gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון ג • שנה א'‬ ‫חג הסוכות‬ ‫תשפ"ז לפ"ק‬ ‫ווי טייער איז א מצוה‬ ‫עס טוט אים וויי‪ :‬ווי קען ער זיין פרייליך‪ ,‬ווען ער‬ ‫איז מסביר אז דערפאר דארף מען דערמאנען‬ ‫ווי טייער א מצוה איז ביי א איד‪ ,‬דאס קען מען זען‬ ‫האט נישט קיין ד׳ מינים אויף יום טוב?‬ ‫וויפיל ער האט באצאלט דערפאר ״להודיעך‬ ‫ווען ער קלייבט זיך אויס אן אתרוג‪ .‬ער נעמט אים‬ ‫האט אים דער בריסקער רב בארואיגט‪ ,‬אז ביי‬ ‫כמה מצות חביבות עליהן״ — אונז צו לערנען‬ ‫אין די הענט‪ ,‬דרייט אים אהין און אהער‪ ,‬באטראכט‬ ‫ווי באליבט די מצוות זענען געווען ביי זיי (סוכה‬ ‫יעדן פלעקעלע און פרעגט זיך‪ :‬אפשר איז דא נאך‬ ‫אים זענען ב״ה דא ד׳ מינים‪ .‬מארגן‪ ,‬דעם ערשטן‬ ‫טאג יום טוב‪ ,‬קען ער קומען צום רב און מקיים‬ ‫מא‪.):‬‬ ‫א שענערער‪ ,‬נאך א מער מהודר׳דיגער? און ווען‬ ‫זיין די מצוה‪.‬‬ ‫ער געפינט דעם אתרוג וואס זיין הארץ באגערט‪,‬‬ ‫אן אתרוג אין ווארשא‬ ‫איז ער גרייט צו באצאלן דערפאר א שיינעם סכום‪.‬‬ ‫צומארגנס‪ ,‬נאך איידער עס איז געווארן טאג‪,‬‬ ‫פאר א מצוה וויל א איד געבן דאס שענסטע און‬ ‫די ליבשאפט האט זיך ארויסגעוויזן מיט איר‬ ‫האט זיך געהערט א גערודער ביים טיר פון‬ ‫דאס בעסטע‪.‬‬ ‫גאנצן כח אין די ביטערע מלחמה־יארן‪ .‬אידן‬ ‫בריסקער רב‪ .‬דאס איז געווען א פלא‪ :‬די רשעים‬ ‫האבן געלעבט אין שרעק און פחד‪ ,‬און צווישן‬ ‫דער הייליגער רבי ר׳ נחמן מברסלב זי״ע‪,‬‬ ‫האבן דאך שטרענג פארבאטן ארויסצוגיין אין‬ ‫אלע זייערע דאגות האט זיי נאך עפעס געדריקט‪:‬‬ ‫(וועמענס יומא דהילולא געפאלט ח״י תשרי‪ ,‬דעם צווייטן‬ ‫גאס פאר עס איז געווארן טאג‪ .‬מען האט געעפנט‬ ‫פון וואו וועט מען האבן ד׳ מינים אויף סוכות?‬ ‫טאג חול המועד סוכות) האט אמאל גערעדט‬ ‫די טיר‪ ,‬און פאר די אויגן האט זיך באוויזן א‬ ‫צוליב דער סכנה זענען זיי דאך געווען אן אונס‬ ‫באריכות איבער דער גרויסקייט פון מצות‬ ‫מחזה וואס מען האט נישט געקענט גלייבן‪:‬‬ ‫און פטור פון דעם מצוה‪ ,‬אבער דאס אידישע‬ ‫אתרוג‪ .‬מיר ווייסן גאר נישט‪ ,‬האט ער געזאגט‪,‬‬ ‫הונדערטער אידן שטייען אין א לאנגע רייע און‬ ‫הארץ האט זיך נישט געקענט בארואיגן‪ .‬ווי‬ ‫ווי טייער די מצוה איז‪ .‬מען זעט דאך וויפיל‬ ‫ווארטן צו בענטשן אויפן אתרוג!‬ ‫קען מען דורכלאזן א סוכות אן א לולב און אן‬ ‫געלט אידן געבן אויס דערפאר‪ ,‬מער ווי פאר‬ ‫דער שכן האט נישט געהאלטן די בשורה פאר‬ ‫אתרוג?‬ ‫אנדערע מצוות‪ .‬דאס איז זיכער נישט אומזיסט‪:‬‬ ‫זיך‪ .‬ער האט דערציילט פאר זיינע חברים אז ביים‬ ‫דער בריסקער רב‪ ,‬הגרי״ז זצ״ל‪ ,‬האט‬ ‫כלל ישראל איז א הייליג פאלק‪ ,‬אידן זענען‬ ‫בריסקער רב איז דא אן אתרוג‪ ,‬און די ידיעה איז‬ ‫דערציילט וואס ער האט אליין מיטגעלעבט‬ ‫קלוג און מען קען זיי נישט אזוי גרינג אפנארן‪.‬‬ ‫אריבער פון מויל צו אויער‪ .‬אידן האבן געהערט אז‬ ‫אין ווארשא‪ ,‬סוכות ת״ש‪ ,‬ביים אנהויב פון די‬ ‫אז זיי געבן אוועק אזויפיל פאר אן אתרוג‪,‬‬ ‫מען קען מקיים זיין די מצוה‪ ,‬און דאס הארץ האט‬ ‫מלחמה‪ .‬די שטאט איז געווען אונטער שווערע‬ ‫ווייזט דאס ווי גרויס די מצוה איז‪ .‬און ווען‬ ‫זיי געצויגן אהין‪.‬‬ ‫באמבאדירונגען‪ .‬הייזער זענען חרוב געווארן‪,‬‬ ‫מיר וואלטן געוואוסט איר אמת׳ע מעלה‪ ,‬ווער‬ ‫די פאליציי זענען אנגעקומען און האט מיט‬ ‫און טויזנטער אידן זענען אומגעקומען רח״ל‪ .‬צו‬ ‫ווייסט וואס מיר וואלטן אלץ געטון דערפאר!‬ ‫ווילדע געשרייען און אכזריות׳דיגע קלעפ‬ ‫באקומען ד׳ מינים אין אזא מצב איז כמעט נישט‬ ‫(שיחות הר״ן‪ ,‬אות קכו)‪.‬‬ ‫צעשפרייט דעם עולם‪ .‬אבער עס איז נישט‬ ‫געווען מעגליך‪ .‬פונדעסטוועגן איז דעם בריסקער‬ ‫וויפיל מעשיות געפינען מיר אין די ספרים פון‬ ‫אריבער קיין סאך צייט‪ ,‬און די אידן זענען‬ ‫רב‪ ,‬נאך גרויסע שוועריגקייטן‪ ,‬געלונגען זיי צו‬ ‫אידן‪ ,‬סיי גרויסע בני עליה און סיי פשוט׳ע אידן‪,‬‬ ‫צוריקגעקומען‪ .‬ווידער זענען זיי געשטאנען אין‬ ‫פארשאפן‪.‬‬ ‫וואס האבן זיך אפגעשפארט פרוטה נאך פרוטה‬ ‫דער רייע‪ ,‬מיט דעם האפענונג צו קענען מקיים‬ ‫די ערשטע נאכט יום טוב האט דער רב‬ ‫פאר א מהודר׳דיגן אתרוג‪ .‬זיי וואלטן געקענט‬ ‫זיין דעם הייליגן מצוה‪.‬‬ ‫באמערקט איינעם פון די שכנים‪ ,‬א איד וואס איז‬ ‫קויפן א כשר׳ן פאר ווייניגער געלט און אויך יוצא‬ ‫מיט גרויס התרגשות האט דער בריסקער‬ ‫ארומגעגאנגען שטארק צובראכן‪ .‬אין יענע טעג‬ ‫זיין די מצוה‪ .‬אבער זייער הארץ האט געבענקט‬ ‫רב דערציילט דעם מחזה‪ .‬דא האט מען געזען‬ ‫האט מען טאקע נישט געדארפט פרעגן פארוואס‬ ‫נאך הידור מצוה‪ .‬אפילו פון זייער אייגן ברויט‬ ‫דעם ״מים רבים לא יוכלו לכבות״ — קיין שום‬ ‫א איד איז צובראכן‪ .‬דאך האט דער רב אים‬ ‫האבן זיי זיך אפגעשפארט‪ ,‬אבי צו טון דעם רצון‬ ‫צרות האבן נישט געקענט אויסלעשן די אהבת‬ ‫געוואלט מחזק זיין‪ :‬היינט איז יום טוב‪ ,‬מען דארף‬ ‫ה׳ אויפן שענסטן אופן‪.‬‬ ‫המצוות וואס האט געברענט אין די אידישע‬ ‫זיך שטארקן און מקיים זיין ״ושמחת בחגך״‪.‬‬ ‫שוין די גמרא דערציילט‪ ,‬אז רבן גמליאל האט‬ ‫הערצער‪.‬‬ ‫דער איד האט אים אבער אויסגעזאגט וואס‬ ‫באצאלט טויזנט זוז פאר זיין אתרוג‪ .‬און די גמרא‬ ‫המשך מעמוד א׳‬ ‫מיר וועלן ציטירן די ווערטער פונעם בריוו‬ ‫דער שענסטער אתרוג‬ ‫א פייער וואס ברענט אינעווייניג‬ ‫וואס רירן אן דאס הארץ‪ :‬יעדן טאג דאנקען מיר‬ ‫דעם גוטן באשעפער אויף אונזער לעבן‪ .‬אויב ער‬ ‫אין ראצפערט איז דער אתרוג געווען ביים‬ ‫אויך אין אונגארן איז אין יאר תש״ד געווען א‬ ‫וועט אונז ברחמיו האלטן ביים לעבן ביז סוכות‪,‬‬ ‫הייליגן רבי ר׳ שלום אליעזר זי״ע הי״ד‪ .‬טויזנטער‬ ‫שרעקלעכער מאנגל אין אתרוגים‪ .‬אין סאטמאר‪,‬‬ ‫ווילן מיר אים דאנקען מיט די ד׳ מינים‪ .‬אפילו‬ ‫אידן זענען געקומען צו אים צו בענטשן אתרוג‪.‬‬ ‫גרויסווארדיין‪ ,‬ראצפערט און בודאפעסט זענען‬ ‫מען וועט נאר שיקן איין אתרוג‪ ,‬וועלן מיר אים‬ ‫געווען בלויז געציילטע אתרוגים‪ ,‬און מיט זיי האט‬ ‫ארומפירן איבערן גאנצן לאנד‪ ,‬אזוי ווי פאראיאר‪,‬‬ ‫הרה״ח ר׳ בנציון יאקאבאוויטש ז״ל האט‬ ‫מען געדארפט מזכה זיין טויזנטער אידן‪.‬‬ ‫ווען טויזנטער אידן האבן געמאכט די ברכה אויף‬ ‫דערציילט‪ ,‬אז ער איז געווען ביים צדיק נאך‬ ‫סוכות‪ .‬דער רבי האט אים געוויזן דעם אתרוג און‬ ‫דער רבי זי״ע האט דעמאלט געמוזט פארלאזן‬ ‫איין אתרוג מיט טרערן אין די אויגן‪ .‬צום סוף בעט‬ ‫געפרעגט‪ :‬״נו‪ ,‬וואס זאגסטו דערצו?״‬ ‫סאטמאר צוליב דער סכנה‪ .‬זיין אתרוג האט‬ ‫ער‪ ,‬אפשר איז דאך מעגליך צו שיקן פיר אדער‬ ‫ער איבערגעלאזט פאר די אידן אין שטאט‪ ,‬און‬ ‫פינף אתרוגים‪.‬‬ ‫ר׳ בנציון האט נישט געוואוסט וואס דער‬ ‫ער איז געפארן קיין גרויסווארדיין‪ ,‬וואו עס איז‬ ‫רבי מיינט און איז געבליבן שטיל‪ .‬דער רבי האט‬ ‫געווען אן אתרוג ביים אמרי חיים מוויזניץ זי״ע‪.‬‬ ‫כאטש א תפילין של יד‬ ‫נאכאמאל געפרעגט‪ .‬האט ער געענטפערט‪ :‬״רבי‪,‬‬ ‫ווען דער רבי האט געזען דעם אתרוג וואס איז‬ ‫אזא שיינעם אתרוג האב איך נאך קיינמאל נישט‬ ‫געווען אין גרויסווארדיין‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‬ ‫מיט דער זעלבער ליבשאפט האבן אידן זיך‬ ‫געזען!״‬ ‫אנגעקלאמערט אין אלע מצוות‪ .‬אפילו ווען יעדע‬ ‫אז עס דאכט זיך אים אז דער אתרוג וואס ער‬ ‫דער אתרוג איז שוין געווען שווארץ פון די‬ ‫האט איבערגעלאזט אין שטאט סאטמאר איז‬ ‫מצוה איז געווען פארבינדן מיט שרעק און פחד‪,‬‬ ‫הענט פון טויזנטער אידן וואס האבן אויף אים‬ ‫מער א שענערע אתרוג‪ .‬האט מען געשיקט א‬ ‫האבן זיי געזוכט אן עצה וויאזוי זי מקיים צו זיין‪.‬‬ ‫געבענטשט‪ .‬אבער אט דאס איז געווען זיין‬ ‫שליח צו ברענגען דעם אתרוג פון סאטמאר‪.‬‬ ‫מיין טאטע ע״ה האט מיר דערציילט פון‬ ‫שיינקייט! דער חתם סופר זאגט דאך‪ ,‬אז די‬ ‫מען האט פארגליכן די צוויי אתרוגים און עס‬ ‫די לאגערן‪ :‬איין איד‪ ,‬וועלכער איז שפעטער‬ ‫פלעקן וואס ווערן אויפן אתרוג דורכן מקיים זיין‬ ‫האט זיך ארויס געשטעלט צו זיין ריכטיג‪ ,‬האט‬ ‫אומגעקומען על קידוש השם הי״ד‪ ,‬האט געהאט א‬ ‫די מצוה‪ ,‬נעמען נישט אוועק פון זיין הדר; אדרבה‪,‬‬ ‫מען איבערגעלאזט דעם סאטמארער אתרוג אין‬ ‫תפילין של יד‪ .‬א של ראש איז נישט געווען בנמצא‪.‬‬ ‫זיי פארשענערן אים‪ .‬און דעם אתרוג האבן אזויפיל‬ ‫גרויסווארדיין און געשיקט דעם גרויסווארדיינער‬ ‫האבן אסאך אידן‪ ,‬און מיין טאטע צווישן זיי‪ ,‬יעדן‬ ‫אידן גענוצט צו מקיים זיין די מצוה אין יענע‬ ‫אתרוג קיין סאטמאר‪.‬‬ ‫טאג געלייגט יענעם של יד‪ .‬וואס מען האט יא‬ ‫ביטערע טעג!‬ ‫אין גרויסווארדיין האבן טויזנטער אידן‬ ‫געקענט מקיים זיין‪ ,‬האט מען נישט געוואלט‬ ‫געווארט צו בענטשן‪ .‬כדי יעדער זאל קענען‬ ‫פארפאסן‪.‬‬ ‫דער צדיק האט שטארק הנאה געהאט פונעם‬ ‫צוקומען‪ ,‬האט מען געמוזט אנהייבן שוין פון עלות‬ ‫ענטפער‪ .‬עס האט זיך אנגעזען‪ ,‬אז אט דאס האט‬ ‫אזוי דערציילט מען אויך אויף הגאון ר׳ יחזקאל‬ ‫השחר‪ .‬דער אמרי חיים האט געוואלט בענטשן‬ ‫ער געוואלט הערן (זכור ימות עולם‪ ,‬חלק ד‪ ,‬עמ׳ שנד)‪.‬‬ ‫אברמסקי זצ״ל‪ .‬ערב יום כיפור תרצ״ב איז ער‬ ‫דער ערשטער‪ ,‬כדי נישט צו דארפן צוקומען‬ ‫באפרייט געווארן פון דער תפיסה אין מאסקווע‬ ‫דאס שענסטע פאר אנדערע אידן‬ ‫צו א מתנה על מנת להחזיר‪ .‬דערנאך האט מען‬ ‫און אנגעקומען אהיים נאענט צו דער שקיעה‪ .‬די‬ ‫געברענגט די ד׳ מינים צום רבי'ן זי״ע‪ ,‬אבער דער‬ ‫בני בית האבן שוין געענדיגט עסן דעם סעודת‬ ‫קיין בודאפעסט האט מען געשיקט צוויי‬ ‫רבי האט געווארט ביזן נץ החמה‪.‬‬ ‫המפסקת‪ ,‬און ביז יום כיפור זענען געבליבן בלויז‬ ‫אתרוגים פארן הייליגן בעלזער רב‪ ,‬מהר״א זי״ע‪.‬‬ ‫הרה״ק ר׳ יהודה׳לע מדזיקוב זי״ע איז דעמאלט‬ ‫געציילטע מינוטן‪.‬‬ ‫ער האט אויסגעקליבן דעם שענערן — און אים‬ ‫געווען ביי זיין שווער ‪ -‬דעם אמרי חיים‪ .‬ער‬ ‫געשיקט קיין סלאוואקיי‪ .‬זאגנדיג דערביי אז די‬ ‫האט שטענדיג מקפיד געווען צו בענטשן אויפן‬ ‫וואס איז געווען זיין ערשטע דאגה? צו לייגן‬ ‫אידן דארט‪ ,‬האבן אזויפיל געהאלפן ראטעווען‬ ‫תפילין‪ .‬אין תפיסה האבן די רשעים אים נישט‬ ‫לולב גלייך ביים נץ‪ ,‬איז ער געגאנגען צום‬ ‫אידן פון פוילן; קומט זיי דער מהודר׳דיגער‬ ‫רבי׳נס אכסניא‪ ,‬אין שטוב פון הרה״ח ר׳ ליפא‬ ‫געלאזט מקיים זיין די מצוה‪ .‬יעצט‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫אתרוג‪.‬‬ ‫לעפקאוויטש ע״ה‪ .‬שפעטער האט ער דערציילט‬ ‫שוין פריי‪ ,‬קען ער דאך נישט לאזן דעם טאג‬ ‫נאכן אוועקשיקן דעם אתרוג האט דער בעלזער‬ ‫וואס ער האט דארט געזען‪.‬‬ ‫אריבערגיין אן תפילין! ער האט געלייגט תפילין‪,‬‬ ‫כאטש דערמיט וואס ער וועט יעצט לייגן תפילין‬ ‫רב געזאגט‪ ,‬אז ער האט נישט קיין חרטה דערויף‪.‬‬ ‫די ד׳ מינים זענען געלעגן אויפן טיש‪ ,‬און דער‬ ‫איז אים שוין נישט געבליבן קיין צייט צו עסן פארן‬ ‫ער האט דערביי געגעבן א סימן‪ :‬ווען א מענטש‬ ‫רבי האט געשמועסט מיט די ארומיגע‪ .‬פון דרויסן‬ ‫תענית‪.‬‬ ‫איז מסופק צי א מעשה קומט פון דער גוטער זייט‬ ‫האט מען נישט באמערקט קיין באזונדערע הכנה‪.‬‬ ‫אדער פונעם יצר הרע‪ ,‬דאס שטעלט זיך ארויס‬ ‫אבער ווי נאר עס איז געווארן דער נץ החמה‪ ,‬האט‬ ‫זאל דער זכות פון אונזערע עלטערן און אור־‬ ‫אויב נאכן טון האט ער נישט קיין חרטה‪ ,‬איז דאס‬ ‫דער רבי גענומען די ד׳ מינים‪ ,‬געמאכט די ברכה‬ ‫עלטערן‪ ,‬וואס האבן זיך אזוי מוסר נפש געווען‬ ‫א סימן אז די מעשה קומט נישט פונעם יצר‪ .‬אויך‬ ‫און אנגעהויבן די נענועים מיט א געוואלדיגער‬ ‫פאר די מצוות‪ ,‬און באזונדער פאר די הייליגע‬ ‫ער האט נישט קיין חרטה אויף דעם וואס ער האט‬ ‫התלהבות‪.‬‬ ‫מצוה פון ד׳ מינים‪ ,‬אונז ביישטיין‪ ,‬אין די טעג‬ ‫אוועקגעגעבן דעם שענערן אתרוג‪.‬‬ ‫פון סוכות‪ ,‬ווען מען האט מקריב געווען די פרי‬ ‫ר׳ יהודה׳לע האט געזאגט‪ ,‬אז דעמאלט האט‬ ‫החג כנגד די זיבעציג אומות‪ ,‬זאלן אלע שונאי‬ ‫ווי שטארק אידן האבן געבענקט נאך דער‬ ‫ער געשפירט ווי דער רבי איז די גאנצע צייט‪ ,‬אויך‬ ‫ישראל אונטערטעניג ווערן‪ .‬מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫מצוה אין יענע יארן‪ ,‬זעהט מען אין א בריוו פון‬ ‫בשעת׳ן שמועסן‪ ,‬געווען פארטיפט אין די הכנה צו‬ ‫צו א יאר פון ״ושמחת בחגך״‪ ,‬און שוין הערן דעם‬ ‫הגה״צ ר׳ מיכאל דוב ווייסמאנדל זצ״ל‪ ,‬געשריבן‬ ‫דער מצוה‪ .‬דאס פייער האט שוין פריער געברענט‬ ‫קול מבשר‪ ,‬״לציון מלך אלקיך״‪ ,‬בביאת גואל צדק‬ ‫פאר סוכות תש״ה‪ .‬אין נאמען פונעם רבי׳ן און‬ ‫אינעווייניג; ווי נאר עס איז געקומען די צייט‪ ,‬האט‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫פון אלע אידן מיט אים בעט ער‪ ,‬מען זאל זיי ווי‬ ‫זיך עס ארויסגעוויזן מיט א שלהבת אש קודש‪.‬‬ ‫שנעלער שיקן אן כשר'ע אתרוג און כשר׳ע הדסים‪,‬‬ ‫נאכדעם האט מען געטראגן דעם אתרוג איבער‬ ‫(הרה״ח ר׳ אברהם ישעי׳ קליין הי״ו)‬ ‫און אויב מעגליך‪ ,‬אויך א נייעם לולב‪.‬‬ ‫דער שטאט‪ ,‬מזכה צו זיין דעם גאנצן ציבור‪.‬‬ ‫‪2‬‬ ‫די האנט ציט צום גוטן‬ ‫ריין פונעם פגם‪ .‬די האנט ציט זיך ווידער פון‬ ‫ווי יעדער טוט‪ .‬זיינע נאנטע האבן זיך‬ ‫דער הייליגער אבני נזר זי״ע האט מיט‬ ‫זיך אליין צום גוטן‪ .‬דערפאר האט ער דוקא‬ ‫געוואונדערט‪ :‬וואס האט זיך געטוישט?‬ ‫גרויס התפעלות דערציילט א וואונדערליכן‬ ‫דעמאלט גענומען אן אתרוג אן א בדיקה‪,‬‬ ‫פארוואס זוכט ער יעצט אן אתרוג‪ ,‬אנדערש‬ ‫מנהג פון זיין פאטער‪ ,‬הגאון רבי זאב נחום‬ ‫און שטענדיג איז אים אונטערגעקומען א‬ ‫ווי אלע יארן?‬ ‫זצ״ל‪.‬‬ ‫מהודר׳דיגער אתרוג‪.‬‬ ‫צוערשט האט ער נישט געוואלט מגלה זיין‬ ‫יעדעס יאר‪ ,‬מוצאי יום כיפור‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫דאס איז אבער‪ ,‬האט ער ערקלערט‪,‬‬ ‫דעם טעם‪ .‬ערשט נאכדעם וואס מען האט‬ ‫אהיימגעקומען פון בית המדרש‪ ,‬פלעגט ער‬ ‫אין די געווענליכע יארן‪ .‬אינעם לעצטן‬ ‫אים שטארק געבעטן‪ ,‬האט ער ערקלערט‬ ‫נאך פאר הבדלה נעמען פאר זיך אן אתרוג אין‬ ‫יאר פונעם מענטש׳ס לעבן פעלט בהכרח‬ ‫וואס עס ליגט אונטער דעם מנהג‪.‬‬ ‫א שאכטל‪ .‬ער האט נישט געעפנט די שאכטל‬ ‫עפעס אין דער שלימות פונעם תיקון פון‬ ‫ווען מען נעמט אן אתרוג אן א בדיקה‪,‬‬ ‫און נישט בודק געווען דעם אתרוג‪ .‬אזוי ווי ער‬ ‫יום כיפור‪ .‬ווען דער תיקון וואלט געווען‬ ‫איז דאך פאראן א חשש אז ער וועט נישט‬ ‫איז געלעגן‪ ,‬האט ער אים גענומען פאר יום‬ ‫בשלימות‪ ,‬וואלט ער נישט נסתלק געווארן‬ ‫זיין מהודר‪ .‬נאר דער פסוק זאגט‪ :‬״האלקים‬ ‫טוב‪.‬‬ ‫פון דער וועלט‪.‬‬ ‫עשה את האדם ישר״‪ .‬דער מענטש איז‬ ‫און יעדעס יאר האט מען געזען דאס‬ ‫אין זיינע לעצטע יארן האט ער דעריבער‬ ‫באשאפן געווארן מיט א טבע פון ישרות‪.‬‬ ‫זעלבע‪ :‬ווען עס איז געקומען די צייט צו‬ ‫חושש געווען‪ ,‬אפשר איז דער תיקון שוין‬ ‫ווען עס ליגן פאר אים א גוטע זאך און א‬ ‫בענטשן‪ ,‬האט זיך ארויסגעשטעלט אז ער‬ ‫נישט בשלימות‪ .‬קען ער זיך שוין נישט‬ ‫שלעכטע זאך‪ ,‬דארף זיך זיין האנט פון זיך‬ ‫האט באקומען א שיינעם און מהודר׳דיגן‬ ‫פארלאזן‪ ,‬אז זיין האנט וועט פון זיך אליין‬ ‫אליין ציען צום גוטן‪ .‬די עבירות זענען וואס‬ ‫אתרוג‪.‬‬ ‫נעמען דעם מהודר׳דיגן אתרוג‪ .‬האט ער‬ ‫פארדארבן די אברים און נעמען אוועק פון‬ ‫אין זיינע לעצטע יארן האט ער אבער‬ ‫אנגעהויבן זוכן און בודק זיין אן אתרוג‪ ,‬ווי‬ ‫דער ערשטע ישרות‪.‬‬ ‫אויפגעהערט מיט דעם מנהג‪ .‬ער האט‬ ‫יעדער אנדערער‪.‬‬ ‫מוצאי יום כיפור‪ ,‬ווען מען איז זוכה צו‬ ‫אנגעהויבן זוכן און בודק זיין אן אתרוג‪,‬‬ ‫(אביר הרועים)‬ ‫מחילה און כפרה‪ ,‬ווערן די אברים צוריק‬ ‫צו אויסוועלן א שיינע אתרוג פוננקט‬ ‫די אתרוגים פון חדרה‬ ‫הרב יצחק שעכטער האט אמאל געפרעגט דעם‬ ‫מיט צענדליגער יארן צוריק זענען געווען פארשפרייט‬ ‫חזון איש אויב די סארט אתרוגים זענען כשר מען זאל‬ ‫אתרוגים פון חדרה‪ ,‬באקאנט אלס ״אתרוגי אורדיינג״‪.‬‬ ‫מאכן דערויף די ברכת אתרוג‪ ,‬האט ער געענטפערט‬ ‫גדולי ישראל האבן זיך דעמאלט פארטיפט אין‬ ‫בדרך צחות "עס איז כשר צו מאכן דערויף א ברכת‬ ‫דעם ענין‪ ,‬צי מען קען מיט די אתרוגים יוצא זיין‬ ‫בורא פרי העץ"‪.‬‬ ‫מצוות אתרוג‪.‬‬ ‫(עובדות והנהגות‪ ,‬במדורים על החזון איש ועל הגאון רבי פנחס עפשטיין;‬ ‫וראה תשובות והנהגות ח״א סי׳ שפא)‬ ‫אין אנהויב האט מען זיי גע׳אסר׳ט‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫נישט געווען קיין קלארע מסורה אויף זייער כשרות‪.‬‬ ‫שפעטער האט הגאון רבי פנחס עפשטיין זצ״ל‪,‬‬ ‫צוזאמען מיט זיינע חברי בית דין‪ ,‬הגאון רבי דוד‬ ‫יונגרייז זצ״ל און הגאון רבי ישראל יצחק רייזמן זצ״ל‪,‬‬ ‫זיי מתיר געווען לברכה‪ .‬זיי האבן מברר געווען‪ ,‬אז‬ ‫די אתרוגים זענען בחזקת בלתי מורכבים‪ ,‬מיט א‬ ‫‪845.210.6668‬‬ ‫עימוד‬ ‫מסורה אז עס איז נישטא קיין חשש הרכבה‪ .‬אויף‬ ‫הדפסה‬ ‫‪sales@kintress.com‬‬ ‫סמך דעם בירור האט די עדה החרדית געגעבן אן‬ ‫הכשר אויף זיי‪.‬‬ ‫הגליון נערך ע"י מכון קונטרס‬ ‫טעל‪ | 845.210.6668 :‬פעקס‪845.314.8486 :‬‬ ‫להכניס דברי תורה בתוך‬ ‫מו"ה אברהם ישעי' קליין‬ ‫אימעיל‪chelkeiny@gmail.com :‬‬ ‫עורכים‬ ‫הגליון ולהערות והארות‪:‬‬ ‫מו"ה יואל הכהן מאשקאוויטש‬ ‫מו"ה משה אברהם לייפער‬ ‫צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אין אימעיל‪ ,‬שיקט א אימעיל צו‪chelkeiny@gmail.com :‬‬ ‫מו"ה שלמה הערשקאוויטש‬ ‫גליון ג‬ ‫‪3‬‬