ולבקר בהיכלו · Ilevaker Beheichuloi — בראשית (2026-10-05)

פרשת בראשית
כ״ח תשרי תשפ״ז עטרת שלום
שנה י״ח · גליון תתכ״ו מוסדות קאמרנא
עלון שבועי שע״י מוסדות קאמרנא בארה״ק · בנשיאות כ״ק מרן אדמו״ר שליט״א · עיה״ק ירושלים ת״ו
עטרת ראשינו
דברי תורה מכ״ק מרן אדמו״ר שליט״א
א הקדמה צו פארשטיין דעם רבינ׳ס שליט״א תורה
די הקדמה איז צוגעגרייט געווארן צו העלפן דעם לייענער פארשטיין דעם רבינ׳ס שליט״א תורה .זי איז נישט א טייל פון דעם רבינ׳ס
אריגינעלן טעקסט.
וואס וויל מען דא פארשטיין?
ווען מיר לערנען די פרשה פון אדם הראשון אין גן עדן ,שטעלן זיך עטליכע שאלות .פארוואס האט דער אויבערשטער אים
אריינגעשטעלט דווקא אין גן עדן? וואס איז דער ענין פון עץ החיים און עץ הדעת טוב ורע? און וואס האט דער נחש געמיינט מיט
זיין הבטחה ,אז דורך עסן פון עץ הדעת וועלן זיי ווערן ווי ״יוצרי עולמות״? דעם רבינ׳ס שליט״א תורה ערקלערט די שאלות דורך
דעם חילוק צווישן צוויי בחינות פון יחוד.
דער שליסל :צוויי בחינות פון יחוד
לאמיר קודם קלאר מאכן דעם ווארט יחוד .דא מיינט עס א רוחניות׳דיגע פארבינדונג צווישן די בחינות וואס ווערן דערמאנט
אינעם זוהר און אין די כתבי האריז״ל .יחודא עילאה איז דער העכערער יחוד ,וואס איז שטענדיג און ווערט נישט איבערגעריסן.
יחודא תתאה איז דער אונטערשטער יחוד ,וואס איז נאר אין באשטימטע צייטן .דעם חילוק דארף מען האלטן פאר די אויגן ביים
לייענען דעם רבינ׳ס שליט״א תורה.
או״א און זו״ן
או״א איז דער ראשי תיבות פון אבא ואימא ,די בחינות חכמה ובינה .די נעמען אבא און אימא באצייכענען דא רוחניות׳דיגע
מדריגות ,נישט גשמיות׳דיגע עלטערן .זייער יחוד איז דער יחודא עילאה .זו״ן איז דער ראשי תיבות פון זעיר אנפין ונוקבא; זייער
יחוד איז דער יחודא תתאה .דער מקור דערמאנט אויך אב״א און פב״פ :אחור באחור און פנים בפנים .אויך דאס זענען
קבלה׳דיגע באצייכענונגען פאר דעם אופן פון דער פארבינדונג ,נישט גשמיות׳דיגע באשרייבונגען.
גן עדן און עבודת הבירורים
אין דעם רבינ׳ס שליט״א תורה ווערט גן עדן ערקלערט אלס דער ארט פון עבודת יחודא עילאה .דער מענטש איז דארט
באשעפטיגט מיט דער בחינה פון א שטענדיגן יחוד און שלימות הטוב .עבודת הבירורים ,ווידער ,מיינט דא די עבודה צו אויסקלויבן
דאס גוטע פון דעם שלעכטן און אויפהייבן די ניצוצי הקדושה ,וואס ווערן אינעם מקור אנגערופן ניצו״ק .די עבודה איז פארבונדן
מיט יחודא תתאה .דעריבער ווערט עץ הדעת טוב ורע פארבונדן מיט דעם יחוד ,וואס איז נישט שטענדיג.
ווי אזוי דער מהלך גייט ווייטער
מיט דעם חילוק ערקלערט דעם רבינ׳ס שליט״א תורה דעם איסור פון עץ הדעת ,דעם ענין פון מיתה ,און פארוואס אדם הראשון
איז נאכדעם ארויסגעשיקט געווארן פון גן עדן .די עבודת הבירורים געהערט נישט צו דער עבודה אין גן עדן ,וואו עס איז יחודא
עילאה .דער מקור ערקלערט אויך ,אז דער מענטש דארף זיך דערהייבן און ארבעטן אויך אין יחודא עילאה; ער זאל נישט בלייבן
שטענדיג נאר אין יחודא תתאה.
אכילה און שתיה אינעם לשון פון קבלה
ביים לייענען איז כדאי צו געדענקען :״אכילה״ און ״שתיה״ ווערן דא אויך גענוצט אלס נעמען פאר רוחניות׳דיגע השפעות .דער
מקור רופט די השפעה פון או״א ״אכילה״ ,און די השפעה פון זו״ן ״שתיה״ .דער חילוק העלפט פארשטיין דעם מאמר חז״ל ,אז
חוה האט אויסגעקוועטשט ענבים און געגעבן אדם הראשון .די גימטריאות אינעם איבערזעצטן טעקסט באגלייטן דעם זעלבן
מהלך; די נעמען און ציפערן בלייבן ווי אינעם מקור.
1
אלֹהִים מִןאדָם אֲשֶׁר יָצ ָר .ו ַיַצְמַח הוי״ה ֱ ה ָ
ִקדֶׁם ו ַיָשֶׁם שָם אֶׁת ָ
אלֹהִים ג ַן בְעֵדֶׁן מ ֶׁ
ו ַיִטַע הוי״ה ֱ
ַדעַת טוֹב וָרָע.
החַיִים ב ְתוֹך ְ הַג ָן וְעֵץ ה ַ
מאֲכ ָל וְעֵץ ַראֶׁה ו ְטוֹב ל ְ ַ
מ ְ
דמָה כ ָל עֵץ נֶׁחְמָד ל ְ ַ
א ָ
ה ֲ
ָ
ַדעַת טוֹב וָרָע לֹא תֹאכ ַל
מעֵץ ה ַ אדָם ל ֵאמֹר מ ִֹכל עֵץ הַג ָן א ָֹכל תֹאכ ֵל .ו ֵ ה ָ
אלֹהִים עַל ָ ו ַיְצ ַו הוי״ה ֱ
מִמֶׁנו כ ִי ב ְיוֹם אֲכ ָל ְך ָ מִמֶׁנו מוֹת תָמות( .ב ח-יז).
דער אויבערשטער האט איינגעפלאנצט א גן אין עדן פון פריער ,און דארט אריינגעשטעלט דעם מענטש וואס ער האט באשאפן .דער
אויבערשטער האט פון דער ערד ארויסגעוואקסן יעדן בוים וואס איז באגערט צום זען און גוט צום עסן ,און עץ החיים אינמיטן גן ,און עץ
הדעת טוב ורע .דער אויבערשטער האט באפוילן דעם מענטש :פון יעדן בוים אין גן מעגסטו עסן; אבער פון עץ הדעת טוב ורע זאלסטו נישט
עסן ,ווייל אין דעם טאג וואס דו וועסט עסן דערפון ,וועסטו זיכער שטארבן.
זיי קומען ארויס אינאיינעם ,זיי רוען אינאיינעם ,און זיי שיידן זיך
סוד גן עדן עץ החיים ועץ הדעת
קיינמאל נישט אפ.
מיר דארפן פארשטיין ,וואס איז דער סוד פון דעם וואס דער
דאס איז די כוונה פונעם אדרא זוטא .חכמה און בינה זענען נישט אויבערשטער האט אריינגעשטעלט דעם מענטש אין גן עדן .אויך
נאצל געווארן אזוי ווי זו״ן ,וואו די נוקבא גייט ארויס פון צווישן זיין דארפן מיר פארשטיין דעם ענין פון עץ החיים און עץ הדעת טוב
חדוי ודרועוי ,פון הינטן .ביי או״א אבער איז ״כחדא נפקין״ :בשעת ורע ,און דעם סוד פון דעם איסור צו עסן פון עץ הדעת טוב ורע.
דער לידה זענען זיי ביידע ארויסגעקומען אינאיינעם ,און איינער איז אויך דארפן מיר פארשטיין וואס דער נחש האט געזאגט צו חוה:
נישט געווען פריער פון צווייטן.
״כי ידע אלהים כי ביום אכלכם ממנו ונפקחו עיניכם והייתם
״וכחדא שריין״ ,זיי רוען אינאיינעם ,מיינט :זו״ן זענען אב״א ,אחור כאלהים ידעי טוב ורע״ (ג ה).
באחור; אבער או״א זענען ״כחדא שריין״ ,פב״פ ,פנים בפנים .און
דער אויבערשטער ווייסט ,אז אין דעם טאג וואס איר וועט עסן
דאס וואס עס שטייט ״ולא מתפרשין לעלמין״ ,זיי שיידן זיך
דערפון ,וועלן אייערע אויגן זיך עפענען ,און איר וועט זיין ווי
קיינמאל נישט אפ ,איז ווייל דער זיווג פון זו״ן איז נישט שטענדיג.
אלהים ,וואס ווייסן גוטס און שלעכטס.
אזוי ווי עס שטייט אין זוהר פרשת ויקרא אויפן פסוק:
״אכלו רעים שתו ושכרו דודים״ .״אכלו רעים״ דא אינון או״א, ופרש״י ״והייתם כאלהים״ — יוצרי עולמות.
״שתו ושכרו דודים״ דא אינון זו״ן .עיי״ש. רש״י ערקלערט ״און איר וועט זיין ווי אלהים״ :באשאפער פון
״עסט ,חברים; טרינקט און ווערט שיכור ,באליבטע״ .״עסט, וועלטן.
חברים״ זענען או״א; ״טרינקט און ווערט שיכור ,באליבטע״
וואס איז די כוונה דערפון?
זענען זו״ן .עיין שם.
יחודא עילאה ותתאה
מזון או״א אכילה ,מזון זו״ן שתיה עס זעט אויס צו זאגן ,לויט דעם וואס עס שטייט אינעם זוהר
קוק אויך אין שער הכוונות (דרושי יום הכיפורים ד״ב) ,וואו עס הקדוש (ויקרא ד ,).אז עס זענען פאראן צוויי מיני יחודים :יחודא
שטייט: עילאה און יחודא תתאה .דער זוהר זאגט:
דע כי כל מזון או״א נקרא בשם אכילה ולא שתיה ,וכל מזון זו״ן רבי שמעון אמר ,כלא שפיר ,אבל רזא דמלה ,״אכלו רעים״
נקרא בשם שתיה ,וכמ״ש בספר הזוהר בפ׳ ויקרא ,״אכלו״ לעילא ,״שתו ושכרו דודים״ (שה״ש ה א) לתתא .אמר ליה רבי
לעילא ,ודא אינון או״א דלא מתפרשין לעלמין ,״שתו ושכרו אלעזר ,מאן אינון לעילא ומאן אינון לתתא ,אמר ליה יאות
דודים״ לתתא זו״ן ,ודא אינון ״דודים״ לזמנים ולפרקים עיי״ש. שאילתא ,דא אתר עלאה ,דאינון באחדותא ,בחדוותא ,דלא
ווייס ,אז יעדע השפעה פון מזון פאר או״א ווערט אנגערופן מתפרשין לעלמין ,אלין אקרון ״רעים״ ,הדא הוא דכתיב
״אכילה״ און נישט ״שתיה״ .און יעדע השפעה פון מזון פאר (בראשית ב י) ״ונהר יוצא מעדן״ ,ועדן [פי׳ אבא] וההוא נהר
זו״ן ווערט אנגערופן ״שתיה״ .אזוי ווי עס שטייט אין ספר הזוהר [פי׳ אימא] לא מתפרשן לעלמין ,ואשתכחו לעלמין ברעותא
אין פרשת ויקרא :״עסט״ גייט אויף אויבן ,אויף או״א ,וואס באחדותא בחדוותא .״שתו ושכרו דודים״ אלין אינון לתתא
שיידן זיך קיינמאל נישט אפ .״טרינקט און ווערט שיכור, דאקרון דודים לזמנין ידיען ,והא אוקימנא עיי״ש.
באליבטע״ גייט אויף אונטן ,אויף זו״ן .זיי זענען ״דודים״ אין רבי שמעון האט געזאגט :אלעס איז גוט ,אבער דער סוד פון
געוויסע צייטן און פון צייט צו צייט .עיין שם. דעם ענין איז :״עסט ,חברים״ גייט אויף אויבן; ״טרינקט און
ווערט שיכור ,באליבטע״ גייט אויף אונטן .רבי אלעזר האט אים
יחודא עילאה בחינת גן עדן געפרעגט :ווער זענען די אויבן און ווער זענען די אונטן? האט ער
לויט דעם אלעם זעט מיר אויס צו ערקלערן ,לויט דעם וואס מען אים געזאגט :גוט האסטו געפרעגט .דאס איז די העכערע
האט אונז באלויכטן פון הימל ,אז דער ענין פון אריינשטעלן דעם מדריגה ,וואס זיי זענען אין אייניגקייט און פרייד ,און שיידן זיך
מענטש אין גן עדן איז געווען ,כדי ער זאל ארבעטן נאר אין יחודא קיינמאל נישט אפ .די ווערן אנגערופן ״רעים״ ,חברים .דאס איז
עילאה ,די בחינה פון גן עדן .אזוי ווי מיר האבן פריער געברענגט וואס עס שטייט :״און א טייך גייט ארויס פון עדן״ .עדן ,דאס
פונעם זוה״ק: הייסט אבא ,און יענער טייך ,דאס הייסט אימא ,שיידן זיך
קיינמאל נישט אפ .זיי געפינען זיך שטענדיג אין רצון ,אייניגקייט
״ונהר יוצא מעדן״ ,ועדן [פי׳ אבא] וההוא נהר [פי׳ אימא] לא
און פרייד .״טרינקט און ווערט שיכור ,באליבטע״ זענען די
מתפרשן לעלמין ,ואשתכחו לעלמין ברעותא באחדותא
אונטן ,וואס ווערן אנגערופן דודים אין באשטימטע צייטן ,ווי מיר
בחדוותא.
האבן שוין ערקלערט .עיין שם.
״און א טייך גייט ארויס פון עדן״ .עדן ,דאס הייסט אבא ,און
יענער טייך ,דאס הייסט אימא ,שיידן זיך קיינמאל נישט אפ .זיי יחוד או״א וזו״ן
זענען שטענדיג אין רצון ,אייניגקייט און פרייד.
דער ביאור דערפון ווערט ערקלערט דורך מרן האריז״ל אין עץ
צדיקים יושבין ועטרותיהם בראשיהם ונהנים מזיו השכינה (ברכות חיים (שער הכללים פ״ב) .ער זאגט:
יז.). ״כחדא נפקין וכחדא שריין ולא מתפרשין לעלמין״ (זוה״ק
האזינו רצ.):
2
די צדיקים זיצן מיט זייערע קרוינען אויף זייערע קעפ ,און האבן
עסוקים רק ביחודא עילאה
הנאה פון דעם ליכטיגקייט פון דער שכינה.
בא הנחש וראה אותם וכו׳ (רש״י ג א).
דאס איז די בחינה וואס ווערט דא געמיינט .אזוי אויך שטייט אין
דער נחש איז געקומען און האט זיי געזען ,און אזוי ווייטער.
מדרש (ב״ר ב ב):
דאס הייסט ,ער האט געזען ווי זיי זענען באשעפטיגט נאר מיט העליונים והתחתונים נבראו בבת אחת ,העליונים ניזונין מזיו
יחודא עילאה ,וואס שיידט זיך קיינמאל נישט אפ .ער האט השכינה ,התחתונים אם אינם יגעים אינם אוכלים .עיי״ש.
אנגערייצט חוה צו עסן פון עץ הדעת טוב ורע .דערמיט האט ער זיי
די אויבערשטע און די אונטערשטע זענען באשאפן געווארן אויף
אראפגעברענגט צו דער עבודה פון יחודא תתאה .דאס איז וואס
איינמאל .די אויבערשטע שפייזן זיך פון דעם ליכטיגקייט פון דער
חז״ל זאגן (ב״ר יט ה):
שכינה; די אונטערשטע ,אויב זיי פלאגן זיך נישט ,עסן זיי נישט.
סחטה ענבים ונתנה לו. עיין שם.
זי האט אויסגעקוועטשט ענבים און אים געגעבן.
ביאור הכתוב
דאס איז די בחינה פון יחודא תתאה ,ווי מיר האבן פריער געברענגט
דאס איז דער רמז אין ״כל עץ״ :די גימטריא דערפון איז צוויי מאל
פונעם זוה״ק:
ע״ב און ס״ג ,עה״כ .אויך ״עץ״ ,עה״כ ,איז בגימטריא קס״א ,די
״שתו ושכרו דודים״ אלין אינון לתתא דאקרון דודים לזמנין ידיען. בחינה פון יחוד או״א .דער בוים איז ״נחמד למראה״ ,באגערט
״טרינקט און ווערט שיכור ,באליבטע״ זענען די אונטן ,וואס צום זען .״נחמד למראה״ איז בגימטריא שע״ח נהורין ,״או״ר
ווערן אנגערופן דודים אין באשטימטע צייטן. פניא״ל״ ,וואס ווערט נמשך פון דעם אור פון די פנים העליונים
(עץ חיים ש״ד פ״ה) .דארט איז עס נאר ״נחמד למראה״ :מען
״והייתם כאלהים״ — יוצרי עולמות. ווערט געשפייזט פון זיו השכינה (תיקו״ז דף פז ):אן עבודה.
״און איר וועט זיין ווי אלהים״ — באשאפער פון וועלטן. ״וטוב למאכל״ ,און גוט צום עסן ,איז די בחינה פון ״אכלו רעים״,
״עסט ,חברים״ .דאס איז יחודא עילאה ,יחוד או״א ,ווי פריער
דאס איז אויך דער ענין פון רש״י׳ס פירוש .ווייל אין דער עבודה פון
דערמאנט .דארט זענען דאס גוטע און דער יחוד אין שלימות ,אויף
יחודא תתאה איז תלוי דער תיקון פון זו״ן און פון די וועלטן .דאס
אייביג.
איז אנדערש ווי די עבודה פון יחודא עילאה.
לעתיד לבוא יחודא תתאה כיחודא עילאה
ביאור הכתוב
״ויטע הוי״ה אלהים גן בעדן מקדם״.
״וישלחהו הוי״ה אלהים מגן עדן לעבד את האדמה אשר לקח
דער אויבערשטער האט איינגעפלאנצט א גן אין עדן פון פריער.
משם״ (ג כג).
דער אויבערשטער האט אים ארויסגעשיקט פון גן עדן ,צו דאס איז דער ענין פונעם פסוק .עס איז באקאנט פון מרן האריז״ל
באארבעטן די ערד פון וואו ער איז גענומען געווארן. אין לקוטי תורה (זכריה) ,אז לעתיד לבוא וועט יחודא תתאה ,יהי״ה
אדנ״י ,זיין ווי יחודא עילאה ,וואס שיידט זיך קיינמאל נישט אפ.
דעריבער האט דער אויבערשטער אים גלייך ארויסגעשיקט .ווייל די
יחודא תתאה וועט ווערן נכלל אין יחודא עילאה .עיין שם.
עבודה פון יחודא תתאה געהערט נישט אין גן עדן ,וואו די עבודה
דאס איז דער רמז פון ״ויטע״ ,וואס איז בגימטריא יהי״ה אדנ״י.
איז נאר יחודא עילאה .דעריבער שטייט דארט:
דארט אין גן עדן איז עס נכלל אין הוי״ה אלהי״ם ,די בחינה פון
״ארורה האדמה בעבורך בעצבון תאכלנה כל ימי חייך .וקוץ יחודא עילאה ,יחוד או״א.
ודרדר תצמיח לך ואכלת את עשב השדה .בזעת אפיך תאכל
לחם״ (שם יז-יט). עבודת הבירורים
די ערד איז פארשאלטן צוליב דיר; מיט צער וועסטו עסן דערפון ״ומעץ הדעת טוב ורע לא תאכל ממנו״.
אלע טעג פון דיין לעבן .זי וועט דיר ארויסוואקסן דערנער און פון עץ הדעת טוב ורע זאלסטו נישט עסן.
שטעכעדיגע געוואוקסן ,און דו וועסט עסן דאס גראז פון פעלד.
מיטן שווייס פון דיין פנים וועסטו עסן ברויט. דעריבער האט דער אויבערשטער אים דאס באפוילן .דער עץ
הדעת איז די בחינה פון יחודא תתאה ,וואו דער יחוד איז נאר אין
ווייל אין יחודא תתאה איז פאראן די גאנצע עבודת הבירורים, באשטימטע צייטן .דעמאלט איז עס אין דער בחינה פון טוב .ווען זיי
אויסצוקלויבן דאס גוטע פון דעם שלעכטן .דעריבער שטייט אויך: זענען נישט אין יחוד ,איז עס אין דער בחינה פון רע ,ווייל דאס איז
״ועתה פן ישלח ידו ולקח גם מעץ החיים ואכל וחי לעלם״. תלוי אין עבודת הבירורים ,ווי באקאנט.
און יעצט ,טאמער וועט ער אויסשטרעקן זיין האנט ,נעמען אויך ״כי ביום אכלך ממנו מות תמות״.
פון עץ החיים ,עסן און לעבן אויף אייביג. ווייל אין דעם טאג וואס דו וועסט עסן דערפון ,וועסטו זיכער
שטארבן.
דער חשש איז געווען ,אז ער וועט שטענדיג לעבן נאר אין יחודא
תתאה .דער מענטש דארף זיך אבער דערהייבן און ארבעטן אויך דער טעם איז ,ווייל פאר עבודת הבירורים דארף מען אראפגיין צום
אין יחודא עילאה. מקום המיתה ,כדי פון דארט אויפצוהייבן די ניצו״ק .דאס ווערט
רעוא דרעוין תשפ״ו ערקלערט אין די כוונה פון נפילת אפים (שעה״כ נפילת אפים
ד״ב).
3
