gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH

שבוע: בראשית (2026-10-05)

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א‬ ‫פרשת‬ ‫פרשת‬ ‫כי תבא‬ ‫בראשית‬ ‫טז אלול‬ ‫כ"ט תשרי‬ ‫תשפ”ו‬ ‫תשפ"ז‬ ‫שבת מברכים חשון | ר"ח יום ראשון‪-‬שני | המולד יום ראשון ‪ 2 | 9:43‬חלק'‬ ‫‪850‬‬ ‫רז‬ ‫שנה ה'‬ ‫ביום אכלך ממנו מות תמות‬ ‫ה‬ ‫המערכת‬ ‫דער רמז אין דער חטא העץ הדעת‬ ‫הפרשה‬ ‫חַ ִ ּיים ׁ ֶש‪_+‬ל ְּב ָרכָ ה‬ ‫המערכת‬ ‫אין די וואכענדיגע פרשה דערציילט אונז די תוה”ק איבער די בריאת‬ ‫עס ווערט דערציילט אויף דער הייליגער רבי אהרן הגדול פון קארלין‬ ‫העולם און שפעטער איבער די חטא פון אדם הראשון‪.‬‬ ‫זיע”א‪ ,‬אז איינמאל האט ער געגעסן ַאן עפל‪ ,‬און איינער פון די‬ ‫אין די ערשטע רש”י ווערט אויסגעשמועסט דער צוועק פון די ערציילונג‬ ‫חסידים‪ ,‬זעענדיג ווי דער רבי מאכט די ברכה ‘בורא פרי העץ’ און‬ ‫און אז בעצם וואלט זיך די תוה”ק געקענט אנהייבן מיט די ערשטע מצוה‬ ‫ער עסט דער עפל‪ ,‬האט ער געטראכט צו זיך ‘וואס איז דען דער‬ ‫פון ‘החודש הזה לכם’‪ ,‬אבער די תוה”ק גלוסט אז דער איד זאל וויסן די‬ ‫אונטערשייד צווישן מיר און דער רבי‪ ,‬ווייל אויך איך עס אן עפל און‬ ‫השתלשלות הבריאה צוליב ‘כח מעשיו הגיד לעמו’‪.‬‬ ‫ווען מען איז זיך מתבונן אין די טעם פארוואס די תוה”ק איז מגלה די‬ ‫הבנין‬ ‫מאך א ברכה דערויף’‪.‬‬ ‫האט דער רבי מרגיש געווען אין די מחשבה פונעם חסיד‪ ,‬און ער האט‬ ‫זיך געוואנדן צו אים מיט א פראגע‪ :‬זאג נאר‪ ,‬וואס איז טאקע דער‬ ‫גאנצע סדר הבריאה פארשטייט מען נישט פארוואס פעלט זיך אויס אז די‬ ‫אונטערשייד צווישן מיר און דיר‪ ,‬איך מאך די ברכה בורא פרי העץ‬ ‫תוה”ק זאל דערציילן די חטא פון אדם הראשון? וועלכער זאך געבט עס‬ ‫און איך עס אן עפל‪ ,‬און דו מאכסט אויך די ברכה און דו עסט אן עפל?‬ ‫צו אז מ’לערנט די חטא פון אדם הראשון‪.‬‬ ‫און גלייך האט דער רבי אליין פארענטפערט זיין פראגע‪ :‬איך גיי‬ ‫גייענדיג מיט אונזער כלל אז יעדער ווארט אין די תוה”ק איז אויסגערעכענט‬ ‫ארויס אינדערפרי‪ ,‬נאכדעם וואס מען האט געדאוונט אין בית‬ ‫און אז קיין שום זאך שטייט נישט סתם אזוי און אז יעדער זאך האט אין זיך‬ ‫המדרש‪ ,‬און איך קוק זיך ארום אין דער הערליכער וועלט וואס דער‬ ‫ההלכה‬ ‫א לימוד‪ ,‬האב איך געטראכט בדרך אפשר א דערהער וואס די תוה”ק וויל‬ ‫אז מ’זאל לערנען דערוועגן‪.‬‬ ‫אויבערשטער האט באשאפן פאר אונז‪ ,‬און איך זע אן עפל בוים וואס‬ ‫פארמאגט שיינע פירות‪ ,‬ווען אויף יעדן איינס איז דא א מלאך וואס‬ ‫זאגט אים ‘ ְ ּג ַדל’‪ ,‬און איך ווער אנגעפולט מיט באגייסטערונג אויף די‬ ‫ערשטענס איז פשוט אז מיר זענען צי קליין צו קענען משיג זיין די חטא‬ ‫פילע גוטס וואס דער אויבערשטער טוט מיט אונז‪ ,‬ביז מיין זעל גלוסט‬ ‫און מיר האבן נישט קיין שום השגה וואס עס האט זיך דארט אפגעשפילט‪.‬‬ ‫צו בענטשן השי”ת‪ ,‬אבער וויבאלד עס איז אסור צו מאכן א ברכה‬ ‫לבטלה‪ ,‬דעריבער נעם איך אן עפל און איך מאך א ברכה דערויף‪.‬‬ ‫דער זוה”ק זאגט אז רבי שמעון בר יוחאי האט געוואלט מגלה זיין וואס‬ ‫איז געווען די חטא פון אדם הראשון‪ ,‬אבער אדם הראשון האט זיך באוויזן‬ ‫און דער רבי האט ווייטער געזאגט‪ :‬אויך דו נעמסט אן עפל און דו‬ ‫צו אים און אים געבעטן ער זאל עס נישט מגלה זיין‪.‬‬ ‫מאכסט א ברכה דערויף‪ ,‬עס איז אבער דא א קליינעם אונטערשייד‪,‬‬ ‫אז דו גייסט אויך אין בית המדרש צו דאווענען שחרית און דו גייסט‬ ‫המעשיות‬ ‫מיר וועלן דא נישט מסביר זיין די חטא און די סיבה דערצו‪ ,‬אבער מיר‬ ‫וועלן יא איבערזאגן א געדאנק בנוגע די חטא‪.‬‬ ‫דורך דעם עפל־בוים‪ ,‬און פונדערווייטנס זעסטו שוין אז עס זענען דא‬ ‫דערויף גרויסע און שיינע עפל‪ ,‬און אוודאי האסטו חשק צו פארזוכן‬ ‫פון די געשמאקע עפל‪ ,‬אבער דו ווייסט דאך אז עס איז אסור צו עסן‬ ‫בדרך אפשר קען זיין אז די תוה”ק דערציילט די חטא און איז מאריך אין‬ ‫פארן דאווענען‪ ,‬דעריבער האלטסטו דיך איין און דו גייסט אין שול‬ ‫דעם וועלענדיג אז דער פשוט’ער איד זאל קענען ארויסנעמען פון איר א‬ ‫דאווענען‪ ,‬אבער גלייך נאכן דאווענען איילסטו דיך צו גיין אין מארק‬ ‫חיזוק אויף לדורות‪.‬‬ ‫און דו קויפסט עפל און דו איילסט דיך אהיים און דו ווילסט שוין עסן‬ ‫מיר ווייסן אז יעדער חטא האט אין זיך דער ‘עצם’ חטא און אויך די‬ ‫דעם עפל‪ ,‬נאר אין דער לעצטער רגע דערמאנסטו דיך‪ :‬איך בין דאך‬ ‫ההתחזקות‬ ‫‘נאכווייען’ פון די ‘חטא’ וועלכע זענען צומאל ערגער ווי די חטא אליין‪ .‬די‬ ‫הייליגע צדיקים האבן מגלה געווען אז אסאך מאל איז דער יצר מכשיל א‬ ‫א איד‪ ,‬און וויאזוי איז מעגליך אז איך זאל עסן אן קיין ברכה‪ ,‬און‬ ‫דעמאלטס מאכסטו די ברכה ‘בורא פרי העץ’ און דו עסט דעם עפל‪,‬‬ ‫אויב אזוי קומט אויס אז דער אונטערשייד איז אז איך עס כדי איך זאל‬ ‫איד מיט א חטא נישט ווייל ער וויל די חטא‪ ,‬נאר ווייל ער וויל די נאכווייען‬ ‫קענען מאכן די ברכה‪ ,‬און דו מאכסט א ברכה כדי דו זאלסט קענען‬ ‫פון די חטא‪.‬‬ ‫עסן’!‬ ‫בדרך העולם איז אז ווי גרעסער דער מענטש וועט זיין אלץ שווערער‬ ‫מיר שטייען יעצט אום שבת מברכים פון חודש חשון‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫וועט אים זיין משלים צו זיין מיט דער עצם זאך אז ער איז באגאנגען א‬ ‫אויך די ערשטע שבת נאך די ימים טובים‪ ,‬ווען מיר האבן מתפלל‬ ‫חטא‪ .‬די עצבות פון ‘נאך’ די חטא איז אזוי שטארק אז עס האט אין זיך די‬ ‫געווען און געבעטן פון השי”ת אז ער זאל אונז געבן לעבן‪ ,‬און אוודאי‬ ‫פאטענציאל אראפצושלעפן דעם מענטש ביז שאול תחתיות‪ ,‬נאך מער ווי‬ ‫האט זיך יעדער איינער גענומען אויף זיך גוטע קבלות‪ ,‬און יעצט‬ ‫ההשגחה‬ ‫די עצם עבירה אליין‪.‬‬ ‫איז דער צייט צו שטיין אין די אלע קבלות וואס מען האט זיך מקבל‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫אז דער מענטש זאל האבן פאר זיינע אויגן א ביישפיל און זען פארזיך ווי‬ ‫איז איינס פון די זאכן וואס עס איז גוט זיך אונטערצונעמען דורכאויס‬ ‫אזוי מ’קען תשובה טון און ווייטער אנגיין מיט עבודת ה’ און זיך אויפהייבן‬ ‫די יאר איז צו אכטונג געבן אין די ברכות הנהנין‪ ,‬וואס כידוע איז‬ ‫אויך נאכדעם וואס ער איז דורכגעפאלן‪ ,‬האט די תוה”ק אנגעהויבן די‬ ‫‘א ָדם דָּ ׁש‬ ‫דאס איינס פון די זאכן וואס נאטורליך איז עס א בחינה פון ָ‬ ‫חומש מיט דער ביישפיל פון אדם הראשון אז מ’זאל זען פון איר אז דער‬ ‫ַּבע ֲֵקבָ יו’‪ ,‬און די עסן וואס קומט אריין אונזער מויל שפייזט דער גוף‪,‬‬ ‫און דורכדעם וואס מען מאכט א ברכה דערויף שפייזט עס אויך די‬ ‫מען קען הערן שמועס'ן און דרשות‬ ‫נשמה‪ ,‬און דורכדעם וואס מיר וועלן אכטונג געבן אין די ברכות ווייזן‬ ‫פון מורנו ורבנו שליט"א ‪ -‬אין א עקסטערע נומער‬ ‫אידיש‪ 073-2951321 :‬לשה"ק‪073-2951320 :‬‬ ‫פנינים‬ ‫מיר אז דאס וואס מיר האבן געבעטן לעבן פון הקב”ה איז נישט כדי‬ ‫צו עסן עפל‪ ,‬נאר מיר האבן געבעטן עפל כדי מיר זאלן קענען מאכן א‬ ‫ברכה דערויף‪ ,‬און דאס איז שוין א גרויסער אונטערשייד!‬ ‫א‬ ‫יו”ר הועדה הרוחנית‪ :‬הרב יעקב רבינוביץ | עורך‪ :‬ש‪ .‬גולדשטיין‬ ‫>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |‬ ‫תשרפ‬ ‫אבת יכ‬ ‫מ’קעןצ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי‬ ‫המערכת‬‫ההשגחה‬ ‫אוןאילאזמג יבר‬ ‫הפרשה‬ ‫דורכגעפאלןה ל‬ ‫שויןץיבוניבר ןהכ‬ ‫איזילש‬ ‫ערשטער מענטשא"ט‬ ‫המערכת‬ ‫זיך אויפהייבן פון איר‪.‬‬ ‫לולא זט‬ ‫נאך א זאך וואס די פרשה לערנט אונז אויס איז די‬ ‫מעשיות אויף השגחה פרטית ו”פשת‬ ‫גרויסקייט פון תשובה און ווי שטארק איר כח איז‬ ‫איינמאל מ’טוט תשובה‪ .‬ווען הקב”ה האט מזהיר‬ ‫געשריבן דורך ליינערס‬ ‫געווען אדם הראשון [ב‪ ,‬יז] ער זאל נישט עסן פון די‬ ‫עץ הדעת האט ער אים געזאגט ‘כי ביום אכלך ממנו‬ ‫‪058‬‬ ‫זוֹכֵ ר הַ ּנ ׁ ְִש ָּכחוֹת‬ ‫מות תמות’‪ ,‬אז אין דעם טאג וואס דו וועסט עסן פון‬ ‫הבנין‬ ‫דעם וועסטו שטארבן‪ ,‬אבער למעשה זעט מען אז אדם‬ ‫מיט שבח והודיה אויף די הערליכע גליון וועלכער איר געבט ארויס מידי‬ ‫הראשון האט געלעבט ‪ 930‬יאר‪.‬‬ ‫שבוע בשבוע און באזונדער אויף די ווינקל וואו עס ווערן געשילדערט די‬ ‫די תשובה אויף דעם איז מען מיישב אז ביום אכלך‬ ‫הערליכע געשיכטעס פון ‘השגחה פרטית’‪.‬‬ ‫ממנו מות תמות מיינט יומו של הקב”ה און יומו של‬ ‫היינט וויל איך מיטטיילן מיין געשיכטע‪ ,‬עס איז צוויי געשיכטעס וואס האבן‬ ‫הקב”ה איז טויזנט יאר‪ ,‬אבער אין זוה”ק טרעפן מיר אן‬ ‫פאסירט מיט מיר‪ ,‬ביידע פון זיי געבן ארויס דער געדאנק אז קיין שום זאך‬ ‫אנדערע מהלך ווי אזוי מען איז מיישב די קשיא‪.‬‬ ‫אין די וועלט געשעט נישט סתם אזוי‪ ,‬אז אלעס איז אויסגערעכנט‪.‬‬ ‫דער זוה”ק זאגט אז ‘יומו’ מיינט דער זעלבער טאג‪ ,‬ווי‬ ‫ההלכה‬ ‫פאר די מעשה‪ ,‬לאמיר מיטטיילן וואס איך טוה און ווער‬ ‫איידער כ’שטעל ָ‬ ‫איך בין‪.‬‬ ‫דער טאג פון א מענטש‪ ,‬און אז אדם הראשון וואלט‬ ‫שוין לאנגע יארן האב איך די זכיה צו זיין א גבאי אין א חשוב’ער שול אין‬ ‫באמת געדארפט שטארבן יענעם טאג‪ ,‬נאר ווייל ער‬ ‫ירושלים עיה”ק‪ .‬דער שטייגער דארט איז אז כ’רוף אויס די עליות און איך‬ ‫האט תשובה געטון האט הקב”ה ממתיק געווען דינו‪.‬‬ ‫מאך די מי שברך’ס‪.‬‬ ‫די תשובה פון אדם הראשון האט ממתיק געווען‬ ‫מידי שבוע בשבוע ווען כ’מאך די מי שבירך איז דא א יונגערמאן וואס קומט‬ ‫זיין דין און גורם געווען אז דער ‘פשט’ זאל ווערן‬ ‫צו מיר און געבט מיר איבער א צעטיל פון חולי ישראל וועלכע נויטיגן זיך א‬ ‫איבערגעדרייט אויף א דערהער‪.‬‬ ‫רפואה שלימה‪ ,‬אז כ’זאל דערמאנען זייערע נעמען אין די מי שבירך‪.‬‬ ‫דער צעטיל האט אויף זיך צוויי זייטן‪ ,‬אויף איין זייט שטייט די נעמען פון די‬ ‫דער זוה”ק פירט אויס אז פון דעם לערנט מען ארויס די‬ ‫חולי ישראל‪ ,‬אויף די צווייטע זייט שטייט די נעמען פון די אידן וואס געפינען‬ ‫זיך אין געפענגעניש און ווארטן צו ווערן אויסגעלייזט פון די געפעגעניש‪.‬‬ ‫המעשיות‬ ‫גרויסע כח וואס תשובה האט און אז זי פועל’ט אזויפיל‬ ‫אז זי קען טוישן דער גאנצער גזר דין פון א איד מקצה‬ ‫דער יונגערמאן פירט זיך אז ער געבט מיר די צעטיל און ווען כ’ענדיג זאגן די‬ ‫אל הקצה‪.‬‬ ‫נעמען נעמט ער צוריק פון מיר די צעטיל‪ .‬די וואך האט ער מיר געברענגט‬ ‫די צעטיל אבער ער האט עס נישט צוריקגענומען‪.‬‬ ‫איך האב אים געזוכט נאכ’ן זאגן די נעמען אבער ער איז נישט געווען צום‬ ‫מענין לענין ווערט באטאנט אז די זעלבע זאך געשעט‬ ‫געפינען‪ .‬עס האט מיר געבאדערט‪ ,‬איך האב געשפירט אן אחריות פאר די‬ ‫אויך ווען א איד פארזינדיגט זיך פאר דעם בית דין של‬ ‫צעטיל‪ ,‬אבער איך האב אים נישט געקענט טרעפן‪.‬‬ ‫מוצאי שבת נאכ’ן טוישן די בגדי שבת אויף די בגדי חול האב איך‬ ‫ההתחזקות‬ ‫מטה און די בית דין של מטה האט אים געטראפן חייב‬ ‫מיתה‪ .‬אין אזא פאל אויב דער איד טוט תשובה וועט‬ ‫מיטגענומען מיט מיר די צעטיל האפענדיג אז כ’וועל אים טרעפן אינמיטן‬ ‫מען פון הימל צופירן אז איינער פון די עדות זאל נישט‬ ‫וואך אבער איך האב אים נישט געקענט טרעפן‪.‬‬ ‫שטימען מיט די צווייטע עדות און אז די גזר דין זאל‬ ‫א זונטאג דערויף בין איך געפארן קיין מירון‪ .‬ארויסקומענדיג פון דער ציון‬ ‫ווערן בטל‪ ,‬ווייל די כח פון תשובה איז אזוי שטארק‪ ,‬אז‬ ‫הק’ קלינגט מען אן א איד פון אויסלאנד און בעט זיך ביי מיר אז כ’זאל זיך‬ ‫עס קען מבטל זיין יעדע שלעכטס אין די וועלט‪.‬‬ ‫אריבערכאפן צום ציון הק’ פון דער בת עין אין צפת און איינרייסן פאר זיין‬ ‫דער זוה”ק ברענגט אז די זעלבע זאך טרעפט מען‬ ‫ברודער וועלכע דארף אריבערגיין א שווערע משפט‪.‬‬ ‫אויך ביי קין נאכ’ן אומברענגען הבל‪ .‬נאך דעם וואס‬ ‫“בעט פאר אים ער זאל מצליח זיין אין די משפט”‪.‬‬ ‫דער איד האט אפגעזאגט זיינס און די טעלעפאן האט זיך אפגעהאקט‪.‬‬ ‫ההשגחה‬ ‫ער האט אומגעברענגט הבל האט אים הקב”ה געגעבן‬ ‫די קללה פון ‘נע ונד תהיה בארץ’‪ ,‬אבער ווען מ’קוקט‬ ‫איך האב באשלאסן צופארן קיין צפת‪ ,‬אבער כ’האב געטראכט צו מיר‪,‬‬ ‫שפעטער אין די תורה זעט מען אז דער ‘נד’ איז מקויים‬ ‫איך האב דאך נישט יענעמ’ס נאמען‪ ,‬ווי אזוי וועל איך קענען מתפלל זיין‬ ‫געווארן אבער דער ‘נע’ נישט‪ ,‬ווי עס שטייט אין פסוק‬ ‫פאר אים? אין יענע רגע האב איך זיך דערמאנט פון דער צעטיל וואס ליגט‬ ‫‘וישב בארץ נוד’‪ ,‬און דאס איז מהאי טעמא אז קין‬ ‫אין מיין טאש‪.‬‬ ‫האט תשובה געטון און די תשובה האט ממתיק געווען‬ ‫איך האב איבערגעקוקט די ליסטע און לויט די ערשטע נאמען האב איך‬ ‫די עונש ער זאל נישט נענש ווערן אזוי שטארק מן‬ ‫דערקענט אז די נאמען פון זיין ברודער איז צווישן זיי‪ .‬יעצט האב איך‬ ‫השמים‪.‬‬ ‫פארשטאנען אויף צוריקציוועגס פארוואס עס האט זיך אזוי געפירט אז די‬ ‫צעטיל איז געבליבן ביי מיר‪.‬‬ ‫די צווייטע מעשה האט פאסירט שבת קודש ביי די סעודה‪ .‬מ’האט געוואלט‬ ‫פנינים‬ ‫היוצא לנו מכל זה דער גרויסער כח פון תשובה און‬ ‫ווי שטארק ער איז און אז זי האט בכח צו מבטל זיין‬ ‫געבן צום טיש אייז קרעם‪ ,‬אבער עס האט זיך פארשלעפט‪ .‬עס האט זיך‬ ‫די שווערסטע און די גרעסטע גזירות וואס ליגט אויף‬ ‫ארויסגעשטעלט אז די אייז קרעם איז געווען צו הארט‪ ,‬מ’האט עס קוים‬ ‫א איד‪.‬‬ ‫געקענט שניידן‪.‬‬ ‫דער דערהער איבער די כח התשובה און איר גרויסקייט‬ ‫עס האט זיך היבש פארשלעפט‪ ,‬אבער ביני לביני איז מיין אייניקל געקומען‬ ‫און חשיבות און אז מ’זאל נישט ווערן געפאלן ביי‬ ‫צו מיר און געוויזן אז אויף די פושקע אייז קרעם שטייט אויפגעשריבן אז זי‬ ‫איז מילכיג‪.‬‬ ‫זיך‪ ,‬האט די תוה”ק געוואלט אז א איד זאל וויסן‪ ,‬און‬ ‫וועגן דעם עס געלאזט הערן אז מ’זאל עס וויסן און זיך‬ ‫שלעפערישקייט איז געווען לטובה‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫יעצט האבן מיר אלע געזען אז דער‬ ‫אז מיר זאלן ניצול ווערן פון א מכשול צו עסן מילכיגע אייז קרעם נאך א‬ ‫פליישיגע סעודה‪.‬‬ ‫המערכת‬ ‫דערלערנען פון איר און האבן די שטארקקייט און די‬ ‫שכל הישר נישט צו ווערן געפאלן ביי זיך ‪ -‬אויך נאך‬ ‫דעם וואס מ’האט זיך ח”ו פארזינדיגט פאר הקב”ה‪.‬‬ ‫(דערציילט דורך דער בעל המעשה‪ :‬ב‪.‬ש‪.‬ה‪).‬‬ ‫זאל השי”ת העלפן אז מ’זאל זיך קענען האלטן‬ ‫שטארק און נישט דורכפאלן מיט זינד פון אנהייב אן‪,‬‬ ‫און אז מ’זאל אויך האבן די כח זיך אויפצוהייבן און‬ ‫חי‪.‬ומש ןרעה ןעק ןעמ‬ ‫לקל'סע‬ ‫טוןד ןוא ן‬ ‫תשובהשר‬ ‫תו‬ ‫די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט‬ ‫רעמונ ערעטסקע א ןיא ‪ -‬א"טילש ונברו ונרומ ןופ‬ ‫מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין‬ ‫פקס‪15326517922 :‬‬ ‫השולחן‬ ‫‪: 0231592-370‬ק"השל ‪: 1231592-370‬שידיא‬ ‫ןייטשדלוג ‪.‬ש ‪:‬ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה ‪:‬תינחורה הדעוה ר”וי‬ ‫ב‬ ‫די היי_ליגע שבת‬ ‫דערציילנדיג זיי איבערדעם וואס דער ראש ישיבה‬ ‫האט נישט געוואלט אננעמען זיין ריזיגע שטיצע פאר‬ ‫די הייליגע ישיבה צוליב זיין חילול שבת‪ ,‬און נאך‬ ‫לאנגע בעטענישן‪ ,‬האבן זיינע ברידער צוגעשטימט‬ ‫המעשיות‬ ‫זאגט עדות אויף‬ ‫צו אנהייבן האלטן שבת‪ ,‬און זיי האבן אלע דריי‬ ‫אנגעהויבן היטן דעם הייליגן שבת‪ ,‬און יעצט איז‬ ‫שוין א לענגערע תקופה וואס זיי האלטן שוין שבת‪,‬‬ ‫“כָל‬‫די הייליגע גמרא זאגט אין מסכת שבת (קיט‪ּ :):‬‬ ‫סיי ביי זיי אינדערהיים און סיי ביי די געשעפטן‪ – .‬און‬ ‫ְּב ִר ַיאת ׁ ָש ַמיִ ם‬ ‫הַ ִּמ ְת ּפ ַּלֵל ְ ּבעֶ ֶרב ׁ ַש ָּבת‪ ,‬וְ אוֹמֵ ר ‘ ַו ְיכֻלּ וּ’‪ ,‬מַ ֲעלֶה עָ לָיו‬ ‫דעריבער זענען זיי יעצט צוריקגעקומען כדי צו געבן‬ ‫הַ ּכָתוּב ְּכ ִאלּ ּו ַנ ֲע ֶׂשה ׁ ֻש ּ ָתף לְהַ ָּקדו ֹׁש ָּברו ְּך הוּא ְ ּבמַ ֲע ֵׂשה‬ ‫זייער הארציגע נדבה פאר די ישיבה‪ ,‬פון כשר’ע געלט‪,‬‬ ‫אשית”‪.‬‬ ‫ְ ּב ֵר ׁ ִ‬ ‫אויף וועלכע מען איז חלילה נישט מחלל שבת!‬ ‫איז אייגנטליך דארף מען פארשטיין‪ ,‬וויאזוי קען א‬ ‫יעצט האט יעדער איינער פון די דריי ברידער‬ ‫ההתחזקות‬ ‫וָ ָא ֶ‪++‬רץ‬ ‫מענטש עדות זאגן אויף עפעס וואס ער האט נישט‬ ‫ארויסגענומען פון זייער קעשענע זייער טשעקן‬ ‫געזען מיט זיינע אויגן‪ ,‬אינדערצייט וואס מיר האבן‬ ‫ביכלעך‪ ,‬און יעדער איינער פון זיי האט אויסגעשריבן‬ ‫דאך א הלכה פסוקה וועגן זאגן עדות‪ ,‬אז די עדים‬ ‫א טשעק פאר די סומע פון פינף טויזנט פונט! טבין‬ ‫דארפן זען די געשעעניש פון אנהייב ביזן סוף‪ ,‬און אויב‬ ‫ותקילין‪.‬‬ ‫עס איז נישט אזוי געווען‪ ,‬טוען די דיינים נישט אננעמען‬ ‫און אזוי איז אויסגעקומען אז אין זכות פון די ברכה‬ ‫“וַ יְ כֻ לּ ּו הַ ּׁ ָש ַמיִ ם וְ הָ ָא ֶרץ‪ ,‬וְ כָ ל צְ בָ ָאם‪ .‬וַ יְ כַ ל ֱאל ִֹקים ַּב ּיוֹ ם הַ ּׁ ְשבִ ִיעי‬ ‫זייער עדות‪.‬‬ ‫פון שבת קודש איז די שטיצע דרייפאכיג געשטיגן‪,‬‬ ‫ְמלַ אכְ ּתוֹ ֲאׁ ֶשר ָעשָׂ ה‪ ,‬וַ ִ ּיׁ ְש ֹּבת ַּב ּיוֹ ם הַ ּׁ ְשבִ ִיעי ִמ ָּכל ְמלַ אכְ ּתוֹ ֲאׁ ֶשר‬ ‫דעריבער מוזן מיר זאגן אז דאס איז אוודאי יא אן עדות‪,‬‬ ‫אנקומענדיג צו די סומע פון פופצן טויזנט פונט!!!‬ ‫ָעשָׂ ה וגו’” (ב‪ ,‬א‪-‬ב)‬ ‫ווייל ווען די שבת קומט‪ ,‬טוט זי שרייען פון זיך אליין‬ ‫מיט אט די ריזיגע סומע איז געבויט געווארן דאס‬ ‫‘ב ִריאַ ת ׁ ָשמַ יִם וָאָ ֶרץ’‪ ,‬און די אידן זענען זוכה צו‬ ‫אויף ְ ּ‬ ‫מערהייט פונעם גרויסן בנין הישיבה‪ ,‬וואס געפינט‬ ‫זיך ביזן היינטיגן טאג אינעם ‘בית ישראל’ געגנט אין‬ ‫נגיד געבעטן אז ער וויל באזוכן דעם אָ פיס פון די ישיבה‪,‬‬ ‫וואו ער האט ארויסגעצויגן פון זיין בערזל א שיינעם‬ ‫אט די געוואלדיגע השגה‪ .‬און דעריבער האט די תורה‬ ‫געזאגט דווקא ביי שבת קודש‪ ,‬אז אין זעקס טעג האט‬ ‫ההשגחה‬ ‫ירושלים עיר הקודש‪ ,‬און דינט אלץ ריזיגער תורה‬ ‫דער אויבערשטער באשאפן דער וועלט‪ ,‬און אינעם‬ ‫פעסטונג פאר טויזנטער תלמידים!‬ ‫טשעקן ביכל‪ ,‬און ער האט גלייך אויסגעשריבן א טשעק‬ ‫זיבעטן טאג האט ער גערוט און אפגעשטעלט זיין גאנצע‬ ‫***‬ ‫פאר די פאנטאסטישע און אומגלויבליכע סומע פון פינף‬ ‫ארבעט‪ .‬ווייל אום שבת זעט מען דאס קלאר‪ ,‬און דאס‬ ‫עס איז אמאל געווען א איד וועלכער איז לא עלינו געווען‬ ‫טויזנט פונט! טבין ותקילין‪ ,‬וואס אין יענע צייטן איז עס‬ ‫איז די גאר געוואלדיגע דרגה פון אמונה‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫קינדערלאז‪ ,‬און ער פלעגט זיך שטענדיג בעטן ביי זיין‬ ‫געווען א הון רב‪ ,‬כדי מיט די געלט זאל מען קענען קויפן‬ ‫האט מען די מעגליכקייט צו עדות זאגן אויף ְ ּב ִריאַ ת‬ ‫רבי’ן‪ ,‬אז ער וויל געהאלפן ווערן מיט קינדער‪ .‬איינמאל‪,‬‬ ‫א גרויסן און ברייטן בנין פאר די הייליגע ישיבה‪.‬‬ ‫אשית‪.‬‬‫מַ ֲע ֵׂשה בְ ֵר ׁ ִ‬ ‫ווען דער ראש ישיבה דער צדיק האט גענומען דעם‬ ‫פנינים‬ ‫ווען עס איז געווען א ספעציעלער עת רצון‪ ,‬האט אים זיין‬ ‫און דאס איז דער יסוד פון רוען און אפשטעלן אלע‬ ‫רבי אנטפלעקט אז ער וועט קענען ממשיך זיין די ישועה‬ ‫טשעק‪ ,‬און געזען די ריזיגע סומע וואס איז דארט‬ ‫ארבעט אום שבת‪ ,‬וואס דאס טראגט מיט זיך א השפעה‬ ‫וואס ער וויל‪ ,‬דורכן באקומען א הייליגע ברכה פון א‬ ‫געשטאנען‪ ,‬האט ער הארציג באדאנקט דעם חשוב’ן‬ ‫פון אמונה אין השי”ת‪ .‬און דאס קומט כדי דער מענטש‬ ‫איד וואס איז באוואוסט ביי יעדן איינעם מיטן טיטל‬ ‫נדיב‪ .‬ער האט אבער געזאגט‪ ,‬אז איידער ער וועט נעמען‬ ‫זאל אריינטראכטן און געדענקען אז דער אויבערשטער‬ ‫“א שווארצער וואלף”! וועלכער וואוינט אין די און די‬ ‫פון אים זיין הארציגע און וואונדערליכע ביישטייערונג‪,‬‬ ‫פירט דער וועלט‪ ,‬און ער קוקט זיך אום אויף יעדן‬ ‫שטאט‪.‬‬ ‫דארף ער אים פרעגן איין גאר וויכטיגע פראגע‪.‬‬ ‫איינציגן איינצלהייט‪ ,‬און דעריבער זענען מיר באפוילן‬ ‫האט דער איד געפרעגט‪ :‬און וואס וועל איך טון‪ ,‬אויב‬ ‫ביטע פרעגט! האט דער גביר זיך אנגערופן מיט גרויס‬ ‫אז מען זאל אפשטעלן יעדן ארבעט און גענצליך רוען‬ ‫דער ‘שווארצער וואלף’ וועט נישט מסכים זיין מיר צו‬ ‫חשיבות‪.‬‬ ‫אינעם טאג פון שבת קודש‪.‬‬ ‫בענטשן?‬ ‫זאג נאר‪ ,‬האט דער ראש ישיבה געפרעגט‪ ,‬צודען ביסטו‬ ‫און נאכמער קען מען מוסיף זיין דערויף‪ ,‬אז אינעם‬ ‫אויב וועט ער נישט מסכים זיין דיר צו בענטשן‪ ,‬האט‬ ‫שומר שבת? צודען ווערט די הייליגע שבת אפגעהיטן‬ ‫טאג פון שבת קודש ווערן מיר כביכול אזוי ווי א‬ ‫דער רבי געענטפערט‪ ,‬דעמאלטס זאלסטו ווארטן ביז‬ ‫דער צייט פון “שלש סעודות” אום שבת קודש‪ ,‬און‬ ‫אין אלע ריזיגע פאבריקן וואס איר פארמאגט?‬ ‫דא האט דער נדיב געמוזט ערקלערן‪ ,‬אז כאטש זיין‬ ‫טאטע האט געהאלטן שבת‪ ,‬טוט ער ליידער נישט‬ ‫ביישפיל צו הקב”ה‪ .‬און אזוי ווי הקב”ה האט גערוט און‬ ‫אפגעשטעלט אלע זיינע ארבעט אינעם טאג פון שבת‪,‬‬ ‫המערכת‬ ‫דעמאלטס וועט ער דיר אוודאי געבן זיין ברכה! – האט‬ ‫אזוי אויך רוען מיר און מיר שטעלן אפ יעדן ארבעט‬ ‫דער רבי געזאגט‪ ,‬אן צו ערקלערן‪...‬‬ ‫האלטן שבת קודש!‬ ‫אום שבת‪ .‬אזוי ווי עס שטייט אין פסוק ביים בארג סיני‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬האט דער ראש ישיבה געזאגט‪ ,‬טוט מיר לייד‪,‬‬ ‫איז דער איד אויפגעשטאנען‪ ,‬מיט גרויס האפענונג און‬ ‫“ש ׁ ֶשת י ִָמים ּ ַת ֲעבֹד וְ עָ ִׂשיתָ ּכָל ְמלַאכְ ּ ֶת ָך‪,‬‬ ‫(שמות כ‪ ,‬ט‪-‬יא)‪ֵ ׁ :‬‬ ‫אמונה‪ ,‬און ער איז געפארן צו יענע שטאט‪ ,‬וואו ער‬ ‫איך קען אבער בשום אופן נישט נעמען פון אייך אייער‬ ‫וְ יוֹם הַ ּׁ ְשבִ יעִ י ׁ ַש ָּבת לַה’ אֱ ל ֹקֶ ָ‬ ‫יך ל ֹא תַ ֲע ֶׂשה כָל ְמלָאכָה וגו’‪.‬‬ ‫האט זיך גענומען זוכן א איד וואס מען רופט אים ‘א‬ ‫הארציגע נדבה! עס איז אוממעגליך צו בויען א הייליגע‬ ‫ִּכי ׁ ֵש ׁ ֶשת י ִָמים עָ ָׂשה ה’ אֶ ת הַ ּׁ ָשמַ יִם וְ אֶ ת הָ אָ ֶרץ אֶ ת הַ ּיָם‬ ‫שווארצער וואלף’‪ ,‬צום ערשט האט ער קיינעם נישט‬ ‫ישיבה‪ ,‬וואס זאל דינען אלץ וואוינונג פאר די הייליגע‬ ‫וְ אֶ ת ּכָל אֲ ׁ ֶשר ָּבם ַו ָּינַח ַּב ּיוֹם הַ ּׁ ְשבִ יעִ י וגו’”‪.‬‬ ‫געטראפן וואס האט געקענט א איד וועמען מען רופט‬ ‫אזוי‪ .‬אבער נאכן שטארק זוכן‪ ,‬האט ער געטראפן א איד‬ ‫תורה און פאר די הייליגע שכינה‪ ,‬פון געלט וואס מען‬ ‫האט מחלל שבת געווען דערפאר!‬ ‫דער נדיב איז גלייך אויפגעשטאנען פון זיין ארט‪,‬‬ ‫און לכאורה דארף מען פארשטיין די שייכות‪ ,‬צודען‬ ‫ווייל דער אויבערשטער האט גערוט און אפגעשטעלט‬ ‫השולחן‬ ‫ביים עק פונעם שטאט‪ ,‬וועלכער האט טאקע געקענט‬ ‫די ארבעט אינעם זיבעטן טאג‪ ,‬דארפן מיר אויך רוען‬ ‫יענער ‘שווארצער וואלף’‪ ,‬און ער האט אים אויך געוויזן‬ ‫און האט פארלאזט דאס פלאץ ְ ּבב ׁ ֶֹשת ּ ָפנִים! קוים‬ ‫און אפשטעלן אונזער ארבעט אין יענעם טאג? נאר מען‬ ‫וואו יענער איד וואוינט‪ .‬דער הויז איז נישט געווען עפעס‬ ‫ארויסמורמלענדיג פון מויל עפעס א גריס‪.‬‬ ‫קען זאגן‪ ,‬אז דאס אלעס קומט מכחד ער שותפות‪ ,‬וואס‬ ‫אנדערש ווי א האלב־איינגעפאלענע הייזקע וואס איז‬ ‫א קורצע צייט איז אריבער פון דעמאלטס‪ ,‬און אין א‬ ‫יעדער איד ווערט כביכול אום שבת א שותף צו הקב”ה‬ ‫געשטאנען ביים עק שטאט‪.‬‬ ‫טאג איז דער עושר צוריקגעקומען פאר א באזוך אינעם‬ ‫אין מעשה בראשית‪ .‬און כידוע זענען שותפים אלעמאל‬ ‫דער איד איז גלייך געלאפן צו יענער הויז‪ ,‬און ווען‬ ‫היכל פון די הייליגע ישיבה‪ ,‬אבער דאסמאל האבן אויך‬ ‫גלייך אויף גלייך‪ ,‬און דעריבער‪ ,‬אזוי ווי הקב”ה רוט‬ ‫דער בעל הבית איז ארויסגעקומען צו אים און אים‬ ‫זיינע צוויי ברידער‪ ,‬וועלכע זענען אויך געווען פון די גאר‬ ‫כביכול ‪ ,‬דארפן מיר אויך רוען‪.‬‬ ‫געפרעגט וואס ער וויל‪ ,‬האט ער דערציילט אז ער‬ ‫אנגעזעענע עשירים אין ענגלאנד‪ ,‬זיך אנגעשלאסן אין‬ ‫***‬ ‫איז אהערגעקומען אים צו בעטן א ברכה אז ער זאל‬ ‫דער באזוך‪.‬‬ ‫עס האט מיר דערציילט הגאון רבי דוד אויערבאך זצ”ל‪,‬‬ ‫געהאלפן ווערן מיט זרע של קיימא‪ ,‬וויבאלד ער איז שוין‬ ‫נאכדעם וואס זיי זענען אלע שיין אויפגענומען געווארן‬ ‫ראש ישיבת שער השמים‪ ,‬דער ברודער פון הגאון מרן‬ ‫קינדערלאז פאר לאנגע יארן‪ ,‬לא עלינו!‬ ‫אין די ישיבה‪ ,‬און זיי האבן זיך ארומגעקוקט צו דער‬ ‫רבי שלמה זלמן אויערבאך זצ”ל‪ ,‬אז איינמאל איז‬ ‫ווען דער בעל הבית האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫וואונדערליכער סדר פון די תלמידים‪ ,‬האבן זיי זיך אלע‬ ‫געקומען א איד וועלכער איז געווען פון די גרעסטע‬ ‫שטארק צולאכט‪ :‬פון די גאנצע שטאט האסטו נישט‬ ‫געזעצט אינעם אפיס‪ .‬דארט האט דער עושר דערציילט‪,‬‬ ‫עשירים אין ענגלאנד‪ ,‬פאר א באזוך אינעם וואוינונג פון‬ ‫שפאַ ס‪ ,‬נאר פון‬ ‫געטראפן קיינעם פון וועמען צו טרייבן ּ‬ ‫אז ביי זיין פריערדיגע באזוך אין די ישיבה‪ ,‬נאכדעם וואס‬ ‫דער מירער ראש ישיבה‪ ,‬הגה”צ רבי אליעזר יהודה‬ ‫מיר! בין איך דען א מענטש וועלכער טיילט ברכות? פון‬ ‫דער ראש ישיבה האט נישט געוואלט אננעמען זיין נדבה‬ ‫פינקל זצ”ל‪.‬‬ ‫ווען אָ ן בין איך געווארן א טיילער פון ברכות? און מיט‬ ‫צוליב חילול שבת‪ ,‬איז ער געווארן זייער צושטורעמט‪.‬‬ ‫אין יענע צייטן‪ ,‬מיט ארום אכציג יאר צוריק‪ ,‬האט די‬ ‫די ווערטער האט ער אים פארטריבן פון זיך‪.‬‬ ‫ווען ער איז צוריק אהיימגעקומען קיין ענגלאנד‪ ,‬האט‬ ‫מירער ישיבה זיך געפינען אין די ‘מילנער’ס הייזער’‪,‬‬ ‫אויך אויף דעם איז דער איד געווען גרייט‪ ...‬ער האט‬ ‫ער געמאכט א חשבון הנפש‪ ,‬זעענדיג צו וואספארא‬ ‫איידער עס איז געווען אזא גרויסע ישיבה אזוי ווי עס‬ ‫געדולדיג געווארט דארט אין שטאט ביז עס וועט ווערן‬ ‫נידעריגער מצב ער האט זיך דערזען‪ ,‬אז מען וויל נישט‬ ‫היינט־צו־טאג‪.‬‬ ‫שבת קודש‪ ,‬און ווען עס איז געווארן נאנט צו שבת קודש‬ ‫נעמען זיין ביישטייערונג פאר צדקה‪ ,‬וועגן חילול‬ ‫דער גאסט איז אריינגעקומען אינעם היכל הישיבה‪,‬‬ ‫איז ער נאכאמאל געקומען צו יענעם קליינעם הייזקע‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬און ער האט דעריבער באשלאסן אז ער וועט‬ ‫און האט שפאצירט איבער די לענג און ברייט דערפון‪,‬‬ ‫און ער האט געבעטן אויב ער קען דארט איינשטיין פאר‬ ‫פארבעסערן זיין וועג‪ ,‬און ער וועט אנהייבן היטן שבת‬ ‫זייענדיג פול מיט התפעלות און באגייסטערונג פון די‬ ‫שבת קודש!‬ ‫מיטן גאנצן הארץ און זעל‪.‬‬ ‫חשוב’ע תלמידים וועלכע זענען געווען גענצליך פארטון‬ ‫דער בעל הבית האט זיך אבער שטארק איינגע’עקש’נט‪,‬‬ ‫ער האט ווייטער דערציילט‪ ,‬אז וויבאלד ער איז געווען‬ ‫אין די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫ערקלערנדיג אז דאס הויז איז זייער קליין‪ ,‬און עס‬ ‫א שותף אין זיינע געשעפטן מיט זיינע צוויי ברידער‪ ,‬איז‬ ‫נאכן ענדיגן זיין באזוך אינעם ישיבה זעלבסט‪ ,‬האט דער‬ ‫ער געגאנגען צו זיי און ער האט לאנג גערעדט מיט זיי‪,‬‬ ‫ג‬ ‫פארן חתן דער שטריימל‬ ‫איז נישטא קיין שום‬ ‫און די טלית‪.‬‬ ‫מעגליכקייט אויפצונעמען‬ ‫זעלבע צייט איז‬ ‫איןתדישרפ‬ ‫האטטילש ץיבוניבר ןהכה לאילמג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי‬ ‫אינדערהיים!"‬ ‫לאנגעזייבעטענישן א‬ ‫געסט ביי‬ ‫געשטאנען נעבן דער רבי‪,‬‬ ‫נאך‬ ‫אבת יכ‬ ‫זיין זון דער הייליגער‬ ‫שינעווער רב רבי יחזקאל‬ ‫דער בעל הבית מסכים‬ ‫געווען אז דער גאסט זאל‬ ‫שרגאלא זט‬ ‫זצוק”ל‪ ,‬וועלכער‬ ‫לו‬ ‫זיך אויפהאלטן אינעם‬ ‫דעמאלטס געדינט‬ ‫האט”פשת‬ ‫ו‬ ‫דרויסנדיג מאגאזין [מחסן]‬ ‫אלץ ‘רב הצעיר’ אין צאנז‪,‬‬ ‫וואס איז געווען נעבן דער‬ ‫און ווען ער האט געהערט‬ ‫הויז‪ ,‬און דארט וועט מען‬ ‫‪058‬‬ ‫ווי די ווערטער פון דער‬ ‫איד‪ ,‬האט ער אים גענומען‬ ‫אנשרייען‪:‬‬ ‫אים ברענגען די שבת’דיגע‬ ‫פון זיין ארט אינעם‬ ‫סעודות צו עסן‪...‬‬ ‫וויאזוי וואגסטו דיך צו‬ ‫מאגאזין‪ ,‬האט דער איד‬ ‫רעדן ליגנט דא‪ ,‬אין פארנט‬ ‫נאכגעקוקט דער בעל‬ ‫פון מיין הייליגער טאטע?‬ ‫הבית דורכאויס דעם‬ ‫איך האב דאך אליין געזען‬ ‫גאנצן שבת‪ ,‬וועלנדיג זען‬ ‫מיט מיינע אייגענע אויגן‬ ‫וויאזוי ער פירט זיך‪ ,‬און צו‬ ‫ווי דו קויפסט אליין דעם‬ ‫קענען פארשטיין פארוואס‬ ‫שטריימל ביים סוחר!‬ ‫זיין רבי האט אים דווקא‬ ‫וויאזוי שעמסטו דיך נישט‬ ‫געשיקט צו אים אז ער זאל‬ ‫פון דיר אליין!‬ ‫אים געבן זיין ברכה‪.‬‬ ‫דער מענטש איז געווארן‬ ‫עס איז אים אבער נישט‬ ‫אנגעפילט מיט בושה ביז‬ ‫געלונגען‪ ,‬וויבאלד ער‬ ‫אלע ברעגן‪ ,‬זיין געזיכט‬ ‫הימל‪ ,‬נאר זיי האלטן זיך אזוי ווי גארנישט‪ .‬און ביי דער‬ ‫האט דארט גארנישט געזען‬ ‫האט געטוישט קאלירן אז מען האט אים געכאפט ביי די‬ ‫בעל גאוה קען די תורה נישט רוען‪ ,‬און אפילו דאס וואס‬ ‫עפעס ספעציעל‪ ,‬און ווען ער האט נאר געקוקט האט ער‬ ‫מעשה‪ .‬זיין פנים האט זיך געטוישט פון רויט צו ווייס‬ ‫ער האט שוין געלערנט איז “חָ כְ מָ ת ֹו ִמסְ ּ ַת ּלֶקֶ ת ִמ ּ ֶמ ּנוּ”‪,‬‬ ‫געזען בלויז ווי ער עסט און עסט‪ ...‬דורכאויס דעם גאנצן‬ ‫און צוריק‪ ,‬און פון גרויס שטוינונג איז ער נישט געווען‬ ‫גייט זיין חכמה אוועק פון אים‪.‬‬ ‫שבת האט דער בעל הבית בלויז געגעסן אן קיין שיעור פון‬ ‫אימשטאנד צו עפענען זיין מויל‪ ,‬ביז ער האט אויפגעהויבן‬ ‫א וואונדערליכער ערקלערונג שרייבט דער הייליגער‬ ‫די שבת’דיגע מאכלים‪ ,‬און ער האט נישט אויפגעהערט‬ ‫זיינע פיס און איז אנטלאפן פון דארט מיט גרויס שרעק‪.‬‬ ‫חיד”א זצוק”ל שרייבט אין זיין ספר ‘חומת אנך’ (ויקרא‬ ‫צו עסן!‬ ‫גלייך האט דער הייליגער צאנזער רב געשריגן אויף‬ ‫ו‪ ,‬ב)‪ ,‬פארוואס די תורה רוט נישט ביי א בעל גאוה‪ .‬וְ זֶה‬ ‫ווען עס איז אנגעקומען דער צייט פון ‘שלש סעודות’‪,‬‬ ‫זיין זון‪ :‬חאצקעלע! וואס האסטו געטון? דו האסט דאך‬ ‫ל ְׁשוֹן קָ ְד ׁשוֹ‪“ :‬הַ אי מַ אן דְּ י ִָהיר‪ ,‬חָ כְ מָ ת ֹו ִמסְ ּ ַת ּלֶקֶ ת ִמ ּ ֶמ ּנוּ‪.‬‬ ‫האט זיך דער גאסט דערוואגט אריינצוגיין אינעווייניג אין‬ ‫פארשעמט דעם איד! לויף אים שנעל נאך‪ ,‬זיי אים מפייס‪,‬‬ ‫ְ ּב ֶד ֶר ְך דְּ ָר ׁש וּמוּסָ ר אֶ פְ ׁ ָשר לוֹמַ ר טַ עַ ם ָלזֶה‪ ,‬דְּ עַ ל י ְֵדי הַ ּגַאֲ וָה‬ ‫הויז‪ ,‬און פאלנדיג צו די פיס פונעם בעל הבית‪ ,‬האט ער‬ ‫און בעט אים מחילה!‬ ‫ַנ ֲע ָׂשה ּגוּפ ֹו ְּכלִי ְמ ׁ ֻש ָּקץ וּמֻ סְ ָרח‪ .‬כמ”ש ָּבאֲ ג ָָדה‪ ,‬דְּ אֵ לִ יָּהוּ‬ ‫זיך גענומען וויינען און בעטן אז ער זאל אים בענטשן צו‬ ‫איז דער שינעווער רב ארויסגעגאנגען און האט אנגעהויבן‬ ‫זָכוּר ל ַּטוֹב אָ מַ ר לְ ַר ִ ּבי יְהו ׁ ֹֻשעַ ֶּבן לֵ וִ י‪ ,‬דְּ אָ ָדם ׁ ֶש ּי ֵׁש ל ֹו ּגַאֲ וָה‬ ‫געהאלפן ווערן מיט קינדער‪ .‬אין אנהייב האט זיך דער‬ ‫נאכלויפן דעם מענטש‪ ,‬ביז ער האט אים ענדליך דעריאגט‬ ‫הוּא סֶ ַר”ח הָ עו ֵֹדף ִמ ּנְבֵ לָה מֻ סְ ַרחַ ת‪ .‬וְ ִאם ּ ֵכן הַ ּתו ָֹרה צְ ִריכָה‬ ‫בעל הבית פאר’עקש’נט און ערקלערט אז ער טיילט נישט‬ ‫ביים טויער פון די שטאט‪ ,‬און ער האט אים שטארק‬ ‫ל ְִהיוֹת ְ ּבמָ קוֹם נ ִָקי וְ טָ הוֹר‪ ,‬וְ קַ יְימָ א לָן דְּ ִ ּב ְמבוֹאוֹת הַ ְּמטֻ ּנָפוֹת‬ ‫קיין ברכות‪ ,‬אבער ווען דער איד האט זיך ווייטער געבעטן‬ ‫געבעטן אז ער זאל אים מוחל זיין דערפאר וואס ער האט‬ ‫אָ סוּר לְהַ ְרהֵ ר ְ ּב ִדבְ ֵרי ּתו ָֹרה‪ .‬וְ לָכֵ ן ִמי ׁ ֶש ּי ֵׁש ל ֹו ּגַאֲ וָה ׁ ֶשהוּא‬ ‫און גע’טענה’ט “וואס שטערט אייך צו בענטשן”? האט‬ ‫אים אזוי שטארק מבייש געווען‪ ,‬אבער דער מענטש‬ ‫מֻ סְ ָרח יוֹתֵ ר ִמ ּנְבֵ לָה – חָ כְ מָ ת ֹו ִמסְ ּ ַת ּלֶקֶ ת ִמ ּ ֶמ ּנוּ‪ ,‬דְּ הַ ּתו ָֹרה‬ ‫דער בעל הבית‪ ,‬וועלכער איז נישט געווען קיין אנדערער‬ ‫האט אים בשום אופן נישט געוואלט מוחל זיין‪ .‬נאר נאך‬ ‫צְ ִריכָה מָ קוֹם נ ִָקי וְ טָ הוֹר‪ .‬וְ זֶה ֶרמֶ ז‪‘ :‬זֹאת ּתו ַֹרת הָ ע ֹולָה’‪,‬‬ ‫ווי איינס פון די זעקס און דרייסיג באהאלטענע צדיקים‬ ‫לענגערע הפצרות און תחנונים האט ער קוים מסכים‬ ‫ּ ֵפרו ּׁש ּתו ָֹרה עִ ם ּגַאֲ וָה‪ְּ ,‬כלוֹמַ ר הֶ חָ כָם ׁ ֶשעוֹסֵ ק ַּב ּתו ָֹרה וְ י ֵׁש‬ ‫אינעם דור‪ ,‬געגעבן א זאג‪:‬‬ ‫געווען צו צוריקקומען מיט אים צו זיין הייליגער טאטע‪,‬‬ ‫‘היא הָ ע ֹולָה’‪ִ ,‬היא הַ ּתו ָֹרה ע ֹולָה ו ִּמסְ ּ ַת ּלֶקֶ ת‬ ‫ל ֹו ּגַאֲ וָה‪ ,‬אָ ז – ִ‬ ‫גוט‪ ,‬איך בין מסכים‪ ,‬איך וועל דיר געבן מיין ברכה‪ ,‬און‬ ‫כדי ער זאל זיי זאגן וואס זיי האבן צו טון‪.‬‬ ‫ִמ ּ ֶמ ּנוּ‪ ,‬וְ הוּא נ ׁ ְִשאַ ר ְ ּבגַאֲ וָתוֹ”‪ ,‬עד כאן לשון קדשו‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער וועט דיר געבן א בן זכר! אבער נאר‬ ‫אזוי האט זיך דער איד נאכגעשלעפט נאך דער שינאווער‬ ‫***‬ ‫מיטן תנאי אז דו זאלסט אים געבן א נאמען פונקט אזוי ווי‬ ‫רב וועלכער האט נישט אויפגעגעבן פון אים‪ ,‬ביז ער איז‬ ‫שטייענדיג ביי שבת סליחות‪ ,‬אין צוגרייטונג צו די הייליגע‬ ‫מיר‪“ :‬שווארצער וואלף”!‬ ‫צוריקגעקומען מיט אים פאר זיין הייליגער טאטע‪.‬‬ ‫טעג הבאים עלינו לטובה‪ ,‬לאמיר זיך גוט נאכקוקן און‬ ‫און ווירקליך‪ ,‬צום יאר איז דער איד געבענטשן געווארן‬ ‫ווען דער הייליגער צאנזער רב האט געזען דער איד ווי‬ ‫מתקן זיין אלע פעלערן אין די ענינים פון מידות צום‬ ‫מיט א לעכטיג קינד‪ ,‬א בן זכר‪ ,‬און מען האט אים גערופן‬ ‫ער שטייט פאר אים‪ ,‬האט ער אים זייער שטארק מקרב‬ ‫גוטן‪ ,‬און מבטל זיין די גאוה און די שטאלץ‪ ,‬און שטארק‬ ‫“א שווארצער וואלף”‪ ,‬און ער איז געווען זייער א‬ ‫געווען‪ ,‬און מיט א שמייכל אויף זיין הייליגע געזיכט‪ ,‬האט‬ ‫פאררעכטן די עִ ְנ ָינִים ׁ ֶש ֵּבין אָ ָדם לַחֲ בֵ רוֹ‪.‬‬ ‫געלונגענער קינד‪ ,‬און איז אויסגעוואקסן אלץ איינער פון‬ ‫ער געזאגט צו אים‪ :‬הער אויס מיין עצה! דו זאלסט נישט‬ ‫דער שטייגער פון די וועלט איז‪ ,‬אז אין אט די געהויבענע‬ ‫די גדולי הרבנים אין זיין דור‪.‬‬ ‫מוחל זיין מיין זון‪ ,‬ביז ער וועט דיר באצאלן די גאנצע‬ ‫טעג‪ ,‬איז צוזאמען מיט די וואונטש וואס מען וואונטשט‬ ‫ווען ער איז צוריקגעקומען מיט די גוטע בשורה צו זיין‬ ‫געלט וואס דו האסט באצאלט פארן שטריימל און די‬ ‫זיך איינער דעם אנדערן אז מען זאל זוכה זיין צו א גוט‬ ‫רבי’ן‪ ,‬האט אים זיין רבי געגעבן צו פארשטיין‪ ,‬אז אט‬ ‫טלית וואס דו האסט געקויפט! אויך זאלסטו צוגעבן צום‬ ‫געבענטשט יאר‪ ,‬טוט מען זיך אויך איבערבעטן און זיך‬ ‫דער צדיק נסתר פלעגט זיך טאקע שטענדיג עקש’נען אז‬ ‫חשבון‪ ,‬אלע קליידער וואס דו דארפסט האבן פאר דיין‬ ‫מוחל זיין פון טיפן הארצן‪ – .‬און מיטן כח פון אחדות‬ ‫ער וויל נישט געבן קיין ברכות‪ ,‬אבער מיטן כח פונעם‬ ‫טאכטער די כלה שתחי’‪ ,‬און אויך אלע קליידער פאר די‬ ‫וואס איז דא אין כלל ישראל קען מען זיך שטעלן צום‬ ‫שבת קודש‪ ,‬און איבערהויפט אינדערצייט פון שלש‬ ‫משפחה לכבוד די חתונה!‬ ‫משפט צום גוטן‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין פסוק “אַ ּ ֶתם‬ ‫סעודות וועלכער איז א געוואלדיגער עת רצון‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫דא האט דער שינעווער רב געפרעגט דעם איד‪ :‬זאג נאר‪,‬‬ ‫נִ ּצָבִ ים הַ יּוֹם – ּכ ְֻּלכֶם”‪ ,‬מיטן כח פון אחדות וואס דאס איז‬ ‫עס שטייט אין זוהר הקדוש (חלק ב’‪ ,‬פח‪“ ):‬וְ ַר ֲעוָא ְד ַרעֲוִ ין‬ ‫וויפיל וועט דאס אלעס קאסטן אינאיינעם? זאג נאר די‬ ‫‘כ ְֻּלכֶם’‪ ,‬אלע צוזאמען‪ְּ ,‬כ ִא ׁיש אֶ חָ ד ְ ּבלֵ ב אֶ חָ ד‪ ,‬צו א‬ ‫דער ּ‬ ‫ִא ׁ ְש ְּתכַח” וועגן די צייט פון שלש סעודות‪ ,‬האט ער זוכה‬ ‫סומע‪ ,‬און איך וועל דיר עס געבן!‬ ‫כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫געווען געהאלפן צו ווערן ִ ּב ְדבַ ר י ְׁשוּעָ ה וְ ַרחֲ ִמים‪ ,‬און אזוי‬ ‫אזויפיל און אזויפיל רובל! – האט דער איד אנגעכאפט א‬ ‫זאלן אויך אלע אידן געהאלפן ווערן מיט אלעס וואס מען‬ ‫צאל‪ ,‬ערקלערנדיג אז דאס איז דער חשבון וויפיל די אלע‬ ‫***‬ ‫דארף‪ ,‬אמן כן יהי רצון‪ .‬אין די גמרא (עירובין נה‪ ).‬ווערט‬ ‫טייערע קליידער האבן געקאסט‪ .‬דער שינעווער רב האט‬ ‫צום הייליגן צאנזער רב בעל דברי חיים זצוק”ל איז אמאל‬ ‫געברענגט‪ָ :‬רבָ א אָ מַ ר‪‘ ,‬ל ֹא בַ ּׁ ָשמַ יִם ִהיא’ – ל ֹא ִת ּ ָמצֵא ְ ּב ִמי‬ ‫גלייך ארויסגענומען די גאנצע סומע אין קעש‪ ,‬און ער‬ ‫אריינגעגאנגען א איד און זיין פארלאנג איז געווען אזוי –‬ ‫ַשמַ יִם‪ַ .‬ר ִ ּבי יוֹחָ נָן אָ מַ ר‪‘ ,‬ל ֹא בַ ּׁ ָשמַ יִם‬ ‫יה דַּ עְ ּת ֹו עָ לֶיהָ ּכ ּׁ ָ‬ ‫ׁ ֶש ּ ַמגְ ִ ּב ּ ַ‬ ‫האט עס איבערגעגעבן פארן מענטש מיט גרויס שמחה‪,‬‬ ‫וויבאלד ער האלט יעצט ביים חתונה מאכן זיין טאכטער‬ ‫ִהיא’ – ל ֹא ִת ּ ָמצֵא ְ ּבג ּ ֵַסי רוּחַ ”‪.‬‬ ‫און ער האט אים נישט געלאזט אוועקגיין ביז ער האט אים‬ ‫צו א חשוב’ער חתן‪ ,‬וועלכער איז א חסיד‪ ,‬דארף ער אים‬ ‫פון דא לערנען מיר ארויס א גרויסן יסוד‪ ,‬אז די תורה‬ ‫געזאגט ְ ּבפֶ ה מָ לֵ א אז ער איז אים מוחל!‬ ‫קויפן א שטריימל און א טלית מיט א מכובד’יגע עטרה‪,‬‬ ‫הקדושה ווערט נאר איבערגעגעבן אלץ נחלה פאר די‬ ‫***‬ ‫אזוי ווי דער מנהג פון די חסידים אז דער שווער קויפט‬ ‫וואס האלטן זיך קליין‪ ,‬און זיי האלטן זיך שטאלץ ביזן‬ ‫תושרד ןוא ן'סעומש ןרעה ןעק ןעמ‬ ‫רעמונ ערעטסקע א ןיא ‪ -‬א"טילש ונברו ונרומ ןופ‬ ‫‪: 0231592-370‬ק"השל ‪: 1231592-370‬שידיא‬ ‫ןייטשדלוג ‪.‬ש ‪:‬ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה ‪:‬תינחורה הדעוה ר”וי‬ ‫ד‬