הלכה ישרה · Halacha Yeshurah — בראשית (2026-10-05)

בעזהשי״ת
שיעור פ"ג הדורה
מ שית -
שליורחבת
מ
שיעורי
הלכה ישרה
הלכות למעשה המצויות בשבת
הלכות הדלקת הנרות
לא ללמוד בשעת התפילה וקריאת התורה
בית יעקב לכו ונלכה באור השם
הלכות 'הדלקת נרות' באידיש
(כל המראי מקומות לשיעור זה ,תמצא בשיעורי הלכה ישרה שיעור י"ט בלשה"ק)
סגולת הנרות
די וואס זענען נזהר אין די מצוה פון הדלקת הנרות ,אז עס זאל זיין מהודר אין הלכה
און אין שיינקייט ,איז זוכה צו קינדער תלמידי חכמים.
עס איז א סגולה צו זאגן 'פרשת חנה' (צוגעפינען בהפטורת ראש השנה) ,און מ'זאל פארשטיין
וואס מען זאגט (של"ה הק' ,קיצור שולחן ערוך).
אויך איז מסוגל אז דער מאן און קינדער לערנען ביי די שבת ליכט.
מען פירט זיך צו געבן צדקה בעפאר הדלקת נרות.
די ליכט
די ליכט:
היינט צו טאג קען מען זיך באניצען מיט אלע מינע ליכט און שמן ,ווייל אלעס ברענט שיין,
א חוץ פון די וואס לאזן ארויס א שלעכטע גראך.
אין אנדערע צימערן איז מען יוצא מיט אלע מינע וועגן צו מאכן ליכטיג (אזוי ווי לעקטער
– אפילו פון ביה"כ).
ב .שמן זית:
עס איז דא א ענין צו אנצינדען שמן זית על פי קבלה – אפילו היינטיגע צייטן.
ג .די ליכט זאל נישט צוגיין:
מען זאל נישט לייגן די ליכט נאנט איינעם נעבן צווייטן – כדי עס זאל נישט צוגיין ,ווייל
דעמאלטס איז מען נישט יוצא.
ד .די ליכט זאל זיך נישט פארלעשן:
מען זאל נישט לייגן די ליכט דארט וואו עס בלאזט א ווינד ,וכדומה ,ווי עס קען זיין די ליכט
לעשט זיך אויס ,כדי נישט צו אריינגיין אין שווערע שאלות אויב מען מוז איבער צינדן ,און
וועגן מאכן א ברכה נאכאמאל.
ב
ווער צינדט און ווער גרייט אהן
ה .די מצוה אויפן פרוי:
די מצוה פון 'הדלקת נרות שבת ויו"ט' איז פאר די פרוי ,און דער מאן קען דאס נישט
צונעמען.
ו .הכנת הנרות:
די מצוה פון 'אנגרייטן די ליכט' איז פאר די מאן.
עס איז א ענין (ספיציעל פאר'ן מאן) ער זאל אפברענען די ליכט (ע"פ קבלה),
צומווייניגסטענס די אויל ליכט.
מען זאל נישט אויסלעשן די ליכט דארך בלאזען (בשם האר"י הק').
ז .ווען דער פרוי איז נישט אינדערהיים:
ווען דער פרוי איז נישט אינדערהיים (א יולדת ,אדער זי איז אין אן אנדערע שטאט) דאן צינד דער
מאן ,און ער מאכט די ברכה בעפאר די צינדען (נישט ווי די פרוי נאכען צינדען) ,אבער ער איז
נישט מקבל שבת מיטן צינדן.
לכתחילה זאל ער מאכן א תנאי – אז ער איז נישט דעמאלטס מקבל שבת (וועגן
מנחה וכדומה).
אויב די מאן איז נישט דארט ,זאלן די מיידלעך העכער בת מצוה צינדן ,און זיי
זענען בעפאר די בחורים.
די ליכט צאהל
ח .צוויי ליכט:
דער עיקר דין איז צו צינדן צוויי ליכט ,איינס קעגן 'זכור' ,און איינס קעגן 'שמור' (זכור
ושמור את יום השבת לקדשו ,בעשרת הדברות).
ט .מוסיף זיין מער ליכט:
מען איז מוסיף איין לעכט קעגן יעדע קינד ,כדי צו זוכה זיין וואס חז"ל זאגן "הרגיל בנר
וועט זוכה זיין צו בנים תלמידי חכמים".
מען איז שוין מוסיף ביים ערשטן שבת פון די געבורטס פונעם קינד ,אפילו אויב די
מאן צינדט דעמאלטס.
אין א פאל וואס די קינד איז נפטר געווארן רח"ל ,זאל מען נאך אלץ צינדען לטובת
די נשמה פונעם קינד.
י .פרוי אלץ גאסט:
ווען א פרוי איז ביי איינעם אלץ גאסט ,איז גענוג צו צינדן נאר צוויי ליכט.
יצא לאור ע''י הרב יהודה אליקים מאנהייט -מו''צ בק''ק ברוקלין יצ"ו
ג
להנצחות הערות והארות נא להתקשר haluchuyeshuru@gmail.com - 347-512-9276 -
די זמן פון הדלקת נרות
יא .צינדען פון פלג המנחה:
מען קען צינדען פון פלג המנחה ,וואס דאס איז א שעה אין א פערטל בעפאר די שקיעה
(כשיטת הלבוש).
יב .בעפאר פלג המנחה:
אויב האט מען געצינדען בעפאר פלג המנחה ,איז היינטיגע צייטן – אז עס איז דא
לעקטער ,איז ניכר אז די ליכט איז לכבוד שבת ,זאל זי נישט אויסלעשן די ליכט.
אבער דער מאן אדער אן אנדערער זאל אנצידנען איין ליכט לכבוד שבת ,אהן
קיין ברכה.
די אופן פון הדלקת נרות
יג .היינט מיט לעקטער:
היינט אז עס איז שוין זייער לעכטיג אין הויז דורך לעקטער ,איז גיט אז זי צינדט אהן די
לעקטער פון צימער לכבוד שבת ויו"ט – דווקא בעפאר צינדען די ליכט.
און זי זאל אין זינען האבן ,אז די ברכה וואס זי גייט מאכן נאכן צינדן די ליכט ,זאל
אויך זיין פאר די אנגעצינדער לעקטער לכבוד שבת ויו"ט.
יו"ט זאל מען אנצינדן די לעקטער ביים זמן.
יד .די ברכה:
שבת מאכט מען די ברכה נאך די הדלקת נרות ,נישט בעפאר.
יו"ט איז דא מנהגים אויב מען מאכט די ברכה בעפאר אדער נאכ'ן אנצינדען די
ליכט.
טו .אנצינדען מיט א צווייטע ליכט:
מעיקר הדין מעג מען אנצינדען ליכט דורך אנדערע שבת ליכט ,אבער עס איז בעסער צו
האבן אן עקסטערע ליכט (א שמש) אדער א צינדער ( – )Lighterאנצוצינדען די שבת און
יו"ט ליכט ,און נישט צינדען פון אנדערע שבת ליכט.
טז .אראפ לייגן די צינדער:
מעיקר הדין נאכ'ן צינדן – אפילו בעפאר די ברכה ,זאל מען נישט אויסלעשן די ליכט
וואס מען צינדט מיט דעם און אזוי אויך די צינדער ( ,)Lighterנאר זיי אראפלייגן – און
אזוי זיך אויסלעשן פון זיך אליין.
עטליכע האבען מקבל געווען יא אויסלעשען די שמש בעפאר'ן ברכה.
ד
יז .נישט אנצינדן די שמש דורכ'ן ליכט:
טאמער האט זיך די אנצינדער ליכט (שמש) אויסגעלאשן ,טאר מען נישט דאס אנצינדן
פון די שבת ליכט ,נאר מען דארף עס אנצינדען דורך א מעטש ( )Matchאדער צינדער
(.)Lighter
יח .רוב פונעם קנויט:
מען זאל האלטן די פייער ביים ליכט ביז רוב פונעם קנויט ברענט ,בפרט ביי די אויל
קנויטען.
יט .צודעקן די פנים:
מען טאר נישט נהנה זיין פון די ליכטיגקייט פון די ליכט – בעפאר די ברכה ,וועגן דעם
דעקט מען צו די אויגן אדער מאכט מען צו די אויגן ,כדי מען זאל נישט זעהן די ליכט
ביז נאכן ברכה.
כ .די הענט העכער'ן ליכט:
מען פירט זיך צו פירען די הענט העכער די ליכט בעפאר די ברכה ,אבער מיט פארמאכטע
אויגן.
איינער פון די טעמים ,כדי צו ווייזען אז די ברכה אויפן ליכט האט מען אין זין אויך
אויף אלע ליכטיגקייט פונעם הויז לכבוד שבת.
W
ברכת 'הדלקת נרות'
כא .די ברכה:
ווי דערמאנט ,מען מאכט די ברכה אויף די ליכט פון שבת דווקא נאכן אנצינדען די ליכט.
ווייל איינמאל די פרוי מאכט די ברכה ,טאר זי שוין נישט טוהן קיין מלאכות און
אנצינדען אפילו די שבת ליכט ,ווייל זי איז מקבל שבת מיט'ן ברכה 'להדליק נר של שבת'.
ווען דער מאן מוז צינדען ,מאכט ער די ברכה בעפאר'ן צינדען די ליכט ,און ער זאל
לכתחילה מאכן א תנאי אז ער איז נישט מקבל שבת.
כב .די ברכה ביים ליכט אויפען טיש:
די ברכה זאל מען מאכן אויף די ליכט וואס זענען אויפען טיש.
אויך זאל מען אין זינען האבען אויף די ליכטיגקייט אין אנדערע צימערן ווי עס
איז ליכטיג.
ה
כג .ליכט אויף עטליכע פלעצער:
אויב מען לייגט עטליכע ליכט אויף א פאהר פלעצער (צום ביישפיל – סוכות ,וואס אסאך צינדען
אהן נאר צוויי פון די ליכט אין די סוכה) ,מאכט מען א ברכה דווקא אויף'ן ליכט וואס איז אויף
די טיש פון די סעודה.
הדלקת נרות שבת אלס גאסט
כד .ברכה אלץ גאסט:
ווען איינער איז א גאסט ,און עס איז טינקל וואו מען שלאפט ,איז דארט די חיוב פון
'הדלקת נרות' ,מען דארף דארט צינדען און מאכן די ברכה דארט אין צימער [אפילו מען
עסט נישט דארט].
בעה"ב לאזט נישט צינדן
אין פאל וואס דער בעל הבית לאזט נישט צינדן אין שלאף צימער ,צום ביישפיל :אין א
האטעל אדער סתם א בעה"ב אין זיין הויז ,טאר מען נישט צינדן דארט אהן רשות (מדין
גזילה משתמש זיין אהן רשות):
~אין אזא פאל זאל מען 'ספעציעל לכבוד שבת' אויפמאכן די לעקטער וואס שיינט אריין
אין די צימער ,צום ביישפיל :די לעקטער פון א שאפע ( )Closetאדער פונעם בית הכסא,
און די ברכה זאל מען מאכן אויפ'ן ליכט וואס מען צינדט ביים טיש וואו מען עסט ,און
אין זינען האבן די ליכט פונעם צימער.
כה .געמאכט די ברכה בעפאר'ן צינדען:
אויב האט די פרוי געמאכט בטעות די ברכה בעפאר'ן צינדען ,בדיעבד זאל זי צינדען
נאכ'ן ברכה.
אויב האט זי געמאכט די ברכה אינמיטן צינדען ווען זי האט נאך נישט אנגעצינדן
אלע ליכט ,דעמאלטס זאל בעסער אן אנדערע צינדן די איבריגע ליכט אהן א
ברכה (די מאן אדער א קינד).
כו .פארגעסן די ברכה:
אויב האט מען פארגעסן צו מאכן די ברכה ,קען מען מאכן די ברכה ביז'ן שקיעה.
W
ו
איסור מלאכות נאכ'ן צינדן
כז .מקבל שבת ביים צינדן:
די פרוי וואס צינדט ליכט איז מקבל שבת דערמיט ,און נאכדעם טאר זי נישט מאכן א
מלאכה:
קיין שום מלאכה מן התורה און מדרבנן.
אבער פאר זייער וויכטיג אדער לצורך מצוה מעג זי זאגן פאר א גוי (גוי'טע) צו מאכן
א מלאכה ביז'ן צאת הכוכבים ( 72מינוט נאכ'ן שקיעה).
בעת צורך גדול ,מעג זי מאכן א מלאכה דרבנן.
זי טאר נישט עסן אדער טרינקען נאכ'ן צינדען [וועגן דעם זאל זי אלעמאל זיכער
מאכן צו עסן אדער טרינקען בעפאר 'זמן הדלקת נרות'].
זי זאל נישט דאווענען מנחה נאכ'ן צינדן די ליכט ,נאר בעפאר'ן צינדען ,בדיעבד
קען זי דאווענען מנחה נאכ'ן הדלקה.
נאכ'ן צינדען טאר זי נישט לייגן קיין טעפ אויף די בלעך.
זי טאר נישט אנצינדן אדער אויסלעשן ליכט (צום ביישפיל ,אויב זי האט פארגעסן אנצינדען
א ליכט ,אדער געצינדען א ליכט צופיל).
כח .פאהרן מיט א קאר נאכ'ן צינדן:
די פרוי נאכען צינדען ליכט זאל נישט פאהרן מיט א קאר (צום ביישפיל – צו איהר עלטערן,
אדער א שבע ברכות).
בעת הצורך זאל איינער אנדערש עפענען די טיר פון די קאר ביים אריין און ביים
ארויס פונעם קאר.
כט .תנאי בעפאר'ן צינדן:
לכתחילה זאל א פרוי נישט מאכן א תנאי בעפאר'ן צינדן ,אבער אויב עס איז געבליבן א
מלאכה צו מאכן אדער זי איז זייער הינגעריג אדער דארשטעריג און עס איז שוין נאכ'ן
זמן הדלקת הנרות נאנט צום שקיעה ,זאל זי בעסער מאכן א תנאי כדי נישט צו צינדן
ליכט שפעט.
ל .טבילה פרייטאג צונאכט'ס:
איינער וואס האלט פאר טבילה ,זאל מען מאכן די חפיפה (רייניגען) בעפאר הדלקת הנרות,
און טבילה דערנאך.
זיך באניצען מיט די ליכט
לא .אנצינדען פון שבת ליכט:
מען טאר זיך נישט באניצען מיט די ליכט פון א מצוה ,וועגן דעם זאל מען נישט אנצינדן
פון די שבת ליכט די צינדער (ווען עס האט זיך אויס געלאשן) און אויך נישט קיין מעטש
ז
( ,)Matchאבער איין ליכט פונעם צווייטן קען מען יא (ווען מען דארף).
לב .קלעבן די ליכט:
מען טאר נישט ארייקלעבן ליכט דורך צולאזן די ליכט מיט'ן ליכט פון שבת און יו"ט.
לג .ווארעמען געקעכטס יו"ט:
מען מעג אנצינדן פייער פון א יו"ט ליכט כדי צו אנווארעמען א טאפ לכבוד יום טוב.
די פלאץ פון די ליכט
לד .די פלאץ פונעם ליכט:
היינט אז עס איז דא לעקטער ,און מען איז ווייניג נהנה פון די ליכט פון הדלקת הנרות:
זאל מען לייגן די ליכט אויפן טיש ,אדער נאנט ווי מען עסט.
אדער כאטש ווי מען קען זעהן די ליכט אויף וואס מען מאכט די ברכה.
דאס איז :אינדערהיים ,האטעל ,קימפעטארן היים א.ד.ג.
ווי דערמאנט ,עס איז אלעמאל גלייך צו אנצינדן די לעקטער לכבוד שבת און יו"ט
[בעפאר הדלקת הנרות] ,אפילו אין די אויבערדערמאנטע פלעצער.
מען קען נישט אנצינדן די ליכט און מאכן א ברכה אין סוכה אדער אין צימער
פון א חולה – און זיי ארויס נעמען לייגען אין א פלאץ וואס מען דארף נישט קיין
ליכט .אבער מען קען עס לאזען אין די צימער ווי מען מאכט די ברכה ,און נהנה
זיין פון די ליכט פאר א ביסעל צייט.
אדער קעו מעו עס לייגען ווי מען קען ניצען ליכט (צום ביישפיל אין קאך).
לה .שפיטאל:
א פרוי וואס איז אין שפיטאל ווי מען קען נישט צינדן קיין ליכט ,איז אויב מען צינדט
אינדערהיים ,זאל זי נישט מאכן קיין ברכה אויף די לעקטער פון צימער ,און אויף די
"לעקטער ליכט" פון שפיטאל:
נאר זיי אנצינדן לכבוד שבת אהן קיין ברכה.
מען טאר נישט אנצינדן ליכט כדי צו מאכן א ברכה און תיכף זיי אויסלעשען.
לו .ווען מען עסט נישט אינדערהיים:
א פרוי וואס עסט נישט אינדערהיים ,צ"ב:
די פרוי עסט ביי שבע ברכות.
א גאסט וואס זי שלאפט אין א דירה און עס וועט נישט ברענען ביז ווען מען קומט
דארט צוריק ביינאכט.
איז דער דין ,כדי צו קענען צינדן מיט א ברכה אינדערהיים ,אדער אין די דירה[ ,בפרט
היינט אז מען איז נהנה פון די לעקטער] ,זאל מען מאכן ווי פאלגענד:
אויב מען קען ,זאל מען מאכן קידוש אינדערהיים און עסן א כזית בעפאר מען גייט.
ח
אויך מען קען אויסלעשן די לעקטער און זיצן דארט ביי די ליכט א ביסל ,דאווענען
אדער דארטען אנגרייטן די קינדער אדער די עסן וואס מען נעמט מיט ,און די
שבת זייגער זאל שפעטער אנצינדן די לעקטער.
אויך מען קען אנצינדן מיט גרעסערע גלעזער פון אויל אדער גרויסע ליכט ,כדי אז
ווען מען קומט אהיים זאל מען קענען דארט עפעס עסן ,נעבן די ליכט.
אויך מען קען אנצינדן די לעקטער לכבוד שבת בעפאר די ליכט ,און אין זינען
האבן די ברכה אויף די לעקטער אויף ווען מען קומט אהיים ,און בלייבן זיצן אביסל
נעבן די ליכט ,דאווענען אדער דארטען אנגרייטן די קינדער אדער די עסן וואס
מען נעמט מיט – אלעס נעבן די ליכט.
זייט וויסען :ווען איינער איז א גאסט ,און עס איז טינקל וואו מען שלאפט ,איז דארט
די חיוב פון 'הדלקת נרות' ,מען דארף דארט צינדען און מאכן די ברכה דארט אין צימער
[אפילו מען עסט נישט דארט].
פארשפעטיגט אדער פארגעסן צו צינדען
לו .נאכן שקיעה:
א פרוי וואס האט פארשפעטיגט צו צינדען ביז נאכ'ן שקיעה ,טאהר נישט צינדן ,נאר
דורך א גויט'ע ,אבער זי זאל פאר מאכן די אויגן בעפאר די גוי'טע צינדט ,און מאכן די
ברכה און הנאה פונעם ליכט נאכען ברכה( ,ביי די פאל איז די ברכה אויף די הנאה פון די ליכט נישט
אויפען צינדען)( ,רב סי' רס"ג).
ווען בעטן א גוי'טע – איז ביז פאר'ן צאה"כ ( 70מינוט) ,לכתחילה ביז 60מינוט נאכ'ן
שקיעה.
אדער בעטן א קינד צו צינדן ביז 15מינוט נאכן שקיעה ,און זי זאל פאר מאכן די
אויגן און מאכן די ברכה.
לז .פארגעסן בכלל:
א פרוי וואס האט פארגעסן צו צינדן ליכט לכבוד שבת ,מוז פארמערן איין לעכט איר
גאנצע לעבן:
דאס איז אפילו די לעקטער אין הויז האט געמאכט ליכטיג.
אויב אבער איז זי געווען א אונס ,אדער א חולה ,אדער מיט א קינד אין שפיטאל,
און זי האט אלעס געטוהן וואס זי האט געקענט ,איז זי פטור פון מוסיף זיין א
לעכט.
אויב האט זי נאר פארגעסן טייל פון די ליכט אנצוצינדן ,דארף זי נישט מוסיף זיין
קיין לעכט.
אויב איז זי געוועהן ביי איר עלטערן און דארט פארגעסן ,דארף זי נישט מוסיף זיין.
יו"ט קען זי צינדן א גאנצע נאכט און עסן דארט כדי צו מאכן א ברכה ,אבער
נישט ביי טאג.
ט
דינים שונים בהלכות הדלקת הנרות
האטעל (:)Hotel
ו .בהאטעל ( )Hotelמדליקין בחדר הפרטי עם ברכה אף כשאינם אוכלים שם ,וכדאי
שלפני ההדלקה תדליק הלעקטער שיאיר שם.
או אשה אחר הדלקת הלעקטער בחדר הפרטי בהאטעל ( – )Hotelתדליק הנרות תיכף
בלי הפסק במקום המיוחד שם ,ותברך ותכוון בברכתה על האור שבחדרה (מ"ב כ"ט).
אולם (:)Hall
ב .אולם ( ,)Hallשיש שם חדר מיוחד לנרות ,לא יצאו ידי חובתם ,אלא ישים במקום
שיכולים עכ"פ לראות הנרות בעת אכילה.
בימינו שיש חשמל -לעקטער (:)Lights
א .כיום שיש חשמל לעקטער ( ,)Lightsהרי שהמעמידים הנרות בזווית החדר רחוק מן
השולחן באופן שלא נראה בעת האכילה ,לא יצאו ידי חובתם ,אלא ישים במקום שיכולים
עכ"פ לראות הנרות בעת האכילה (עפ"י פוסקי זמנינו ועי' הרב סוסי"ד שע"ת ט' ב' פנ"מ שש"כ מ"ה הע'
ל"ב ול"ד).
דיני אורח
אורח שחשוך בחדרו:
ח .אורח שחשוך בחדר שלו ואין אור הלעקטער ( )Lightsנכנס מבחוץ וכדומה ,ידליק שם
בברכה אפילו אינו אוכל שם ,ואפילו מדליקין בביתו (מ"ב כ"ט).
יש אורה בחדר שינה ,ומדליקין בביתו:
ט .אם יש אשה ,או בעל ,או בחור שיש לו הורים שמדליקין בבית ,אז אם יש תאורה
– ליכטיגקייט בחדר שישן (מבפנים או מהפרוזדור – ,)Hallהרי שאינו צריך להדליק ולא
להשתתף בפרוטה עם בעה"ב.
אין מי שמדליק בבית ויש ליכטיגקייט:
י .אם אין מי שמדליק בבית ויש תאורה – ליכטיגקייט בחדר השינה ,ישתתף בפרוטה עם
בעה"ב ,ויוצא בהדלקת נרות שלהם.
לשנות ממקום ההדלקה
לא לשנות המקום:
יא .אסור להדליק הנר במקום אחד ולשנות אח"כ למקום אחר (רמ"א ס"י).
י
שינוי למקום תשמיש:
יב .ממקום תשמיש אחד למקום תשמיש אחר – מותר בעת הצורך ,כגון משולחן לחדר
המטבח או למקום של איזה תשמיש אחר (מ"ב מ"ח מ"ה).
להביא מסוכה לבית:
יג .המדליקין בסוכה ומברכין ,ואח"כ מביאין ומכניסין לבית – לא יפה הם עושין ,ואם
משאירין שם נר אחד ,מותר (חיי אדם ,קשו"ע ,משנ"ב).
ואם מניחם אותם במקום שמשתמשים באור כגון במטבח ,מותר בעת הצורך (כנ"ל).
כיצד משנים ממקום ההדלקה אצל חולה
חולה בחדר האכילה:
יד .אשה חולה שאינה יכולה לעמוד בעת ההדלקה והיא בחדר האכילה ,הרי שלכתחילה
תדליק הנרות על השולחן הקטנה ליד מיטתה – ותשאירם שם קצת זמן ,ואח"כ תשימם
על שולחן החדר (שש"כ מ"ג ל"ז קצוה"ש ע"ד כ"ד)
חולה ,להחזיק בשבילה הנרות בידיים:
טו .בעת הצורך ,מותר לאחד לאחוז הנרות בידיים כדי שתדליקם אשה חולה ,ותיכף
ישימם על השולחן (שם ,וקצוה"ש ע"ד כ"א).
חולה להדליק בחדר שלה:
טז .חולה או יולדת שהיא בחדרה ואינה יכולה להדליק במקום האכילה ,תדליק לכבוד
שבת החשמל – לעקטער שבחדרה ,ואח"כ תדליק הנרות על השולחן קטנה ליד מיטתה
ותברך.
ותשאיר שם הנרות לקצת זמן ,ואח"כ יכולים להביא הנרות לשולחן הסעודה (קצוה"ש
ע"ד כ"ד).
או יניחם אותם במקום שמשתמשים באור כגון במטבח( ,כנ"ל).
אחרי מי נגררים בקבלת שבת (מהקל אל החמור)
אב המתפלל ביחידות:
יז .י"א שכל המשפחה נגררים דווקא אחר האב המתפלל אפילו ביחידות ,שכל שאמר 'לכה
דודי' ו'מזמור שיר ליום השבת' ,אסור אז לכל המשפחה לעשות מלאכות (מקור חיים יז ,אג"מ
ח"ג ל"ח ,שבה"ל ח"ז ל"ה).
האב מתפלל עם איזה ציבור:
יח .לרוב פוסקים ,רק אם האב מתפלל עם איזה ציבור – אז כל המשפחה נגררים אחריו
לשבות מכל המלאכות.
אי
לכן אם הבעל מתפלל במנין מוקדם בקיץ בשביל שהילדים עייפים ,תדליק האשה
לפני שהבעל אומר 'לכה דודי' (ועי' באג"מ ח"ג ל"ח שחולק על זה).
רוב ציבור מתפללים:
יט .לכל הפוסקים ,כשרוב הציבור מתפללים – כולם אסורים במלאכה ,לכן בקאנטרי
וכדומה צריכים להדליק ולהפסיק מכל המלאכות כשהמנין שם אומרים 'לכה דודי' וכו'
(מחבר סי"ב).
הנחת כלי תחת הנרות
נפילת הנר בכלי:
כ .כשיש חשש שיפול הנר ויגרום היזק ,מותר להשים כלי מתחתיו שיפול הנר לשם ,אבל
אסור שיהיה בתוכו מים (רס"ה ס"ג ד' מ"ב ס"ק ה').
כלי תחת דליפת שמן ושעוה:
כא .אסור להניח כלי שידלוף לתוכו שמן או שעוה מהנר ,אבל אם יש בתוך הכלי דבר
היתר כגון כף וכדו' ,מותר (שם סק"ו).
מפיון – נעפקין ( )Napkinתחת הנר:
כב .מותר לתת מפיון -נעפקין תחת השמן או שעוה שידלוף עליה (כי עשוי לזה ול"ש מבטל
כלי מהיכנו ,ועוד שלא שייך נראה כסותר כמו בכלי).
נכבו הנרות
נכבו הנרות לפני הברכה:
כג .כבו הנרות או חלק מהנרות תיכף אחר הדלקה לפני הברכה (כגון ע"י רוח או שנפל השולחן
וכד') ,הרי לכתחילה תדליק ע"י אחר ,ואח"כ תברך היא הברכה (שש"כ פמ"ג סל"ז).
אך אם היא רוצה להדליק ,אין מוחין בידה (ולסמוך שמקבלת שבת אחר הברכה).
האש לא נאחזה יפה בנר:
כד .אם ההדלקה לא הלכה טוב והאש לא נאחזה יפה בנר ,מותר לה לחזור ולהדליק
לכתחילה (קצוה"ש סי' ע"ד).
נכבו אחר הברכה:
כה .אם כבו כל הנרות אחר הברכה ,ידליק מישהו אחר עם ברכה ולא יישארו הנרות
כבויים.
בי
שכחה להדליק נר אחד:
כו .כבו מקצת נרות אחר הברכה ,או ששכחה להדליק נר אחד ,ידליק מישהו אחר – אבל
בלי ברכה (פ"ת בשם ברכת הבית שער מ"ה).
אשה שאיחרה או שכחה להדליק
הדלקה אחר השקיעה
כז .אשה שאיחרה להדליק עד השקיעה ,אסורה להדליק (רס"א מ"ב כ"ג).
כח .אלא תאמר לנכרי להדליק עד 60דקות מהשקיעה (ויש מקילין עד סמוך ל 72-דקות),
ותכסה עיניה מעל הנרות לפני הדלקת הנרות מהנכרי ,ותברך ותהנה אח"כ מאור הנרות
(והברכה אז על הנאת האור ולא על ההדלקה) (רס"ג שעה"ר ,מש"ב ס"ק כ"א).
כט .או תאמר לילד להדליק עד 15דקות אחר השקיעה.
שכחה להדליק כל הנרות:
ל .אשה ששכחה להדליק כל נרות שבת ,הרי שאפילו היה אור חשמל לעקטער דלוק בבית
כרגיל ,צריכה להוסיף נר אחד כל ימי חייה (רס"ג ועי' שבה"ל ח"ב ל"ג).
באונס פטורה:
לא .אם היה זה באונס ,כגון שהיתה עם חולה או ילד בבי"ח ,או באונס שינה –ובתנאי
שעשתה כל מה שבידה להתעורר ,אינה צריכה להוסיף (מ"ב ז' ,חת"ס).
שכחה נר אחד:
לב .אבל כששכחה להדליק נר אחד אינה צריכה להוסיף אח"כ (ביה"ל ד"ה שכחה).
חשמל לעקטער לכבוד שבת:
לג .אם הדליקה הלעקטער ( )Lightוהתכוונה לכבוד שבת – ג"כ אינה צריכה להוסיף נר
(שבה"ל שם).
שכחה בבית הורים:
לד .אם אכלה בבית ההורים ושכחה להדליק ,אינה צריכה להוסיף (עי' הרב סי"א וקונ"א ,קובץ
מבה"ל חי"א ע' לב).
בעל ששכח:
לה .באופן שהאשה אינה בבית והבעל שכח להדליק ,אינם צריכים להוסיף (קובץ שם).
שכחה ביו"ט:
לו .שכחה להדליק ביו"ט – תוכל להדליק כל הלילה ,אבל כדי שהברכה תחול על ההדלקה
– צריך שתאכל שם קצת ליד הנרות.
גי
לז .אבל אם נזכרה ביום של יו"ט ,אינו מועיל אם תדליק ביום ,וצריכה להוסיף נר מאז
והלאה (שעברה על מצות חכמים להדליק ללילה).
רגילה בנרות גדולים:
לח .אשה שרגילה בנרות גדולים או בהרבה שמן ,לכתחילה לא תפחית לנרות קטנות מהם,
אבל מחורף (שצריכים הרבה) ) לקיץ (שלא צריכים הרבה שהלילות קצרות) ) מותר (מש' מ"ב ס"ק ז',
קובץ שם).
שאלה משכנים נרות:
לט .כששואלים נרות משכנים ,הרי שמדין ריבית – אם אין מקפידין בגודל הנרות ,אין
צריך להחזיר נרות כאותה מידה ששאלה (יור"ד הל' ריבית).
W
הכנת הנר ליו"ט
תיקון בלעכלעך:
מ .טוב להכין בלעכלעך חד פעמי ( )Disposableמערב יו"ט לצורך ב' הימים – אם צריך
לעשות תיקון כדי לתקוע הנר יפה.
לנקות הנרות ביו"ט:
מא .מותר ביו"ט לנקות שיירי השעוה והלכלוך ,ולהוציא הברזלים קטנים מתוך הנרות כדי
להשתמש בהם (הגרשז"א שש"כ י"ג נ').
לחמם הנרות:
מב .אסור לחמם (צולאזן) נר שעוה ביו"ט ,וכן לקצרו או לתקנו כדי שיחזיק טוב בתוך
הבלעכעלך (שש"כ י"ג מ"ח).
נרות למאורי האש:
מג .מותר להסמיך ביו"ט שני נרות שעוה זה לזה כדי לברך מאורי האש בקידוש -יקנה"ז
(אלף המגן סי' ת"ר ס"ק ג' ,אג"מ ח"ה ס"כ ,שו"ת שבה"ל חי"א סי' קכ"ח).
ויש מחמירין ליקח נר יקנה"ז משום גרם כיבוי (שהנר מתקצר ע"י הטי'ה) (עי' סי' רח"צ דרשו
בשם הגריש"א ,והגרשז"א).
די
הדלקת נרות ביו"ט
הדלקה ביו"ט:
מד .ביו"ט יש מנהגים מתי מדליקין ,יש שמדליקין תיכף עיו"ט בזמן ,ויש שמדליקין בליל
יו"ט לפני קידוש.
הלעקטער בערב יו"ט:
מה .והמהדר להדליק חשמל – לעקטער ( )Lightלכבוד שבת לפני הדלקת נרות (עי' מש"כ
בשיעור ה' אופן הדלקה אות א') ,ידליק הלעקטער בערב יו"ט תיכף בזמן בכל אופן ,שאסור
להדליק לעקטער ביו"ט משום איסור מוליד ,ורק הנרות ידליק מתי שנהוג (הגריש"א בשבות
יצחק פ"ו ב').
ברכה על נרות ביו"ט
ברכה לנרות:
מו .ביו"ט יש שמברכות לפני ההדלקה ויש שמברכות אח"כ כבשבת ,אבל הלעקטער –
לייטס תדליק גם ביו"ט לפני הברכה (ס"ד וס"ה מ"ב כ"א).
לא הזכירה של יו"ט:
מז .לא הזכירה בברכה אלא של שבת ולא של יו"ט ,אינה צריכה לברך עוד פעם של יו"ט
(התעוררות תשובה).
מובא בפוסקים שזה גם ביו"ט שחל בחול ,כי יו"ט נקרא שבתון.
לא הזכירה של שבת:
מח .יו"ט שחל בשבת והזכירה רק של יו"ט ולא של שבת ,תדליק עוד נר ,ותברך של שבת
ושל יו"ט (הגריש"א).
ברכת שהחיינו:
מט .אשה אינה מברכת שהחיינו בהדלקתה בשבת בפעם הראשונה אחר החתונה.
נ .ביו"ט המנהג שמברכת שהחיינו אחרי ברכת הנרות ,וכשמברכת שהחיינו – היא מקבלת
יום טוב ואינו מועיל תנאי ואסורה במלאכה (כפה"ח תקי"ד ח"ב ועי' ביה"ל תקכ"ז ד"ה ספק).
נא .בעת קידוש יכולה לענות אמן על שהחיינו של המקדש ,ותכוון בשהחיינו על שאר
מצוות שמקיימים ביו"ט (אג"מ ,הגרש"א ,עיין דרשו ובס' תקי"ד 42ובשבה"ל).
נב .גם בנרות ערב יוכ"פ – תברך שהחיינו ,וכך גם ביום ב' דר"ה ,ואם יכולה – תלביש אז
בגד חדש ,ואם מדלקת לפני קידוש ,תכוון על פירות שהחיינו שעל השולחן.
וט
טלטול הנרות
טלטול נרות משום מוקצה
א .אסור לטלטל הנרות משום מוקצה אפילו כשנכבה משום בסיס (ס' רע"ז ס"ג).
טלטול השלחן עם הנרות משום מוקצה
ב .באופן שלא נעשה שלחן בסיס לנרות מער"ש מותר לטלטל השלחן עם הנרות (עיין הלכה
ישרה שיעור ט"ו מוקצה [ג'] כל הדינים בזה).
טלטול נרות השמן משום כיבוי או הבערה
ג .מותר לטלטל השלחן עם נרות שעוה או שמן הדולקין עלי'ה ,ורק אם מטלטלן בנחת
ואין לחשוש משום איסור כיבוי הנרות או הבערה ,וכן ביו"ט מותר לטלטל הנרות בנר
שעוה או נר בשמן בנחת כדי שלא יכבה (סי' רע"ז מש"ב ס"ק י"ז).
לטלטל נרות 'להאיר' חדר אחר
ה .אסור לישראל לטלטל שלחן עם נרות דלוקים עלי'ה בשביל להאיר בחדר אחר (הרב ס'
רע"ז סוס"י ,שש"כ פ"כ הער' קצ"ד).
כשצריך לשלחן לשם
ו .אם אינו רוצה השלחן כאן מחמת חוסר מקום ,או שצריך השלחן בחדר אחר ,מותר
ללקחו עם הנרות דולקים כל זמן שאין כוונתו דווקא להאיר החדר בהנרות (שם).
גוי לטלטל נרות 'להאיר' חדר אחר
ה .גוי מותר לטלטל נר להאיר בשביל ישראל בחדר אחר (סי' רע"ו ס"ג ,מ"ב סק"ל).
ניעור הנרות ע"י גוי
ד .כשיש נרות על השלחן וצריך להשלחן ,באופן שאינו בסיס ,מותר לנער הנרות ע"י גוי
בכל אופן אפילו שיכבו כשינערם מן השלחן (סי' רע"ז ס"ג מ"ב ט"ו).
W
דיינים מומחים משיבים ועונים על שאלתכם כל ימות השבוע
קול
הלכות שבת 929-4 SHABAS
9 2 9 - 4 7 4 - 2 2 2 7 האטליין שבת | יום טוב | חול המועד
