישט צו זיין פארנומען מיט 'זיך'‪ ,‬נאר‬ ‫ער איז געווען‬ ‫א געהויבענער‬ ‫מיט 'עצם ישראל' און 'עצם תורה'‪ .‬און דאס‬ ‫חסיד'ישער איד‬ ‫איז דער סוד פון 'מקיף הכללי'– וועלכע איז‬ ‫מיט פארצייטישע‬ ‫א כלליות'דיגער אור וואס איז מקיף גאנץ כלל‬ ‫השגות‪ .‬האט ער‬ ‫געענטפערט‪:‬‬ ‫ישראל‪ ,‬און איז אויף אסאך א העכערע דרגה‬ ‫"באמת וויל איך‬ ‫פון א געווענליכן 'אור המקיף' וועלכע ווערט‬ ‫בכלל נישט קידוש‬ ‫נתגלה ביי יעדע מצוה בפרטיות)ע( ‪.‬‬ ‫מאכן פאר די‬ ‫הקפות‪ ,‬נאר איך‬ ‫האב מורא‪ ,‬אז‬ ‫·‬ ‫טאמער וועל איך‬ ‫האלטן פאר קידוש‬ ‫ווי מער 'מנהג' – אלץ מער‬ ‫– וועל איך א‬ ‫מצב און עסק‬ ‫גאנצן צייט שפירן‬ ‫ביי מיר‪ ,‬אז איך‬ ‫אז מען וועט אריינטראכטן‪ ,‬וועט מען‬ ‫בין עפעס מער פון‬ ‫יענעם‪...‬‬ ‫זען א דבר נפלא מאד‪ .‬דער חודש תשרי איז‬ ‫אויסגעשטעלט מיט אזא סדר‪' :‬ראש השנה'‬ ‫איז מען מקיים א מצות עשה דאורייתא פון‬ ‫אכטונג געגעבן נישט זיך צו שפירן העכער פון‬ ‫קיין שום איד‬ ‫דא איז געווען ר' מרדכי דוד קאהן ז"ל‪ ,‬ער איז געווען א געהויבענער חסיד'ישער‬ ‫ע‪.‬‬ ‫איד מיט פארצייטישע השגות‪ .‬האט איינער דערציילט‪ ,‬אז ער האט אים אמאל‬ ‫געזען שמחת תורה פאר די הקפות‪ ,‬ווי ער מאכט קידוש און דערנאך טרינקט ער‬ ‫נאך א רביעית פאר 'קידוש במקום סעודה'‪ .‬האט ער אים געפרעגט‪" :‬פארוואס‬ ‫עסט איר נישט א שטיקל מזונות?"‪ .‬האט ער געענטפערט‪" :‬באמת וויל איך‬ ‫בכלל נישט קידוש מאכן פאר די הקפות‪ ,‬נאר איך האב מורא‪ ,‬אז טאמער וועל‬ ‫איך האלטן פאר קידוש – וועל איך א גאנצן צייט שפירן ביי מיר‪ ,‬אז איך בין‬ ‫עפעס מער פון יענעם‪...‬קומט אויס‪ ,‬אז איך וועל נישט זיין אויסגעמישט מיטן‬ ‫ציבור‪ ,‬און דאס וויל איך נישט!"‪.‬דאס איז ממש דער ענין וואס מען רעדט דא‪ ,‬אז‬ ‫זנק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫'שופר' – דארט מאכט מען נאכנישט אזא גרויסן מצב דערפון‪'.‬יום‬ ‫כיפור' איז מען מקיים א מצות עשה דאורייתא פון 'עינוי' – דארט‬ ‫מאכט מען אויך נישט אזא גרויסן מצב דערפון‪'.‬סוכות' – איז דא א‬ ‫מצות עשה דאורייתא פון 'ישיבה בסוכה' און 'לולב יום ראשון' –‬ ‫מאכט מען אויך נישט אזא גרויסן מצב דערפון‪ .‬בזמן הבית איז געווען‬ ‫א מצוה פון 'ניסוך המים' – וואס דאס איז שוין בלויז 'הלכה למשה‬ ‫מסיני' – האט מען שוין געמאכט גאר א גרויסן מצב פון 'שמחת בית‬ ‫השואבה'‪' .‬הושענא רבה' – איז דער ענין פון 'ערבה' בלויז א 'מנהג‬ ‫נביאים'– מאכט מען נאך א גרעסערן מצב‪' .‬שמחת תורה' – איז דער‬ ‫ענין פון 'הקפות' בלויז א 'מנהג ישראל'– מאכט מען דעם גרעסטן מצב‬ ‫און עסק דערפון‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז ווי ווייניגער א זאך שטייט אין דער‬ ‫תורה – אלץ א גרעסערן עסק און שמחה מאכט מען דערפון‪ .‬לכאורה‬ ‫איז דאס ממש א פלא‪ ,‬פארוואס זאל מען נישט מאכן דעם עיקר מצב‬ ‫און עסק פון 'שופר' און 'סוכה'– וועלכע זענען דאורייתא'ס?!‬ ‫א מנהג איז העכער פון תורה – א‬ ‫בחינה פון 'מקיף' כלפי א 'פנימי'‬ ‫מען האט פריער גערעדט‪ ,‬אז דער בעל התניא אין סידור איז מסביר‬ ‫דעם ענין פון 'אור מקיף' וואס קומט אראפ ביי די הקפות‪ .‬דארט זאגט‬ ‫אויך דער בעל התניא א פשט אויף דער שאלה וואס מען האטיעצט‬ ‫געפרעגט‪ .‬זאגט דער בעל התניא‪ :‬די סיבה פארוואס הקפות איז בלויז‬ ‫א 'מנהג ישראל' און נישט קיין דאורייתא‪ ,‬ווייל א מנהג שטייט נאך‬ ‫העכער פון תורה‪ ,‬ווייל די תורה הק' איז אן 'אור פנימי'‪ ,‬און א מנהג‬ ‫איז אן 'אור מקיף'‪ ,‬וואס ווי געזאגט‪ ,‬איז דאס העכער פון די 'כלים'‪,‬‬ ‫עס איז העכער פון תורה‪ ,‬און דערפאר קען עס נישט שטיין אין די‬ ‫שמחת תורה איז דירעקט אן ענין פון זיין אויסגעמישט מיט גאנץ כלל ישראל‪,‬‬ ‫און זיך נישט שפירן העכער פון קיין שום איד‪ .‬נאר זיך פרייען מיט אלע אידן‪,‬‬ ‫מיטן אויבערשטן און מיטן 'עצם התורה'‪.‬‬ ‫חנק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫תורה‪ .‬און דעריבער מאכט מען אזא גרויסן עסק דערפון‪ ,‬וויבאלד עס‬ ‫איז אן 'אור מקיף'‪.‬‬ ‫אויב שפירט מען אליינס‬ ‫יענעמ'ס רצון – איז דאס א סימן‬ ‫אויף א שטארקע נאנטקייט‬ ‫דא ליגט זייער א טיפע נקודה– וואס דאס איז דער שורש פון דעם‬ ‫טאג פון שמיני עצרת‪ ,‬און דאס איז דער עומק פון דער טייערקייט‬ ‫פון אלע מנהגי ישראל בכלל‪ .‬מען וועט עס זאגן על דרך משל‪ :‬אינעם‬ ‫קשר צווישן צוויי נאנטע מענטשן אויף דער וועלט – ווי צוויי חברים‪,‬‬ ‫א טאטע מיט א קינד‪ ,‬א רבי און א תלמיד‪ ,‬וכדומה – איז פארהאן דריי‬ ‫מדריגות‪ :‬א) דער טאטע זאגט קלאר פארן קינד וואס ער וויל פון אים‪,‬‬ ‫און דאס קינד טוט עס זייער הארציג און גערן‪ .‬וואס דאס איז אודאי‬ ‫א פיינער קשר‪ .‬אבער פון צווייטן זייט‪ ,‬האט ער דאס געמוזט טון‪ ,‬ווייל‬ ‫אויב ער וואלט עס נישט געטון – וואלט מען געהאט טענות צו אים‪ .‬ב)‬ ‫דער טאטע זאגט נישט קלאר פארן קינד 'טוה אזוי און אזוי'‪ ,‬נאר דער‬ ‫טאטע ווארפט אריין אינמיטן שמועסן אזעלכע 'רמזים'‪ ,‬אז ער וואלט‬ ‫שטארק הנאה געהאט פון אזא סארט ענין‪ .‬און דאס קינד כאפט אויף‬ ‫דעם רמז‪ ,‬און ער לויפט טון דאס וואס דער טאטע האט אים מרמז‬ ‫געווען אז ער וואלט הנאה געהאט‪ .‬דאס ברענגט שוין ארויס אסאך א‬ ‫נענטערן קשר צווישן זיי‪ ,‬אז נישט בלויז ווען מען 'הייסט' אים פאלגט‬ ‫ער‪ ,‬נאר אפילו ווען מען זאגט אים גארנישט בפירוש‪ ,‬און מען וועט‬ ‫נישט קענען האבן קיין שום טענות צו אים – דאך זוכט ער אליינס צו‬ ‫טון דעם טאטנ'ס רצון‪ ,‬ווייל ער פריידט זיך אים מהנה צו זיין‪ .‬ג) דער‬ ‫טאטע זאגט גארנישט און איז גארנישט מרמז‪ ,‬נאר דאס קינד האט א‬ ‫געפיל וואס ער שפירט וואס דער טאטע גלייכט‪ ,‬און ער טוט דאס פון‬ ‫זיך אליינס‪ .‬און דאס ברענגט שוין ארויס גאר א גרויסן קשר‪ ,‬ווייל צו‬ ‫שפירן וואס יענער האט ליב – מוז זיין זייער נאנט צו יענעם‪ ,‬אז די‬ ‫צוויי הערצער זאלן זיין 'איינס' און זאלן זיך קענען שפירן איינער דעם‬ ‫אנדערן ָָאן רעדן און וואונקען‪.‬‬ ‫טנק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ו קרפ‬ ‫א מנהג איז א שמעק פון 'בני‬ ‫נביאים' – אידן ווייסן וואס דער‬ ‫רבוש"ע כביכול גלייכט‬ ‫דער נמשל איז זעלבסט פארשטענדליך‪ :‬א) די אלע 'מצוות עשה‬ ‫מן התורה' איז טאקע א מורא'דיגער 'חיוב'‪ ,‬און אויב א מענטש איז‬ ‫חלילה עובר דערויף – איז די טענה צו אים מורא'דיג הארב‪ ,‬ווייל אז‬ ‫מען 'הייסט' – איז מען 'מחויב' צו פאלגן‪ ,‬אבער ווען מען טוט דאס‬ ‫יא‪ ,‬איז דאס נאכנישט קיין ראיה אויף אזא‬ ‫שטארקן קשר‪ ,‬ווייל אודאי טוט מען דאס‪ ,‬מען‬ ‫מוז דאך! עס איז דאך נישטא קיין צוויי ברירות!‬ ‫און דערפאר מאכט מען נישט אזא גרויסן מצב‬ ‫די אלע 'מנהגים'‬ ‫וואס אידן האבן‬ ‫פון 'שופר' און 'לולב'‪ ,‬ווייל עס איז דאך פשוט‬ ‫זיך אליינס‬ ‫אז מען טוט דאס‪ .‬ב) די אלע מצוות וועלכע‬ ‫איינגעפירט‪–,‬‬ ‫שטייען נישט בפירוש אין דער תורה‪ ,‬נאר חז"ל‬ ‫אידישע הערצער‬ ‫שפירן ביי זיך א‬ ‫האבן דאס ארויסגעלערנט פון 'פסוקי התורה'‬ ‫הרגשה‪ ,‬אז דאס‬ ‫דורך פארשידענע לימודים‪ ,‬אדערהאבן זיי דאס‬ ‫איז רצון ה'! און‬ ‫געהאט מקובל 'הלכה למשה מסיני' אדער א‬ ‫אט דאס ווייזט‬ ‫אויפן גרעסטן‬ ‫'מנהג נביאים' – איז ווי א 'רמז' וואס דער‬ ‫קשר און קירבה‬ ‫אויבערשטער האט געוואונקען פאר כלל ישראל‬ ‫וואס הערשט‬ ‫אז ער וואלט הנאה געהאט דערפון‪ ,‬און ווען‬ ‫צווישן אונז מיטן‬ ‫אויבערשטן‬ ‫אידן כאפן דעם רמז און זיי טוען דאס – ווערט‬ ‫א גרויסע שמחה און נאנטשאפט צווישן זיי‪,‬‬ ‫ווייל דער אויבערשטער זעט דערפון ווי נאנט‬ ‫און געטריי אידישע קינדער זענען צו אים‪ .‬און דערפאר איז שוין דער‬ ‫מצב פון 'שמחת בית השואבה' און 'הושענא רבה' אסאך גרעסער‪ ,‬ווייל‬ ‫דער קשר קומט שוין ארויס אויף אסאך א גרעסערן פארנעם‪ .‬ג) די‬ ‫אלע 'מנהגים' וואס אידן האבן זיך אליינס איינגעפירט‪ ,‬וואס זיי האבן‬ ‫נישט קיין שום מקור אין דער תורה‪ ,‬און דער אויבערשטער האט‬ ‫ניטאמאל געוואונקען א 'רמז קל' אז ער וואלט הנאה געהאט דערפון‪,‬‬ ‫נאר דאס זענען זאכן וואס אויף דעם איז געזאגט געווארן דער כלל‬ ‫פון 'הנח להם לישראל אם אינם נביאים בני נביאים הם' –אידישע‬ ‫סק‬ ‫המיב יד םורא 'תופקה' יד ןופ טייקנביוהעג ןוא ןינע רעגידלאוועג רעד ‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫הערצער שפירן ביי זיך א הרגשה‪ ,‬אז דאס איז רצון ה'! און אט דאס‬ ‫ווייזט אויפן גרעסטן קשר און קירבה וואס הערשט צווישן אונז מיטן‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬פון גרויס נאנטשאפט צום אויבערשטן – פיהלן זיי אליינס‬ ‫וואספארא זאך וועט שאפן א תענוג פארן אויבערשטן!‬ ‫דעם גרעסטן מצב מאכט מען‬ ‫דייקא פון 'מנהגים' –הערצער‬ ‫שפירן זיך‬ ‫און דערפאר מאכט מען דעם גרעסטן מצב פון 'הקפות' וואס מען‬ ‫טאנצט שעות אויף שעות‪ ,‬וויבאלד דאס איז בלויז א 'מנהג ישראל'‪,‬‬ ‫וועלכע ווייזט אויפן 'קשר עצמי' וואס אידן האבן מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫און דערפאר איז דאס דוקא אינעם טאג פון 'שמיני עצרת' ווען עס איז‬ ‫דער 'יחודא שלים'‪ ,‬ווייל דעמאלט איז דער קשר אזוי שטארק און אזוי‬ ‫נאנט‪ ,‬אז די הערצער שפירן איינער דעם אנדערן! מען דארף נישט‬ ‫הייסן און מען דארף נישט וואונקען‪ ,‬נאר מען ווייסט אליינס וואס דער‬ ‫צווייטער וויל‪ .‬און דערפאר ווערט דעמאלט נמשך אן אור פון 'מקיף‬ ‫כללי' וועלכע איז העכער פון דעם אור וואס ווערט נמשך דורך תורה‪,‬‬ ‫ווייל תורה איז 'חיובים'‪ ,‬אבער הקפות איז נישט קיין שום 'חיוב'‪ ,‬נאר‬ ‫בלויז א ריינע געפיל וואס מען וויל מהנה זיין דעם רבונו של עולם מיט‬ ‫א געוואלדיגע שמחה און אהבה‪.‬‬ ‫אסק‬ ‫פרק ז‬ ‫סדר הקפות‬ ‫גאנץ הקפות און אלע שטיקלעך‬ ‫וואס מען זאגט – אלץ איז‬ ‫מנהגים‬ ‫פונקט ווי דער גאנצער ענין פון הקפות איז א 'מנהג ישראל תורה'‬ ‫– איז אויך פארהאן פארשידענע מנהגים אין דעם גופא‪ ,‬וויאזוי מען‬ ‫זאל אויסשטעלן דעם 'סדר' פון די הקפות און וועלכע פסוקים און‬ ‫תפילות מען זאל זאגן צווישן איין הקפה און דעם צווייטן הקפה‪.‬‬ ‫מען וועט ארומרעדן דעם מנהג פון אונזערע מקומות‪ ,‬וויאזוי מען איז‬ ‫אנגעקומען צו דעם גאנצן סדר וואס מיר זאגן‪.‬‬ ‫דער מקור צו זאגן די פסוקים‬ ‫פון 'אתה הראת לדעת' און‬ ‫ווייטער‬ ‫איידער מען עפנט דעם ארון הקודש פאנגט מען ָָאן מיטן פסוק‬ ‫"אתה הראת לדעת כי ה' הוא האלקים אין עוד מלבדו"– וואס דאס האט‬ ‫מען שוין פריער (פרק ד') ארומגערעדט באריכות‪ ,‬אז דאס איז דער‬ ‫נקודה פון 'ביטול'‪ ,‬וואס צו דעם האט מען געצילט גאנץ חודש תשרי‪.‬‬ ‫און דערנאך זאגט מען נאך פארשידענע פסוקים‪ ,‬וואס בעצם איז דאס‬ ‫א ליקוט פון די גרעסטע יסודות'דיגסטע פסוקים– וועלכע שטעלן‬ ‫אוועק גאנץ אידישקייט‪ .‬אין די פסוקים ברענגט מען ארויס אסאך‬ ‫יסודות פון 'אמונה' אז אלעס איז דער אויבערשטער‪' ,‬אחדות השם'‬ ‫– עס איז גארנישט פארהאן אויסער אים‪' .‬מלכות שמים' – ער איז דער‬ ‫בסק‬ ‫תופקה רדס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫קעניג וועלכער פירט אלעס פון אנהייב ביזן סוף‪' .‬חשיבות ישראל' –‬ ‫דאס גרויסקייט און טייערקייט פון אידישע קינדער‪' ,‬התגלות כבוד‬ ‫שמים לעתיד' – די ליכטיגקייט און נאנטקייט וואס מיר וועלן האבן‬ ‫צום אויבערשטן לעתיד לבא‪ .‬די פסוקים זענען איינגעטיילט אין צוויי‬ ‫חלקים‪ :‬איידער מען עפנט דעם ארון הקודש זאגט מען צען פסוקים‬ ‫–קעגן די 'עשר ספירות'‪ .‬דערנאך עפנט מען דעם ארון הקודש און מען‬ ‫זאגט נאך זיבן פסוקים– קעגן די 'שבעה רועים'‪ .‬דער מקור צו זאגן די‬ ‫זיבעצן פסוקים – טרעפט מען שוין אין מחזור ויטרי און נאך ראשונים‪.‬‬ ‫מען לאזט נישט קיין ס"ת‬ ‫אינעווייניג – דער רבוש"ע וועט‬ ‫גארנישט צוריקהאלטן פון אונז‬ ‫ווען מען ענדיגט 'אתה הראת' נעמט מען‬ ‫ארויס 'אלע' ספרי תורה פונעם ארון הקודש‪.‬‬ ‫נעמט מען ארויס‬ ‫כאטש וואס לכאורה וואלט געווען גענוג אז‬ ‫'אלע' ספרי תורה‬ ‫פונעם ארון‬ ‫מען נעמט ארויס איין ספר און מען טאנצט‬ ‫הקודש‪ - .‬היינט‬ ‫דערמיט‪ ,‬אבער דער טור זאגט‪ ,‬אז דער מנהג‬ ‫איז א טאג וואס‬ ‫איז דייקא ארויסצונעמען אלע ספרי תורה און‬ ‫דער רבונו של‬ ‫עולם איז משפיע‬ ‫נישט איבערלאזן דארט קיין איין ספר תורה‪.‬‬ ‫פאר אונז אידישע‬ ‫דער יסוד יוסף זאגט (פרק עט) א טעם דערויף‪,‬‬ ‫קינדער 'אלע'‬ ‫אז מיר ווילן מרמז זיין דערמיט‪ ,‬אז היינט איז‬ ‫אוצרות פון אויבן‪,‬‬ ‫און ער באגענוגנט‬ ‫א טאג וואס דער רבונו של עולם איז משפיע‬ ‫זיך נישט מיטן‬ ‫פאר אונז אידישע קינדער 'אלע' אוצרות פון‬ ‫מינימום‬ ‫אויבן‪ ,‬און ער באגענוגנט זיך נישט מיטן מינימום‪,‬‬ ‫–ָאן‬ ‫נאר ער גיבט אלע גוטע זאכן אויפן יאר ָ‬ ‫צוריקהאלטן גארנישט פון אונז‪.‬‬ ‫דער ספעציעלער באדייט פונעם‬ ‫'לשם יחוד'‬ ‫מען פירט זיך צו זאגן בעפאר די הקפות דעם נוסח פון "לשם‬ ‫גסק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ז קרפ‬ ‫יחוד קוב"ה ושכינתיה וכו'"‪ .‬אין דעם היינטיגן טאג פון שמיני עצרת‬ ‫און שמחת תורה האבן די ווערטער אן אנדערע באדייט‪ ,‬וויבאלד דער‬ ‫גאנצער 'עיצומו של יום' איז דאך דער ענין פון 'יחוד קוב"ה ושכינתיה';‬ ‫ווי מען האט פריער (פרק ב') מאריך געווען‪ ,‬און דאס דאך אויך דער‬ ‫עבודה פון 'מנהג הקפות'; ווי מען האט אויך פריער גערעדט (פרק ה')‪,‬‬ ‫אז דער עיקר שמחה וואס מיר פרייען זיך א גאנצן טאג איז‪ ,‬מיט די‬ ‫נאנטקייט און קירבה וואס דער רבונו של עולם ווייזט אונז היינט –‬ ‫וואס דאס רופט זיך 'יחוד קוב"ה ושכינתיה'‪ .‬און דערפאר זאגט זיך‬ ‫אנדערש דער 'לשם יחוד' אין אזא טאג פאר די הקפות‪.‬‬ ‫הושע נא – אז מיר זאלן‬ ‫אלעמאל זיין אזוי נאנט צו דיר‬ ‫ווי יעצט‬ ‫דער ערשטער פיוט פון די הקפות איז "אלקי הרוחות הושיעה נא"‪.‬‬ ‫דער ענין פון בעטן און מתפלל זיין ביי די הקפות – וואס אויבנאויף‬ ‫איז דאך דאס א פלא‪ ,‬וואו קומט דאס דא אריין?! הושענא רבה האט‬ ‫מען דאך שוין אזויפיל געבעטן 'הושע נא'?! אבער אויף דעם האט‬ ‫מען שוין פריער ארומגעדערט‪ ,‬אז דער בעטן פון שמחת תורה איז אן‬ ‫אנדערער סארט בעטן‪ ,‬עס איז אן ענין פון 'רצון'‪ ,‬וואס וויבאלד מיר‬ ‫זענען אזוי פרייליך מיטן 'יחודא שלים'‪ ,‬מיט דעם געוואלדיגן נאנטקייט‬ ‫און ליבשאפט פונעם רבונו של עולם – דערפאר וועקט זיך אויף ביי‬ ‫אונז א געבעט פון הארץ‪ ,‬אז מיר ווילן א גאנץ יאר זוכה זיין צו זיין אזוי‬ ‫נאנט און הייליג ווי יעצט‪ .‬און דאס איז טאקע דער 'עת רצון' פון די‬ ‫הקפות אויסצובעטן אלעס גוטס‪ ,‬ווייל א 'תפלה מתוך שמחה' האט א‬ ‫באזונדערן כח למעלה‪.‬‬ ‫'ידיד נפש' און 'אל מסתתר'‬ ‫דער הייליגער רבי ר' אלימלך זי"ע און נאך צדיקים בימיו‪ ,‬האבן‬ ‫מוסיף געווען צו די זיבן הקפות די 'הקדמה'‪ .‬ווייל בעפאר די 'זיבן‬ ‫מידות' איז דאך פארהאן 'דריי מוחין' (כתר‪ ,‬חכמה בינה)‪ ,‬און דערפאר‬ ‫דסק‬ ‫תופקה רדס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫האבן זיי מסדר געווען צו זאגן געוויסע ספעציעלע פסוקים און די‬ ‫פיוטים פון "ידיד נפש")אע( ‪ ,‬און די ערשטע דריי שטיקלעך פון "אל‬ ‫מסתתר"‪ ,‬וועלכע זענען אויסגערעכנט אנטקעגן די דריי מוחין‪ .‬און דער‬ ‫הייליגער ייטב לב זי"ע האט צוגעלייגט א מנהג‪ ,‬אז מען זאל אויך‬ ‫'טאנצן און זינגען' ביי די 'הקדמה' אזוי ווי ביי די זיבן הקפות‪.‬‬ ‫מען איז מקיף מיט א ס"ת און‬ ‫דערנאך דעם ס"ת גופא‬ ‫דער אופן וויאזוי מען פראוועט די הקפות איז‪ ,‬אז מען איז מקיף‬ ‫גל עיני‬ ‫אע‪ .‬דער מנהג איז צו טאנצן קודם פיר 'הקדמה‪-‬הקפות' אויף די פיר שטיקלעך‬ ‫פון 'ידיד נפש'‪ ,‬און דערנאך דריי הקפות אויף די ערשטע דריי שטיקלעך פון‬ ‫'אל מסתתר'‪ ,‬און ערשט נאכדעם הייבן זיך אן די געהעריגע הקפות‪ .‬מען דארף‬ ‫אביסל פארשטיין דעם ענין‪ ,‬מילא די דריי שטיקלעך פון 'אל מסתתר' זענען‬ ‫קעגן די דריי מוחין‪ ,‬אבער וואס זענען די פיר שטיקלעך פון 'ידיד נפש'?! עס‬ ‫איז דאך נישטא מער ווי צען ספירות?!‬ ‫מען וועט עס מסביר זיין בקיצור און נאר באופן כללי‪ :‬אינעם 'עולם' פון‬ ‫'כתר' איז פארהאן צוויי חלקים‪ ,‬איין חלק די חיצונית'דיגע הבחנה‪[ .‬א"א] –‬ ‫וואס אין מדות איז דאס דער ענין פון 'רצון' וואס מען האט פריער גערעדט‬ ‫באריכות‪ ,‬וואס למעלה איז דאס דער 'רצון להטיב'‪ ,‬און ביי יעדן מענטש איז‬ ‫דאס דער רצון צום אויבערשטן‪ .‬דערנאך איז דא דער צווייטער חלק פון כתר‪,‬‬ ‫וואס דאס איז טיפער און מער פנימיות'דיגער‪[ ,‬ע"י] – וואס אין מדות איז דאס‬ ‫דער ענין פון 'תענוג'‪ ,‬וואס דאס איז דער שורש פונעם 'רצון'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬קודם‬ ‫האט דער אויבערשטער כביכול געהאט א 'תענוג' פון די בריאה העתידה; ווי‬ ‫דער מדרש זאגט‪" :‬נתאוה לו להיות דירה בתחתונים"‪ ,‬א לשון פון 'תאוה' און‬ ‫'תענוג'‪ .‬און פון דעם 'תענוג' איז נתעורר געווארן א 'רצון להטיב'‪.‬‬ ‫דער ענין וואו דאס איז איז נוגע אין עבודת ה' איז‪ :‬יעדער מענטש האט א‬ ‫גאנצע מערכת פון 'רצונות'‪ ,‬ער וויל דאס און ער וויל יענץ‪ .‬אבער עס הייבט‬ ‫זיך נישט אן ביי דעם‪ ,‬נאר עס הייבט זיך אן פון א טיפערן פלאץ אין נפש וואס‬ ‫דארט האט ער א גאנצע מערכת פון 'תענוגים'‪ ,‬און זיי זענען די שורשים פון‬ ‫הסק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ז קרפ‬ ‫אלע רצונות‪ ,‬ווייל דער 'רצון' פון א מענטש ווערט געטריבן דורך די 'תענוגים'!‬ ‫איינמאל א מענטש האט באקומען א 'תענוג' אין עפעס – באקומט ער א 'רצון'‬ ‫אנצוקומען דערצו‪ .‬קומט אויס‪,‬דער שורש הנפש פונעם מענטש פאנגט זיך אן‬ ‫ביי 'תענוג'‪ ,‬און שפעטער ווערט עס 'נתגלה' דורכן 'רצון'‪ .‬און דער רצון ברענגט‬ ‫אז די 'מדות' זאלן אנהייבן ארבעטן און אויספירן די זאך‪ ,‬ביז עס קומט אן צום‬ ‫'בפועל ממש'‪.‬‬ ‫דער עיקר בחירה פון א מענטש איז‪ :‬וואו איז זיין תענוג? פון וואנעט שעפט‬ ‫ער הנאה?! אויב האט ער א תענוג אין דברים שבקדושה‪ ,‬אין לערנען‪ ,‬דאווענען‪,‬‬ ‫אין א שבת וכדומה – איז דער 'תענוג' מעורר ביי אים א 'רצון' אנצוקומען צו‬ ‫גוטע זאכן‪ .‬און אויב האט ער ח"ו א 'תענוג' אין נידריגע זאכן – באקומט ער‬ ‫נעבעך א 'רצון' און זיין נפש ציהט אים אנצוקומען צו יענע ענינים‪ .‬און פון‬ ‫דארט דרייט זיך שוין דאס רעדל ביז עס קומט לידי מעשה רח"ל‪.‬‬ ‫דער פיוט 'ידיד נפש' איז ספעציעל אוועק געשטעלט ארויסצוברענגען דעם‬ ‫'תענוג' און 'הנאה' וואס א איד האט אין עבודת ה'; ווי מען זינגט דארט‪":‬יערב‬ ‫לו ידידותיך מנופת צוף וכל טעם" – עס איז מיר זיס דיין נאנטשאפט מער פון‬ ‫האניג און די בעסטע טעמים‪" ,‬נפשי חולת אהבתך" – איך ווער קראנק פון‬ ‫געגועים צו דיין ליבשאפט‪".‬כי זה כמה נכסוף נכספתי לראות מהרה בתפארת‬ ‫עזך אלה חמדה לבי" – מיין הארץ גלוסט און גארט צו זען דיין שיינקייט‪,‬‬ ‫"נגילה ונשמחה בך" – איך פריי זיך מיט דיר‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אין דעם פיוט פועל'ט‬ ‫דער איד ביי זיך‪ ,‬אז אלע זיינע 'תענוגים' זענען נאר מיטן אויבערשטן און צו‬ ‫'דברים שבקדושה'‪ ,‬און ער ברענגט ארויס ווי שטארק ער איז זיך מתענג אויף‬ ‫נאנטקייט צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫מען האט פריער גערעדט‪ ,‬אז די גאנצע עבודה פון הקפות איז 'כתר' – וואס‬ ‫באופן כללי איז עס די עבודה פון 'רצון' צום אויבערשטן‪ .‬אבער איידער מען‬ ‫קומט אן צום 'רצון' – מוז מען קודם אויפוועקן דעם 'תענוג' מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫דערפאר פירט מען זיך ביי אונז צו טאנצן אויף 'ידיד נפש' און מען איז אזוי‬ ‫לאנג מאריך אין דעם‪ ,‬ווייל דאס איז דער יסוד פונעם גאנצן איד און דער שורש‬ ‫פון אלע זיינע הרגשים און פעולות – אלעס ווענדט זיך אין דעם‪ ,‬אז די תענוגים‬ ‫זאלן זיין אויפן ריכטיגן מקום‪ ,‬אין דברים שבקדושה‪ .‬און דאס האט מען אינזין‬ ‫בשעת ווען מען טאנצט אויף די שטיקלעך פון 'ידיד נפש'‪ ,‬צו מעורר זיין ביי‬ ‫זיך א 'רצון' צו האבן גוטע תענוגים! א 'רצון' אז די תענוגים פון א גאנץ יאר‬ ‫זאלן זיין נאר אין רוחניות! מען זאל זיך מתענג זיין מיט תורה‪ ,‬מיט שבת‪ ,‬מיט‬ ‫קדושה און אזוי ווייטער‪ ,‬און נישט חס ושלום פארקערט‪.‬‬ ‫וסק‬ ‫תופקה רדס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫דעם בימה מיט די ספר תורה אין דער האנט‪ .‬דא איז אויך דא א‬ ‫מחודש'דיגער מנהג‪ ,‬אז מען איז מקיף די וואס האלטן די ספרי תורה‬ ‫ארום די בימה און מען דרייט זיך ארום דעם‪ .‬דעם ענין ברענגט דער‬ ‫חיד"א פון זיין רבי'ן דער רש"ש זי"ע‪ ,‬און אזוי איז אויך דער נוסח‬ ‫פונעם 'לשם יחוד' ‪" :‬להקיף התיבה 'שבה' הספר תורה"‪.‬‬ ‫מנהגי החיד"א‬ ‫דער חיד"א האט מסדר געווען פסוקים לויט‬ ‫די זיבן מידות‪ ,‬וואס ביי יעדע איינס פון די זיבן‬ ‫דערפאר פירט‬ ‫מען זיך צו טאנצן‬ ‫הקפות זאל מען זאגן די פסוקים וועלכע זענען‬ ‫אויף 'ידיד נפש'‬ ‫קעגן דער מדה‪ .‬אזוי אויך האט דער חיד"א‬ ‫און מען איז אזוי‬ ‫צוטיילט דעם תפילה פון 'אנא בכח'– לויט די‬ ‫לאנג מאריך אין‬ ‫דעם‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫זיבן הקפות‪ .‬אויך האט ער מתקן געווען א 'יהי‬ ‫איז דער יסוד‬ ‫רצון' וואס מען זאל זאגן נאך יעדע הקפה‪ ,‬און‬ ‫פונעם גאנצן איד‬ ‫איין לאנגע תפלה נאך אלע הקפות‪.‬‬ ‫און דער שורש פון‬ ‫אלע זיינע הרגשים‬ ‫און פעולות –‬ ‫מנהגי רבי ר' אלימלך‬ ‫אלעס ווענדט‬ ‫זיך אין דעם‪ ,‬אז‬ ‫דער רבי ר' אלימלך זי"ע האט צוגעלייגט‬ ‫די תענוגים זאלן‬ ‫זיין אויפן ריכטיגן‬ ‫דערצו נאך פסוקים‪ :‬די זיבן 'קולות'‪" ,‬קול ה'‬ ‫מקום‪ ,‬אין דברים‬ ‫על המים‪ ,‬קול ה' בכח" (תהלים כ"ט)‪ ,‬די זיבן‬ ‫שבקדושה‪.‬‬ ‫קני המנורה‪" ,‬למנצח בנגינות" (תהלים ס"ז)‪ ,‬דער‬ ‫קאפיטל פון 'שבח התורה'‪" ,‬השמים מספרים"‬ ‫און ערשט נאך ידיד נפש הייבט מען אן די צען ספירות פרטיות‪ ,‬וועלכע‬ ‫פאנגט זיך ערשט אן ביי 'אל מסתתר' – וואס דארט רעדט מען פון דער‬ ‫'חיצוניות הכתר' וואס דאס איז 'רצון'‪( .‬אזוי אויך יעדן שבת ביי שלש סעודות – ווען מען‬ ‫בויעט אויף די קומה שלימה פון די גאנצע קומענדיגע וואך‪ -‬איז דער מנהג צו זינגען אויף דעם‬ ‫סדר‪',‬ידיד נפש' און נאכדעם 'א‪-‬ל מסתתר'‪ ,‬ווייל קודם קומט דער ענין פון תענוג און נאכדעם‬ ‫דער ענין פון רצון)‪.‬‬ ‫זסק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ז קרפ‬ ‫(תהלים י"ט)‪ .‬און נאך עטליכע מזמורים צוטיילט לויט די עשר ספירות‪,‬‬ ‫"מזמור שיר חנוכת הבית" (תהלים ל')‪" ,‬תהלה לדוד ארוממך"‪" ,‬הללי נפשי‬ ‫את ה'"‪" ,‬הללו אל בקדשו"‪" ,‬לאל ברוך נעימות יתנו"‪" ,‬ויציב ונכון"‪,‬‬ ‫"עזרת"– אלעס צושניטן אויף חלקים– אויסגערעכנט לויט די עשר‬ ‫ספירות‪ .‬אזוי אויך האט ער צוגעלייגט פארשידענע פיוטים וואס זענען‬ ‫נתחבר געווארן דורך חכמי הקבלה אין די צייטן פון אר"י הק'‪" :‬אור‬ ‫הגנוז בלובן העליון"‪" ,‬אנא האל"‪ .‬וואס דאס אלעס איז אויסגעשטעלט‬ ‫לויט די עשר ספירות‪.‬‬ ‫מנהגי לובלין וראפשיץ‬ ‫דער רבי פון לובלין זי"ע האט מוסיף געווען דעם פסוק "מגדול עוז‬ ‫שם ה' וכו'"‪ .‬דער ייטב לב זי"ע האט מוסיף געווען דעם פסוק "ואתם‬ ‫הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום"‪ .‬דער ראפשיצער רב האט מוסיף‬ ‫געווען די פיוטי 'חרדים' וואס מען זינגט שמחת תורה צופרי צווישן איין‬ ‫הקפה און צווייטן‪ .‬ווען מען ענדיגט די הקפות זאגט מען "כתר יתנו‬ ‫לך וכו'"– וויבאלד דער גאנצע ענין פון די הקפות איז אראפצוברענגען‬ ‫דעם 'אור' פון 'ספירת הכתר'; ווי מען האט פריער גערעדט‪ .‬דער ייטב‬ ‫לב ברענגט א מנהג פונעם הייליגן ישמח משה זי"ע‪ ,‬אז נאך די הקפות‬ ‫זאל מען זאגן "לדוד מזמור"‪ .‬און פון דעם איז געווארן אוועקגעשטעלט‬ ‫אונזער 'סדר הקפות'‪ ,‬וואס קודם טאנצט מען א הקפה‪ ,‬דערנאך זאגט‬ ‫מען און זינגט מען געוויסע תפלות און פיוטים פון 'חרדים' און פון‬ ‫נאך קדמונים‪ .‬וואס דעמאלט הערשט א געוואלדיגער השתפכות הנפש‬ ‫און התעוררות מיט בכיות)בע( ‪ .‬יעדער גיסט זיך אויס דאס הארץ פארן‬ ‫אויבערשטן מיט געוואלדיגע געגועים און כיסופים‪ .‬און דערנאך טאנצט‬ ‫מען נאך א הקפה‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫בע‪ .‬עס איז באקאנט אז דער הייליגער עצי חיים איז נישט געווען קיין 'בעל בכי'‪,‬‬ ‫און ביי אלע זיינע תפלות פלעגט ער כמעט נישט וויינען‪ ,‬אבער מען דערציילט‬ ‫אז ביים זאגן די שטיקלעך 'חרדים' שמחת תורה‪ ,‬האט דער עצי חיים גאר‬ ‫שטארק געוויינט מיט גרויסע בכיות‪[ .‬והודעתם לבניך]‬ ‫חסק‬ ‫תופקה רדס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫פארוואס וויינט מען שוין‬ ‫ווייטער?‬ ‫לכאורה קען מען זיך וואונדערן אויף די בכיות בשעת'ן זינגען דעם‬ ‫'חרדים'‪ :‬וואס גייט דא פאר? עס איז שמחת‬ ‫תורה היינט אדער יום כיפור? מען האט נישט‬ ‫גייט דא פאר?‬ ‫גענוג געוויינט אין די הייליגע טעג? וואס איז‬ ‫עס איז שמחת‬ ‫שוין ווייטער וויינען? אינ'אמת'ן איז דאס נישט‬ ‫תורה היינט אדער‬ ‫יום כיפור? מען‬ ‫קיין קושיא‪ ,‬ווייל ווער עס האט דאס שוין‬ ‫האט נישט גענוג‬ ‫איינמאל מיטגעהאלטן‪ ,‬ווייסט אז דאס איז‬ ‫געוויינט אין די‬ ‫אינגאנצן אן אנדערע סארט געוויין‪ ,‬אבער על‬ ‫הייליגע טעג? וואס‬ ‫איז שוין ווייטער‬ ‫כל פנים‪ ,‬אסאך מאל וויל מען דאס אביסל‬ ‫וויינען?‬ ‫מסביר זיין‪ ,‬וואס איז דער פשט פון דעם געוויין‬ ‫שמחת תורה?!‬ ‫איפכא מסתברא – שמח"ת‬ ‫וויינט מען‪ ,‬ת"ב לאכט מען?‬ ‫אין ספר "תורת שלום" פונעם מהרש"ב פון ליובאוויטש‪ ,‬איז דא‬ ‫דארט א שטיקל אין אידיש‪ ,‬וואס איינער האט אפגעשריבן ווארט‬ ‫ביי ווארט וואס ער האט געזאגט ביי די הקפות‪ .‬ביי די רוסישע‬ ‫פלעצער איז געווען אן ענין פון טרונקען שמחת תורה‪ ,‬זענען געווען‬ ‫דארט עטליכע זקני החסידים וואס זענען געווען בגילופין‪ ,‬און האבן‬ ‫אריינגעפרעגט פונעם רש"ב אינמיטן די הקפות פארשידענע שאלות‪.‬‬ ‫און דער רש"ב ענטפערט זיי דברים נפלאים עד מאד‪ .‬יעדעס שטיקל‬ ‫דארט איז צוקער זיס‪ .‬איז געווען דארט איינער א גרויסער חסיד‪ ,‬וואס‬ ‫ער פרעגט פארן רש"ב‪" :‬וואס איז פשט אז ביי חסידים וויינט מען‬ ‫ביי די הקפות?! און וואס איז פשט‪ ,‬אז תשעה באב ביי חסידים איז‬ ‫אביסל מער אויפגעלייגט ווי ביי די מתנגדים?! דא וואו מען דארף זיין‬ ‫פרייליך – וויינט מען‪ ,‬און דא וואו מען דארף זיין טרויעריג – איז מען‬ ‫אויפגעלייגט?!‬ ‫טסק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ז קרפ‬ ‫ת"ב איז מען זיך מחזק מיטן‬ ‫תקוה און אמונה בביאת המשיח‬ ‫ענטפערט אים דער רש"ב א מורא'דיגע תשובה‪ :‬תשעה באב איז‬ ‫דאך לכאורה זייער א ביטערער טאג‪ ,‬מען איז פארנומען א גאנצן טאג‬ ‫מיט דעם הייליגן עבר וואס מען האט געהאט און פארלוירן‪ .‬אבער‬ ‫דעמאלט כאפט זיך א איד‪" :‬איך האב שוין געהאט א בית המקדש‪ ,‬און‬ ‫איך וועל נאך אמאל האבן א בית המקדש! עס ווארט אונז אפ א‬ ‫ליכטיגן עתיד!"‪ .‬און מיט דעם ווערט אים לייכט אויפן הארץ‪ ,‬און ער‬ ‫ווערט גוט אויפגעלייגט‪.‬‬ ‫שמח"ת וויינט מען פון גרויס‬ ‫געגועים צו דעם אור וועלכע‬ ‫ווערט יעצט נתגלה‬ ‫שמחת תורה איז פארקערט‪ ,‬עס איז דאך לכאורה זייער א גוטער‬ ‫טאג‪ ,‬עס קומט אראפ אזא אור‪ ,‬עס ווערט נתגלה אזא 'גילוי אהבה'‬ ‫וואס דער אויבערשטער האט צו אידישע‬ ‫קינדער‪ ,‬א איד שפירט זיך אזוי נאנט צום רבונו‬ ‫של עולם‪ ,‬אז אויטאמאטיש עפנט זיך אויף זיין‬ ‫שמחת תורה‬ ‫הארץ און מח‪ ,‬און ער דערהערט זאכן וואס א‬ ‫עפנט זיך אויף‬ ‫גאנץ יאר האט ער נישט דערהערט! עס איז אים‬ ‫זיין הארץ און מח‪,‬‬ ‫זייער ליכטיג‪ .‬און דעמאלט הייבט דער איד ָָאן‬ ‫און ער דערהערט‬ ‫זאכן וואס א גאנץ‬ ‫צו טראכטן מיט א ווייטאג‪" :‬אז עס איז יא אזוי‪,‬‬ ‫יאר האט ער נישט‬ ‫פארוואס בין איך נישט אזוי?!"‪ .‬אין אנדערע‬ ‫דערהערט! און‬ ‫ווערטער‪":‬אויב אידישקייט איז יא אזוי ליכטיג‬ ‫דעמאלט הייבט‬ ‫דער איד ָָאן צו‬ ‫און הייליג‪ ,‬אויב די תורה איז יא אזוי זיס‪ ,‬אויב‬ ‫טראכטן "אז‬ ‫דער אויבערשטער איז יא אזוי נאנט‪ ,‬אויב‬ ‫עס איז יא אזוי‪,‬‬ ‫אידישע קינדער זענען יא אזוי זיס און געטליך‪,‬‬ ‫פארוואס בין איך‬ ‫נישט אזוי?!"‪.‬‬ ‫אויב ווארט אונז יא אזא ליכטיגן עתיד און‬ ‫משיח קומט שוין באלד – נו?! פארוואס בין איך‬ ‫עק‬ ‫תופקה רדס‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫אזוי ווייט)גע( ?! וואו האלט איך אויף דער וועלט?!"‪.‬ער זאגט דארט‬ ‫דאס לשון‪":‬אינדרויסן טאנצט טאקע דער איד‪,‬‬ ‫אבער אינעווייניג גיסט זיך בלוטיגע טרערן!")דע( ‪.‬‬ ‫"אינדרויסן טאנצט‬ ‫און אט פון דער אינערליכער בענקעניש הייבט‬ ‫טאקע דער איד‪,‬‬ ‫אבער אינעווייניג‬ ‫ער ָָאן צו וויינען‪ .‬דאס איז נישט קיין וויינען פון‬ ‫גיסט זיך בלוטיגע‬ ‫צער און עגמת נפש‪ ,‬נאר א וויינען פון 'כתר' און‬ ‫טרערן‪ .‬דאס איז‬ ‫'רצון'‪ ,‬א געוויין פון בענקען און וועלן‪ ,‬וואס‬ ‫נישט קיין וויינען‬ ‫פון צער און‬ ‫איינמאל א יאר דערהערט ער ווי גוט און ליכטיג‬ ‫עגמת נפש‪ ,‬נאר א‬ ‫אידישקייט איז‪ ,‬און ער וויל נאך און נאך‪ .‬און‬ ‫געוויין פון בענקען‬ ‫מיט דעם ענדיגט מען די גאנצע עבודה‪ .‬און‬ ‫און וועלן‪ ,‬וואס‬ ‫איינמאל א יאר‬ ‫דאס איז דער התעוררות און בכיות וואס עס‬ ‫דערהערט ער ווי‬ ‫טוט זיך אפ ביים זאגן די 'חרדים'‪ ,‬וואס‬ ‫גוט און ליכטיג‬ ‫דעמאלט גיבט מען ארויס דעם 'הן נכסוף‬ ‫אידישקייט איז‬ ‫נכספנו לשרת פניך אדון הכל'‪.‬‬ ‫גע‪" .‬שמיני רגל בפני עצמו ‪ -‬היינו יום החג של שמיני עצרת הוא רגל‪ ,‬שכל איש‬ ‫יהודי צריך להתבונן בפני עצמו‪ ,‬אחרי ימים כל כך נעלים וקדושים‪" ,‬וואס פאר‬ ‫א פנים ער האט!"‪( .‬בית אברהם)‪.‬‬ ‫דע‪" .‬הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק מוהרש"ב זצ"ל מליובאוויטש האט אמאל געפרעגט‬ ‫זיין פאטער הוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק מוה"ר שמואל‪ ,‬וואס איז דער ענין פון‬ ‫הקפות‪ ,‬האט ער אים געענטפערט‪ ,‬הקפות איז וואס מען בעט זיך ביים טאטן‬ ‫אבינו שבשמים מיט בלוטיקע טרערן‪ ,‬היתה לי דמעתי לחם‪ ,‬האב רחמנות ושבור‬ ‫עול הגוים מעל צוארנו‪ ,‬גוים מיינט דאס דעם גוף און דער נפש הבהמיות‪ ,‬מען‬ ‫טאנצט מיט דער ס"ת בשמחה‪ ,‬מיט א אפענע קאפ אין א אפענע הארץ‪ ,‬אבער‬ ‫בפנימי פנימיות גיסט זיך בלוטיקע טרערן"‪( .‬ספר השיחות תש"ה אות ה' דף נ"ז)‪.‬‬ ‫אעק‬ ‫פרק ח‬ ‫פעמיך בנעלים‪:‬‬ ‫ביי נעילת החג איז מען זיך‬ ‫'מקשר' צום גאנצן יום טוב‬ ‫מבואו ועד צאתו – דאס‬ ‫באגלייטן און זיך געזעגענען‬ ‫פונעם יו"ט איז אויך אן עבודה‬ ‫פונקט ווי עס איז פארהאן אן ענין פון 'הכנה' – זיך צו גרייטן‬ ‫איידער דער יום טוב קומט ָָאן‪ ,‬וואס דאס איז דער וועג וויאזוי מען‬ ‫גייט 'אריין' אינעם יום טוב – אזוי איז אויך פארהאן אן ענין פון 'נעילת‬ ‫החג'‪ ,‬וואס דאס איז דער וועג וויאזוי מען גייט‬ ‫'ארויס' פונעם יום טוב‪ ,‬וואס ווען עס ווערט סוף‬ ‫טאג און דער יום טוב גייט שוין כמעט אוועק‬ ‫פונקט ווי עס איז‬ ‫פון אונז – איז דעמאלט פארהאן א ספעציעלע‬ ‫פארהאן אן ענין‬ ‫עבודה וועלכע באלאנגט צו דעם זמן‪ .‬מען וועט‬ ‫פון 'הכנה' וואס‬ ‫דאס איז דער וועג‬ ‫אויסשמועסן עטליכע נקודות וואס איז נוגע צו‬ ‫וויאזוי מען גייט‬ ‫דעם זמן‪:‬‬ ‫'אריין' אינעם יום‬ ‫טוב – אזוי איז‬ ‫אויך פארהאן אן‬ ‫די ווייטאגליכע געפילן וואס‬ ‫ענין פון 'נעילת‬ ‫קומען ארויף ביי נעילת החג‬ ‫החג'‪ ,‬וואס דאס‬ ‫איז דער וועג‬ ‫עס איז זייער נאטורליך און נארמאל‪ ,‬אז דער‬ ‫וויאזוי מען גייט‬ ‫'ארויס' פונעם יום‬ ‫זמן פון 'נעילת החג' איז שווער פארן מענטש‪.‬‬ ‫טוב‬ ‫ווייל דא האלט ער יעצט נאך אזעלכע לעכטיגע‬ ‫טעג‪ ,‬א חודש פון ימים טובים‪ ,‬א חודש פול מיט‬ ‫בעק‬ ‫בוט םוי ןצנאג םוצ 'רשקמ' ךיז ןעמ זיא גחה תליענ ייב‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫מצוות און אורות קדושים‪ ,‬און דא גייט מען אריין אין דעם לאנגן‬ ‫פינסטערן ווינטער‪ ,‬מען גייט צוריק צו א לעבן פון טרדות הפרנסה‪,‬‬ ‫א לעבן פון 'שגרת החיים' – יעדן טאג מיט אירע שוועריקייטן‪ .‬און‬ ‫אויטאמאטיש וועקט זיך יעצט אויףביים מענטש מורא'דיגע געפילן‬ ‫פון בענקעניש צום אור און צום העכערקייט פונעם גאנצן חודש‪ ,‬און‬ ‫בפרט צום יעצטיגן יום טוב שמחת תורה‪.‬‬ ‫די דאזיגע געפילן בויען אויף‬ ‫דעם גרעסטן קשר צום יו"ט‬ ‫א איד דארף אבער וויסן‪ ,‬אז די אלע געפילן זענען נישט סתם‬ ‫נאטורליכע געפילן פונעם 'נפש הבהמי' – נאר דאס איז א ספעציעלע‬ ‫'עבודה' פון 'התקשרות' צו דער קדושה פונעם יום טוב‪ .‬און אט דער‬ ‫השתוקקות און בענקעניש וואס מען דעמאלט– אט דאס איז טאקע‬ ‫ממש די עבודה וועלכע איז צוגעפאסט צו דעם זמן פון נעילת החג! ווייל‬ ‫אט דער בענקעניש‪ ,‬אט די געגועין און אט די כיסופין– זענען 'מקשר'‬ ‫דעם איד צום יום טוב! דאס איז געזאגט געווארן ביי יעדן יום טוב‪ ,‬און כל‬ ‫שכן אינעם יום טוב פון שמיני עצרת‪ ,‬וואס דער גאנצע יום טוב איז דאך‬ ‫געבויעט אויפן יסוד פון 'זיך געזעגענען'; ווי מען האט פריער גערעדט‬ ‫(פרק א')‪ ,‬אז דער 'קשה עלי פרידתכם' בויעט דעם שטארקסטן קשר –‬ ‫איז דאך אודאי אז אט די בענקענדע געפילן וואס מען שפירט יעצט‪ ,‬אז‬ ‫עס איז אזוי שווער ארויסצוגיין פונעם חודש תשרי און אריינגיין אינעם‬ ‫לאנגען פינסטערן ווינטער – אט דאס איז דער אופן וויאזוי מען מאכט דעם‬ ‫אונטערשטן קניפ אינעם זעקל‪ ,‬אז דער גאנצער ליכטיגער חודש זאל‬ ‫בלייבן ביי אונז און מיר זאלן דאס קענען מיטנעמען אויף ווייטער‪.‬‬ ‫דורך געגועים צו א צדיק איז‬ ‫מען מקבל טאפלט פון וואס מען‬ ‫האט מקבל געווען בחיים חיותו‬ ‫נאכמער‪ :‬עס שטייט אין פסוק‪ ,‬אז אלישע האט געבעטן פון זיין‬ ‫רבי'ן אליהו הנביא‪" :‬ויהי נא פי שנים ברוחך אלי" – איך וויל זוכה זיין‬ ‫געק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ח קרפ‬ ‫צו 'פי שנים'‪ ,‬צו האבן א טאפעלטע מדרגה פון נבואה – נאכמער ווי‬ ‫דו האסט‪ .‬האט אים אליהו געזאגט‪" :‬אם תראה אותי לוקח מאתך יהיה‬ ‫לך כן"– אויב וועסטו זיין ביי מיין הסתלקות‪ ,‬וועסטוזוכה זיין צו דעם‪.‬‬ ‫עס שטייט פון צדיקים א מורא'דיג ווארט אויף דעם‪ :‬בשעת ווען מען‬ ‫געזעגנט זיך פון א רבי'ן‪ ,‬ווערט נתעורר אזעלכע טיפע געפילן פון‬ ‫געגועים – אסאך מער פון וואס מען האט געשפירט דורכאויס דיגאנצע‬ ‫צייט וואס מען איז געווען צוזאמען‪ ,‬און דאס איז גורם א געוואלדיגן‬ ‫'התקשרות' צום רבי'ן‪ ,‬אזוי ווייט‪ ,‬אז מען קען דורכדעם זוכה זיין צו א‬ ‫טאפעלטע השפעה – מער פון וויפיל מען האט מקבל געווען דורכאויס‬ ‫די גאנצע צייט וואס מען איז געווען צוזאמען‪.‬‬ ‫דורך געגועים צום יו"ט‬ ‫באקומט מען טאפלט‬ ‫ער געזעגענט‬ ‫דער זעלבער ענין איז אויך דא ביי 'נעילת‬ ‫זיך פונעם יום‬ ‫החג' ווי עס שטייט אין פסוק (שיר השירים ז‪,‬‬ ‫טוב מיט אזעלכע‬ ‫געגועים און‬ ‫ב)‪":‬מה יפו פעמיך בנעלים בת נדיב"‪ ,‬זאגט דער‬ ‫השתוקקות‪ ,‬וואס‬ ‫תיקוני זוהר (תיקון נח) "אינון נעילת חגין וזמנין‬ ‫דורך די דאזיגע‬ ‫ומועדין"–ווי שיין זענען די הארץ קלאפעניש פון‬ ‫געפילן צום יום‬ ‫טוב‪ ,‬איז ער מקבל‬ ‫א איד ווען ער האלט שוין ביי 'נעילת החג'‪ ,‬ווען‬ ‫די קדושה פונעם‬ ‫ער געזעגענט זיך פונעם יום טוב מיט אזעלכע‬ ‫יום טוב 'נאך מער'‬ ‫געגועים און השתוקקות‪ ,‬וואס דורך די דאזיגע‬ ‫ווי ער האט מקבל‬ ‫געווען דורכאויס‬ ‫געפילן צום יום טוב‪ ,‬איז ער מקבל די קדושה‬ ‫די הקפות און‬ ‫פונעם יום טוב 'נאך מער' ווי ער האט מקבל‬ ‫תפלות‪.‬‬ ‫געווען דורכאויס די הקפות און תפלות‪.‬‬ ‫·‬ ‫דער קרעכץ אויף למפרע – א‬ ‫תיקון און השלמה אויף למפרע‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬אין אזא זמן קומט אסאך מאל אריין אין א מענטש‬ ‫א געפיל פון 'שפלות' און צובראכנקייט‪ ,‬וואס ער טראכט‪" :‬א שאד‬ ‫דעק‬ ‫בוט םוי ןצנאג םוצ 'רשקמ' ךיז ןעמ זיא גחה תליענ ייב‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫איך האב נישט גענוג אנגעפילט די טעג מיט תורה ותפלה! איך וואלט‬ ‫געדארפט ווען אויפטון מער! איך האב נישט גענוג אויסגענוצט די‬ ‫זמנים! א שאד איך האב פארפאסט אזעלכע הייליגע ליכטיגע טעג!"‪.‬‬ ‫אויף דעם סארט הרגש זאגט מען נאך פונעם פריערדיגן בעלזער רב‬ ‫(מהרי"ד) זי"ע‪ ,‬אז דער קרעכץ און צובראכנקייט וואס א איד האט ביי‬ ‫'נעילת החג' –איז משלים אויף צוריק וועגס אלע 'תיקונים' וואס ער‬ ‫וואלט ווען געקענט אויפטון)הע( ‪.‬‬ ‫יעקב אבינו'ס קרעכץ האלט נאך‬ ‫ָָאן עד היום הזה‬ ‫דער ערוגת הבושם (ברכה ד"ה וישכון) איז גאר שטארק מפליג מיט‬ ‫דעם יסוד פונעם בעלזער רב‪ ,‬און ער זאגט דארט א שיינעם חידוש‪:‬‬ ‫עס שטייט אין פרשת ויצא‪ ,‬אז יעקב אבינו איז קודם געגאנגען ביז‬ ‫חרן‪ ,‬און ערשט דעמאלט האט ער זיך געכאפט‪" :‬אפשר שעברתי על‬ ‫מקום שהתפללו אבותי ולא התפללתי שם"– ווי האב איך געקענט‬ ‫דורכגיין דעם הר המוריה און נישט דאווענען דארט?"יהב דעתיה‬ ‫למיהדר ובא הר המוריה לקראתו"– האט ער געטראכט צוריקצוגיין‪ ,‬און‬ ‫דעמאלט איז געשען א נס‪ ,‬אז דער 'הר המוריה' איז געקומען צו אים‬ ‫דארט‪ .‬זאגט דער ערוגת הבושם‪ :‬מעשה אבות סימן לבנים‪ ,‬דער רבונו‬ ‫של עולם האט דירעקט אזוי מסבב געווען‪ ,‬אז יעקב אבינו זאל קודם‬ ‫אנקומען קיין חרן און ערשט נאכדעם זאל ער זיך כאפן און וועלן‬ ‫צוריקגיין‪ ,‬ווייל דורכדעם האט יעקב אבינו אויסגע'פועל'ט לדורות‪ ,‬אז‬ ‫ווען אימער א איד וועט זיצן ביי נעילת החג‪ ,‬און ער וועט זיך אויפאמאל‬ ‫געב א כאפ‪" :‬אוי‪ ,‬עס איז דא דורכגעלאפן אזא גרויסער זמן! וואו בין איך‬ ‫געווען?! וואו קען זיין אז איך האב נישט געהעריג מתפלל געווען?!‬ ‫וואו קען זיין אז איך האב עס נישט געהעריג אויסגענוצט?!" –וועט ער‬ ‫הע‪ .‬עס איז דא א ווארט פונעם הייליגן רוזינער זי"ע‪" :‬וזאת הברכה – בראשית" – די‬ ‫ברכה פון משה רבינו צום כלל ישראל פארן הסתלקות איז געווען‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫אלעמאל שפירן אז זיי האלטן נאך ביים 'ראשית' פון עבודת ה'‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫נאכנישט אנגעפאנגען צו דינען דעם אויבערשטן ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫העק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ח קרפ‬ ‫דעמאלט זוכה זיין צו א נס‪ ,‬אז דער גאנצער קדושת הזמנים פון חודש‬ ‫תשרי וועט קומען צו אים דארט וואו ער שטייט!‬ ‫דער בייט – פארן 'אוי וויי טאטע'‬ ‫וועסטו מיר געבן 'בני חיי ומזוני'‬ ‫עס איז באקאנט דער ניגון פונעם‬ ‫בארדיטשובער רב זי"ע‪" :‬רבונו של עולם לאמיר‬ ‫דער ניגון פונעם‬ ‫מאכן א בייט‪ ,‬אונז וועלן דיר געבן 'חטאים עוונות‬ ‫בארדיטשובער‬ ‫ופשעים'‪ ,‬און דו וועסט אונז געבן דערפאר'בני‬ ‫רב זי"ע‪" :‬רבונו‬ ‫חיי ומזוני'!"‪ .‬לכאורה איז שווער‪ :‬וואספארא‬ ‫של עולם לאמיר‬ ‫מאכן א בייט‪ ,‬אוי‬ ‫מין געשעפט איז דאס‪ ,‬אז מען גיבט עבירות‬ ‫וויי טאטע!"‪ .‬דער‬ ‫און מען באקומט דערפאר השפעות טובות?!‬ ‫קרעכץ וואס מען‬ ‫ווי קען מען מאכן אזא סארט בייט מיטן רבונו‬ ‫לייגט דא צו 'אוי‬ ‫וויי טאטע'– דאס‬ ‫של עולם?!נאר דער תירוץ האט מען געזאגט‬ ‫איז דער געשעפט‬ ‫ביי חסידים אזוי‪ :‬דער נוסח הניגון גייט‪" :‬מיר‬ ‫וואס מיר געבן דא‬ ‫וועלן דיר געבן חטאים עוונות ופשעים‪ ,‬אוי וויי‬ ‫פארן אויבערשטן‪,‬‬ ‫און אין אויסטויש‬ ‫טאטע!"‪ .‬דער קרעכץ וואס מען לייגט דא צו 'אוי‬ ‫בעטן מיר 'בני חיי‬ ‫וויי טאטע'– דאס איז דער געשעפט וואס מיר‬ ‫ומזוני'!‬ ‫געבן דא פארן אויבערשטן‪ ,‬און אין אויסטויש‬ ‫בעטן מיר 'בני חיי ומזוני'! ווייל דער כח פון א‬ ‫אידישער קרעכץ איז געוואלדיג גרויס‪ .‬און דאס‬ ‫איז די עבודה פון דעם זמן פון 'נעילת החג'‪ ,‬וואס א איד גיבט ארויס א‬ ‫קרעכץ‪ ,‬אדער על כל פנים במחשבה איז ער צובראכן‪ ,‬אז ער וואלט געקענט‬ ‫מער אריינכאפן און בעסער אויסנוצן דעם יום טוב – אט דאס האט א‬ ‫מורא'דיגן כח אין הימל‪.‬‬ ‫דער קרעכץ פונעם רבי'ן ז"ל‬ ‫מוצאי שמח"ת‬ ‫עס האט דערציילט א איד‪ :‬אין די ערשטע יארן דא אין אמעריקע‬ ‫איז אמאל אויסגעפאלן שמחת תורה ערב שבת‪ ,‬איז ער געווען פרייטאג‬ ‫ועק‬ ‫בוט םוי ןצנאג םוצ 'רשקמ' ךיז ןעמ זיא גחה תליענ ייב‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫צונאכט ביים טיש פון רביה"ק מסאטמאר זי"ע עס איז געווען דעמאלט‬ ‫זייער א קליינער עולם ביים טיש‪ ,‬און דער רבי האט געזאגט תורה‪.‬‬ ‫אינמיטן האט דער רבי זיך געגעבן א צוקרעכצט‪":‬ווען וועט מען שוין‬ ‫זוכה זיין צו זאגן איין אמת'דיג ווארט פארן אויבערשטן? ווען וועט‬ ‫מען שוין זוכה זיין צו א 'נקודה של אמת'?"‪ .‬דאס איז געווען נאך‬ ‫די געוואלדיגע עבודה פון די דריי טעג ברציפות הושענא רבה‪ ,‬שמיני‬ ‫עצרת און שמחת תורה – וואס מיר האבן גארנישט קיין השגה וואס‬ ‫דער רבי האט אלץ פארארבעט אין די דריי טעג‪ ,‬און מיט דעם אלעמען‪,‬‬ ‫איז באלד נאך יום טוב שוין געווען א קרעכץ! דאס איז דער 'פעמיך‬ ‫בנעלים' וואס צדיקים האבן געהאט מיט אזא שפלות און ענוה‪.‬‬ ‫מדה טובה מרובה – זיך פרייען מיט‬ ‫וואס מען האט אלץ זוכה געווען‬ ‫אבער פון צווייטן זייט – וויפיל מען דארף געבן א קרעכץ אויף דעם‬ ‫וואס מען האט נישט גענוג אריינגעכאפט – דארף מען נאך אסאך מער‬ ‫געבן א שבח והודאה פארן בורא כל עולמים‪ ,‬אז מען האט זוכה געווען‬ ‫אריינצונעמען אין זיך אזעלכע גרויסע און הייליגע טעג! דער זמן פון‬ ‫'נעילת החג' איז א צייט וואס א איד זאל זיך מתבונן זיין אין די טייערע‬ ‫מתנות וואס ער האט באקומען פון הימל דעם לעצטן חודש‪ ,‬און זיך‬ ‫פרייען דערמיט! נישט זיין קיין 'כפוי טובה' וואס איז נאר פארנומען אז‬ ‫עס וואלט געדארפט זיין נאך בעסער‪ ,‬נאר מכיר טוב זיין פארן אויבערשטן‬ ‫אויף די געוואלדיגע חסדים וואס ער האט געטון מיט אונז‪ .‬און דורך די‬ ‫שמחה וואס מיר פרייען זיך מיטן יום טוב שעבר עלינו לטובה – ווערן‬ ‫מיר מקושר צום אור פונעם יום טוב! ווי די חסיד'ישע ספרים זאגן‪ ,‬אז‬ ‫'שמחה' איז א 'כלי' מקבל צו זיין אורות‪.‬‬ ‫וויאזוי קען מען לעבן אין‬ ‫סתירה'דיגע געפילן?‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ :‬אויבנאויף קוקט אויס פארן מענטש‪ ,‬אז די‬ ‫צוויי סארט געפילן – זענען א 'סתירה'‪ ,‬ווייל אויב איז מען פרייליך מיטן‬ ‫זעק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ח קרפ‬ ‫פארגאנגענעם יום טוב – מיינט דאס אז מיר האבן דאס אויסגענוצט ווי‬ ‫עס דארף צו זיין‪ ,‬און אויב איז מען צובראכן מיט א לב נשבר – מיינט‬ ‫דאס אז מיר האבן דאס נישט גענוג אויסגענוצט‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי איז שייך‬ ‫צו לעבן אין אזא סתירה?‬ ‫א חסיד'ישער איד פריידט זיך נישט‬ ‫מיט 'זיין עבודה' ‪ -‬ער ווייסט וויפיל‬ ‫עס פעלט פון שלימות‬ ‫אבער די גאנצע הנחה אויף וואס די שאלה איז געבויעט – איז‬ ‫נישט ריכטיג‪ ,‬און איז קעגן די אלף‪-‬בית פון אלע חסידישע ספרים‪.‬‬ ‫ווייל די שמחה וואס מיר פרייען זיך מיטן פארגאנגענעם יום טוב‪ ,‬איז‬ ‫בכלל נישט אויף 'אונזער' חלק וואס 'מיר' האבן צוגעשטעלט‪ ,‬מיר האלטן‬ ‫נישט אז מיר האבן גוט אויסגענוצט דעם יום טוב‪ ,‬און נישט מיט דעם‬ ‫איז אונזער שמחה‪ .‬ווייל א איד פריידט זיך קיינמאל נישט מיט זיין‬ ‫אייגענע הצלחה‪ ,‬כאילו ער האט מצליח געווען אהערצושטעלן א‬ ‫געלונגענע עבודת ה'! אזא סארט געפיל איז אפגעפרעגט בתכלית ביי‬ ‫יעדן חסיד'ישן איד‪ ,‬פארקערט‪ ,‬ביי חסיד'ישע אידן האט מען אלעמאל‬ ‫געוואוסט דעם אמת‪ ,‬ווי ווייט מען שטייט פון א ריכטיגע עבודת ה' –‬ ‫צו דינען דעם אויבערשטן מיט א ריינעם הארץ און אן אמת'דיגע כונה‬ ‫לשם שמים‪ .‬און מען האט אלעמאל געוואוסט‪ ,‬אז וויפיל מען טוט –‬ ‫האט מען נאכנישט אנגעהויבן צו טון‪.‬‬ ‫די שמחה איז בלויז אויף‬ ‫דער מתנה טובה וואס דער‬ ‫אויבערשטער האט אונז געגעבן‬ ‫די שמחה פון א איד נאך א יום טוב – איז בלויז אויפן אויבערשטנ'ס‬ ‫חלק! ער פריידט זיך מיט די געוואלדיגע מתנה וואס ער האט זוכה געווען‬ ‫צו באקומען בחסד חנם‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט אים געגעבן אזא‬ ‫ליכטיגקייט! אזעלכע געהויבענע מצוות! אזא קדושה און הארה פון‬ ‫אזא הייליגן יום טוב! און עס איז זיכער אז דער אויבערשטער האט‬ ‫חעק‬ ‫בוט םוי ןצנאג םוצ 'רשקמ' ךיז ןעמ זיא גחה תליענ ייב‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫געהאט א נחת רוח אויך פון אונזערע מצוות און ימים טובים – ווי‬ ‫נידריג עס איז נאר! און כאטש מיר זענען אזוי נידריג און ווייט‪ ,‬מיר‬ ‫לעבן אין אזא שפל'דיג דור און מיר האבן נישט דעם ריכטיגן הארץ‬ ‫און ערנסטקייט – דאך האבן מיר געהאט די זכיה דורכצולעבן אזעלכע‬ ‫געהויבענע טעג און אזוינע גרויסע מצוות!‬ ‫די צובראכנקייט איז אויף‬ ‫אונזער חלק – מיר האבן נישט‬ ‫גענומען די מתנה גענוג ערנסט‬ ‫ווידער‪ ,‬פון צווייטן זייט – שפירט דער איד א ציפ אין הארצן אויף‬ ‫זיין 'חלק'! דארט שפירט ער א לב נשבר און צובראכנקייט‪ ,‬עס גיבט‬ ‫זיך א צוקרעכץ פון טיפן הארצן איבער דעם וואס ער האט נישט גענוג‬ ‫אויסגענוצט די פארלאפענע טעג‪ ,‬ער האט זיך נישט גענוג געגרייט גאנץ‬ ‫אלול‪ ,‬ער האט נישט גענוג געבעטן און מתפלל געווען‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫גענוג ממליך געווען דעם אויבערשטן‪ ,‬ער האט‬ ‫נישט גענוג תשובה געטון‪ ,‬ער האט נישט גענוג‬ ‫אבער באלד קומט‬ ‫געלעבט אין דער אהבה פון סוכות‪ ,‬און ער האט‬ ‫ער צוריק צו דער‬ ‫נישט גענוג זיך געפריידט און זיך מדבק געווען‬ ‫שמחה‪ ,‬אז אדרבה‪,‬‬ ‫ביחודא שלים אין שמיני עצרת‪ .‬און דאס אלעס‬ ‫איז דאך די שמחה‬ ‫נאך גרעסער! אז‬ ‫טוט אים וויי און ער שפירט א צובראכנקייט‪.‬‬ ‫פונדעסטוועגן‬ ‫אבער באלד קומט ער צוריק צו דער שמחה‪,‬‬ ‫דאך האב איך‬ ‫אז אדרבה‪ ,‬אויב בין איך אזוי נאריש און נידריג‪,‬‬ ‫געהאט די זכיה‬ ‫צו באקומען‬ ‫אז איך האב נישט קיין שכל וויאזוי אויסצונוצן‬ ‫אזעלכע טייערע‬ ‫אזעלכע טעג בשלימות – איז דאך די שמחה‬ ‫מתנות וואס האט‬ ‫נאך גרעסער! אז פונדעסטוועגן דאך האב איך‬ ‫נישט קיין שום‬ ‫פארגלייך! און אזוי‬ ‫געהאט די זכיה צו באקומען אזעלכע טייערע‬ ‫גייט ער פון שמחה‬ ‫מתנות וואס האט נישט קיין שום פארגלייך!‬ ‫צו לב נשבר‪ ,‬און‬ ‫און אזוי גייט ער פון שמחה צו לב נשבר‪ ,‬און‬ ‫פון לב נשבר צו‬ ‫שמחה‬ ‫פון לב נשבר צו שמחה‪ ,‬און נישט בלויז עס איז‬ ‫נישט קיין סתירה צווישן זיי‪ ,‬נאר איינס איז גאר‬ ‫משלים דאס אנדערע‪.‬‬ ‫טעק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ח קרפ‬ ‫א מענטש מיינט אז ער ווייסט‬ ‫אפצושאצן וועלכע תפלה עס‬ ‫איז געווען לרצון‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬עס איז פארהאן א כלל אין חסיד'ישע ספרים‬ ‫– וועלכע איז געבויעט אויף די ווערטער פון חז"ל‪" :‬עליונים למטה‬ ‫ותחתונים למעלה"‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬געווענליך ווען א מענטש שטייט ביי‬ ‫'נעילת החג' – נאך א חודש אלול און תשרי‪ ,‬האט ער ביי זיך אין‬ ‫קאפ קעסטלעך און קאטאגאריעס פון 'עליונים' און 'תחתונים'‪' ...‬יענע‬ ‫'סליחות' איז געווען מיט א שטארקע התעוררות'‪' ,‬יענע מוסף איז‬ ‫געווען מיט א געוואלדיגע פתיחת הלב'‪' ,‬יענע נענועים פונעם צווייטן טאג‬ ‫יום טוב איז געווען מיט א געהויבנקייט' – דאס אלעס לייגט ער אריין‬ ‫אין די קאטאגאריע פון 'עליונים'‪ .‬דערנאך קומט אן אנדערע ליסטע‪:‬‬ ‫'יענע תהילים זאגן שלש עשרה מדות איז געווען אן כונה'‪' ,‬יענער שחרית‬ ‫יום כיפור איז געווען טרוקן'‪' ,‬די נענועים פון הושענא רבה האט נישט‬ ‫געהאט קיין שום חיות' – דאס אלעס לייגט ער אריין אינעם קעסטל‬ ‫פון 'תחתונים'‪.‬‬ ‫עליונים למטה – אמאל זענען די‬ ‫דערהויבענע מינוטן נישט אזוי‬ ‫חשוב אויבן‬ ‫זאגן די תלמידי בעל שם טוב‪" :‬עליונים למטה" – עס קען זייער‬ ‫מעגליך זיין‪ ,‬אז די אלע צייטן‪ ,‬תפילות‪ ,‬נענועים און מצוות – וואס דו‬ ‫מיינסט אז עס איז 'עליונים'‪ ,‬דו מיינסט אז יענץ האט זיכער געשאקלט‬ ‫וועלטן און אויפגעטון געוואלדיגע תיונים אין אלע עולמות – איז בכלל‬ ‫נישט אזוי! עס איז גאר 'למטה'! יענץ האט גאר דאס ווייניגסטע‬ ‫אויפגעטון אויף דיר און אויף אלע עולמות! ווייל דעמאלט האסטו‬ ‫זיך געשפירט א 'יש' און א 'מוצלח'! דעמאלט האסטו געהאט אביסל‬ ‫'גאות' אין דיר – מיינענדיג אז דו האסט עפעס געטון צו באקומען‬ ‫'מוחין דגדלות'‪ ...‬און דערפאר האט עס נישט געהאט צופיל חשיבות‬ ‫אין הימל‪.‬‬ ‫פק‬ ‫בוט םוי ןצנאג םוצ 'רשקמ' ךיז ןעמ זיא גחה תליענ ייב‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫תחתונים למעלה – אמאל זענען‬ ‫די נידריגע מינוטן אסאך מער‬ ‫חשוב למעלה‬ ‫ווידעראום פארקערט‪" ,‬ותחתונים למעלה" – עס קען זייער מעגליך‬ ‫זיין‪ ,‬אז די אלע צייטן און מצבים פונעם אלול‬ ‫תשרי‪ ,‬ווען דו ביסט געווען טרוקן און‬ ‫אויסגעלאשן‪ ,‬דו האסט גארנישט געפילט און‬ ‫עס קען זייער‬ ‫מעגליך זיין‪ ,‬אז‬ ‫געשפירט‪ ,‬דו ביסט געווען אין 'מוחין דקטנות'‪,‬‬ ‫די אלע צייטן און‬ ‫צובראכן און צוקלאפט‪ ,‬און דו מיינסט אז דאס‬ ‫מצבים פונעם אלול‬ ‫זענען די 'תחתונים' – ניין! דאס האט גאר‬ ‫תשרי‪ ,‬ווען דו ביסט‬ ‫געווען טרוקן און‬ ‫געמאכט א רעש אין אלע עולמות! אין הימל‬ ‫אויסגעלאשן‪ ,‬דו‬ ‫איז מען נתפעל געווארן פון א איד וועלכער איז‬ ‫האסט גארנישט‬ ‫אזוי צוקלאפט ביי זיך‪ ,‬און דאך איז ער זיך‬ ‫געפילט און‬ ‫געשפירט‪ ,‬דו ביסט‬ ‫מחזק צו טון רצון ה' מיט א פשוט'ע אמונה!‬ ‫געווען אין 'מוחין‬ ‫'דוקא' די דאזיגע תפילות און מצוות האבן בוקע‬ ‫דקטנות'‪ ,‬צובראכן‬ ‫רקיעים געווען! דעמאלט האסטו אויפגעטון אלע‬ ‫און צוקלאפט‪,‬‬ ‫'דוקא' די דאזיגע‬ ‫תיקונים פון אלול תשרי! דעמאלט האסטו‬ ‫תפילות און מצוות‬ ‫אויסגע'פועל'ט רחמים וחסדים אויף א גאנץ יאר!‬ ‫האבן בוקע רקיעים‬ ‫און דערפאר‪ ,‬וויבאלד א מענטש ווייסט סייווי‬ ‫געווען! דעמאלט‬ ‫האסטו אויפגעטון‬ ‫גארנישט – איז דער צייט פון נעילת החג צו‬ ‫אלע תיקונים‬ ‫אויפגעבן אויף אלע חשבונות‪ ,‬נאר אלעס‬ ‫פון אלול תשרי!‬ ‫צוריקגעבן פארן אויבערשטן און זאגן‪" :‬דו‬ ‫דעמאלט האסטו‬ ‫אויסגע'פועל'ט‬ ‫האסט דאך אלעס געמאכט‪ ,‬סיי די געהויבענע‬ ‫רחמים וחסדים‬ ‫און ליכטיגע מינוטן‪ ,‬און סיי די קטנות'דיגע‬ ‫אויף א גאנץ יאר!‬ ‫מינוטן‪ ,‬און נאר דו ווייסט וויאזוי דאס‬ ‫אפצושאצן‪ ,‬דערפאר בעט איך דיר‪ ,‬זיי מקבל‬ ‫אלע מיינע תפלות און עבודות לרחמים ולרצון‬ ‫– אויף אן אופן פון 'מתנת חנם'!"‪ .‬און דורכדעם ווערט באמת אלעס‬ ‫נתעלה אויפן ריכטיגן פלאץ‪.‬‬ ‫·‬ ‫אפק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ח קרפ‬ ‫דער מנהג צו לערנען די גמרא‬ ‫פון 'בתר צלותיה'‬ ‫דער מנהג ביי אונזערע מקומות איז‪ ,‬אז ביי נעילת החג לערנט מען‬ ‫פָאר דיגמרא (ברכות י"ז‪ ,).‬וואו עס שטייטדי אלע תפלות וואס די‬ ‫ָ‬ ‫אמוראים פלעגן מתפלל זיין נאך שמונה עשרה‪ .‬דער מנהג שטאמט‬ ‫פונעם הייליגן "ייטב לב"‪ .‬לכאורהדארף מען פארשטיין דעם מנהג‪,‬‬ ‫וואס האט די דאזיגע גמרא שייכות מיט 'נעילת החג' פון שמחת תורה?‬ ‫מען האלט יעצט נאך א לאנגע‬ ‫'שמונה עשרה' פון חודש תשרי‬ ‫נאר ווען מען ווייסט וויאזוי דער חודש תשרי‬ ‫איז אויסגעשטעלט לויט די פנימיות'דיגע ענינים‬ ‫– איז דער מנהג זייער פשוט און פונקטליך אין‬ ‫'מוצאי שמחת‬ ‫תורה' – וואס‬ ‫פלאץ‪ .‬וויילדי חסיד'ישע ספרים ברענגען אראפ‬ ‫דעמאלט ענדיגט‬ ‫פונעם אר"י הק'‪ ,‬אז די כונות פון גאנץ חודש‬ ‫מען דעם לאנגן‬ ‫תשרי – פון ראש השנה ביז נאך שמחת תורה–‬ ‫שמונה עשרה פון‬ ‫'חודש תשרי' –‬ ‫איז די זעלבע כוונות ווייעדע וואכנדיגע שמונה‬ ‫זאגט מען יעצט‬ ‫עשרה‪ .‬און דאס איזדער לשון פונעם אר"י הק'‬ ‫די אלע תפלות‬ ‫(שעה"כ סוכות דרוש ג')‪" :‬כי מה שנעשה עתה בכל‬ ‫וואס די אמוראים‬ ‫פלעגן זאגן 'בתר‬ ‫אלו הימים שבין ראש השנה לשמיני עצרת נעשה‬ ‫צלותיה'‪.‬‬ ‫בכל יום ובכל תפלה"‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬פון ראש‬ ‫השנה ביז נאך יום כפור– איז אויסגעשטעלט‬ ‫לויט די כונות פון די ערשטע ברכה פון שמונה‬ ‫עשרה‪ ,‬ביז "מלך עוזר ומושיע ומגן"‪ .‬פון נאך יום כפור ביז הושענא‬ ‫רבא– איז אויסגעשטעלט לויט די כונות פון 'מגן אברהם' ביז 'שים‬ ‫שלום'‪ ,‬און שמיני עצרת אוןשמחת תורה –איז אויסגעשטעלט לויט די‬ ‫כונות פון די לעצטע ברכה 'שים שלום'‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז לויטן אר"י‬ ‫הק' איז גאנץ תשרי– פון ראש השנה ביז נאך מוצאי שמחת תורה–‬ ‫איין לאנגע שמונה עשרה‪.‬דעריבער איז גאר פשוט‪ ,‬אז 'מוצאי שמחת‬ ‫תורה' – וואס דעמאלט ענדיגט מען דעם לאנגן שמונה עשרה פון 'חודש‬ ‫בפק‬ ‫בוט םוי ןצנאג םוצ 'רשקמ' ךיז ןעמ זיא גחה תליענ ייב‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫תשרי' – זאגט מען יעצט די אלע תפלות וואס די אמוראים פלעגן זאגן‬ ‫'בתר צלותיה'‪.‬‬ ‫תפלת נעילת החג‪ :‬א גאנץ יאר‬ ‫זאל מען שפירן דעם תשרי אין‬ ‫די ביינער‬ ‫דער עיקר וואס מען דארף אינזין האבן מיט די אלע תפלות וואס‬ ‫מען איז מתפלל אין דעם איצטיגן עת רצון פון 'נעילת החג' איז‪ ,‬אז‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין מיטצונעמען דעם יום טוב אויף א גאנץ יאר‪ .‬ווייל‬ ‫יעדער מענטש ווייסט דאך ביי זיך‪ ,‬אז במשך פונעם יאר גייט ער‬ ‫דורך פארשידענע מצבים פון חשכות‪ ,‬פארשידענע טעג פון קטנות‪,‬‬ ‫און דעמאלט דארף ער אסאך חיזוק‪ .‬און נאר מיטן כח פון די ליכטיגע‬ ‫ימים טובים טעג – קענען מיר זיך דערהאלטן אין אלע שוועריקייטן‪.‬‬ ‫בפרט‪ ,‬דער לעצטער טאג‪ ,‬דער יום טוב שמיני עצרת און שמחת תורה‬ ‫– וואס דער גאנצער ירח האיתנים ענדיגט זיך דייקא מיט דעם טאג‪,‬‬ ‫וואס איז א טאג וועלכע איז 'כל כולו' א גילוי פון דער אהבה פונעם‬ ‫אויבערשטן צו אונז– איז זיכער אז דער טאג איז דער מקור פון חיזוק‬ ‫פאר א גאנץ יאר‪ .‬און דאס איז די תפלה יעצט‪" :‬יהא רעוא קמיה דתשר"י‬ ‫על עמיה" – רבונו של עולם‪ ,‬העלף אונז מיטצונעמען דעם חודש תשרי‬ ‫אויף א גאנץ יאר!העלף אונז מיטנעמען די ליכטיגקייט פון די ימים טובים‬ ‫טעג! אז זיי זאלן אונז באלייכטן און אריינשיינען אין אלע זמנים און‬ ‫מצבים– וואס וועט נאר אריבערגיין אויף אונז א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫·‬ ‫דער 'אתה' פון 'אתה חוננתנו'‬ ‫איז דער זעלבער ווי פון 'אתה‬ ‫בחרתנו'‬ ‫צדיקים האבן געזאגט‪ :‬אודאי איז געשמאקער צו זאגן 'אתה בחרתנו'‬ ‫ווי 'אתה חוננתנו'‪ ,‬אבער מען דארף געדענקען אז דער חילוק איז נאר‬ ‫צווישן 'בחרתנו' און 'חוננתנו'‪ ,‬אבער דער 'אתה' איז דער זעלבער אתה!‬ ‫גפק‬ ‫אתה‬ ‫הרא‪+‬ת‬ ‫ח קרפ‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬עס איז דער זעלבער באשעפער אין די ימות החול ווי אין‬ ‫יום טוב‪ .‬און פארקערט‪ ,‬די רוטינע עבודת ה' אין די פשוט'ע טעג האט‬ ‫א ספעציעלע מעלה און חשיבות‪ ,‬וויבאלד דעמאלט שיינט שוין נישט די‬ ‫ליכטיגקייט פונעם יום טוב‪ ,‬און דאך דינט מען דעם אויבערשטן מיט א‬ ‫געטריישאפט און איבערגעגעבנקייט‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן מען זאל זוכה זיין צון מקבל זיין‬ ‫ריכטיג דעם גרויסן יום טוב‪ ,‬און זיך מקשר זיין מיט די פנימיות פון‬ ‫די טעג‪ ,‬מען זאל זוכה זיין צו ישמח ישראל בעושיו און צו ישמח ה'‬ ‫במעשיו במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫דפק‬