gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הלכה ישרה · Halacha Yeshurah — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: הלכה ישרה · Halacha Yeshurah

שבוע: בראשית (2026-10-05)

הלכה ישרה · Halacha Yeshurah — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי״ת‬ ‫שיעור פ"ג‬ ‫הדורה‬ ‫מ שית ‪-‬‬ ‫שליורחבת‬ ‫מ‬ ‫שיעורי‬ ‫הלכה ישרה‬ ‫הלכות למעשה המצויות בשבת‬ ‫הלכות הדלקת הנרות‬ ‫לא ללמוד בשעת התפילה וקריאת התורה‬ ‫בית יעקב לכו ונלכה באור השם‬ ‫הלכות 'הדלקת נרות' באידיש‬ ‫(כל המראי מקומות לשיעור זה‪ ,‬תמצא בשיעורי הלכה ישרה שיעור י"ט בלשה"ק)‬ ‫סגולת הנרות‬ ‫די וואס זענען נזהר אין די מצוה פון הדלקת הנרות‪ ,‬אז עס זאל זיין מהודר אין הלכה‬ ‫און אין שיינקייט‪ ,‬איז זוכה צו קינדער תלמידי חכמים‪.‬‬ ‫עס איז א סגולה צו זאגן 'פרשת חנה' (צוגעפינען בהפטורת ראש השנה)‪ ,‬און מ'זאל פארשטיין‬ ‫וואס מען זאגט (של"ה הק'‪ ,‬קיצור שולחן ערוך)‪.‬‬ ‫אויך איז מסוגל אז דער מאן און קינדער לערנען ביי די שבת ליכט‪.‬‬ ‫מען פירט זיך צו געבן צדקה בעפאר הדלקת נרות‪.‬‬ ‫די ליכט‬ ‫די ליכט‪:‬‬ ‫היינט צו טאג קען מען זיך באניצען מיט אלע מינע ליכט און שמן‪ ,‬ווייל אלעס ברענט שיין‪,‬‬ ‫א חוץ פון די וואס לאזן ארויס א שלעכטע גראך‪.‬‬ ‫אין אנדערע צימערן איז מען יוצא מיט אלע מינע וועגן צו מאכן ליכטיג (אזוי ווי לעקטער‬ ‫– אפילו פון ביה"כ)‪.‬‬ ‫ב‪ .‬שמן זית‪:‬‬ ‫עס איז דא א ענין צו אנצינדען שמן זית על פי קבלה – אפילו היינטיגע צייטן‪.‬‬ ‫ג‪ .‬די ליכט זאל נישט צוגיין‪:‬‬ ‫מען זאל נישט לייגן די ליכט נאנט איינעם נעבן צווייטן – כדי עס זאל נישט צוגיין‪ ,‬ווייל‬ ‫דעמאלטס איז מען נישט יוצא‪.‬‬ ‫ד‪ .‬די ליכט זאל זיך נישט פארלעשן‪:‬‬ ‫מען זאל נישט לייגן די ליכט דארט וואו עס בלאזט א ווינד‪ ,‬וכדומה‪ ,‬ווי עס קען זיין די ליכט‬ ‫לעשט זיך אויס‪ ,‬כדי נישט צו אריינגיין אין שווערע שאלות אויב מען מוז איבער צינדן‪ ,‬און‬ ‫וועגן מאכן א ברכה נאכאמאל‪.‬‬ ‫ב‬ ‫ווער צינדט און ווער גרייט אהן‬ ‫ה‪ .‬די מצוה אויפן פרוי‪:‬‬ ‫די מצוה פון 'הדלקת נרות שבת ויו"ט' איז פאר די פרוי‪ ,‬און דער מאן קען דאס נישט‬ ‫צונעמען‪.‬‬ ‫ו‪ .‬הכנת הנרות‪:‬‬ ‫די מצוה פון 'אנגרייטן די ליכט' איז פאר די מאן‪.‬‬ ‫עס איז א ענין (ספיציעל פאר'ן מאן) ער זאל אפברענען די ליכט (ע"פ קבלה)‪,‬‬ ‫צומווייניגסטענס די אויל ליכט‪.‬‬ ‫מען זאל נישט אויסלעשן די ליכט דארך בלאזען (בשם האר"י הק')‪.‬‬ ‫ז‪ .‬ווען דער פרוי איז נישט אינדערהיים‪:‬‬ ‫ווען דער פרוי איז נישט אינדערהיים (א יולדת‪ ,‬אדער זי איז אין אן אנדערע שטאט) דאן צינד דער‬ ‫מאן‪ ,‬און ער מאכט די ברכה בעפאר די צינדען (נישט ווי די פרוי נאכען צינדען)‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫נישט מקבל שבת מיטן צינדן‪.‬‬ ‫לכתחילה זאל ער מאכן א תנאי – אז ער איז נישט דעמאלטס מקבל שבת (וועגן‬ ‫מנחה וכדומה)‪.‬‬ ‫אויב די מאן איז נישט דארט‪ ,‬זאלן די מיידלעך העכער בת מצוה צינדן‪ ,‬און זיי‬ ‫זענען בעפאר די בחורים‪.‬‬ ‫די ליכט צאהל‬ ‫ח‪ .‬צוויי ליכט‪:‬‬ ‫דער עיקר דין איז צו צינדן צוויי ליכט‪ ,‬איינס קעגן 'זכור'‪ ,‬און איינס קעגן 'שמור' (זכור‬ ‫ושמור את יום השבת לקדשו‪ ,‬בעשרת הדברות)‪.‬‬ ‫ט‪ .‬מוסיף זיין מער ליכט‪:‬‬ ‫מען איז מוסיף איין לעכט קעגן יעדע קינד‪ ,‬כדי צו זוכה זיין וואס חז"ל זאגן "הרגיל בנר‬ ‫וועט זוכה זיין צו בנים תלמידי חכמים"‪.‬‬ ‫מען איז שוין מוסיף ביים ערשטן שבת פון די געבורטס פונעם קינד‪ ,‬אפילו אויב די‬ ‫מאן צינדט דעמאלטס‪.‬‬ ‫אין א פאל וואס די קינד איז נפטר געווארן רח"ל‪ ,‬זאל מען נאך אלץ צינדען לטובת‬ ‫די נשמה פונעם קינד‪.‬‬ ‫י‪ .‬פרוי אלץ גאסט‪:‬‬ ‫ווען א פרוי איז ביי איינעם אלץ גאסט‪ ,‬איז גענוג צו צינדן נאר צוויי ליכט‪.‬‬ ‫יצא לאור ע''י הרב יהודה אליקים מאנהייט ‪ -‬מו''צ בק''ק ברוקלין יצ"ו‬ ‫ג‬ ‫להנצחות הערות והארות נא להתקשר ‪haluchuyeshuru@gmail.com - 347-512-9276 -‬‬ ‫די זמן פון הדלקת נרות‬ ‫יא‪ .‬צינדען פון פלג המנחה‪:‬‬ ‫מען קען צינדען פון פלג המנחה‪ ,‬וואס דאס איז א שעה אין א פערטל בעפאר די שקיעה‬ ‫(כשיטת הלבוש)‪.‬‬ ‫יב‪ .‬בעפאר פלג המנחה‪:‬‬ ‫אויב האט מען געצינדען בעפאר פלג המנחה‪ ,‬איז היינטיגע צייטן – אז עס איז דא‬ ‫לעקטער‪ ,‬איז ניכר אז די ליכט איז לכבוד שבת‪ ,‬זאל זי נישט אויסלעשן די ליכט‪.‬‬ ‫אבער דער מאן אדער אן אנדערער זאל אנצידנען איין ליכט לכבוד שבת‪ ,‬אהן‬ ‫קיין ברכה‪.‬‬ ‫די אופן פון הדלקת נרות‬ ‫יג‪ .‬היינט מיט לעקטער‪:‬‬ ‫היינט אז עס איז שוין זייער לעכטיג אין הויז דורך לעקטער‪ ,‬איז גיט אז זי צינדט אהן די‬ ‫לעקטער פון צימער לכבוד שבת ויו"ט – דווקא בעפאר צינדען די ליכט‪.‬‬ ‫און זי זאל אין זינען האבן‪ ,‬אז די ברכה וואס זי גייט מאכן נאכן צינדן די ליכט‪ ,‬זאל‬ ‫אויך זיין פאר די אנגעצינדער לעקטער לכבוד שבת ויו"ט‪.‬‬ ‫יו"ט זאל מען אנצינדן די לעקטער ביים זמן‪.‬‬ ‫יד‪ .‬די ברכה‪:‬‬ ‫שבת מאכט מען די ברכה נאך די הדלקת נרות‪ ,‬נישט בעפאר‪.‬‬ ‫יו"ט איז דא מנהגים אויב מען מאכט די ברכה בעפאר אדער נאכ'ן אנצינדען די‬ ‫ליכט‪.‬‬ ‫טו‪ .‬אנצינדען מיט א צווייטע ליכט‪:‬‬ ‫מעיקר הדין מעג מען אנצינדען ליכט דורך אנדערע שבת ליכט‪ ,‬אבער עס איז בעסער צו‬ ‫האבן אן עקסטערע ליכט (א שמש) אדער א צינדער (‪ – )Lighter‬אנצוצינדען די שבת און‬ ‫יו"ט ליכט‪ ,‬און נישט צינדען פון אנדערע שבת ליכט‪.‬‬ ‫טז‪ .‬אראפ לייגן די צינדער‪:‬‬ ‫מעיקר הדין נאכ'ן צינדן – אפילו בעפאר די ברכה‪ ,‬זאל מען נישט אויסלעשן די ליכט‬ ‫וואס מען צינדט מיט דעם און אזוי אויך די צינדער (‪ ,)Lighter‬נאר זיי אראפלייגן – און‬ ‫אזוי זיך אויסלעשן פון זיך אליין‪.‬‬ ‫עטליכע האבען מקבל געווען יא אויסלעשען די שמש בעפאר'ן ברכה‪.‬‬ ‫ד‬ ‫יז‪ .‬נישט אנצינדן די שמש דורכ'ן ליכט‪:‬‬ ‫טאמער האט זיך די אנצינדער ליכט (שמש) אויסגעלאשן‪ ,‬טאר מען נישט דאס אנצינדן‬ ‫פון די שבת ליכט‪ ,‬נאר מען דארף עס אנצינדען דורך א מעטש (‪ )Match‬אדער צינדער‬ ‫(‪.)Lighter‬‬ ‫יח‪ .‬רוב פונעם קנויט‪:‬‬ ‫מען זאל האלטן די פייער ביים ליכט ביז רוב פונעם קנויט ברענט‪ ,‬בפרט ביי די אויל‬ ‫קנויטען‪.‬‬ ‫יט‪ .‬צודעקן די פנים‪:‬‬ ‫מען טאר נישט נהנה זיין פון די ליכטיגקייט פון די ליכט – בעפאר די ברכה‪ ,‬וועגן דעם‬ ‫דעקט מען צו די אויגן אדער מאכט מען צו די אויגן‪ ,‬כדי מען זאל נישט זעהן די ליכט‬ ‫ביז נאכן ברכה‪.‬‬ ‫כ‪ .‬די הענט העכער'ן ליכט‪:‬‬ ‫מען פירט זיך צו פירען די הענט העכער די ליכט בעפאר די ברכה‪ ,‬אבער מיט פארמאכטע‬ ‫אויגן‪.‬‬ ‫איינער פון די טעמים‪ ,‬כדי צו ווייזען אז די ברכה אויפן ליכט האט מען אין זין אויך‬ ‫אויף אלע ליכטיגקייט פונעם הויז לכבוד שבת‪.‬‬ ‫‪W‬‬ ‫ברכת 'הדלקת נרות'‬ ‫כא‪ .‬די ברכה‪:‬‬ ‫ווי דערמאנט‪ ,‬מען מאכט די ברכה אויף די ליכט פון שבת דווקא נאכן אנצינדען די ליכט‪.‬‬ ‫ווייל איינמאל די פרוי מאכט די ברכה‪ ,‬טאר זי שוין נישט טוהן קיין מלאכות און‬ ‫אנצינדען אפילו די שבת ליכט‪ ,‬ווייל זי איז מקבל שבת מיט'ן ברכה 'להדליק נר של שבת'‪.‬‬ ‫ווען דער מאן מוז צינדען‪ ,‬מאכט ער די ברכה בעפאר'ן צינדען די ליכט‪ ,‬און ער זאל‬ ‫לכתחילה מאכן א תנאי אז ער איז נישט מקבל שבת‪.‬‬ ‫כב‪ .‬די ברכה ביים ליכט אויפען טיש‪:‬‬ ‫די ברכה זאל מען מאכן אויף די ליכט וואס זענען אויפען טיש‪.‬‬ ‫אויך זאל מען אין זינען האבען אויף די ליכטיגקייט אין אנדערע צימערן ווי עס‬ ‫איז ליכטיג‪.‬‬ ‫ה‬ ‫כג‪ .‬ליכט אויף עטליכע פלעצער‪:‬‬ ‫אויב מען לייגט עטליכע ליכט אויף א פאהר פלעצער (צום ביישפיל – סוכות‪ ,‬וואס אסאך צינדען‬ ‫אהן נאר צוויי פון די ליכט אין די סוכה)‪ ,‬מאכט מען א ברכה דווקא אויף'ן ליכט וואס איז אויף‬ ‫די טיש פון די סעודה‪.‬‬ ‫הדלקת נרות שבת אלס גאסט‬ ‫כד‪ .‬ברכה אלץ גאסט‪:‬‬ ‫ווען איינער איז א גאסט‪ ,‬און עס איז טינקל וואו מען שלאפט‪ ,‬איז דארט די חיוב פון‬ ‫'הדלקת נרות'‪ ,‬מען דארף דארט צינדען און מאכן די ברכה דארט אין צימער [אפילו מען‬ ‫עסט נישט דארט]‪.‬‬ ‫בעה"ב לאזט נישט צינדן‬ ‫אין פאל וואס דער בעל הבית לאזט נישט צינדן אין שלאף צימער‪ ,‬צום ביישפיל‪ :‬אין א‬ ‫האטעל אדער סתם א בעה"ב אין זיין הויז‪ ,‬טאר מען נישט צינדן דארט אהן רשות (מדין‬ ‫גזילה משתמש זיין אהן רשות)‪:‬‬ ‫~אין אזא פאל זאל מען 'ספעציעל לכבוד שבת' אויפמאכן די לעקטער וואס שיינט אריין‬ ‫אין די צימער‪ ,‬צום ביישפיל‪ :‬די לעקטער פון א שאפע (‪ )Closet‬אדער פונעם בית הכסא‪,‬‬ ‫און די ברכה זאל מען מאכן אויפ'ן ליכט וואס מען צינדט ביים טיש וואו מען עסט ‪ ,‬און‬ ‫אין זינען האבן די ליכט פונעם צימער‪.‬‬ ‫כה‪ .‬געמאכט די ברכה בעפאר'ן צינדען‪:‬‬ ‫אויב האט די פרוי געמאכט בטעות די ברכה בעפאר'ן צינדען‪ ,‬בדיעבד זאל זי צינדען‬ ‫נאכ'ן ברכה‪.‬‬ ‫אויב האט זי געמאכט די ברכה אינמיטן צינדען ווען זי האט נאך נישט אנגעצינדן‬ ‫אלע ליכט‪ ,‬דעמאלטס זאל בעסער אן אנדערע צינדן די איבריגע ליכט אהן א‬ ‫ברכה (די מאן אדער א קינד)‪.‬‬ ‫כו‪ .‬פארגעסן די ברכה‪:‬‬ ‫אויב האט מען פארגעסן צו מאכן די ברכה‪ ,‬קען מען מאכן די ברכה ביז'ן שקיעה‪.‬‬ ‫‪W‬‬ ‫ו‬ ‫איסור מלאכות נאכ'ן צינדן‬ ‫כז‪ .‬מקבל שבת ביים צינדן‪:‬‬ ‫די פרוי וואס צינדט ליכט איז מקבל שבת דערמיט‪ ,‬און נאכדעם טאר זי נישט מאכן א‬ ‫מלאכה‪:‬‬ ‫קיין שום מלאכה מן התורה און מדרבנן‪.‬‬ ‫אבער פאר זייער וויכטיג אדער לצורך מצוה מעג זי זאגן פאר א גוי (גוי'טע) צו מאכן‬ ‫א מלאכה ביז'ן צאת הכוכבים (‪ 72‬מינוט נאכ'ן שקיעה)‪.‬‬ ‫בעת צורך גדול‪ ,‬מעג זי מאכן א מלאכה דרבנן‪.‬‬ ‫זי טאר נישט עסן אדער טרינקען נאכ'ן צינדען [וועגן דעם זאל זי אלעמאל זיכער‬ ‫מאכן צו עסן אדער טרינקען בעפאר 'זמן הדלקת נרות']‪.‬‬ ‫זי זאל נישט דאווענען מנחה נאכ'ן צינדן די ליכט‪ ,‬נאר בעפאר'ן צינדען‪ ,‬בדיעבד‬ ‫קען זי דאווענען מנחה נאכ'ן הדלקה‪.‬‬ ‫נאכ'ן צינדען טאר זי נישט לייגן קיין טעפ אויף די בלעך‪.‬‬ ‫זי טאר נישט אנצינדן אדער אויסלעשן ליכט (צום ביישפיל‪ ,‬אויב זי האט פארגעסן אנצינדען‬ ‫א ליכט‪ ,‬אדער געצינדען א ליכט צופיל)‪.‬‬ ‫כח‪ .‬פאהרן מיט א קאר נאכ'ן צינדן‪:‬‬ ‫די פרוי נאכען צינדען ליכט זאל נישט פאהרן מיט א קאר (צום ביישפיל – צו איהר עלטערן‪,‬‬ ‫אדער א שבע ברכות)‪.‬‬ ‫בעת הצורך זאל איינער אנדערש עפענען די טיר פון די קאר ביים אריין און ביים‬ ‫ארויס פונעם קאר‪.‬‬ ‫כט‪ .‬תנאי בעפאר'ן צינדן‪:‬‬ ‫לכתחילה זאל א פרוי נישט מאכן א תנאי בעפאר'ן צינדן‪ ,‬אבער אויב עס איז געבליבן א‬ ‫מלאכה צו מאכן אדער זי איז זייער הינגעריג אדער דארשטעריג און עס איז שוין נאכ'ן‬ ‫זמן הדלקת הנרות נאנט צום שקיעה‪ ,‬זאל זי בעסער מאכן א תנאי כדי נישט צו צינדן‬ ‫ליכט שפעט‪.‬‬ ‫ל‪ .‬טבילה פרייטאג צונאכט'ס‪:‬‬ ‫איינער וואס האלט פאר טבילה‪ ,‬זאל מען מאכן די חפיפה (רייניגען) בעפאר הדלקת הנרות‪,‬‬ ‫און טבילה דערנאך‪.‬‬ ‫זיך באניצען מיט די ליכט‬ ‫לא‪ .‬אנצינדען פון שבת ליכט‪:‬‬ ‫מען טאר זיך נישט באניצען מיט די ליכט פון א מצוה‪ ,‬וועגן דעם זאל מען נישט אנצינדן‬ ‫פון די שבת ליכט די צינדער (ווען עס האט זיך אויס געלאשן) און אויך נישט קיין מעטש‬ ‫ז‬ ‫(‪ ,)Match‬אבער איין ליכט פונעם צווייטן קען מען יא (ווען מען דארף)‪.‬‬ ‫לב‪ .‬קלעבן די ליכט‪:‬‬ ‫מען טאר נישט ארייקלעבן ליכט דורך צולאזן די ליכט מיט'ן ליכט פון שבת און יו"ט‪.‬‬ ‫לג‪ .‬ווארעמען געקעכטס יו"ט‪:‬‬ ‫מען מעג אנצינדן פייער פון א יו"ט ליכט כדי צו אנווארעמען א טאפ לכבוד יום טוב‪.‬‬ ‫די פלאץ פון די ליכט‬ ‫לד‪ .‬די פלאץ פונעם ליכט‪:‬‬ ‫היינט אז עס איז דא לעקטער‪ ,‬און מען איז ווייניג נהנה פון די ליכט פון הדלקת הנרות‪:‬‬ ‫זאל מען לייגן די ליכט אויפן טיש‪ ,‬אדער נאנט ווי מען עסט‪.‬‬ ‫אדער כאטש ווי מען קען זעהן די ליכט אויף וואס מען מאכט די ברכה‪.‬‬ ‫דאס איז‪ :‬אינדערהיים‪ ,‬האטעל‪ ,‬קימפעטארן היים א‪.‬ד‪.‬ג‪.‬‬ ‫ווי דערמאנט‪ ,‬עס איז אלעמאל גלייך צו אנצינדן די לעקטער לכבוד שבת און יו"ט‬ ‫[בעפאר הדלקת הנרות]‪ ,‬אפילו אין די אויבערדערמאנטע פלעצער‪.‬‬ ‫מען קען נישט אנצינדן די ליכט און מאכן א ברכה אין סוכה אדער אין צימער‬ ‫פון א חולה – און זיי ארויס נעמען לייגען אין א פלאץ וואס מען דארף נישט קיין‬ ‫ליכט‪ .‬אבער מען קען עס לאזען אין די צימער ווי מען מאכט די ברכה‪ ,‬און נהנה‬ ‫זיין פון די ליכט פאר א ביסעל צייט‪.‬‬ ‫אדער קעו מעו עס לייגען ווי מען קען ניצען ליכט (צום ביישפיל אין קאך)‪.‬‬ ‫לה‪ .‬שפיטאל‪:‬‬ ‫א פרוי וואס איז אין שפיטאל ווי מען קען נישט צינדן קיין ליכט‪ ,‬איז אויב מען צינדט‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬זאל זי נישט מאכן קיין ברכה אויף די לעקטער פון צימער‪ ,‬און אויף די‬ ‫"לעקטער ליכט" פון שפיטאל‪:‬‬ ‫נאר זיי אנצינדן לכבוד שבת אהן קיין ברכה‪.‬‬ ‫מען טאר נישט אנצינדן ליכט כדי צו מאכן א ברכה און תיכף זיי אויסלעשען‪.‬‬ ‫לו‪ .‬ווען מען עסט נישט אינדערהיים‪:‬‬ ‫א פרוי וואס עסט נישט אינדערהיים‪ ,‬צ"ב‪:‬‬ ‫ די פרוי עסט ביי שבע ברכות‪.‬‬ ‫א גאסט וואס זי שלאפט אין א דירה און עס וועט נישט ברענען ביז ווען מען קומט‬ ‫דארט צוריק ביינאכט‪.‬‬ ‫איז דער דין‪ ,‬כדי צו קענען צינדן מיט א ברכה אינדערהיים‪ ,‬אדער אין די דירה‪[ ,‬בפרט‬ ‫היינט אז מען איז נהנה פון די לעקטער]‪ ,‬זאל מען מאכן ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫אויב מען קען‪ ,‬זאל מען מאכן קידוש אינדערהיים און עסן א כזית בעפאר מען גייט‪.‬‬ ‫ח‬ ‫אויך מען קען אויסלעשן די לעקטער און זיצן דארט ביי די ליכט א ביסל‪ ,‬דאווענען‬ ‫אדער דארטען אנגרייטן די קינדער אדער די עסן וואס מען נעמט מיט‪ ,‬און די‬ ‫שבת זייגער זאל שפעטער אנצינדן די לעקטער‪.‬‬ ‫אויך מען קען אנצינדן מיט גרעסערע גלעזער פון אויל אדער גרויסע ליכט‪ ,‬כדי אז‬ ‫ווען מען קומט אהיים זאל מען קענען דארט עפעס עסן‪ ,‬נעבן די ליכט‪.‬‬ ‫אויך מען קען אנצינדן די לעקטער לכבוד שבת בעפאר די ליכט‪ ,‬און אין זינען‬ ‫האבן די ברכה אויף די לעקטער אויף ווען מען קומט אהיים‪ ,‬און בלייבן זיצן אביסל‬ ‫נעבן די ליכט‪ ,‬דאווענען אדער דארטען אנגרייטן די קינדער אדער די עסן וואס‬ ‫מען נעמט מיט – אלעס נעבן די ליכט‪.‬‬ ‫זייט וויסען‪ :‬ווען איינער איז א גאסט‪ ,‬און עס איז טינקל וואו מען שלאפט‪ ,‬איז דארט‬ ‫די חיוב פון 'הדלקת נרות'‪ ,‬מען דארף דארט צינדען און מאכן די ברכה דארט אין צימער‬ ‫[אפילו מען עסט נישט דארט]‪.‬‬ ‫פארשפעטיגט אדער פארגעסן צו צינדען‬ ‫לו‪ .‬נאכן שקיעה‪:‬‬ ‫א פרוי וואס האט פארשפעטיגט צו צינדען ביז נאכ'ן שקיעה‪ ,‬טאהר נישט צינדן‪ ,‬נאר‬ ‫דורך א גויט'ע‪ ,‬אבער זי זאל פאר מאכן די אויגן בעפאר די גוי'טע צינדט‪ ,‬און מאכן די‬ ‫ברכה און הנאה פונעם ליכט נאכען ברכה‪( ,‬ביי די פאל איז די ברכה אויף די הנאה פון די ליכט נישט‬ ‫אויפען צינדען)‪( ,‬רב סי' רס"ג)‪.‬‬ ‫ווען בעטן א גוי'טע – איז ביז פאר'ן צאה"כ (‪ 70‬מינוט)‪ ,‬לכתחילה ביז ‪ 60‬מינוט נאכ'ן‬ ‫שקיעה‪.‬‬ ‫אדער בעטן א קינד צו צינדן ביז ‪ 15‬מינוט נאכן שקיעה‪ ,‬און זי זאל פאר מאכן די‬ ‫אויגן און מאכן די ברכה‪.‬‬ ‫לז‪ .‬פארגעסן בכלל‪:‬‬ ‫א פרוי וואס האט פארגעסן צו צינדן ליכט לכבוד שבת‪ ,‬מוז פארמערן איין לעכט איר‬ ‫גאנצע לעבן‪:‬‬ ‫דאס איז אפילו די לעקטער אין הויז האט געמאכט ליכטיג‪.‬‬ ‫אויב אבער איז זי געווען א אונס‪ ,‬אדער א חולה‪ ,‬אדער מיט א קינד אין שפיטאל‪,‬‬ ‫און זי האט אלעס געטוהן וואס זי האט געקענט‪ ,‬איז זי פטור פון מוסיף זיין א‬ ‫לעכט‪.‬‬ ‫אויב האט זי נאר פארגעסן טייל פון די ליכט אנצוצינדן‪ ,‬דארף זי נישט מוסיף זיין‬ ‫קיין לעכט‪.‬‬ ‫אויב איז זי געוועהן ביי איר עלטערן און דארט פארגעסן‪ ,‬דארף זי נישט מוסיף זיין‪.‬‬ ‫יו"ט קען זי צינדן א גאנצע נאכט און עסן דארט כדי צו מאכן א ברכה‪ ,‬אבער‬ ‫נישט ביי טאג‪.‬‬ ‫ט‬ ‫דינים שונים בהלכות הדלקת הנרות‬ ‫האטעל (‪:)Hotel‬‬ ‫ו‪ .‬בהאטעל (‪ )Hotel‬מדליקין בחדר הפרטי עם ברכה אף כשאינם אוכלים שם‪ ,‬וכדאי‬ ‫שלפני ההדלקה תדליק הלעקטער שיאיר שם‪.‬‬ ‫או אשה אחר הדלקת הלעקטער בחדר הפרטי בהאטעל (‪ – )Hotel‬תדליק הנרות תיכף‬ ‫בלי הפסק במקום המיוחד שם‪ ,‬ותברך ותכוון בברכתה על האור שבחדרה (מ"ב כ"ט)‪.‬‬ ‫אולם (‪:)Hall‬‬ ‫ב‪ .‬אולם (‪ ,)Hall‬שיש שם חדר מיוחד לנרות‪ ,‬לא יצאו ידי חובתם‪ ,‬אלא ישים במקום‬ ‫שיכולים עכ"פ לראות הנרות בעת אכילה‪.‬‬ ‫בימינו שיש חשמל ‪ -‬לעקטער (‪:)Lights‬‬ ‫א‪ .‬כיום שיש חשמל לעקטער (‪ ,)Lights‬הרי שהמעמידים הנרות בזווית החדר רחוק מן‬ ‫השולחן באופן שלא נראה בעת האכילה‪ ,‬לא יצאו ידי חובתם‪ ,‬אלא ישים במקום שיכולים‬ ‫עכ"פ לראות הנרות בעת האכילה (עפ"י פוסקי זמנינו ועי' הרב סוסי"ד שע"ת ט' ב' פנ"מ שש"כ מ"ה הע'‬ ‫ל"ב ול"ד)‪.‬‬ ‫דיני אורח‬ ‫אורח שחשוך בחדרו‪:‬‬ ‫ח‪ .‬אורח שחשוך בחדר שלו ואין אור הלעקטער (‪ )Lights‬נכנס מבחוץ וכדומה‪ ,‬ידליק שם‬ ‫בברכה אפילו אינו אוכל שם‪ ,‬ואפילו מדליקין בביתו (מ"ב כ"ט)‪.‬‬ ‫יש אורה בחדר שינה‪ ,‬ומדליקין בביתו‪:‬‬ ‫ט‪ .‬אם יש אשה‪ ,‬או בעל‪ ,‬או בחור שיש לו הורים שמדליקין בבית‪ ,‬אז אם יש תאורה‬ ‫– ליכטיגקייט בחדר שישן (מבפנים או מהפרוזדור – ‪ ,)Hall‬הרי שאינו צריך להדליק ולא‬ ‫להשתתף בפרוטה עם בעה"ב‪.‬‬ ‫אין מי שמדליק בבית ויש ליכטיגקייט‪:‬‬ ‫י‪ .‬אם אין מי שמדליק בבית ויש תאורה – ליכטיגקייט בחדר השינה‪ ,‬ישתתף בפרוטה עם‬ ‫בעה"ב‪ ,‬ויוצא בהדלקת נרות שלהם‪.‬‬ ‫לשנות ממקום ההדלקה‬ ‫לא לשנות המקום‪:‬‬ ‫יא‪ .‬אסור להדליק הנר במקום אחד ולשנות אח"כ למקום אחר (רמ"א ס"י)‪.‬‬ ‫י‬ ‫שינוי למקום תשמיש‪:‬‬ ‫יב‪ .‬ממקום תשמיש אחד למקום תשמיש אחר – מותר בעת הצורך‪ ,‬כגון משולחן לחדר‬ ‫המטבח או למקום של איזה תשמיש אחר (מ"ב מ"ח מ"ה)‪.‬‬ ‫להביא מסוכה לבית‪:‬‬ ‫יג‪ .‬המדליקין בסוכה ומברכין‪ ,‬ואח"כ מביאין ומכניסין לבית – לא יפה הם עושין‪ ,‬ואם‬ ‫משאירין שם נר אחד‪ ,‬מותר (חיי אדם‪ ,‬קשו"ע‪ ,‬משנ"ב)‪.‬‬ ‫ואם מניחם אותם במקום שמשתמשים באור כגון במטבח‪ ,‬מותר בעת הצורך (כנ"ל)‪.‬‬ ‫כיצד משנים ממקום ההדלקה אצל חולה‬ ‫חולה בחדר האכילה‪:‬‬ ‫יד‪ .‬אשה חולה שאינה יכולה לעמוד בעת ההדלקה והיא בחדר האכילה‪ ,‬הרי שלכתחילה‬ ‫תדליק הנרות על השולחן הקטנה ליד מיטתה – ותשאירם שם קצת זמן‪ ,‬ואח"כ תשימם‬ ‫על שולחן החדר (שש"כ מ"ג ל"ז קצוה"ש ע"ד כ"ד)‬ ‫חולה‪ ,‬להחזיק בשבילה הנרות בידיים‪:‬‬ ‫טו‪ .‬בעת הצורך‪ ,‬מותר לאחד לאחוז הנרות בידיים כדי שתדליקם אשה חולה‪ ,‬ותיכף‬ ‫ישימם על השולחן (שם‪ ,‬וקצוה"ש ע"ד כ"א)‪.‬‬ ‫חולה להדליק בחדר שלה‪:‬‬ ‫טז‪ .‬חולה או יולדת שהיא בחדרה ואינה יכולה להדליק במקום האכילה‪ ,‬תדליק לכבוד‬ ‫שבת החשמל – לעקטער שבחדרה‪ ,‬ואח"כ תדליק הנרות על השולחן קטנה ליד מיטתה‬ ‫ותברך‪.‬‬ ‫ותשאיר שם הנרות לקצת זמן‪ ,‬ואח"כ יכולים להביא הנרות לשולחן הסעודה (קצוה"ש‬ ‫ע"ד כ"ד)‪.‬‬ ‫או יניחם אותם במקום שמשתמשים באור כגון במטבח‪( ,‬כנ"ל)‪.‬‬ ‫אחרי מי נגררים בקבלת שבת (מהקל אל החמור)‬ ‫אב המתפלל ביחידות‪:‬‬ ‫יז‪ .‬י"א שכל המשפחה נגררים דווקא אחר האב המתפלל אפילו ביחידות‪ ,‬שכל שאמר 'לכה‬ ‫דודי' ו'מזמור שיר ליום השבת'‪ ,‬אסור אז לכל המשפחה לעשות מלאכות (מקור חיים יז‪ ,‬אג"מ‬ ‫ח"ג ל"ח‪ ,‬שבה"ל ח"ז ל"ה)‪.‬‬ ‫האב מתפלל עם איזה ציבור‪:‬‬ ‫יח‪ .‬לרוב פוסקים‪ ,‬רק אם האב מתפלל עם איזה ציבור – אז כל המשפחה נגררים אחריו‬ ‫לשבות מכל המלאכות‪.‬‬ ‫אי‬ ‫לכן אם הבעל מתפלל במנין מוקדם בקיץ בשביל שהילדים עייפים‪ ,‬תדליק האשה‬ ‫לפני שהבעל אומר 'לכה דודי' (ועי' באג"מ ח"ג ל"ח שחולק על זה)‪.‬‬ ‫רוב ציבור מתפללים‪:‬‬ ‫יט‪ .‬לכל הפוסקים‪ ,‬כשרוב הציבור מתפללים – כולם אסורים במלאכה‪ ,‬לכן בקאנטרי‬ ‫וכדומה צריכים להדליק ולהפסיק מכל המלאכות כשהמנין שם אומרים 'לכה דודי' וכו'‬ ‫(מחבר סי"ב)‪.‬‬ ‫הנחת כלי תחת הנרות‬ ‫נפילת הנר בכלי‪:‬‬ ‫כ‪ .‬כשיש חשש שיפול הנר ויגרום היזק‪ ,‬מותר להשים כלי מתחתיו שיפול הנר לשם‪ ,‬אבל‬ ‫אסור שיהיה בתוכו מים (רס"ה ס"ג ד' מ"ב ס"ק ה')‪.‬‬ ‫כלי תחת דליפת שמן ושעוה‪:‬‬ ‫כא‪ .‬אסור להניח כלי שידלוף לתוכו שמן או שעוה מהנר‪ ,‬אבל אם יש בתוך הכלי דבר‬ ‫היתר כגון כף וכדו'‪ ,‬מותר (שם סק"ו)‪.‬‬ ‫מפיון – נעפקין (‪ )Napkin‬תחת הנר‪:‬‬ ‫כב‪ .‬מותר לתת מפיון ‪ -‬נעפקין תחת השמן או שעוה שידלוף עליה (כי עשוי לזה ול"ש מבטל‬ ‫כלי מהיכנו‪ ,‬ועוד שלא שייך נראה כסותר כמו בכלי)‪.‬‬ ‫נכבו הנרות‬ ‫נכבו הנרות לפני הברכה‪:‬‬ ‫כג‪ .‬כבו הנרות או חלק מהנרות תיכף אחר הדלקה לפני הברכה (כגון ע"י רוח או שנפל השולחן‬ ‫וכד')‪ ,‬הרי לכתחילה תדליק ע"י אחר‪ ,‬ואח"כ תברך היא הברכה (שש"כ פמ"ג סל"ז)‪.‬‬ ‫אך אם היא רוצה להדליק‪ ,‬אין מוחין בידה (ולסמוך שמקבלת שבת אחר הברכה)‪.‬‬ ‫האש לא נאחזה יפה בנר‪:‬‬ ‫כד‪ .‬אם ההדלקה לא הלכה טוב והאש לא נאחזה יפה בנר‪ ,‬מותר לה לחזור ולהדליק‬ ‫לכתחילה (קצוה"ש סי' ע"ד)‪.‬‬ ‫נכבו אחר הברכה‪:‬‬ ‫כה‪ .‬אם כבו כל הנרות אחר הברכה‪ ,‬ידליק מישהו אחר עם ברכה ולא יישארו הנרות‬ ‫כבויים‪.‬‬ ‫בי‬ ‫שכחה להדליק נר אחד‪:‬‬ ‫כו‪ .‬כבו מקצת נרות אחר הברכה‪ ,‬או ששכחה להדליק נר אחד‪ ,‬ידליק מישהו אחר – אבל‬ ‫בלי ברכה (פ"ת בשם ברכת הבית שער מ"ה)‪.‬‬ ‫אשה שאיחרה או שכחה להדליק‬ ‫הדלקה אחר השקיעה‬ ‫כז‪ .‬אשה שאיחרה להדליק עד השקיעה‪ ,‬אסורה להדליק (רס"א מ"ב כ"ג)‪.‬‬ ‫כח‪ .‬אלא תאמר לנכרי להדליק עד ‪ 60‬דקות מהשקיעה (ויש מקילין עד סמוך ל‪ 72-‬דקות)‪,‬‬ ‫ותכסה עיניה מעל הנרות לפני הדלקת הנרות מהנכרי‪ ,‬ותברך ותהנה אח"כ מאור הנרות‬ ‫(והברכה אז על הנאת האור ולא על ההדלקה) (רס"ג שעה"ר‪ ,‬מש"ב ס"ק כ"א)‪.‬‬ ‫כט‪ .‬או תאמר לילד להדליק עד ‪ 15‬דקות אחר השקיעה‪.‬‬ ‫שכחה להדליק כל הנרות‪:‬‬ ‫ל‪ .‬אשה ששכחה להדליק כל נרות שבת‪ ,‬הרי שאפילו היה אור חשמל לעקטער דלוק בבית‬ ‫כרגיל‪ ,‬צריכה להוסיף נר אחד כל ימי חייה (רס"ג ועי' שבה"ל ח"ב ל"ג)‪.‬‬ ‫באונס פטורה‪:‬‬ ‫לא‪ .‬אם היה זה באונס‪ ,‬כגון שהיתה עם חולה או ילד בבי"ח‪ ,‬או באונס שינה –ובתנאי‬ ‫שעשתה כל מה שבידה להתעורר‪ ,‬אינה צריכה להוסיף (מ"ב ז'‪ ,‬חת"ס)‪.‬‬ ‫שכחה נר אחד‪:‬‬ ‫לב‪ .‬אבל כששכחה להדליק נר אחד אינה צריכה להוסיף אח"כ (ביה"ל ד"ה שכחה)‪.‬‬ ‫חשמל לעקטער לכבוד שבת‪:‬‬ ‫לג‪ .‬אם הדליקה הלעקטער (‪ )Light‬והתכוונה לכבוד שבת – ג"כ אינה צריכה להוסיף נר‬ ‫(שבה"ל שם)‪.‬‬ ‫שכחה בבית הורים‪:‬‬ ‫לד‪ .‬אם אכלה בבית ההורים ושכחה להדליק‪ ,‬אינה צריכה להוסיף (עי' הרב סי"א וקונ"א‪ ,‬קובץ‬ ‫מבה"ל חי"א ע' לב)‪.‬‬ ‫בעל ששכח‪:‬‬ ‫לה‪ .‬באופן שהאשה אינה בבית והבעל שכח להדליק‪ ,‬אינם צריכים להוסיף (קובץ שם)‪.‬‬ ‫שכחה ביו"ט‪:‬‬ ‫לו‪ .‬שכחה להדליק ביו"ט – תוכל להדליק כל הלילה‪ ,‬אבל כדי שהברכה תחול על ההדלקה‬ ‫– צריך שתאכל שם קצת ליד הנרות‪.‬‬ ‫גי‬ ‫לז‪ .‬אבל אם נזכרה ביום של יו"ט‪ ,‬אינו מועיל אם תדליק ביום‪ ,‬וצריכה להוסיף נר מאז‬ ‫והלאה (שעברה על מצות חכמים להדליק ללילה)‪.‬‬ ‫רגילה בנרות גדולים‪:‬‬ ‫לח‪ .‬אשה שרגילה בנרות גדולים או בהרבה שמן‪ ,‬לכתחילה לא תפחית לנרות קטנות מהם‪,‬‬ ‫אבל מחורף (שצריכים הרבה) ) לקיץ (שלא צריכים הרבה שהלילות קצרות) ) מותר (מש' מ"ב ס"ק ז'‪,‬‬ ‫קובץ שם)‪.‬‬ ‫שאלה משכנים נרות‪:‬‬ ‫לט‪ .‬כששואלים נרות משכנים‪ ,‬הרי שמדין ריבית – אם אין מקפידין בגודל הנרות‪ ,‬אין‬ ‫צריך להחזיר נרות כאותה מידה ששאלה (יור"ד הל' ריבית)‪.‬‬ ‫‪W‬‬ ‫הכנת הנר ליו"ט‬ ‫תיקון בלעכלעך‪:‬‬ ‫מ‪ .‬טוב להכין בלעכלעך חד פעמי (‪ )Disposable‬מערב יו"ט לצורך ב' הימים – אם צריך‬ ‫לעשות תיקון כדי לתקוע הנר יפה‪.‬‬ ‫לנקות הנרות ביו"ט‪:‬‬ ‫מא‪ .‬מותר ביו"ט לנקות שיירי השעוה והלכלוך‪ ,‬ולהוציא הברזלים קטנים מתוך הנרות כדי‬ ‫להשתמש בהם (הגרשז"א שש"כ י"ג נ')‪.‬‬ ‫לחמם הנרות‪:‬‬ ‫מב‪ .‬אסור לחמם (צולאזן) נר שעוה ביו"ט‪ ,‬וכן לקצרו או לתקנו כדי שיחזיק טוב בתוך‬ ‫הבלעכעלך (שש"כ י"ג מ"ח)‪.‬‬ ‫נרות למאורי האש‪:‬‬ ‫מג‪ .‬מותר להסמיך ביו"ט שני נרות שעוה זה לזה כדי לברך מאורי האש בקידוש ‪ -‬יקנה"ז‬ ‫(אלף המגן סי' ת"ר ס"ק ג'‪ ,‬אג"מ ח"ה ס"כ‪ ,‬שו"ת שבה"ל חי"א סי' קכ"ח)‪.‬‬ ‫ויש מחמירין ליקח נר יקנה"ז משום גרם כיבוי (שהנר מתקצר ע"י הטי'ה) (עי' סי' רח"צ דרשו‬ ‫בשם הגריש"א‪ ,‬והגרשז"א)‪.‬‬ ‫די‬ ‫הדלקת נרות ביו"ט‬ ‫הדלקה ביו"ט‪:‬‬ ‫מד‪ .‬ביו"ט יש מנהגים מתי מדליקין‪ ,‬יש שמדליקין תיכף עיו"ט בזמן‪ ,‬ויש שמדליקין בליל‬ ‫יו"ט לפני קידוש‪.‬‬ ‫הלעקטער בערב יו"ט‪:‬‬ ‫מה‪ .‬והמהדר להדליק חשמל – לעקטער (‪ )Light‬לכבוד שבת לפני הדלקת נרות (עי' מש"כ‬ ‫בשיעור ה' אופן הדלקה אות א')‪ ,‬ידליק הלעקטער בערב יו"ט תיכף בזמן בכל אופן‪ ,‬שאסור‬ ‫להדליק לעקטער ביו"ט משום איסור מוליד‪ ,‬ורק הנרות ידליק מתי שנהוג (הגריש"א בשבות‬ ‫יצחק פ"ו ב')‪.‬‬ ‫ברכה על נרות ביו"ט‬ ‫ברכה לנרות‪:‬‬ ‫מו‪ .‬ביו"ט יש שמברכות לפני ההדלקה ויש שמברכות אח"כ כבשבת‪ ,‬אבל הלעקטער –‬ ‫לייטס תדליק גם ביו"ט לפני הברכה (ס"ד וס"ה מ"ב כ"א)‪.‬‬ ‫לא הזכירה של יו"ט‪:‬‬ ‫מז‪ .‬לא הזכירה בברכה אלא של שבת ולא של יו"ט‪ ,‬אינה צריכה לברך עוד פעם של יו"ט‬ ‫(התעוררות תשובה)‪.‬‬ ‫מובא בפוסקים שזה גם ביו"ט שחל בחול‪ ,‬כי יו"ט נקרא שבתון‪.‬‬ ‫לא הזכירה של שבת‪:‬‬ ‫מח‪ .‬יו"ט שחל בשבת והזכירה רק של יו"ט ולא של שבת‪ ,‬תדליק עוד נר‪ ,‬ותברך של שבת‬ ‫ושל יו"ט (הגריש"א)‪.‬‬ ‫ברכת שהחיינו‪:‬‬ ‫מט‪ .‬אשה אינה מברכת שהחיינו בהדלקתה בשבת בפעם הראשונה אחר החתונה‪.‬‬ ‫נ‪ .‬ביו"ט המנהג שמברכת שהחיינו אחרי ברכת הנרות‪ ,‬וכשמברכת שהחיינו – היא מקבלת‬ ‫יום טוב ואינו מועיל תנאי ואסורה במלאכה (כפה"ח תקי"ד ח"ב ועי' ביה"ל תקכ"ז ד"ה ספק)‪.‬‬ ‫נא‪ .‬בעת קידוש יכולה לענות אמן על שהחיינו של המקדש‪ ,‬ותכוון בשהחיינו על שאר‬ ‫מצוות שמקיימים ביו"ט (אג"מ‪ ,‬הגרש"א‪ ,‬עיין דרשו ובס' תקי"ד ‪ 42‬ובשבה"ל)‪.‬‬ ‫נב‪ .‬גם בנרות ערב יוכ"פ – תברך שהחיינו‪ ,‬וכך גם ביום ב' דר"ה‪ ,‬ואם יכולה – תלביש אז‬ ‫בגד חדש‪ ,‬ואם מדלקת לפני קידוש‪ ,‬תכוון על פירות שהחיינו שעל השולחן‪.‬‬ ‫וט‬ ‫טלטול הנרות‬ ‫טלטול נרות משום מוקצה‬ ‫א‪ .‬אסור לטלטל הנרות משום מוקצה אפילו כשנכבה משום בסיס (ס' רע"ז ס"ג)‪.‬‬ ‫טלטול השלחן עם הנרות משום מוקצה‬ ‫ב‪ .‬באופן שלא נעשה שלחן בסיס לנרות מער"ש מותר לטלטל השלחן עם הנרות (עיין הלכה‬ ‫ישרה שיעור ט"ו מוקצה [ג'] כל הדינים בזה)‪.‬‬ ‫טלטול נרות השמן משום כיבוי או הבערה‬ ‫ג‪ .‬מותר לטלטל השלחן עם נרות שעוה או שמן הדולקין עלי'ה‪ ,‬ורק אם מטלטלן בנחת‬ ‫ואין לחשוש משום איסור כיבוי הנרות או הבערה‪ ,‬וכן ביו"ט מותר לטלטל הנרות בנר‬ ‫שעוה או נר בשמן בנחת כדי שלא יכבה (סי' רע"ז מש"ב ס"ק י"ז)‪.‬‬ ‫לטלטל נרות 'להאיר' חדר אחר‬ ‫ה‪ .‬אסור לישראל לטלטל שלחן עם נרות דלוקים עלי'ה בשביל להאיר בחדר אחר (הרב ס'‬ ‫רע"ז סוס"י‪ ,‬שש"כ פ"כ הער' קצ"ד)‪.‬‬ ‫כשצריך לשלחן לשם‬ ‫ו‪ .‬אם אינו רוצה השלחן כאן מחמת חוסר מקום‪ ,‬או שצריך השלחן בחדר אחר‪ ,‬מותר‬ ‫ללקחו עם הנרות דולקים כל זמן שאין כוונתו דווקא להאיר החדר בהנרות (שם)‪.‬‬ ‫גוי לטלטל נרות 'להאיר' חדר אחר‬ ‫ה‪ .‬גוי מותר לטלטל נר להאיר בשביל ישראל בחדר אחר (סי' רע"ו ס"ג‪ ,‬מ"ב סק"ל)‪.‬‬ ‫ניעור הנרות ע"י גוי‬ ‫ד‪ .‬כשיש נרות על השלחן וצריך להשלחן‪ ,‬באופן שאינו בסיס‪ ,‬מותר לנער הנרות ע"י גוי‬ ‫בכל אופן אפילו שיכבו כשינערם מן השלחן (סי' רע"ז ס"ג מ"ב ט"ו)‪.‬‬ ‫‪W‬‬ ‫דיינים מומחים משיבים ועונים על שאלתכם כל ימות השבוע‬ ‫קול‬ ‫הלכות שבת ‪929-4 SHABAS‬‬ ‫‪9 2 9 - 4‬‬ ‫‪7 4 - 2 2 2 7‬‬ ‫האטליין‬ ‫שבת | יום טוב | חול המועד‬