מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — בראשית (2026-10-05)

פארדעם און נאכדעם] ,אין
האט פאסירט מיט איהם אין יעדע פון די שעות ַ
די ניינטע שעה האט איהם דער אייבישטער באפוילן אז ער זאל נישט עסן מיט א טיפערן בליק
פונעם עץ הדעת ,אין די צענטע שעה האט ער געזינדיגט ,און אין די עלפטע
שעה האט איהם השי"ת גע'משפט ,און אין די צוועלפטע שעה איז "נטרד פרשת בראשית תשפ"ז
והלך לו" ער איז פארטריבן געווארן פון גן עדן .אזויווי עס שטייט אין פסוק
" ָׁא ָׁדם ב ָׁיקר ַבל יָׁ לין" ,ער האט נישט זוכה געווען צו נעכטיגן מיט זיין גוטע שבת בראשית א יעדע וואך!
השפעה און שיינקייט אפילו איין נאכט. בס"ד
פאסירט איז למעלה מהשגתינו,
פארשטייט זיך אז אלעס וואס האט דארט ַ א גוטן טייערע חברים וידידים!..
די הייליגע ענינים זענען גאר ווייט פון אונזער פארשטאנד ,אבער אז די תורה
הקדושה דערציילט אונז דערוועגן ,האבן מיר א חיוב דאס צו לערנען און מיר שטייען אצינד אין די געהויבענע טעג נאך די הייליגע און לעכטיגע ימים
דערהערן וואס דא שטייט .ווען מיר לערנען מיט אונזער פשוט'ע שכל טובים שעברו עלינו לטובה ,אונזערע נשמות זענען נאך אונטערן רושם פון די
ערוועקט זיך א גרויסע וואונדער ,אדם הראשון האט געלעבט אין גן עדן א ימי הרחמים והסליחות און די מועדים לשמחה חגים וזמנים לששון וואס האבן
לעבן פיל מיט העכערקייט און לעכטיגקייטָׁ ,אן קיין שום עול אדער דאגה ,ווי זיך נארוואס געענדיגט .דורכאויס דעם יום טוב האבן מיר כסדר מתפלל
חז"ל דערציילן אונז (סנהדרין נ"ט ).אז ער האט געהאט שלענג וואס זענען ּול ָׁשלֹום
מֹוע ֶדיָך ְל ַחיים ְ
יאנּו ה' ֱאל ֵקינּו ֶאת ב ְר ַכת ֲ
געווען א הייסע תפלה" ,וְ ַהש ֵ
געווען ווי משמשים וואס האבן איהם געטריי באדינט ,און מלאכים האבן ּול ָׁש ֹשֹֹון" אז די אלע ברכות און השפעות פון די ימים טובים זאלן אונז
ְלש ֹ ְמ ָׁחה ְ
איהם צוגעשטעלט פלייש און וויין .עס זענען געווען דארטן אלע סארטן באגלייטן אויף ווייטער און מיטגיין מיט אונז ווען מיר טרעפן זיך צוריק אין די
תענוגים און גוטס (מ'רעדט אודאי פון רוחניות'דיגע תענוגים און העכערע ווא כנדיגע טעג ,און אז מיר זאלן האבן גע'פועל'ט אלעס גוטס אויף די גאנצע
ָׁ
זאכן) ער האט געלעבט אין אן עולם שכולו טוב ,א לעבן וואס עס איז נישט יאר.
דא דאס גלייכן .וויאזוי קען טאקע זיין אז בלויז אין געציילטע שעות האט זיך
פארגאנגענהייט האבן מיר זיך געשטעלט אויף א נוסח הפיוט פון
אין די ַ
דראסטיש איבערגעדרייט ,אלעס איז זיך צעפאלן ,אזויווי איינער
ַ אלעס אזוי
שמחת תורה ,וואס געפונט זיך צווישן די פיוטים פון 'מערבית' וואס זענען
דאך צו א
וואס פאלט אראפ מאיגרא רמא לבירא עמיקתא -פון א הויכע ַ
מיוחד פאר ליל שמחת תורה (אין די אשכנז'ישע קהלות ווערט דער פיוט
טיפע גרוב .פון איין מינוט אויפן צווייטן האט ער זיך דערקייקלט צו גאר א
ישב,
יתם ֵל ֵ
געזאגט ביי מעריב אין די ברכה פון השכיבנו) "ּפֹונים מ ֻּס ָׁכה ְל ֵב ָׁ
שווערן מצב ,עס באפאלט איהם א בושה ,ער מוז זיך גיין באהאלטן ,ער
ְצקֹון ַל ֲח ָׁשם ַה ְק ֵשב " ווען די אידן קערן זיך אוועק פון די סוכה צוריק צו גיין
פארוואגלט און דערווייטערט פון גן עדן ,ער גייט אין גלות אריין ,ער
ָׁ ווערט
אין זייערע שטובער זאל דער רבוש"ע אויסהערן זייער שטילע געבעט וואס
האט אלעס פארלוירן ,וויאזוי האט באמת געקענט אזאנס פאסירן?
זיי זענען דעמאלטס מתפלל .וואס איז דאס די שטילע געבעט וואס א איד
בעהט ביים ארויסגיין פון די סוכה? און בכלל ,וואס איז די ספעציעלקייט פון
הייבט אָ ן צו קוקן אויף וואס איר האט יא! די זמן ווען מען גייט ארויס פון די סוכה? אויב עפעס וואלט מען געדארפט
איידער מיר קומען ָׁאן צו די תשובות ,איז כדאי צו דערמאנען א שטארקע דערמאנען די זכות פון 'אריינגיין' אינעם סוכה ,ווען מען גייט אריין מיט
מוסר השכל וואס איז אונז אויסגעקומען צו הערן ביי א געלעגנהייט פון א דאך
השתוקקות און שמחה צום קיום המצוה ,אבער ביים ארויסגיין גייט מען ָׁ
איד ,א זאך וואס דארף אונז עפענען די אויגן און באגלייטן אומעטום. אוועק פונעם מצוה ,וואס איז דער עת רצון און דער ענין פון תפלה דארט?
דער בעל מספר דערציילט מיט אפנהארציגקייט :מיט א צייט צוריק האט מאיגרא רמא לבירא עמיקתא
השי"ת מיר מזמין געווען א מצוה ,איך האב אריינגענומען צו זיך א גאסט ,אן
ארץ ישראל'דיגער אורח אויף יום טוב וועלכער איז איינגעשטאנען ביי מיר לאמיר אביסל אריבערגיין צו די פרשת השבוע און זיך פארטיפן אין די
און געגעסן אלע סעודות. מאורעות וואס האבן דארט פאסירט .אין אונזער פרשה לערנען מיר וויאזוי
דער אייבישטער האט באשאפן די וועלט ,און צום לעצט האט ער באשאפן
ער איז געווען גאר א געשמאקער גאסט ,א קלוגער און פארשטענדליכער אדם הראשון דער הויכפונקט פון די בריאה .אין אנהייב האבן אדם און חוה
פארקלעמט
מענטש ,און ווייזט אויס אז ער האט שנעל באמערקט אז איך בין ַ געלעבט אין גן עדן וואו זיי האבן געהאט פון אלעם גוטן ,ביז עס האט פאסירט
און עפעס ליגט מיר אויפן הארצן .דעם ערשטן טאג יום טוב אינדערפרי אויפן די חטא עץ הדעת נאך וועלכע זיי זענען פארטריבן געווארן פון דארט.
וועג אהיים פון שול רופט ער זיך ָׁאן צו מיר אזוי שטילערהייט" ,ר' איד ,איך
זעה אז עפעס דרוקט אייך ,עס פעלט אייך שמחת יום טוב ...אפשר ווילט חז"ל דערציילן אונז אז אדם הראשון איז געווען בלויז געציילטע שעות אין גן
פאר?"
איר מיטטיילן וואס עס גייט ָׁ עדן און ער האט ניטאמאל גענעכטיגט דארטן פאר איין נאכט .די גמרא זאגט
אין מסכת סנהדרין (דף ל"ח ).דער טאג איז צוועלף שעה ,און אינעם
ווארטן ,און איך האב איהם דערציילט אז
איך האב איהם נישט געלאזט לאנג ַ צוועלפטן שעה פון זיין ערשטער טאג איז שוין אדם הראשון פארטריבן
ליידער האב איך א קינד וואס האט זיך דערווייטערט פון אונז ,ער האט זיך געווארן פון גן עדן .די גמרא מאכט דעם חשבון אז ער איז באשאפן געווארן
דערווייטערט פון אלעס וואס מיר האבן איהם מחנך געווען ,פון די משפחה דורכאויס די ערשטע ּפ ָׁא ר שעה פונעם טאג ,ער איז ערשט אויפגעשטאנען
און די סביבה ,און עס טוט מיר זייער וויי .יעדע רגע וואס ער איז נישט דא אויף זיינע פיס אינעם זעקסטן שעה פונעם טאג[ ,די גמרא רעכנט אויס וואס
1
אייבישטער האט געהייסן אז זיי זאלן גארנישט עסן פון קיין שום בוים? זאגט און ער האלט נישט מיט דעם יום טוב מיט אונז שטעכט עס מיר אין הארץ
רש"י ,די תכלית פונעם שלאנג איז געווען אריינצוגיין אין א שמועס כדי ווי א מעסער ל"ע.
אנצוקומען צו די נושא פון עץ הדעת .דער נחש האט גאנץ גוט געוואוסט אז
דער גאסט איז געווען שטיל פאר א וויילע ,עס איז געווען קענטיג אז ער מעסט
גע'אסר'ט אלע פירות אויף זיי ,ער האט
ַ דער אייבישטער האט נישט
זיינע ווערטער ,דערנאך רופט ער זיך ָׁאן און זאגט" ,עס איז טאקע א
סטראטעגיע,
ַ געוואוסט אז זיי מעגן יא עסן פירות .ער האט אבער געהאט א
שרעקליכע ווייטאג און די צער איז אומגעהויער גרויס .אבער איך וויל אייך
זיין ציל איז געווען צו מאכן א שמועס ,מען זאל רעדן וועגן די פירות אויב יא
געבן א קליינע עצה וואס וועט אייך מעגליך שטארק העלפן .אנשטאט דעם
אדער נישט ,ביז ער וועט ציען דעם שמועס אינעם ריכטונג פונעם עץ הדעת,
פראווענען דעם יום טוב א גאנצע צייט מיט 'וואס איר האט
ַ וואס איר זאלט
גע'אסר'ט ,און
ַ מען זאל אנקומען צו רעדן פון די פירות וואס השי"ת האט יא
בארעכענען און אנהייבן צו לעבן מיט 'וואס
נישט' ,אפשר איז כדאי זיך צו ַ
דארט וועט ער זיי שוין איבעררעדן צו זינדיגן.
איר האט יא' .דאס הייסט ,אנשטאט זיצן ביים טיש און זיך מתבונן זיין און
די כוח פונעם נחש איז צו ציען דעם שמועס אינעם ריכטונג וואו ער וויל! ער טראכטן די גאנצע צייט פון דער וואס פעלט ,פון דעם וועמען איר האט ליידער
האט א כוח צו פארדרייען דעם שמועס און שלעפן דעם מענטש גענוי צו די נישט; אפשר איז כדאי אביסל צו טוישן די בליק ,אנהייבן זיך אומצוקוקן אויף
פלאץ וואו ער וויל אנקומען .ער וועט מאכן זיכער אריינצוברענגן א געוויסע די נחת וואס איר האט יא .קוקט זיך אום אויף די לעכטיגע טייערע
פאקוס ' און בליק אז עס זאל זיין געוואנדן נאר
נושא און טוישן די גאנצע ' ָׁ קינדערלעך וואס זיצן יא ארום דעם טיש און געבן אזויפיל צו צום שמחת
אהין. יו"ט ,הייבט ָׁאן צו ווענדן אייער בליק אין יענעם ריכטונג"...
אדם וחוה האבן געלעבט אין יענע געהויבענע שעות א לעבן פון העכערקייט, דער גאסט-געבער דערציילט ,די פשוט'ע חיזוק ווערטער און עצה טובה
פון נאנטקייט צום אייבערשטן ,פול מיט דביקות בה' און אהבת השם .זיי פונעם גאסט האט אריינגעבלאזן אין מיר אן אנדערע גייסט; עס האט זיך מיר
האבן געלעבט גן-עדן'דיג ,און האבן אוודאי געהאט א געוואלדיגע הכרת פשוט געעפנט די אויגן אנצוהייבן צו באטראכטן און באמערקן די געוואלדיגע
הטוב צו הקב"ה און בכלל נישט געקענט זינדיגן .אויב וואלטן זיי ממשיך רמאג יא .דער אורח האט טאקע נישט מחדש
פא ָׁ
ברכה און גוטס וואס איך ַ
געווען צו לעבן אין זייער דערהויבנקייט וואלטן זיי געוויס נישט עובר געווען איינפאכע דברים היוצאים מן
ַ געווען קיין נייע זאכן ,ער האט סך -הכל געזאגט
אויפן ציווי השי"ת .אבער דער שלאנג איז געקומען מיט זיין געשליפענעם הלב ,א פשוט'ע געדאנק ,אבער מיר האט עס ממש געראטעוועט! ער האט
פארפירט א שמועס און געדרייט אהין און אהער ביז ער איז
צינגל ,ער האט ַ ערוועקט אין מיר א נקודה וואס כ'האב געהאט כמעט ווי פארגעסן ביז
אנגקומען צו א נושא פון 'וואס מען האט נישט'! דאס איז די מהות פונעם דעמאלטס ,און א דאנק איהם האב איך אנגעהויבן צו קוקן אנדערש .פון
נחש ,ער זוכט אלעמאל איינצוזייען אינעם הארץ פונעם מענטש א קערנדל דארט און ווייטער איז ד איבריגע יום טוב אדורך אויף מיר מיט גרויס שמחה
פון חסרון ,נעגאטיוויטי ,שלעכטקייט .אנשטאט דער מענטש זאל זיך און א דערהויבנקייט .פארשטייט זיך אז עס האט נישט אינגאנצן ממלא געווען
אומקוקן און מתבונן זיין אין אלע גוטע זאכן וואס ער האט יא ,אזויפיל חסדים, דעם חלל ,אבער עס האט מיר געגעבן א פאזיטיווע בליק ,א וועג פון טראכטן
אזויפיל גוטס און השפעות טובות ,כאפט זיך אריין א קליינע ווערימל פון וויאזוי א איד דארף טראכטן ,וויאזוי א איד דארף שטענדיג קוקן און
אומצופרידנהייט ,פון טראכטן און באמערקן דאס וואס 'מען האט נישט'. באמערקן די גוטע זאכן וואס ער האט יא.
אנשטאט אדם וחוה זאלן ווייטער לעבן דערהויבן און צופרידן ,האט דער נחש
די ציל פונעם נחש צו טוישן דעם בליק
פארקירעוועט דעם שמועס אינעם ריכטונג פונעם עץ הדעת פון וועלכע זיי
געפארן בארג אראפ און גורם
ָׁ טארן נישט עסן ,און פון דא איז שוין אלעס אט דער יסוד געפונען מיר אין אונזער פרשה ,און אין דעם ליגט אויך דער
פארטריבן פון גן עדן.
געווען די שרעקליכע המשך ביז'ן ווערן אינגאנצן ַ שליסל צו פארענטפערן וואס עס האט פאסירט מיט אדם הראשון אין גן עדן.
די תורה הקדושה דערציילט אונז אז דער נחש ,דער שלאנג ,ער איז געווען
די שלאנג איז היפוך פון הכרת הטוב און הודאה
שולדיג אין אלעם ,ער איז געווען דער גורם וועלכער האט מכשיל געווען אדם
די גמרא זאגט אין מסכת בבא קמא (דף ט"ז ).אז א מענטש וואס בוקט זיך וחוה צו עסן פונעם עץ הדעת .אויב דער נחש האט געהאט אזא שרעקליכע
נישט ביי 'מודים' ביים דאווענען ,וועט זיין שדרה ווערן א שלאנג .נאך זיין כוח ,און ער האט געקענט אראפברענגען אדם הראשון פון זיינע גרויסע און
פארפוילט אין קבר וועט זיין שדרה נתהפך
שטארבן ,ווען דער גוף ווערט ַ רווארפן אויף אייביג ,דארף
פא ַהויכע מדרגות אין אזא קורצע צייט און איהם ַ
ווערן צו א נחש .אין ספרים הקדושים שטייט אז די סיבה פאר דעם איז, מען זיך אוודאי פארטיפן און אפלערנען די נושא און זעהן וואס איז דער כוח
וויבאלד דער נחש איז דער היפוך פון הודאה און הכרת הטוב ,דער נחש פונעם נחש און וואס דאס מיינט פאר אונז.
ארבעט צו מאכן פארגעסן פונעם מענטש די אלע גוטע זאכן וואס ער האט.
די תורה זאגט אז די נחש איז געווען קלוג ,און ער האט אנגעהויבן צו ציען א
אנשטאט זיך מתבונן זיין אין די ברכות און אין די טובות וואס השי"ת איז
שמועס מיט חוה .צווישן זיינע ווערטער זאגט דער נחש " ַאף כי ָׁא ַמר ֱאלקים
פלאנצט איין אין זיין הארץ טענות
משפיע אויף איהם ,קומט דער נחש און ער ַ
ֹאכלּו מכֹל ֵעץ ַהגָׁ ן -כאטש השי"ת האט אייך באפוילן אז איר זאלט
לֹא ת ְ
ומענות און אומצופרידנהייט ,ער זאל זיך נישט מתבונן זיין ,ער זאל נישט
נישט עסן פון קיין שום בוים אין גן עדן" ...ווען האט דער אייבישטער געזאגט
דאנקן און לויבן און זאגן מודים מיט די ריכטיגע כוונה .דערפאר ווערט די
דאך קלאר געזעהן אז אדם וחוה עסן
אזא זאך? אדרבה ,דער שלאנג האט ָׁ
שדרה איבערגעדרייט אויף א שלאנג ,מדה כנגד מדה פאר אזא איינער וואס
יא פארשידענע פירות פון גן עדן ,וואס איז פשט אז ער פרעגט זיי אויב דער
2
מתפלל צום אייבישטער ,רבוש"ע איך וויל ווייטער בלייבן דבוק און מקושר, לויבט נישט דעם אייבערשטן און אנערקענט נישט די טובות וואס השי"ת
איך וויל נישט פארלירן דעם יום טוב ,איך וויל בלייבן גן-עדן'דיג און דערהויבן טוט פאר איהם.
א גאנץ יאר.
צומאל קען א מענטש לעבן א לעבן וואס וואלט געקענט זיין איין שטיק
'מודים' פארן אייבערשטן ,ער וואלט געקענט לעבן אין צופרידנקייט און
שבת קודש איז די מתנה טובה פון שלימות
הכרת הטוב ,אבער דער נחש נעמט זיין בליק און דרייט עס אוועק צו די
א ספעציעלע זכיה האבן מיר דאס יאר ,אז מיר האבן געהאט כמעט א גאנצע געציילטע קלייניגקייטן (אדער גרויסע זאכן) וואס גייען איהם נישט גוט ,און
וואך פון פרשת בראשית .ווייניג מאל קומט אויס אזויפיל טעג אז מ'זאל קענען ער נעמט אוועק פון איהם זיין גאנצע צופרידנקייט און חיות.
אפלערנען די פרשה און זיך מתבונן זיין און דערהערן א מוסר השכל פון די
פסוקים .אצינד אז מיר האבן זוכה געווען צו לערנען פרשת בראשית ,לאמיר ווען דער נחש קומט צו גיין מוצאי יום טוב
זיך אפשטעלן און באמערקן אז די תורה דערמאנט טאקע דא אין אונזער
כלפי מה הדברים אמורים ,וואס קענען מיר ארויסנעמען דערפון אין די
פרשה אויך די עצה און די מעדיצין קעגן דעם יצר הרע ,דער כוח וואס מיר
יעצטיגע טעג? מיר שטייען אצינד אין א דערהויבענע זמן נאך אזעלכע
האבן באקומען קעגן דעם נחש ,יא צו קענען ממשיך זיין די קדושה אויפן
לעכטיגע און הייליגע טעג פון די ימים טובים .יעדער מענטש געפונט זיך אין
גאנצן יאר.
א העכערע אטמאספערע ,מען שפירט נאך דערהויבן און לעכטיג .אבער מיר
אין אונזער פרשה האבן מיר דער ענין פון שבת קודש ווען הקב"ה האט דארפן וויסן אז דער נחש גייט קומען! דער נחש ווי זיין שטייגער האט ליב צו
געענדיגט באשאפן די גאנצע בריאה ,וַ יְ ֻּכּלּו ַה ָׁש ַמים וְ ָׁה ָׁא ֶרץ וגו' וַ י ְשבֹת ֱאלקים פארדרייען דעם שמועס' און טוישן דעם מענטש'ס בליק צום נישט-גוטן
' ַ
ַביֹום ַה ְשביעי וגו' וַ יְ ָׁב ֶרְך ֱאלקים ֶאת יֹום ַה ְשביעי וַ יְ ַק ֵדש אֹתֹו ,נאך די ששת ימי ריכטונג .ער וויל גלייך אראפשלעפן דעם מענטש פון זיין העכערקייט און
בראשית איז געקומען צו גיין שבת קודש ,בא שבת בא מנוחה .שבת איז די התרוממות און איהם מסביר זיין וואס איז אלס נישט גוט געווען פון דעם יום
מתנה טובה וואס דער רבונו של עולם האט שפעטער געגעבן פאר כלל טוב ,ער וויל דוקא איינפלאנצן אינעם הארץ פונעם מענטש פארשידענע
ישראל ,און דאס איז די היפוך פון די נחש. חרטות און בלבולים ,צו טראכטן וואס ער האט נישט גוט געטוהן ,און וואס
קאלטקייט
עס וואלט געקענט זיין בעסער .אדער אריינברענגען אין איהם א ַ
ווי מיר האבן פריער דערמאנט ,דער נחש קומט און זוכט ארויסשלעפן דעם
אז למעשה יעצט איז דער יום טוב שוין נישט דא ,אלעס איז פארבייגעגאנגען,
מענטש פון א מצב פון 'שלימות' און איהם אריינברענגען אין א מצב פון
מ'גייט צוריק אריין אין די עולם המעשה ,און ס'איז נישט געבליבן קיין זכר פון
'חסרון' .ער האט ליב צו ווייזן פארן מענטש ווי זאכן זענען נישט גוט ,זאכן
די גרויסע זמנים.
זענען נישט גאנץ ,ער זאל באמערקן וואס עס פעלט איהם אלץ .דער שבת
קודש איז אבער פונקט פארקערט ,עס קומט און עס דערהייבט דעם מענטש און אפילו אויב א מענטש האט זיך אונטערגענומען גוטע קבלות טובות ,ער
פון א מצב פון חסרון און ברענגט איהם אריין אין שלימות .ווי רש"י ברענגט האט א התחדשות ,ער וויל זיך זעצן לערנען און דאווענען און דינען דעם
אויפן פסוק וַ יְ ַכל ֱאלקים ַביֹום ַה ְשביעי "דבר אחר ,מה היה העולם חסר, אייבערשטן ,וועט דער נחש תיכף קומען ארויפברענגען פאר זיינע אויגן און
מנוחה" ,שבת ברענגט אלעמאל אריין דעם איד אין א מצב פון מנוחה און דאך אבער מאכן געלט ,מ'דארף אויך טוהן
איהם דערמאנען אז מ'דארף ָׁ
שלימות און שמחה. אנדערע זאכן ,דו וועסט סייווי נישט קענען איינהאלטן די אלע גוטע קבלות...
וכהנה וכהנה ,דער נחש האט פארשידענע וועגן וויאזוי ער קומט און ער
אין ספה"ק מאור עינים (פרשת כי תצא) שטייט א לשון נפלא" ,כי על ידי
דאך זיין כוח צו
שלעפט אראפ דעם מענטש פון זיין דערהויבנקייט .דאס איז ָׁ
שהשבת הוא שלימו דכל סיטרין דהוא שמיה דקודשא בריך הוא ובמקום
מאכן דעם מענטש קוקן און זיך מתבונן זיין אין אזעלכע זאכן וואס וועלן
שלימות אין שום חסרון ,מאחר שעל ידי השבת הוא הדביקות בבורא ב"ה
צוברעכן זיין מוט און מאכן שפעטער פארלירן אלעס וואס ער האט רח"ל.
שהוא האמצעי ומאחר שמתדבקים בבורא ב"ה בודאי אין שום חסרון .ועל
זה אמרו בשבת יהיה דומה לך כאילו כל מלאכתך עשויה ,דצורך המלאכה דער נחש איז דער קול וואס רעדט אריין אין די אויער פונעם מענטש און זוכט
הוא מחמת שאם לא יעשה זאת המלאכה יהי חסר אותו דבר הצריך לו איהם אוועקצושלעפן פונעם יום טוב .פונקט ווי דער נחש האט פארטריבן
לעשות ,אבל בשבת שהוא שלימת אין לו לעשות מלאכה שאינו חסר כלום, אדם הראשון פון גן עדן ,קומט ער צו יעדער איד אין יעדער דור .ווען א איד
שהוא דבוק בהשלימות והבן" .שבת איז מען זיך מדבק אינעם אייבערשטן, געפינט זיך אין א מצב פון גן עדן ,אלעמאל ווען ער לעבט מיט העכערקייט
און אז מען איז דבוק בהשי"ת ,דארט איז נישטא קיין שום חסרון ,דארט איז און דערהויבנקייט וויל דער נחש איהם אראפברענגען ,ער וויל איהם
אלעס שלימות .דערפאר דארף זיין ביי א איד שבת "כל מלאכתך עשויה", ארויסטרייבן פון דעם גן עדן און עס חרוב מאכן דורך פארטינקלען זיינע אויגן
זיין גאנצע ארבעט ,אלע זיינע טרדות און דאגות דארפן זיין כאילו עס איז שוין און געפילן.
ערלעדיגט ,אלעס איז שוין אויסגעפירט געווארן בתכלית השלימות .ווייל
אויף דעם דארף א איד טאקע מתפלל זיין ביים זיך געזעגענען פונעם יום טוב.
שבת דארף זיך דער איד קענען אויפהייבן העכער פון די גאנצע מציאות ,פון
בפרט אין די געהויבענע מינוטן ווען מ'גייט ארויס פונעם סוכה -די צילא
די גאנצע געלויף פון די ששת ימי המעשה.
דמהימנותא וואו מען איז געווען אזוי נאנט פארבינדן און אנגעקניפט מיט
ועכשיו ביותר ,יעצט ווען מיר לאזן זיך אריין אין אזא לאנגע ווינטערָׁ ,אן קיין ייטן זאגט
קודשא בריך הוא ,שעפשענען די ליפן א הייסע תפילה ,ווי דער ַּפ ָׁ
ימים טוביםָׁ ,אן קיין מועדים ,דארפן מיר אבער געדענקען אז דער אייבישטער ישבְ ,צקֹון ַל ֲח ָׁשם ַה ְק ֵשב" ,דער איד בעהט און איז
יתם ֵל ֵ
" ּפֹונים מ ֻּס ָׁכה ְל ֵב ָׁ
3
זיי א חותם ,ער פארזיגלט זיי ,און דאס קומט ָׁאן גאר ווייט ,אפילו אויף האט אונז געגעבן אן עצה פון שבת קודש .שבת קודש ברענגט דעם איד צו
פלעצער וואס זענען בכלל נישט אין זיין געגנווארט .א זאך וואס טראגט אויף שלימות און הרחבת הדעת ,צו לעבן העכער און דערהויבן ,פארקערט ווי
פארשפרייט
זיך די חותם המלך ,האט א געוואלדיגע ֵע ֶרך און חשיבות און עס ַ דאס וואס דער נחש וויל מאכן מיט אונז.
דעם ְד ַבר ַה ֶמ ֶלְך וְ ָׁדתֹו אומעטום .דאס ווילן די חכמים דא מדגיש זיין ,שבת
און שבת מיינט נישט נאר די זיבעטע טאג אליינס ,שבת איז א געדאנק אז א
איז נישט נאר די מתנה פון שבת אליינס ,עס איז נישט נאר די חתן כלה וואס
איד קען לעבן שבת'דיג! פונעם שבת קודש דארפן מיר שעפן חיזוק א גאנצע
באשיינען בלויז די חתונה זעלבסט ,נאר עס איז ווי א 'חותם' וואס האט א
וואך און זעהן אז מיר האבן כוח זיך אוועקצורייסן פון הבלי עולם הזה ,מיר
ווייטגרייכנדע השפעה .דער שבת קודש קומט אריין אין די גאנצע וואך ,ווען
האבן א כוח זיך צו דערהייבן העכער פון די גשמיות'דיגע שיעבודים ,מיר
א איד רייסט זיך אוועק פון זיינע געשעפטן ,ער איז קובע עתים לתורה און
האבן א כוח קובע צו זיין עתים לתורה ,זיך אריינזעצן אין בית המדרש,
ער מאכט אפ ביי זיך אז עס גייט זיין 'כל מלאכתו עשוייה' יעצט פאר די
אוועקגעבן אפאר שעה פאר עבודת השם ,פאר א דאווענען ,פאר חסד ...א
קומענדיגע שעה .ער איז מחליט ביי זיך יעצט גיי איך אין בית המדרש ,יעצט
איד קען ממשיך זיין דעם שבת קודש און אריינברענגען בחינת שבת אין אלע
בין איך עוסק אין חינוך הבנים ,יעצט בין איך עוסק אין אנדערע זאכן ,ער
זיינע טעג!
ברענגט זיך אריין אין א מצב פון מנוחה און יישוב הדעת ,קומט אויס אז ס'איז
נישט בלויז די שבת ,עס איז א חותם ,עס לאזט איבער א חותם אויף זיין
גאנצע וואך ,אויף זיין גאנצע מציאות אין לעבן ,און דאס איז די ענין היפוך שבת קודש האט א ווייטגרייכנדע השפעה
פון די נחש .א איד קען זיך אריינברענגען אין שלימות און אין גוטסקייט. עס איז פארהאן א מדרש אין אונזער פרשה אויפן פסוק "ויכל אלקים ביום
השביעי" ,דער מדרש ברענגט א מחלוקת צווישן גניבא און די חכמים .גניבא
שבת בראשית דורכאויס דעם גאנצן יאר ערקלערט אז ווען השי"ת האט געענדיגט באשאפן די וועלט ,איז עס געווען
פונקט ווי א קעניג וואס האט אויפגעבויט א הערליכע זאל ,ער האט
ווי באקאנט ברענגט רש"י אין עטליכע מקומות בשם חז"ל אז שבת קודש
געשטעלט א שיינע חופה מיט די שענסטע ליילעכער און פורהענג ארום און
ווערט אנגערופן מיט'ן נאמען 'שבת בראשית' ,דאס הייסט אז יעדער שבת
ארום ,די איינציגסטע זאך וואס האט נאך געפעלט איז געווען א כלה .אין
אין יאר ווערט אנגערופן בלשון חז"ל שבת בראשית( .דאס קומט אפצוטיילן
אנדערע ווערטער ,די גאנצע שמחה איז גרייט ,ס'איז דא כלי זמר ,ס'איז דא
פון שמיטה וואס ווערט אויך אנגערופן שבת לה' ,דערפאר ווען מען וויל רעדן
משתתפים ,ס'איז דא א שיינע סעודה ,אלעס איז אויסגערישט און צוגעפוצט
פונעם געווענליכן שבת ,רופט מען דאס שבת-בראשית ,על שם דער שב"ק
פארנעם .אבער אז ס'איז נישט דא קיין כלה קען מען נישט
אויפן שענסטן ַ
אין וועלכע השי"ת האט גערוהט ביי די מעשה בראשית) .בדרך רמז קען מען
אנהייבן די שמחה .די זעלבע זאך ,די וועלט איז געווען א הערליכע בריאה,
ערקלערן אז דערפאר הייסט עס 'שבת בראשית' ווייל מיר דארפן
געווארט
ַ אלעס ארום און ארום איז שוין געווען גרייט ,אבער די וועלט האט
ארויסנעמען דעם לימוד און דעם מוסר השכל וואס שטייט אין 'פרשת
אויפן עיקר ,עס האט נאך געפעלט דעם שבת.
בראשית' ,סיי די השתלשלות פונעם נחש און דער חטא עץ הדעת ,און סיי
אפשלאגן דעם כוח פונעם נחש ,און
ָׁ די רפואה פון שבת קודש וואס קומט די חכמים זאגן א צווייטע משל .א משל צו א קעניג וואס מ'האט איהם
ברענגן דעם איד צו דערהויבנקייט און הייליגקייט .יעדע שבת איז נאך א געמאכט א הערליכע רינגל ,אבער עס האט נאך געפעלט דעם זיגל ,ווי ס'איז
שטיק 'שבת בראשית' וואס גיבט אונז כוח קעגן דער יצה"ר וואס וויל אונז געווען די שטייגער ביי די אמאליגע רינגלעך אז זיי האבן געהאט אויף זיך א
פאלן ח"ו .און ווען א איד האלט דעם לימוד פון פרשת
אראפשלעפן און מאכן ַ חותם מיט וואס מ'האט געקענט פארזיגלען פארשידענע דאקומענטן און
בראשית פאר די אויגן ,וועט ער דורכדעם אפרעכטן זיינע שבתים הייליג און זאכן .די זעלבע זאך ,די וועלט איז שוין געווען א שלימות'דיגע בריאה פונקט
דערהויבן און אריינברענגן קדושה און העכערקייט אין אלע זיינע טעג. ווי דעם שיינעם רינגל ,אבער עס האט נאך געפעלט דעם שבת.
לסיכום געדענק: אין ספרים איז פארהאן פילע פשטים אויף די ווערטער פונעם מדרש ,וואס
'פארדרייען דעם שמועס' און טוישן דעם
ַ • דער נחש וויל שטענדיג באדייט די צוויי משלים וואס גניבא און די חכמים געבן דא ,און וואס איז דער
מענטש'ס בליק צום נישט-גוטן ריכטונג ,צו זעהן וואס ער האט נישט. חילוק צווישן זיי .לענינינו קען מען מפרש זיין די כוונה ווי פאלגענד :גניבא
• אנשטאט לעבן מיט 'וואס מיר האבן נישט' ,דארפן מיר שטענדיג זוכן לערנט אז עס האט געפעלט א כלה ,די כלה איז די עיקר השמחה ,ווי יעדער
צו לעבן מיט 'וואס מיר האבן יא' און דאנקן און לויבן השי"ת דעראויף. פארשטייט אליינס אז מען קען נישט מאכן קיין חתונה ָׁאן א כלה ,אז עס איז
• שבת קודש הייבט אויף דעם איד און ברענגט איהם צו א מצב פון נישט פארהאן א כלה ,איז בכלל נישט דא קיין חתונה! לויט דעם ברענגט עס
שלימות .מיר דארפן אפרעכטן דעם שב"ק ווי עס דארף צו זיין ,און עס טאקע ארויס אז שבת איז גאר א הויכע און הייליגע זמן וועלכע איז די שפיץ
אויסשפרייטן אויך אויף די ימי המעשה ,צו לעבן שבת'דיג און דערהויבן. און תכלית פון די בריאה.
א לעכטיגע שבת קודש! אבער די חכמים קומען צולייגן נאך א נקודה ,שבת איז צוגעגליכן צו א חותם.
לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל עס איז נישט בלויז די כלה וואס זי איז די עיקר פונעם שמחה און אלעס דרייט
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א זיך ארום איר .א חותם איז א זאך וואס עס פארשפרייט זיך און עס גייט
ארויס אויך אויף די מרחקים .ווען דער מלך וויל שיקן בריוון ,מתנות ,אדער
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com באפעלן צו די מרחקים ,לאזט ער אריבער אויף
ער וויל שיקן זיינע גזירות און ַ
4
