gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

לאמיר מאכן שלום - אידיש · Lamir Machen Shulem - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: לאמיר מאכן שלום - אידיש · Lamir Machen Shulem - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

לאמיר מאכן שלום - אידיש · Lamir Machen Shulem - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫הלכה והשקפה צו באשיינען דעם‬ ‫= ליל שבת =‬ ‫שאלה‪ :‬מעג מען מאכן א גורל שבת?‬ ‫מען טאר נישט מאכן שבת א גורל‪ ,‬וואס יעדער איינער געווינט א‬ ‫באשטימטן חלק‪ ,‬צ‪.‬ב‪.‬ש‪ .‬צו צעטיילן קוכנס‪ ,‬נאש‪ ,‬א‪.‬ד‪.‬ג‪.‬‬ ‫= ליל שבת קודש =‬ ‫= יום שבת =‬ ‫הלכה‪ :‬ס'איז ריכטיג צו פארמיידן שאלות וואס קענען צוברענגען‬ ‫שאלה‪ :‬אז מען קוקט א בילדער אויסגאבע אד"ג מעג מען בליקן אויף‬ ‫צו לשון הרע‪ .‬צום ביישפיל‪" :‬ביסט צופרידן מיט דיין ארבייטער"?‬ ‫די אדווערטייזמענטס?‬ ‫"ביסט צופרידן מיט דיין זונ'ס ישיבה"? "וואס מאכט דער און דער‬ ‫תשובה‪ :‬מ'טאר נישט לייענען שבת קיין מודעות (אדווערטייזמענטס)‪,‬‬ ‫יונגערמאן? ער פלעגט זייער גוט לערנען אלץ בחור‪ .‬איז ער נאך אזא‬ ‫אפילו וואס זענען אריינגעדרוקט אין א ספר אדער אויסגאבע‪ ,‬אפילו‬ ‫שטארקער מתמיד היינט?"‬ ‫ער איז בכלל נישט אינטרעסירט צו קויפן דעם חפץ‪( .‬דאס דארף‬ ‫מ'דארף זיך צוריקהאלטן פון רעדן אדער פרעגן וועגן א פארפאלק‬ ‫חיזוק א גאנץ יאר‪ ,‬בפרט בימי החגים‪).‬‬ ‫וואס האט זיך צעשיידט‪ ,‬אדער פון מענטשן וואס האבן אפגעלאזט‬ ‫א שידוך‪ .‬אזא סארט שמועס פירט געווענטליך אריין אין לשון הרע‬ ‫די ארבעט‪ ,‬און אמאל אפילו מיט'ן בעסטן ווילן הייבט מען אן שלעפן‬ ‫וועגן איינע פון די צדדים‪ .‬צום ביישפיל‪" :‬פארוואס האבן זיי זיך‬ ‫מיט די תשלומין‪ ,‬און למעשה ווערט די שמחה נישט באצאלט‪ ,‬בשעת‬ ‫גע'גט? אויב מען דארף באקומען אינפארמאציע וועגן איינעם פאר א‬ ‫איינער האט שווער געארבעט דערפאר‪.‬‬ ‫שידוך‪ ,‬און מ'ווייסט נישט וואס צו ענטפערן‪ ,‬זאל מען פרעגן א רב‪.‬‬ ‫אפשר קען מען מעורר זיין‪ ,‬בעט ער‪ ,‬און שרייבן וועגן די חשיבות‬ ‫ווען מען פרעגט אזעלכע שאלות‪ ,‬וואס דער ענטפער קען זיין לשון‬ ‫און וויכטיגקייט אז אויב מ'האט באשטעלט א שמחה זאל מען עס‬ ‫הרע‪ ,‬קען מען עובר זיין אויף די עבירה פון "לשון הרע"‪ ,‬און אויך אויף‬ ‫באצאלן תיכף ומיד‪.‬‬ ‫די עבירה פון "לפני עור לא תתן מכשול"‪ ,‬ווייל מ'קען גורם זיין אז אן‬ ‫נאכ'ן הערן אזא מעסידזש‪ ,‬האב איך מחליט געווען‪ ,‬אז אפשר איז‬ ‫אנדערער זאל זינדיגן‪ .‬ס'איז נאר ערלויבט צו פרעגן אויב מ'ווייסט אז‬ ‫יא כדאי צו לייגן דעם בילד‪ ,‬ווייל אויב איינער קען נישט באצאלן‪,‬‬ ‫דער מענטש וועמען מ'פרעגט‪ ,‬איז זייער נזהר אין שמירת הלשון‪.‬‬ ‫זאל ער טראכטן צוויי מאל פאר ער באשטעלט א גרויסן "שבת שבע‬ ‫= יום שבת קודש =‬ ‫ברכות"‪ .‬דא האט ער גערופן אן עולם מיט געסט‪ ,‬אבער ביים באצאלן‬ ‫לאמיר דערציילן דברים כהווייתן‪ :‬אלס א מיטגליד פונעם מפעל‬ ‫שטעלט זיך אויס אז ס'איז געווען א "סעודה שאינה מספקת‬ ‫"שובע שמחות"‪ ,‬האב איך מיט עטליכע חדשים צוריק געוואלט‬ ‫לבעליה"‪( .‬מיר האבן דאך סקווירא סטאנדארט וואס קאסט אסאך ביליגער)‪.‬‬ ‫ארויסהעלפן מיינע קאלעגעס‪ ,‬און מדעת עצמי האב איך באשטעלט‬ ‫ממילא‪ ,‬יעצט אין אזעלכע טעג וואס אידן זענען מדקדק במצוות‪,‬‬ ‫א קאמיק בילד‪ ,‬וואס ווי באקאנט זאגט עס מער ווי טויזנט ווערטער‪.‬‬ ‫זאל מען פאר'ן באשטעלן מאכן דעם חשבון צי מען וועט קענען‬ ‫מיט א גרויסע שמחה האב איך ארויסגעשיקט דעם בילד פאר מיינע‬ ‫מקיים זיין דער מצות עשה דאורייתא "ביומו תתן שכרו"‪ .‬בפרט ווען‬ ‫שותפים לדבר מצוה‪ ,‬און כ'האב געווארט אז דער עולם זאל זיך‬ ‫יענער ווארט אויף דעם געלט‪ ,‬זאל דער באשעפער העלפן מ'זאל‬ ‫אנרופן ווי "קנאקעדיג" דאס בילד איז‪...‬‬ ‫קענען מאכן שמחות מתוך שמחה אמן‪ .‬גמר חתימה טובה!‬ ‫צו מיין אנטוישונג איז עס בכלל נישט געווען אזוי‪ .‬די עסקנים האבן‬ ‫קומט דעם יאר יום הקודש אין שול נאר מיט'ן מחזור ‪ -‬אנע גליונות‬ ‫געפילט אז עס האט א נעגאטיווע מעסעדזש‪ ,‬און דעריבער האבן זיי‬ ‫און איר קענט נאך אריינגיין אינעם קעש גורל ‪ -‬לכבוד יו"ט‬ ‫נישט געווואלט ארויסלייגן דער בילד אונטער זייער נאמען‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬כשם שקיבלתי‬ ‫שכר על הדרישה‪...‬‬ ‫גם זו לטובה‪.‬‬ ‫לעצטנס האב איך‬ ‫א‬ ‫באקומען‬ ‫מעסעדזש פון איינע‬ ‫פון די קעיטערערס‬ ‫דא ביי אונז אין‬ ‫ער‬ ‫שטעטל‪.‬‬ ‫באדאנקט זיך פאר‬ ‫די גליונות און זאגט‬ ‫אז אזויווי עס זענען‬ ‫דא געוויסע וואס‬ ‫ווייסן נישט די‬ ‫פון‬ ‫וויכטיגקייט‬ ‫באצאלן תיכף נאך‬ ‫שבת שובה ‪ /‬תשפ"ז‬ ‫והבאנו לשלו"ם מהרה‬ ‫דארף א רפואה‪ ,‬קען מען עס נישט לאזן ווארטן עטליכע חדשים‪( .‬א שלום גליון‬ ‫לכבוד‪ ....‬איך וויל זיך באדאנקען פאר'ן ארויסגעבן אזעלכע שיינע אויסגאבעס‬ ‫קאסט אפאר טויזנט דאלאר)‪.‬‬ ‫בפרט ווען איר שרייבט פון מאכן שלום‪ ,‬וואס דאס ברענגט אראפ אזויפיל‬ ‫מיר ווייסן נישט ווער קיינער פון די צדדים זענען‪ ,‬הלואי ווען דער בעל‬ ‫השפעות אויפ'ן וועלט‪.‬‬ ‫איך וויל בעט'ן אויב מען קען אריינלייגן מיינע שורות אין די קומענדיגע המעשה זאל עס ליינען און טאקע גיין איבערבעטן‪ .‬און אפילו אויב ער האלט‬ ‫הונדערט פראצענט גערעכט‪ ,‬דאך איז כדאי צו טון לפנים משורת הדין כדי‬ ‫"שלום"‪ ,‬ווייל איך האב צוגעזאגט בל"נ עס צו מפרסם זיין‪.‬‬ ‫א יעדע מאל וואס איך זעה א שלום אויסגאבע ליין איך עס מיט אינטערעס מרבה צו זיין שלום צווישן אידן‪.‬‬ ‫די פוסקים ברענגען אז אויב מ'ווייסט אז א איינער איז וויי געטון‪ ,‬אפילו‬ ‫אבער עס געבט מיר אויך א ציפ אין הארץ‪.‬‬ ‫מ'קען דן זיין צי ער איז טאקע גערעכט‪ ,‬דאך איז ריכטיג אז מ'זאל אים מפייס‬ ‫וואס וועט זיין מיט מיר?‬ ‫זיין‪ ,‬כדי אוועקצונעמען ווייטאג פון א צווייטע איד‪.‬‬ ‫ריין?‬ ‫איז‬ ‫הארץ‬ ‫מיין‬ ‫אז‬ ‫זאגן‬ ‫ווען וועל איך קענען‬ ‫ווען עס קומט צו בעטן מחילה‪ ,‬ליגט אין עבודה אויף ביידע צדדים‪ ,‬דער‬ ‫קיינעם?‬ ‫אויף‬ ‫הארץ‬ ‫שווער‬ ‫א‬ ‫האבן‬ ‫נישט‬ ‫מער‬ ‫ווען וועל איך שוין‬ ‫וואס האט איינעם וויי געטון אפילו בשוגג‪ ,‬איז דאך פשוט‪ ,‬אז ער דארף טון‬ ‫דעמאלטס‬ ‫האב‬ ‫איך‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫פאר‬ ‫שיינע‬ ‫א‬ ‫מיט‬ ‫צוריק‬ ‫גייט‬ ‫מיר‬ ‫די מעשה מיט‬ ‫וואס נאר מעגליך בעולם יענעם איבערצובעטן‪.‬‬ ‫זיך‬ ‫גוט‬ ‫צו‬ ‫נישט‬ ‫ער‬ ‫איז‬ ‫סיבות‬ ‫פי‬ ‫על‬ ‫וואס‬ ‫הבית‬ ‫בעל‬ ‫א‬ ‫געארבעט פאר‬ ‫אבער אפילו אויף דער געטשעפטער‪ ,‬ליגט אויך אן עבודה צו געבן א‬ ‫מיר‪.‬‬ ‫מיט‬ ‫אויסגעקומען‬ ‫איך האב הנאה געהאט פון מיין ארבעט און פארקוקט אויף אלע שוועריקייטן‬ ‫געלעגנהייט אז יענער זאל אים קענען מפייס זיין‪ ,‬און אודאי אויב ער קומט‬ ‫וואס האט זיך געמאכט אויפ'ן וועג‪ .‬ביז עס איז געווען איין יאר וואס איז געווען‬ ‫שוין בעטן מחילה‪ ,‬איז א מצוה רבה ועצומה מוחל צו זיין‪ ,‬דער שו"ע שרייבט‬ ‫א שווערע יאר פאר מיר‪ .‬איך האב מיטגעמאכט מיט א קינד און נאך פארשידענע‬ ‫נאך מער‪" :‬ולא יהא אכזרי"‪.‬‬ ‫שוועריקייטן בין איך דורכגעגאנגען יענע יאר‪.‬‬ ‫די גמרא אין מסכת יומא (פ"ז ע"א) דערציילט‪ ,‬אז רבי ירמיה האט געהאט א‬ ‫איך האב מיטגעטיילט מיט מיין בעל הבית בערך וואס איך גיי דורך‪ ,‬אבער איך‬ ‫קפידא אויף רבי אבא‪ .‬האט ער זיך געזעצט ביי ר' אבא'ס טיר‪ ,‬אז ער זאל אים‬ ‫האב קיינמאל נישט באקומען קיין שום פארשטענדעניש פון אים‪.‬‬ ‫עס איז געקומען צו א מצב וואס איך האב געפילט אז איך קען מער נישט אזוי קענען איבערבעטן‪.‬‬ ‫די גמרא זאגט דארט ווייטער‪ ,‬אז ווען רבי זירא האט געהאט א תרעומת‬ ‫ארבעטן און איך האב געוואלט ארויסגיין‪.‬‬ ‫מיין בעל הבית האט זיך איינגעבעטן ביי מיר איך זאל בלייבן ביז סוף פונעם אויף א צווייטן איד‪ ,‬פלעגט ער ארומגיין יענעם עטליכע מאל‪ ,‬כדי יענער זאל‬ ‫קענען בעטן מחילה‪.‬‬ ‫יאר‪ ,‬ס'געווען זייער שווער פאר מיר אבער איך האב עס געטוהן‪.‬‬ ‫סוף פונעם יאר‪ ,‬אנשטאט ער זאל מיר באדאנקען פארן זיך אנשטרענגען צו אויך שטייט אין גמרא דערציילט אז א קצב האט זיך פארטשעפט מיט 'רב'‬ ‫בלייבן‪ ,‬און בכלל מיר באדאנקען אויף אלע יארן וואס איך האב אזוי געטריי און ער דער תנא ואמורא איז געגאנגען צו אים ערב יוה"ק‪ ,‬כדי אים צו געבן‬ ‫די געלעגנהייט אז ער זאל אים קענען מפייס זיין‪ .‬מ'זעט פון דעם‪ ,‬אז דער‬ ‫געארבעט פאר אים‪ ,‬האט ער נאר ארויסגעוויזן א שמחה אז איך גיי שוין‪.‬‬ ‫ריכטיגער מהלך איז צו טון השתדלות אז יענער זאל קענען איבערבעטן‪ .‬און‬ ‫געווען‬ ‫איך בין געווען זייער זייער וויי געטוהן‪ ,‬איך ווייס אז איך בין דעמאלס‬ ‫אזוי מרבה זיין שלום בישראל‪.‬‬ ‫און‬ ‫קאפ‬ ‫ספעציעל איבערגעטרענגט און אז מיין בעל הבית האט אסאך אויף זיין‬ ‫נאך א נקודה בדרך אפשר‪ ,‬מ'זעט אז די גדולים האבן זיך ספעציעל‬ ‫פשוטע‬ ‫א‬ ‫ער האט זיכער נישט געמיינט מיר וויי צוטוהן‪ ,‬אבער היות איך בין‬ ‫אנגעשטרענגט זיך צו טרעפן מיט יענעם‪ ,‬אז ער זאל קענען איבערבעטן‪ .‬זיי‬ ‫מענטש‪ ,‬האט עס געלאזט א טיפע ווייטאג אין מיין הארץ‪.‬‬ ‫וואלטן דאך געקענט בלייבן ביי זיך אינדערהיים און מוחל זיין?‪..‬‬ ‫פעמים‬ ‫כמה‬ ‫שוין‬ ‫כ'האב‬ ‫עס איז שוין אדורך מער פון זעקס יאר פון דעמאלטס‪.‬‬ ‫אולי קענען מיר לערנען דערפון דעם באקאנטן יסוד‪ ,‬אז כדי א מענטש זאל‬ ‫נאר‬ ‫'איז‬ ‫ס‬ ‫אבער‬ ‫מוחל‪,‬‬ ‫פרובירט ארויסצוזאגן מיט מיין מויל אז איך בין אים‬ ‫קענען מוחל זיין בלב שלם און ארויסנעמען די טינא בלב‪ ,‬מוז דער צווייטער‬ ‫מויל‬ ‫מיין‬ ‫וואס‬ ‫צו‬ ‫געווען‬ ‫געווען מן השפה לחוץ‪ .‬מיין הארץ האט נישט מסכים‬ ‫קומען איבערבעטן‪ ,‬און אזוי גייט די גאנצע ווייטאג ארויס פון הארץ‪.‬‬ ‫האט געזאגט‪.‬‬ ‫די ווייטאג איז נאך געבליבן טיף איינגעקריצט‪ .‬ווען איך באגעגן מיין בעל הבית‬ ‫די מציאות איז‪ ,‬אז ווען מ'קומט בעטן מחילה‪ ,‬קען מען אסאך שנעלער‬ ‫קען איך געשמאק שמועסן מיט אים‪ ,‬ער וואלט נישט גע'חלומ'ט פון די ווייטאג‬ ‫מוחל זיין‪ .‬עפעס מיט וואס יענער מוטשעט זיך יארן‪ ,‬קען אמאל געלייזט‬ ‫וואס נעסטיגט אין מיין הארץ‪ .‬ס'נאר צווישן מיר און באשעפער‪.‬‬ ‫לעצטנס בין איך געווען ביים דאקטער און ער איז נישט געווען צופרידן פון די ווערן אין מינוטן‪.‬‬ ‫רעזולטאטן פון איין טעסט‪ .‬ער האט געהייסן איך זאל איבערמאכן די טעסט אין נאך א וויכטיגע נקודה וואס מ'זעט פון דעם אויבנדערמאנטן בריוו‪ :‬עס‬ ‫קענען זיין צוויי מענטשן וואס שמועסן צוזאמען ווי גוטע חברים‪ ,‬און מ'האט‬ ‫צוויי וואכן‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז איך האב געזוכט זכותים‪ ,‬מרבה געווען בתפילה; זיך נישט קיין אנונג וואס עס גייט פאר ביי יענעם אין הארץ‪ .‬ריכטיג וואלט געווען‬ ‫געשטארקט אין אמונה ובטחון; געזעהן צו דאנקען השי"ת אויף אלע חסדים ביז ווען מ'לאזט יענעם וויסן אז מ'איז ווייגעטון‪ ,‬כאטש ס'איז אומבאקוועם‪.‬‬ ‫אהער; ועוד‪ .‬אבער איך האב געהאט א געפיל אז יעצט איז געקומען די צייט פטור אין דאס איז זיכער‪,‬‬ ‫אויב איינער האט‬ ‫צו ווערן פון מיין ווייטאג אין הארץ‪.‬‬ ‫איך האב אפגעמאכט אז פאר פערציג טעג וועל איך יעדן טאג אראפשרייבן אפילו א ספק‪-‬ספיקא‬ ‫אויף א צעטיל אז איך בין מוחל מיין בעל הבית אויף אלעס וואס ער האט מיר וויי צי ער האט אפשר‬ ‫איינעם מצער געווען‪,‬‬ ‫געטוהן‪.‬‬ ‫ב"ה יעד ן טאג וואס איך האב געשריבן איז די ווייטאג געווארן אביסל גרינגער‪ .‬איז אלעמאל בעסער‬ ‫יעצט נאך פערציג טעג קען איך זאגן אז ס'איז נישט צו פארגלייכן צו וואס ס'איז צו גיין מפייס זיין‪,‬‬ ‫געווען פארדעם‪ .‬און השי"ת זאל מיר העלפן אינגאנצן צו פטור ווערן פון די מ'קען מיט דעם‬ ‫פארמיידן עגמת נפש‬ ‫ווייטאג‪.‬‬ ‫נאך צוויי וואכן בין איך צוריקגעגאנגען צום דאקטער און ב"ה ער איז אסאך אין כלל ישראל און‬ ‫מער צופרידן‪ .‬השי"ת זאל העלפן אין זכות פון מפרסם זיין זאל איך בקרוב זוכה צער השכינה‪.‬‬ ‫דער לוח "די זמן" יש‬ ‫זיין צו א גאנצע ישועה‪.‬‬ ‫טעות הדפוס מוצאי‬ ‫)‬ ‫‪-‬‬ ‫(‬ ‫אט דעם בריוו האבן מיר באקומען אין די פאסט אן א נאמען; דער שרייבער‬ ‫כיפור – וכן בכל מוצ"ש‬ ‫האט געבעטן מען זאל עס מפרסם זיין אין א "שלום גליון"‪ ,‬אבער היות א איד‬