באלעבאטיש · BALEBATISH — בראשית (2026-10-05)

פרשת בראשית תשפ"ז ב"ה
דורות ישרים
און פארוואס ,בפרט ווען עס קומט צו חינוך הבנים ,מ'קען נישט זען א מגיד שיעור דערציילט א מעשה :ער האט פאריאר געהאט מער פון
וואספארא גוטס עס קען ארויסקומען פון קינדער וואס זענען נישט אזוי דרייסיג בחורים אין זיין כיתה ,און דאס האט אים ,ווי פארשטענדליך
געראטן ,אדער פון א שלום בית וואס איז נישט אזוי לייכט ,דער אמת איז געברענגט א פעסטע יאר פון ארבעט .יעצט צום נייעם זמן האט ער געטראפן
אבער ,אז אלעס וואס מיר האבן ארום זיך ,איז פאר אונזער טובה ,אונז צו א שיינעם טשעקל אין זיין קאנווערט .מתחילה האט ער געמיינט אז ס'איז א
העלפן שטייגן אויף דער וועלט. טעות ,אבער מ'האט אים געלאזט וויסן אז ס'איז אן הוספה ,צוליב די ריבוי
אמאל הייבט מען אן די לעבן מיט א זיכערע געפיל ,איך האב א ווארעמע התלמידים וואס ער האט געהאט פאריאר.
ערליכע שטוב' ,נישט אונז מיינט מען' ,זאכן גייען טאקע כהוגן ,און דער "ווען איך ווייס ווען פאריאר" ,זאגט דער מלמד" ,אז יעדע בחור וועט מיר
בחור'ל וואקסט אונטער ,און מ'זעט אז יא' ,מ'מיינט אונז אויך' ...אמאל איז ברענגען מער שכר לאחר המעשה ,וואלט איך זיך געפריידט בשמחה רבה
עס נאך די חתונה פון א קינד ,און אמאל ביי אן אייניקל .מ'דארף חזר'ן אז מיט יעדן תלמיד .זאל מען מיר יעצט שוין צוברענגען נאך עטליכע תלמידים
דאס נעמט נישט אוועק פון דער אייגענער מצב הרוחניות. צום נייעם זמן"...
מיר הייבן יעצט נאכאמאל אן אן די בראשית סדרה'ס .מיר קענען זיך אסאך עס דערמאנט זיך די מעשה פון א בעל יסורים וואס איז געקומען צום אור
לערנען פון די פשוט'ע פסוקים אין די תורה הק' .מיר זעהן אז ביי אבות הק' החיים הק' זיך אויסרעדן אויף זיין ביטערן מצב .דער מקובל האט געהאלטן
איז בכלל נישט אלעס געווען אזוי פשוט ...און פר' נח זאגט דער רבוש"ע "כי אינמיטן פארלערנען א שיעור ,האט דער איד זיך געזעצט אויסווארטן ,און
אותך ראיתי צדיק לפני בדור הזה" ,און קורץ נאכדעם דערציילט אונז דער ער איז טיף איינגעשלאפן .ער חלומ'ט זיך ווי ער איז נפטר געווארן און ער
תורה אז זיין זון חם איז באגאנגען א שרעקליכע מעשה היפוך הקדושה .אן שטייט פארן בית דין של מעלה ,און מ'הייבט אן פאקן פעק און זעק פון זיינע
היכי תמצי ,דעם צדיק הדור'ס זון טוט א מעשה נבלה ,און ער שטעלט אויף חטאים עוונות ופשעים ,בשעת דער אנדערע זייט ,זיינע מצות ומעש"ט זענען
דורות בני ארורים -מיט וועמען אברהם אבינו וויל זיך בשום אופן נישט ניטאמאל געווען א צענטל דערפון .דער מצב דארט אויבן ,האט אויסגעקוקט
משדך זיין -און דער טאטע נח ,האט אן עדות פונעם באשעפער אז ער אן גאר ביטער.
"איש צדיק תמים"? ...ווי אזוי שטימט עס? אלא מאי ,ס'איז נישט קיין שום פלוצלינג קומט א גוטער מלאך און ברענגט זיין שווערע מצב הפרנסה וואס
סתירה .עס זאגט גארנישט אויפן טאטן. האט אים מעביר געווען מדעת קונו ,און די צד זכותים האבן זיך אביסל
די מיטמאכענישן פון צער גידול בנים האט זיך נישט היינט אנגעהויבן ,דאס אראפגעריקט .א צווייטער מלאך טוב ברענגט זיינע שווערע מיטמאכענישן
זענען אונזערע אבות הק' אויך דורך ,דער טאטע קען זיין א בעל מסירות נפש מיט צער גידול בנים ,שידוכים ,וואס האבן אים נישט געגעבן קיין מנוחה יומם
ממש ,און זיין זון קען זיין א ישמעא' -א פרא אדם .אדער אן עשו הרשע -א ולילה ,און עס האט נאכמער אראפגעוואויגן .א דריטער האט צוגעברענגט
איש שדה ,א רוצח גמור ה"י. זיין שלום בית און מצב הבריאות ,און עס האט אויך צוגעהאלפן ,אבער עס
מיר דארפן יעדן טאג בעטן און וויינען אויף ערליכע בנים ובני בנים ,און מיר פעלט נאך אביסל ,מ'ווארט און מ'ווארט ,אפשר קומט נאך א מלאך מיט
דארפן טון אלעס אין דער וועלט אויפצושטעלן געזונטע; הייליגע; ערליכע אביסל יסורים ...ער איז אנגעצויגן און טראכט צו זיך ,הלואי זאל מען טרעפן
דורות ,וואס זאלן ווייטער מעמיד זיין דורות ישרים ,אבער מיר טארן נישט נאך אביסל יסורים וואס כ'האב מיטגעמאכט ,און ער וועקט זיך אויף...
ווערן צעקלאפט ביי זיך ווען מ'זעט נישט די זיסע פירות. ער לויפט אהיים ,ער דארף שוין גארנישט הערן .מהיום והלאה וועט ער
ס'איז געווען צווישן די צוויי וועלט-מלחמות ,ווען דער מצב הרוחני אין כלל אלעס מקבל זיין באהבה גמורה .אונטער די שווערע מינוטן וואס זעען אויס
ישראל איז געווען אין גאר א שווערע מצב ה"י ,איז א איד אריינגעקומען צום שרעקליך פאר אונז ,ליגט אמאל באהאלטן אונטער דעם ,א עתיד לטובה.
הייליגן חפץ חיים זצוק"ל בעטן א ברכה אויף ערליכע קינדער ,האט אים דער אמאל בעולם הזה און אמאל אויף יענער וועלט.
חפץ חיים געזאגט "מ'זאל זען צו האבן ווי מער קינדער ,אז כאטש עטליכע די מגידים דערציילן א מעשה פון א ארץ ישרא'דיגע איד וואס האט
פון זיי זאלן בלייבן ערליך". אנגענומען א פאסטן אין א מאדערנע שול .ער איז געווען א געלונגענער
ליידער איז אזוי געווען אפילו בבית גדולים וצדיקים ,נישט יעדער האט אינגערמאן ,מיטן רעדן דער שפת המדינה האט זיך אן עצה געגעבן .אבער
זוכה געווען צו א מטה שלימה ,אבער דאס האט גארנישט אוועקגענומען פון שרייבן האט ער גארנישט געקענט ,אפילו חתמ'ענען זיין נאמען האט ער
זייער צדקות און קדושה .חינוך הבנים איז א תפקיד ,עס האט גארנישט צו נישט געוויסט ווי אזוי.
טון מיט די תוצאות .און נאכמער ,ס'זענען געווען צדיקים וואס האבן בכלל עס האט זיך געמאכט אז דער פרעזידענט פונעם שול באמערקט ווי
נישט איבערגעלאזט קיינע דורות ,אפילו אינעם לעצטן דור זענען געווען מ'דערליווערט עפעס צום טיר ,און ווען ס'איז געקומען צום חתמ'ענען ,האט
צדיקי עליון וואס זייער ציון איז זייער איינציגער זכר .איז דען איינער מסופק דער אינגערמאן געמאכט א קאטשקעריי .עס האט אים זייער פאדראסן ,און
אויף זייער קדושה וטהרה?! ער רופט זיך אן :עס פאסט נישט פאר אונזער 'סינאגאג' צו האבן אזא בטלן
עלטערן דארפן לעבן מיטן ציל פון מדריך זיין און מחנך זיין די קינדער ,זאגן אלס שמש ,גיי און ווער א שנארער...
מוסר ווען עס פעלט אויס ,און כסדר געבן אהבה פאר די קינדער ,און דאס דער איד האט מקבל געווען די יסורים באהבה און זיך אריינגעלייגט און
איבריגע איז כבשי דרחמנא .זאלן מיר אלע זוכה ריעל-עסטעיט און בס"ד הערליך שיין מצליח געווען .ויהי היום ער האט
צו ערליכע דורות מתוך נחת והרחבת הדעת געהאלטן ביים ענדיגן א ריזן געשעפט ,און ער האט געבעטן זיין סעקרעטערי
דקדושה ,אמן. זאל אים אויסשרייבן די צעטליך ,ווייל ער יכול'ט נישט.
בראשית -תחלה למקראי קודש דער מוכר וואס האט דאס צוגעזען ,רופט זיך אן :ביסט דאך אזא
געלונגענער ביזנעסמאן ,ווען דו וואלסט נאר געקענט שרייבן ענגליש,
יעצט צום פרישן יאר ,מאכט א קביעות
וואלסטו געקענט זיין היינט א מאלטיי מיליאנער...
ביים סעודה אינעם ספר "מבואו ועד "יא ,יא" ,זאגט ער מיט א שמייכל" ,ווען איך קען ווען שרייבן ענגליש בלייב
צאתו" ,אדער דורכאויס דעם שבת ,און איך דארט שמש אונטער די שווערע בעלי בתים".
זייט זוכה צו שפירן דער זיסקייט פון שבת אונזערע שוועריקייטן וואס מיר גייען דורך זענען דא אונז צו העלפן שטייגן
קודש( .ספעציעלע פרייז פאר די וואס וועלן און אויספירן אונזער תפקיד אויף דער וועלט .אמאל זעט מען נישט וויאזוי,
לערנען אין דעם קומענדיגע 6וואכן).
בס"ד
הלכה והשקפה צו באשיינען דעם
= ליל שבת =
שאלה :א וועקער-זייגער וואס קלינגט אדער דריזלט שבת ,און
איז אראפגעפאלן אויף די ערד ,און ס'שטערט אנדערע שלאפן,
מעג מען דאס אויפהייבן מיט די הענט אדער ס'איז מוקצה? = ליל שבת קודש =
תשובה :לכתחילה האלט מען זיך צוריק פון דאס צו מטלטל זיין הלכה :אויסהערן לשון הרע און אפילו מ'שווייגט ,איז עס אזוי ווי רעדן,
מיט די האנט .אויב ס'פעלט אויס ,קען מען עס מטלטל זיין ווייל אלע אנדערע וואס הערן צו וועלן זאגן אז אויב ער איז מודה ,איז
כלאחר יד .נאר אין אזא פאל וואס ס'איז אראפגעפאלן אויף די זאך מסתמא אמת .און ער העלפט צו דעם רעדער ,ווייל אויב ער וואלט
די ערד און עס שטערט פון שלאפן ,קען מען זיך פארלאזן אויף אים שטיל געמאכט וואלט ער זיך צוריק געהאלטן פון רעדן נאך.
די פוסקים וואס זאגן אז מ'מעג עס יא מטלטל זיין ,און מ'קען די "שערי תשובה" איז שטארק מאריך אז אויסהערן לשון הרע ,און
עס אויפהייבן. גלייבן איז גלייך אזוי ווי רעדן ,סיי ווייל דאס מאכט אנדערע מענטשן
= יום שבת = אננעמען די ווערטער פאר אמת ,ווען זיי זעען אז די ווערטער ווערן
שאלה :אויב מ'האט טינט אדער שיך פיץ אויף די הענט ,מעג אנגענומען ,און סיי דער רעדנער רעדט ווייטער ,וואס ווען ער וואלט געזען
מען עס אפוואשן שבת? אז די צוהערער זענען נישט צופרידן ,וואלט ער אויפגעהערט צו רעדן.
תשובה :מ'מעג עס אפוואשן מיט וואסער ,אדער מיט זייף וואס דעריבער אויב מ'הערט ווי איינער זאגט עפעס ביי א סעודה אדער א
איז אויסגעמישט מיט וואסער (ס'זענען דא פוסקים וואס זאגן אז משפחה צוזאמקום זאל מען אים אפשטעלן און מיט דעם ווערט מען
מ'זאל בכלל נישט נוצן קיין זייף שבת). אפגעהיטן פון די הארבע עבירה רח"ל.
= יום השבת =
א מלמד דערציילט אז אנהויב זמן ,בשעת'ן אויספרעגן די נייע
"אה ",האט ער אים געזאגט מיט א שמייכל" ,דו הייסט נאך דיין תלמידים זייערע נעמען ,איז אים איין אינגל'ס נאמען געווען גוט באקאנטָ .
זיידן ר' ראובן ,דער מנהל פון 'בית הלימוד'!"
עס האט אים דערמאנט א מעשה פון דרייסיג יאר פריער .ער איז דעמאלט געשטאנען אן ארבעט ,צווישן איין מלומדת פאסטן און דעם
צווייטן ,און ס'האט אים געפאדערט אביסל חיזוק .אין איינעם פון די טעג איז ער געווען א שטעל-פארטרעטער אין "בית הלימוד" ,און דער
מנהל האט אים דעמאלט געגעבן א גוט ווארט אויף זיין ארבעט .ער געדענקט עס נאך עד היום .יעצט ,ווי נאר ער האט געהערט דעם נאמען,
איז אים אפירגעקומען יענע מעשה ,און דאס אייניקל האט שוין באקומען א שיינער ברוך הבא פון זיין נייעם רבי'ן דעם ערשטן טאג פון זמן.
"א פאטש פארגייט ,א ווארט באשטייט ",זאגט די וועלט .דאס מיינט א שטרענג ווארט ,פארשטייט זיך ,אבער א גוט ווארט באשטייט אפשר
נאך לענגער .דער מנהל איז נפטר געווארן יונגערהייט ל"ע ,אבער ער האט איבערגעלאזט זיסע זכרונות .מיט וואס? מיט א גוט ווארט! און
נישט נאר דעם מלמד האט דאס געגעבן חיזוק צו גיין ווייטער יארן לאנג ,נאר זיינע אייגענע אייניקלעך עסן די פירות דערפון דעם ערשטן
טאג אין כיתה ח' ,והקרן קיימת לו לעולם הבא.
א איד האט א שידוך געטון מיט זיין ערשטן קינד ,און ער קומט צו זאגן ,אז יעצט האט ער געזען דאס חשיבות פון שרייבן איבער "לשון
טוב" ,און ווי מ'קען באמת מהנה זיין א צווייטע איד .ער דערציילט אז ביים "ווארט" פון זיין עלטסטן טאכטער ,זענען עטליכע אידן געקומען
זאגן גו טע ווערטער אויפ'ן חתן ,און עס האט אים ממש מחיה געווען .יעדעס ווארט איז אים געווען א חיזוק ,און עס האט געברענגט זייער א
ווארעמע אטמאספער ביים שמחה .און אפילו די וואס האבן "אים" משבח געווען לפני המחותן ,האבן אויך גורם געווען א געוואלדיגע שמחה
פאר ביידע .עס קאסט ממש גארנישט ,זאגט ער מיט התרגשות ,און מ'קען ממש משמח זיין אידן!
בשעת'ן הערן זיינע דברים היוצאים מן הלב ,האט מען מיר פון הימל מזמין געווען א חידוש נפלא ,פארוואס הייסט א שידוך א "ווארט"?...
ווייל בשעת'ן שליסן א שידוך קען מען קויפן עולם הבא בלויז מיט א "ווארט" ,מ'דארף נישט שיקן קיינע גרויסע קעיק'ס מיט מיניטשערס.
טראכט נאר א מינוט פון א גוט ווארט וואס דו קענסט זאגן וועגן דער חתן כלה ,מחותנים ,און דאס וועט גורם זיין שמחה לעילא ולתתא!
(ס'איז א גוט 'ווארט'? ...און ס'איז אמת!)
הרה"ג רבי יחיאל מיכל שטיינמעץ שליט"א האט ביים שיעור כללי חול המועד נאכגעזאגט א מורא'דיגע מאמר בענין זאגן דברי חיזוק פאר
אנדערע .די גמרא (מסכת תענית כב ).ברענגט אז מ'האט געפרעגט ווער ס'איז א בן עולם הבא ,האט אליהו הנביא געוויזן אויף צוויי בדחנים
וואס פלעגן פרייליך מאכן די וואס זענען געווען פארטרויערט און צעבראכן .רעק"א צייכנט צו א תורת חיים וואס פרעגט ,וואס איז דער
חידוש ,חז"ל זאגן דאך "כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא"? ענטפערט ער ,אז יעדע איד האט טאקע א חלק אין עולם הבא ,אבער מ'קען
אמאל דארפן דורכגיין גאר שווערע זאכן ,חיבוט הקבר ,יסורים און עונשים ח"ו ביז מ'קומט אן אהין .האט ער געפרעגט פון אליהו הנביא ווער
איז שוין יעצט א בן עולם הבא ,אן צו דארפן דורכגיין די אלע שווערע ענינים .האט ער געוויזן אויף די וואס מאכן פרייליך אנדערע אידן און
זאגן גוטע ווערטער .זיי קענען דורכברעכן אלע מויערן און תיכף זוכה זיין צו א גוט'ן חלק אין עולם הבא!
דעם יו"ט האט מען יעדעם מכבד געווען מיט א "יעמוד"...
דעם שבת לאמיר עס אויספירן למעשה! אויפשטיין בזריזות לעבודת הבורא
יעמוד ר' .....בשעה - 0::8צו קענען זיין אין צייט ביי ברכות 18::8בדיוק
