א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — בראשית (2026-10-05)
א קלאר ע
בליק
· בג
בעזהשי"ת
ב הגליו ן
בראשית
מדברי
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע
לחיזוק יסודות היהדות והחסידות ,בשייכות
לפרשיות השבוע ומועדי השנה
דבר המערכת
לקוטי שיחות ,או שיחות קודש, תש"י- השנים במשך
כפי שמצויין בסוף כל שיחה ,עם תשנ"ב התוועד כ"ק אדמו"ר
קצת ביאור באותיות קטנות וכותרות מליובאוויטש זי"ע התוועדויות
שנעשו על ידינו. רבות ובמשך שעות ארוכות
במשך הדורות ,הרבו כ"ק השמיע שיחות קודש ומאמרים
האדמו"רים נשיאי חב"ד ללמד בכל חלקי התורה.
ולהשפיע חסידות ,מיוסד על שיחות אלו שנאמרו באידיש
תורת כ"ק מורנו הבעש"ט, נרשמו בשעתם ונדפסו בסדרת
והדריכו את החסידים בעבודת שיחות קודש ,אח"כ תורגמו ג"כ
ה' בהתאם למצבו של כל דור ללה"ק ונדפסו בסדרת תורת
ודור .בשיחות קודש שלו מבאר מנחם התוועדויות.
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע חלקים מתוך אלפי שיחות קודש
את עבודת ה' עפ"י דרך החסידות אלו לוקטו והוגהו על ידו במשך
השייכת למצב של דורנו זה ,מרחיב השנים ונדפסו בל"ט הכרכים של
עלי' ומסביר אותה בשפה קלה לקוטי שיחות.
ופשוטה לאנשים כערכינו. בקונטרס "א טיפערן בליק"
מערכת "א טיפערן בליק" הננו מביאים קטעים מספרי
מתן שכרו בצדו!
בע"ה בכל שבוע יתקיים מבחן על הקונטרס "א טיפערן
בליק" של אותו שבוע על ידי הטלפון.
בכל יום שישי יעלה המבחן על הסיסטעם עד יום שני.
תנאי ההשתתפות במבחן:
א .ללמוד את הקונטרס לכל הפחות פעם אחת.
ב .לא להקשיב לשאלות המבחן לפני עשיית המבחן.
במבחן יהיו 3-4שאלות ,העונה תשובות נכונות יזכה
במתן שכר של $10לכל מבחן (שיינתן פעם בחודש לערך).
לעשיית המבחן ולשאלות נוספות ניתן להתקשר
ל718.977.5099
© כל הזכויות שמורות
הטעקסט של הלקוטי שיחות נדפס ברשות קה"ת
הרוצה לקבל הקונטרס באימייל או לנדב
נא לשלוח בקשה לatifernblik@gmail.com
?טלעוו יד רעדא הרות -רע'בושח זיא סאוו
בראשית
וואס איז חשוב'ער -
תורה אדער די וועלט?
"ומה טעם פתח בבראשית"?!
א.
אויף "בראשית ברא אלקים" 1ברענגט רש"י דעם מאמר פון ר'
יצחק" :2לא הי' צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה
לכם ..3ומה טעם פתח בבראשית משום כח 4מעשיו הגיד לעמו
פארענטפערטלתת להם נחלת גוים"; און איז מבארַ ,אז דערמיט ַ
מען די טענה פון אומות העולם " -לסטים 5אתם שכבשתם ארצות
שבעה גוים ,הם אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא ,הוא
בראה ונתנה לאשר ישר בעיניו כו'".
פון דעם דיוק הלשון "לא הי' צריך להתחיל את התורה כו' ומה
וואס שטייט אין אייניקע
טעם פתח בבראשית"6 -ניט ווי דער לשון ָ
מדרשים" :7לא הי' צריך לכתוב את התורה כו' ומה טעם כתב
מבראשית" (וכיו"ב)- איז משמעַ ,אז די שאלה אין דעם מאמר איז
האבן בכלל ניטניט ַאז די פרשיות (פון "בראשית" ביז "החודש") ָ
געדארפט זיין
ַ האבן ניט
נאר ַאז זיי ָ
געדארפט שטיין אין תורהָ ,
ַ
.1בראשית א ,א.
.2ראה לקמן הערות .6 ,5
.3בא יב ,ב.
.4תהלים קיא ,ו.
.5ראה ב"ר פ"א ,ב .וראה לקו"ש חט"ו ע' 104הערה 41ובשוה"ג שם.
.6ועד"ז הוא ביל"ש בא שם.
.7תנחומא (באבער) פרשתנו יא .לקח טוב ריש פרשתנו .ועד"ז בב"ר שם ,ובפרש"י
תהלים שם.
ג
א טיפערן ב<>ליק
געדארפט זיין
ַ האט
דער ָאנהויב פון תורה( 8ווייל התחלת התורה ָ
פון "החודש הזה לכם שהיא מצוה ראשונה שנצטוו בה ישראל".)9
וויבאלד ַאז דער תירוץ (אויך) אויף דער שאלה איז " -שאם
ַ און
יאמרו אומות העולם כו'" ,קומט אויסַ ,אז כדי צו שולל זיין זייער
טענה "לסטים אתם כו'" ,איז ניט גענוג ַאז "בראשית ברא אלקים
דארף זיין דידאס ַ
נאר ָגו'" וועט שטיין (ערגעץ וואו) אין תורהָ ,
התחלה פון תורה -איז תמוה:
וואלט
נאך "החודש" ָ געשטאנען ָ
ַ וואלט
אפילו אויב "בראשית" ָ
מען אויך געוואוסט דעם ענין ַאז "כל הארץ של הקב"ה היא הוא
וואלט עס ניט געווען קיין תירוץ
רוואס ָ
פא ָ בראה ונתנה כו'" -איז ַ
דארף דוקא זיין "פתח בבראשית"? מספיק ,און עס ַ
ב.
פארשטיין:
דארף מען ַ
אויך ַ
וויבאלד ַאז "לא הי' צריך להתחיל (לכתוב) את התורה אלא ַ
דארף איר התחלה זיין מהחודש הזה לכם" ַ -אז מצד תורה ַאליין ַ
געדארפט שטיין
ַ האט בכלל ניטדאס ָניט פון "בראשית" ָ(אדער ָ
אין תורה) -ובפרט ַאז דער בעל המאמר איז עס מדגיש בלשון
דאס איז לעיכובא10 -ווי קומט עס,
וואס ווייזט ַאז ָ
"לא . .אלא"ָ ,
זאל מען בייטן דעם ַאז צוליב שולל זיין ַא טענה פון אומות העולם ָ
סדר פון (ומכש"כ מוסיף זיין אין) תורה (שבכתב)?
וואלט לכאורה געווען גענוג ווען מ'גיט
נאך מער :אויף דעם ָ
ָ
איבער דעם ענטפער בעל פה מדור דור ַ(אזוי ווי כללות תורה
.8ראה שפ"ח כאן (בפי' הב') .ראה לקו"ש ח"ה ע' ( 3הערה )9- שע"ד הפשט
מסתבר לפרש שגם כוונת רש"י ב"ולא הי' צריך להתחיל כו'" היא דלא הו"ל לכותבו
בתורה בכלל ,ע"ש (וכפשטות הכתוב "הגיד לעמו") .אבל ב"יינה של תורה" שבפירוש
רש"י י"ל כבפנים .ובפרט ועיקר שרש"י מדייק "פתח בבראשית" (וביל"ש בא שם:
התחיל מבראשית).
.9לשון רש"י כאן.
.10ראה תוד"ה מתניתן מנחות פג ,ב.
ד
?טלעוו יד רעדא הרות -רע'בושח זיא סאוו
טאקע אין גמראַ ,11אז גביהאשבעל פה) ,און ווי מען געפינט ַ
פארענטפערט די טענה פון "בני אפריקיא" ַ(אזהאט ַ בן פסיסא ָ
"ארץ כנען שלנו היא") מיט ַא(ן ַאנדער) הסברה ,וועלכע שטייט
ניט (בפירוש )12אין תורה שבכתב (ועד"ז צו די בני ישמעאל ובני
קטורה אויף זייער טענה "ארץ כנען שלנו ושלכם").
איז דערפון געדרונגעןַ ,אז דער ענין פון "פתח בבראשית" איז
דאס איז ַאן ענין
נאר ָנאר ַאן ענטפער צו די אומות העולםָ , ניט ָ
וואס איז נוגע צו אידן גופא ,אין זייער (תורה ו)עבודת ה'.
ָ
וואס אין
פארשטיין דעם טעםָ , [וואס דערמיט וועט מען אויך ַ ָ
געבראכט אין מאמר ר' יצחק) "כח מעשיו ַ (וואס ווערט
דעם פסוק ָ
דאסדערמאנט ַאז ָ
ָ הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים" ,ווערט ניט
נאר "הגיד לעמו"; ד.ה .דאס הייסט דער איז ַאן ענטפער צו אוה"עָ ,
זאלן"כח מעשיו הגיד לעמו" איז נוגע אידן ַאליין13 -כדי ַאז אידן ָ
טראכטן ַאז דורך זייער כיבוש פון "ארצות שבעה גוים" זיינען ניט ַ
זיי "לסטים" ,דערציילט מען זיי גלייך אין התחלת התורה ַאז
"בראשית ברא אלקים"].
ג.
פארשטיין לויטן ביאור (פנימי) פון צמח צדק
14
דאס ַ
וועט מען ָ
אין דעם מאמר:
"כבשתם ארצות שבעה גוים" מיינט (ברוחניות) דעם "כיבוש" ,די
עבודה פון אידן אין די ארצות (ובכלל -אין וועלט) :15בשעת אידן
זיינען "כובש" ,זיי נעמען און נוצן עניני העולם (דברי הרשות)
.11סנהדרין צא ,א.
.12אף שמענתו הי' "ראי' . .מן התורה" (ממש"נ (נח ט ,כה) "כנען עבד עבדים יהי'
לאחיו") -ה"ז רק "ראי'" ,אבל אינו מפורש בתורה שבכתב ,ולאחיו היינו כל האומות,
ולא רק בנ"י .וראה לקו"ש ח"ה (ע' 4הערה )14שע"ד הפשט הוי קללה ,ואין שייך
לומר שע"י קללה נעשה כנען לעבד .ע"ש.
.13ראה גם לקו"ש ח"י ע' 1הערה .8
.14אוה"ת בא ע' רסב (ע"פ עמק המלך בתחלתו) .וראה ד"ה כי ידעתיו תרפ"ד.
.15ראה בארוכה בכ"ז לקו"ש שם (ע' 2ואילך).
ה
א טיפערן ב<>ליק
וואכעדיק -
מאכט מען זיי אויס גוי'ש ,אפילו ניט ָ
לשם שמיםַ ,
נאר :תשמישי קדושה ,דבר שבקדושה ,קדושה ביז -קדשי קדשים.
ָ
זאכןאויף דעם איז די טענה (פון אוה"ע) "לסטים אתם" :די ַ
וואכעדיק,
וועלכע געפינען זיך תחת ממשלת הגוים ,זיינען ,עכ"פָ ,
טענה'ן די אומות ,געהערן צו זיי [ע"ד ווי עס שטייט אין מדרש,16
האטהאבן זיך צעטיילט מיט די עולמות ,יעקב ָ ַאז יעקב ועשו ָ
גענומען עולם הבא און עשו -עולם הזה]; ובמילא ,איז (לויט
או"ה) די עבודה פון דעם כיבוש -דורך וועלכן מ'איז "מרחיב
גבול הקדושה"17 ַ -אן ענין פון "גזילה".
אויף דעם איז דער ענטפער" :בראשית ברא אלקים"ַ ,אז "ממך
הכל" 18 " -כל הארץ של הקב"ה היא הוא בראה ונתנה לאשר
האבן זיך געפונען (קודם עבודת זאכן ָ וואס די ַ
דאס ָישר בעיניו"ָ :
נאר וויילהאדם) אין רשות פון די אומות ,פון חול עכ"פ ,איז ָ
"ברצונו נתנה להם" -ס'איז געווען דעם אויבערשטנ'ס רצוןַ ,אז
זאל עס זיי געגעבן ווערןָ ;19אבער(בסיבת החטא פון עץ הדעת) ָ
דערנאך " -ברצונו נטלה מהם ונתנה
ָ (דאס גופא איז בכדי ַאז)
ָ
זאלן צוריק נעמען פון זיי די
לנו" :דער אויבערשטער וויל ַאז אידן ָ
זאכן און אומקערן אינעם "גבול הקדושה" (ווי ס'איז געווען קודם ַ
החטא) דורך דער עבודה (כיבוש) פון אידן.
דאס איז אויך דער פירוש פון "לא הי' צריך להתחיל את און ָ
התורה אלא מהחודש הזה לכם"" :תורה" איז העכער פון מעשה
בראשית ,20כולל אויך פון דער עבודה מיט מעשה בראשית (עניני
.16סדר אליהו זוטא פי"ט .יל"ש תולדות רמז קיא.
.17ראה עמק המלך שם .וראה מאור עינים ר"פ תולדות .הובא ונת' באוה"ת שם
(כרך ד תשצט ,ב ואילך).
.18דה"א כט ,יד.
.19ראה גם רמ"ז לזח"ב (מ ,ב) .הובא ונת' בד"ה זה היום תרצ"ד (בסה"מ קונטרסים
ח"ב) פ"ד.
.20ראה אוה"ת בא שם ,דתורה ענינה המשכת אור א"ס מלמעלה מהצמצום,
משא"כ סיפור מע"ב - אחר הצמצום .וראה הערה הבאה.
ו
?טלעוו יד רעדא הרות -רע'בושח זיא סאוו
בא
דאס איז אויך בפשטות ַ העולם) -עבודת הכיבוש .21און ווי ָ
דעם אדם העובד :ווען ַא איד לערנט תורה ָאדער ער טוט ַא מצוה,
ריינגעטאן אין ַא דבר שבקדושה 22און איז
ָ איז ער בעת מעשה ַא
פארנומען מיט העכער פון עניני העולם; משא"כ ווען ער איז ַ
פארבלייבןעניני הרשות שלו ,אפילו ווען ער טוט זיי לשם שמיםַ ,
דעמאלט) "מעשיך" און "דרכיך" -עניני הרשות צוָ זיי (אויך
וועלכע ַא מענטש איז מתאווה מצד גופו וקיומו וחיותו ,מצד
נפשו הבהמית.
שטארקער די שאלה הנ"ל ַ לויט דעם ביאור -ווערט ָאבער ָ
נאך
וויבאלד ַאז עבודת הכיבוש
ַ (סעיף א) "ומה טעם פתח בבראשית"?
דאס מוז טאקע ַאז ָ
איז נידעריקער פון תורה ומצות ,איז אמת ַ
דארף זיין די עבודה (און מ'זאל וויסן ַאז עס ַ
ָ שטיין אין תורה כדי
עס איז ניט קיין ענין פון "לסטים") - ווי קומט עס ָאבער ַאז ָ
דאס
(וואס קדימה בסדר - אין זאל זיין די התחלה ופתיחה פון תורה ָ ָ
תורה - ווייזט אויף קדימה במעלה)?
ד.
זאגן אין דעם:
וואס מען קען ָ
איינער פון די ביאורים ָ
אע"פ ַאז עבודת הכיבוש ,בלשון החסידות עבודת הבירורים ,איז,
אין סדר המדרגות ,נידעריקער פון לימוד התורה וקיום המצות
(כנ"ל) ,פונדעסטוועגן ,איז די כוונה העליונה בבריאת העולם
וואס מיינט (ווי"(נתאווה הקב"ה) להיות לו דירה בתחתונים"ָ ,23
דער ַאלטער רבי טייטשט עס ָאּפ )24אין ַא תחתון "שאין תחתון
למטה ממנו" והוא עולם הזה הגשמי ,שמצד עצמו אין נרגש בו שום גילוי
.21ראה ד"ה וירד תרס"ב וד"ה בראשית ברא תש"ה (פ"ל) ,שהבירור שמדברי
הרשות מגיע רק בבחי' "לבוש מלכות" ,ודוקא ע"י המצות ממשיכים בחי' "כתר
מלכות" (ראה גם תו"א צא ,סע"ב .שערי אורה סד ,א).
.22ראה תניא פמ"ו (סו ,א) .ולהעיר מלקו"ש חט"ו (ע' 6־ )245דכל קיום המצוה -
גם אם צ"ל (לפני זה) כפיית היצר - הוא בבחי' צדיק .ע"ש.
.23תניא רפל"ו .ע"פ תנחומא נשא טז .ועוד.
.24תניא שם.
ז
א טיפערן ב<>ליק
אלקות (וב"תחתון" זה נתאווה הקב"ה להיות לו ית' דירה -ע"י עבודת האדם
להמשיך אלקותו ית' בדברים גשמיים ועניני עוה"ז) -און די כוונה פירט
זיך אויס אין עבודת הבירורים מער און טיפער ווי דורך לימוד
התורה וקיום המצות ,היות ַאז דורך איר ווערט ַא דירה לו ית' אויך
וואס זיינען "תחתונים" ממש.25 אין די דברי הרשות של האדםָ ,
דא ַאן עילוי אין דער עבודה בנפש האדם ַ -אז ביי [ועד"ז איז ָ
דארף ער ביי זיך ַארויסרופן טיפערע כוחות עבודת הבירורים ַ
אויפטאן ַאז
ָ הנפש ווי ביי לימוד התורה וקיום המצות :כדי צו
נאר מען אויך ווען מ'געפינט זיך ניט אין ד' אמות פון קדושה ָ
דאן בלייבן זאל מען אויך ַ פארנעמט זיך מיט וועלט־עניניםָ , ַ
נארגעטאן ָ
ָ צוגעבונדן צו קדושה ,ביז ַאז ַאלע עניני הרשות ווערן
דארף מען נאך העכער " -בכל דרכיך דעהו") ַ "לשם שמים" ָ(אדער ָ
שטארקערער ַ זיין -בפשטות -פרימער .מען מוז ָאנקומען צו ַא
ּפגעשוואכט
ַ זאל ניט ָאוואס ָ
התקשרות הנשמה מיטן אויבערשטןָ ,
ווערן אויך בעת דער התעסקות מיט עניני העולם.]26
וואס "פתח בבראשית" 27 -ווייל
דאס איז אויך דער טעם ָאון ָ
שלימות עיקר ותכלית הכוונה פון בריאה ,דירה בתחתונים ,שאין
תחתון למטה ממנו -פירט זיך דורך דער עבודה פון "בראשית
ברא" (עבודת הבירורים).
ה.
דער ביאור איז ָאבער ניט מספיק ,ווייל פון המשך הלשון "ומה
טעם פתח בבראשית כו' שאם יאמרו אוה"ע כו'" איז מוכחַ ,אז
וואס לולי זה (אפילו ווען "בראשית"
דערפאר ָ
ַ "פתח בבראשית" איז
נאך געבליבן ַאן
וואלט ָגעשטאנען שּפעטער אין תורה) ָ
ַ וואלט
ָ
ָארט אויף טענת האומות ַאז "לסטים אתם" (כנ"ל סעיף א);
.25ראה גם לקו"ש שם ע' .245
.26ראה בארוכה לקו"ש שם (ואילך) שהוא ע"ד מעלת הבע"ת לגבי הצדיק .ע"ש.
.27ראה גם ד"ה בראשית ברא תשל"ח פ"ג (נדפס לקמן ע' .)263
ח
?טלעוו יד רעדא הרות -רע'בושח זיא סאוו
וואס "פתח בבראשית"ָאבער ע"פ הנ"ל קומט אויסַ ,אז דער טעם ָ
נאר בלויז
איז ניט כדי צו שולל זיין די טענה פון "לסטים אתם"ָ ,
צו מקדים ומדגיש זיין די מעלה פון עבודת הבירורים (בראשית
ברא) לגבי דער מעלה פון עבודת התורה ומצות ("החודש").
פארשטיין ע"פ הידוע ַאז אין עניני העולם זיינען
דאס ַ וועט מען ָ
דא צוויי סוגים:28
ָ
וואס זייער כיבוש ובירור איז דורך דער עבודהא) דברי הרשותָ ,
פון "כל מעשיך לשם שמים" און "בכל דרכיך דעהו" ,און כמובן -
לימוד התורה וקיום המצות.
וואס זייער חיות איז פון ג' קליפות הטמאות ב) דברים האסוריםָ ,
האבן ַא ניצוץ
זאכן ָוואס אויך די ַ לגמרי שאין בהם טוב כלל - ָ
(ווארום דער קיום פוןוואס איז זיי מהוה ומחי' ומקיים ָ קדושה ָ
נאר דער אור הקדושה פון די זאך איז פון קדושה דוקא)ָ ,יעדער ַ
ניצוצות איז אין זיי בתכלית ההעלם ,29ולכן הם דברים האסורים ,משום
שאסורים וקשורים בקליפות ,ואין בכח האדם להעלותם לקדושה (על דרך
הרגיל) ַאזוי ַאז
וואס אין דעם התורה מדברת) ווערןנאר זעלטן (ניט ע"ד הרובָ ,ָ
-דורך ביטול ברוב ובששים 30כו' אם דבר אסור נתערב
זיי נתברר
בהיתר (ברוב או בששים) ונתבטל ,אז שייך לברר את הניצוץ קדושה המחיה
אותו ,זדונות נעשו כזכיות דורך תשובה מאהבה ,31וכיו"בָ ,אבער
על דרך הרגיל
זיי קענען ניט נתברר ווערן און עולה זיין אין קדושה -און
דערפאר זיינען זיי דברים האסורים.
ַ
ועפ"ז יש לומרַ ,אז דער עיקר טענה פון "לסטים אתם" (ברוחניות)
האט די
וואס בשייכות צו זיי ָזאכן דברים האסוריםָ ,איז בנוגע די ַ
וואס זיין הנהגה
ווארום ווייל ַא איד ָ
טענה ַאן ָארט ע"פ תורה ָ -
.28ראה תניא פ"ו־ז .ובכ"מ.
.29ראה סה"מ עת"ר ע' קג .המשך תער"ב פרק שעד.
.30אבל אין מבטלין איסור לכתחילה (שו"ע יו"ד סצ"ט ס"ה).
.31יומא פו ,ב .וראה בארוכה דרמ"צ קצא ,א ואילך .ועוד.
ט
א טיפערן ב<>ליק
איז ע"פ תורה איז ניט שייך צום בירור פון דברים האסורים -עס
דארף מען דוחה זיין ;32ד.ה.
דארף זיין "סור מרע" ,עניני איסור ַ ַ
(נאר
ַאז ע"פ תורה זיינען זיי כאילו ווי ניט אין רשות פון ַאן אידן ָ
ברשות הקליפה).
נאך "החודש" געשטאנען ָ
ַ וואלט
און דעריבער ,ווען "בראשית" ָ
נאכמער -לעיכובא" :לא הי' צריך להתחיל את התורה אלא [און ָ
פאדערט זיך ַאז איר מהחודש הזה לכם" -מצד תורה עצמה ָ
וואלט געווען
דאס הייסטַ ,אז עס ָזאל זיין פון "החודש"] ָ -
התחלה ָ
נאר ע"י לימוד תורה וקיום דער אופן עבודת הכיבוש והבירורים ָ
(וואס איז כולל דעם
וואלט "כבשתם ארצות שבעה גוים" ָ מצות ָ -
בירור פון די ניצוצות שבג' קליפות הטמאות )33געווען גזילה.
ו.
וואס "פתח בבראשית":
פארענטפערט דערמיט ָ
די טענה ווערט ַ
אע"פ ַאז מצד תורה קענען די ניצוצות פון דברים האסורים ניט
נתברר ווערן ,איז ָאבער מצד "הקב"ה" ַאליין (שלמעלה מתורה)
וואס (תשובה מאהבה) טוט געווארן דער כח אויף תשובהָ ,
ָ געגעבן
זאלן ווערן זכיות[ 31כמאמר חז"לַ ,34אז דוקא
אויף ַאז די זדונות ָ
ווען "שאלו להקב"ה חוטא מה ענשו אמר להם יעשה תשובה
וואס דורך דעם ויתכפר לו" (משא"כ ווען "שאלו לתורה"ָ ,])35
ווערן נתברר אויך די ניצוצות
ווארום ס'איז "ממך הכל" -אויך דברים האסורים (וכנ"ל ַאז
- ָ
זייער קיום וחיות איז פון די ניצוצי קדושה שבהם) ,און אויך זיי
.32ראה לקו"ת שה"ש (ו ,ד) "לא יעלה הניצוץ כו' רק נדחה לחוץ כו'".
.33להעיר ממחז"ל (רש"י אחרי (יח ,ג) מתו"כ עה"פ) "שאותן עממין שכבשו ישראל
מקולקלים יותר מכולם".
.34פסיקתא דר"כ פ' שובה .יל"ש תהלים מזמור כה .וראה ירושלמי מכות פ"ב ה"ו.
.35כי אף שגם (מענה התורה " )-יביא אשם" צ"ל עם התשובה דוקא -הנה ע"פ
מענה התורה מועילה התשובה רק שהזדונות ייעשו כשגגות (ולא נתכפרו לגמרי)
ואח"כ "מהני הקרבן שע"י הקרבן מתכפר השוגג" (אוה"ת יו"כ ס"ע א'תקנז ואילך.
ועוד).
י
?טלעוו יד רעדא הרות -רע'בושח זיא סאוו
וויבאלד ַאז עצמותו
ַ זיינען אין די "בעלות" פון אויבערשטן; און
ית' איז העכער פון די גדרים פון העלם וגילוי ,זיינען אויך די
ניצוצות קדושה (אין וועלכע דער אור אלקי איז בתכלית ההעלם)
דארטן נעמט זיך דער כח אויף תשובה צו מיוחד מיט אים ,און פון ָ
מברר זיין אויך די ניצוצות און זיי מעלה זיין לקדושה.
נאר היות ַאז "ותורה אור" -דער גילוי פון ַאלע עניני קדושה
ָ
וואס מצד עצמם זיינען זיי העכער פון איז דורך תורה (אויך די ָ
תורה) ,ווערט אויך דער ענין התשובה (בירור הניצוצות שבדברים
געזאגט און נתפרש דורך תורה.36
ָ האסורים)
באשטייט דער חילוק צווישן די צוויי נוסחאות און אין דעם ַ
הנ"ל (ס"א) אין מאמר ר' יצחק ( -א) "מה טעם כתב מבראשית",
(ב) "ומה טעם פתח בבראשית":
אויף דעם בירור פון דברי הרשות איז גענוג "כתב מבראשית",
ַאז עס ווערט געשריבן אין תורה (בכלל) נישט דוקא אין אנפאנג .ווייל
האט ַא יתרון לגבי דער עבודה פון תורה אע"פ ַאז אויך די עבודה ָ
ומצות (כנ"ל ס"ד) ,גיט ָאבער תורה ַאן ָארט אויף דער עבודה,
ואדרבה - תורה איז מחייב די עבודה.
משא"כ דער בירור פון דברים האסורים איז ניט ע"פ סדר התורה,
ווארום אפילו האומר אחטא ואשוב -טוט ַאן עבירה ומתחייב ָ
בעונש לפי ערך הפגם ,37ווייל ער איז פוגם וכו' -און מצד דעם
ענין אין כיבוש ארצות שבעה גוים מוז עס שטיין אין פתיחת
וואס
וויבאלד דער כח אויף דעם בירור איז פון ַאן ָארט ַָ התורה;
איז העכער פון תורה ,38קומט עס דעריבער (אין תורה גופא) ַאלס
התחלת ופתיחת התורה.
.36ראה גם המשך תער"ב ח"ג ע' א'תח.
.37תניא ספכ"ה בהגה"ה.
.38ע"ד שתשובה מכפרת גם על ביטול תורה ועד שנעשה לו כזכיות.
אי
א טיפערן ב<>ליק
ז.
זאגט "ומה טעם פתח בבראשיתוואס ר' יצחק ָ
דאס איז אויך ָ
און ָ
משום כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים":
געווארן ("הגיד" לשון המשכה )39און
ָ צו אידן ("עמו") איז נמשך
געווארן דער "כח מעשיו" 40 -דער כח (וניצוץ)
ָ איבערגעגעבן
(אלע) "מעשיו" אפילו הכח אלקי שבדברים
וואס איז דא אין ַ
אלקי ָ
האסורים.
נאך העכער ווי די וויבאלד ַאז ישראל וקוב"ה כולא חד ָ -
ַ ווארום
ָ
התאחדות פון תורה בקוב"ה ,כמחז"לַ 41אז "ישראל קדמו" לתורה
האבן אידן דעם כח פון "הקב"ה" (שלמעלה מתורה) -דעריבער ָ
אויף ענין התשובה דורך וועלכער זדונות נעשו לו כזכיות.42
נאר היות ַאז עבודת האדם איז בסדר והדרגה ,איז אויך ַאזוי אין
ָ
ענין התשובה:
בתחלת העבודה ,ווען די דרגא פון תשובה (ביים מענטשן עצמו)
באשטייט אין
נאך אין ַאן אופן ַאז ער פילט ַאז זיין עבודה ַ איז ָ
ָאּפרייסן זיך פון רע -איז די תשובה (בהרגשתו) ַאן ענין בדוגמת
וואס "געהערט" כאילו צודארף צונעמען ַאן ענין ָ "גזילה" -ער ַ
רשות הקליפה;
דערנאך ָאבער ,ווען ער קומט צו דער העכערער דרגא אין ָ
תשובה " -והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה"ַ ,43אז ער פילט
אין זיין תשובה די תנועה פון אומקערן זיך לשרשו ומקורו (ביז צו
.39או"ת להה"מ תהלים עה"פ (עב ,ג) .שם ח"ש (י ,ד) .לקו"א סצ"ד.
.40ראה גם לקו"ש ח"י ע' 6בדיוק תיבת "כח".
.41ב"ר פ"א ,ד .תדבא"ר פי"ד .וראה לקו"ת שה"ש יט ,ב־ג .ובכ"מ.
.42ע"פ המבואר בפנים (דפתיחת התורה היא במעלת ישראל שלמעלה מתורה
המתבטאת בענין התשובה) יובן ג"כ קישור התחלת התורה (ופרש"י) לסיומה ,שמדובר
ע"ד מעלת התשובה " -אשר שברת -יישר כחך ששברת" (ראה בארוכה לקו"ש ח"ט
ע' 240ואילך קונטרס א טיפערן בליק שמח''ת שנדפס שנה זו) .ולהעיר ג"כ מלקו"ד ח"ד
(תקעח ,א־ב) דד' שיטין פנויות בס"ת הו"ע פשיטות העצמי שבבנ"י.
.43קהלת יב ,ז .לקו"ת ר"פ האזינו .ובכ"מ.
בי
?טלעוו יד רעדא הרות -רע'בושח זיא סאוו
"האלקים אשר נתנה" -שרשו ומקורו הראשון) ,ווייל ביי אים איז
מאיר (שרש) נשמתו ווי זי איז מיוחד מיט "האלקים אשר נתנה"-
איז עד"ז בנוגע דעם בירור פון די ניצוצי קדושה (פון די דברים
דעמאלט דערהערט
ָ האסורים) וועלכע ער איז דורך דעם מבררַ ,אז
נאר) "ממך הכל", (דאס איז ניט ַאן ענין פון "גזילה"ָ ,
ער ווי ָ
נאר
גאנצע ירידה (פון די ניצוצות) איז מלכתחילה געווען ָ און די ַ
בשביל העלי' -סותר על מנת לבנות ַ -אז ַא איד ָ
זאל זיי צוריק
מעלה זיין לשרשם ומקורם דורך תשובה,
אויפגעטאן ביים אידן דער עילוי פון
ָ און דורך דעם ווערט
וואס מקום שבעלי תשובה עומדין אין צדיקים גמוריןתשובהָ ,
יכולין לעמוד בו.44
דערפאר איז (אויך) צדיקיא אתבי בתיובתא -וכהוראת חז"ל
ַ און
טאג :45כל ימיו בתשובה.
צו יעדער אידן ובנוגע צו יעדער ָ
(משיחת ש"פ ויקרא תש"מ)
[נדפס בלקוטי שיחות חלק כ]
.44רמב"ם הל' תשובה פ"ז ה"ד .כדעת ר' אבהו ברכות לד ,ב .וראה סה"מ תש"ט
ע' 183בהערה.
.45שבת קנג ,א.
גי
המשך המכתב שמתחיל בעמוד האחרון
אויב אפילו אין באצוג צו דערוואקסענע ,וועלכע האבן א
קריטישן פארשטאנד און צוגאנג ,דארף מען שטענדיק גיין מיטן
אמת אין ווארט און באשרייבונג ,דארף מען דאך נאך פיל מער
אפהיטן דעם כלל פון מדבר שקר תרחק אין באצוג צו קינדער,
וועלכע האבן דעם פולשטענדיקן צוטרוי צו עלטערן און בפרט
צו לערער ,און פארשטייט זיך ,אז קיינער האט ניט דאס רעכט
צו קריטיקירן לערער און דערציער פאר דעם צוגאנג ,ווארום
דאס וואלט דאך אונטערגעגראבן דעם צוטרוי פונם קינד צו זיין
דערציער.
איר פרעגט :אויב מען וועט דערציילן א קינד וועגן א נס און
דער נס אויף וועלכען ער האט געווארט וועט ניט געשען ,איז עס
ניט שעדלעך פארן קינד?
איז ערשטנס ,לויט דאס אויבנגעזאגטע ,איז דאס ניט
קיין בארעכטיקונג אויף אויסצובאהאלטן דעם אמת פון א
קינד .צווייטנס ,איז אייער ,פראגע בכלל ניט באגרינדעט אין
צוזאמענהאנג מיט אונזער דיסקוסיע .ווארום ווען מ'דערציילט א
קינד אדער א תלמיד וועגן א נס וואס עס האט פאסירט אמאל
אדער איצט מיט א מינוט צוריק און מ'באהאלט דאס ניט אויס
פון אים ,איז דאס דאך ניט פארבונדן מיט א פארזיכערונג ,אז
דער נס וועט געשען מארגן אויך .לדוגמא ,אז מ'זאגט אז ווען מען
בעט דעם אויבערשטן ,קען דער אויבעשטער העלפן אויף אן
איבערנאטירלעכן אופן ,והראי' דער אויבערשטער האט געהאלפן
איינעם און א צווייטן און מערערע ,זאגט דאך קיינער ניט דערביי
אז דער אויבערשטער מוז ענטפערן אויף א תפילה אין יעדן פאל
און אויף אלע ;100%מ'זאגט נאר אז ס'איז דא א מעגלעכקייט,
און וואס הארציקער די תפילה און וואס מער פארדינסטפול דער
בעטער ,אלץ גרעסער איז די מעגלעכקייט.
איר הויבט אן אייער בריוו דערמיט וואס איר זייט אמאל געווען
א לערער אין אן ארבעטער רינג שול ,כדי צו בארעכטיקן ,ווייזט
אויס ,אייער שטעלונג צום גלויבן אין נסים .איך האלט אבער
ניט אז דאס איז א בארעכטיקונג ,ווארום גאר פיל דערציער און
אנפירער פון ארבעטער רינג שולן גלויבן יא אין נסים ,און אין א
די
המשך
מאס וואס באווירקט זייער טאג-טעגלעכן לעבן .און געוויס ווייסט
איר נאך פון מער פאלן ווי איך.
שליסלעך האלט איך פאר מיין חוב און אויך זכות צו בארירן
נאך א נקודה אין צוזאמענהאנג מיט אייער שרייבן אז איר זייט
געווען א לערער ,וואס דאס באווייזט ,אז איר האט פייאיקייט
אויף דעם געביט פון דערציאונג און השפעה .וויל איך דערביי
אונטערשטרייכן ,אז יעדער מענטש וועלכער איז באשאנקען
מיט באשטימטע פייאיקייטן ,גייט צוזאמען דערמיט אויך א
פליכט ,עס פארפליכטעט אים אויסצונוצן זיינע פייאיקייטן
און ניט נאר פאר זיך נאר אויך פאר דעם גאנצן ארום ,אין דער
מאקסימאלסטער מאס .און נעמענדיק אין אכט אז אלע טיילן פון
דער וועלט זיינען ענג פארבונדן און אויסגעבונדן איינע מיט דער
צווייטער ,איז דאס ניט אויסנוצן די פייאיקייטן ,אדער ניט אין
דער פולסטער מאס ,ניט זיינע "פריוואטע ביזנעס" ווי מ'זאגט דא,
נאר דאס שטערט דעם גאנג פון דער גאנצער וועלט ארום אים.
לויט דער געוואוינהייט פון חכמינו ז"ל ,האבן זיי אויך דאס
אויבנגעשריבענע אריינגעשטעלט אין א קורצן זאץ ,ווי עס ווערט
פארמולירט פון דעם מורה הגדול הרמב"ם (הלכות תשובה פ"ג,
ה"ד) :צריך כל אדם שיראה עצמו כל השנה כולה כאילו חציו
זכאי וחציו חייב ,וכן כל העולם חציו זכאי וחציו חייב ,חטא חטא
אחד הרי הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף חובה וגרם לו
השחתה ,עשה מצוה אחת הרי הכריע את עצמו ואת כל העולם
כולו לכף זכות וגרם לו תשועה והצלה.
מיט אכטונג און אין האפנונג אויף בשו"ט.
[נדפסה באגרות קודש חלק כב מכתב ח'תצב]
דערציען . .נסים :ראה גם התוועדויות תשמ"ו ח"ג ע' ,192ובהנסמן
בהערות שם.
◄ רוב מכתבי כ"ק אדמו"ר זי"ע שנדפסו באגרות קודש נכתבו לאנשים פרטיים
ולמצבים מסוימים ,ולכן לא כל הוראה נוגעת בהכרח לכל אחד .אך בכל זאת ,בהם באה
לידי ביטוי גישתו הכללית והברורה בכל ענייני התורה והחיים ,ומכל מכתב ניתן לשאוב
הדרכה והשקפה לחיי היום־יום.
וט
בריוון פון ליובאוויטשער רבי זצ"ל ,מיט פראקטישע תורה'דיגע עצות פארן טאג טעגליכען לעבן
א וודאי זאל מען דערציילן!
1
ב"ה
שלום וברכה!
איך האב דערהאלטן אייער בריוו מיט דאס בייגעלעגטע ,אין
וועלכן איר פרעגט -אין צוזאמענהאנג מיט די דערציערישע
אויסגאבען פון "מרכז לעניני חנוך" -אויב ס'איז ראטזאם כדאי/
ריכטיג/פאסיק צו דערציען און לערנען קינדער צו גלויבן אין נסים;
איר דריקט אויס אייער נעגאטיווע שטעלונג און פרעגט אויב איר
האט א רעכט צו קריטיקירן די וועלכע זיינען ניט איינשטימיק
מיט אייך אין דער פראגע.
מוז איך קודם כל זאגן -און איך האף אז איר וועט מיך
אנטשולדיקן דערפאר -אז עס לעגט זיך מיר ניט אויפן געדאנק,
אז איר גלויבט ניט אין נסים .ווארום אויב אפילו עס זיינען געווען
צייטן ,ווען עס איז געווען א מעגלעכקייט ניט צו גלויבן אין נסים,
איז אבער אין אונזער צייט ,ווען א איד זאל זאגן ,אז ער גלויבט ניט
אין דאס איבער-נאטירלעכע ,איז דאס בלויז אן איינרעדעניש.
ניט בלויז אידן וועלכע האבן איבערגעלעבט די קאנצענטראציע
לאגערן האבן באשיינפערלעך געזען נסים ,נאר יעדער איינער
וועלכער פארשטייט וואס עס איז פארגעקומען און קומט פאר,
אויב ער האלט נאר אפן די אויגן און לאזט זיך ניט באאיינפלוסן
פון אמונות טפלות ,דארף גאר ניט "גלויבן" אין נסים .ער זעט זיי
אפילו מיט פליישיקע אויגן.
דערפון איז דער ענטפער אויף אייערע פראגען
זעלבסטפארשטענדלעך.
.1בין המצרים ,ה'תשכ"ב
יהפכו לששון ולשמחה
מר משה שי'
המשך אויף עמודים יד-טו
