gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הילולא דצדיקיא - אידיש · Hilileh detzidkei - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: הילולא דצדיקיא - אידיש · Hilileh detzidkei - Yiddish

שבוע: בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ע"י אלימלך הנשטטר מלמד תשב"ר בת"ת דרכי אבותינו לייקוואד יצ"ו – כתה ד'‬ ‫לנדב וליטול חלק בזכות הפצת סיפורי צדיקים רופט ‪ ,347 678 0652‬או לאי מעיל ‪shabbosstory@gmail.com‬‬ ‫הבהרה‪ :‬מיר געבן רשות צו מאכן קאפיס פון די 'גאנצע' גליון פאר אייערע בית המדרש‪ ,‬מוסדות התורה וכדו'‪ ,‬אבער עס איז נישט ערלויבט צו‬ ‫ארויס נעמען שטיקלך און מאכן קאפיס פון בלויז א חלק דערפון‪ .‬אויך איז נישט ערלויבט צו נעמען אונזער מעשיות וואס מיר האבן אפגעטייפט‬ ‫און עס טוישען אויף סיי וועלכע וועג אז מען זאל עס קענען ניצען פאר אייגענע געברויך‪ ,‬מיר האבן אריין געלייגט אסאך ארבעט אין די מעשיות‬ ‫(אויב ווילט איהר אז מיר זאלן אייך שיקען מעשיות אויף א וועג וואס איהר קענט עס ניצען קען מען אונז רופען און מסדר זיין)‪.‬‬ ‫שבת בראשית‪ -‬שנה יד גליון ‪)571( 5‬‬ ‫הרב הקדוש ר' דון יצחק בן ר' יהודה אברבנאל‪ ,‬מגדולי הראשונים‪ ,‬כ"ט תשרי רס"ט‬ ‫געבוירען‪ :‬אין יאר קצ"ז אין ליסבון (אין פורטוגל) צו זיין טאטע ר' יהודה‪ .‬אוועק ‪ :‬שבת קודש כ"ט תשרי רס"ט (עס איז דא וואס ברענגן זין יארצייט פאר ו' אב‪ ,‬אבער אין‬ ‫מערסטע פארלעזליכע פלעצער קומט עס אויס אויף כ"ט תשרי)‪ .‬נאמען ‪ :‬די נאמען 'דון' ווייזט אויף חשיובת‪ ,‬דאס האט ער באקומען פון די קעניג פון פורטוגל ווען ער איז‬ ‫געווארן די שר האוצר (געשטעלט איבער די געלט פון די לאנד) חתונה געהאט‪ :‬מרת רבקה קינדער‪ )1 :‬ר' יהודה‪ )2 ,‬ר' יוסף‪ )3 ,‬ר' שמואל‪ )4 ,‬אסתר‪ .‬תלמיד‪ :‬פון ר' יוסף חיון‪,‬‬ ‫ר' יוסף יעבץ‪ ,‬ר' יצחק אבוהב גאון קסטיליה‪ .‬געווען רב‪ :‬אין יאר רמ"ב נאך וואס דער קעניג פון פורטוגל איז געשטארבן האט זיין זוהן איהם געוואלט הרגענען איז ער אינמיטן‬ ‫נאכט אנטלאפן קיין קסטילי' (ספרד – שפאניע) ווי דער קעניג פרננדו און זיין ווייב איזבלה האבן איהם געשטעלט צו זיין די האר איבער די געלטער‪ ,‬אין יאר רנ"ב ווען עס איז‬ ‫ליידער געווען די באקאנט גירוש ספרד האט ער פרובירט עס צושטערן אבער די קעניגן איזבלה האט בשום אופן נישט געלאט‪ .‬ער איז דאן געפארן קיין איטלי' ווי ער האט‬ ‫געלעבט אין גרויס ארימקייט‪ .‬זיינע ספרים‪ :‬מערסטע באקאנט מיט זיין פירוש אברבנאל אויף תנ"ך‪ .‬אויך געמאכט זבח פסח על הגדה של פסח‪ ,‬ימות עולם‪ ,‬ישועות משיחו‪,‬‬ ‫נחלת אבות און נאך אסאך ספרים‪ .‬זיינע ספרים האט ער שוין אנגעהויבן צו מאכן גאר יונג און אפילו אין שווערטע צייטן פון זיןי לעבן‪.‬ער ליגט‪ :‬אין פדובה (איטלי')‪.‬‬ ‫געשטאנען אזוי 'לכבוד דער היטער פון די קאלך אויווען‪ ,‬דער מענטש וואס‬ ‫איבער געגעבן צו יודען‬ ‫ברענגט דיר די צעטעל זאלסטו שוין אנכאפן און אריין ווארפען אין קאלך אויווען‬ ‫ביי די באקאנטע גירוש ספרד אין יאר רנ"ב‪ ,‬האבן אלע יודען געמוזט‬ ‫אהן פרעגן קיין שאלות און דו זאלסט איהם בכלל נישט אויסהערן'‪.‬‬ ‫פארלאזן שפאניע‪ ,‬האט די קעניג איהם געגעבן רשות צו בלייבן אין לאנד ווי‬ ‫שפעטער האט דער קעניג געלאזט רופען דון יצחק און ער געבט איהם‬ ‫ער וועט קענען לעבן מיט רואיגקייט‪ ,‬אבער דון יצחק האט נישט געוואלט אז‬ ‫איבער דעם פארמאכטן בריוו אז ער זאל עס שוין אריבער טראגן צו דער היטער‬ ‫אלע זיינע יודישע ברידער זאלן פארטריבן ווערן און ער וועט לעבן אין א‬ ‫פון דער קאלך אויווען‪ .‬דון יצחק האט בכלל נישט געוואוסט אין וואס פאר א‬ ‫ברייטקייט‪ ,‬איז ער מיט געגאנגן מיט זיי‪ .‬ער איז געפארן קיין איטלי' ווי ער‬ ‫סכנה ער לייגט זיך אריין‪ ,‬האט ער זיך גלייך ארויס געלאזט אין וועג אריין ווען‬ ‫האט געלעבט אין גרויס ארימקייט אבער כאטש רואיג‪ .‬שפעטער האט דער קעניג‬ ‫זיין גוי פירט איהם אהין‪.‬‬ ‫פון נפולי (איטלי') איהם געמאכט די האר איבער די געלטער ווי ער האט שוין‬ ‫אויפן וועג האבן זיי באמערקט ווי א יוד שטייט אויפן וועג און ווארט‬ ‫יא געלעבט אין ברייטקייט‪.‬‬ ‫פאר א צווייטע יוד אריבער צו פארן‪ ,‬ווען דער יוד האט באמערקט דון יצחק‬ ‫צוליב זיין קלוגשאפט און עהרליכקייט וואס איז געווען באקאנט ביי‬ ‫אברבנאל האט ער זיך געוויינט צו איהם‪ ,‬אז אזוי ווי פאר ‪ 8‬טעג צוריק איז איהם‬ ‫אלע קעניגגן איז ר' דון יצחק אין זיין צייט געווען זייער נאנט צו עטליכע חשובע‬ ‫געבוירן א יונגל‪ ,‬און היינט דארף פארקומען דער ברית און ער קען נישט טרעפן‬ ‫קעניגרייכן‪ ,‬ווי פורטוגל‪ ,‬ספרד‪ ,‬אטלי' וואס ער האט דאס אויסגענוצט גאר אסאך‬ ‫קיין מוהל‪ ,‬דערפאר בעהט ער איהם אז ער זאל קומען מאכן די ברית מילה פאר‬ ‫צו העלפן זיינע יודישע ברידער צו געראטעוועט ווערן פון אסאך שווערע גזירות‬ ‫זיי ניי געבורענעם קינד‪ .‬דון יצחק האט געוואלט העלפן דעם יוד‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫וואס די גוים האבן געוואלט ארויס לייגן אויף זיי‪ .‬אויך האט ער מיט זיין כח‬ ‫אויך געוואוסט אז וואס דער קעניג הייסט מוז מען פאלגן‪ .‬וואס האט ער געטוהן?‬ ‫אויסגעלייזט אסאך יודען פון תפיסות‪ .‬ער האט אויך געליטן אסאך צרות ווי מען‬ ‫ער האט געזאגט פאר ז יין באדינער‪ ,‬אז ער זאל דערווייל אריבער פארן צו דער‬ ‫האט געמאכט אויף איהם אסאך פאלשע בלבולים‪ ,‬וואס דאס האט איהם געמאכט‬ ‫היטער פון קאלעך אויווען צו איבער געבן דעם בריוו‪ ,‬און ער וועט אליינס‬ ‫אנטלויפן פון פלאץ צו פלאץ‪ .‬דאס אלעס האט איהם אבער נישט אפגעשטעלט‬ ‫דערווייל פארן צו דער יוד אין שטוב מאכן דעם ברית‪ ,‬און שפעטער וועט ער‬ ‫צו העלפן די יודען מיט וואס ער האט נאר געקענט‪.‬‬ ‫איהם שוין נאכקומען‪.‬‬ ‫די ברית האט געראטעוועט‬ ‫דער גוי וואס האט אויך נישט געוואוסט וואס שטייט אין דעם בריוו‪,‬‬ ‫ווען דון יצחק אברבנאל איז געווען אין ספרד – שפאניע‪ ,‬איז ער‬ ‫איז שנעל געפארן צו איבער געבן דעם בריוו פאר יענער היטער‪ ,‬ווי יענער האט‬ ‫געווען פון די זייער נאנטע מענטשן צום קעניג און ער האט אויסגעניצט זיין‬ ‫איהם גלייך אריין געטראסקעט אין אויווען אריין‪.‬‬ ‫נאנטשאפט צו העלפן די יודן און זיין לאנד‪ .‬דער קעניג האט איהם שטארק ליב‬ ‫נאכן ברית האט דער יוד געבעטן אז דון יצחק זאל בלייבן אויף די‬ ‫געהאט צוליב זיין קלוגשאפט און געטריישאפט‪ .‬דער קעניג האט איהם געשטעלט‬ ‫סעודה‪ ,‬און דון יצחק האט איהם געפאלגט‪ .‬נאכן ברית איז דון יצחק געפארן צו‬ ‫איבער די געהיימע סודות וואס די לאנד פארמאגט‪ ,‬וואס מען טאר דאס נישט‬ ‫דער היטער פון דער קאלעך אויווען און ער פרעגט איהם צו ער האט באקומען‬ ‫ווייזען פאר קיינעם‪ ,‬ווייל עס קען שטעלן די לאנד אין געפאר‪ .‬דער קעניג האט‬ ‫דער בריוו? זאגט דער היטער 'יא‪ ,‬אוודאי האב איך עס באקומען און איך האב‬ ‫געגעבן פאר דון יצחק א גוי וואס זאל איהם באדינען און ארום פירען ווי ער‬ ‫אפילו געטוהן וואס דארטן שטייט אז איך האב אפילו אריין געווארפן אין קאלעך‬ ‫דארף נאר אנקומען‪.‬‬ ‫אויווען'‪ ,‬זאגט דער היטער 'פאר איך האב איהם אריין געווארפן‪ ,‬האט דער גוי‬ ‫אזוי ווי דון יצחק איז געווען שטארק באליבט ביים קעניג האט ער‬ ‫זיך גענומען וויינען און געזאגט אז ער ווייסט וואס ער האט געטוהן און פארוואס‬ ‫געהאט אסאך שונאים וואס האבן איהם געזוכט אונטער צו ברענגן‪ ,‬זיי האבן‬ ‫ער ווערט פארברענט‪ ,‬ווייל ער האט געגנבט די באהאלטענע צעטלעך פון דון‬ ‫פרובירט צו איינרעדן דער קעניג אז דון יצחק טוט שלעכטע זאכן און מען דארף‬ ‫יצחק‪ ,‬און ער ווייסט נישט ווי אזוי אבער מסתמא איז דער קעניג געוואר געווארן‬ ‫איהם באשטראפן‪ ,‬אבער עס האט זיי קיינמאל נישט געהאלפן‪.‬‬ ‫אז ער איז דער גנב‪ ,‬און דערפאר וויל ער איהם באשטראפן'‪.‬‬ ‫איינמאל איז געלונגען פאר זיינע שונאים צו איינרעדן דער גוי וואס‬ ‫ערשט יעצט האט דון יצחק פארשטאנן די סכנה אין וואס ער איז‬ ‫באדינט איהם אז ער זאל געוואר ווערן ווי עס ליגט די באהאלטענע פאפירן‬ ‫געווען און אז דער באשעפער האט איהם געראטעווט אין זכות פון מלן א יודיש‬ ‫וואס דון יצחק האט אויפגעשריבן די באהאלטענע סודות פון דער לאנד‪ .‬דער גוי‬ ‫קינד‪ ,‬האט ער זיך ארויס געלאזט צוריק צום קעניג אין פאלאץ‪.‬‬ ‫האט באהאלטענערהייט זיך איינגעבראכן ביי די פלאץ ווי די בלעטער ליגען און‬ ‫ווען דער קעניג האט איהם געזען האט ער זיך דערשראקן און‬ ‫ער האט עס איבער געגעבן פאר די פיינט פון דון יצחק‪.‬‬ ‫געוואונדערט וואס גייט פאר און צו ער האט איבער געגעבן דער בריוו? דון‬ ‫ווען די שונאים האבן געהאט די צעטלעך אין זייערע הענט‪ ,‬זענען זיי‬ ‫יצחק פארציילט די גאנצע מעשה‪ ,‬און ווי אזוי ער איז געוואר געווארן אז ער‬ ‫געלאפן צום קעניג און געוויזען אז דון יצחק איז בכלל נישט געטריי‪ ,‬נאר ער‬ ‫האט באמת גארנישט געטוהן‪ ,‬נאר דער גוי האט געגנבט די צעטלעך פון איהם‪,‬‬ ‫געבט ארויס די באהאלטענע סודות פאר די פיינטליכער לענדער‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫און טאקע האט ער באקומען זיין פארדינטע שטראף אויף א וואונדערליכע אופן‪.‬‬ ‫אפילו געוויזען די צעטעלך וואס איז אנגעקומען צו זייער הענט וואס דון יצחק‬ ‫הערענדיג דאס האט דער קעניג געזען ווי דער אייבישטער טוט היטען‬ ‫האט געוואלט איבער געבן פאר די פיינט‪.‬‬ ‫דון יצחק‪ ,‬און געמאכט אז דער אמת זאל אנטפלעקט ווערן‪ ,‬און פון דעמאלסט‬ ‫דער קעניג איז יעצט געווארן זייער בייז אויף דון יצחק אז ער האט‬ ‫איז דון יצחק נאכמער באליבט געווארן ביים קעניג‪.‬‬ ‫איהם געוואלט הרגענן‪ ,‬אבער צוליב דעם וואס ביז יעצט האט א יעדער געוואוסט‬ ‫אליהו הנביא היט אויף זיין בעכער‬ ‫אז דון יצחק איז גאר באליבט ביים קעניג‪ ,‬איז אויב ער וועט איהם הרגענן‬ ‫ר' יצחק אברבנאל (באקאנט מיט דער נאמען 'דון יצחק אברבנאל'‪,‬‬ ‫אפענערהייט‪ ,‬וועט דער קעניג ווערן זייער פארשעמט‪ ,‬ווייל א יעדער וועט זעהן‬ ‫ווייל 'דון' האט געוויזען אויף א חשיבות) איז געבוירן אין פארטיגאל‪ ,‬דערנאך‬ ‫אז דער קעניג האט א טעות געהאט אז ער האט א געטרייע מענטש און עס איז‬ ‫האט ער זיך געצויגן קיין ספרד (שפאניע)‪.‬‬ ‫בכלל נישט אמת‪ .‬דערפאר האט דער קעניג אנגעשריבן א בריוו וואס דארט איז‬ ‫איז געווען זייער טרויעריג איז ער געגאנגן צו דער קבר פון זיין טאטע ווי ער‬ ‫אין יאר רנ"ב ווען עס איז ליידער פארגעקומען די באקאנט 'גירוש‬ ‫האט געוויינט און געבעטן אז עס זאל נישט געשען קיין שום שלעכטס צו טוהן‪.‬‬ ‫ספרד'‪ ,‬ווען מען האט פארטריבן אלע יודען וואס האבען זיך נישט געוואלט‬ ‫איין נאכט איז ר' יצחק געקומען אין חלום צו דער קעניג פון ספרד‬ ‫שמדן‪ ,‬האט דער קעניג געגעבן רשות פאר ר' יצחק אז ער קען יא בלייבן‪ ,‬ווייל‬ ‫און ער האט איהם געשלאגען געפערליכע קלעפ און איהם געזאגט‪ ,‬אז אזוי ווי‬ ‫ער איז געווען פון די נאנטע מענטשען ביים קעניג און איהם געהאלפן מיט אסאך‬ ‫ער האט דא איבער געלאזט א גרויסע פארמעגען פאר ער איז געפארן קיין‬ ‫עצות‪ ,‬אבער ר' יצחק האט געזאגט אז ער וויל זיין אזוי ווי זיינע ברידער'ס אין‬ ‫ויניציא‪ ,‬זאל ער שוין פארקויפן די גאנצע פארמעגען אין עס אריבער טראגן צו‬ ‫ער וויל נישט אז פאר איהם זאל זיין בעסער ווי פאר זיי‪ ,‬און ר' יצחק איז טאקע‬ ‫זיין זוהן‪ .‬נאך אפאר מאל וואס דאס האט פאסירט האט זיך דער קעניג דערשראקן‬ ‫געגאנגן און גלות צוזאמען מיט אלע זיינע יודישע ברידער'ס‪ .‬ר' יצחק האט‬ ‫און ער האט טאקע אזוי געטוהן און זיך ארויס געלאזט אויף דער לאנגע וועג‬ ‫געמוזט דארט לאזען זיינע הייזער און זיין גאנצע פארמעגן‪ ,‬ער האט זיך ארויס‬ ‫קיין ויניציא‪ ,‬צו טראגן די געלט פון זיין טאטע'ס פארמעגען צו ר' יהודה‪ ,‬און‬ ‫געלאזט אין וועג מיט בלויז אביסעל געלט‪ ,‬און מיט דער כוס של אליהו וואס‬ ‫ער האט איהם פארציילט וועגען די חלום און די קלעפ וואס ער האט געכאפט‬ ‫איז געווען זייער א טייערע ארום גענומען מיט ספעצילע שטיינער און געהאט‬ ‫פון זיין טאטע ר' יצחק‪.‬‬ ‫זייער א חשובע ווערט‪ ,‬וואס ער האט עס נאך געירשנט פון זיין טאטע ר' יהודה‬ ‫די יום טוב פסח דערנענטערט זיך און אין די שטוב פון ר' יהודה‪ ,‬איז‬ ‫אברבנאל‪ ,‬און ער האט עס נאר גענוצט פסח ביינאכט‪ ,‬און ביי א ברית מילה‪.‬‬ ‫שיין און לעכטיג פאר יום טוב‪ ,‬און ער טראכט נישט פון די צרה וואס ווארט‬ ‫אין יענער יארן זענען אסאך יודען אנגעקומען צו דער ווינצי' וואס‬ ‫ליידער אויף די יודען נאך פסח צו פארלאזען דאס לאנד נאר ער איז זייער‬ ‫געפונט זיך אין איטלי'‪ ,‬ווי דער קעניג דארטן איז ברוך השם געווען זייער גוט‬ ‫פרייליך לכבוד יום טוב‪ ,‬עס האט איהם נאר געשטערט אז ער פארמאגט נישט‬ ‫צו די יודען‪ ,‬און אויך דארטן האט דער קעניג איינגעזען אין די גרויסקייט און‬ ‫די טייערע און חשובע בעכער פון אליהו הנביא וואס קומט נאך פון זיין זיידע‪.‬‬ ‫קלוגשאפט פון ר' יצחק אברבנאל‪ ,‬און ער האט איהם אויך אריין גענומען צו זיין‬ ‫אזוי ווי ער האט נישט געהאט די בעכער‪ ,‬האט ער מיט די עצה פון זיין חשובע‬ ‫א גרויסע האר אין זיין פאלאץ‪ .‬ווען ר' יצחק איז אוועק האט דער קעניג‬ ‫רעביצין‪ ,‬מחליט געווען צו ברענגן א גאסט צו דער סדר‪ ,‬אבער וויפיל ער האט‬ ‫אויפגענומען זיין זוהן ר' יודא אברבנאל וואס איז אויך געווען זייער קלוג און‬ ‫נאר פרובירט האט ער נישט געטראפן‪ .‬ווען עס איז געקומען פסח ביינאכט און‬ ‫חשוב ווי זיין טאטע‪ ,‬און דער טייערע בעכער איז אויך אריבער צו ר' יהודה‪.‬‬ ‫ער האט נאכאלס נישט געהאט קיין גאסט‪ ,‬איז ער נאכען דאווענן אריבער צו‬ ‫נאך א שטיק צייט האט דער קעניג פון וויניצאה געהערט פון דער‬ ‫אלע שולען אין שטאט ביז ער האט געטראפן א גאסט‪ ,‬וואס איז געקומען צו‬ ‫טייערע און חשובע בעכער וואס ר' יהודה פארמאגט‪ ,‬האט ער זייער געגליסט‬ ‫איהם‪ .‬אזוי ווי דער גאסט קומט אריין געבט ער א קוק אויף דער טיש‪ ,‬און ער‬ ‫עס צו האבן‪ .‬איין טאג רופט דער קעניג צו ר' יהודה און ער זאגט איהם קלאר‬ ‫זעהט אז עס איז נישטא קיין כוס של אליהו‪ ,‬האט ער ארויס גענומען פון זיין‬ ‫אז ער וויל האבן די טייערע בעכער‪ ,‬און ער איז גרייט צו צאלן דערפאר וויפיל‬ ‫טאש א בעכער און געלייגט אינמיטען טיש‪ .‬די משפחה געבט א קוק און זעהט‬ ‫מען וועט נאר בעטען‪ ,‬האט ר' יהודה געזאגט 'דער בעכער איז ביי אונז זייער‬ ‫אז דאס איז דער זעלבע בעכער וואס זיי האבען געהאט‪ ,‬און די פרייד איז געווען‬ ‫הייליג און אפילו איך נוץ עס נישט נאר פסח ביינאכט און ביי א ברית מילה'‪ .‬דער‬ ‫זייער גרויס אז זיי האבן צוריק דער בעכער‪ .‬נאך אפאר מינוט ווען זיי זענען‬ ‫קעניג האט אבער נישט געוואלט הערן פון גארנישט און ער זאגט איהם 'ווי אזוי‬ ‫געקומען צו זיך האבען זיי געוואלט פרעגן דער מענשט ווער דאס איז און פון‬ ‫קען מען דאס טוהן צו איהם נאכדעם וואס ער איז געווען אזוי גוט צו די יודען אין‬ ‫ווי ער האט עס? אבער זיי האבן איהם מער נישט געזען‪.‬‬ ‫זיי אריין געלאזט אין זיין לאנד‪ ,‬נאך וואס ספרד האט זיי אלע פארטריבן און יעצט‬ ‫ווען עס איז געקומען צו 'שפוך חמתך'‪ ,‬און זיי האבן געעפענט די טיר‪,‬‬ ‫ווען ער בעט די בעכער וויל מען עס איהם נישט געבען'‪ ,‬און ער לייגט צו אז ער‬ ‫האבן זיי געזען עפעס א מענשט קומט אריין‪ ,‬און זיי האבן באמערקט אז דאס‬ ‫געבט איהם אפאר טעג זיך צו איבער טראכטן‪ ,‬און אויב ער געבט עס איהם נישט‬ ‫איז דער זעלבע מענטש וואס האט זיי צוריק געברענגט דער כוס של אליהו אנהייב‬ ‫וועט ער פארטרייבן אלע יודען וואס זענען געקומען אבער פון ספרד‪ ,‬אז זיי זאלען‬ ‫סדר‪ ,‬האבן זיי פארשטאנען אז אליהו הנביא אליינס האט גענומען די בעכער פון‬ ‫זיך טרעפן א צווייטע פלאץ ווי צו וואוינען‪ .‬ר' יהודה איז אהיים געגאנגן זייער‬ ‫שאפער און עס זיי צוריק געברענגט‪ .‬אליהו הנביא האט זיי דעמאלסט געזאגט‬ ‫דערשיטערט און צומישט‪ ,‬און ער האט געוואוסט וואס דער קעניג קען נאך‬ ‫אז פונקט אזוי ווי זיין טאטע ר' יצחק האט געשלאגן דער קעניג פון ספרד אין‬ ‫נקמה נעמען אין איהם פאר נישט געבן די בעכער‪ ,‬און וויפיל די אנדערע יודען‬ ‫חלום‪ ,‬האט ער געטוהן דער זעלבע זאך צו דער קעניג פון ויניצאה‪ ,‬און אליהו‬ ‫פון לאנד קענען ליידן פון דעם‪.‬‬ ‫הנביא זאגט איהם אז נאך פסח זאל ער נעמען די בעכער צו דער קעניג פון‬ ‫ווען ער איז אהיים געקומען האט ער גענומען די כוס של אליהו‪ ,‬עס‬ ‫ויניצאה און זאגען אז ער זאל נעמען די בעכער און נישט פארטרייבן די יודען‪.‬‬ ‫אריין געלייגט אין א שאפער און פארשפארט‪ ,‬דערנאך האט ער גענומען די‬ ‫קומעדיגע וואך וועלן מיר אי"ה באשרייבן‬ ‫ר' יהודה האט טאקע אזוי געטוהן‪ ,‬און‬ ‫שליסעל און אריין געווארפן אין ים‪ ,‬און ער זאגט 'אליהו הנביא דאס איז דאך‬ ‫הרה"ג הרב עובדי' יוסף בן ר' יעקב זי"ע ג' חשון תשע"ד‬ ‫צו מנדב זיין רופט ‪ ,3476780652‬אדער שיקט אן אימעיל‬ ‫נאך פסח האט ער געטראגן די בעכער‬ ‫דיין בעכער‪ ,‬קענסט עס נעמען און טוה מיט דעם וואס דו ווילסט'‪.‬‬ ‫צו ‪shabbosstory@gmail.com‬‬ ‫צום קעניג און געבעטן אז ער זאל‬ ‫נאך אפאר טעג איז דער קעניג געקומען צו איהם און געבעטען די‬ ‫נישט פארטרייבן די יודען‪ .‬האט דער וזכות פון די טויזענטער ליינערס איבער די וועלט יהא תלוי בכםמ‬ ‫בעכער‪ ,‬האט ר' יהודה געזאגט 'איך האב עס אריין געלייגט אין די שאפער און‬ ‫קעניג געזאגט 'דו קענסט האלטן די יט אלע זאכן און ווי וועט מען יעצט גיין‪.‬‬ ‫געווארפן די שליסעל אין וואסער אריין‪ ,‬אז אליהו הנביא זאל טוהן ווי ער‬ ‫פעטש‬ ‫צדיק ר'‬ ‫צוםצו די‬ ‫געלאפןכח‬ ‫מערזענען‬ ‫נישט קיין‬ ‫האביודען‬ ‫בעכער און איך לאז דא די יודען‪ ,‬ווייל איך די‬ ‫פארשטייט'‪ .‬דער קעניג האט מיט כעס געהייסן אויפברעכן די שאפער‪ ,‬אבער ער‬ ‫זיך‬ ‫און‬ ‫זי"ע‬ ‫זלאטשוב‬ ‫פון‬ ‫מיכל‬ ‫פון דיין טאטע‪ ,‬וואס האט זיך אנגענומען פאר דיר און פאר אלע יודען פון לאנד'‪.‬‬ ‫האט נישט געטראפן די בעכער‪ ,‬האט ער זיך גענומען שרייען אויף ר' יהודה‪ ,‬אז‬ ‫אויסגעוויינט דאס הארץ אז ער זאל זיי‬ ‫ער האט זיכער באהאלטן די בעכער ערגעץ אנדערש‪ ,‬נאר ער זאגט איהם ליגענט‪,‬‬ ‫העלפן צו פטור ווערן פון די שרעקליכע‬ ‫גזירה‪.‬‬ ‫דערפאר געבט ער פאר די יודען ביז נאך פסח צו פארלאזן דאס לאנד‪ .‬ר' יהודה‬ ‫זאכען‬ ‫גרויסער' מיכל'ע‬‫הייליגער רבי‬‫פאר‬‫מעשה פון דער אור שבעת הימים דער הייליגע בעל שם טוב פאר מוצאי שבת‪ ,‬וואס איז א סגולה די‬ ‫ער האט‬ ‫געמאכט‬ ‫מאנטל‬‫שיינע און‬ ‫אויסגעהערט‬ ‫געברענגט אזיימתנה א‬ ‫האט‬ ‫אן אלטע גוי איז אמאל געקומען צו דער הייליגע צדיק ר' ישראל פון ריזשין זי"ע (יארצייט ג' חשון) ווי ער האט איהם‬ ‫פעלד‪,‬‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫שעפעלעך‬ ‫געפאשעט‬ ‫געבעטן זיי זאלן ווארטן אפאר מינוט און‬ ‫איך‬ ‫האב‬ ‫יונגערהייט‬ ‫פון די פעל פון א בער‪ ,‬דער ריזשינער האט איהם געפרעגט וואס איז פשט פון די מתנה? האט דער גוי פארציילט אזוי‪:‬‬ ‫אמאל איז געקומען א בער און האט פארציקט איינער פון די שעפעלעך‪ ,‬פארשטייט זיך אז איך האב גארנישט געקענט טוהן‪ ,‬צו ראטעווען די שעפעלעך פון די בער ווייל איך‬ ‫ער האט אראפ געלייגט זיין קאפ אויפן‬ ‫האב דאך אליינס מורא געהאט‪ ,‬אב ער איך בין געווען זייער פארווייטאגט‪ ,‬און איך האב מורא געהאט אז ער זאל נישט קומען נאכאמאל פארציקען א שעפעלע און דערלייגן‬ ‫שם זיך‬ ‫טוב‪,‬‬ ‫בעל ער‬ ‫ראלהאט‬ ‫מינוט‬ ‫ר' יש‬‫אפאר‬ ‫נאךרופט‬‫טיש‪,‬מען‬ ‫מיין פארמעגן‪ .‬מיינע גואישע חבירים האבן מיר דעמאלסט געזאגט 'אז ביי די יודען איז דא א הייליגע מענטש און חשובע ראבינער‪ ,‬וואס‬ ‫פארן א‬ ‫צו מאכן‬ ‫אהיים‬ ‫אנגערופן‪:‬לפןאיראויךקענט‬ ‫גוים‪ ,‬כדי‬ ‫איך זאל גיין צו איהם און ער וועט מיר העלפן'‪ .‬איך האב אזוי געטוהן און איך האב פארציילט די ראבינער מיין צרה (דער בעש"ט פלעגט הע‬ ‫שרה'‬ ‫דארפטבן פון‬ ‫איר ישראל‬ ‫איהם 'ר'‬ ‫זאג און‬ ‫קידוש השם‪ ,‬און אזוי ארום וועלען זיי זיין גוט צו די יודען אין זייער דערפלעך)‪ ,‬דער ראבינער האט מיר געזאגט 'קומעדיגע מאל דער בער קומט‬ ‫געזונטערהייט‬ ‫האט געזאגט זאלסט קומען צו איהם'‪ .‬איך האב טאקע אזוי געטוהן‪ ,‬און ווען דער בער איז געקומען האב איך אזוי געזאגט‪ ,‬און ווי וואונדערליך איז געווען‪ ,‬אז דער בער איז‬ ‫טויטע‪.‬מורא האבן‪ ,‬ווען די אידן זענען‬‫גארנישט‬‫שיינערהייט געקומען מיט מיר צ ו דער בעש"ט‪ ,‬און ווי נאר מיר זענען אנגעקומען אהין‪ ,‬האט דער בער זיך אויסגעלייגט אויף דער ערד א‬ ‫יודגעהערט‬ ‫ישראליק‪,‬‬ ‫האבן זיי‬ ‫אהיימגעפארן‬ ‫קומען א‬ ‫צוריקארום וועט‬ ‫דער בעש"ט האט מיר דעמאלסט געהייסן‪' ,‬אז איך זאל אראפ שינדען די פעל‪ ,‬און מאכן דערפון א מאנטל‪ ,‬און אין אסאך יארן‬ ‫ברענגאוןאיך‬ ‫געשטארבן‬‫דערפאר‬ ‫פלוצלינג‬ ‫פריץ איז‬ ‫ריזשינער‪,‬‬ ‫צדיקדידער‬ ‫זאלסטו איהם געבן די מאנטל פאר א מתנה'‪ .‬פירט אויס דער גוי 'איך בין שוין אלט‪ ,‬און איך בין זיכער אז דער 'ישראליק' מיינט דער אז‬ ‫אזוי איז בטל געווארן די גזירה‪ ,‬שפעטער‬ ‫איהם די מאנטל פאר א מתנה'‪.‬‬ ‫א קורצע צייט נאך די מעשה איז די גוי געשטארבן‪ ,‬און דער ריזשינער האט געזאגט 'דער גוי האט געהאט געלעבט לאנג‪ ,‬נאר כדי צו קענען דערציילן די מעשה‪,‬‬ ‫זענען די אידן צוריק געקומען זאגן א‬ ‫און מען זאל קענען זעהן ווי ביי דער בעל שם טוב איז מקויים געווארן די פסוק אין פרשת נח 'וּמוֹ ַֽראֲכֶ ם וְ ִח ּתכֶ ם יִ ְה ֶיה על כּ ל חיּת הָ אָ ֶרץ'‪ ,‬דאס מיינט 'אז די חיות וועלען מורא‬ ‫יישר כח פאר די הייליגע רבי‪ ,‬האט דער‬ ‫האבן פון ענק (די וואס דינען דעם אייבישטער ווי עס דארף)‪.‬‬ ‫צדיק ר' מיכל פון זלאטשוב זיי געזאגט‬ ‫איר זאלט וויסן אז עס איז נישט מיין‬ ‫מופת‪ ,‬נאר איך האב דאס געהערט פון‬