gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באלעבאטיש · BALEBATISH — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: באלעבאטיש · BALEBATISH

שבוע: בראשית (2026-10-05)

באלעבאטיש · BALEBATISH — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת בראשית תשפ"ז‬ ‫ב"ה‬ ‫דורות ישרים‬ ‫און פארוואס‪ ,‬בפרט ווען עס קומט צו חינוך הבנים‪ ,‬מ'קען נישט זען‬ ‫א מגיד שיעור דערציילט א מעשה‪ :‬ער האט פאריאר געהאט מער פון‬ ‫וואספארא גוטס עס קען ארויסקומען פון קינדער וואס זענען נישט אזוי‬ ‫דרייסיג בחורים אין זיין כיתה‪ ,‬און דאס האט אים‪ ,‬ווי פארשטענדליך‬ ‫געראטן‪ ,‬אדער פון א שלום בית וואס איז נישט אזוי לייכט‪ ,‬דער אמת איז‬ ‫געברענגט א פעסטע יאר פון ארבעט‪ .‬יעצט צום נייעם זמן האט ער געטראפן‬ ‫אבער‪ ,‬אז אלעס וואס מיר האבן ארום זיך‪ ,‬איז פאר אונזער טובה‪ ,‬אונז צו‬ ‫א שיינעם טשעקל אין זיין קאנווערט‪ .‬מתחילה האט ער געמיינט אז ס'איז א‬ ‫העלפן שטייגן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫טעות‪ ,‬אבער מ'האט אים געלאזט וויסן אז ס'איז אן הוספה‪ ,‬צוליב די ריבוי‬ ‫אמאל הייבט מען אן די לעבן מיט א זיכערע געפיל‪ ,‬איך האב א ווארעמע‬ ‫התלמידים וואס ער האט געהאט פאריאר‪.‬‬ ‫ערליכע שטוב‪' ,‬נישט אונז מיינט מען'‪ ,‬זאכן גייען טאקע כהוגן‪ ,‬און דער‬ ‫"ווען איך ווייס ווען פאריאר"‪ ,‬זאגט דער מלמד‪" ,‬אז יעדע בחור וועט מיר‬ ‫בחור'ל וואקסט אונטער‪ ,‬און מ'זעט אז יא‪' ,‬מ'מיינט אונז אויך'‪ ...‬אמאל איז‬ ‫ברענגען מער שכר לאחר המעשה‪ ,‬וואלט איך זיך געפריידט בשמחה רבה‬ ‫עס נאך די חתונה פון א קינד‪ ,‬און אמאל ביי אן אייניקל‪ .‬מ'דארף חזר'ן אז‬ ‫מיט יעדן תלמיד‪ .‬זאל מען מיר יעצט שוין צוברענגען נאך עטליכע תלמידים‬ ‫דאס נעמט נישט אוועק פון דער אייגענער מצב הרוחניות‪.‬‬ ‫צום נייעם זמן‪"...‬‬ ‫מיר הייבן יעצט נאכאמאל אן אן די בראשית סדרה'ס‪ .‬מיר קענען זיך אסאך‬ ‫עס דערמאנט זיך די מעשה פון א בעל יסורים וואס איז געקומען צום אור‬ ‫לערנען פון די פשוט'ע פסוקים אין די תורה הק'‪ .‬מיר זעהן אז ביי אבות הק'‬ ‫החיים הק' זיך אויסרעדן אויף זיין ביטערן מצב‪ .‬דער מקובל האט געהאלטן‬ ‫איז בכלל נישט אלעס געווען אזוי פשוט‪ ...‬און פר' נח זאגט דער רבוש"ע "כי‬ ‫אינמיטן פארלערנען א שיעור‪ ,‬האט דער איד זיך געזעצט אויסווארטן‪ ,‬און‬ ‫אותך ראיתי צדיק לפני בדור הזה"‪ ,‬און קורץ נאכדעם דערציילט אונז דער‬ ‫ער איז טיף איינגעשלאפן‪ .‬ער חלומ'ט זיך ווי ער איז נפטר געווארן און ער‬ ‫תורה אז זיין זון חם איז באגאנגען א שרעקליכע מעשה היפוך הקדושה‪ .‬אן‬ ‫שטייט פארן בית דין של מעלה‪ ,‬און מ'הייבט אן פאקן פעק און זעק פון זיינע‬ ‫היכי תמצי‪ ,‬דעם צדיק הדור'ס זון טוט א מעשה נבלה‪ ,‬און ער שטעלט אויף‬ ‫חטאים עוונות ופשעים‪ ,‬בשעת דער אנדערע זייט‪ ,‬זיינע מצות ומעש"ט זענען‬ ‫דורות בני ארורים ‪ -‬מיט וועמען אברהם אבינו וויל זיך בשום אופן נישט‬ ‫ניטאמאל געווען א צענטל דערפון‪ .‬דער מצב דארט אויבן‪ ,‬האט אויסגעקוקט‬ ‫משדך זיין ‪ -‬און דער טאטע נח‪ ,‬האט אן עדות פונעם באשעפער אז ער אן‬ ‫גאר ביטער‪.‬‬ ‫"איש צדיק תמים"?‪ ...‬ווי אזוי שטימט עס? אלא מאי‪ ,‬ס'איז נישט קיין שום‬ ‫פלוצלינג קומט א גוטער מלאך און ברענגט זיין שווערע מצב הפרנסה וואס‬ ‫סתירה‪ .‬עס זאגט גארנישט אויפן טאטן‪.‬‬ ‫האט אים מעביר געווען מדעת קונו‪ ,‬און די צד זכותים האבן זיך אביסל‬ ‫די מיטמאכענישן פון צער גידול בנים האט זיך נישט היינט אנגעהויבן‪ ,‬דאס‬ ‫אראפגעריקט‪ .‬א צווייטער מלאך טוב ברענגט זיינע שווערע מיטמאכענישן‬ ‫זענען אונזערע אבות הק' אויך דורך‪ ,‬דער טאטע קען זיין א בעל מסירות נפש‬ ‫מיט צער גידול בנים‪ ,‬שידוכים‪ ,‬וואס האבן אים נישט געגעבן קיין מנוחה יומם‬ ‫ממש‪ ,‬און זיין זון קען זיין א ישמעא' ‪ -‬א פרא אדם‪ .‬אדער אן עשו הרשע ‪ -‬א‬ ‫ולילה‪ ,‬און עס האט נאכמער אראפגעוואויגן‪ .‬א דריטער האט צוגעברענגט‬ ‫איש שדה‪ ,‬א רוצח גמור ה"י‪.‬‬ ‫זיין שלום בית און מצב הבריאות‪ ,‬און עס האט אויך צוגעהאלפן‪ ,‬אבער עס‬ ‫מיר דארפן יעדן טאג בעטן און וויינען אויף ערליכע בנים ובני בנים‪ ,‬און מיר‬ ‫פעלט נאך אביסל‪ ,‬מ'ווארט און מ'ווארט‪ ,‬אפשר קומט נאך א מלאך מיט‬ ‫דארפן טון אלעס אין דער וועלט אויפצושטעלן געזונטע; הייליגע; ערליכע‬ ‫אביסל יסורים‪ ...‬ער איז אנגעצויגן און טראכט צו זיך‪ ,‬הלואי זאל מען טרעפן‬ ‫דורות‪ ,‬וואס זאלן ווייטער מעמיד זיין דורות ישרים‪ ,‬אבער מיר טארן נישט‬ ‫נאך אביסל יסורים וואס כ'האב מיטגעמאכט‪ ,‬און ער וועקט זיך אויף‪...‬‬ ‫ווערן צעקלאפט ביי זיך ווען מ'זעט נישט די זיסע פירות‪.‬‬ ‫ער לויפט אהיים‪ ,‬ער דארף שוין גארנישט הערן‪ .‬מהיום והלאה וועט ער‬ ‫ס'איז געווען צווישן די צוויי וועלט‪-‬מלחמות‪ ,‬ווען דער מצב הרוחני אין כלל‬ ‫אלעס מקבל זיין באהבה גמורה‪ .‬אונטער די שווערע מינוטן וואס זעען אויס‬ ‫ישראל איז געווען אין גאר א שווערע מצב ה"י‪ ,‬איז א איד אריינגעקומען צום‬ ‫שרעקליך פאר אונז‪ ,‬ליגט אמאל באהאלטן אונטער דעם‪ ,‬א עתיד לטובה‪.‬‬ ‫הייליגן חפץ חיים זצוק"ל בעטן א ברכה אויף ערליכע קינדער‪ ,‬האט אים דער‬ ‫אמאל בעולם הזה און אמאל אויף יענער וועלט‪.‬‬ ‫חפץ חיים געזאגט "מ'זאל זען צו האבן ווי מער קינדער‪ ,‬אז כאטש עטליכע‬ ‫די מגידים דערציילן א מעשה פון א ארץ ישרא'דיגע איד וואס האט‬ ‫פון זיי זאלן בלייבן ערליך"‪.‬‬ ‫אנגענומען א פאסטן אין א מאדערנע שול‪ .‬ער איז געווען א געלונגענער‬ ‫ליידער איז אזוי געווען אפילו בבית גדולים וצדיקים‪ ,‬נישט יעדער האט‬ ‫אינגערמאן‪ ,‬מיטן רעדן דער שפת המדינה האט זיך אן עצה געגעבן‪ .‬אבער‬ ‫זוכה געווען צו א מטה שלימה‪ ,‬אבער דאס האט גארנישט אוועקגענומען פון‬ ‫שרייבן האט ער גארנישט געקענט‪ ,‬אפילו חתמ'ענען זיין נאמען האט ער‬ ‫זייער צדקות און קדושה‪ .‬חינוך הבנים איז א תפקיד‪ ,‬עס האט גארנישט צו‬ ‫נישט געוויסט ווי אזוי‪.‬‬ ‫טון מיט די תוצאות‪ .‬און נאכמער‪ ,‬ס'זענען געווען צדיקים וואס האבן בכלל‬ ‫עס האט זיך געמאכט אז דער פרעזידענט פונעם שול באמערקט ווי‬ ‫נישט איבערגעלאזט קיינע דורות‪ ,‬אפילו אינעם לעצטן דור זענען געווען‬ ‫מ'דערליווערט עפעס צום טיר‪ ,‬און ווען ס'איז געקומען צום חתמ'ענען‪ ,‬האט‬ ‫צדיקי עליון וואס זייער ציון איז זייער איינציגער זכר‪ .‬איז דען איינער מסופק‬ ‫דער אינגערמאן געמאכט א קאטשקעריי‪ .‬עס האט אים זייער פאדראסן‪ ,‬און‬ ‫אויף זייער קדושה וטהרה?!‬ ‫ער רופט זיך אן‪ :‬עס פאסט נישט פאר אונזער 'סינאגאג' צו האבן אזא בטלן‬ ‫עלטערן דארפן לעבן מיטן ציל פון מדריך זיין און מחנך זיין די קינדער‪ ,‬זאגן‬ ‫אלס שמש‪ ,‬גיי און ווער א שנארער‪...‬‬ ‫מוסר ווען עס פעלט אויס‪ ,‬און כסדר געבן אהבה פאר די קינדער‪ ,‬און דאס‬ ‫דער איד האט מקבל געווען די יסורים באהבה און זיך אריינגעלייגט און‬ ‫איבריגע איז כבשי דרחמנא‪ .‬זאלן מיר אלע זוכה‬ ‫ריעל‪-‬עסטעיט און בס"ד הערליך שיין מצליח געווען‪ .‬ויהי היום ער האט‬ ‫צו ערליכע דורות מתוך נחת והרחבת הדעת‬ ‫געהאלטן ביים ענדיגן א ריזן געשעפט‪ ,‬און ער האט געבעטן זיין סעקרעטערי‬ ‫דקדושה‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫זאל אים אויסשרייבן די צעטליך‪ ,‬ווייל ער יכול'ט נישט‪.‬‬ ‫בראשית ‪ -‬תחלה למקראי קודש‬ ‫דער מוכר וואס האט דאס צוגעזען‪ ,‬רופט זיך אן‪ :‬ביסט דאך אזא‬ ‫געלונגענער ביזנעסמאן‪ ,‬ווען דו וואלסט נאר געקענט שרייבן ענגליש‪,‬‬ ‫יעצט צום פרישן יאר‪ ,‬מאכט א קביעות‬ ‫וואלסטו געקענט זיין היינט א מאלטיי מיליאנער‪...‬‬ ‫ביים סעודה אינעם ספר "מבואו ועד‬ ‫"יא‪ ,‬יא"‪ ,‬זאגט ער מיט א שמייכל‪" ,‬ווען איך קען ווען שרייבן ענגליש בלייב‬ ‫צאתו"‪ ,‬אדער דורכאויס דעם שבת‪ ,‬און‬ ‫איך דארט שמש אונטער די שווערע בעלי בתים"‪.‬‬ ‫זייט זוכה צו שפירן דער זיסקייט פון שבת‬ ‫אונזערע שוועריקייטן וואס מיר גייען דורך זענען דא אונז צו העלפן שטייגן‬ ‫קודש‪( .‬ספעציעלע פרייז פאר די וואס וועלן‬ ‫און אויספירן אונזער תפקיד אויף דער וועלט‪ .‬אמאל זעט מען נישט וויאזוי‪,‬‬ ‫לערנען אין דעם קומענדיגע ‪ 6‬וואכן)‪.‬‬ ‫בס"ד‬ ‫הלכה והשקפה צו באשיינען דעם‬ ‫= ליל שבת =‬ ‫שאלה‪ :‬א וועקער‪-‬זייגער וואס קלינגט אדער דריזלט שבת‪ ,‬און‬ ‫איז אראפגעפאלן אויף די ערד‪ ,‬און ס'שטערט אנדערע שלאפן‪,‬‬ ‫מעג מען דאס אויפהייבן מיט די הענט אדער ס'איז מוקצה?‬ ‫= ליל שבת קודש =‬ ‫תשובה‪ :‬לכתחילה האלט מען זיך צוריק פון דאס צו מטלטל זיין‬ ‫הלכה‪ :‬אויסהערן לשון הרע און אפילו מ'שווייגט‪ ,‬איז עס אזוי ווי רעדן‪,‬‬ ‫מיט די האנט‪ .‬אויב ס'פעלט אויס‪ ,‬קען מען עס מטלטל זיין‬ ‫ווייל אלע אנדערע וואס הערן צו וועלן זאגן אז אויב ער איז מודה‪ ,‬איז‬ ‫כלאחר יד‪ .‬נאר אין אזא פאל וואס ס'איז אראפגעפאלן אויף‬ ‫די זאך מסתמא אמת‪ .‬און ער העלפט צו דעם רעדער‪ ,‬ווייל אויב ער וואלט‬ ‫די ערד און עס שטערט פון שלאפן‪ ,‬קען מען זיך פארלאזן אויף‬ ‫אים שטיל געמאכט וואלט ער זיך צוריק געהאלטן פון רעדן נאך‪.‬‬ ‫די פוסקים וואס זאגן אז מ'מעג עס יא מטלטל זיין‪ ,‬און מ'קען‬ ‫די "שערי תשובה" איז שטארק מאריך אז אויסהערן לשון הרע‪ ,‬און‬ ‫עס אויפהייבן‪.‬‬ ‫גלייבן איז גלייך אזוי ווי רעדן‪ ,‬סיי ווייל דאס מאכט אנדערע מענטשן‬ ‫= יום שבת =‬ ‫אננעמען די ווערטער פאר אמת‪ ,‬ווען זיי זעען אז די ווערטער ווערן‬ ‫שאלה‪ :‬אויב מ'האט טינט אדער שיך פיץ אויף די הענט‪ ,‬מעג‬ ‫אנגענומען‪ ,‬און סיי דער רעדנער רעדט ווייטער‪ ,‬וואס ווען ער וואלט געזען‬ ‫מען עס אפוואשן שבת?‬ ‫אז די צוהערער זענען נישט צופרידן‪ ,‬וואלט ער אויפגעהערט צו רעדן‪.‬‬ ‫תשובה‪ :‬מ'מעג עס אפוואשן מיט וואסער‪ ,‬אדער מיט זייף וואס‬ ‫דעריבער אויב מ'הערט ווי איינער זאגט עפעס ביי א סעודה אדער א‬ ‫איז אויסגעמישט מיט וואסער (ס'זענען דא פוסקים וואס זאגן אז‬ ‫משפחה צוזאמקום זאל מען אים אפשטעלן און מיט דעם ווערט מען‬ ‫מ'זאל בכלל נישט נוצן קיין זייף שבת)‪.‬‬ ‫אפגעהיטן פון די הארבע עבירה רח"ל‪.‬‬ ‫= יום השבת =‬ ‫א מלמד דערציילט אז אנהויב זמן‪ ,‬בשעת'ן אויספרעגן די נייע‬ ‫"אה‪ ",‬האט ער אים געזאגט מיט א שמייכל‪" ,‬דו הייסט נאך דיין‬ ‫תלמידים זייערע נעמען‪ ,‬איז אים איין אינגל'ס נאמען געווען גוט באקאנט‪ָ .‬‬ ‫זיידן ר' ראובן‪ ,‬דער מנהל פון 'בית הלימוד'!"‬ ‫עס האט אים דערמאנט א מעשה פון דרייסיג יאר פריער‪ .‬ער איז דעמאלט געשטאנען אן ארבעט‪ ,‬צווישן איין מלומדת פאסטן און דעם‬ ‫צווייטן‪ ,‬און ס'האט אים געפאדערט אביסל חיזוק‪ .‬אין איינעם פון די טעג איז ער געווען א שטעל‪-‬פארטרעטער אין "בית הלימוד"‪ ,‬און דער‬ ‫מנהל האט אים דעמאלט געגעבן א גוט ווארט אויף זיין ארבעט‪ .‬ער געדענקט עס נאך עד היום‪ .‬יעצט‪ ,‬ווי נאר ער האט געהערט דעם נאמען‪,‬‬ ‫איז אים אפירגעקומען יענע מעשה‪ ,‬און דאס אייניקל האט שוין באקומען א שיינער ברוך הבא פון זיין נייעם רבי'ן דעם ערשטן טאג פון זמן‪.‬‬ ‫"א פאטש פארגייט‪ ,‬א ווארט באשטייט‪ ",‬זאגט די וועלט‪ .‬דאס מיינט א שטרענג ווארט‪ ,‬פארשטייט זיך‪ ,‬אבער א גוט ווארט באשטייט אפשר‬ ‫נאך לענגער‪ .‬דער מנהל איז נפטר געווארן יונגערהייט ל"ע‪ ,‬אבער ער האט איבערגעלאזט זיסע זכרונות‪ .‬מיט וואס? מיט א גוט ווארט! און‬ ‫נישט נאר דעם מלמד האט דאס געגעבן חיזוק צו גיין ווייטער יארן לאנג‪ ,‬נאר זיינע אייגענע אייניקלעך עסן די פירות דערפון דעם ערשטן‬ ‫טאג אין כיתה ח'‪ ,‬והקרן קיימת לו לעולם הבא‪.‬‬ ‫א איד האט א שידוך געטון מיט זיין ערשטן קינד‪ ,‬און ער קומט צו זאגן‪ ,‬אז יעצט האט ער געזען דאס חשיבות פון שרייבן איבער "לשון‬ ‫טוב"‪ ,‬און ווי מ'קען באמת מהנה זיין א צווייטע איד‪ .‬ער דערציילט אז ביים "ווארט" פון זיין עלטסטן טאכטער‪ ,‬זענען עטליכע אידן געקומען‬ ‫זאגן גו טע ווערטער אויפ'ן חתן‪ ,‬און עס האט אים ממש מחיה געווען‪ .‬יעדעס ווארט איז אים געווען א חיזוק‪ ,‬און עס האט געברענגט זייער א‬ ‫ווארעמע אטמאספער ביים שמחה‪ .‬און אפילו די וואס האבן "אים" משבח געווען לפני המחותן‪ ,‬האבן אויך גורם געווען א געוואלדיגע שמחה‬ ‫פאר ביידע‪ .‬עס קאסט ממש גארנישט‪ ,‬זאגט ער מיט התרגשות‪ ,‬און מ'קען ממש משמח זיין אידן!‬ ‫בשעת'ן הערן זיינע דברים היוצאים מן הלב‪ ,‬האט מען מיר פון הימל מזמין געווען א חידוש נפלא‪ ,‬פארוואס הייסט א שידוך א "ווארט"?‪...‬‬ ‫ווייל בשעת'ן שליסן א שידוך קען מען קויפן עולם הבא בלויז מיט א "ווארט"‪ ,‬מ'דארף נישט שיקן קיינע גרויסע קעיק'ס מיט מיניטשערס‪.‬‬ ‫טראכט נאר א מינוט פון א גוט ווארט וואס דו קענסט זאגן וועגן דער חתן כלה‪ ,‬מחותנים‪ ,‬און דאס וועט גורם זיין שמחה לעילא ולתתא!‬ ‫(ס'איז א גוט 'ווארט'?‪ ...‬און ס'איז אמת!)‬ ‫הרה"ג רבי יחיאל מיכל שטיינמעץ שליט"א האט ביים שיעור כללי חול המועד נאכגעזאגט א מורא'דיגע מאמר בענין זאגן דברי חיזוק פאר‬ ‫אנדערע‪ .‬די גמרא (מסכת תענית כב‪ ).‬ברענגט אז מ'האט געפרעגט ווער ס'איז א בן עולם הבא‪ ,‬האט אליהו הנביא געוויזן אויף צוויי בדחנים‬ ‫וואס פלעגן פרייליך מאכן די וואס זענען געווען פארטרויערט און צעבראכן‪ .‬רעק"א צייכנט צו א תורת חיים וואס פרעגט‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫חידוש‪ ,‬חז"ל זאגן דאך "כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא"? ענטפערט ער‪ ,‬אז יעדע איד האט טאקע א חלק אין עולם הבא‪ ,‬אבער מ'קען‬ ‫אמאל דארפן דורכגיין גאר שווערע זאכן‪ ,‬חיבוט הקבר‪ ,‬יסורים און עונשים ח"ו ביז מ'קומט אן אהין‪ .‬האט ער געפרעגט פון אליהו הנביא ווער‬ ‫איז שוין יעצט א בן עולם הבא ‪ ,‬אן צו דארפן דורכגיין די אלע שווערע ענינים‪ .‬האט ער געוויזן אויף די וואס מאכן פרייליך אנדערע אידן און‬ ‫זאגן גוטע ווערטער‪ .‬זיי קענען דורכברעכן אלע מויערן און תיכף זוכה זיין צו א גוט'ן חלק אין עולם הבא!‬ ‫דעם יו"ט האט מען יעדעם מכבד געווען מיט א "יעמוד‪"...‬‬ ‫דעם שבת לאמיר עס אויספירן למעשה! אויפשטיין בזריזות לעבודת הבורא‬ ‫יעמוד ר'‪ .....‬בשעה ‪ - 0::8‬צו קענען זיין אין צייט ביי ברכות ‪ 18::8‬בדיוק‬