הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"א פרשת בראשית
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ד ש+בת
+בר+אשית
עד בלי די;
האט נישט קיין שום גרעניצן
וואס ָ
אונזער שפע קומט פון ַא מקור ָ
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ב ,יום ראשון ּפרשת ויחי ,י"ב טבת תשפ"א
בך א+בטח
חלק א'
ח +נקוּ+דה
+ל+מחש+בה א
געווארן מיט צמצומים
ָ שאפן
בא ַ
בראשית ברא אלקים; די וועלט איז ַ
פון ‘עולם שנה נפש‘
דא
וואס הייסט ‘ריחוק המקום‘; ָאדער ביזטו ָ
זאך ַָ
וואס
דאס איז דער צמצום ָ דארטָ .ָאדער ביזטו ָ חובת הלבבות +אותיות מחכימות
הייסט ‘עולם‘.
ישיִּ ,כי ַהבּ וֹ ֵרא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ו ְּדבָ רוֹ נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל דָּ בָ ר וְ ֵאין ֵמ ׁ ִשיב ֶאת דִּ ינוֹ.
וְ ַה ּׁ ְשלִ ׁ ִ
דער צמצום פון ‘זמן‘ ְּכמוֹ ׁ ֶש ָּכתוּב (תהלים קלה ,ו)ּ :כֹל ֲא ׁ ֶשר ָח ֵפץ ה' ָעשָׂ ה .וְ ָא ַמר (ישעיהו נה ,יא)ֵּ :כן יִ ְהיֶ ה ְדבָ ִרי ֲא ׁ ֶשר יֵ צֵ א
דאס זעלבע איז מיט דעם צמצום פון ‘שנה‘. ָ ִמ ּ ִפי לֹא יָ ׁשוּב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו'.
זא מושגאיידער בריאת העולם איז נישט געווען ַא ַ
ווי ‘זמן‘ .ביים אויבערשטן איז דאך ַאלעס איינס.
ער איז ‘היה הוה ויהיה‘ .דער עתיד מיט‘ן עבר איז מ‘דארף יעצט זיין ָאנגעצויגן.
ַ כאילו
השי“ת איז ‘חזק מכל חזק‘
פאר אונז איז זאך כלּפי דעם רבוש“עַ . די זעלבע ַ דאַ ,אדער חובת הלבבות לערנט אונז ָ
לאמיר ַאביסל מרחיב זיין אין דער נקודה ,ווייל
ָ
דאס שווער צו משיג זיין ,ווייל מיר זענען שוין ָ לעמאל איינ‘חזר‘ן און
ָ וואס מ‘דארף זיך ַא יסוד ָ
זאך איז נוגע ממש פאר יעדן מענטש ,יעדן די ַ
געווארן אין דעם
ָ שאפן
בא ַ
געווארן און ַ
ָ געבוירן דערמאנעןַ ,אז דער אויבערשטער איז ‘חזק מכל ַ
טאג.
איינציגסטן ָ
צמצום פון זמן. סארט מציאות חזק‘ -ער איז שטערקער ווי יעדע ָ
סאך צייט ביז מ‘קומט ָאן צו ביי אונז נעמט ַא ַ
דער צמצום פון ‘מקום‘ רלאזט
מ‘פא ַָ דא .און אויב ַאזויַ ,אז נאר ָוואס איז ָ
ָ
ווארטן און ציילן ספירת מ‘דארף ַ
ַ ַאן ַאנדערן זמן. שאפן זיין בריאהבא ַ
האט ַדער אויבערשטער ָ דא,
נאר ָוואס איז ָשטארקסטן כח ָ ַ זיך אויף דעם
העומר כדי ָאנצוקומען צו ַא געוויסע צייט ,ווייל מיט ַא מהלך פון ‘דרך הטבע‘ָ .אט די הנהגת הטבע געוואלדיגע
ַ לעמאל בלייבן מיט ַא ָ קען מען ַא
מיר זענען ווייט פון יענעם זמןַ .א מענטש קען נאר איז געבויעט אויף דריי צמצומים :עולם (מקום) ,שנה רואיגקייט און בטחון.
לעבן אין דעם יעצטיגן זמן ,ער קען נישט לעבן אין (זמן) ,און נפש. סאך מצבים אין אונזער גאר ַא ַ דא ָס‘זענען ָ
אן ַאנדערן זמן .ער איז ָאּפגעריסן סיי פון דעם עבר דאס הייסט ַאזוי :פאר בריאת העולם איז נישט ָ טאג טעגליכן לעבן ווען דער מענטש איז ָ
און סיי פון דעם עתיד .און אפילו אין דעם יעצטיגן געווען קיין שום צמצום פון ‘מקום‘ .ס‘איז נישט געוואלדיגן
ַ ָאנגעשטרענגט ,ער גייט ַאריין אין ַא
האט ער ממש נאר דעם יעצטיגן רגע. טאג ַאליין ָָ געווען דער צמצום ַאז אויב מ‘געפינט זיך אויף איין לחץ ,ווייל בדרך הטבע שטייט ער אין זייער אן
שטארק ָאנקומען
ַ אפילו אויב ַא מענטש וויל זייער ּפלאץ,
ּפלאץ ,קען מען נישט זיין אויף ַאן ַאנדערן ַַ לאגע ,און ער זעט נישט ַ
וויאזוי ער קען ענגע ַ
האט ער נישט קיין שום וועג צו ַא געוויסע זמןָ , דארף מעןּפלאץ ַ
און כדי ָאנצוקומען צו ַאן ַאנדערן ַ ענגשאפטָ .אבער אויב ער וועט ַ ַארויסגיין פון דעם
דארט ָאנקומען .דער אויבערשטער וויאזוי ער קען ָ
ַ לאנגע רייזעס .בלויזפארן ַ ּפלאגן און ָ
ָ יעצט זיך דערמאנען ַאז דער אויבערשטער איז ‘חזק מכל ַ זיך
פאר‘ן מענטש דעם כחָ .אבער האט נישט געגעבן ַ ָ שאפןבא ַ
האט ַוואס דער אויבערשטער ָ נאכדעם ָ ָ וואס קען איםגארנישט ָ נישטא ָ
ָ חזק‘ און ס‘איז
דא! ביי אים איז יא ָ ביים אויבערשטן איז עס ָ באגריףגעווארן דער ַ
ָ שאפן
בא ַ
ַא וועלט ,איז אויך ַ דעמאלט קען מען שטענדיג ָ ּפהאלטן פון העלפן,
ָא ַ
נישטא בכלל קיין צמצום פון זמן.
ָ דא ַאוואס הייסט ‘מקום‘ ,און יעצט איז שוין ָ ָ בלייבן רואיג ,אפילו ווען די ַארומיגע מצבים ווייזן
גליון הבינני || 1
זאלן זיין ָאּפגעטיילטָ ,אבער בשורש זענען ַאלע רוואס ס‘קוקט אונז אויס ַאז ס‘איז
פא ָדי סיבה ַ דער צמצום פון ‘נפש‘
נשמות איינסַ .אלעס נעמט זיך פונעם אויבערשטן, וויבאלד
ַ דא ַאלע ערליי מענטשן ,איז ַאלץ נאר
ָ
דא 'חילוקי
דא אויף דער וועלט איז ָ נאר ָ האט דערדא ָמיר זענען אין דער עולם הזה ,און ָ זאך איז לגבי דעם צמצום פון
די זעלבע ַ
נפשות'. אויבערשטער ַאזוי אויסגעשטעלט ַאז די נשמות ‘נפש‘ .באמת זענען ַאלע נפשות ממש איינס .און
ב
ּפלאץ ,צייט,
למעלה מן המקום והזמן; די שפע פון השי“ת איז בכלל נישט געבינדן צו ַ
ָאדער מענטשן
סאך בעסער ווי
רוואס דער בעל בטחון שטייט ַא ַ
פא ַָ דארף ָאנקומען צו אים, וואס ַ
אמת איזַ ,אז די שפע ָ אונזער חיות קומט נישט פון די צמצומים
דער ‘בעל הכימיה‘. האט בכלל נישט צו טון מיט דעם ענין פון זמן .ווייל ָ ָאט די דריי צמצומים פון עולם שנה נפש,
די ערשטע סיבה איז ,ווייל דער בעל הכימיה ּפלאץ ווי זמן! דער סאך ַא העכערע ַ ס‘קומט פון ַא ַ דאס איז בעצם געשען ביי בריאת העולםַ .אזוי ָ
טעריאלן צו קענען
ַ מא
האבן געוויסע ַ כאטש ָ
דארף ָ גאנצער רעיון פון בטחון איז דאך געבויעט אויף ַ וואס חז“ל ָ
זאגן (ראש שטייט אין ספרים אויף דעם ָ
גאלדָ ,אבער דער בעל בטחון דארף מאכן דערפון ַָ אמונה .און אמונה מיינט ַאז “איך גלייב ַאז דער השנה לב ,א) ַאז ‘בראשית נמי מאמר הוא‘ -די וועלט
זאך אויף דער וועלט קעןהאבן .יעדע ַ גארנישט ָ ָ רבוש“ע איז ‘עשה ועושה ויעשה לכל המעשים‘ און געווארן מיט צען מאמרות און דער ָ שאפןבא ַ
איז ַ
ווערן ַא מקור פאר זיין ּפרנסה .אויב ער וועט נישט ער איז נישט מוגבל צו קיין איינס פון די צמצומים“. ערשטער מאמר איז געווען ‘בראשית‘ .ווייל דער
באקומען זיין
זאך ,קען ער ַהאבן די סּפעציפישע ַ ָ טראכט
ַ דאס און דערמאנט זיך ָ
ַ ווען ַא מענטש געמאכט איז
ַ האט
וואס השי“ת ָ ערשטער צמצום ָ
זאך.
ּפרנסה פון ַאן ַאנדערע ַ ַאריין דערין ,ווערט ער נישט איבערגענומען צוליב ס‘זאל בכלל זיין ַא מושג פון זמן! ‘ראשית‘
געווען ַאז ָ
צעבראכן און
ָ אן עיכוב אין זמן .ער ווערט נישט האט אןוואס ָ
דא ַא געוויסע ‘צייט‘ ָ
באדייט ַאז ס‘איז ָ ַ
דאס גוט איינ‘חזר‘ן ,ווען מ‘רעדטמ‘דארף זיך ַָ
ס‘שאקלט נישט אויף זיין בטחון.
ָ ָאנהויב און ַא סוף.
וועגן דעם יסוד ַאז דער אויבערשטער איז ‘חזק
רוואס בין איך ַאזוי ָאנגעצויגן צו
פא ָ מכל חזק‘ַ . פארלוירן צוליב ‘זמן‘
מיר ווערן ַ געוואלט ַאז מיר
ָ האטדער אויבערשטער ָ
כ‘דארף
ַ באקומען מיין געלט דוקא פון יענעם? ַ דאס זעלבע איז ווען מ‘ווארט ַא לענגערע ָ זאלן לעבן אין די ַאלע צמצומים פון ‘עולם שנה
באקומען פון יענעם ,כ‘קען עס אויך עס נישט ַ תקופה אויף זרע של קיימא .ס‘איז אריבערגאנגען האט אודאי נישט די ַאלע נפש‘ָ ,אבער ער ַאליין ָ
באקומען פון ַא צווייטן! דער מציאות פון ‘נפש‘ ַ יאר ,און מ‘ווערט זייער יאר ,דריי ָ יאר ,צוויי ָ ַא ָ גאנצעצמצומים! אויב ַאזוי קומט אויסַ ,אז אונזער ַ
איז דאך בלויז ַא צמצום ,און דער מקור פון ּפרנסה צעבראכן? ווייל
ָ רוואס איז מען ַאזוי פא ָ צעבראכןַ .
ָ חיות ,אונזער ּפרנסה ,אונזער געזונט ,און ַאלע
ּפלאץ ווי דעם צמצום.
סאך ַא העכערע ַ קומט פון ַא ַ לאנגע צייט און זא ַווארט שוין ַא ַ ווארט און ַ מען ַ וואס געפינט
ּפלאץ ָ
אונזערע צרכים ,קומען פון ַא ַ
באקומען דוקא פון יענקל? איך קען דארף עס ַ איך ַ נאכנישט קיין ישועה .דער מענטש ווערט מ‘זעט ָ זיך בכלל נישט אונטער די צמצומים .ס‘קומט פון
באקומען פון משה ,פון ראובן ,פון עס ּפונקט ַאזוי ַ זייער איבערגענומען פון דעם ‘זמן‘ .והא ראי‘ַ ,אז סאך העכער דערפון .די שפע וואס איז ַא ַ
ּפלאץ ָ
ַא ַ
וואס איז דען ַא חילוק?
סיי וועמען אימערָ . ווארטןהאט ָאנגעהויבן ַ וואס ער ָ נאכדעם ָ ַא מינוט ָ האט נישט קיין שום שייכות מיט די פון השי“ת ָ
צעבראכן .נאר ווען ס‘איז
ָ נאכנישט געווען איז ער ָ ַאלע צמצומים!
ּפראבלעם
קיינמאל נישט קיין ָ
ָ ‘זמן‘ איז
ביי השי“ת ווארטן,יאר פון ַ
ריבערגעגאנגען צוויי -דריי ָ
ַ שוין ַא דער רבוש“ע איז נישט באגרעניצט צו
נאך ַא ביישּפילַ :א בחור ווארט אויף זיין ָ נאך געדויערן,ווילאנג ס‘גייט ָ ַ און ער ווייסט נישט ‘זמן‘
באשערטע שידוך ,און ער שּפירט ַאז אויב ער גייט ַ צעבראכן.
ָ דעמאלט ווערט ער ָ אבער היות א מענטש געפינט זיך אין דעם
רוואס
פא ָ ּפראבלעםַ .ווערן ַ 23אלט איז ער אין ַא ָ רמאל ַאזוי צו שּפירן ,ווייל מיר נא ַ ס‘איז זייער ָ עולם ,וואו אלעס איז געבויעט אויף עולם ,שנה,
ּפאסירן אויב וואס וועט ַ
ּפראבלעם? ָיאר ַא ָ איז ָ 23 דאך מענטשן און נישט קיין מלאכיםָ ,אבער זענען ָ נפש ,דעריבער ווען ער זעט אז מצד דעם ‘מקום‘,
רגאנג? ס‘איז יא ַ
האבן ביי דעם ָדו וועסט חתונה ָ דערמאנען ַאז די הרגשה איז נישט ַ מ‘דארף זיך
ַ אדער מצד דעם ‘זמן‘ ,אדער מצד דעם ‘נפש‘,
דא ליטווישע קרייזן וואו ס‘איז לכתחלה ַאזוי ...זיי ָ נשטאט ער ָ ריכטיג .ווען דער מענטש ַ
דאוונטַ ,א האט ער א פראבלעם און ער האט נישט קיין וועג
נאכנישט קיין פערציג טעג שיר השירים ,זיי זאגן ָ ָ געהאלפן ווערן מיט קינדער ,לייגט ָ זאל בעטן צו ָ וויאזוי צו באקומען די שפע ,ווערט ער אנגעצויגן
נאך אפילו נישט אויסהערן קיין שידוכים אין ווילן ָ ווילאנג איךַ ווייטאג“ :דו ווייסט
ָ ער צו מיט ַא און באאיינפלוסט דערפון“ .ס‘גייט נישט טויגן!“ –
רגאנג...
יא ַ דעם ָ זאך. דאס איז נישט קיין אמת‘ע ַ ווארט שוין?“ָ ... ַ פארוואס גייט עס נישט טויגן? ווייל יעצט אויף
צעבראכן? ווייל ס‘גייט
ָ רוואס ביזטו ַאזוי
פא ָ ַ דא ַא יארָ ,אבער ס‘איז ָ טאקע דריי ָ ווארט שוין ַ ער ַ דער מינוט איז עס נישטא...
סארט חשבונות פון זמן: קאּפ ַאלע ָ
דיר ַאריבער אין ָ דא ַא ראּפקומען .ס‘איז ָ סדר ווען די שפע דארף ַא ָ דער מענטש דארף באצאלן א חוב אויף מארגן,
“אויב כ‘בין שוין ַאזוי ַאלט ,וועט מיר קיינער נישט נאך אויף ,און האלט זיך ָ רוואס די שפע ַ פא ָ חשבון ַ און ער ווייסט אז ס‘דארף אים אריינקומען געלט
יאר ַאלט? האבן .ווער דארף ַא בחור פון ָ 23 וועלן ָ האלט עס אויף‘! דאס איז זיכער ַאז ‘נישט דער זמן ַ ָ האט יעצט ַאן ערנסטן אין צוויי וואכן ארום .ער ָ
לעמאל זיין שּפעטער פוןָ און בכלל ,וועל איך ַא זאך .קומט אויבן אין הימל איז ‘זמן‘ בכלל נישט די ַ וואס הייסט ‘זמן‘. ּפראבלעם צוליב דעם צמצום ָָ
האבן שוין צוויי קינדער .און יעדן .מיינע חברים ָ ווייטאג
ָ אויסַ ,אז מיר לייגן זיך ַאליין צו ַאן איבריגע צוזאמשמעלצן די ַ וואלט ווען געקענט
אויב ער ָ
ניאגן ווייל כ‘וועל ָאנקומען
איך וועל שוין נישט ָא ָ מ‘טראכט וועגן צייט. ַ ווען מאכן ַאז צווייוואלט געקענט ַ צייט ,אויב ער ָ
סאך פון משּפחות ַאזוי שּפעט“ ...מ‘הערט ליידער ַא ַ די פרנסה קומט אויך נישט פון ‘נפש‘ דאךוואלט ער ָ ּפאסירן היינטָ ,
וואכן ַארום זאל ַָ
יאר ַאלט,האבן עלטערע טעכטער פון ָ 27-28 וואס ָ
ָ דערמאנט אין דער ּפתיחה
ַ דער חובת הלבבות ס‘וואלט
ָ באקומען דעם טשעק און יעצט געקענט ַ
מ‘האט ַא מורא‘דיגע לחץ“ :איך וועל נישט ָ און באגריף
מאל איז געווען ַא ַפון שער הבטחוןַ ,אז ַא ָ זאל ער טון וואס ַָאלעס געווען מסודרָ ...אבער ָ
האבן קיין גרויסע משּפחה ווייל ס‘איז שוין קענען ָ האט געקענט וואס ָ
פון ַא ‘בעל הכימיה‘ -איינער ָ ַאז דער זמן שטערט אים .דעריבער איז ער אין
שּפעט אין זמן“. גאלד ,און דער חובת איבערדרייען אייזן פאר ָ ענגשאפט.
ַ אן
קלאר נישט
ָ ָאבער דער מציאות איז דאך גאנצע ליסטע פון סיבות הלבבות רעכנט אויס ַא ַ טאקע אויף דעם אופןָ ,אבער דער
ער זעט עס ַ
|| 2גליון הבינני
סארט אופן ,ווי דער חובת הלבבות ַא געוויסן ָ זיך ַאריינגעלייגט אין ַא צמצום פון זמן ,כאילו מאל ַאזבאשיינּפערליך ַאזויפיל ָ ַאזוי .מ‘זעט ַ
ברענגט דארט דעם ּפסוק‘ :כי על כל מוצא פי ה‘ געזאגט ַאז
ָ האט דיר
“ס‘איז שוין שּפעט“ ...ווער ָ האבןגעהאט שּפעט ָ
ַ האבן חתונה
וואס ָ מענטשן ָ
יחיה האדם‘ ,און ער שרייבט דאס לשון‘ :כי הסיבות ס‘איז שוין שּפעט? אויפגעשטעלט קינדער-געבענטשטע משּפחות
אינן נבצרות ממנו בכל עת ובכל מקום‘. האטגארנישט .דער אויבערשטער ָ און ס‘פעלט זיי ָ
‘מקום‘ און ‘זמן‘ זענען נישט קיין
דא אויף דער וועלט ָאבער היות מיר לעבן ָ זאלסט אויפשטעלן דיין שטוב געוואלט ַאז דו ָ
ָ
ּפהאלט
ָא ַ
אונטער די צמצומים פון ‘זמן‘ און ‘מקום‘ און ‘נפש‘, דארפסטו זיין ַאזוירוואס ַ
פא ָרגאנגַ ,
יא ַ אין דעם ָ
דאס זעלבע איז לגבי ‘מקום‘ און לגבי ‘זמן‘. ָ פאר‘דאגה‘ט?
ַ
וואס
ווערט מען ָאנגעצויגן דערפון .אפילו איינער ָ
דער חובת הלבבות לערנט אונז :דיין שפע איז
יא עוסק אין אמונה ובטחון ,גייט ער ָאבער איז ָ צוואנציגמאל קוקט מען צוריק פינף און ָ וויפיל ָ
האט דירנישט געבינדן צו די ַאלע צמצומים .ווער ָ
סארט צמצום ,ער ּפרובירט שטוּפן זא ָ ַאריין אין ַא ַ האט חתונה וואס ָ
יאר שּפעטער ,און מ‘זעט ַאז דער ָ ָ
באקומען ּפרנסה דוקא פון דארפסט ַ געזאגט ַאז דו ַ
ָ
מאל איזסאך ָ זאך זאל ‘שוין‘ געשען ,און ַא ַ ַאז די ַ האט יאר ,און ער ָ
האלב ָגעהאט ביי די ַאכצן און ַא ַ
ַ
דארפסט געזאגט ַאז דו ַ
ָ האט דיר
זאך? ווער ָ דער ַ
דאס נישט ריכטיג .דער מענטש ּפרובירט שטוּפן ָ דאס ערשטע קינד ביי ניינצן און ַא געהאט ָ
ַ שוין
באקומען ּפלאץ? דו קענסט ַ ַ זיין אויף דעם
האט זיך איינגערעדט ַאז מיט ַאלע כוחות ווייל ער ָ געהאט ַא
ַ האט ער
נאכדעם ָ יאר ,און גלייך ָ פערטל ָ
האט נישט קיין ַאנדערע ברירה ,אויב ס‘וועט ער ָ זאך און סיי פון ַאןּפרנסה סיי פון ַאן ַאנדערע ַ צווייטע מיט ַא דריטע קינדָ ,אבער למעשה יעצט
וויאזוי וועט ָאנקומען
נישט זיין אויף דעם אופןַ , ּפלאץ!
ַאנדערע ַ האט ער ַא משּפחה מיט זעקס קינדער .פרעג נישט ָ
פארגעסט ַאז זיין מקור פון חיות איז די שפע? ער ַ סארט שפעדאס איז ַאקטועל לגבי יעדע ָ ָ דאסקיין קשיותַ ,אזוי איז דער מציאות ...מ‘קען ָ
באגרעניצט ,און ס‘איז נישט ָאנגעוויזן בכלל נישט ַ האבן .דו ביזט בכלל נישט
וואס ַא מענטש דארף ָ
ָ סארט מקום סארט משּפחה ,ביי יעדע ָ זען ביי יעדע ָ
אויף די ַאלע צמצומים. מצומצם ַאז די שפע דארף קומען דוקא אויף האבן סארט קהלהָ ...אבער מיר ָ און ביי יעדע ָ
ג
פארליר נישט דיין בטחון צוליב ‘זמן‘
את הכל עשה יפה בעתו; ַ
נאך ַא יפשפש במעשיו ,אפשר פאדערט זיך ָאפשר ָ רמאלן
נא ַפארקויפן זיין קרקע פאר ַא ָ ּפרובירט צו ַ ראּפצוגיין
אויסגעהאלטן ַא ָ
ַ ווען ס‘איז
וויל מען אויסּפרובירן זיין אמונה ,און ס‘קען זיין מארקעט ּפרייזָ .אבערּפרייז ,לויט די ָאנגענומענע ַ מיט דער ּפרייז
בעפאר
ָ ּפאסירן
דארפן ַ
וואס ַזאכן ָ נאך ַאנדערע ַָ יא די זעלבעפארקויפן ָס‘גייט אים נישטַ .אנדערע ַ לאמיר געבן ַא ביישּפיל דערצו ,און יעדער ָ
ס‘גייט קומען די שפע. סארט קרקע פאר די ּפרייזָ ,אבער ביי אים גייט עסָ נאך אייגענע ביישּפילן מאכן ָ איינער קען ַאליין ַ
עּפעס נישט .ווען ער רעדט מיט מומחים ָ
וואס האט געקויפט ַא ּפריוואטע לעבן :איינער ָ ַ פון זיין
ָאבער אויב מען ווערט בלחץ צוליב ַא צמצום
באשטעטיגן זיי ַאז ער האבן נישט קיין נגיעותַ , ָ פארקויפן שטיקל ריעל עסטעיט און ער וויל עס ַ
פון ‘זמן‘ און מ‘טוט איבערגעאיילטע שריט ,שלא
מ‘דארף
ַ בעט נישט קיין איבערגעטריבענע ּפרייז, האט ער ַא ווייטער פאר ַאביסל מער געלטָ .אדער ָ
קיינמאל נישט מצליח
ָ כסדר העולם ,וועט מען
ּפאסיגן קונה און ס‘גייט אים נישט.
ּפשוט טרעפן ַא ַ פארקויפן ,און דערווייל גייט וואס ער וויל ַ דירה ָ
דא ַא
זאך אויף דער וועלט איז ָ זיין! ביי יעדע ַ
האלב מארקעט ַא ַ עס נישט .ס‘שטייט שוין אויפ‘ן ַ
וויאזוי ַא מענטש דארף זיך
געווענליכער מהלך ַ זאגט:
דא פעלער ווען דער מענטש ָ ס‘זענען ָ
יאר ,און ס‘רירט זיך נישט .ער שּפירט זיך יארַ ,א ָ ָ
פירן לויט‘ן סדר העולםָ .אבער אויב דו ּפרובירסט האב נישט קיין ַאנדערע ברירה ,כ‘וועל “איך ָ
וואס איז דער סדר העולם? ַאז זייער געדרוקטָ .
צו שטוּפן און קוועטשן דעם סדר העולם ,ווייל דאלערראּפרוקן די ּפרייז מיט הונדערט טויזנט ַָא ָ
דאךמ'האט ָָ ראּפ מיט‘ן ּפרייז ,ווייל מ‘גייט ַאביסל ַא ָ
האב נישט קיין ברירה“ ...גייסטו ַאצינד “איך ָ פארקויפן
ווייניגער ,און ַאזוי וועט זיך עס זיכער ַ
פארקויפן. נישט קיין ברירה .מען מוז עס ַ
ַארויס פון דעם געווענליכן סדר הבריאה. טאג“.
ביז ַא ָ
רמאלע נא ַ ראּפגיין מיט די ּפרייז איז בעצם ַא ָ ַא ָ
האט אויסגעשטעלט ַא סדר דער אויבערשטער ָ דער מציאות הדברים איז ָאבער -און מ‘קען
זאך און ס‘איז ַא סדר העולםָ .אבער ס‘ווענדט זיך ַ
נאכקוקן ַ -אז ס‘איז בכלל נישט מוכרח ַאז עס ָ
זאל ַארבעטן אויף ַא געוויסן מהלך, ַאז די בריאה ָ זאגט שוין וואס איז דער מציאות הדברים .די גמרא ָ ָ
פארקויפט פאר די ביליגערע ּפרייז! ס‘זאל ווערן ַ
ָ
כ‘האב נישט
ָ “אלעס פייןָ ,אבער זאגסטַ :ָאבער דו ָ האט נישט באמת ‘אין אונאה לקרקעות‘ – קרקע ָ
וואלט
פארקויפטָ , יא ווערן ַ און אפילו אויב ס‘גייט ָ
וואס בויעט זאך ָ
קיין ברירה היינט .וועל איך טון ַא ַ קיין ּפרייז .די ּפרייז פון קרקע איז וויפיל מענטשן
עס דער קונה סייווי געקויפט ,ווייל ַאזוי איז געווען
נישט די וועלט“ ...דו שּפירסט ַאז די שפע דארף צאלן דערויף .אויב קיינער וויל זענען גרייט צו ָ
באשטימטער באשערט פון הימלַ ,אז אין דער ַ ַ נישט קויפן דיין קרקע ,קען זיין ַאז דו האסט
צאלןדארף שוין יעצט ָ קומען ‘יעצט‘ ,ווייל “איך ַ
האטפארקויפט ווערן .דער מענטש ָ זאל עס ַ צייט ָ מארקעט פארקויפט לויט דעם ַ עס בכלל נישט ַ
האבן .איך
מארטגעדזש און איך מוז יעצט עס ָ מיין ָ
פארלירן הונדערט בסך הכל מצליח געווען צו ַ ּפרייז .דו האסט זיך איינגערעדט ַאז דו קענסט
מוז עס נעמען פון די קרקעָ ,אבער היות כ‘קען
וואס ער איז געווען דאנק דעם ָ דאלערַ ,א ַטויזנט ָ יאר ס‘האט דיר גענומען ַא ָ ָ באקומען מער ,און ַ
דא ,וועל איך עס באקומען פון ָ עס נישט יעצט ַ
ָאנגעצויגן. פארשטיין ַאז דו זאלסט ַ ‘לאנדן‘ און ָ זאלסט ַ ַאז דו ָ
האסטו האלב ּפרייז“ַ ...אצינד ָ פארקויפן פאר ַ ַ
פארשטייט דירַ ,אז פארלוירן די בטחון ...מען ַ ַ נישט ווערן ָאנגעצויגן צוליב ‘זמן‘ באקומען ַאזויפיל ,קיינער איז נישט קענסט נישט ַ
ס‘איז זייער ָאנגעשטרענגטָ ,אבער אויב דו זעסט דער מענטש זעט ַאז זיין שפע קומט נישט זא גרויסן סכום .דו ביזט צאלן ַא ַ
אינטערעסירט צו ָ
וואס קען שטימען לויט דעם סדר נישט ַא מהלך ָ זארגט ווייל ער שּפירט“ :מייןבא ָאן ,און ער איז ַ רעאליסטישער ַ בסך הכל ַאריינגעקומען אין דער
דאווענען ,און זיי מפשפש העולם ,שטעל זיך ַ דארט ,ס‘קען נישט קומען געלט מוז קומען פון ָ מאכט איר ...ער איז וואס ַ וועלט .שלום עליכםָ ,
במעשיך .ס‘וועט זיכער נישט העלפן אויב דו כ‘האב דאך נישטָ ּפלאץ ,ווייל
ַ פון ַא צווייטע האט זיך גע‘עקשנ‘ט ,און דאהי .ער ָ נישט געווען ָ
וועסט שטוּפן און טון אומגעווענליכע שריט, האב בלויז מיין קליינע
קיין ַאנדערע נכסים .איך ָ יעצט איז ער צוריקגעקומען צום אמת‘ן מציאות.
דעמאלט ביזטו זיך בוטח אין ַא פעולה ,אין ָ ווייל האלט זיך עס אויף קרקע‘לע“ָ ...אבער באמת ַ מאנגל אין
פארלוירן געלט צוליב ַא ַ
ַ
נשטאט זיך בוטח זיין אינעםָ ַא מקום ,אין ַא זמןַ ,א פארשידענע סיבות .ס‘קען זיין פון הימל צוליב ַ בטחון
אויבערשטן. אויסארבעטן,
ַ נאך עּפעסַאז דער איד דארף זיך ָ יא
האט ָ
צומאל קען זיין ַאז דער מענטש ָ
ָ ָאבער
גליון הבינני || 3
בואו ונחשוב חשבונו של עולם;
ס'איז א נייער זמן ,וויאזוי האלט מען אן גוטע קבלות?
יום ראשון פרשת נח ,כ"ז תשרי תשפ"ו
ש+בת +בר+אשית
חלק א'
א
שחולת אהבה אני; יעדע התעוררות קומט פון די טיפענישן פון אונזער הייליגע
נשמה
זאל ערוועקן די ּפנימיות‘דיגע
וואס ָ
התעוררות ָ דאסהאט געהערט ַא דרשה ,און ָ ספר ָאדער ער ָ שטאּפלן צו קענען אויספירן
ַ עטליכע
גראבן ביי אונז.
בא ָ
וואס ליגט טיף ַ
רצון ָ האט אים צערודערט ַאז מ‘קען נישט ממשיך זיין ָ קבלות טובות
האט דאס זעלבע איז ביי ‘עשה טוב‘ ,ער ָ ַאזויָ . מאל ווען ַא איד איז זיך מקבל קבלות יעדעס ָ
האט ַאוועקגעשיקט אן למשל ווען איינער ָ
רימאן און יעצט טוט עס אים וויי ,ווייל זיין
ָא ַ זאך איז וויכטיגָ ,אבער
לעמאל געוואוסט ַאז די ַ
ָ ַא טובות ,זיך צו מחזק זיין ברוחניות ,סיי מיט ַא
האט נישט ריכטיג געטון. נשמה שּפירט ַאז ער ָ איינמאל איז ער געזיצן ביי ַא סעודה און איינערָ מצוה פון ‘עשה טוב‘ ,און סיי נישט נכשל צו
האט גערעדט נישט צו ָאדער ווען דער מענטש ָ איבערגעזאגט עטליכע שיינע
ָ דארט
האט ָ ָ דא עטליכע וויכטיגעווערן מיט ‘סור מרע‘ ,איז ָ
שיין צו ַא צווייטן ,ער איז געווען ָאנגעשטרענגט, זאך ,און
מאמרי חז“ל וועגן די חשיבות פון דער ַ טראכט,
בא ַ מ‘דארף נעמען אין ַ ַ וואס
חלקים ָ
דאך שווערע מינוטןָ ,אבער האט ָ
יעדער איינער ָ פאדערט יעצט“ :הלוואי הארץ און נשמה ָ זיין ַ טאקע קענען אויספירן מיט אויב מ‘וויל עס ַ
דארף ווען נאכדעם שּפירט ער ַאליין ַאז ער ַ ָ קען איך עס מקיים זיין“. טזאם צו
רא ַ רעזולטאטן .און ס‘איז זייער ַ
ַ גוטע
האנדלען ַאנדערש. ַ מאל ַא התעוררותסאך ָ
באקומען ַא ַמענטשן ַ קלארקייט אין די ַאלע
ָ האבן ַאמאכן סדר און ָ ַ
האט געענדיגט ווען זיי זעען ַאז ַא צווייטער ָ וויאזוי צו קענען אויספירן די קבלות שטאּפלןַ ,
ַ
האט,
וואס ַא מענטש ָ
סארט התעוררות ָ יעדע ָ
האט געענדיגטַא מסכתא ָאדער ווען ַא ציבור ָ טובות אויף למעשה.
האט גערעדט ,זיין נשמה קומט ווייל זיין נשמה ָ
נאנט צום רבוש“ע,
האט געשריגן“ :איך וויל זיין ָ
ָ דאס רירט ָאן די נשמה מיט ַא התעוררות:ש“סָ . קלאר ַאז ווען ַא איד וויל זיך
ָ דאס איזָ
נאכדעם גייט דער
איך וויל זיך טוישן “.הערשט ָ “איך וויל אויך“. שטארקן אין סיי וועלכע ענין פון עבודת ה‘ַ ,א
ַ
דאנק די התעוררות.
מענטש טון אויף למעשהַ ,א ַ התעוררות קומט פון דער אינערליכער מצוה ָאדער ַא הלכה ,הייבט זיך עס ָאן מיט ַא
נשמה באקומט ַא התעוררות התעוררות .דער מענטש ַ
די הייליגע טעג וועקט אויף אונזער איבער די וויכטיגקייט פון מקיים זיין די
נשמה פאר מ‘גייט ַאריין צו דעם למעשה‘דיגןנאך ַָ
מאכטוואס ַ
דא ַא התעוררות ָ
לעמאל ָ
ָ חלק ,איז ַא מצוה ריכטיג.
נאך די הייליגע טעג, מען שטייט יעצט ָ
ס‘קומט ַא פרישער זמן ,און דער מענטש פארבעסערן.
זאל זיך וועלן ַ
ַאז דער מענטש ָ וואס קומט פון אינעווייניג
התעוררות ָ
שּפירט ַאז אין דעם זמן גייט ער זיך נעמען ָאט די התעוררות ערוועקט ַא געוויסע מאלסאך ָ ָאט די ערשטע התעוררות קען ַא ַ
זאך גייסטו זיך נעמען? שטארק .וועלכע ַ ַ זייער האט שוין וואס די נשמה ָ אינערליכע רצון ָ קומען פון זיך ַאליין .למשל ,ביי סור מרע ,דער
קלארקייט“ :איך וויל זיך ָ האט ַא שטיקלער ָ ממילא .סיי אויב די התעוררות קומט פון זאך האט ַאליין ַא התעוררות ַאז די ַ מענטש ָ
זאך .איך וויל אויפשטיין אין פארבעסערן מיט די ַ
ַ אינעווייניג און סיי אויב ס‘קומט פון אינדרויסן, טויג נישט און ער וויל עס מער נישט טון .נישט
זאל
דאווענען ָ
צייט ,איך וויל מער לערנען ,מיין ַ וואס איז שוין
לעמאל אויף עּפעס ָ
ָ וועקט עס ַא באקומען ַא התעוררות פון האט ַוויבאלד ער ַָ
פארבעסערן,זאל זיך ַ זיין מסודר ,מיין סור מרע ָ דא אינעווייניג אין דער נשמה פונעם געווען ָ אינדרויסן ,נאר ווייל פון אינעווייניג ווייסט ער
זאכן“ .א.א.וו .דורכאויס בין אדם לחבירו‘דיגע ַ נאר חוזר וניעור .אונזער נשמה מענטש .ס‘איז ָ זאך איז נישט גוט פאר זיין נשמה .ער וויל ַאז די ַ
האט ער מצליח געווען צו די הייליגע טעג ָ וואס איז
וואס איז ריכטיג און ָ
ווייסט זייער גוט ָ נישט רעדן קיין לשון הרע ,ער וויל נישט קוקן
אויפוועקן זיין נשמה ,דורך דעם ‘שמאלו תחת האבן די
דארף מען ָ מאל ַנישט ריכטיג .נאר ַא ָ מ‘דארף נישט ,ער איז ממאס די עבירה. ַ וואס
ָ
לראשי‘ פון ראש השנה און יוה“כ ,און דורך דעם וואס זיין
דא ַא געוויסע שטוּפ אינעווייניג ָ
ס‘איז ָ
‘ימינו תחבקינו‘ פון סוכות און שמחת תורה .די “ראטעווע מיר ַארויס פון נשמה שרייט ַארויסַ :
האבן מעורר געווען די נשמה. הייליגע טעג ָ זאך“.
זאל איך מער נישט טון די ַדא ,הלואי ָ ָ
די התעוררות איז געקומען אפילו אויב ס‘איז זיין נשמה דאס זעלבע קען זיין ביי ַא מצות עשה ַאז ָ
געשטאנען און
ַ וואס איז
זאך טוסטו נישט ריכטיג,
נישט געווען איינער ָ
געזאגט“ :די און די ַ
ָ אים האט געשריגן: ָ די התעוררות קומט פון אינערליך .דער מענטש
דארף מער תורה ,איך קען נישט שּפירט“ :איך ַ
פארבעסערן ,דו גייסט נישט זיין דו מוזט זיך ַ
דא אויף דער וועלט אויף אייביג ,אם לא עכשיו ָ “איך וויל זיין כ‘דארף
ַ ַאזוי ָאנגיין ,כ‘שּפיר זיך ַאזוי ליידיג.
צולייגן מער תורה ,מער תפלה ,א.א.וו“.
האט איםאימתי“ .ס‘מוז נישט זיין ַאז איינער ָ
געהאט ַא רגש פון
ַ האט
געזאגטָ ,אבער ער ָָ דאס
ָ
נאנט צום ָ וואס קומט פון אינדרויסן
התעוררות ָ
רוואס איז ַא רגש גענוג אים צופא ָהתעוררותַ . רבוש“ע ,איך די התעוררות קען אויך קומען פון אינדרויסן.
אויפוועקן? ווייל זיין נשמה ווייסט עס שוין פון
וואס
מ‘דארף אים נישט גיין אויסלערנען ָ ַ לאנג, ַ וויל זיך טוישן" באגריפןהאט יעצט ַ צום ביישּפיל אויב ַא איד ָ
האט עס געזען אין ַאדעם חומר הדבר ווייל ער ָ
|| 4גליון הבינני
אים נישט מחנך געווען דערצו .נאר די נשמה געדאוונט סתםַ האט נישט דאווענעןָ .אבער ער ָ ַ וואס איז אומריכטיג ,די נשמה
איז ריכטיג און ָ
פון ַא איד ווייסט זייער גוט דעם אמת! ס‘איז האט ממש נאר ער ָ “באשעפער ,העלף מיר“ָ , ַ דערציילט עס אים!
פלאי פלאיםָ ,אבער מ‘זעט עס במציאות ,די פארברענגטהאט ַ גערעדט מיט‘ן רבוש“ע .ער ָ די נשמה ווייסט זייער גוט דעם אמת
ּפאסירטדאס ַ
וואס איז ריכטיג .און ָ
נשמה ווייסט ָ געדאנקט אויף
ַ האט
כביכול מיט‘ן רבוש“ע ,ער ָ
באשיינּפערליך געזען די נקודה ,ביי די
מ‘האט ַ
ָ
באקומט ַא התעוררות. מאל ווען ַא איד ַ
יעדעס ָ זאגט
ַאלעם און געבעטן אויף ווייטער .דער איד ָ
רכאּפט אין עזה,
פא ַ וואס זענען געווען ַ
מענטשן ָ
האט אויפגעוועקט ַאןדי דרויסנדיגע התעוררות ָ האט
וואס ער ָ ַאז ער בענקט זיך צו די תפלות ָ
וויאזוי זיי זענען
סאך פון די אידן דערציילן ַ ַא ַ
וואס די נשמה ווייסט שוין קלארקייט ָָ אמת‘ע נאנטקייט
געהאט ,ער בענקט זיך צו די ָ ַ דארט ָ
וואס זיי
כאטש ָ געווארן צום אויבערשטן ָ ָ נאנט ָ
וויאזוי
לאנג .יעצט זוכט די נשמה דעם וועג ַ פון ַ האט געשּפירט ווען ער וואס ער ָ
און דעם אור ָ
גארנישט געוואוסט פריער .איינער האבן פון ָ ָ
וואסמ‘קומט אן דערצוַ .אזויווי ַא בעל תשובה ָ האט גערעדט מיט‘ן רבוש“ע. ָ האט דערציילט ַאז זייענדיג פון די ‘חטופים‘ ָ
האבזאל אים מדריך זיין“ :איך ָוואס ָ
זוכט ַא רב ָ וויאזוי ַא איד
ַ האט אים דערציילטווער ָ איינער ַאליין אין ַא טיפן טונקעלן טונעל,
געהערט וועגן שבת ,ווי קען איך הערן מער דארף רעדן מיט‘ן אויבערשטן? ער ָ
האט נישט גארנישט געקענט זען און נישט האט ָ וואו ער ָ
וויאזוי ָאּפצוהיטן שבת?“...
ַ האט
געלערנט קיין חובת הלבבות ,און קיינער ָ האט ער ָאנגעהויבן געהאט צו וועמען רעדןָ ,ַ
ב
ּפראקטיצירן קבלות טובות
וויאזוי צו ַ
בתחבולות תעשה מלחמה; פינף חלקים ַ
זאגט“ :איך וועק מער נישט אויף מיין טאטע ָ ַ טאקע אויס ווי מ‘בויעטָ ,אבער
איינס קוקט עס ַ מיט התעוררות קען מען נישט בויען ַא
האט טאטע ָ בחור אינדערפרי .געענדיגט“ .דער ַ שּפעטער וועט עס זיין ַא 'פיתום ורעמסס'... בנין
האט אים געפרעגט ַא מחנך און דער מחנך ָ שּפעטער וועט די רעגירונג ָאּפשטעלן די דא
נאך די ערשטע התעוררות ,זענען ָ ַאצינדָ ,
געזאגט:ָ האט
געשטעלט עטליכע שאלות און ער ָ לאזן ַאריינגיין.
ַארבעט און מ‘וועט דיר נישט ָ מ‘דארף אויספירן די
ַ שטאּפלן ,ווען
ַ די קומענדיגע
ס‘זאל זיין דעם בחור‘ס אחריות. ָ “לאז אים ָאּפ,ָ ס‘וועט זיין ַא גרויסע עגמת נפש .מ‘קען נישט התעוררות אויף למעשהָ .אט דער למעשה‘דיגער
רוואס בין איך פא ָדו וועק אים נישט אויף“ַ ... שטאּפל.
ַ אויסלאזן קיין שום
ָ וואסנטהאלט אין זיך עטליכע חלקיםָ , ַ שטאּפל ַא
ַ
כ‘האב
ָ געגאנגען צו ַא מחנך? זייער ּפשוט ,וויילַ זאכן
לזא צעטיילן אין פינף ַ לאמיר עס ַא ָ
ָ מאלסאך ָ דאס ָאּפצוטיילן ,ווייל ַא ַ ס'איז כדאי ָ
זיך צע‘הרג‘ט מיט מיין בחור .כ‘רעד שוין נישט דא פינף
נאך די התעוררות .ס‘איז ָ וואס קומען ָ
ָ האב זיך ווען דער מענטש שּפירט ַאז "איך ָ
האט מיר דער וואכן צוליב דעםָ .מיט אים דריי ָ מ‘דארף טון ,ווען מ‘וויל אויספירן
ַ וואס
חלקים ָ גענומען אין די הענט ַאריין“ -וועט מען זען
געזאגט“ :הער אויף אים צו אויפוועקן“... ָ מחנך די התעוררות אויף למעשה. פאסט מיט איין בא ַהאט ער זיך נאר ַ צומאל ָ ָ ַאז
געמאכט ַא החלטה“ :איך גיי ַ האט
טאטע ָ דער ַ וואסס‘האט געפעלט גרויסע חלקים ָ ָ חלקָ ,אבער
דער ערשטער חלק :קבלה על העתיד טאקע האט עס ַדארף ווען טון ,און דעריבער ָ ער ַ
מער נישט רעדן מיט אים וועגן די נושא“.
וואס
דער ערשטער חלק איז דער מושג ָ געהאט קיין קיום. ַ נישט
דא ַא קבלה אויפ‘ן זעלבן שטייגער איז ָ
הייסט קבלה – קבלה על העתיד .דער מענטש זאגט דער מענטש ַאזוי ברייט“ :איך מאל ָ ַא ָ
מאכט ַא פעסטע ברוחניות .דער מענטש ַ
איז מחליט בדעתו ַא החלטה גמורה ַאז ער וויל האט נישט האב זיך גענומען ,און מיין קבלה ָ ָ
החלטה ַאז ער גייט אויפשטיין פריָ ,אדער ַאז
זאך .געענדיגט דערמיט!מער נישט טון יענע ַ נגעהאלטן“ָ ...אבער ער גייט נישט ַאריין איןַ ָא
טאג פון
פארפעלן קיין איין ָ ער גייט נישט ַ
קביעות עתים לתורה. געבארגט פאר ַא
ָ האט
צום ביישּפיל :איינער ָ האב זיך גענומען“? וואס הייסט “איך ָדי ּפרטיםָ ,
צווייטן ַא סכום געלט ,און ער מוטשעט יענעם האסטו געטון דערצו? יעדער וואס ּפונקטליך ָ ָ
דער צווייטער חלק; גדרים וסייגים צאלן די הלוואהָ .אבער בא ָ
זאל שוין ַַאז ער ָ האט ַאפארשטייט ַאז ווען ַא מענטש ָ איינער ַ
מאכןדא דער צווייטער חלק :צו ַ דאן איז ַָ למעשה דרייט ער זיך ַארום מיט ספיקות ַאז התעוררות צו בויען ַא בנין ,ווייל ער וויל ַאז
דאס איז ַאזויווי ַא שרויף צו ַא גדר וסייגָ . אפשר איז ער עובר אויף דעם לאו פון ‘לא תהיה האבן דירות וואו צו אידישע קינדער זאלן ָ
טאקע האט ַ
באפעסטיגן די קבלה! דער מענטש ָ ַ האט דאך זיין ַאז יענער ָ
לו כנושה‘ ,ווייל ס‘קען ָ נאכנישט גענוג .מ‘קען דאס ָ וואוינען ,איז ָ
געמאכט ַא קבלה ,ווייל יעצט איז זיין רגש זייער ַ דאס געלט .פון דער ַאנדערער זייט טאקע נישט ָ ַ נישט בויען ַא בנין בלויז פון התעוררות ...די
געוואלדיגע התעוררות. ַ האט ַאשטארק און ער ָ ַ דאס געלט,יא ָ האט יענער ָ טראכט ער ַאז מסתם ַָ מאכט ַאזוואס ַהתעוררות איז די ערשטע סיבה ָ
געווארן אונטער ָ געמאכט
ַ די קבלה איז טאג איז
נאר ער שלעּפט סתם ַארום .ביז איין ָ ָ דא
נאכדעם איז ָ מ‘זאל ָאנהויבן צו טוןָ ,אבער ָ ָ
געוואלדיגן
ַ געהויבענע אומשטענדן מיט ַא ער מחליט“ :איך קום דאך אין ערגעץ נישט ָאן. מ‘דארף טון און מ‘קען נישטַ וואס
זאכן ָ קלארע ַ ָ
לעמאל ,איך גיי שויןָ רגש“ :געענדיגט אויף ַא דא עובר אויף ַא גרויסע ס‘קען זיין ַאז איך בין ָ פארפעלן קיין איינס פון די ַאלע חלקים. ַ
צוריקפאלן ,איך קען נישט ַ קיינמאל מער נישט
ָ מאךעבירה ,און איך סתם מצער ַא איד ,איך ַ
מ‘קען נישט בויען ַא בנין בלויז מיט
זאךדאך ַא ַ פארפעלן“ָ .אבער התעוררות איז ָ ַ ַא פעסטע החלטה ַאז איך גיי אים מער נישט
מ‘דארף
ַ האבן ַא שטח, מ‘דארף ָ
ַ גוטהארציגקייט.
ַ
מארגן וועט שוין נישט וואס קומט און גייטָ , ָ דאס געלט".בעטן ָ
וואס
האבן מומחים ָ מ‘דארף ָ
ַ האבן ּפערמיטן, ָ
מארגן גייט דער שטארקע התעוררותָ . ַ זיין די דאס הייסט ַא החלטה! ס‘קען זיין ַאז עטליכעָ דאסרא קרקע ָ פא ַוואס ַפארשטיין ּפונקטליך ָ ַ
דעמאלט
ָ וואס וועטמאלָ . כא ָ נא ַיצר הרע קומען ָ וואכן שּפעטער וועט ער זיך נישט קענען ָ מ‘דארף גיין
ַ זאלן זיין,
איז ,ווי טיף די יסודות ָ
וואס גייט מיר געבן דעם נהאלטן די קבלה? ָ ָא ַ געמאכט ַא קבלה:
ַ האט
איינהאלטןָ ,אבער ער ָ
ַ ס‘קלאּפט
ַ שטאּפל .און מ‘זעט ַאז ַ נאך
שטאּפל ַָ
מאכט מען זיך ַא גדר וסייג. דערפאר ַ
ַ שטוּפ? האב געענדיגט מיט דעם ,איך גיי שוין “איך ָ דארף מען זען וועלכע פון די קריטישע נישטַ ,
האלט שוין ָאן זיין
וואס ַ
דא איינער ָ
צומאל איז ָ
ָ נישט רעדן מיט אים וועגן די נושא“. פארפעלט .בדרך כלל זענען האט מען ַ יסודות ָ
מאכט דאס ַאליין ַ לאנגע צייט און ָ
גאר ַא ַ
קבלה ָ נאך ַא ביישּפיל פון ַא קבלה איז :ווען ַא
ָ פארפעלט שטאּפלן קריטיש ,ווייל אויב מען ַ ַ ַאלע
גליון הבינני || 5
אין דעם חלק פון ‘גדרים וסייגים‘ גייט אויך האב
וואס איך ָפארציילט בסך הכל ָ די קבלה ַ פארפעלן .ס‘איז שויןזאל עס נישט וועלן ַ ַאז ער ָ
דאס איז נישט קיין ַאריין דער ענין פון תפלהָ , געהאט יענע התעוררות,
ַ כ‘האב
ָ געשּפירט בשעת גאנץ ספר זאגט אויס ַ וואס ער ָ יאר צום גוטן ָ
זיבן ָ
פארשטייט ַאז זאך ,ווייל דער איד ַ באזונדערע ַ ַ פארזיכערונג
האבן ַא ַ
דארף מען ָ
נאכדעם ַָאבער ָ דאווענען ,ער פאר‘ן ַ
תהלים שבת אינדערפרי ַ
צוזאמען מיטַ צוזאמען מיט זיין ‘קבלה‘ אוןַ נהאלטן אויך שּפעטער.
ַאז מ'וועט עס ָא ַ קיינמאל ,אפילו ווען ס‘איז
ָ פארפעלט
האט נישט ַ ָ
זיין ‘גדר וסייג‘ קען ער נישט מצליח זיין מיט דא שופטים ושוטרים. דעריבער איז דאך ָ האט געווען שבת ראש השנה ,און אפילו ווען ער ָ
לעמאל
ָ דארף ַא נאר ער ַ די אייגענע כוחותָ , וואס
וואס איז ריכטיג און ָ דער שופט איז מחליט ָ דאס ַאליין איז ַא
כנאכטָ . ווא ַ
געמאכט ַא ַ
ַ מאל
ַא ָ
זאל אים העלפן צו דאווענען ַאז דער רבוש“ע ָ ַ מאכט זיכער ַאז ס‘ווערט נישט ,און דער שוטר ַ זאלהאלט איםַ ,אז ער ָ וואס ַ
געוויסע גדר וסייג ָ
נהאלטן זיין קבלה ,ווי דער אור החיים קענען ָא ַ מאכט ַאאויסגעפירט אויף למעשה .דער שופט ַ בלייבן מיט זיין קבלה.
טאג דארף זאגט אין ּפרשת כי תבא ַאז יעדן ָ הק‘ ָ מ‘טאר נישט פארן צו שנעל מיט ַא ָ געזעץ ַאז
זאל ניצול ווערן דאווענען ַאז ער ַָא מענטש ַ האב זיך מ‘קען עס הערן פון מענטשן“ :איך ָ
דא ַא חשש ַאז יעדער קארָ ,אבער יעצט איז ָ ַ דעמאלט ,און
ָ דעמאלט און
ָ אונטערגענומען
פונעם יצר הרע! יאג זיך נישט ,וועל איך “ווילאנג איך ָ
ַ וועט זאגן:
דאס ַאליין איז כ‘בין שוין ריין פאר 514טעג“ָ .
דאס איז אויך ַא חלק פון ‘גדר וסייג‘ ,ווייל
ָ וואס
כ‘יאג זיך – ָ
פאלגן דעם געזעץָ ,אבער אויב ָ ָ
נצוהאלטן
ַ דאס שטוּפט אים ָא
ַא גדר וסייג ,ווייל ָ
נאכנישט גענוג. מאכן גדרים וסייגים איז ָבלויז ַ האבן ַא
דארף מען ָ דערפאר ַ
ַ קען מען טון“...
האט שוין נישט די התעוררות, אויך ווען ער ָ
וואנט קען מען צעברעכן און דער שומר יעדע ַ דאס געזעץ פארזיכערן ַאז ָ זאל ַ וואס ָ
שוטרָ ,
ווייל ער וויל נישט צעברעכן זיין קביעות.
דארף אויך ַא שומרַ .א וויכטיגער טייל פון דעם מאכט אויף זיך אינפארסירטַ .א מענטש ַ ָ ווערט
‘גדר וסייג‘ איז דער חלק התפלה ,דער איד פארשטייט ַאז ָאן דעם גדר ַא גדר וסייג ,ווייל ער ַ האט נישט וואס ָ
זאל טון איינער ָ וואס ָ
ָאבער ָ
זאל קענען איז מתּפלל צום רבוש“ע ַאז ער ָ וסייג וועט די קבלה נישט בלייבן. מאכן ַא גדר וסייג ָ
וואס וועט זאך? זאל ער ַ די ַ
נהאלטן די קבלה ,אפילו ווען ער איז נישט ָא ַ נהאלטן די קבלה .ווייל דיאים שטוּפן צו ָא ַ
תפלה איז אויך ַא חלק פון גדרים וסייגים
אינעם בעסטן מצב. נאר געבויעט אויף התעוררות. קבלה ַאליין איז ָ
ג
ּפראקטישע
פארשטיין די ּפנימיות ,און טרעפן ַ
בחכמה יבנה; לערנען די הלכותַ ,
עצות
דערשראקן דערפון .אויב דיין קבלה איז ברכות ָ זאל נישט ווערן מגושם בשעת ער אים ַאז ער ָ דער דריטער חלק; לערנען די הלכות
הנהנין ,איז ַאריינגערעכנט אין דער קבלה ַאז דו עסט ,א.א.ווָ .אבער ברכת הנהנין איז ַא סוגיא! דער דריטער חלק איז :צו לערנען די הלכות
גייסט לערנען די הלכות דערפון .האסט פינף מ‘רעדט נישט יעצט וועגן לומדות .מ‘רעדט וואס ער וויל זיך אונטערנעמען. זאך ָ וועגן די ַ
טאג? בסדר טאג? האסט צען מינוט ַא ָ מינוט ַא ָ ּפשוט וועגן וויסן די הלכות .דו קענסט ָאנהויבן, מאכט ַא קבלה וועגן אויפשטיין ווען ַא מענטש ַ
ס‘דארף זיין
ַ געזאגט ַאז
ָ מ‘האט נישט
ָ גמור. דארפסט וויסן ַאזאון גיין צוביסלעךָ ,אבער דו ַ דא קיין
טאקע נישט ָ דאווענען ,איז ַפאר‘ן ַ
פרי ַ
מער דערפון .דו ווילסט הערן שיעורים אויפ‘ן דאס איז ַא חלק פון דיין קבלה!
ָ סאך הלכות .געווענליך קען מען די הלכות פון ַ
טעלעפאן? אויך זייער גוט .ס‘איז בכלל נישט ָ אויב ַא איד וועט מחליט זיין ַאז זיין קבלה פאר דאס איז מעכב זייןהשכמת הבוקר ,און נישט ָ
וויאזוי .די נקודה איז נישט
קיין חילוק וויפיל און ַ יאר וועט זיין ַ‘אריינצולייגןדי קומענדיגע צוויי ָ מאל ,אויב דו ווילסט
סאך ָקבלהָ .אבער זייער ַא ַ
זאלסט גלייך קענען ַאלע הלכות ,די נקודה ַאז דו ָ כוחות אין ברכות הנהנין‘ ,שטייט ער זייער שיין! דארפסטו קענען די הלכות פון דער טון די מצוהַ ,
זאלסט דערהערן אין דיין מח ַאז “אויב איז :דו ָ מאל ַא בודזשעט פאר מאכט ַא ָ
ַאזויווי ַא מוסד ַ מצוה ,און אויב דו גייסט נישט קענען די הלכות
איך וויל מצליח זיין מיט מיין קבלה ,מוז איך נאנד ,און ַאזויווי ווען ַא כולל כא ַ
נא ַ
יאר ָ
צוויי ָ גייסטו נישט קענען מקיים זיין די מצוה געהעריג!
קענען די הלכות דערפון“. דאס נישט קיין גייט לערנען הלכות שבת ,איז ָ געמאכט ַא קבלהַ האט
למשל ,אויב איינער ָ
יאר .מ‘גייט יעצט וואס מען ענדיגט אין ַא ָ זאך ַָ ַאז ער וועט זיין מער נזהר אין הלכות שבת,
פארשטיין די
דער פערטער חלק; ַ
זאך
ּפנימיות און חשיבות פון דער ַ יא ,ווער נישט יאר? ָלערנען הלכות שבת צוויי ָ קען ער זיך אונטערנעמען הונדערטער קבלות
מיט גדרים וסייגיםָ ,אבער אויב ער גייט נישט
פארשטיין דעם דער פערטער חלק איז :צו ַ
וויסן די הלכות שבת ,גייט ער נישט קענען נזהר
זאך ,און ַאביסל
טעם און די חשיבות פון דער ַ
ַאריינגיין אין דער ּפנימיות פון דעם ענין. אויב דו זיין! אודאי איז אויך די סייעתא דשמיא פון ַא
וואס לערנט הלכות שבת ַאז ס‘גייט אים מענטש ָ
למשל אויב איינער איז זיך מקבל צו בענטשן
דא ַאזויפיל צו
ברכת המזון מיט כוונה ,איז ָ ווילסט קענען באגלייטן ,ווייל ער איז געווען ַא 'בא לטהר
אויך ַ
מסייעין אותו' ,און מ‘וועט אים העלפן פון אויבן.
לערנען וועגן די סגולות און ּפנימיות פון ברכת
פאר דיר און פאר דאס ברענגט שפע ַ המזוןָ – .
נהאלטן דיין
ָא ַ ָאבער ‘אין מקרא יוצא מידי ּפשוטו‘ – מ‘מוז
קבלה ,מוז אויך
וואס דו האסט קענען די הלכות פון דעם ענין ָ
גאנצער וועלט .ווי דער ספר החינוך ָ
זאגט דער ַ פארגענומען. זיך ָ
האט דיראין ּפרשת עקב ַאז דער אויבערשטער ָ
האט ער דיר דערפאר ָ
ַ געוואלט מטיב זיין און
ָ קלאּפן דערַ געמאכט ַא קבלה צו
דאס איז זייער ַא
ַ האטדער מענטש ָ
זיין נזהר אין ברכת הנהניןָ .
זאלסטגעגעבן די מצוה פון ברכת המזון ,כדי דו ָ
באקומען די שפע. ווערן ַא כלי צו קענען ַ
ּפראקטישער ַ זאגן די מאה מ‘דארף דאך ָ
ַ וויכטיגע קבלה.
טעגאריע,
ָ קא
נאך ַא ַ
זאך איז ָ
ָאט די פערטע ַ חלק! שטארקט די אמונה; עס ַ
נאנט מיט‘ן רבוש“ע; ס‘העלפט
ברכות בכל יום; עס
מאכט דעם איד ָ
ַ
|| 6גליון הבינני
האבן מיםדארפסט ָ די דריי מינוט במתינות? דו ַ מאכט נישט קייןפאר‘ן עסן? נע ,ער ַ
ַאוועקגעבן ַ זאך ווי לערנען הלכות.
ס‘איז נישט די זעלבע ַ
אחרונים ,און היות דו בענטשט נאר אינעווייניג גרויסן עסק דערפון .ער קוקט ַאריין אין ַא ספר זאכן .איין
מ‘דארף ָאּפטיילן צווישן די ביידע ַ
ַ
ראּפגיין אינעם
דארפסטו יעצט ַא ָאין ַא סידורַ , בשעת‘ן עסן... חלק איז לערנען און קענען די הלכות .דער
זאכן
שטיבל אונטן צו נעמען ַא סידור .די ַאלע ַ וואס הייסטפיין ,יעצט קומט די סוגיא ָ פארשטיין און לערנען דיַאנדערער חלק איזַ ,
האט דיר היינט איינער נעמען צייט .און ּפונקט ָ דארפסט מחליט ‘ּפראקטישע עצות‘ ...צדיק ,דו ַ
ַ באקומעןזאךַ ,
טעמים און חשיבות פון דער ַ
ָאּפגעשטעלט פאר ַא מינוט צו שמועסן ...כאילו זיין אויב דו ווילסט ברכת המזון ָאדער אויב דו ַאביסל הבנה אין דער ּפנימיות פון דער מצוה.
טאג די ַאלעס‘ּפאסירט נישט יעדן איינציגסטן ָ
ַ ווילסט שמירת הזמנים .אפשר קענסטו עסן ביי ּפראקטישע עצות
דער פינפטער חלק; ַ
קלייניגקייטן. מ‘מאכט
ַ וואס
עסנווארג ָ
ַ פרישטאג נאר ַאזעלכע
ָ
דער פינפטער חלק איז :צו טרעפן
מאכן ַאז דו
אויב דו וועסט נישט זיכער ַ דערויף ַא בורא נפשות .אפשר איז ‘ּפת שחרית‘
ּפראקטישע עצותַ ,
וויאזוי מ‘קען מקיים זיין די ַ
דעטאלן ,וועסטו נישט
ַ ּפראקטישע
האסט ַאלע ַ נאר זיך נישט! דו האסט נישט דיין עניןָ .אבער ַ
מצוה ריכטיג.
מצליח זיין מיט דער קבלה .אויב דו ווילסט וואס הייסט
ּפראבלעם מיט דער סוגיא ָ יעצט ַא ָ
קלאּפן
ַ נהאלטן דיין קבלה ,מוז אויך
קענען ָא ַ ‘ּפראקטישע עצות‘! דו קענסט די חשיבות פון ַ געמאכט
ַ האט זיך
זאגן ַאז ַא מענטש ָ
לאמיר ָ ָ
ּפראקטישער חלק!
דער ַ ברכות המזון ,דו קענסט ַאלע הלכות פון ברכת ַא קבלה צו בענטשן ברכת המזון מיט כוונה,
איבערגעלאזט
ָ המזוןָ ,אבער דו האסט זיך נישט דאוונט יעדן אינדערפרי אין דעם מנין ָאבער ער ַ
דאווענען אין ַא פריערער דארפסטו ַ אפשר ַ
קיין צייט צו בענטשן ווי ַא מענטש ,ווייל דאווענעןהאט ליב צו ַ
האלב ַאכט ,ווייל ער ָ פון ַ
שטארקַ מנין .אפשר .איך ווייס ַאז דו האסט
דו יאגסט זיך. געשמאק און רואיג .אויפ‘ן מנינים צעטל פון
ַ
דארפסט דאווענען במתינותָ ,אבער דו ַ ליב צו ַ
ביהמ“ד שטייט מיט גרויסע ווערטער ‘7:30
דארפן עסן ווייניגער, מחליט זיין .אפשר וועסטו ַ צו אויספירן די קבלה דארף עס שטימען
ּפראקטיש גערעדט
ַ דאוונטבבית המדרש הגדול במתינות‘ .ער ַ
דארפן ַאריינגיין אין אן ַאנדערן אפשר וועסטו ַ
אין יענעם מנין.
ס‘זאל
דארפסטו מסכים זיין ַאז ָ כולל ,און אפשר ַ זאגט“ :עסן איז נישט וויכטיג,דער מענטש ָ
ראּפגיין געלט צוליב שמירת הזמנים .דער ַא ָ דאווענען און לערנען...דאס ַדער עיקר איז ָ ָאבער זיין כולל הייבט זיך אן ניין ַאזייגער
וואסנאכדעם ָ נארן! ָ
זאלסט זיך נישט ַ עיקר איזָ , מ‘דארף עּפעס טועם זייןָ ,אבער אדרבה,ַ פיין, פארפעלט פון שמירת ּפונקטליך .און אויב מען ַ
דו האסט עּפעס מחליט געווען ,קוק צוריק ,אויב וואס ווייניגער ,ס‘איז גשמיות ,געב ַאן עס ָאּפ
ָ האלב פון דער געלט. ראּפ ַ
הזמנים נעמט מען ַא ָ
נטאג און
מא ָ אויסגעארבעט אויך ָ ַ ס‘האט זיך
ָ דארט און יאללא ...מ‘גייט לערנען פיר שעה ָ נישט קיין קליינע קנס .אויב ער קומט אן צוויי
דא ַא ברית נערשטאג ,און אויך ווען ס‘איז ָ ָ דא
ָ דארף מען שוין זיצן רצופות ,ניין ַאזייגער ַ ּפראבלעם מיטהאט ער שוין ַא ָ נאך נייןָ ,מינוט ָ
ּפלאנסט צו טון וואס דו ַ זאג מיר ָ אין ביהמ“דָ . ביי דער גמרא... וואס וועט זיין מיט שמירת הזמנים .יעצטָ ,
שטארק ַאז
ַ האלטןדערוועגן .אויב דו קענסט זיך ַ לאמירַאלעס איז פיין און גוטָ ,אבער קום ָ דאוונט דאך במתינות? שוין פרישטאג? ער ַָ
פאלן קיין קיינמאל נישט ַ
ָ דיין ברכת המזון גייט ּפראקטישן חלק .וואו גייסטו ַ רעדן וועגן דעם נערשטאג ווען
ָ דא
נטאג און ָ מא ָ ָאּפגערעדט ָ
קרבן – געזונטערהייטָ .אבער אויב דו זעסט ַאז פאר‘ן
האבן ַדארפסטו ָ בענטשן? וויפיל צייט ַ מ‘זאגט דעם לענגערן תחנון מיט קריאת התורה, ָ
זאלסטו וויסן ַאז יא ַא קרבןָ , פאלט ָ דיין בענטשן ַ זאג מיר נישט וויפיל צייט בענטשן? ניין נייןָ , נאך ָאנקומען צום כולל צייטליך. דארף ָאון ער ַ
ס‘איז נישט ווייל ס‘פעלט דיר התעוררות ,און דאס איזדאס בענטשן ַאלייןָ . ס‘געדויערט דיר ָ פרישטאג? דער תירוץ איז,
ָ וואס טוט זיך מיט ָ
נישט ווייל דו ווייסט נישט די חשיבות פון ברכת יא ,כ‘ווייס ַאז ס‘נעמט
שוין דער לעצטער חלקָ . וואס גרייט איםהאט ב“ה אן אשת חיל ָ ַאז ער ָ
המזון ,נאר ווייל דיין קבלה שטימט נישט מיט‘ן פארשטיי זייער גוטָ ,אבער דריי מינוט ,איך ַ פרישטאג און ער נעמט זיך מיטָ .אבער ָ אן
ּפראקטישן מציאות. ַ האבן צו קענען בענטשן דארפסטו ָ וויפיל צייט ַ דאס עסן? וויפיל צייט וועט ער ווען גייט ער ָ
דאךגעווענליך ווען ַא בחור פרעגט ַא קשיא אינמיטן דעם שיעור ַאז "ס'קען ָ ווען מען געפינט זיך אין דעם צער איז אוממעגליך
זא סברא" ,זעט מען בדרך כלל ַאז אויב דער מגי"ש וועט אים נישט זיין ַא ַ טראכטן
ַ צו ריכטיג
גארנישט. ווארטן ביז'ן סוף שיעור וועט דער בחור שוין נישט פרעגן ָ לאזן ַ ָ בשעת ווען דער צער איז עד לשמים איז נישט שייך במציאות ַאז דער
האט בפירוש געענטפערט די קשיא ,נאר ס'איז נישט ווייל דער מגי"ש ָ דארף מתקן זיין .איינערוואס ער ַ קאּפ און וויסן ָהאלטן ָ זאל קענען ַ מענטש ָ
האט יעצט געהערט צום ערשטן וואס דער בחור ָ ווייל די שטיקל ידיעה ָ זאגט אים עּפעס ַאנדערש .און דער מענטש זאגט אים ַאזויַ ,א צווייטער ָ ָ
זא
געהאט ַא ַ
ַ קיינמאל נישט
ָ האט
מאדנע ,ער ָ
מאל איז אים געווען זייער ָ ָ זאך ווען מ'גייטצעבראכן .ס'איז נישט יעצט די צייט! די ערשטע ַ ָ ַאליין איז
ס'זאל נתיישב ווערן על לבו.ס'דארף אים ּפשוט נעמען צייט ַאז ָ ַ ידיעה, דאנקן און לויבן השי"ת! "רבוש"ע ,איך גלייב דארף זיין צו ַ
זא צער ַ דורך ַא ַ
נאכדעם וועט ער ַאליין זען ַאז ס'איז
לאזן ַאריינגיין אין איםָ ,
מ'דארף עס ָ ַ זאך און ַאזוי דארף עס זיין!". דאס איז ַא גוטע ַ ַאז ָ
גארנישט ַאזוי שווער. ָ שּפעטער ,ווען מען געפינט זיך אין ַא רואיגערע צייט ,איז שייך ַאז
זאך איז ווען ַא מענטש איז צעשוידערט פון דעם מצב ,איז די זעלבע ַ פאררעכטןָ .אבער מ'דארף ַ
ַ וואס
באקומען ַא השראה צו וויסן ָ מ'זאל קענען ַָ
האב איך געטון נישט ריכטיג" .יעצט"וואס ָ
נאכנישט די צייט צו פרעגןָ : ָ נישטא
ָ דאנקן! ס'איזדארף מען בלויז ַ באטרעפטַ , צוערשט ,ווען די צרה ַ
דארף מען עוסק זייןאיז נישט די צייט פון מפשפש זיין במעשים! יעצט ַ וואס די תורה וויל פון דעם מענטש! דאס איז די מהלך ָ קיין ַאנדערע וועג! ָ
דאנק דיר רבוש"ע פאר די יסורים ,הגם איך אין 'מברך על הרעה' -איך ַ
גארנישטָ ,אבער איך גלייב ַאז דער צער
גארנישט און איך ווייס ָ
פארשטיי ַָ פארדייען דעם מצב
עס געדויערט צייט צו ַ
איז גוט פאר מיין טובה! אויפּפאסונגַ ,אז
ַ געזאגט ַאן אינטערעסאנטע
מאל ָ
האט ַא ָ
ַא מגיד שיעור ָ
גליון הבינני || 7
באשולדיגן יענעם...
באשולדיגן זיך ,און נישט ַ
נישט ַ
מתוך שיעור א' חיי שרה י"ט חשון תש"פ
תירוץ ַאז איינער איז שולדיגָ ,אבער ַא איד דארף וויסן ַאז אפילו אויב ס'איז די צוויי תחבולות פון דעם יצר הרע
פאררעכטן! דאס אייביג ַגעווארן אן אומרעכט קען מען ָָ געטון דורכפאל
ַ נאך ַאָ
ווארט פון הגה"צ רבי שלמה טווערסקי זצ"ל ,דער דא ַא טייער ָס'איז ָ
די ריכטיגע צייט פאר פשפוש המעשים הארנאסטייפלער רבי פון דענווער ,אויף די ּפסוקים אין ּפרשת בראשית,
מ'דארף געדענקן ַאז בשעת מען געפינט זיך אין דעם קלעם ,ווען דער
ַ נאכ'ן חטא עץרגעהאלטן אדם הראשון ָ
ַ פא
האט ָוואו דער אויבערשטער ָ
דעמאלט איז נישט די צייט פון
ָ גאנצן מציאות,
צער נעמט ַארום דעם ַ האט גורם געווען ַאלע צרות פון
וואס ָ
דאס איז דאך געווען ַא חטא ָ
הדעתָ .
מפשפש זיין במעשיו! ָ
דאס איז דאך סתם ַא גרויסע עצת היצר! וואס מיר ליידן עד היום הזה.
ָ
האב איך געטון שלעכט ַאז "וואס ָ
מאל הערט מען פון מענטשןָ : וויפיל ָ דורכגעפאלן מיט ַא מכשול וויל דער רבוש"ע
ַ ווען ַא מענטש איז ליידער
כ'האב
געדאוונטָ ,
ַ כ'האב ַאזויפיל
זא צרה?! ָ געווארן מיט ַא ַ
ָ געשטראפט
ָ כ'בין פאררעכטן און תשובה טוןָ .אבער דער יצר הרע זאךַ :אז דער איד זאל ַ איין ַ
דאס הייסט נישט קיין "יפשפש במעשיו"! ווייל ַאזויפיל געגעבן צדקה"ָ ... נשטאט ָאננעמען
ָ זאל ַא
פאר'ן מענטש ַאז ער ָ דעמאלט און רעדט איין ַ
ָ קומט
קלארקייטהאבן ַא ָ
זאל דער מענטש ָ ס'איז נישט שייך ַאז בשעת ַא קלעם ָ ריינפאלן
ַ באשולדיגן און ַא זאל ער זיך ַאליין ַצוויי ַאנדערע ָאּפציעסָ :אדער ָ
צו באמת ַאריינקלערן .בשעת די צרה טוט וויי איז בלויז ָ
דא איין מהלך ,צו באשולדיגן ַאנדערע מענטשן און זיך ַארויסדרייען זאל ער ַאין עצבותָ .אדער ָ
דאנקן השי"ת פאר דעם צער און גיין ווייטער! ַ דארף זיין :צו נעמען אויף זיך דעם פון תשובה געפילן .די עבודה פון ַא איד ַ
באשולדיגן קיינעם. אחריות ָאן קיין עצבות ,און נישט צו ַ
האט נישט
רוואס אברהם אבינו ָ
ָ פא
ַ
ּ
מספיד געווען שרה האט נישט אויפגעגעבן אויף דיר
דער רבוש"ע ָ
זאגטדער תפארת שלמה אין ּפרשת חיי שרה ,פרעגט ַאז צוערשט ָ דאס זעט מען אין די ּפסוקים וואו השי"ת רעדט מיט אדם הראשון ָ
דער ּפסוק" :ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכותה" ,אברהם אבינו איז "איֶ ּכָ ּה?! וואו ביזטו געפאלן
האט אים געפרעגט ַ נאכ'ן חטא .ווען השי"ת ָ ָ
געקומען מסּפיד זיין שרה .נו ,מ'גייט הערן דעם הסּפד פון אברהם אבינו. האט צוערשט אדם הראשון זאך?!" ָ זא ַ
האסטו געטון ַא ַ רוואס ָפא ָ ברוחניות?! ַ
האט זיך
זאגט דער ּפסוק "ויקם אברהם מעל ּפני מתו" ,ער ָ דערנאך ָ
ָ ָאבער נאקעט און זינדיג ,כ'ביןגעענטפערט :וָ ִא ָירא כִ ּי ֵעירֹם ָאנֹכִ י וָ ֵא ָח ֵבא – כ'בין ַ
געגאנגען ווייטער .וואו איז דער הסּפד?! מ'איז דאך
ַ אויפגעשטעלט און ּפווארפן
רא ַ דאס איז די ערשטע תחבולה פונעם יצר הרע ,צו ַא ָ זא שגץָ ...
ַא ַ
דא צו ַא הסּפד?!געקומען ָ דעם מענטש אין עצבות.
זאגט דער תפארת שלמה ַאז אויפ'ן ּפסוק "ויקם אברהם מעל ּפני מתו", ָ רוואס רעדסטו
פא ָגעזאגטִ :מי ִהגִ ּיד לְ ָך כִ ּי ֵעירֹם ָא ָתּה – ַ
האט אים השי"ת ָ ָ
זאגט דער מדרש" :מלמד שהי' רואה מלאך המות מתריס כנגדו" .ווען ָ אינגאנצן ָאּפגעפרעגט! דו ביזט
ַ געזאגט ַאז דו ביזט ָ כ'האב דיר נישט
ָ ַאזוי?!
האט דער מלאך המות אים זאגן דעם הסּפד ָ געוואלט ָ
ָ האטאברהם אבינו ָ נאך תשובה טון! רפאלן ,דו קענסט ָ פא ַ
אינגאנצן ַ
ַ נאכנישטָ
רא צדיקת שרה איז געווען?! זי איז דאך פא ַ
וואס ַ
זאגן" :ווייסט ָ ָאנגעהויבן ָ דאס געהערט איז יעצט אונטערגעקומען די צווייטע האט ָ ווען אדם ָ
גאנץ כלל ישראל ,רוח הקודש מדברת מתוך גרונה ,און מאמע פון ַ געווען די ַ ּאמר ָה ָא ָדם ָה ִא ָשּׁה ֲא ֶשׁר נָ ַת ָתּה ִע ָמ ִּדי ִהוא
תחבולה פון דעם יצר הרע :וַ יֹ ֶ
זא מעשה פון די עקידה ,קוק נאך ַא ַ
געווארן ָ
ָ יעצט איז זי ַאזוי ּפלוצים נפטר האטבאשולדיגן יענעםָ ... האט ָאנגעהויבן ַ נָ ְתנָ ה לִ ּי ִמן ָה ֵעץ וָ אֹכֵ ל – ער ָ
האט געטון".וואס השי"ת ָ ָ כ'האב נישט געהייסן ַאז ָ "וואס לויפסטו ַאוועק?! געזאגטָ :
ָ אים השי"ת
האט געשּפירט ַאז ער וועט נישט יעצט דערפאר ,ווען אברהם אבינו ָ
ַ זאלסט כ'האב נישט געהייסן ַאז דו ָ ָ באשולדיגן ,און זאלסט זיך ַאליין ַ דו ָ
האט ער גלייך זיך ָאּפגעשטעלט קענען מצדיק זיין עליו את הדין בשלימותָ , באשולדיגן ַא צווייטן!" ַ
זאכןַ .אזוי
האט מסיח דעת געווען צו ַאנדערע ַאון נישט מסּפיד געווען! ער ָ דעמאלט
ָ באשולדיגט זיך ָאדער ַאנדערע אויף די תוצאות,
ווען ַא איד ַ
זאגט דער הייליגער תפארת שלמה אויף אברהם אבינו! ָ ּפראבלעם קען מען טרעפן ַא
סארט ָ פארגעסט ער פון השי"ת .ביי יעדע ָ ַ
פטרון הפצה פטרון חודש תשרי
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
072. 257. 7726 א"י נתנדב על ידי
לע"נ איש יקר הרוח ועדין הנפש ,מרביץ תורה לעדרים
הרה"ח ר' יוסף צבי ב"ר מרדכי שמואל
0333. 070. 6585 בריטניה ע"י הרוצה בעילום שם רדזמינסקי זצ"ל
זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל
0480. 20. 16. 18 בלגיה יעמוד להם ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי נלב"ע בדמי ימיו כ"ב סיון תשפ"ב
מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
ת.נ.צ.ב.ה.
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com -
ביהמ"ד אהל פיגא משה ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק
ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25
לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד רב טוב
ביהמ"ד בית דוב
קרית יואל :ביהמ"ד בית
מנחם זאב
ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין
ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25 מאנסי:
ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market
ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג:
ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד
ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד ישמח
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
ביהמ"ד סאטמאר לאקער 219
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה
The Winery 18 Ave
במקומות הבאים:
|| 8גליון הבינני
