gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON

שבוע: בראשית (2026-10-05)

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫פרשת‬ ‫בראשית‬ ‫כ"ט תשרי תשפ"ז‬ ‫מוצ"ש ר"ת‬ ‫מוצ"ש גאונים‬ ‫הדלקת נרות‬ ‫‪7:32‬‬ ‫‪7:08‬‬ ‫‪6:05‬‬ ‫דער גאונ'ישער‬ ‫מחבר ספרים‬ ‫וואס האט נישט‬ ‫געקענט שרייבן‬ ‫דער "שוסטער פון ראסיין" וועמען מען האט‬ ‫ארויסגעווארפן פון חדר‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫געקענט שרייבן אבער דאך ארויסגעגעבן‬ ‫דעם ספר "שם הגדולים השלישי"‬ ‫שישו ושמחו בשמחה של מצוה‬ ‫די זמני שבת לוח‬ ‫הערליכער מעמד פדיון פטר חמור‬ ‫ליינט איבער א לובלינער איד וועלכער‬ ‫איז געווען פון די ערשטע ארויסצוגעבן די‬ ‫פארגעקומען פארגאנגענעם חוה"מ סוכות אין יסודי התורה זאל‬ ‫לוחות מיט די זמנים פון 'ליכט‪-‬צינדן'‬ ‫נומער ‪ // #549‬פר' בראשית תשפ"ז לפ"ק‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road,‬‬ ‫‪London N16 5RN‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815‬‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪Email: shabboslondon@gmail.com‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫© כל הזכיות שמורות‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫‪4‬‬ ‫אפיס שעות‪:‬‬ ‫זונטאג ביז מיטוואך‪ :‬פון ‪ 1‬ביז ‪ 4‬נאכמיטאג‪,‬‬ ‫‪6‬‬ ‫דאנערשטאג‪ :‬פון ‪ 12‬מיטאג ביז ‪ 11‬ביינאכט‬ ‫‪26‬‬ ‫על הפרק‬ ‫אין אנדערע שעות ביטע לאזט א מעסעדזש‬ ‫און מיר וועלן אייך צוריקרופען‬ ‫מודעות דעדליין‪:‬‬ ‫‪8‬‬ ‫גרייטע מודעות‪ 8:00 :‬דאנערשטאג נאכט‪.‬‬ ‫מללו מילא‬ ‫מודעות וואס דארפן נאך א נוסח אדער דעזיין‪:‬‬ ‫‪ 4:00‬דאנערשטאג נאכמיטאג‬ ‫עס איז ראטזאם צו רעזערווירן ווי פריער‬ ‫אייך צו קענען צושטעלן די בעסטע סערוויס‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫‪12‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪14‬‬ ‫אונזער גליון איז דא צו באקומען יעדע‬ ‫וואך ביי די פאלגענדע אדדרעסן‪:‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫‪20‬‬ ‫‪Getters‬‬ ‫‪Tannug -‬‬ ‫‪40‬‬ ‫‪Dunsmure Road‬‬ ‫‪St Kildas Road‬‬ ‫‪Watermint Grocery‬‬ ‫‪Kol Tov–Dunsmure‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪Road‬‬ ‫‪Makolet–High St‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫‪Breuer & Spitser‬‬ ‫‪Outside 52 Darenth‬‬ ‫‪Egg Stores‬‬ ‫‪Outside‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪41 Leadale Road‬‬ ‫– ‪Kosher Mart‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫‪Craven Park Rd‬‬ ‫‪86 Cazenove Road‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Carmel–111 Craven‬‬ ‫‪Park Road‬‬ ‫‪42 Craven Walk‬‬ ‫‪34‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫‪Carmel–143‬‬ ‫‪Clapton Common‬‬ ‫‪67 Heathland Road‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Hype–Hillwood‬‬ ‫‪36‬‬ ‫סקווירא ‪47 East Bank‬‬ ‫‪Indigs Bakery‬‬ ‫מחשבות‬ ‫‪87 Egerton Road‬‬ ‫‪Kosher Spot‬‬ ‫באבוב‬ ‫‪Kleins mini market‬‬ ‫‪11 Elm Park Avenue‬‬ ‫‪56‬‬ ‫חברה ש''ס‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫‪89 Stamford Hill‬‬ ‫‪121 Clapton‬‬ ‫וויזניץ‬ ‫ויזניץ לונדון ‪Common‬‬ ‫‪46‬‬ ‫‪Stamford Lodge‬‬ ‫‪58‬‬ ‫‪26 Lampard Grove‬‬ ‫‪Warwick Court‬‬ ‫פשעווארסק‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪Yetev Lev Court‬‬ ‫‪45 Moundfield‬‬ ‫ביאלא ‪Road‬‬ ‫‪Carlton Mansions‬‬ ‫‪60‬‬ ‫‪Vartery area‬‬ ‫למען תספר‬ ‫‪Symour Ct‬‬ ‫ביהמ''ד קנה בושם‬ ‫‪45 Heathland Road‬‬ ‫‪Fairview Grocery‬‬ ‫פינטער'ס‬ ‫‪Berrys‬‬ ‫ביהמ"ד אבני קודש‬ ‫‪Holmwood‬‬ ‫‪34 Theydon Road‬‬ ‫‪Hatzlacha Grocery‬‬ ‫קלארשטעלונג‪ :‬שבת בשבתו אויסגאבע איז געאייגענט אהיימצונעמען‬ ‫רוזין ‪33 Paget Road‬‬ ‫לכבוד שבת פאר די משפחה צו הנאה האבן און נישט צו טראגן אין די בתי‬ ‫מדרשים און זיכער נישט צו ליינען בשעת'ן דאווענען‪.‬‬ ‫מקואות און געשעפט אייגנטומער‪ :‬פאר סיי וועלכע‬ ‫הערות אדער אינפארמאציע בנוגע דעליווערי'ס און‬ ‫דיסטריוביושען ביטע רופט‪07894907879 :‬‬ ‫‪2‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫פונעם רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫ועפר תאכל כל ימי חייך ‪//‬‬ ‫די גרינגסטע וועג ארויסצעווארפן‬ ‫איינעם פון זיין ארבעט‬ ‫די קשיא אין די וואכעדיגע סדרה איז זייער‬ ‫דער בעה"ב מורא געהאט אז באלד טרעפט ער‬ ‫ווען דער פאליציאנט האט יענעם אינדערפרי‬ ‫באקאנט; וואס איז געווען די שטראף פונעם‬ ‫זיך אן קיין נאדלעך‪ ,‬און אים געזאגט אז ער וועט‬ ‫אפגעשטעלט דעם בחור'ל ר' יענקעלע גאלינסקי‬ ‫נחש‪' ,‬ועפר תאכל כל ימי חייך'? אזוי איז ער‬ ‫אים אריבערפירן צו די פעקעדזשינג אפטיילונג‪.‬‬ ‫(שפעטערדיגער באקאנטער מגיד מישרים)‬ ‫דאך פארזיכערט אז ער וועט אייביג האבן וואס‬ ‫ר' יענקעלע האט דאס אבער קאטעגאריש‬ ‫אויף די גאסן פון ליטא איז דאס גארנישט געווען‬ ‫צו עסן?‬ ‫אפגעזאגט; "דא האט מיר דער פאליציאנט‬ ‫אזוי איינגענעם‪ .‬עס איז געווען אין די צייט ווען די‬ ‫דער תירוץ איז אויך באקאנט‪ ,‬אבער מיטן‬ ‫געשטעלט און איך גיי נישט אין ערגעץ!"‬ ‫ליטווישע רעגירונג איז געווארן איבערגענומען‬ ‫אויבנדערמאנטן מעשה באקומט עס א פרישע‬ ‫"דעמאלט זאג איך דיר אפ פון די ארבעט‪",‬‬ ‫דורך די פארשאלטענע קאמוניסטן‪ ,‬וועלכע‬ ‫קלארקייט; ווען מ'וויל נישט האבן איינעם‪,‬‬ ‫האט דער בעה"ב געזאגט‪.‬‬ ‫האבן ארויסגעגעבן א באפעל אז אלע מקומות‬ ‫וועט מען אים געבן אלעס וואס ער וויל דער‬ ‫תורה; חדרים‪ ,‬ישיבות וכו' מוזן זיך פארמאכן‪.‬‬ ‫"נישט קיין פראבלעם‪ ,‬זאג אבער פארן‬ ‫עיקר שטיי נישט נעבן מיר‪ ..‬משא"כ ווען מען‬ ‫דעריבער איז ר' יענקעלע'ס ישיבה אריבער צו‬ ‫פאליציאנט אז דו האסט מיר אפגעזאגט ווייל‬ ‫דארף איינעם‪ ,‬וועט מען זיכער מאכן אז ער איז‬ ‫אן אונטערערדישן באהאלטענעם בונקער‪ ,‬און‬ ‫כ'האב געארבעט צו פלייסיג‪"...‬‬ ‫אנגעוויזן אין מיר און ער דארף מיר בעטן זיינע‬ ‫ר' יענקעלע איז דעמאלט געווען אויפן וועג צום‬ ‫דער בעה"ב האט געזען אז ער געבט זיך נישט‬ ‫בונקער צו לערנען די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫ענינים‪ .‬דעם שלאנג וויל דער באשעפער נישט‬ ‫קיין עצה מיט דעם בחור'ל‪ ,‬און נאך א דין ודברים‬ ‫קענען; נעם דיינע עסן און בעט מיר נישט‪.‬‬ ‫"האסט דיינע פאפירן מיט דיר?" האט דער‬ ‫אהין און צוריק איז געבליבן אז ר' יענקעלע‬ ‫משא"כ אונז איז עס א גרויסע טובה אז מען‬ ‫פאליציאנט געפרעגט‪.‬‬ ‫קען גיין פריי‪ ,‬אבער דער בעה"ב גייט אים געבן‬ ‫דארף כסדר צוקומען צום באשעפער און דער‬ ‫ר' יענקעלע האט ארויסגענומען זיינע שריפטן‬ ‫א צעטל אז ער ארבעט אין פאבריק און אים‬ ‫באשעפער וויל אונזער נאנטקייט‪.‬‬ ‫און דאס געוויזן פארן פאליציאנט‪.‬‬ ‫געהעריג באצאלן א וועכנטליכע געהאלט אזוי‬ ‫***‬ ‫ווי פאר יעדן ארבעטער! נישט נאר דאס נאר ער‬ ‫"וואו ארבעטסטו?" איז געקומען די‬ ‫ווי שטארק יעדער איד איז חשוב ביים‬ ‫האט אים תיכף אויפן פלאץ באצאלט צוויי וואכן‬ ‫קומענדיגע פראגע‪ ,‬נעמענדיג אין באטראכט אז‬ ‫באשעפער און מען טאר קיינמאל נישט מזלזל‬ ‫פאראויס‪...‬‬ ‫נישט ארבעטן ביי די קאמוניסטן איז געווען א‬ ‫זיין אין קיינעם‪ ,‬וועט איר זיך איבערצייגן פונעם‬ ‫ביינאכט האט ר' יענקעלע געטראפן איינעם‬ ‫פארברעך פאר זיך‪.‬‬ ‫העכסט אינטערעסאנטן ארטיקל איבער הרב‬ ‫פון די ארבעטערס פון יענעם פאבריק און יענער‬ ‫"איך זוך שוין לאנג אן ארבעט'ס פלאץ און‬ ‫משה מארקאוויץ זצ"ל‪ ,‬וועמען מען האט‬ ‫איז געווען פארווייטאגט‪" :‬איך ארבעט שוין‬ ‫איך קען נישט טרעפן‪ "...‬איז געקומען דעם‬ ‫ארויסגעווארפן פון חדר און ער איז געווארן‬ ‫עטליכע חדשים אין פאבריק‪ ,‬איך באקום יעדע‬ ‫ספאנטאנישן ענטפער‪.‬‬ ‫א שוסטער‪ ,‬ער האט קיינמאל נישט געקענט‬ ‫וואך נאר האלב פון מיין געהאלט‪ ,‬אין צייט וואס‬ ‫"דעמאלט קום מיט מיר‪ ,‬איך וועל דיר טרעפן‬ ‫שרייבן‪ ,‬אבער טראץ דעם איז ער געווען א‬ ‫די אנדער האלב שלעפט דער בעה"ב ארום מיט‬ ‫א דזשאב‪".‬‬ ‫מחבר ספרים!‬ ‫הבטחות און צוזאגונגען‪ .‬ווידער דו‪ ,‬ביסט קוים‬ ‫זאקן‬ ‫דער פאליציאנט האט אים גענומען צו א ָ‬ ‫די אהבה צווישן כלל ישראל און דער‬ ‫אריינגעקומען‪ ,‬דו גייסט ניטאמאל ארבעטן‬ ‫פאבריק‪ ,‬אים אראפגעזעצט ביי א נייען‪-‬טישל‪,‬‬ ‫אויבערשטער גייט ביידע וועגן‪ ,‬ווי מען זעט‬ ‫דא‪ ,‬און דו האסט שוין באקומען צוויי וואכן‬ ‫דערנאך האט ער גערופן דעם בעה"ב און אים‬ ‫פון די שמחה של מצוה וואס אידן האבן צו‬ ‫פאראויס?!"‬ ‫געהייסן ער זאל געבן ארבעט פארן בחור'ל‪ .‬דער‬ ‫יעדע מצוה‪ ,‬א שטייגער ווי דער הערליכער‬ ‫"וואס פארשטייסטו נישט?" האט אים ר'‬ ‫בעה"ב האט אים געגעבן א נאדל מיט פאדעם‪,‬‬ ‫מעמד פדיון פטר חמור וואס איז פארגעקומען‬ ‫יענקעלע מסביר געווען‪" .‬דו ביסט א גוטער‬ ‫און אים צוגעוויזן וואס זיין ארבעט איז‪.‬‬ ‫אין יסודי התורה דעם חוה"מ סוכות מיט א‬ ‫ארבעטער‪ ,‬דעריבער דארף דיר דער בעה"ב‬ ‫ר' יענקעלע האט זיך גענומען צום ארבעט‬ ‫זעלטענע פרייליכע אטמאספער‪.‬‬ ‫האבן‪ ,‬ער ווייסט אז אויב גייט ער דיר זיין שולדיג‬ ‫מיט גרויס פלייס‪ ,‬און פון גרויס פלייסיגקייט‬ ‫לערנענדיג איבער שבת קודש ברענגען מיר‬ ‫געלט וועסטו קיינמאל נישט קענען ארויסגיין פון‬ ‫האט זיך די נאדל צעבראכן‪ ....‬ער איז תיכף‬ ‫אייך א שיינע שילדערונג איבער א איד וועלכער‬ ‫דא‪ ,‬אזוי האלט ער דיר פאר'משכונ'ט‪ .‬משא"כ‬ ‫געגאנגען צום בעה"ב בעטן פאר א צווייטע‪ .‬ווען‬ ‫האט שוין מיט איבער הונדערט יאר צוריק‬ ‫איך‪ ,‬דער בעה"ב קען באשטיין איך זאל קיינמאל‬ ‫אויך די צווייטע האט זיך צעבראכן אין געציילטע‬ ‫ארויסגעגעבן די לוחות מיט זמני הדלקת הנרות‬ ‫נישט צוריקקומען צו אים‪ ..‬דעריבער געבט ער‬ ‫מינוטן האט אים דער בעה"ב געשאנקען א‬ ‫צו מזכה זיין אידן מיט שמירת שבת‪.‬‬ ‫מיר וואס איך דארף‪ ,‬דער עיקר גיי זיך פון דא‪,‬‬ ‫דריטע און אים געבעטן ער זאל ארבעטן אביסל‬ ‫זאלט איר אלע האבן א ליכטיגן שבת‬ ‫איך וויל דיר נישט זען פאר די אויגן‪"...‬‬ ‫רואיגער‪..‬‬ ‫דער רעאדקטאר‬ ‫***‬ ‫ווען די דריטע איז אויך געגאנגען א גאנג האט‬ ‫‪3‬‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫למעשה גערעדט ‪ //‬הרב י‪.‬ק‪.‬‬ ‫ווען עס איז שווער דאס געזעגענען ‪-‬‬ ‫וואס העלפט נאך איין טאג?‬ ‫ווי באקאנט זאגן אונז חז"ל אז שמיני עצרת איז געבויט אויף א‬ ‫אמאל איז א יונגערמאן פון אמעריקע געפארן לערנען קיין ארץ‬ ‫בקשה וואס דער בורא כל עולמים זאגט פאר יעדער איד‪" :‬טייערע‬ ‫ישראל נאך די חתונה (ווי עס איז איינגעפירט אין פארשידענע קרייזן)‪.‬‬ ‫אידעלע‪ ,‬מיר האבן פארברענגט (כביכול) אזויפיל צייט צוזאמען‪ ,‬עס איז‬ ‫וויבאלד ער האט נישט געהאט דארט זיין משפחה און קרייז ווי ער‬ ‫'קשה עלי פרידתכם' ‪ -‬דער געזעגענען קומט מיר אן זייער שווער‪,‬‬ ‫איז געווען צוגעוואוינט‪ ,‬האט ער זיך געפילט אליין און עלנד‪.‬‬ ‫האלט זיך ביטע אויף נאך א טאג‪".‬‬ ‫עס איז אריבער אפאר יאר און די מצב איז נישט דוקא געווארן‬ ‫און דאס איז שמיני עצרת!‬ ‫בעסער‪ ,‬ביז ער האט מחליט געווען‪' ,‬שוין‪ ,‬גענוג געווען‪ ,‬מ'פארט‬ ‫אהיים קיין אמעריקע'‪.‬‬ ‫פרעגט די וועלט‪ ,‬וואס העלפט דער איין טאג?‬ ‫ווי פארשטענליך איז ער נישט געגאנגען פארציילן פאר יעדעם‬ ‫ווען יענקעלע – דער בן יחיד – פארט אין ישיבה מעבר לים‪ ,‬און‬ ‫זיינע שוועריגקייטן‪ ,‬געהייסן האט עס אז ער פארט אהיים פשוט‬ ‫עס איז שוין ‪ 11:00‬אזייגער די צייט וואס מ'דארף פארן‪ ,‬בעט זיך די‬ ‫ווייל די צייט איז שוין געקומען [וועגן פרנסה אדער אנדערע סיבות]‪.‬‬ ‫מאמע מיט טרערן אין די אויגן "יענקעלע טויש דיין טיקעט פאר‬ ‫ווען זיינע חברים און כולל און אין בית‬ ‫מארגן!"‬ ‫המדרש דארט אין אר"י האבן געהערט אז‬ ‫"טייערע מאמע‪ ",‬פרעגט איר יענקל‪.‬‬ ‫ער פארט אהיים‪ ,‬האבן זיי ארגאניזירט א‬ ‫אבער ווען א אידעלע‬ ‫'מסיבת פרידה'‪ ,‬זיך צו געזעגענען אינאיינעם‪.‬‬ ‫"וואס וועט זיין מארגן בעסער? וועסט‬ ‫געזעגנט זיך פון די‬ ‫דאך ממילא וויינען ווען מ'געזעגנט זיך‪ ,‬איז‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬צומאל‬ ‫ווי עס איז איינגעפירט ביי די סארט‬ ‫וויינ'זשע שוין יעצט!"‬ ‫ווייסט ער נישט ווי‬ ‫מסיבות איז דא א בעל דרשן‪ ,‬און דער בעל‬ ‫חשוב זיין עבודה איז‬ ‫דרשן – איינער פון די חבורה – האט גוט‬ ‫אוודאי ווען יענקעלע פארט אין ישיבה איז‬ ‫געווען‪ ,‬ער כאפט‬ ‫ארויסגעברענגט די געוואלדיגע מעלות פון‬ ‫נישט קיין שום חילוק ווען מ'געזעגנט זיך‪.‬‬ ‫נישט וויפיל נחת‬ ‫דעם חשוב'ן חבר וואס זיי פארלירן יעצט‪,‬‬ ‫אבער ווען א אידעלע געזעגנט זיך פון די‬ ‫רוח ער האט גורם‬ ‫געווען פאר השי"ת‪,‬‬ ‫און ווי שטארק ער וועט אויספעלן פאר די‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬צומאל ווייסט ער נישט ווי‬ ‫מיט זיינע הימלישע‬ ‫גאנצע חבורה‪ .‬ער האט מסיים געווען זיינע‬ ‫חשוב זיין עבודה איז געווען‪ ,‬ער כאפט נישט‬ ‫עבודות‪ ,‬רונדע דעם‬ ‫ווערטער מיט א הייסע ברכה בשם אלע‬ ‫וויפיל נחת רוח ער האט גורם געווען פאר‬ ‫חודש‬ ‫גאנצן‬ ‫חברי החבורה אז ער זאל האבן הצלחה אין‬ ‫השי"ת‪ ,‬מיט זיינע הימלישע עבודות‪ ,‬רונדע‬ ‫זיין לעבן!‬ ‫דעם גאנצן חודש‪.‬‬ ‫דער גאנצער עולם האט גוט געהערט‬ ‫כדי ער זאל דאס גוט ארייננעמען אין קאפ זאגט אים דער‬ ‫די דרשה‪ ,‬אבער אונזער יונגערמאן האט עס געהערט בעסער ווי‬ ‫אלעמען; 'הייסט עס כ'האב געמיינט אז איך בין אליין‪ ,‬למעשה זע‬ ‫באשעפער "מיין טייערער איד‪ ,‬איך קען זיך נישט געזעגענען פון דיר‪,‬‬ ‫איך אז מ'דארף מיר דא האבן‪ ,‬און בין וויכטיג אלס א חלק פון די‬ ‫איך בעט דיר ברחמים בלייב נאך א טאג!"‬ ‫חבורה'‪...‬‬ ‫פלוצלינג הייבן מיר אן צו כאפן‪ ,‬אהה מיר זענען וויכטיג‪ ,‬עס איז‬ ‫ער האט געטוישט זיין פלאן‪ ,‬און געבליבן אין ארץ הקודש! [עס‬ ‫נישט געווען סתם א שופר‪ ,‬לולב‪ ,‬סוכה‪ ,‬עס איז קריטיש וויכטיג די‬ ‫זאגט זיך אזוי לייכט‪ ,‬ער האט שוין געהאט פארקויפט אלע זיינע‬ ‫גאנצע עבודה פארן אייבערשטן‪ ,‬עד כדי כך אז ער בעט זיך "בלייב‬ ‫מעבל‪ ,‬אבער ער האט זיך אן עצה געגעבן]‪.‬‬ ‫נאך אביסל"‪.‬‬ ‫***‬ ‫ווען מיר האבן דאס דערהערט קענען מיר אהיימפארן! מיר האבן‬ ‫מיט אט די אמת'ע געשיכטע האט א חשוב'ער מגיד שליט"א‬ ‫שוין מיט וואס אהיימצופארן‪.‬‬ ‫מסביר געווען די טיפקייט פון דעם יו"ט שמיני עצרת‪.‬‬ ‫‪4‬‬ 0333 070 6583 uk@oraysa.org 5 ‫על הפרק‬ ‫על הפרק‬ ‫על הפרק ‪ //‬הרב ש‪ .‬שטערן‬ ‫א ווינק פון הימל‬ ‫אנדערש‪ ..‬ווען מ'באווייזט נישט צו ראטעווען דעם‬ ‫אויבערשטער געבט אונז דערויף א גוטן סוכות?‬ ‫ס'איז נישט קיין סוד אז אין לאנדאן קען מען‬ ‫פליגער אין די לעצטע סעקונדעס‪ ..‬דאס אז אונזער‬ ‫ווען מ'קען זיצן אין דער סוכה אן דעם וואס דער‬ ‫אויף סוכות נישט צופיל בויען לויט די וועטער־‬ ‫יו''ט איז נישט צושטערט געווארן און אזויפיל אידן‬ ‫רעגן זאל אונז פארטרייבן‪ ,‬ווען מ'קען שלאפן‬ ‫פאראויסזאגונגען‪ .‬מ'גרייט צו די סוכה‪ ,‬מ'בויט‬ ‫זענען געראטעוועט געווארן פון כמעט א זיכערן‬ ‫אין דער סוכה אן דעם וואס מ'זאל זיך דארפן‬ ‫א גוט'ן שלאק‪ ,‬מ'שטעלט אוועק דעם טיש‪,‬‬ ‫טויט רח''ל‪ ,‬איז פאר אונז א פרישע ווינק פון הימל‪.‬‬ ‫ווארעמען מיט אלע מיטלען‪ ,‬און ווען די מצוה קען‬ ‫און מ'גרייט זיך אויף א יום טוב מיט אלע זיינע‬ ‫נישט פארגעסן דעם ווינק‬ ‫געטון ווערן מיט א הרחבת הדעת?‬ ‫שיינקייטן‪ .‬אבער אין א ווינקל פון קאפ ליגט‬ ‫מיר ווייסן נישט די חשבונות פון הימל‪ ,‬אבער‬ ‫אלעמאל די שאלה‪ :‬וויפיל וועלן מיר דאס יאר‬ ‫ס'איז דאך יעצט שבת בראשית‪ .‬מ'הייבט אן‬ ‫מיר מעגן זיכער נעמען אזא זאך צום הארץ‪ .‬דער‬ ‫קענען זיצן אין דער סוכה? וויפיל סעודות וועלן‬ ‫פון פריש‪ ,‬און מ'טרעט אריין אין א נייעם ווינטער‬ ‫אויבערשטער האט אונז געגעבן א יום טוב‪ ,‬און‬ ‫מיר קענען עסן מיט הרחבת הדעת‪ ,‬און צי וועט‬ ‫זמן‪ .‬אין די ישיבות הייבן זיך אן די סדרים‪ ,‬אין די‬ ‫מען קענען שלאפן אין דער סוכה‪ ,‬אדער וועט דער‬ ‫בתי מדרשים די שיעורים‪ ,‬און יעדער גייט צוריק‬ ‫ער האט אונז געגעבן די מעגליכקייט עס מקיים‬ ‫צו זיין מיט מנוחה‪ .‬כאפט זיך אריין א מחשבה אז‬ ‫רעגן אונז צוריקשטופן אין שטוב?‬ ‫צו זיין געווענליכן סדר היום‪ .‬נאך די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫דאס איז זיין וועג אונז צו ווייזן אז אונזער עבודה איז‬ ‫דאס יאר האט דער אויבערשטער אונז געגעבן‬ ‫נאך די שמחה פון סוכות‪ ,‬קומט די לאנגע ווינטער‪,‬‬ ‫חשוב ביים אים‪ ,‬און אז ער האט הנאה ווען זיינע‬ ‫א סוכות וואס מ'קען נישט אזוי שנעל פארגעסן‪.‬‬ ‫מיט אירע טעג פון ארבעט און אירע געווענליכע‬ ‫קינדער טוען זיין רצון‪.‬‬ ‫א גאנצן יום טוב איז כמעט נישט געווען קיין רעגן‪.‬‬ ‫שוועריגקייטן‪.‬‬ ‫די סוכות זענען געשטאנען רואיג‪ ,‬מ'האט געקענט‬ ‫אפשר איז יעצט די צייט מיטצונעמען פון‬ ‫מקיים זיין די מצוה ווי ס'באדארף צו זיין‪ ,‬און‬ ‫סוכות נישט בלויז די זכרונות פון די שיינע טעג‪,‬‬ ‫א יום טוב פון ניסים‬ ‫אפילו די וואס זענען געוואוינט צו דעם אז שלאפן‬ ‫נאר אויך דעם געדאנק וואס איז געשטאנען‬ ‫און דער זעלבער סוכות האט אונז געברענגט‬ ‫אין דער לאנדאנער סוכה איז נישט אלעמאל קיין‬ ‫אונטער זיי‪ .‬מיר האבן געזען ווי דער אויבערשטער‬ ‫נאך א געשעעניש וואס האט געצוואונגען דעם‬ ‫גרינגע זאך‪ ,‬האבן דאס יאר געקענט שלאפן אין‬ ‫האט אונז געגעבן די מעגליכקייט צו טון זיין‬ ‫מענטש זיך אפצושטעלן‪ .‬אינמיטן חול המועד‬ ‫דער סוכה‪ ,‬אן קיין הייצונג און אן דעם געווענליכן‬ ‫רצון מיט הרחבת הדעת‪ .‬מיר האבן געזען ווי א‬ ‫איז פארגעקומען די מעשה מיטן פליגער פיל מיט‬ ‫חשבון צי ס'וועט זיין צו קאלט‪ ,‬צו נאס‪ ,‬אדער‬ ‫געשעעניש וואס האט זיך געקענט ענדיגן אין א‬ ‫אידן אויפן וועג קיין אר''י‪ ,‬וואס האט זיך געקענט‬ ‫צו ווינטיג‪ .‬דער יום טוב איז ב"ה אריבער מיט א‬ ‫שרעקליכע טראגעדיע איז געקומען צו א סוף מיט‬ ‫ענדיגן אין א קאטעסטראפע ח"ו‪ ,‬און צום סוף‬ ‫הרחבת הדעת וואס איז נישט אלעמאל זעלבסט‪-‬‬ ‫א נס‪ .‬און מיר גייען אריין אין א נייעם זמן‪ ,‬ווען מיר‬ ‫זענען די מענטשן געראטעוועט געווארן‪ .‬ווען‬ ‫פארשטענדליך‪.‬‬ ‫דארפן זיך דערמאנען אז אויך די געווענליכע טעג‬ ‫מ'הערט אזא מעשה‪ ,‬און מ'שטעלט זיך פאר וואס‬ ‫מ'קען אוודאי זאגן אז ס'איז געווען א גוטע‬ ‫זענען פול מיט השגחה‪.‬‬ ‫עס וואלט געקענט פאסירן‪ ,‬קען מען נישט בלייבן‬ ‫וועטער‪ .‬מ'קען רעדן פון די וואלקענעס‪ ,‬פון די‬ ‫מ'דארף נישט ווארטן אויף א פליגער־נס‪ ,‬און‬ ‫גלייכגילטיג‪.‬‬ ‫טעמפעראטור‪ ,‬פון די וועטער באריכטן‪ .‬אבער א‬ ‫מ'דארף נישט ווארטן אויף א גאנצן סוכות אן קיין‬ ‫א פליגער מיט אזויפיל מענטשן‪ ,‬הויכע‬ ‫איד דארף טראכטן נאך א געדאנק‪ .‬עס איז כדאי‬ ‫רעגן‪ .‬דער מענטש קען עפענען א גמרא‪ ,‬גיין אין‬ ‫הימלען‪ ,‬א געפאר אין קאקפיט‪ ,‬און אין געציילטע‬ ‫זיך אפצושטעלן און זיך פרעגן‪ ,‬צי ס'איז נישט דא‬ ‫בית המדרש‪ ,‬דאווענען מיט א מנין‪ ,‬זען ווי זיינע‬ ‫מינוטן קען זיך אלעס איבערדרייען‪ .‬די מענטשן‬ ‫אין דעם א קליינע ווינק פון הימל‪.‬‬ ‫קינדער וואקסן‪ ,‬און זיך דערמאנען אז דאס אלעס‬ ‫אויפן פליגער האבן נישט געהאט קיין אנונג וואס‬ ‫איז נישט קיין זעלבסטפארשטענדליכע זאך‪ .‬דער‬ ‫עס ווארט זיי‪ .‬יעדער האט געהאט זיינע פלענער‪,‬‬ ‫ער האט הנאה‬ ‫אויבערשטער געבט אונז די מעגליכקייט צו לעבן‪,‬‬ ‫זיין וועג‪ ,‬זיין משפחה וואס ווארט אויף אים‪ .‬און‬ ‫פון אונזער עבודה‬ ‫צו לערנען‪ ,‬צו דאווענען און צו טון זיין רצון‪.‬‬ ‫פלוצלינג שטייען זיי פאר א סכנה וואס קען אין א‬ ‫סוכות איז א יום טוב וואס דער גאנצער ענין‬ ‫און ווען מ'זעט אמאל א זאך וואס כאפט אן דאס‬ ‫רגע ענדיגן אזויפיל לעבנס‪.‬‬ ‫דערפון איז ארויסצוגיין פון אונזער קביעות און זיך‬ ‫הארץ‪ ,‬ווי דער סוכות פון דעם יאר‪ ,‬דארף מען עס‬ ‫אריינזעצן אין דער סוכה‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער‬ ‫נישט גלייך אוועקלייגן אין דער קאטאגאריע פון‬ ‫און דער פליגער איז‬ ‫האט אונז אזוי געהייסן‪ .‬ס'איז נישט אלעמאל‬ ‫"א גוטער וועטער" אדער "א נס וואס איז געשען"‪.‬‬ ‫געראטעוועט געווארן‬ ‫באקוועם‪ ,‬און אין לאנדאן קען עס זיין נאך ווייניגער‬ ‫מ'קען עס נעמען ווי א דערמאנונג‪ .‬א ווינק פון‬ ‫מיר קענען זיך נישט ערלויבן צו טראכטן וואס‬ ‫באקוועם‪ .‬אבער דער איד טוט עס מיט שמחה‪,‬‬ ‫הימל צו קענען גיין ווייטער‪.‬‬ ‫ס'וואלט ח''ו געווען און וויאזוי אונזער יו''ט וואלט‬ ‫ווייל דאס איז די מצוה פון דעם יום טוב‪.‬‬ ‫א געזונטן ווינטער!‬ ‫איז דען נישט א שיינע זאך‪ ,‬ווען דער אויסגעזען ווען די מעשה גייט ווען א טראפעלע‬ ‫‪6‬‬  7 ‫מללו מילא‬ ‫געבוירן‬ ‫אן א מזל‬ ‫זעקל גאלדענע מטבעות‪.‬‬ ‫איז אנגעקומען פלעגן אים די ארטיגע‬ ‫צווישן די הייליגע צדיקים וואס כלל‬ ‫די וועכטער זאלן זיכער מאכן אז קיין‬ ‫מלכים איינלאדענען צו זיי אין פאלאץ‬ ‫ישראל האט פארמאגט איז געווען דער‬ ‫איינער געפונט זיך נישט דעמאלטס אין‬ ‫צו געניסן פון זיין חכמה און צדקות‪.‬‬ ‫הייליגער אבן עזרא‪.‬‬ ‫גאס און אויך אז דער אבן עזרא זעהט‬ ‫האט זיך געמאכט אז זייענדיג אין איין‬ ‫דער הייליגער אבן עזרא האט‬ ‫זיי נישט‪ .‬אזוי וועט ער אהיימגיין אויפ'ן‬ ‫שטאט האט אים דער מלך געלאזט רופן‬ ‫געלעבט אין די צייטן פון דעם הייליגן‬ ‫וועג און טרעפן א גרויסער אוצר און רייך‬ ‫און נאכ'ן שמועסן מיט אים א לענגערע‬ ‫רמב"ם און טראץ זיין גרויסע חכמה איז‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫צייט האט דער קעניג אויסגעדרוקט‬ ‫ער געווען א זעלטענער שלימזל‪ .‬וואו ער‬ ‫יענער נאכמיטאג האבן די באדינער‬ ‫פאר'ן אבן עזרא זיין וואונדער ווי אזוי‬ ‫האט נאר צוגערירט מיט די פינגער האט‬ ‫איינגעפאקט א גרויסער טאש מיט‬ ‫קען זיין אז אזא קלוגער מענטש ווי אים‬ ‫ער אייביג דערלייגט‪.‬‬ ‫געלט‪ .‬נאכדעם וואס מען האט‬ ‫זאל זיין אזא ארעמאן‪.‬‬ ‫דער אבן עזרא האט אליין באוויינט‬ ‫אויסגעליידיגט די גאסן ארום פון‬ ‫דער אבן עזרא האט אים געענטפערט‬ ‫זיין גורל‪ .‬ער פלעגט צו זאגן אז אויב‬ ‫מענטשן האט מען אראפגעלייגט די‬ ‫זיין איייביגער ענטפער אז ער איז‬ ‫וועט ער האנדלען מיט ליכט וועט די זון‬ ‫געלט אויפ'ן ערד ווארטנדיג צו זעהן ווי‬ ‫געבוירן געווארן אן קיין מזל אבער דער‬ ‫נישט אונטערגיין‪ .‬אויב ער וועט זיין א‬ ‫דער אבן עזרא גייט דא אריבערגיין‪.‬‬ ‫קעניג האט עס נישט אנגענומען‪ ,‬ער‬ ‫תכריכים נייער וועט קיין איינער נישט‬ ‫אלעס האט געקלאפט‪ .‬צו דער‬ ‫האט באשלאסן אז קעגן זיין רצון גייט‬ ‫שטארבן אין זיין שטאט‪.‬‬ ‫באשטימטער צייט האט דער אבן עזרא‬ ‫ער אים רייך מאכן‪.‬‬ ‫דער הייליגער אבן עזרא איז געווען א‬ ‫אהיימשפאצירט צו זיך אין שטוב און‬ ‫נאכ'ן דורכטראכטן מערערע‬ ‫שטארקער מקורב למלכות‪ .‬זיין חכמה‬ ‫איז אריבער דעם גאס ווען די וועכטער‬ ‫פאטענטן איז דער קעניג אויפגעקומען‬ ‫האט גע'שמ'ט איבעראל און די מלכים‬ ‫שטייען זייטיג ווארטנדיג צו זעהן ווי אזוי‬ ‫מיט א בליציגער בייפאל‪ .‬ער האט‬ ‫פלעגן זיך באנוצן מיט אים צו הערן פון‬ ‫דער זאך גייט זיך אויסקאכן‪.‬‬ ‫באפוילן זיינע באדינער אז מען זאל‬ ‫אים דברי חכמה און זיך דורכצורעדן מיט‬ ‫אין די באשטימטע צייט איז דער אבן‬ ‫נאכקוקן דער וועג וואס דער אבן עזרא‬ ‫אים איבער אלע וועלטליכע חכמות‪.‬‬ ‫עזרא אריבער יענעם ארט‪ ,‬אבער א רגע‬ ‫נוצט טאג טעגליך אהיים פון די פאלאץ‬ ‫כל ימיו האט ער געוואנדערט פון‬ ‫איידער ער איז אריבער דעם ארט האט‬ ‫צו זיין שטוב און אויפ'ן וועג אויסלייגן א‬ ‫איין ארט צום אנדערן און וואו נאר ער‬ ‫‪8‬‬ ‫כסא דנחמתא‬ ‫משגרים אנו בזה קדם האי גברא רבה יקירא‪ ,‬בונה ומקים אהלים‬ ‫של תורה וחסידות‪ ,‬לילות כימים להאירה משליך נפשו מנגד‬ ‫להעמיד מוסדותינו הק' לתפארה בלונדון בארה"ק ובתפוצות‪ ,‬עסקן‬ ‫נמרץ לכל קדשי בית ויז'ניץ בכלל‪ ,‬ולכוללנו כולל 'ישועות משה'‬ ‫ויז'ניץ בפרט‪ ,‬מסור בלו"נ לכ"ק מרן אדמו"ר הקוה"ט שליט"א‪ ,‬ה"ה‬ ‫ישראל‬ ‫וואלצער‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫שליט"א‬ ‫יו"ר מוסדותינו הק' בלונדון‬ ‫המתאבל מרה על‬ ‫פטירת אביו‬ ‫החסיד המפורסם‪ ,‬שזכה לשורר רבות בשנים בצל רבוה"ק לדורותיהם‪ ,‬מסר‬ ‫נפשו להעמדת דורות ישרים ומבורכים הצועדים בדרך ישראל סבא‪,‬‬ ‫הרה"ח ר' חיים ליטמאן ז"ל‬ ‫תנחומנו מוגשים בזה מעומקא דלבא לו‬ ‫ולכל המשפחה החשובה ה' עליהם יחיו‬ ‫המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי ציון וירושלים ולא ישמע עוד שוד‬ ‫ושבר באהליכם‪ ,‬אך ששון ושמחה ישרה במעונכם תמיד‪ ,‬ומחה ה' דמעה‬ ‫מעל כל פנים‪ ,‬עדי נזכה לגאולה שלימה לקבל פני גואלנו‪ ,‬משיח צדקנו‪,‬‬ ‫ומלכנו כ"ק רביה"ק שליט"א בראשינו‪ ,‬במהרה בימינו אכי"ר‪.‬‬ ‫המשתתפים בצערו ואבלו מקרב הלב‬ ‫אברכי הכולל‬ ‫יעקב משה קינד‬ ‫חתנו כבנו‬ ‫דוד רוט‬ ‫ב‪/‬הנהלת הכולל‬ ‫ראש הכולל‬ ‫‪9‬‬ ‫איז מיינס‪.‬‬ ‫ער פלוצלונג‪ ,‬אן קיין שום ערקלערונג פארמאכט זיינע אויגן‪.‬‬ ‫זעענדיג אז די קריגעריי ענדיגט זיך נישט האט דער אבן‬ ‫נאר נאכדעם וואס ער איז אריבער דעם ארט האט ער געעפענט‬ ‫עזרא פארגעשלאגן מען זאל אריבערגיין צום קעניג‪ ,‬זאל ער‬ ‫די אויגן און אזוי ארום האט ער פארפאסט דעם אוצר‪.‬‬ ‫משפט'ן ווער איז גערעכט‪ ,‬צו וועמען געהער די שטיין‪.‬‬ ‫דער קעניג איז געווען אויסער זיך הערנדיג ווי אזוי דער‬ ‫ביידע האבן זיך געשטעלט פאר'ן קעניג‪ .‬דער קעניג‬ ‫זאך האט זיך אויסגעקאכט און נישט קענענדיג באהאלטן זיין‬ ‫האט נישט דערקענט דעם אבן עזרא ווייל ער איז געווען‬ ‫איבערראשונג האט ער געלאזט רופן דעם אבן עזרא‪.‬‬ ‫פארשטעלט ווי א רייכער מאן‪ .‬ביידע האבן אראפגעלייגט‬ ‫דער קעניג האט אים דערציילט אלעס וואס האט זיך דא‬ ‫זייערע טענות בעטנדיג אז דער קעניג זאל ארויסגעבן זיין פסק‬ ‫אפגעשפילט בעטנדיג ער זאל אים געבן א הסבר פארוואס‬ ‫צו וועמען געהער די שטיין‪.‬‬ ‫פונקט דא האט ער צוגעמאכט זיינע אויגן‪.‬‬ ‫דער קעניג איז אריין אין א פארלעגענהייט‪ .‬וואס זאל ער‬ ‫"ווען איך האב אזוי שפאצירט אין גאס איז מיר איינגעפאלן‬ ‫זאגן? יעדער האט דאך גוטע באווייזן‪.‬‬ ‫אז עס קען זיין אז איין טאג וועל איך בלינד ווערן אויף מיינע‬ ‫דער אבן עזרא האט זיך אנגערופן אז ער האט אן עצה ווי‬ ‫אויגן‪ .‬איך האב געוואלט זען צי איך געדענק גוט די וועג‪ ,‬האב‬ ‫אזוי צו שליכטן דעם סכסוך‪ .‬ער שלאגט פאר אז יעדער פון די‬ ‫איך זיך געמאכט א פראבע און צוגעמאכט מיינע אויגן"‪.‬‬ ‫צוויי זאל זאגן דער גענויער וואג פון דעם שטיין און אזוי וועט‬ ‫דער קעניג האט איינגעזען אז דער אבן עזרא איז גערעכט‬ ‫מען קענען אנטשיידן די געריכט‪.‬‬ ‫אבער דער אבן עזרא זעענדיג אז דער קעניג קען נישט‬ ‫עס האט געדארפט צו זיין אז דער עכטער אייגענטומער פון‬ ‫פארשטיין ווי אזוי עס קען זיין אז אזא קלוגער מענטש ווי אים‬ ‫דעם שטיין דארף צו וויסן וויפיל זיין שטיין וועגט און וויפיל עס‬ ‫זאל נישט האבן קיין געלט‪ ,‬האט געבעטן דער קעניג זאל אים‬ ‫איז באמת ווערד‪ .‬דער סוחר זייענדיג זיכער אז ער ווייסט די‬ ‫געבן איין טאג‪ ,‬ער וועט אים ענטפערן‪.‬‬ ‫גענויע וואג איז איינגעגאנגען אויף דעם אפמאך‪.‬‬ ‫צומארגענס האט דער אבן עזרא געבארגט פון איינעם‬ ‫ביידע האבן געזאגט דער גענויער וואג פון דעם שטיין און‬ ‫רייכע קליידער און זיך ארויסגעלאזט אויף די גאסן פון די‬ ‫אהינגעגעבן דעם שטיין פאר'ן קעניג ער זאל עס וועגן און זען‬ ‫שטאט פארשטעלט אלץ א רייכער מאן‪.‬‬ ‫ווער עס איז גערעכט‪.‬‬ ‫שפאצירט ער זיך געמיטליך צווישן די רייכע געשעפטן און‬ ‫ווי גוט דער סוחר האט געוואוסט האט דער אבן עזרא‬ ‫אט גייט ער אריבער א געשעפט וואו מען פארקויפט טייערע‬ ‫ברוב חכמתו וקדושתו געוואוסט בעסער און ווען מען האט‬ ‫דיאמאנטן און פערלשטיינער‪ .‬דער אבן עזרא איז אריין אין‬ ‫עס אפגעוואויגן האט מען געזען אז דער אבן עזרא איז‬ ‫איר זאגענדיג פאר דער געשעפטסמאן אז ער וויל אפקויפן‬ ‫גערעכט‪ ,‬דער קעניג האט געגעבן דעם שטיין פאר'ן אבן עזרא‬ ‫פון אים א טייערער שטיין‪ ,‬ער זאל אים ווייזן זיינע סחורה‪.‬‬ ‫אורטיילנדיג אז עס איז זיינס‪.‬‬ ‫דער סוחר האט ארויסגעברענגט פון אינעווייניג א טייערע‬ ‫דער אבן עזרא האט גענומען דעם שטיין אין זיינע הענט און‬ ‫שטיין און עס געוויזן פאר דעם אבן עזרא‪ .‬דער אבן עזרא‬ ‫פארענט פון דעם קעניג האט ער עס אפגעגעבן פאר'ן סוחר‬ ‫באטראכט עס א לאנגער צייט‪ ,‬ער זעהט אז די שטיין איז‬ ‫זאגנדיג "נעם דיר דעם שטיין‪ ,‬עס איז דיינס! נישט מיינס"‪.‬‬ ‫באמת שיין און טייער‪ ,‬אבער אנשטאט ער זאל עס אפגעבן‬ ‫יעדער אין זאל האט זיך געוואונדערט נישט קענענדיג‬ ‫פאר'ן סוחר‪ ,‬האט ער עס אריינגעפאקט צו זיך אין טאש און‬ ‫פארשטיין וואס דא גייט פאר‪ .‬דער אבן עזרא האט דעמאלטס‬ ‫אנגעהויבן ארויסמארשירן פון געשעפט‪.‬‬ ‫אראפגענומען פון זיך זיינע רייכע קליידער און דער קעניג האט‬ ‫"העי וואו גייסטו מיט מיין שטיין?"‪ .‬איז דער פארקויפער‬ ‫אים גלייך דערקענט‪.‬‬ ‫געווארן בייז‪.‬‬ ‫דער אבן עזרא האט זיך אנגערופן צום קעניג‪:‬‬ ‫ער האט אנגעהויבן נאכלויפן דעם אבן עזרא פאדערנדיג‬ ‫"דער קעניג זעהט‪ ,‬איך האב דא געקענט רייך ווערן אין‬ ‫ער זאל אים אפגעבן די שטיין אבער דער אבן עזרא האט‬ ‫איין מינוט‪ ,‬אבער נישט אויף אן ערליכער וועג! דער קעניג איז‬ ‫צוריקגע'טענה'ט צו אים‪.‬‬ ‫גערעכט אז מיט חכמה וואלט איך געקענט פארדינען געלט‪,‬‬ ‫"די שטיין איז מיינער‪ .‬איך בין געקומען צו דיר אין געשעפט‬ ‫אבער נאר אויף אן אומערליכן וועג‪ ,‬ווייל אויף אן ערליכער וועג‬ ‫ווייל איך האב עס דיר געוואלט פארקויפן‪ .‬יעצט טענה'סטו‬ ‫איז מיר נישט באשערט קיין געלט‪ ,‬איך בין געבוירן געווארן‬ ‫אז דאס איז דיינס‪ ,‬עס איז מיינס‪ ,‬דו דרייסט אויס די מעשה"‪.‬‬ ‫אן מזל"‪.‬‬ ‫דער פארקויפער האט זיך נישט געלאזט‪ .‬ער האט‬ ‫יעצט האט שוין דער קעניג געמוזט איינזען אז דער אבן‬ ‫אנגעהויבן ביטערליך צו פארפירן‪ .‬עס איז געווארן א טומל‬ ‫עזרא איז גערעכט און ער האט נישט קיין מזל נאר וועט כל‬ ‫אין שטאט און מענטשן האבן זיך אנגעהויבן צוזאמענלויפן‬ ‫ימיו בלייבן אן ארעמאן‪.‬‬ ‫צוזעענדיג ווי די צוויי פארשוינען טענה'ן זיך‪ ,‬איינער זאגט דער‬ ‫[סיפורים נפלאים]‬ ‫שטיין איז מיינס‪ ,‬דער צווייטער טענה'ט חי וקים דער שטיין‬ ‫‪10‬‬ ‫בטחון‬ ‫גרויסע‬ ‫ישועות‬ ‫שמחה‬ ‫אינערליכע‬ ‫שער‬ ‫רוהיגקייט‬ ‫הבטחון‬ ‫‪11‬‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫י‪ .‬ק‪ .‬קענווי איילענד‬ ‫הלכות צניעות הגוף (א)‬ ‫דוד המלך אים געזאגט אז באמת האט ער אים געקענט און‬ ‫צניעות איז אויך א הלכה ביי מענער!‬ ‫געמעגט עפ"י הלכה הרג'ענען‪ ,‬נאר וויבאלד שאול המלך האט‬ ‫[א] ווען מען רעדט איבער די הייליגע מצוה פון צניעות‪,‬‬ ‫זיך אויפגעפירט מיט א שטארקע מאס צניעות אין בית הכסא‪,‬‬ ‫זענען דא מענטשן וואס זענען זיך טועה און מיינען אז אזוי ווי‬ ‫האט דאס געשיצט אויף אים [עס זענען דא וואס ברענגען‬ ‫עס זענען דא מצוות וואס איז "זמן גרמא" וואס גייט נישט אן‬ ‫ארויס פון דא אז צניעות אין בית הכסא איז א סגולה אויף‬ ‫ביי נשים‪ ,‬אזוי אויך זענען דא מצוות וואס גייט אן דוקא נאר ביי‬ ‫אריכות ימים (יפה ללב ח"ב סימן ג' אות ב')]‪.‬‬ ‫נשים‪ ..‬און מענער זענען פטור פון דעם! אבער דאס איז בכלל‬ ‫[ד] נאך פארציילט די גמרא (שם ע"א) אז אמאל איז געווען‬ ‫נישט אמת‪ ,‬עס איז דא א גאנצע עסק אין שלחן וועגן צניעות‬ ‫א הספד אויף א מענטש וואס איז נפטר געווארן‪ ,‬און דער בעל‬ ‫וואס איז נוגע ביי מענער (א) פונקט ווי ביי פרויען [ווי מיר וועלן‬ ‫מספיד האט געזאגט א שבח (לויב) אויף דעם מענטש אז ער‬ ‫אויסשמועסן מער אויספירליך]‪.‬‬ ‫איז געווען א צניעות'דיגער מענטש (צנוע באורחותיו הוה)‪ ,‬האט‬ ‫רבי נחמן אריינגערעדט אינמיטן די הספד‪" :‬צו ביסטו דען‬ ‫צניעות ברענגט א מענטש צו הכנעה פאר השי"ת‬ ‫אריינגעגאנגען מיט דעם מענטש אין בית הכסא?" ווייל דער‬ ‫[ב] דער לבוש (סימן ב') איז מסביר די מצוה פון צניעות –‬ ‫עיקר צניעות איז אין די פלעצער!‬ ‫וואס לויט דער סמ"ק (מצוה נ"ז) איז דאס א מצוה מן התורה (ב)‬ ‫– אז דאס איז וויבאלד א מענטש דארף אייביג האבן א מורא‬ ‫דער כלל פון הלכות צניעות‬ ‫פון השי"ת‪ ,‬דערפאר דארף מען זיין צנוע אין אלע מעשים‪ ,‬ווייל‬ ‫[ה] דער כלל פון די הלכה פון צניעות איז (המבואר בריש‬ ‫דער צניעות און בושה ברענגען א מענטש צו די געווינטשענע‬ ‫סימן ב')‪ ,‬אז יעדע פלאץ וואס עס איז דער סדר עס זאל זיין‬ ‫הכנעה פאר השי"ת (והובא בשועה"ר מהדו"ק סימן ב' ס"א)‪ .‬קומט‬ ‫צוגעדעקט‪ ,‬און עס ווערט נישט אויפגעדעקט ווען מ'געפינט‬ ‫אויס לויט דעם אז די הנהגה פון צניעות ברענגט א מענטש צו‬ ‫זיך צווישן מענטשן‪ ,‬איז דאס בכלל מקומות המכוסים און עס‬ ‫יראת שמים (ולבד זה ידועים דברי החינוך מצוה ט"ז)‪.‬‬ ‫דארף זיין צוגעדעקט אין יעדע צייט און פלאץ‪ ,‬סיי ביים זיך לייגן‬ ‫און טוישן די וועש‪ ,‬און סיי ביים אויפשטיין [חוץ ווען עס איז‬ ‫צניעות ברענגט אריכות ימים‬ ‫נישט מעגליך אנדערש‪ ,‬ווי למשל אין א בית המרחץ] (יתר פרטים‬ ‫[ג] די גמרא (ברכות ס"ב‪ ,:‬עפ"י שמואל א' כ"ד) פארציילט אז‬ ‫בשבוע הבא אי"ה)‪.‬‬ ‫ווען שאול המלך האט געוואלט הרג'ענען דוד המלך‪ ,‬האט‬ ‫מקורות והערות‬ ‫[א] ובפעם הראשון שמצינו ענין צניעות בתורה בפרשתן (ג' כ"א)‪ ,‬השוו אשה לאיש‪.‬‬ ‫[ב] וזה לשון הבן איש חי (ויצא אות ד')‪" :‬יזהר לסגור הדלת של בית הכסא אפילו בלילה בחושך ואפילה משום צניעות‪ ,‬כי הרב ספר מצות‬ ‫קטן ז"ל ועוד יש פוסקים ראשונים מנו את הצניעות מכלל המצוות של תורה‪ ,‬ואע"ג דיש חולקים‪ ...‬עכ"ז צריך להזהר בה טפי‪ ,‬כיון דאיכא‬ ‫דסבירא להו מה"ת"‪.‬‬ ‫גרו‬ ‫סטמענטס ·‬ ‫יענקי פון מיין‬ ‫ווע‬ ‫קלאס איז א‬ ‫יסע רעזולטאטן‬ ‫ינ‬ ‫קליינע א‬ ‫טייערע‬ ‫ממתנות און‬ ‫עכטיגע‬ ‫פראגראמען‬ ‫עכטע גאון‬ ‫פערזע‬ ‫מינליכער‬ ‫תל ט יעדן‬‫קשר‬ ‫מיד!‬ ‫הפתרחאלמתאוהשזמן‬ ‫ען‬ ‫ש‬ ‫רייבט‬ ‫ג' אח "קאאייוןך איין ביז‬ ‫ווייל ער גייט אין מתמידים 'רב הצעיר'‬ ‫פון דעם או געניסט‬ ‫מגלויבליכן‬ ‫פרייז פ‬ ‫וןדבלויז ‪39‬‬ ‫א חו ש!‬ ‫מחזור שנתיים‪:‬‬ ‫מתמידים רב‬ ‫הצעיר‪:‬‬ ‫ווען איר שרייבט‬ ‫גאנץ קיצור שו"ע אין ‪ 2‬יאר‬ ‫וואו מ'איז‬ ‫‪0330.‬‬ ‫אייך איין באקומט‬ ‫אייער אינגל‬ ‫קונה מיט‬ ‫‪909.‬‬ ‫אונזער הערליכע‬ ‫מחזור שנה אחת‪:‬‬ ‫'קיצור שלחן‬ ‫א געשמאק‬ ‫ערוך המבואר'‬ ‫גאנץ קיצור שו"ע אין ‪ 1‬יאר‬ ‫הלכות און‬ ‫‪0241‬‬ ‫אויף אידיש‬ ‫ספעציעל געאייגנט פאר ‪ 12‬יעריגע‬ ‫קינדער צו ענדיגן פאר די בר מצוה‬ ‫ידיעות בכל‬ ‫התורה כולה!‬ ‫‪12‬‬ ‫כי תקדמנו ברכות טוב‬ ‫ביקרא דאורייתא‪ ,‬ואותות יקר ורבותא‪ ,‬שבח דא שירתא‪ ,‬לעילא מכל שירתא‪ ,‬מיטב ברכתא נשגר בהדרתא‪ ,‬להגיד שבחו‬ ‫של אהרן‪ ,‬יקר הערכין‪ ,‬מוכתר בנימוסין‪ ,‬ישמח משה במנת חלקו‪ ,‬הוד והדר פעלו‪ ,‬הרבני היקר איש חי ורב פעלים‪ ,‬נודע‬ ‫בשערים‪ ,‬במעשיו הכבירים‪ ,‬קרן התורה להרים‪ ,‬מסור בכל נימי נפשו ולבו להצלחת פריחת ושגשוג מוסדותינו לחינוך‬ ‫הבנים והבנות‪ ,‬עושה ומעשה בלי ליאות ונושא עולה של תורה רבות בשנים לטובה‪ ,‬במדה טובה ומרובה‪ ,‬בסבר פנים‬ ‫מסבירות למצדיקי הרבים ככוכבים‪ ,‬שלא יחסר המזג וכל צרכם‪ ,‬וגם לרבות דאג לכל פרט ופרט בהצלחת מוסדינו‪ ,‬ה"ה‬ ‫הרה"ח‬ ‫הי"ו‬ ‫אהרן משה גאליצקי‬ ‫מוה"ר‬ ‫אשר נשא על שכמו עול הנהלת מוסדותינו בהתמסרות רבה ועצומה‬ ‫ודבריו עשו פירות לטובה להגדיל תורה ולהאדירה בפריחת ושגשוג והרחבת גבולי הקדושה‬ ‫יהודה אתה יודוך אחיך‬ ‫והאי שעתא קגרים‪ ,‬כסא דברכתא להרים‪ ,‬למשמר הנכנס ואת יהודה שלח להורות‪,‬‬ ‫אליעזר דולה ומשקה ודבריו עושים פירות‪ ,‬איש חי ורב פעלים‪ ,‬משים כל מגמתו וחפצו‬ ‫להרים קרן מוסדותינו להגדיל תורה ולהאדירה‪ ,‬במיטב כשרונותיו עושה ומעשה בכל‬ ‫נימי נפשו ולבו למען המשכת פריחת ושגשוג מוסדותינו ביתר שאת‪,‬‬ ‫הי"ו‬ ‫יהודה אליעזר יונגער‬ ‫מוה"ר‬ ‫שנתמנה לעמוד בתור מנכ"ל מוסדותינו‬ ‫וברכותינו צרופה שיזכה לראות ברכה בעמלו‪ ,‬להרבות פעלים לרומם קרן התורה והחינוך‪ ,‬ופרי מעלליו יצליחו מתוך הרחבת הדעת‬ ‫וסייעתא דשמיא‪ ,‬לחנך גידולי פירות לה' ולתורתו‪ ,‬להרחיב גבולי הקדושה‪ ,‬במדה מרובה וגדושה‪ ,‬חפץ ה' בידכם יצליחו‪ ,‬וזכות תשב"ר‬ ‫יעמדו לכם להתברך בכל הברכות האמורות בתורה‪ ,‬מתוך נחת הרחבה ואורה‪ ,‬עדי נזכה לביאת גואל צדק במהרה‪.‬‬ ‫הנהלת המוסדות‬ ‫‪13‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪3‬‬ ‫אשר יאקאב‬ ‫פרישע שפאנענדע און‬ ‫דראמאטישע‬ ‫צווישן‬ ‫פארזעצונג‬ ‫צוויי‬ ‫נעמען‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫מרת מרים יוכבד שטיינבערגער ע"ה‪ ,‬א מיסטעריעזע פרוי וואס האט לאנגע יארן געוואוינט אין א פארמאכט הויז אין סטעמפארד היל‪,‬‬ ‫איז פלוצלינג נפטר געווארן‪ ,‬איבערלאזנדיג מער שאלות ווי ענטפערס‪ .‬ביי איר לויה האבן זיך באוויזן צוויי טעכטער‪ ,‬וואס קיינער האט נישט‬ ‫געוואוסט אז זיי עקזיסטירן‪ ,‬בשעת איר אייניקל פיני האט זיך אנטזאגט צו דערציילן סיי וואס איבער זיין באבע'ס פארגאנגענהייט‪.‬‬ ‫גדליה קליין‪ ,‬א לאנגיעריגער שכן‪ ,‬איז אריינגעצויגן געווארן אין דער מיסטעריע און האט אנגעהויבן אויספארשן ווער מרת שטיינבערגער‬ ‫איז טאקע געווען‪ .‬ווען ער האט דערציילט די געשיכטע פאר זיין ברודער יוסי אין מאנסי‪ ,‬האט יוסי זיך פלוצלינג דערמאנט אז זייער פאטער‪,‬‬ ‫הרב שלום קליין‪ ,‬האט אמאל עפעס דערמאנט איבער די שטיינבערגער משפחה ‪ -‬אבער ער האט זיך נישט געקענט דערמאנען פונקטליך‬ ‫וואס‪.‬‬ ‫יוסי וועלכער איז דער אייגנטומער פון 'גאלדן האומס' נורסינג היימען‪ ,‬פילט דעם קומענדיגן טאג פלוצלינג א שטארקע קאפ‪-‬וויי און‬ ‫ער מעלדט זיין סעקרעטאר אז ער מוז אהיימגיין טראץ א וויכטיגע זיצונג וואס ער דארף היינט האבן‪ .‬אינדערהיים קען ער נישט אויפהערן‬ ‫טראכטן פון די מיסטעריע איבער פרוי שטיינבערגער‪.‬‬ ‫און יעצט ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫געלע טעקסיס פירן פאסאזשירן צו זייערע דעסטינאציעס‪,‬‬ ‫מאנהעטן‪ ,‬ניו יארק ‪-‬‬ ‫דער האדסאן טייך רעפלעקטירט דעם שיין פון דער זון‪ ,‬און‬ ‫כסלו תשס''ח‬ ‫שיפלעך רייזן צו צייגן פאר באזוכער דעם פאנאראמישן‬ ‫דער נערוו‪-‬צענטער פונעם וועלט'ס ביזנעס דיסטריקט‪,‬‬ ‫אויסקוק ארום ניו יארק‪ .‬טעק ריזן‪ ,‬אויסגערופענע‬ ‫מאנהעטן‪ ,‬ווירבלט מיט טויזנטער פיסגייער וואס יאגן‬ ‫דאקטוירים‪ ,‬און אויסגעצייכנטע וויסנשאפטלער זיצן אין‬ ‫זיך מיט שנעלע טריט צו זייערע אפיסעס אין די הויכע‬ ‫זייערע הויכשטאקיגע אפיסעס און ארבעטן מיט א פולן פולס‪,‬‬ ‫וואלקן‪-‬קראצער געביידעס‪ ,‬וואס זענען א גרויסער טייל‬ ‫רעוואלוציאנירנדיג די פרישע עפאכע פון טעכנאלאגיע און‬ ‫פונעם מאנהעטן האריזאנט‪ .‬קארס פייפן אומגעדולדיג‬ ‫וויסנשאפט צו ברענגען פאזיטיווע פארבעסערונגען פאר די‬ ‫און אינטערנאציאנאלע טוריסטן שפרייזן געמיטליך אויפן‬ ‫מענטשהייט‪.‬‬ ‫הונטערגרונד פון ביזנעס דיסקוסיעס דורך גרויסע מומחים‪.‬‬ ‫‪14‬‬ ‫מזלא טבא וגדיא יאה‬ ‫מה נכבד להודות ולקלס‪ ,‬ישמח משה במנת חלקו לתפארת ולנס‪ ,‬בשמחתו הרוממה להתעלס‬ ‫שגורה ברכותינו נוה הצדק צב"י‪ ,‬אות הוקרה והערכה כראוי‪ ,‬צ'הלה ב'רנה י'גילו עד בלי די‬ ‫הוא הגבר זכה לייסד ולהקים‪ ,‬מפעל אחינו למען חולים ונזקקים‪ ,‬פעולות אדירים וחזקימ‬ ‫צועד בהשכל ותבונה ורוח נכון‪ ,‬למען חולי ישראל מוכן ומזומן‪ ,‬להצלת ישראל ביעוץ ורב און‬ ‫בכל נימי נפשו ולבו מסור בכל פרט ופרט‪ ,‬כל דבר נושא על לוח לבו מלא טבוון וקשוט‬ ‫יום ולילה בלי מנוח בכל נימי נפשו ולבו‪ ,‬לא יתן שנת לעיניו ולעפעפיו תנומה לעזור למען אחינו‬ ‫הומה רגשי לבבינו בהכרת הטוב‪ ,‬מש"ה שפיר קאמרת והכל בסבר פנים יפות מסירות רב‬ ‫כל מגמתו וחפצו להיטיב לזולתו‪ ,‬מפיח רוח חיים בכל נשמתו‪ ,‬מה רב יקר חסדו וטובו‬ ‫הגיע עת לחננה כי בא מועד מעוזים‪ ,‬שמחת הבר מצווה בגיל ורננים‪ ,‬על זאת שבחו אהובימ‬ ‫ןרננה ונשמחה בתעצומות ועוז‪ ,‬כל השפעות טובות בעידנא חדוותא בששון וגילת לעלוז‬ ‫כוס של ברכה להרים בבא מש"ה אל האהל‪ ,‬טיבותא לשקי' להתברך משמי מעל‪ ,‬יזל כטל‬ ‫המציל נפשות ישראל מקיים עולמות באש לוהט‪ ,‬צ'דקה ב'חסד י'כוננו על לוח לבבינו חרוט‬ ‫נביע רננות לכבודו‪ ,‬בחודש שמרבין בשמחה דיצה וחדוה בארמונו‪ ,‬רוממות קל בגרונו‬ ‫ארשת שפתינו יערב‪ ,‬שבחי תודה והערכה יבא ויקרב‪ ,‬לאיש האשכולת היקר והחשוב‬ ‫מזלא טבא וגדיא יאה‪ ,‬משמי מרומי עילאה‪ ,‬לידידינו עוז אוצר כלי חמדה וסגולה‪ ,‬פאר‬ ‫המדה והמעלה‪ ,‬יקר רוח מאוד נעלה‪ ,‬כמלאך המושיע עומד ומיטיב למען חולי ישראל‬ ‫בעצה ותושי' ולהקל מצבם בכל עת ועונה‪ ,‬ויהי ידיו אמונה‪ ,‬בלב ונפש נאמנה‬ ‫שליט"א‬ ‫משה צבי כהנא‬ ‫הכהן‬ ‫מנהל מפעלינו ועומד בראשה בכל נימי נפשו ולבו ורוח החיים לכל פעולותי'‬ ‫מוה"ר‬ ‫לרגל שמחת הכנס בנו‬ ‫הב' חיים מרדכי ני"ו‬ ‫לנועם עול התורה והמצוות‬ ‫אמירא שפירא‪ ,‬שבח דא שירתא‪ ,‬מלא חפני טיבותא‪ ,‬לעילא מכל שירתא‪ ,‬סל מלא ברכתא‪ ,‬בהוד והדרתא‬ ‫חכם לב מצוות יקח‪ ,‬זה מש"ה זכותו לעד ולנצח‪ ,‬מעלין לשבח‪ ,‬ובעת משוש רב תענוג דקדושה בלב שמח‬ ‫יתברכו בהני תלת מילי‪ ,‬בני הגוני‪ ,‬חיי אריכי‪ ,‬ומזוני רויחי‪ ,‬שפע ברכה והצלחה ובברכה מרובה עד בלי די‬ ‫ניב שפתינו בכל פה ולשון‪ ,‬בזמן שמחה מרחשין‪ ,‬שיברך ה' חילו ויזכה ביחד עם ב"ב לרב שמחה וששון‬ ‫וחפץ ה' בידו יצליחו‪ ,‬בהרחבת הדעת ושפע יפריחו‪ ,‬ומשמחה זו יומשך ישועות ונזכה ששון ושמחה ישיגו‬ ‫המברכים בלב ונפש חפיצה השמחים בשמחתו ברנה ודיצה‬ ‫זאב מילר ישראל שמעון הלוי וואזנר‬ ‫אליעזר שטרן יעקב מילר יוסף גבאי יוסף שמואל ראזנבערג‬ ‫‪The Committee & Trustees‬‬ ‫‪Medical & Support staff‬‬ ‫‪15‬‬ ‫נאך עטליכע מינוט פון איבערקוקן די פאסט‪ ,‬רעאגירן צו‬ ‫אין די לוקסעריעזע אפיסעס ביי ‪ 575‬מעדיסאן עוועניו‪,‬‬ ‫אימעילס און ארויסהעלפן זיינע געטרייע איבערגעגעבענע‬ ‫דער הויפטקווארטיר פון "קעמלי העלט סייענס"‪ ,‬האלט מען‬ ‫ארבעטער אין זייערע אפטיילונגען‪ ,‬פארזיכערנדיג אז אלעס‬ ‫שוין טיף אינמיטן די ארבעט; די שטאב זיצן ביי די דעסקס און‬ ‫איז אונטער קאנטראל‪ ,‬שפרייזט דער אינטעליגענטער סמיט‬ ‫יעדער איז פארנומען מיט זיין פאזיציע און פליכט‪.‬‬ ‫קעמיל אריין אינעם עלעגאנטן באורד‪-‬רום אויפן צווייטן‬ ‫אין די לעצטע יארן איז קעמלי העלט אויסגעוואקסן צו‬ ‫שטאק‪ ,‬וואו ער באטייליגט זיך ביי צענדליגער מיטינגס‬ ‫זיין איינע פון די מערסט באקאנטע פירמעס אין דעם פעלד‬ ‫וועכנטליך‪ .‬היינט איז עס מיט א דענישער דעלעגאציע פון‬ ‫פון מעדעצינישע פארשונג‪ ,‬געזונטהייט און פראפעסיאנעלע‬ ‫א דארטיגן שפיטאל‪" .‬ברענג קאוק זערא מיט אביסל צובייס‪",‬‬ ‫מעדעצינישע קאנסולטאציע‪ .‬די פירמע‪ ,‬וואס איז‬ ‫באפעלט ער דעם געהילף פונעם צווייטן שטאק און ער‬ ‫געגרינדעט געווארן און ווערט געפירט דורך דר‪ .‬סמיט‬ ‫מאכט זיך באקוועם אויפן עקזעקוטיוו בענקל‪.‬‬ ‫קעמלי‪ ,‬ספעציאליזירט זיך אין אנטוויקלען נייע מעטאדן‬ ‫"וועלקאם טו ניו יארק‪ ",‬באגריסט ער די דענישע געסט‪.‬‬ ‫און פראקטישע לעזונגען פאר פארשידענע געזונטהייט‬ ‫"אן אמעריקאנער לאטע?" פרעגט ער העפליך‪ ,‬גרייט זיי צו‬ ‫אינסטיטוציעס און מעדעצינישע פראפעסיאנאלן‪ .‬מיט א‬ ‫דערפרישן מיט אביסל קאפין‪.‬‬ ‫הויפט אפיס אין מאנהעטן און א שטאב פון דאקטוירים‪,‬‬ ‫נאך אנדערטהאלבן שעה איז די זיצונג געשלאסן געווארן‪,‬‬ ‫פארשער און אנדערע עקספערטן‪ ,‬האט די פירמע אין בלויז‬ ‫און זיין שאפער באגלייט אים צום קאר פארק און מען פארט‬ ‫א קורצע צאל יארן אויפגעבויט א שטארקן נאמען אין דעם‬ ‫קיין מאנסי‪ .‬אונטערוועגנס האט סמיט געמאכט עטליכע‬ ‫פעלד‪ .‬וואס האט זיך אנגעהויבן אלס א קליינע אונטערנעמונג‪,‬‬ ‫טעלעפאן קאלס‪" .‬העוו עי לאוולי דעי‪ ",‬האט ער געענדיגט‬ ‫האט זיך ביסלעכווייז פארוואנדלט אין א פראמינענטע‬ ‫זיין טעגליכע רוף צו זיין עלנדע מוטער וואס וואוינט אין‬ ‫ביזנעס מיט גרויסע קאנטראקטן‪ ,‬וויכטיגע קליענטן און‬ ‫סקאטלאנד‪" .‬טענקס פאר קאלינג‪ ".‬דאס איז סמיט; ער‬ ‫קאאפעראציעס מיט מעדעצינישע אינסטיטוציעס איבערן‬ ‫ווייסט וואס מען דארף טון און וויאזוי עס צו טון‪ .‬ער רופט‬ ‫גאנצן לאנד‪.‬‬ ‫טעגליך זיין מאמע זיך נאכצופרעגן אויף איר מצב‪ ,‬און ער‬ ‫דר‪ .‬קעמלי אליין האט זיך אבער קיינמאל נישט באגענוגנט‬ ‫שיקט כסדר בריוו מיט אפאר גרינע דאלארן וואס זי טוישט‬ ‫מיט בלויז ביזנעס הצלחה; פאר אים איז דער עיקר געווען‬ ‫געווענליך ביים וועקסלער בשכנות אינעם גלאזגאו געגנט‪.‬‬ ‫די מעדעצינישע פארשונג און דער געדאנק אז יעדע נייע‬ ‫"דא זעמיר‪ ",‬האט דער דרייווער אנאנסירט‪ ,‬און סמיט‬ ‫אנטוויקלונג קען איין טאג פארבעסערן דאס לעבן פון‬ ‫איז אראפגעשטיגן פארן 'גאלדן האומס' ביורא געביידע און‬ ‫טויזנטער מענטשן‪.‬‬ ‫געגעבן א קלינג ביים גלאק ביי די גרויסע גלאזערנע טיר‪.‬‬ ‫"יעדן טאג אביסעלע פארשריט ברענגט א וואך פון אסאך‬ ‫ביים אנקומען האט מר‪ .‬קעמלי געכאפט א שטיקל‬ ‫פארשריט‪ ",‬פלעגט ער כסדר איבער'חזר'ן פארן שטאב אין‬ ‫אנטוישונג אז דער אנגעבליכער דזשאסעף [יוסי קליין] איז‬ ‫אפיס‪.‬‬ ‫נישט אין אפיס‪.‬‬ ‫"וואס איז אויפן אגענדע היינט?" האט ער געפרעגט זיין‬ ‫דער סעקרעטאר פון יוסי האט זיך עטוואס אומבאקוועם‬ ‫געהילף ביים אריינשפאצירן‪.‬‬ ‫געפילט ווען ער האט געזען ד"ר קעמלי אריינקומען אין‬ ‫"א פולע טאג היינט‪ ,‬מר‪ .‬קעמלי‪ ",‬האט ער געענטפערט‬ ‫אפיס‪.‬‬ ‫מיט א הקדמה‪.‬‬ ‫ער האט אים אויפגענומען מיט א שמייכל און זיך גלייך‬ ‫"א פולע טאג איז א גוטע טאג‪ ",‬האט דער דאקטאר ווידער‬ ‫אנטשולדיגט‪" :‬דר‪ .‬קעמלי‪ ,‬איך בעט אייך איבער‪ ,‬מר‪ .‬קליין‬ ‫רעאגירט מיט זיינע באקאנטע שפריכווערטער‪.‬‬ ‫האט זיך פלוצלינג נישט גוט געשפירט און ער האט געמוזט‬ ‫"א זיצונג דא אין אפיס מיט א שפיטאל שטאב פון שוועדן‪,‬‬ ‫אהיימגיין‪ .‬ער האט מיר אבער געבעטן אז איך זאל זיך טרעפן‬ ‫דאן פארט מען קיין מאנסי וואו מען וועט זיך טרעפן מיט‬ ‫מיט אייך און דורכגיין די עיקר נקודות פון דער זיצונג‪ ,‬כדי מיר‬ ‫דזשאסעף קליין‪ ,‬דער אייגנטימער פון 'גאלדן האומס'‪ ,‬און פון‬ ‫זאלן נישט דארפן אפשטופן די גאנצע זאך‪".‬‬ ‫דארט צום לופטפעלד וואו מען וועט אפרייזן קיין באסטאן‬ ‫דער סעקרעטאר האט אים אריינגעפירט אין זיצונג‪-‬‬ ‫פאר א נאציאנאלע מעדעצינישע באערונג אוונט‪ ,‬און דאן‬ ‫צימער און צוגעלייגט‪" :‬ווי איר ווייסט‪ ,‬איז 'גאלדן האומס'‬ ‫צוריק אהער פאר נאכטמאל‪ "...‬הערט סמיט זיין היינטיגן סדר‬ ‫אין די לעצטע יארן זייער שטארק געוואקסן‪ ,‬און מר‪.‬‬ ‫היום‪ ,‬אזוי שיין פארגעזאגט דורך זיין געטרייען געהילף‪.‬‬ ‫קליין וויל יעצט אריינברענגען א מער פראפעסיאנעלע‬ ‫"אוקעי‪ ,‬דאן איז צייט אנצוהייבן דעם טאג‪ ",‬זאגט סמיט‬ ‫און איינהייטליכע מעדעצינישע סיסטעם אין אלע זיינע‬ ‫האלב סארקאסטיש צו זיך אליין‪ ,‬אראפלייגנדיג די קאווע‬ ‫איינריכטונגען‪ .‬ער ווארט שוין לאנגע חדשים אויף אט דער‬ ‫אויפן טיש‪.‬‬ ‫‪16‬‬ ‫• יברך את בית אהר"ן •‬ ‫אלה דברי הברכה אשר נברך למש"ה עניו מאוד לדבר ה' חרד וירא‬ ‫הגיד לך אדם מה טוב חלקו וחבלו בחינוך ילדי עירנו הידוע לתפארה‬ ‫ראשו לבו וכל מהותו שקועים תמיד בצרכי המוסד שהמזג לא יחסר‬ ‫נמוכה רוחו ושפלה נפשו‪ ,‬הוה צנוע וארך רוח ובמדות מצוין‬ ‫מעדן עצמו כתולעת ללמוד תורה הרבה והיא חפצו ומגמתו לעולם‬ ‫שש ושמח לעשות צדקה וחסד בגוף ובממון לכל אשר יבקש‬ ‫הבה נברכו בעת שמחתו מעומק לבנו במלא חפנים נחת ושמחה‬ ‫אהרן‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫שליט"א‬ ‫משה גאליצקי‬ ‫חבר הנהלת מוסדותינו הקדושים‬ ‫לרגל לידת בתו תחי' למזל טוב‬ ‫ברכותינו צרופות שתרוו רוב נחת דקדושה ממנה ומכל צאצאיכם‬ ‫תמיד מתוך שפע רב והרחבת הדעת‪ ,‬שמחה והצלחה עדי נזכה‬ ‫לקבל פני משיח צדקנו במהרה בימינו אמן‬ ‫המברך בהוקרה והערכה‬ ‫יודא אליעזר יונגער‬ ‫מנכ"ל המוסדות‬ ‫‪17‬‬ ‫אטאקע‪.‬‬ ‫זיצונג‪ ,‬ווייל ער האט זיך געוואלט טרעפן מיט אייך און‬ ‫"יא‪ ,‬יעצט לאמיר פארשטיין דעם חזון איש‪ ,‬דאס זאגט‬ ‫פארשלאגן אז איר זאלט איבערנעמען די אויפזיכט איבער‬ ‫ער‪ .‬איי‪ ,‬געשמאק!" שפרינגט יוסף חיים אויף מיט א 'נחמדים‬ ‫די מעדעצינישע אפטיילונגען‪ ,‬איבערקוקן די יעצטיגע‬ ‫מזהב ומפז רב' שמחה‪.‬‬ ‫פראצעדורן און סטאנדארטן‪ ,‬און העלפן אויסארבעטן א‬ ‫יוסף חיים לערנט שוין דא אין כולל זכרון נחום זיבעצן יאר‪,‬‬ ‫נייעם סיסטעם פאר פאציענטן‪-‬קעיר‪.‬‬ ‫זינט זיין חתונה ווען ער האט געהייראט א חשוב'ע בת תלמיד‬ ‫"דער פלאן איז אויך אז איר זאלט אוועקשטעלן קלארע‬ ‫חכם אין בני ברק‪ .‬ער איז אויסגעשטיגן צו זיין א בן עליה און‬ ‫סטאנדארטן פאר די דאקטוירים און נורסעס‪ ,‬איינפירן‬ ‫איינער פון די אויסערגעווענליכע תלמידי חכמים אין כולל‪.‬‬ ‫בעסערע טרענירונג פארן שטאב‪ ,‬און בויען א סיסטעם וואס‬ ‫טראץ וואס מען האט אים שוין עטליכע מאל אנגעבאטן א‬ ‫זאל פארזיכערן אז אלע היימען ארבעטן לויט די זעלבע‬ ‫שטעלע‪ ,‬האט ער ענדערש געוואלט בלייבן אן קיין פניות און‬ ‫מעדעצינישע סטאנדארטן‪ .‬יוסי האט זייער געוואלט דאס‬ ‫זיצן צווישן די כותלי בית המדרש אומגעשטערט‪.‬‬ ‫אלעס דורכשמועסן פערזענליך מיט אייך‪ ,‬און ער ווארט שוין‬ ‫זיין רביצין שפייזט די פאמיליע דורך פארקויפן היימישע‬ ‫לאנגע חדשים אויף דער דאזיגער געלעגנהייט‪".‬‬ ‫געבעקסן פאר די שכנים‪ ,‬און אזוי קען ער לערנען במנוחה‪.‬‬ ‫סמיט איז געווען א קלוגער מענטש; ער האט מיט זיין‬ ‫אויך קריגט ער אפט קאנווערטלעך פון אידן וועלכע ווילן זיין‬ ‫אויסזען געוויזן פונקט ווי אנטוישט ער איז‪ ,‬אז ער האט‬ ‫שותפים און האבן א חלק אין זיין לימוד התורה‪.‬‬ ‫נישט באקומען קיין שום מעלדונג אז יוסי וועט נישט‬ ‫זיין טעלעפאן לאזט ער אינדרויסן אין א שאנק און ער‬ ‫אנטיילנעמען‪ .‬ער האט זיך געפילט אביסל באטראפן אז מען‬ ‫ברענגט עס אין קיין פאל נישט אריין אין בית המדרש; עס‬ ‫ברענגט אזא ספעציאליסט און מומחה ביזן "גאלדן האומס"‬ ‫קען אים דאך שטערן פון לערנען‪ ,‬און ער ווייסט גוט וואס‬ ‫אפיס אין מאנסי פאר א זיצונג מיט א נישטיגן סעקרעטאר‪.‬‬ ‫דער חזון איש שרייבט אין א בריוו‪ ,‬אז עס ווערט "נעשה‬ ‫זיין אריסטאקראטישער כאראקטער האט אבער‬ ‫קרעים קרעים" און די תורה וואס מען לערנט מיט הפסקות‬ ‫ארויסגעשפיגלט פון זיין מויל ווי פאלגנד‪" :‬עס הערט זיך ווי‬ ‫איז נישט קיין קוואליטעט‪ .‬דערפאר האט ער אזא שאנקל‬ ‫א געוואלדיגע געלעגנהייט‪ .‬עס איז אבער פארשטענדליך‬ ‫ביים פאליש וואו ער לייגט אוועק זיין טעלעפאן‪.‬‬ ‫נישט געאייגנט און פאסיג צו מאכן אזעלכע באשלוסן מיט‬ ‫עס איז גאנץ א געשמאקע וועטער פאר בני ברק‪ ,‬וואס איז‬ ‫א סעקרעטאר‪ ,‬זייט מיר מוחל‪ .‬דעריבער‪ ,‬ווען מר‪ .‬קליין‬ ‫געווענליך צוגעוואוינט צו היצן‪ .‬יוסף חיים יאגט זיך נישט‬ ‫וועט זיך אומקערן אין אפיס‪ ,‬זאג אים ער זאל אפמאכן א‬ ‫אוועק פון די גמרא; זיין שטענדער געבויגן צו זיך מיט דער‬ ‫צייט ווען ער קען אריבערקומען צו אונז קיין מאנהעטן אין‬ ‫גמרא און זיין שרייב‪-‬העפטל זענען זיינע בעסטע פריינד‪,‬‬ ‫'קעמלי העלט צענטער'‪ ,‬און מיר וועלן אינאיינעם דורכטון‬ ‫און אזוי קאכט ער ברתיחא דאורייתא מיט זיין לאנגיעריגן‬ ‫די געלעגנהייטן‪ .‬אפשר וועט דארט פאסירן דער דיעל‪ ,‬מיר‬ ‫חברותא‪.‬‬ ‫וועלן אונטערשרייבן א קאנטראקט און א קאלאבאראציע‬ ‫נאכן ענדיגן די שיעורים און אוועקפאקן די גמרא‪ ,‬נייגט‬ ‫וועט זיך אנפאנגען‪ .‬אבער היינט בלייבט מיר נאר איבער אייך‬ ‫ער זיינע טריט צום טיר אהיימצוגיין באגריסן זיין משפחה‬ ‫איבערצולאזן און ווינטשן א גוטן טאג און אסאך הצלחה‪.‬‬ ‫און פארברענגען מיט זיי‪ ,‬נאך א פולן טאג פון לימוד התורה‬ ‫ארבעט נישט שווערער ווי דו קענסט‪ ,‬ווייל דאן איז עס שוין‬ ‫אינעם כולל זכרון נחום‪.‬‬ ‫אונטערדריקונג‪ ",‬האט ער ווי זיין שטייגער איבערגעלאזט‬ ‫יוסף חיים גייט צום שאנק ארויסנעמען זיין טעלעפאן‪,‬‬ ‫אזא מאמר החכם‪.‬‬ ‫און ער זעט אז ער האט גאנצע צוואנציג פארפאסטע קאלס‪.‬‬ ‫סמיט האט זיך צוריקגעיאגט אין אפיס‪ ,‬איידערן כאפן זיין‬ ‫ווער האט אים אזוי געזוכט אינמיטן טאג? ער איז נישט דער‬ ‫פלי‪-‬רייזע פונעם לעגווארדיע לופטפעלד קיין באסטאן‪.‬‬ ‫ביזנעסמאן וואס מען לויפט נאך נאך זיינע געדאנקען‪ ,‬אויך‬ ‫איז זיין פראפיל נישט דער דיין וועמען מען קלינגט פאר‬ ‫שאלות; א שטילער יונגערמאן מיט קוים א מנין קאנטאקטן‬ ‫אויף זיין ליסטע‪ ,‬און דא האט ער צוואנציג קאלס‪ ,‬אלעס‬ ‫בני ברק‪ ,‬ארץ ישראל –‬ ‫פונעם זעלבן נומער‪.‬‬ ‫אייר תשנ''ה‬ ‫ווען ער קוקט איבער דעם נומער זעט ער אז דאס איז אן‬ ‫"דאס פרעגט דאך דער רעק"א!" שרייט יוסף חיים‪.‬‬ ‫אויסלענדישע נומער‪ .‬מאדנע‪ .‬ער פרובירט צוריקצורופן‪,‬‬ ‫"קוק אריין אין נתיבות‪ ,‬ער פרעגט פונקט די שאלה‪ ,‬אבער‬ ‫אבער יענער ענטפערט נישט‪.‬‬ ‫ער ווענדט עס אפ‪ ",‬ווארפט זיין חברותא צוריק א קאונטער‪-‬‬ ‫פארזעצונג קומט אי"ה‬ ‫‪18‬‬ ‫כולל‬ ‫"בנין יהושע"‬ ‫דליעזש‬ ‫ע"ש כ"ק מרן רבינו הק' זי"ע‬ ‫בנשיאות בניו ומ"מ כ"ק מרנן האדמורי"ם שליט"א‬ ‫בהנהלת הרב נתן נטע דוב שרייבער שליט"א‬ ‫ראש הכולל‬ ‫‪37 Craven Walk London N16‬‬ ‫כוס תנחומין‬ ‫קדם ידידנו הרבני הנגיד המפו' מגדולי תומכי התורה והחסידות‬ ‫איש האשכולות בצדקה וחסד לו עשר ידות ענף עץ אבות מרבה להטיב מחשובי תומכי כוללנו‬ ‫שליט"א‬ ‫מו"ה יונתן )נתן( האגער‬ ‫אב"י בגולדערס גרין‬ ‫ולאמו החשובה רבת הפעלים לצרכי חולי עמו ישראל‬ ‫מרת האגער תחי'‬ ‫ולדודו הרבני המפו' מחשובי המתפללים נועם המדות והמעלות איש חמודות ורב תבונות זורע צדקות מגזע צדיקים עושי‬ ‫פלאות עוסק באורייתא רוב שעות בבית השם בימים ובלילות‬ ‫שליט"א‬ ‫הרה"ח ר' מנחם מנדל האגער‬ ‫על פטירתו הפתאומית של‬ ‫אביו‪-‬בעלה‪-‬אחיו‬ ‫רודף צדקה וחסד ירא אלוקים מנעוריו עסק בתורה ובמצות בכל נפשו ומאודו מאיר פנים לכל אדם‬ ‫איש צנוע ועניו הקים דורות של לומדי תורה לתפארה נו"נ וזקן הצאצאים לשושלת אדמו"רי וויזניץ שמח‬ ‫בייסורים וקבלם באהבה קבע עיתים לתורה ותפלה בהיכלנו רבות בשנים‬ ‫ז"ל‬ ‫הרה"ח מו"ה יצחק יעקב דוד‬ ‫בן הרה"ח המפו' מו"ה יודא צבי ז"ל האגער‬ ‫ונכד הרה"ק הרב יצחק יעקב דוד זי"ע אדמו"ר מסטרוזניץ‪-‬ווינא‬ ‫אשר שחל"ח בפתע פתאום אסרו חג סוכות בארה"ק‬ ‫בעל הנחמות ינחם מע"כ וכל המשפחה החשובה וכאשר הוא נמצא במחיצת אבותיו הק' שרפי‬ ‫מעלה שהלך בדרכם דרך הקודש יקרא למו בוודאי הוא יעתיר בעדכם ובעד כל המשפחה‬ ‫לטוב לכם כל הימים שלא תוסיפו לדאבה עוד ומעתה אך טוב וחסד ירדוף אתכם ובהמשך‬ ‫מעשיו הטובים תמצאו נחמה ונס יגון ואנחה ובנחמת ציון וירושלים תנוחמו‬ ‫המשתתף בצערכם‬ ‫הראש הכולל חברי הכולל הנהלת הכולל‬ ‫‪19‬‬ ‫התודה‬ ‫ברגשי שבח והוקרה‪ ,‬נביע בזאת השורה‪ ,‬אחרי שערכנו‬ ‫ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא שפיל הגדול ונהדר‬ ‫הננו בזה ל‬ ‫להרבנים ומחנכ‬ ‫שהואילו בטוב לבם לעבור עין ביקורת על תוכן השפיל‬ ‫והאי שעתא קגרים‪ ,‬כסא דברכתא להרים‪ ,‬קדם הני אנשי חיל כב‬ ‫הר"ר נפתלי הערץ שטערן שליט"א הר"ר בעריש לעוו הי"‬ ‫ועוד משג‬ ‫שעמדו על המשמר להשגיח‬ ‫טובים השנים‬ ‫קול נגן בזמרה ושירה‬ ‫הבה"ח בן ציון בראנסדארפער הי"ו‬ ‫מעמקי חדרי לבבינו‪ ,‬נעלה על נס פעולות ידידינו היקרים כבירי המעש‬ ‫והמחשבה אשר הואילו בטוב לבם ומסרו מזמנם‬ ‫להמציא מכח אל הפועל כל המעמד‪ ,‬ה"ה‬ ‫שנהנה במשך השפיל בטוב נגן בכלי שיר‬ ‫הי"ו‬ ‫טובי' גראססבערגער‬ ‫הר"ר‬ ‫בקול תודות להריע‪ ,‬מקרב לבבינו נביע‪ ,‬לאלו שניהלו הסאונד סיסטעם‬ ‫שמואל קוואדראט‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר‬ ‫בסדר נכון שיהי' בקול חזק בבהירות‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר נפתלי פורסט‬ ‫שמסרו עתותם במשך זמן זמנים טובא‬ ‫ועל ידם הוצב המעמד בטוב טעם ודעת ובסדר נכון‬ ‫‪NTV SOUNDS‬‬ ‫וגם לרבות‬ ‫וברכה קובעת לעצמו‪ ,‬נודע בשערים בציון המציינים‪ ,‬במיטב ידיעותיו‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר מאיר מאנדערער‬ ‫והדרכותיו הישרים‪ ,‬עומד לימיננו בכל צעד ושעל‪ ,‬ברוב תבונה והשכל‪,‬‬ ‫במומחיות סידר הסאונד סיסטעם‬ ‫והאיר נתיבותינו למען הצלחת כל פרט ופרט‬ ‫שנשמע בקול בהיר‬ ‫שליט"א‬ ‫הר"ר בן ציון ריגער‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר מתתי' האפפמאן‬ ‫ותודתינו צרופה‪ ,‬אמירה משובחת ויפה‪ ,‬קדם סגל העסקנים טובי לבב אשר‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר יוסף פישמאן‬ ‫ניהלו וסדרו בזריזות וחריצות והכינו דבר דבר איש על מקומו והיכנו‬ ‫הר"ר יוסף אללעך הי"ו‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר בנימין שניטצער‬ ‫הר"ר אשר גליק הי"ו‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר חיים האפפמאנן‬ ‫שעזרו וסייעו בכל עניני הסאונדס‬ ‫***‬ ‫הר"ר מענדל גריסג‪-‬אטט הי"ו‬ ‫מפרסמי"ן‬ ‫הר"ר יעקב קוואדראט הי"ו‬ ‫הי"ו ‪ -‬הייוו מארקעטינג‬‫לייבי נידערמאן‬ ‫הר"ר‬ ‫שניהלו תפקידם באחריות ומסירות נפלאה‬ ‫אשר בכשרונותיו ומסירתו ניהל המארקעטינג בפרסומת המעמדים‬ ‫ברכותינו צרופה לכל העושים והמעשים להתברך ממעון הברכות וישלח ברכ‬ ‫סענדער ראזענב‬ ‫בשם המוני ת‬ ‫‪20‬‬ ‫והברכה‬ ‫בהשתתפות אלפי תושבי עירנו מלאים שבע רצון‬ ‫בשמחה וקורת רוח בימי חול המועד העעל"ט‬ ‫לקדם בברכה תחלה‬ ‫כים חשובים שליט"א‬ ‫ל ועל פי הדרכתם ועצתם בכל צעד ושעל הגענו להצלחת המעמד‪.‬‬ ‫בירי המעש שעסקו בלי ליאות ובמסירת רבה ונפלאה למען הצלחת מעמד‬ ‫"ו הר"ר חיים בינעט הי"ו הר"ר יעקב קאפיל פרושינובסקי הי"ו‬ ‫גיחים חשובים הע"י‬ ‫ח בעת המעמד בטוב טעם וסדר נכון‬ ‫במיוחד נעלה על נס להודות להני‬ ‫נדיבים חשובים‬ ‫ואלה מוסיף על הראושנים‬ ‫כל אחד ואחד בשמו הטוב יבורך‬ ‫רב תודות ברננים‪ ,‬לאלו שעסקו למען הצלחת המעמד לסדר הפראפס‬ ‫שעזרו ותמכו למען הצלחת המעמדים‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר יצחק טאמבור‬ ‫ני"ו‬ ‫הבה"ח יואל בערגער‬ ‫הבה"ח שמעון כהנא ני"ו‬ ‫חברת ‪SVS‬‬ ‫הר"ר יוסף פאללאק הי"ו‬ ‫וכל אלו שעסקו למען הפראפס בתשומת לב לכל פרט ופרט‬ ‫אורה ושמחה‬ ‫בתכלית החן והיופי לפאר המעמד‬ ‫הר"ר אייזיק הירש‬ ‫הי"ו‬ ‫הבה"ח אברהם יצחק פעטקין ני"ו‬ ‫שהאירו דרכינו בהלייטינג במשך השפיל‬ ‫הי"ו‬ ‫משולם העלד‬ ‫הר"ר‬ ‫אזר כגבור חלציו ובמס"נ מכר אלפי טיקעטס לשביעת רצון המשתתפים‬ ‫הי"ו‬ ‫ואתו עמו הר"ר משה זאב פריעדמאן‬ ‫יהושע ווערטהיים‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר‬ ‫שעמד והיטיב במשך כל מעמדי השפיל לטובת הציבור‬ ‫כה והצלחה בכל מעשה ידיהם ימלא ה' כל משאלות לבכם בברכה מרובה עד בלי די‪.‬‬ ‫זלמן גאלדמאן‬ ‫בערג‬ ‫תושבי עירנו שנהנו מהשפיל‬ ‫‪21‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫רבי יהודה לייב מקאפוסט בן רבי מנחם מענדל‬ ‫מליובאוויטש זי"ע‪ ,‬תרכ"ז‪ ,‬ומנו"כ בקאפוסט‬ ‫יום ב' ‪ -‬א' חשון ‪ -‬בדר"ח חשון‬ ‫שב"ק פרשת בראשית ‪ -‬כ"ט תשרי‬ ‫רבי שלמה מראזלא בן רבי משה חיים (טויב)‬ ‫רבי אריה יהודה מלאנצהוט ‪ -‬בעל חומת אריאל‬ ‫התנא שמעון הצדיק זיע"א‪ ,‬מנו"כ בירושלים‬ ‫מקאלוב זי"ע‪ ,‬תרמ"א‪ ,‬ומנו"כ בראזלא‬ ‫בן רבי ברוך‪ ,‬תקפ"ד‬ ‫חוץ מן החומות‬ ‫רבי יצחק זעליג מסאקאלאוו ‪ -‬קאצק בן רבי‬ ‫רבי יששכר דוב בן רבי משה הכהן (טורנהיים)‬ ‫רבי חיים חייקא מזאמוץ זי"ע‪ ,‬תקכ"ה‬ ‫חיים ישראל (מארגנשטערן) מפילוב זי"ע‪ ,‬ת"ש‪,‬‬ ‫[עבודת יששכר] מוואלברוז זי"ע‪ ,‬תרל"ח‪,‬‬ ‫רבי מאיר בן רבי לוי יצחק [כתר תורה]‬ ‫ומנו"כ בווארשא‬ ‫ומנו"כ בפיעטרקוב‬ ‫מבארדיטשוב זי"ע‪ ,‬תקס"ו‪ ,‬ומנו"כ בבארדיטשוב‬ ‫רבי ישראל בן רבי משה (האגער) מראדאוויץ‬ ‫רבי דוד (אייזיקזאהן) מראמאן בן רבי יצחק‬ ‫רבי אברהם דוד בן רבי אשר אנשיל (וואהרמאן)‬ ‫ארה"ב זי"ע‪ ,‬תש"ג‪ ,‬ומנו"כ בביה"ח 'בית דוד'‬ ‫(פערשטינער) מקאליש זי"ע‪ ,‬תרס"ח‬ ‫[אשל אברהם] מבוטשאטש זי"ע‪ ,‬תר"א‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בעלמאנט ‪ -‬ניו יארק‬ ‫רבי עקיבא מאיר בן רבי יששכר דוב הכהן‬ ‫בבוטשאטש‬ ‫רבי יצחק גדליה (ליבערזאהן) ממאקארוב ‪-‬‬ ‫(טורנהיים) [דברי העם] מוואלברוז זי"ע‪ ,‬תרע"ט‬ ‫רבי מנחם מענדל מוויזניץ בן רבי חיים מקאסוב‬ ‫סלאוויטא בן רבי מנחם נחום בנימין זאב זי"ע‪,‬‬ ‫רבי יוסף ענגיל מקראקא בן רבי יהודה‪ ,‬תר"פ‪,‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬תרמ"ה‪ ,‬ומנו"כ ליד וויזניצא‬ ‫תשמ"ג‪ ,‬ומנו"כ בסלאוויטא‬ ‫ומנו"כ בוויען‬ ‫רבי מאיר בן רבי מנחם מענדל מגלאגוב זי"ע‪,‬‬ ‫רבי אריה לייבוש בן רבי נפתלי צבי‬ ‫תרנ"ח‪ ,‬ומנו"כ בגלאגוב‬ ‫יום ה' ‪ -‬ד' חשון‬ ‫(הלברשטאם) מפיעקלא זי"ע‪ ,‬תרצ"ה‬ ‫רבי אברהם חיים (הורוויץ) מפלאנטש בן רבי‬ ‫רבי ישראל מבלאזוב בן רבי יהושע (שפירא)‬ ‫משה מראזוואדאוו זי"ע‪ ,‬תרע"ט‪ ,‬ומנו"כ בריישא‬ ‫רבי יואב יהושע בן רבי נתן (וויינגארטן) מקינצק‬ ‫מריבאטיטש זי"ע‪ ,‬תש"נ‪ ,‬ומנו"כ בהה"ז‬ ‫בעל 'חלקת יואב' זי"ע‪ ,‬תרפ"ג‪,‬‬ ‫רבי שמואל צבי בן רבי יחיאל [תפארת שמואל]‬ ‫מאלכסנדר זי"ע‪ ,‬תרפ"ד‪ ,‬ומנו"כ באלכסנדר‬ ‫רבי קלונימוס קלמן מפיאסעצנא בן רבי אלימלך‬ ‫(שפירא) מגראדזיסק בעל 'חובת התלמידים'‬ ‫יום ג' ‪ -‬ב' חשון‬ ‫הי"ד זי"ע‪ ,‬תש"ד‬ ‫יום א' ‪ -‬ל' תשרי ‪ -‬אדר"ח חשון‬ ‫רבי אברהם אבלי מניישטאט זי"ע תלמיד החוזה‬ ‫רבי יעקב יצחק דן בן רבי אלימלך מנחם מענדל‬ ‫רבי דוד מבעלזא בן רבי שלמה מאלעסק זי"ע‪,‬‬ ‫מלובלין‪ ,‬תקע"ז‬ ‫(לאנדא) מסטריקוב הי"ד זי"ע‪ ,‬תש"ד‬ ‫תרמ"ד‪ ,‬ומנו"כ בבעלזא‬ ‫רבי יוסף בן רבי מרדכי דוד (אונגאר)‬ ‫רבי יעקב מטשאקאווא בן רבי סיני‬ ‫מדאמבראווא זי"ע‪ ,‬תרכ"ז‪ ,‬ומנו"כ בדאמבראווא‬ ‫רבי אבי עזרא זעליג אלעזר בן רבי אברהם‬ ‫(הלברשטאם) מזמיגראד זי"ע‪ ,‬תשכ"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫אלחנן (אונגאר) מקאלאשין זי"ע‪ ,‬תרס"א‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי חנינא (הורוויץ) מאולינוב בן רבי יעקב‬ ‫בניו דזשערזי‬ ‫בקאלאשין‬ ‫ממעליץ זי"ע‪ ,‬תרמ"ב‪ ,‬ומנו"כ באולינוב‬ ‫רבי אברהם יהושע העשיל (רובין) מיאסלוי בן‬ ‫רבי משה יהודה ליב (שפירא) מסטריזשוב בן‬ ‫רבי אלימלך מסוקולוב זי"ע‪ ,‬ומנו"כ בצפת‬ ‫ער"ש ‪ -‬ה' חשון‬ ‫רבי שלמה ממונקאטש זי"ע‪ ,‬תרע"ז‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫באונגוואר‬ ‫רבי חיים בן רבי משה (האגער) מקאסוב זי"ע‬ ‫רבי יצחק אייזיק בן רבי חיים יחיאל (רובין)‬ ‫רבי מרדכי בן רבי חיים יהודה מאיר (חאדאראוו)‬ ‫הי"ד‪ ,‬תש"ג‬ ‫מדאמבראווא סיגעט זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"ג ומנו"כ‬ ‫מטאלנא קאלאמייא זי"ע‪ ,‬תרצ"ח‪ ,‬ומנו"כ בניו‬ ‫בקבר אחים בדאמבראווא‬ ‫יארק‬ ‫רבי חיים דוד בן רבי יחיאל מיכל צבי‬ ‫רבי אברהם (שניאורסאהן) מקעשינוב בן‬ ‫(האלבערשטאם) מקשאנוב בארא פארק זי"ע‪,‬‬ ‫תשע"ג ומנו"כ בהר המנוחות בירושלים‬ ‫רבי ישראל נח מניעזין זי"ע‪ ,‬תרצ"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בקעשינוב‬ ‫סגולה גדולה ונפלאה‬ ‫מאת מופת הדור‬ ‫רבי שלום משולם (וויינבערגער) גאב"ד טשאבא‬ ‫רבי ברוך (האגער) מסערעט בן רבי ישראל‬ ‫בן רבי יצחק יעקב זי"ע‪ ,‬תשע"ה‪ ,‬ומנו"כ בהר‬ ‫מוויזניץ זי"ע‪ ,‬תשכ"ד‪ ,‬ומנו"כ בב"ב‬ ‫הגה"ק מטשענגער זי"ע‬ ‫המנוחות בירושלים‬ ‫רבי יחזקאל שרגא בן רבי אלישע (הלברשטאם)‬ ‫מגארליץ זי"ע‪ ,‬תשמ"ה‪ ,‬ומנו"כ בביה"ח‬ ‫לומר בכל יום‬ ‫שב"ק פרשת נח ‪ -‬ו' חשון‬ ‫'וועלוואד' בלאנג איילענד ‪ -‬ניו יארק‬ ‫שני מזמורי‬ ‫רבי שלמה דוד יהושע בן רבי אברהם מסלאנים‬ ‫הי"ד זי"ע‪ ,‬תש"ד‪ ,‬ומנו"כ בקבר אחים במחנה‬ ‫יום ד' ‪ -‬ג' חשון‬ ‫תהלים‬ ‫קאפיטל פ' ואח"כ קאפיטל ע"ב‬ ‫קאלדיטשעווא (בעלארוס)‬ ‫רבי ישראל מרוזין בן רבי שלום שכנא‬ ‫רבי יחיאל מנחם מאלכסנדר ארה"ב בן רבי יעקב‬ ‫מפראהבישט זי"ע‪ ,‬תרי"א‪ ,‬ומנו"כ בסאדיגורא‬ ‫להצלחה ולשמירה ולכ"ט‬ ‫שרגא פייוול (זינגער) אבד"ק אוסטראוו זי"ע‪,‬‬ ‫רבי אליעזר מדזיקוב בן רבי נפתלי צבי‬ ‫נתפרסם לזכות אליעזר בן זלאטא לזיווג הגון‬ ‫תשמ"ט‪ ,‬ומנו"כ בניו דזשערזי‬ ‫מראפשיץ זי"ע‪ ,‬תרכ"א‪ ,‬ומנו"כ בדזיקוב‬ ‫‪22‬‬ ‫ל‬‫ל‬‫ה‬‫תי רננות י‬ ‫ו‬ ‫פ‬ ‫פי‬ ‫ש‬ ‫נו‬ ‫באותות אהבה וחיבה‪ ,‬נקדם בברכה מרובה‪ ,‬האברכים המוכשרים אשר כל אחד‬ ‫ואחד במיטב כשרנותיו שמחו ציבור המשתתפים אצל מעמד הגדול מאסקירט‬ ‫ומסרו עתותם זמן זמנים טובא שיצא הדבר כלול בהדרו ובמלא תוכן עמדו לפני‬ ‫ציבור האלפים במסירת רבה הכינו ימים ימימה שלא על מנת לקבל פרס‬ ‫הי"ו‬ ‫הר"ר משה גליק‬ ‫הר"ר ישראל משה גליק הי"ו‬ ‫הר"ר שמואל גרינפעלד הי"ו‬ ‫הר"ר שלו' מאשקאוויטש הי"ו‬ ‫הר"ר עקיבא מיטטעלמאן הי"ו‬ ‫הר"ר בערל פאללאק הי"ו‬ ‫הר"ר ראובן קרישעווסקי הי"ו‬ ‫הר"ר אליעזר ראבינאוויטש הי"ו‬ ‫הר"ר בונם שמאהל הי"ו‬ ‫יתברכו כולם ממעון הברכות ויושפע רב שמחה אורה והרחבת הדעת בשפע‬ ‫ברכה והצלחה וכל אשר יפנו יצליחו בהרחבת הדעת וכל מילי דמיטב‪ ,‬ושנה‬ ‫טובה ומבורכת אך טוב וחסד ירדפוכם ונזכה לשנת גאולה וישועה בב"א‬ ‫זלמן גאלדמאן‬ ‫סענדער ראזענבערג‬ ‫בשם המוני תושבי עירנו שנהנו מהשפיל‬ ‫‪23‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫ווען דער 'עי"ן' טוישט זיך מיט אן 'אל"ף' ווערט ליכטיג‬ ‫ויעש אלקים לאדם ולאשתו כתנות עור‪.‬‬ ‫צום הייליגן מהר"י פון סאדיגורא זצוק"ל איז אמאל אריינגעקומען א הויט סוחר און זיך באקלאגט אז ער האט זיך אנגעקויפט‬ ‫מיט א גרויסער קוואנטום פון הויט‪ ,‬רעכענענדיג אז ער וועט עס קענען פארקויפן פאר גרויס געלט‪ ,‬אבער גלייך נאכדעם וואס ער‬ ‫האט עס געקויפט זענען די פרייזן געפאלן אויף א דראסטישער וועג און ער איז געבליבן שטעקן מיט אסאך סחורה‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי האט אויסגעהערט דעם איד און זיך אנגערופן צו אים אז וואס ער זאגט איז מרומז אין די וואכעדיגע פרשה‪.‬‬ ‫דער מדרש אויף די ווערטער ויעש אלקים ולאשתו כתנות עור – ברענגט אראפ אז אין די ספר תורה פון רבי מאיר איז‬ ‫געשטאנען כתנות 'אור' אנשטאט 'עור'‪ ,‬ער האט מתקן געווען די חטא פון דער עץ הדעת דורך וואס ער האט געטוישט דער עי"ן‬ ‫פון עור און ארייגעלייגט אין איר אן אל"ף און פון 'עור' איז געווארן 'אור'; עס איז אראפגעקומען ליכטיגקייט אויף די וועלט‪.‬‬ ‫דער סאדיגורער רבי האט דערביי אנגעוואונטשן פאר דעם איד אז אויך ביי אים זאל מקויים ווערן די זעלבע און פון זיין 'עור'‬ ‫זאל ווערן 'אור' – עס זאל אים ווערן לעכטיג‪.‬‬ ‫וכך הוה‪ :‬גלייך נאכדעם וואס דער רבי האט אים געגעבן די ברכה זענען געשטיגן די פרייזן פון די הויט און דער איד האט געלייזט‬ ‫פון זיינע עורות א שיינע מטבע‪.‬‬ ‫[מעשה יחיאל]‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫פון הימל העלפט מען דעם מענטש אנצוקומען צום מידת האמת‬ ‫בראשית ברא אלקים‪.‬‬ ‫די סופי תיבות פון די ווערטער בראשי'ת בר'א אלקי'ם איז אמת‪ ,‬אבער די ווערטער זענען שלא כסדרן‪ .‬אבער ווען מען‬ ‫גייט אביסל ווייטער און מען באטראכט די סופי תיבות פון די ווערטער בר'א אלקי'ם א'ת זענען די סופי תיבות יא כסדרן‬ ‫פון די ווארט 'אמת'‪.‬‬ ‫די תורה הק' וויל אונז דא מרמז זיין אז ווען א מענטש הייבט אן ארבעטן אויף די מידת האמת וועט עס געדויערן צייט‬ ‫ביז ווען ער וועט אנקומען צום שלימות'דיגן אמת‪ ,‬אבער דער מענטש זאל זיך נישט מייאש זיין פון דערגרייכן די מידת‬ ‫האמת‪ ,‬ווייל אין די ענדע וועט ער אנקומען‪.‬‬ ‫משל למה הדבר דומה צו איינער וואס גייט אויפבויען א הויז‪ .‬ווען ער הייבט אן בויען די הויז קען ער גיין כסדרן און‬ ‫אנהייבן ביי די פונדאמענט‪ ,‬אבער אויב וועט אים פעלן געוויסע זאכן דארף ער זיך נישט אפהאלטן פון גיין כסדרן און ער‬ ‫קען אנהייבן מיט וואס ער האט ווייל אויך אזוי וועט ער ענדע אנקומען צו זיין ציל‪.‬‬ ‫[דברי יחזקאל]‬ ‫אז מען שווימט אין די תורה איז ליכטיג פארן מענטש אין די אויגן‬ ‫ורוח אלקים מרחפת על פני המים‪.‬‬ ‫בדרך רמז קען זיין אז ורוח אלקים גייט ארויף אויף דער רוח וואס דער מענטש פארמאגט‪ ,‬און אויב וועט מקויים ווערן‬ ‫ביי דעם מענטש אז דער 'ורוח אלקים' וועט זיין מרחפת על פני המים און כידוע אז מים ווייזט אויף די תורה – אז דער‬ ‫מענטש וועט שווימען אין תורה‪ ,‬וועט דער מענטש זוכה זיין צו וואס עס שטייט שפעטער אין פסוק‪ ,‬ויאמר אלקים יהי‬ ‫אור – אז עס וועט זיין ליכטיג פאר דעם מענטש אין די אויגן‪.‬‬ ‫עס קומט צו לערנען אז ווען א מענטש לערנט תורה איז ער זוכה אז עס איז אים ליכטיג אין די אויגן‪.‬‬ ‫[כתר שם טוב]‬ ‫‪24‬‬ ‫יהא לנו‬ ‫סימן טוב‬ ‫ולכל ישראל‬ ‫ומזל טוב‬ ‫מזלא טבא שלוחה קדם רב האי גאון וגדול מורנו‬ ‫ומאורנו‪ ,‬המלמדנו חכמה בינה ודעת מדי שבת בש־‬ ‫בתו‪ ,‬פה מפיק מרגליות ענף עץ אבות נועם המדות‪,‬‬ ‫איש האשכולות בתורה והלכה לו עשר ידות‬ ‫האב"ד בייטש‬ ‫שליט"א‬ ‫)חתן כל הנערים בהיכלנו(‬ ‫לרגל השמחה הגדול‬ ‫שמחת הולדת הבן נ"י‬ ‫למז"ט ביום שמחת תורה‬ ‫והברכה האחת הוא לחותנו הנודע בשערים בנש"ק‬ ‫מגזע גאונים פק"ה יושב באהלה תורה כחשיכה כאורה‬ ‫האב"ד דאמבראווא שליט"א‬ ‫בן האי גברא רבא הרביץ תורה לעדרים מעמיד תלמידים לאלפים‬ ‫מחשובי באי בית ה'‬ ‫הגר"מ בינדינגער זצ"ל‬ ‫ראש ישיבת מתיבתא בעירנו‬ ‫וזאת הברכה ערוכה ושמורה להדר"ג ולכל המשפחה שיזכה הדר"ג‬ ‫לראות מהאי בן הנולד ומכל יוצ"ח רוב נחת דקדושה במדה גדושה מתוך‬ ‫שובע שמחות והמון השפעות לתפארת האבות וכל טוב סלה‬ ‫ידידיו השמחים בשמחתו מתפללי בית ה' בחג שמחת תורה‬ ‫עקיבא יחיאל גאלדשטיין‬ ‫דוד ישראל מאיר זאלצמן‬ ‫אשר צבי משה הכהן ווארמבערג‬ ‫אבד"ק ולאדוא‪-‬הענדון‬ ‫אבד"ק אילפורד‬ ‫הרבי מיערסלוב‬ ‫יצחק מיכלוביץ‬ ‫מנחם מאניש שוארץ‬ ‫דוב שטראה‬ ‫הרבי מזלאטשוב‪-‬מנשסתר‬ ‫אבד"ק קארלסבורג‬ ‫אבד"ק שוראני‬ ‫חיים מאיר וויסבערגער‬ ‫מרדכי גינזבערג‬ ‫ברוך ראטבארד‬ ‫מגי"ש דרשו ‪95‬‬ ‫אב"ד ור"מ אור המאיר‬ ‫ר"מ נזר התלמוד‬ ‫יואל גאלדשטיין‬ ‫דוד קראוס‬ ‫אברהם ישעיה ראטבארד‬ ‫אבד"ק בוגוש‬ ‫אבד"ק פלאוניץ‬ ‫גבאי הביהמ"ד‬ ‫אברהם מאיר חיים גרובער‬ ‫חיים מייזליש‬ ‫אברהם משה קראוס‬ ‫בן ה"שר שלום" זצ"ל‬ ‫אבד"ק ראדואן‪-‬ברוקלין‬ ‫אבד"ק ווואגאש‬ ‫אחיך חי"ל ט"ב‬ ‫אחיך יחזקאל שרגא ט"ב‬ ‫אחיך חנוך העניך ט"ב‬ ‫דומ"ץ סאטמאר‪-‬אנטורפען‬ ‫אבד"ק קירעלהאז‪-‬מנשסתר‬ ‫ראש ישיבות "אהל תורה"‬ ‫ג"א מצטרף‬ ‫טוביה יודא שטערן‬ ‫אבד"ק גבעת שאול בארא פארק‬ ‫‪25‬‬ ‫ויברך אלוקים את יום השביעי‬ ‫די זמני‬ ‫שבת לוח‬ ‫וועלן מיר באשרייבן א געוואלדיגע‬ ‫פאלגנד איז אן אינטערעסאנטע‬ ‫פראיעקט פאר שמירת‪-‬שבת וחיזוק‪-‬‬ ‫לעבנ'ס געשיכטע פון א לובלינער‬ ‫א לובלינער איד‬ ‫הדת וואס ר' יוסף האט אנגעפירט‪:‬‬ ‫איד מיטן נאמען ר' יוסף ריינערמאן‬ ‫וועלכער איז געווען‬ ‫ארויסצוגעבן יערליך א דעטאלירטע‬ ‫ע"ה‪ ,‬מער באקאנט מיטן ביינאמען‬ ‫פון די ערשטע‬ ‫בלעטל פון די זמנים פון ליכט‪-‬צינדן‬ ‫'יאשע (יוסף) מוהל'‪ ,‬אלס זיין פאך‬ ‫ארויסצוגעבן די‬ ‫און מוצאי שבת‪.‬‬ ‫פון אריינברענגען טויזנטער אידישע‬ ‫לוחות מיט די‬ ‫ווי מאדנע דאס ליינט זיך אין די‬ ‫קינדער בבריתו של אברהם אבינו‬ ‫זמנים פון 'ליכט‪-‬‬ ‫היינטיגע צייטן‪ ,‬וואס אין יעדער‬ ‫ע"ה‪.‬‬ ‫צינדן' כדי צו‬ ‫אידישער שטוב זענען פארהאן‬ ‫לכבוד שבת‪-‬בראשית‪ ,‬די ערשטע‬ ‫ראטעווען אידן פון‬ ‫כאטש איינס ‪ -‬און געווענליך‬ ‫שבת‪-‬קודש פון בריאת‪-‬העולם‪,‬‬ ‫חילול שבת‬ ‫‪26‬‬ ‫אין לובלין‪ ,‬וואו עס האבן געלעבט אידן‬ ‫פון אלע שיכטן מיט פארשידענע דרגות‬ ‫אין פרומקייט‪ ,‬איז די שבת‪-‬שטילקייט‬ ‫אין די דארטיגע גאסן און געשעפטן נישט‬ ‫געקומען פון זיך אליין‪ .‬ס'האט געפאדערט‬ ‫ארבעט און ארגאניזאציע פון דער קהלה‪,‬‬ ‫רבנים און עסקנים‪ ,‬וואס האבן געהיטן‬ ‫אויף דער אידישער צורה פון לובלין‪.‬‬ ‫איינס פון די מערערע אונטערנעמונגען‬ ‫צו פארמיידן חילול‪-‬שבת‪ ,‬איז געווען‬ ‫דאס 'ליכט‪-‬צינדן בלעטל'‪ ,‬ווי מען האט‬ ‫עס גערופן‪ .‬א בלעטל אויף וועלכן ס'איז‬ ‫געשטאנען אויפגעשריבן אין גרויסע‬ ‫בוכשטאבן דער זמן הדלקת נר‪-‬שבת‪ ,‬ווי‬ ‫אויך דער זמן פון מוצאי‪-‬שבת‪.‬‬ ‫פראקטיש און‬ ‫גוטע דערמאנונג‬ ‫פאר ערליכע אידן איז עס געווען נישט‬ ‫מער ווי א פראקטישע זאך צו וויסן די‬ ‫גענויע צייט פון ליכט‪-‬צינדן און פון‬ ‫מוצאי‪-‬שבת‪ ,‬און נישט דארפן אויפהייבן‬ ‫די אויגן צום הימל זוכן ‪ 3‬שטערנס אדער‬ ‫באשטעטיגן אז אט ווערט שקיעת‪-‬‬ ‫החמה‪ ,‬און דאס ליכט‪-‬צינדן בלעטל איז‬ ‫זיך געהאנגען אויף א פערמינאנטע ארט‬ ‫אין יעדע אידישע הויז‪.‬‬ ‫פאר די פראסטע איינפאכע אידן‪,‬‬ ‫דאקעגן‪ ,‬איז אזא בלעטל געווען ווי א‬ ‫דערמאנונג אז עס קומט שבת‪-‬קודש און‬ ‫מ'דארף שליסן די האנדל און אהיימגיין‏‪.‬‬ ‫עטליכע ‪' -‬לוחות' וואו די זמני‪-‬השנה‬ ‫די אויגן פון יעדע אידישע פרוי אין‬ ‫רבנים און‬ ‫ערשיינען מיט א פונקטליכקייט‪ .‬אדער‬ ‫לובלין איז יעדע וואך פרייטאג געווען ווי‬ ‫צוגענאגלט צום בלעטל‪ ,‬קוקנדיג דערויף‬ ‫עסקנים פאר‬ ‫האט מען אנדערע וועגן וויאזוי געוואויר‬ ‫איינמאל און נאכאמאל‪ ,‬צו וויסן ווען‬ ‫שמירת שבת‬ ‫צו ווערן די זמנים‪ ,‬איז דאס אין יענע‬ ‫ס'איז צייט צו ליכט‪-‬בענטשן‪.‬‬ ‫אין אזא גרויסע שטאט ווי לובלין‪,‬‬ ‫צייטן געווען א געוואלדיגע אופטו און‬ ‫נישט יעדע שטאט און אוודאי נישט‬ ‫וואו צענדליגער טויזנטער אידן האבן‬ ‫א חידוש‪ .‬מיט די צייט האבן דאס פיל‬ ‫שטעטל האט פארמאגט אן אייגענע‬ ‫געלעבט‪ ,‬איז אזא בלעטל‪ ,‬א דערמאנונג‬ ‫נאכגעטון‪ ,‬ביז ווען אין די היינטיגע צייטן‬ ‫ליכט‪-‬צינדן בלעטל‪ ,‬האט אבער די‬ ‫אז עס קומט שבת‪-‬קודש און מ'דארף‬ ‫שטאט לובלין זוכה געווען צו האבן א‬ ‫שליסן די געוועלבן און מקבל‪-‬שבת זיין‬ ‫איז דאס שוין נאטורליך און ווייט פון א‬ ‫בלעטל וואס איז ספעציעל געדרוקט‬ ‫כדת וכהלכה‪ ,‬געווען קריטיש וויכטיג‪.‬‬ ‫חידוש‪...‬‬ ‫‪27‬‬ ‫שענקען אומזיסט‪ .‬און אזוי איז אין‬ ‫דרוקן און פארשפרייטן א ליכט‪-‬צינדן‬ ‫פאר לובלין מיט די זמנים צוגעפאסט‬ ‫יעדער אידישער שטוב אין לובלין‬ ‫בלעטל פאר לובלין‪ ,‬וואס זאל אים‬ ‫צום שטאט‪.‬‬ ‫געהאנגען אויף דער וואנט אין קיך‬ ‫אריינברענגען א שטיקל פרנסה‪.‬‬ ‫דאס ליכט‪-‬צינדן בלעטל פון ר' יאשע‬ ‫מוהל‪.‬‬ ‫מוהל לשם שמים‬ ‫עטליכע ערליי‬ ‫אן קיין באצאלט‬ ‫פון יאר צו יאר האט ער‬ ‫אויפגעפרישט דאס בלעטל מיט‬ ‫לוחות‬ ‫דער וואס איז געשטאנען אונטער‬ ‫קלארע אותיות און קלארע ציפערן‪.‬‬ ‫און טאקע אין לויף פון צענדליגער‬ ‫דעם אונטערנעמונג איז געווען‬ ‫אום יאר תר"צ האט ער אנגעהויבן‬ ‫יארן האט ער אפגעדרוקט צוויי מאל‬ ‫דער דארטיגער עלטערער איד און‬ ‫דרוקן צוויי סארט בלעטלעך‪ .‬איינס אן‬ ‫א יאר זיין בלעטל‪ ,‬צו ערב ראש‪-‬השנה‬ ‫לאנגיאריגער מוהל ר' יוסף ריינערמאן‬ ‫און צו ערב‪-‬פסח‪ ,‬ווען יעדעס בלעטל‬ ‫ע"ה‪ ,‬מער באקאנט אין זיין שטאט‬ ‫איינפאכע‪ ,‬בלויז מיטן זמן הדלקת‪-‬נרות‬ ‫אלס 'יָאשע מוהל'‪.‬‬ ‫און זמן מוצאי‪-‬שבת‪ .‬דאס צווייטע‬ ‫האט געהאט בלויז די זמנים פון א‬ ‫בלעטל‪ ,‬וועלכע ער האט פארקויפט‬ ‫האלב יאר‪ ,‬פון ראש‪-‬השנה ביז פסח‪,‬‬ ‫זיין גאנצע לעבן האט ר' יוסף‬ ‫פאר צוויי זלאטעס‪ ,‬איז געקומען מיט‬ ‫און פון פסח צו ראש‪-‬השנה‪.‬‬ ‫אריינגעלייגט אין דרוקן און‬ ‫נאך מעלות‪ :‬ווי דער אידישער און‬ ‫ליכט‪-‬צינדן‬ ‫זיינע‬ ‫פארשפרייטן‬ ‫פאר דעם בלעטל האט ער געבעטן‬ ‫בלעטלעך איבער גאנץ לובלין און דער‬ ‫פוילישער דאטום‪ ,‬דף היומי פון די‬ ‫איין זלאטע‪ .‬פארמעגליכע אידן פלעגן‬ ‫אומגעגנט‪.‬‬ ‫וואך און א נוסח היתר‪-‬עיסקא וכו'‪.‬‬ ‫אים מהנה זיין מיט עטליכע זלאטעס‪,‬‬ ‫אינטערעסאנט איז‪ ,‬אז זיין ליכט‪-‬‬ ‫גאנץ אפט האט זיך געמאכט‬ ‫און פאר ארימעלייט פלעגט ער גאר‬ ‫צינדן בלעטל אונטערנעמונג איז‬ ‫געווען שטארק פארבינדן מיט זיין פאך‬ ‫אלס מוהל‪.‬‬ ‫עס וועט אייך געוויס וואונדערן‪:‬‬ ‫וואס האט א מוהל מיט ליכט‪-‬צינדן?‬ ‫דער ענטפער אויף דעם איז‪ ,‬אז ר'‬ ‫יוסף ריינערמאן איז נישט געווען קיין‬ ‫מוהל וואס מוהלות איז בלויז א זייטיגע‬ ‫מלאכת‪-‬שמים באשעפטיגונג‪ .‬יאשע‬ ‫מוהל איז געווען פון די בארימטסטע‬ ‫מוהלים אין דער לובלינער אומגעגנט‪.‬‬ ‫צווישן לובלין און די ארומיגע דערפער‬ ‫איז ער טאג טעגליך ארומגעלאפן‬ ‫פון איין ארט צום צווייטן זייענדיג‬ ‫באשעפטיגט מיט זיין מוהלות‪ ,‬פאר‬ ‫וועלכן ער האט נישט גענומען קיין‬ ‫שום אפצאל‪.‬‬ ‫פון וואנעט האט טאקע ר' יוסף‬ ‫זיך מפרנס געווען אויב זיין הויפט‬ ‫באשעפטיגונג איז געווען 'מוהלות'‬ ‫לשם‪-‬מצוה?‬ ‫דאס האט טאקע באוואויגן‬ ‫ר' יוסף אונטערצונעמען א זיכוי‪-‬‬ ‫הרבים‪ ,‬דורך וועלכן גוטהארציגע‬ ‫לובלינער אידן וועלן אים קענען‬ ‫אונטערשטיצן‪ ,‬און דערמיט האט זיך‬ ‫ביי אים אויפגעבליצט דעם געדאנק צו‬ ‫א 'ליכט צינדן' בלעטל פון ר' יאשע מוהל ע"ה‪ ,‬פון ווינטער תר"צ‪.‬‬ ‫‪28‬‬ ‫און מ'האט געדארפט פראווען א‬ ‫קינד וואס ער האט גע'מל'עט און דער‬ ‫א טעות אין בלעטל‪ ,‬און ער האט‬ ‫בר‪-‬מצוה און לייגן תפילין‪ ,‬האבן די‬ ‫דאטום פון דעם ברית‪-‬מילה‪.‬‬ ‫געדארפט אריינשטעלן אין צייטונג א‬ ‫עלטערן נישט געוואוסט ווען דאס‬ ‫פיל מאל האט זיך געמאכט אז‬ ‫תיקון‪-‬טעות מעלדונג‪ ,‬אז דער זמן איז‬ ‫קינד ווערט ‪ 13‬יאר אויפן אידישן‬ ‫מאדערנע אידן וואס פלעגן זיך‬ ‫מיט א שעה פריער אדער שפעטער‪,‬‬ ‫לוח‪ .‬פלעגט מען טאקע קומען צו ר'‬ ‫באנוצן מיט דעם פוילישן דאטום‪,‬‬ ‫אדער אז ראש‪-‬השנה געפאלט שבת‬ ‫יאשע מוהל און נאכקוקן אין זיין פנקס‪,‬‬ ‫האבן ביי דער געבורט פון א קינד זיך‬ ‫און זונטאג‪ ,‬נישט זונטאג און מאנטאג‬ ‫און לויט זיין פארצייכענונג ווען דאס‬ ‫פארצייכנט נאר דעם פוילישן דאטום‪.‬‬ ‫ווי עס שטייט אין בלעטל‪...‬‬ ‫קינד איז גע'מל'עט געווארן‪ ,‬האט‬ ‫ווען דאס קינד איז אונטערגעוואקסן‬ ‫פינף‪-‬און‪-‬‬ ‫צוואנציג‪-‬‬ ‫טויזנט קינדער‬ ‫גע'מל'עט!‬ ‫ר' יוסף ריינערמאן איז געבוירן אום‬ ‫יאר תרכ"ב‪ ,‬אין שטאט 'יאזעפאף'‪ .‬ער‬ ‫איז געווען א קאזשניצער חסיד און זיך‬ ‫מפרנס געווען אלס ארבעטער אין א‬ ‫ספרים‪-‬געשעפט‪.‬‬ ‫שוין אלס יונגערמאן האט ער זיך‬ ‫געלערנט 'מוהלות' און אריינגעברענגט‬ ‫הונדערטער אידישע קינדער בבריתו‬ ‫של אברהם אבינו ע"ה‪ .‬אום יאר תרנ"ב‬ ‫האט ער זיך געצויגן קיין לובלין און איז‬ ‫נאך א קורצער צייט געווארן בארימט‬ ‫אלס 'מוהל מומחה' אין שטאט‪.‬‬ ‫אין לויף פון פערציג יאר האט ער‬ ‫גע'מל'עט איבער ‪ 25,000‬קינדער פון‬ ‫לובלין און די אומגעגנט! אין זיין באזיץ‬ ‫האט ער געהאט א פנקס אין וועלכן‬ ‫אן ארטיקל אין 'לובלינער צייטונג' אז ר' יאשע האט גע'מל'עט א ‪ 40‬יעהריגער קריסט אין אנוועזענהייט פונעם לובלינער רב ‪ -‬הרה"ג רבי‬ ‫ער פלעגט גענוי פארשרייבן יעדעס‬ ‫מאיר שפירא זצ"ל‪.‬‬ ‫מעלדונגן פון ר' יאשע מוהל אין 'לובלינער צייטונג'‪ ,‬רעכטס‪ :‬אז ער גיבט ארויס א 'זמנים' בלעטל‪ ,‬לינקס‪ :‬א תיקון טעות‪...‬‬ ‫‪29‬‬ ‫הבן‪ ,‬ער זאל מאכן די ברכת‪-‬המילה פון‬ ‫מען קלארגעשטעלט דעם אידישן‬ ‫אינעווייניג‪ .‬דאס האט ער געטון צוליב‬ ‫געבורטס‪-‬טאג פון דעם קינד‪.‬‬ ‫א מעשה שהי'‪:‬‬ ‫ער איז אמאהל געפארן אין א דארף‬ ‫מאכן א ברית‪-‬מילה ביי א ניי‪-‬געבוירן‬ ‫שכחו וגבורתו‬ ‫קינד פון א וואסער‪-‬טרעגער‪.‬‬ ‫אויפן מל'ען‪...‬‬ ‫פונקט אין דער רגע ווען ער האט מל‬ ‫אויף דער עלטער האט ער‬ ‫געווען און דער וואסער‪-‬טרעגער האט‬ ‫ארויסגעגעבן א ספר 'ברית יוסף' אויף‬ ‫אנגעהויבן צו מאכן די ברכה 'להכניסו‬ ‫הלכות‪-‬מילה‪ .‬ער פלעגט ארומגיין‬ ‫בבריתו של אברהם אבינו'‪ ,‬האט‬ ‫אין שטאט פארקויפן זיין ספר און‬ ‫זיך געהערט אינדרויסן א מעכטיגן‬ ‫פרובירט זיך מפרנס צו זיין בדרך‪-‬כבוד‪.‬‬ ‫דונער‪ ,‬און דער וואסער‪-‬טרעגער‬ ‫האט אנשטאט 'להכניסו' אויסגעפירט‪:‬‬ ‫ר' יוסף איז געווען זייער א‬ ‫'שכחו וגבורתו מלא עולם'‪ ...‬זינט דער‬ ‫פאפולערער מוהל‪ .‬ער האט געהאט‬ ‫מעשה האט ער איינגעפירט אז ער‬ ‫א מנהג‪ ,‬אז צוזאמען מיט זיין מוהל‪-‬‬ ‫דערלאנגט א סידור פארן אבי‪-‬הבן‪ ,‬ער‬ ‫טאשקע פלעגט ער מיטנעמען א‬ ‫זאל זאגן די ברכה פון אינעווייניג‪...‬‬ ‫סידור און עס דערלאנגט דעם אבי‪-‬‬ ‫‪30‬‬ ‫כסא דנחמתא‬ ‫ברגשי צער ויגון עמוק‪ ,‬ובשברון לב‪ ,‬אנו מביעים בזה את תנחומינו הכנים‬ ‫והעמוקים לידידנו היקר והנכבד‪ ,‬העסקן הדגול ורב הפעלים‪ ,‬מוסר לבו ונפשו למען‬ ‫הרמת קרן ממלכת ויז'ניץ בלונדון‪ ,‬מעמודי התווך ומבוני בנייני המוסדות‪ ,‬אשר כל‬ ‫מעייניו נתונים היו לביסוסם‪ ,‬פיתוחם ובניינם במסירות אין קץ‬ ‫מוה"ר ישראל‬ ‫וואלצער הי"ו‬ ‫בפטירת אביו הדגול והנעלה‬ ‫ז"ל‬ ‫הרה"ח ר' חיים וואלצער‬ ‫חסיד ותיק ונאמן‪ ,‬מקושר בלב ונפש לרבוה"ק‪ ,‬אשר זכה להסתופף בצילא‬ ‫דמהימנותא ולהתבשם מאור קדושתם‪ ,‬ולשורר בחצר הקודש רבות בשנים‪,‬‬ ‫אצל מרן רביה"ק בעל האמרי חיים זי"ע‪ ,‬ומרן רביה"ק בעל הישועות משה זי"ע‪,‬‬ ‫ולהבחל"ח אצל כ"ק אדמו"ר הקוה"ט שליט"א‪.‬‬ ‫בהסתלקותו נאבד איש אשר כל ימיו היו מקשה אחת של אמונה‪ ,‬התקשרות‪,‬‬ ‫חסידות ותמימות‪ ,‬וזכרו הטהור יוסיף להאיר בלב כל מוקיריו ומכיריו‪.‬‬ ‫ובשעה זו‪ ,‬ראויה להיזכר מסירותו הגדולה‬ ‫של בנו‪ ,‬ידידנו מוה"ר ישראל‪ ,‬למען בניינה‬ ‫וקיומה של תורה בעירנו‪.‬‬ ‫בהיותו מן היסודות שעליהם הושתת בניינה של הישיבה הקדושה‬ ‫"ישועות משה" בעירנו‪ ,‬עמד במסירות ובכוחות אדירים להקים‬ ‫ולבסס את בניין הישיבה‪ ,‬למען יעמוד בית נאמן לתורה ולחסידות‪,‬‬ ‫מקום תורה לתלמידים ההוגים בה יומם ולילה‪ ,‬ולדורות עולם‪.‬‬ ‫בצער עמוק וביגון קודר אנו מבכים את הסתלקותו של חסיד ותיק‪,‬‬ ‫אשר כל ימיו היו מקשה אחת של אמונה‪ ,‬חסידות‪ ,‬דביקות והתקשרות‪,‬‬ ‫וזכרו הטוב ומורשתו יעמדו למשפחתו ולמוקירי זכרו לדורות‪.‬‬ ‫המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי ציון וירושלים‪ ,‬ולא תוסיפו לדאבה עוד‪ ,‬ותזכו לנחמת אמת‬ ‫ולנחמה שלימה מן השמים‪ ,‬מתוך בריאות איתנה‪ ,‬הרחבת הדעת ונחת דקדושה‪.‬‬ ‫בכבוד ובצער רב‪,‬‬ ‫צוות והנהלת הישיבה‬ ‫הנהלת קרן בנין הישיבה‬ ‫תלמידי הישיבה‬ ‫‪31‬‬ ‫מדרש‬ ‫שלוחה לידידנו היקר והנעלה איש המעלה‬ ‫מרביץ תורה ויראת שמים בקהלתנו פה מפי‬ ‫חמודות בשולחן ערוך חושן משפט לו‬ ‫הרב מפרוינק‬ ‫ר"מ ביהמ"ד תור‬ ‫על השבר הגדול ב‬ ‫אשר עמדה בגבורה בימי החורבן באירופה‬ ‫עמדה במסירות לימין בעלה והקדישה את ח‬ ‫מורשת של אמונה צניעות אצילות ומס‬ ‫מרת דויטש‬ ‫בת העסקן מו"‬ ‫ראש הקהל דקהל‬ ‫אלמנת מורנו ה‬ ‫מפרוינק‬ ‫תלמיד מובהק למ‬ ‫בעל הנחמות ינחם הדר"ג וכל המשפחה הנ‬ ‫נחמה ונס יגון ואנחה‪ ,‬עדי נשמע לק‬ ‫המשתתפים בצערכם מ‬ ‫דוד ישראל מאיר זאלצמן‬ ‫אברהם ישעי' ראטבארד‬ ‫אשר צבי משה הכהן ווארמבערג‬ ‫אבד"ק אילפורד‬ ‫גבאי הביהמ"ד‬ ‫הרבי מיערסלוב‪ ,‬גזבר הקהל‬ ‫אברהם יהושע לעוו‬ ‫ברוך ראטבארד‬ ‫יהושע הלוי האפפמן‬ ‫אבד"ק אינטערדאם‬ ‫ר"מ נזר התלמוד‬ ‫בן הגבאי זצ"ל‬ ‫יוסף אלכסנדר גאלדשטיין‬ ‫יוסף דוד הלוי שליידער‬ ‫ישעי' שלום גראס‬ ‫אבד"ק וולאדאוא‬ ‫יו"ר אגו"י אנגליה‬ ‫אבד"ק קאפאואר‬ ‫צבי שרייבער‬ ‫מאיר יעקב ליוי‬ ‫אברהם משה קראוס‬ ‫אב"ד ור"מ פרעשבורג‬ ‫חבר שטאט‪-‬ראט העקני‬ ‫אבד"ק וואגאש‬ ‫אברהם איש ליפשיץ‬ ‫שלמה אליעזר סג"ל האפפמאנן‬ ‫משה מרדכי שטערן‬ ‫ראב"ד אורשיווא‬ ‫ראש כולל "באר יהודה"‬ ‫בן הראב"ד סערדהעל‪-‬קוסובה שליט"א‬ ‫מס' טעלפון‬ ‫‪32‬‬ ‫תנחומ"א‬ ‫ה מחשובי מתפללי בית מדרשנו בעל קורא בהיכלנו‬ ‫פיק מרגליות ענף עץ אבות נועם המדות והמעלות איש‬ ‫עשר ידות האי דיינא רבא דנחית לעומקא דדינא‬ ‫קירכען שליט"א‬ ‫רת אמת )שניידערס(‬ ‫בפטירת אמו החשובה‬ ‫אצילת הנפש ועדינת המדות דבקה בתפלה ובאמונה‬ ‫חייה לביתה ולמשפחתה ולצאצאיה הנחילה לדורותיה‬ ‫סירות זכתה להקים דורות של תורה ויראת שמים‬ ‫ש ע"ה ירושלים‬ ‫"ה יוסף הלוי פראנק ז"ל‬ ‫ל עדת יראים)ארטה'( פעסט‬ ‫הרב יחזקאל חיים ז"ל‬ ‫קירכען‪-‬ירושלים‬ ‫מרן הגרי"צ דושינסקי זי"ע‬ ‫נכבדה ובהמשך מעשיו הטובים לכלל ולפרט ימצא‬ ‫קול מבשר נחמו נחמו עמי בבנין ציון וירושלים‬ ‫מריחוק מקום אבל בקירוב לבבות‬ ‫יוסף איטצינגער‬ ‫יצחק אלחנן איטצינגער‬ ‫מנחם מנדל הגר‬ ‫הרבי הצעיר מפ"פ‬ ‫הרבי מפארנקפורט‬ ‫הרבי מסטרוזניץ‬ ‫יודא ארי' ליפשיץ‬ ‫יצחק אייזיק הירש‬ ‫אברהם משה אפרים קראוס‬ ‫אבד"ק לאנצוהט‬ ‫אבד"ק קולטשעסטער‬ ‫ראב"ד ש' פאטאק‬ ‫שלמה רוקח‬ ‫צבי הירש‬ ‫חיים משה יהושע הרצוג‬ ‫ן‬ ‫הרבי הצעיר ליזענסק‬ ‫ר"מ כולל דברי שיר‬ ‫יו"ר קדם‪-‬אנגליה‬ ‫ברוך שלמה פעלד‬ ‫יעקב שלמה פרנקל‬ ‫דוד חיים הכהן כ"ץ‬ ‫ראב"ד באכניא‬ ‫אבד"ק סאניק‬ ‫אבד"ק סאבסלוי‬ ‫אברהם שלמה גרינפעלד‬ ‫שבתי שמואל ווייס‬ ‫אהרן מרגליות‬ ‫אבד"ק אגו"י ווינא‬ ‫אבד"ק וערבוי‬ ‫הרבי מלאנקא‬ ‫לניחום ‪07970163393‬‬ ‫‪33‬‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫י‪ .‬אריק‬ ‫אסרו חג בעבותים‬ ‫לענינינו קען מען אפשר טייטשן פארקערט‬ ‫מיר האבן זוכה געווען און געהאט‬ ‫די הייליגע טעג פון תשרי יעדער דערהערט‬ ‫די ימים נוראים א געהויבענע צייט‬ ‫די ימים נוראים וועקט זיך יעדער אויף‬ ‫אנגעפולט מיט מצוות במזומן‬ ‫די ימי שמחה גייט יעדער אויף ארויף‬ ‫שופר ‪ -‬יום כפור ‪ -‬סוכה ‪ -‬ד' מינים‬ ‫יעדער שפירט א ליכטיגקייט עס איז טאג‬ ‫די הושענות‪ ,‬הקפות מיט די תורה‬ ‫מען פילט נישט קיין שוועריגקייט און פלאג‬ ‫א חודש פול מיט אמת'ע אורה‬ ‫און דאס העלפט צו אויף א גאנץ יאר‬ ‫מען דארף צובינדן מיט שטריק‬ ‫אפילו עס איז פארוואלקנט נישט קלאר‬ ‫עס זאל נישט אויסוועפן די גרויסע גליק‬ ‫זאל מען זיך האלטן מיטן גוטן חלק‬ ‫אסרו חג בעבותים מיט כח‬ ‫אויך די טונקעלע נעכט זאלן זיין הייליג‬ ‫עד קרנות המזבח‪ ,‬ביז צום 'מח'‬ ‫דאס קען זיין די רמז די דברים מתוקים‬ ‫דאס קען מען מרמז זיין וואס איז שייך‬ ‫נאך די הייליגע טעג קומען די הייליגע נעכט זאגן‬ ‫'קרנות' ‪ -‬די עקן פונעם ווארט מזבח‬ ‫צדיקים‬ ‫א גאנץ יאר צו האלטן קאפ און מח‬ ‫און אוודאי כפשוטו זאלן מיר זוכה זיין לקיים‬ ‫געדענקען די זמנים גאר הויעך‬ ‫אויסנוצן די לאנגע נעכט מיט יראת שמים‬ ‫צדיקים האבן געזאגט מיט רעכט‬ ‫לערנען די הייליגע תורה תורת חיים‬ ‫נאך די הייליגע טעג קומען די הייליגע נעכט‬ ‫און אלע מצוות מיט חשק קענען זיין מקיים‬ ‫פשוט פשט מיינט עס לכאורה‬ ‫מיר זאלן האבן אויסגעבעטן אלעס גוטס‬ ‫די לאנגע ווינטער נעכט עוסק זיין בתורה‬ ‫די אלע מצוות וועלן אונז קומען צוניץ‬ ‫עס קען אבער אויך זיין א רמז אזוי‬ ‫א גוטן געזונטן ווינטער‬ ‫לויט ווי ס'שטייט אין ספר בית אהרן פ' תבוא‬ ‫פרייליך און מונטער‬ ‫מיט נחת און געזונט‬ ‫'היום הזה' ה' אלקיך מצוך לעשות זאגט ער אויף דעם‬ ‫הצלחה מיט יעדן קינד‬ ‫'היום' אזוי ווי דער 'טאג' איז עבודת השם‬ ‫און די וואס דארפן שידוכים‬ ‫פונקט ווי קודם איז 'נאכט' טונקל שטיל‬ ‫זאלן בקרוב עס אפירזוכן‬ ‫אזוי איז עבודת ה' קודם אן קיין טעם און געפיל‬ ‫מיט ברייט פרנסה בהרחבה‬ ‫אבער נאכדעם ווערט טאג ‪ -‬ליכטיג‬ ‫ימלא אסמינו שבע‬ ‫מען קומט צו צום טעמו וראו כי טוב ה' ריכטיג‬ ‫‪34‬‬ ‫יוס"ף ה' עליכם ועל בניכם‬ ‫בח ושיר‪ ,‬בקול נגביר‪ ,‬לאיש במלאכתו מהיר‪ ,‬להרים קרן התורה בעיר‬ ‫ש‬ ‫בו בוער‪ ,‬וכולו סוער‪ ,‬מאהבת יושבי שער‪ ,‬ותורת ה' מחכימת בער‬ ‫ל‬ ‫אז שנתים‪ ,‬אזר מתנים‪ ,‬ולקח את העול על כתפים‪ ,‬כי בהתמוטט הכולל לא ראה חיים‬ ‫מ‬ ‫רים כבודה‪ ,‬הרבה מאודה‪ ,‬מחזר על פתחי נדיבים בעדה‪ ,‬ומטכס עצות לחזק יסודה‬ ‫ה‬ ‫ודע ומבחין‪ ,‬בלב מבין‪ ,‬לכל אשר בעומקה של הלכה ילון‪ ,‬לספק צרכיהם כדת וכדין‬ ‫י‬ ‫מי יודע‪ ,‬במה שזורע‪ ,‬ודאי יגדל מכאן שערים מאה‪ ,‬רבנים ודיינים בעלי חכמה ודעה‬ ‫ו‬ ‫שלמה יוסף‬ ‫הלוי בארד‬ ‫ה"ה הרה"ח ר'‬ ‫שליט"א‬ ‫מנהל כוללנו‬ ‫לרגל לידת בתו תחי'‬ ‫למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת‬ ‫ל ברכה‪ ,‬מלא כהלכה‪ ,‬נשגר ברגשי לב לרגל השמחה‪ ,‬בכל מעשיך יהי ה' עמך‬ ‫ס‬ ‫פ‬ ‫רנסה טובה‪ ,‬תמיד בהרחבה‪ ,‬נחת עד זקנה ושיבה‪ ,‬בריאות וכל טוב עדי הישועה הקרובה‬ ‫המברכים בהוקרה והערכה‬ ‫ראשי וחברי הכולל‬ ‫‪35‬‬ ‫טייטלבוים‬ ‫הרב שלמה‬ ‫מחשבות‬ ‫יו"ר מכון מחשבת החינוך‬ ‫גליון קפח שנה ה‬ ‫פרשת בה"ב‬ ‫אזוי ווערט מען א שותף‬ ‫ווי דורש‬ ‫מ"ה ה' אלוקיך‬ ‫מעמך? ‪ -‬ונחנו מ"ה!‬ ‫מיט אפאר ווערטער?‬ ‫סוף פרשת בחוקותי נאך די שווערע תוכחה שרייב אונז‬ ‫די תורה די פרשה פון ערכין‪ ,‬דער דין פון א יוד וואס‬ ‫נעמט זיך אונטער צו געבן פאר צדקה זיין ערך‪ ,‬זיין ווערט‪.‬‬ ‫וואס האט צו טוהן די פרשה פון ערכין מיט די תוכחה?‬ ‫פארוואס זענען זיי צוזאמען געשטעלט?‬ ‫נאך א דריטע וועג פון א מחשבה וואס ס'לוינט‬ ‫זיך צו טראכטן פון דעם‪.‬‬ ‫*‬ ‫משה'לה איז זייער א זיסער און לעבעדיגער יינגל‪,‬‬ ‫לעצטע וואך האט כלל ישראל מיט געלעבט‬ ‫א שווערע טראגעדיע ווען פינעף און פערציג‬ ‫יידישע קינדער זענען אום געקומען אויף א‬ ‫שרעקליכע אופן‪ ,‬אינמיטן די גרויסע הילולא פון‬ ‫רבי שמעון בר יוחאי אין מירון‪.‬‬ ‫דער דין פון ערכין איז געזאגט געווארן נאר ביי יודען און‬ ‫ער האט ליב צו פארברענגען מיט זיינע חברים‬ ‫יעדער איינער פרעגט זיך קשיות‪ ,‬פארוואס און‬ ‫נישט ביי גויים‪ ,‬דאס הייסט אז ווען א מענטש נעמט זיך‬ ‫צו לאכן און צו שפילען‪ ,‬און אלע חברים האבן‬ ‫ווי אזוי קען דאס זיין? און וואס וויל מען פון אונז?‬ ‫אונטער צו צאלן די ווערט פון א גוי פאר הקדש‪ ,‬נעמט‬ ‫אים אויך ליב ווייל ער האט א גוט הארץ און ער‬ ‫און ווי קען זיין אז רבי שמעון'ס זכות האט נישט‬ ‫מען דעם גוי און מ'קוקט וויפיל ער איז ווערט‪ ,‬אויב ער‬ ‫ברענגט אריין א געשמאקע און א לעבעדיגע‬ ‫מגין געווען? און נאך אנדערע פארשידענע‬ ‫איז א שטארקער גוי וואס קען גוט שלעפן זאכן און גוט‬ ‫מצב אין כיתה‪.‬‬ ‫קשיות וואס קומען ארויף אין אזעלכע סארטן‬ ‫ארבעטן איז ער ווערט מער‪ ,‬און אויב ער איז א קליינער‬ ‫זיינע לאנגע האר און מיט א רינגל אין די אויער‪ ,‬און שוין מאכט ער‬ ‫"בעשרה מאמרות נברא‬ ‫אזוואס די חברים‬ ‫מעלות‬‫אונז‪,‬‬ ‫אלע גוטע‬ ‫לערנט‬ ‫די משנה אין אבות אבער די‬ ‫און א שוואכער וועט מען צאלן אויף אים אסאך ווייניגער‪.‬‬ ‫מטבע הבריאה ווען ס'געשעהט א גרויסע דערציילן אויף משה'לה האבן זיך ארויס געוויזן‬ ‫מצבים‪.‬‬ ‫דאס איז ביי א גוי‪ ,‬אבער ביי א יוד ווען איינער זאגט אז‬ ‫א סיום מסכתא? אזעלכע שנעלע טריט זעט מען נישט ביי אנדערע‪.‬‬ ‫געוועןצען מאל וואס דער‬‫געווארןאיז ערמיט‬ ‫באשאפן‬ ‫אנגעקומען אהיים‬ ‫איז משה'לה איז‬ ‫הקדש‪ ,‬דא קוקט מען נישט ווי שטארק ער איז און וויפיל‬ ‫העולם" ‪ -‬די וועלט‬ ‫אומגליק איז דא צוויי סארטן זאכן וואס מענטשן נאר אין חיידער צווישן די חברים‪ ,‬און ווען‬ ‫ער נעמט זיך אונטער צו צאלן די ווערט פון א יוד פאר‬ ‫טוהן‪ ,‬די ערשטע זאך איז מברר צו זיין פונקטליך‬ ‫אלע פרטים ווי אזוי איז דאס געשעהן און ווער אינגאנצן א אנדערע יינגעל‪.‬‬ ‫כח ער האט‪ ,‬דא איז דא א פרייז וואס די תורה האט‬ ‫די תלמידים אין "אש התורה" די באוואסטע ישיבה פאר בעלי‬ ‫ווערןא געמאכט און ס'איז‬ ‫ס'זאלאין זייער‬ ‫"ויאמר" געוואקסן‬ ‫געשריבן אז ער מוז צאלן‪ ,‬די גמרא לערנט ארויס פון‬ ‫משה'לה איז אויף‬ ‫דעם פסוק "בערכך נפשות" – אפילו מנוול ומוכה שחין"‬ ‫געזאגט‬ ‫מאכן וואס?‬ ‫האט‬‫געדארפט‬ ‫באשעפער‬ ‫איז שולדיג? ווער האט‬ ‫און ווער האט געדארפט פאלגן וועמען? און מסודר'דיגע שטוב‪ ,‬יעדע זאך האט געהאט א‬ ‫אפילו א אויסגעשלאגענער צובראכענער יוד וועט מען‬ ‫געווארן‪ .‬זיך אויף ביי זיך אין קאפ‬ ‫תשובה אין ירושלים זענען שוין צוגעוואוינט צו זען מאדנע מענטשן‬ ‫ס'איז‬ ‫צייט‪,‬‬ ‫א‬ ‫געהאט‬ ‫האט‬ ‫זאך‬ ‫יעדע‬ ‫און‬ ‫צאלן אויף אים די זעלבע פרייז ווי אויף א געזונטער און א‬‫פלאץ‬ ‫א מסקנא מיט א קלארע בילד וואס איז דא געווען א צייט צו שפילן און א צייט איינצופאקן‬ ‫שטאררקער מענטש‪ ,‬ווייל דא קוקט מען לויט דעם נפש‬ ‫יעדער איינער בויעט‬ ‫די שפילערייען‪ ,‬א צייט צו עסן און א צייט צו‬ ‫פונקטליך געשעהן‪.‬‬ ‫וואס פאלן אריין אין ישיבה צו פארזוכן וואס מיינט אידישקייט און‬ ‫פארבריאת העולם זעט‬ ‫ביי‬ ‫פלאץ צו‬ ‫אזא‬ ‫פון דעם יוד און נישט לויט דעם גוף‪.‬‬ ‫עסן און‬‫פרעגט‪,‬‬ ‫השנה‬ ‫שלאפן‪ ,‬א פלאץ צו‬ ‫פארוואס טאקע?‬ ‫ראש גיין‬ ‫נאך דעם איז‬ ‫גמרא גלייךאין‬ ‫זאך וואס קומט‬‫די צווייטעדי‬ ‫צו טרעפן די רוחניות'דיגע סיבה‪ ,‬יעדער איינער שפילען‪ ,‬א פלאץ פאר די שיך און א פלאץ‬ ‫בלייבן זיצן א לאנגע צייט און שטארקן זיך‪.‬‬ ‫ווייל א יוד וואס ליידט‪ ,‬א יוד וואס ס'קומען אויף אים‬ ‫פארטראגן‪.‬ס'שטייט די ווארט "ויאמר" אז דער‬ ‫יסורים‪ ,‬ווערט נישט ווייניגער‪ ,‬פארקערט ער ווערט מער‬ ‫מאל אז‬ ‫מען דאך נאר ניין‬ ‫זוכט און וויל וויסן וואס איז די עבירה וואס די טאש‪ ,‬און דאס האט משה'לה נישט געקענט‬ ‫וועגן דעם איז דאס געעשעהן‪ ,‬און וועלכע זאך‬ ‫אויסגערייניגט און מער חשוב‪ ,‬זיין נפש ווערט נאך מער‬ ‫חשוב נאך ער האט יסורים‪.‬‬ ‫פונקטליך מוז'ן מיר מחזק זיין‪ ,‬און ס'איז ממשיך‬ ‫אבער אזא שנעלע מהפכה וואס אייב איז אריבער האט נאך‬ ‫ווערן‪,‬נישטאיזליב פארוואס זאגט די‬ ‫און‬ ‫לעבעדיג‬ ‫מאכן‬ ‫צו‬ ‫אויבערשטער האט געזאגט ס'זאל‬ ‫געהאט‬ ‫ליב‬ ‫האט‬ ‫משה'לה‬ ‫מיט אנדערע וואס ווייסן צו טרעפן די רמזים אריין ברענגען א מצב‪ ,‬משה'לה האט‬ ‫וועגן דעם איז די פרשה פון ערכין געשריבן געווארן נאך‬ ‫וואס מ'האט שוין געוואוסט פריהער אז דאס גייט געהאט צו האלטן סדרים מיט שעות‪ ,‬ער האט‬ ‫די תוכחה‪ ,‬אז אויב ס'וועט קומען א יוד א בעל יסורים‬ ‫קיינער נישט בייגעוואוינט‪ .‬וויאזוי איז ער אנגעקומען צו דעם? וואס‬ ‫מאמרים?‬ ‫צען ליב געהאט אז‬ ‫און ער וועט טראכטן ביי זיך‪ ,‬אוי וויי‪ ,‬אזוי פיל צרות‬ ‫מ'קען עסן ווען מ'וויל און‬ ‫וואס איך גיי אריבער‪ ,‬וואס בין איך שוין ווערט סתם א‬ ‫אז ס'איז געווען זייער‬ ‫משנה‬ ‫פארוואס‪.‬‬ ‫געשעהן און‬ ‫די צוויי נטיות פון דעם מענטש שטאמט פון ווי מ'וויל און שפילן מיט וואס מ'וויל און ווי אזוי‬ ‫אויסגעשלאגענע הושענא! מסתמא בין איך א גרויסער‬ ‫האט אים אזוי שטארק געשטופט און געשטארקט צו טוישן זיין‬ ‫איין נקודה‪ ,‬יעדער מענטש האט אין זיך א מ'וויל‪ ,‬אבער וואס זאל מען טוהן אז אינדערהיים‬ ‫אויףאיז אויך א מאמר‪ ,‬אז‬ ‫"בראשית"‬ ‫ווארט‬ ‫בעל עברה און וועגן דעם האב איך אזוי פיל צרות‪.‬‬ ‫פלאץ פאר אזא סארט‬ ‫נישטא קיין‬ ‫אפשר אזאיזדי‬ ‫גמרא‬ ‫ענטפערטהאטדי‬ ‫מורא אז‬ ‫נאטורליכע פחד און ער‬ ‫זאגט אים די תורה קוק דיך נישט אזוי שטארק אראפ‪,‬‬ ‫וועט עס געשהען אויך פאר אים‪ ,‬ממילא ווען ער פירונג‪ ,‬און וואס זאל מען טוה אז אינדערהיים‬ ‫לעבן אויף אזא פארנעם מיט אזא גדלות?‬ ‫האט געהייסן ס'זאל באשאפן ווערן א הימל מיט‬ ‫אויך ווען דו וואלסט אריבער געגאנגען חלילה די גאנצע‬ ‫געזעצן‪.‬‬ ‫פיינט‬ ‫האט‬ ‫משה'לה‬ ‫און‬ ‫געזעצן‬ ‫תוכחה ביסטו ווערט‪ ,‬א ווערט פון א געשלאגענער יוד‬ ‫דא‬ ‫איז‬ ‫אויבערשטער‬ ‫ווי אזוי‬ ‫דערשוין ווער ס'איז שולדיג און‬‫פארשטייט‬ ‫דאס איז פונקטליך געשעהן‪ ,‬און וואס זענען די אזוי האט זיך משה'לה געטראפן טאג נאך טאג‬ ‫איז מיט גארנישט נישט ווייניגער פון א אנדערער יוד‬ ‫ביים סיום וואס איז פארגעקומען אין די חדר אוכל פון די ישיבה‬ ‫מאמר‪.‬און מיט שווערע‬ ‫איזזיךדי מיט א גרויסע‬ ‫ערשטע שוועריגקייט‪,‬‬ ‫וואס ס'גייט אים גוט‪ ,‬ווייל דער נפש איז די וויכטיגסטע‪.‬‬ ‫עבירות וואס האבן דאס גורם געווען‪ ,‬קען ער‬ ‫אן ערד און דאס‬ ‫בארוהיגן מיט די מסקנא אז ער איז נישט אויף די מלחמות צווישן אים מיט זיינע עלטערן‪ ,‬משה'לה‬ ‫א שטר פון געלד בלייבט די זעלבע ווערט אויך ווען ער‬ ‫ליסט פון די בעלי עבירה און ער מאכט נישט די מאך נישט‪ ,‬משה'לה גיי נישט‪ ,‬קום אהער גיי אהין‪,‬‬ ‫האט אייב אויפגעטרעטן מיט ווארעמע ווערטער און זיך באדאנקט‬ ‫איז צוקנייטשט און צוטרויטן ‪ -‬א ווערט פון א יידישע‬ ‫לויט דעם קומט אויס אז‬ ‫וויילאיז געווען‬ ‫פארשטיין‪,‬דערהיים‬ ‫נשמה ווערט קיינמאל נישט ווייניגער אויך ווען ס'איז נאך‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬די אטמאספער אין‬‫דארף מען דאס‬ ‫לציון‬ ‫ובא‬ ‫גואל‪ .‬לכאורה‬ ‫טעותים‪ ,‬מ'קען ווייטער רוהיג שלאפן‬ ‫א תוכחה‪.‬‬ ‫זייער אנגעצויגן‪ ,‬די עלטערן האבן פראבירט אויס‬ ‫פארן ראש ישיבה וואס האט אים געעפנט די אויגן צו זען די ריכטיגע‬ ‫מיר קומען נישט פארשטעלן דא וואס איז צו לערנען משה'לה ווי אזוי זיך צו פירן ריכטיג‪,‬‬ ‫איזוואסגעווען‪ ,‬איז פארוואס‬ ‫געקענטוואס‬ ‫פארשטיין‬ ‫מאמר‬ ‫חשוב'סטע‬ ‫"בערכך נפשות להשם"‬ ‫האט נישט‬ ‫טאקע דער משה'לה‬ ‫איז די‬ ‫"בראשית"‬ ‫וואס וויל‬ ‫די ריכטיגע סיבה און‬ ‫לעבן און די ריכטיגע בליק אויף די לעבן פון א מענטש אויף די וועלט‪.‬‬‫א גוטן שבת‬ ‫אייבישטער פון אונז מיר ווילן דא פארשטעלן מ'וויל פון אים‪ ,‬די עלטערן האבן אים אנגעשריגן‬ ‫איז עס אויב אזוי געשריבן געווארן אויף א באהאלטענע וועג נאר‬ ‫ומעשה שהיה כך היה – פארציילט אייב‪:‬‬ ‫ברמיזה?‬ ‫זייט מיינע יונגע יארן האב איך געוואוינט אין אריזאנע‪ ,‬דארט בין‬ ‫שפעטער ווען די גאנצע בריאה האט זיך געענדיגט שטייט אין די‬ ‫איך געגאנגען אין די פאבליק סקול און געווען פון די גוטע תלמידים‪.‬‬ ‫תורה‪" :‬ויכולו השמים והארץ וכל צבאם" אלעס האט זיך אוועק‬ ‫איך בין געשטיגן אין וואס כ'האב געלערנט און מיינע עלטערן האבן‬ ‫געשטעלט ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬האט אונז דער באשעפער געגעבן די‬ ‫געהאט פון מיר אסאך נחת אבער ליידער נישט אידישע נחת‪ .‬מיינע‬ ‫מנוחה די זיבעטע טאג וואס איז געהייליגט געווארן פאר שבת‪.‬‬ ‫עלטערן זענען טאקע כשר'ע אידן‪ ,‬זיי האבן אבער קיינמאל נישט‬ ‫די גמרא זאגט אז "כל האומר ויכולו נעשה שותף להקב"ה במעשה‬ ‫געוואוסט וואס דאס מיינט צו זיין א איד‪.‬‬ ‫בראשית" ‪ -‬יעדער וואס שטייט פרייטיג צונאכטס און מאכט קידוש‬ ‫איינע פון מיינע געשמאקסטע האביס איז ארום צו פארן מיט מיין‬ ‫און זאגט "ויכולו" ווערט א שותף מיטן באשעפער אין די בריאה‪.‬‬ ‫בייק אין די וועלט‪ ,‬אונז פלעגן צוזאמען קומען גאנצע גרופס פון‬ ‫לכאורה איז דאס זייער שווער צו פארשטיין; לאמיר זיך‬ ‫סייקליסטן און ארום פארן וועגן פון וואכן איבער די הויכע בערגן‪,‬‬ ‫פארשטעלן איינער בויט א גאנצע בנין‪ ,‬דערנאך קומט א צווייטער‬ ‫דאס איז געווען די שענסטע זאך וואס כ'האב געהאט אין מיין לעבן‪.‬‬ ‫און זאגט אים איך זע אז דו האסט עס געבויט און דאס איז שיין‬ ‫איין מאל בין איך ארויס אלין אויף א לאנגע טרעק מיט מיין בייק‪,‬‬ ‫געמאכט‪ ..‬נו‪ ,‬פארדעם זאל ער ווערן א שותף אין דעם בנין?‬ ‫א טרעק וואס איז געפלאנט אדורך צו שניידן די הויכע ווייסע בערג‬ ‫מיט דעם וואס א איד רופט אויס אז ער דערקענט און ער ווייסט אז‬ ‫אין אריזאנע פון איין זייט צו די אנדערע‪ .‬כ'האב זייער א גוטע און‬ ‫שטארקע בייק וואס איז געמאכט פאר אזעלכע זאכן‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט ווערט ער פארדעם א‬ ‫שותף אין די בריאה? לכבוד וואס? וואס האט ער דא איינגעשטעקט‬ ‫אינמיטן וועג פאר איך אראפ א הויכע בארג ביי א שמאלע וועג‪,‬‬ ‫אין די בריאה מיט זיין זאגן?‬ ‫איך בין שטארק קאנצענטרירט אין די וועג ווייל די וועג שלענגלט זיך‬ ‫זייער שארף‪ .‬איך מוז זייער אויפפאסן ווייל יעדע טעות איז קריטיש;‬ ‫*‬ ‫צו מיין רעכטע זייט איז דא א טיפע תהום וואס מ'זעט נישט די עק‪,‬‬ ‫ווען אייב האט גערופן דעם עולם צו א סיום מסכתא זענען אלע‬ ‫אין די לינקע זייט איז אויך זייער א שיפע בארג אראפ מיט שארפע‬ ‫געווען שאקירט‪.‬‬ ‫קליפס וואס שטעקן זיך ארויס פון די בארג‪.‬‬ ‫ערשט אפאר חדשים צוריק איז ער דא אנגעקומען אין ישיבה מיט‬ ‫‪36‬‬ ‫נענטער צום באשעפער‪ ",‬האט ער געענטפערט‪.‬‬ ‫פלוצלינג כאפט מיר א שרעק‪ .......‬אנטקעגן מיר ביי די שיפע‬ ‫"יא‪ ,‬מ'קען זאגן אז דו ביסט גערעכט‪ ",‬האב איך אים געענטפערט‪.‬‬ ‫שמאלע וועג קומט ארויף א קאר‪ ,‬א קליינע רעיסינג קאר וואס פליט‬ ‫"נו‪ ,‬אויב אזוי זאלסטו וויסן אז איך דארף נישט האבן א ישיבה‪ ,‬ווייל‬ ‫מיט א ווילדקייט ארויף די בארג‪ .‬איך זע ווי ער דערנענטערט זיך צו‬ ‫איך בין אזוי נאנט מיטן אויבערשטן!" האט אייב צוזאם געשטעלט‬ ‫מיר מיט א שנעלקייט‪ ,‬איך האב נישט וואו צו אנטלויפן‪ ,‬איך פאר‬ ‫זיינע ביידע הענט צו ווייזן די נאנטקייט‪.‬‬ ‫אזוי שנעל אז איך קען מיך נישט אפשטעלן‪ ,‬ער פליט נאך שנעלער‬ ‫פונקט אין מיר אריין‪ ,‬ס'איז נישטא גענוג פלאץ פאר אונז ביידע‬ ‫"ס'איז מיר א גרויסע כבוד צו זיצן מיט א מענטש וואס איז אזוי‬ ‫אויפן גאס‪ ,‬וואס טוט מען?‬ ‫נאנט צום באשעפער‪ ",‬האב איך אים געזאגט‪" .‬אבער אפשר‬ ‫דערציילסטו מיר פון וואו דו ווייסט עס?"‬ ‫מיט א שנעלע מחשבה נעם איך א שארפע רעכטס און פראביר‬ ‫מיך אויסצוגלייכן אין די זייט ער זאל נישט אריינקראכן אין מיר‪,‬‬ ‫"אה‪ ,‬ס'איז זייער קלאר‪ ",‬האט אייב געזאגט‪ ,‬און מיר דערציילט‬ ‫אבער ס'איז נישט געגאנגען און איך האב פארלוירן קאנטראל‪.‬‬ ‫די גרויסע נס וואס ער האט געהאט מיט זיין בייק‪" .‬פארשטייסט‬ ‫אליין‪ ",‬האט ער צוגעענדיגט‪" ,‬אז אויב דער אויבערשטער האט מיר‬ ‫די בייק איז אריבער געפלויגן די קליינע טויער און אנגעהויבן צו‬ ‫געמאכט אזא גרויסע נס איז ער זייער נאנט מיט מיר‪ ,‬נישט אזוי?"‬ ‫פליען אין די לופט‪ .‬איך בין געפלויגן צוזאמען מיטן בייק א לאנגע‬ ‫מינוט אין די לופט אריבער אפאר שארפע קליפס‪ ,‬און זיך פלוצלינג‬ ‫"הונדערט פראצענט גערעכט!" האב איך געענטפערט‪" .‬אזא‬ ‫אפגעשטעלט אויף א גרויסע שטיין‪ .‬די רעדער האבן זיך צובראכן‬ ‫אפענע נס באווייזט זיכער אז דו ביסט טייער און וויכטיג פארן‬ ‫ווי ס'זאל ווען זיין א שמאטע און איך בין געבליבן שטיין אויף מיינע‬ ‫באשעפער און אז ער האט דיר ליב‪".‬‬ ‫ביידע פיס‪.‬‬ ‫אייב האט אויסגעשטרעקט זיין האנט צום געזעגענען און‬ ‫"טאטע אין הימל!!!" האב איך געגעבן א געשריי‪ ,‬און איך בין‬ ‫אויפגעשטאנען פון פלאץ צו גיין‪" .‬אזא איינער ווי מיר איז שוין גענוג‬ ‫ארויס געקראכן פון דארט אויף צוויי געזונטע פיס אן קיין שום‬ ‫נאנט צום באשעפער און דארף נישט א ישיבה‪ ",‬האט ער נאכאמאל‬ ‫קלאפ‪.‬‬ ‫אויסגערופן מיט א שמייכל‪.‬‬ ‫איך האב אליין נישט געוואוסט פון וואו די ווערטער זענען ארויס‬ ‫ווען ער איז געשטאנען ביים טיר האב איך אים צוריק גערופן‪.‬‬ ‫געקומען ווייל איך האב נישט געוואוסט אז איך האב נאך א טאטע‬ ‫"אייב‪ ,‬איך נעם אן אז דאס איז געווען דער אויבערשטער וואס‬ ‫אין הימל‪ ,‬אבער כ'האב געשפירט אז ס'איז עפעס העכער פון מיר‪.‬‬ ‫האט דיר דארט געראטעוועט‪ ,‬אבער איך וויל דיר נאך עפעס וויכטיג‬ ‫נאכן מיטלעבן אזא גרויסע נס האב איך געשפירט אז איך מוז‬ ‫פרעגן‪".‬‬ ‫עפעס טון פאר מיין גרויסע נס וואס כ'האב געהאט‪ ,‬אבער כ'האב‬ ‫"יא‪ ,‬וואס דארפסטו נאך וויסן?" איז אייב צוריקגעקומען מיט א‬ ‫נישט געוואוסט וואס‪ .‬איך האב נישט געהאט די מינדעסטע אנונג‬ ‫זיכערקייט‪.‬‬ ‫איבער אידישקייט און וואס דאס מיינט א איד‪ .‬א קורצע צייט‬ ‫"איך וואונדער מיך צו וויסן וואס דו טראכסט; ווער האט דיר‬ ‫שפעטער בין איך אריבער געפארן קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫פון אנהייב אראפ געווארפן פון די וועג מיטן בייק? ווער האט דיר‬ ‫נאך א לאנגע צייט פון זיך ארום וואלגערן בין איך איין טאג‬ ‫לכתחילה אראפגעווארפן די שרעקליכע בארג?"‬ ‫אנגעקומען צו אונזער חשוב'ער ראש ישיבה רבי נח וואס זיצט דא‬ ‫אייב איז געבליבן שטיין מיט אן אפענע מויל‪ ,‬געקראצט אין קאפ‬ ‫מיט אונז‪ ,‬און איך וויל אים יעצט בעטן ער זאל דערציילן די שמועס‬ ‫און נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן‪.‬‬ ‫וואס איז געווען צווישן אונז‪...‬‬ ‫"ס'קען אפשר זיין אז דער זעלבער אויבערשטער וואס האט דיר‬ ‫דער ראש ישיבה האט זיך אויף געשטעלט און אנגעהויבן צו‬ ‫געראטעוועט איז אויך דער וואס האט געברענגט די ווילדע קאר‬ ‫דערציילן‪:‬‬ ‫און‪"....‬‬ ‫איין טאג זיץ איך ביי מיר אין צימער און איך הער א קלאפ אויפן‬ ‫"אפשר טאקע?"‬ ‫טיר‪ .‬אזוי ווי איך עפן די טיר שטייט פאר מיר אן אמעריקאנער ּבוי‬ ‫"איז פארוואס מיינסטו אז דער אויבערשטער האט דיר דאס‬ ‫מיט לאנגע האר און א ריזיגע טאש‪.‬‬ ‫געמאכט? פארוואס זאל ער דיר אראפווארפן די בארג נאר כדי דיך‬ ‫"דו ביסט דער ראביי?" פרעגט ער‪.‬‬ ‫צו ראטעווען צום סוף?"‬ ‫"יא‪ ,‬ביסט ריכטיג אנגעקומען‪ .‬קום אריין‪".‬‬ ‫אייב איז געבליבן שטיין פארטראכט‪" .‬איך פארשטיי טאקע‬ ‫"איך וויל פארשטיין ראביי‪ ,‬וואס איז דאס א ישיבה? פארוואס‬ ‫נישט‪ ,‬פארוואס האט ער דאס טאקע געמאכט?"‬ ‫איז דאס געמאכט געווארן?"‬ ‫"אפשר האט ער דיר געוואלט אויפוועקן? אפשר האט ער דיר‬ ‫"קום זעץ דיך אוועק‪ ",‬האב איך אים אריינגערופן‪ .‬איך האב‬ ‫געוואלט דערמאנען אז ער איז דא? זאלסט כאפן אז איינער פירט‬ ‫פארשטאנען אז אויב דער באשעפער האט אים געשיקט צו מיר‬ ‫דא די גאנצע וועלט פאר עפעס?"‬ ‫מוז זיין אז ס'איז נישט סתם‪ ,‬און איך מוז פראבירן צו ראטעווען די‬ ‫"ווער ווייסט‪ ,‬ס'איז גאנץ מעגליך‪" .‬‬ ‫נשמה‪.‬‬ ‫"וואס זאגסטו‪ ,‬דו וואלסט געוואלט ער זאל דיר נאך אמאל‬ ‫"וואס מיינסטו?" האב איך אים צוריק געפרעגט‪" .‬פארוואס איז‬ ‫דערמאנען ווער ס'פירט די וועלט‪ ,‬אדער ס'איז דיר געווען גענוג‬ ‫געמאכט געווארן א ישיבה?"‬ ‫איינמאל?"‬ ‫"איך מיין אז א ישיבה קומט אויסלערנען א מענטש וויאזוי צו זיין‬ ‫‪37‬‬ ‫דאס זען און פארשטיין‪ ,‬ווייל אויב ס'איז נישטא די ליכטיגקייט און‬ ‫און אייב איז געבליבן אין ישיבה‪ .....‬האט דער ראש ישיבה‬ ‫מ'קען דאס נישט זען איז די בריאה נאך נישט אנגעקומען צו זיין‬ ‫צוגעענדיגט‪.‬‬ ‫תכלית‪.‬‬ ‫"דער ראש ישיבה האט מיר געעפנט די אויגן צו זען די גרויסקייט‬ ‫על דרך משל קען מען דאס פארגלייכן צו א ראש ישיבה וואס‬ ‫פון באשעפער וואס ליגט דא באהאלטן אין די בריאה‪ ,‬צו פארשטיין‬ ‫האט צוגעגרייט א וואונדערליכע שיעור כללי‪ ,‬ער האט זיך געפלאגט‬ ‫די תכלית פון די גאנצע בריאה און זיך טאקע דערנענטערן צום‬ ‫אויף דעם טעג און נעכט ביז ער האט ארויסגעהאט די סוגיא און‬ ‫באשעפער‪ ",‬האט אייב צוגעענדיגט זיינע ווערטער‪.‬‬ ‫דאס קלאר אויסגעשטעלט פאר די תלמידים‪.‬‬ ‫דער ראש ישיבה קומט אריין אין ישיבה און לערנט פאר דעם‬ ‫*‬ ‫שיעור‪ ,‬נאך א שעה צייט באמערקט ער אז קיינער איז נישט מיט אים‪,‬‬ ‫די ערשטע מאל וואס ס'שטייט בפירוש א מאמר ביי די בריאה‬ ‫ער האט גערעדט און גערעדט און קיינער האט נישט פארשטאנען‬ ‫איז ביי די ליכטיגקייט; "ויאמר אלוקים יהי אור"‪ .‬דאס איז טאקע‬ ‫וואס ער וויל‪ ,‬זיין גאנצע שיעור האט פארלוירן זיין חשיבות‪ ,‬ווייל‬ ‫געווען די צווייטע מאמר (ווייל די ערשטע איז דאך געווען "בראשית")‪ ,‬אבער דאס‬ ‫וואס איז ווערד א שיעור וואס קיינער פארשטייט עס נישט‪.‬‬ ‫איז די ערשטע "ויאמר"‪ .‬דאס קומט צו זאגן אז דאס האט עפעס א‬ ‫אבער אויב אין די זייט זיצט איין בחור וואס האלט מיט און ער‬ ‫גרויסע חשיבות‪ ,‬וואס איז דאס אזוי וויכטיג?‬ ‫פארשטייט וואס דא גייט פאר‪ ,‬ער פרעגט אריין און ענטפערט ביז‬ ‫די תכלית פון בריאת העולם איז אזוי ווי שלמה המלך זאגט אין‬ ‫ער האט קלאר ארויס די סוגיא‪ ,‬דער בחור האט געראטעוועט די‬ ‫קהלת "והאלוקים עשה שיראו מלפניו" ‪ -‬דער אויבערשטער האט‬ ‫מצב! אין זיין זכות איז דער שיעור א שיעור און אין זיין זכות האט די‬ ‫גאנצע פשעטל באקומען א ווערד און א חשיבות‪.‬‬ ‫באשאפן די וועלט כדי מענטשן זאלן האבן "יראה"‪.‬‬ ‫פארדעם האט די ערשטע בריאה פון די הימל‬ ‫די ווארט יראה מיינט נישט דא מ'זאל מורא האבן‬ ‫און די ערד נישט געהאט איר חשיבות צו שרייבן‬ ‫די וועלט איז די‬ ‫פון באקומען שטראפן‪ ,‬מ'זאל ציטערן פון פחד‪.‬‬ ‫אויף דעם "ויאמר"‪ ,‬ווייל דאס איז געווען באהאלטן‬ ‫וואונדערליכע‬ ‫די ווארט יראה מיינט דא וואס מ'רופט "יראת‬ ‫און מ'האט דא גארנישט געזען‪ ,‬אבער ווען ס'איז‬ ‫שיעור וואס דער‬ ‫הרוממות"‪ .‬ווען א מענטש זעט די גרויסקייט און‬ ‫געקומען די צווייטע מאמר "יהי אור" און די בריאה‬ ‫באשעפער האט‬ ‫די מעכטיגקייט פון די בריאה‪ ,‬ער באמערקט די‬ ‫איז געווארן באלויכטן אז מ'קען זען די גדלות‬ ‫וואונדערליכע זאכן פון די וועלט‪ ,‬וויאזוי די גאנצע באשאפן און אונז‬ ‫הבורא אין די בריאה‪ ,‬דעמאלט איז דאס טאקע א‬ ‫פארגעשטעלט‪,‬‬ ‫וועלט מיט אלע טויזנטער חלקים זענען אזוי שיין‬ ‫וועלט וואס האט אין זיך עפעס א חשיבות‪.‬‬ ‫אויסגעשטעלט מיט א פונקטליכקייט צו טון דעם אבער אויב קיינער‬ ‫דאס מיינט אויך די גמרא צו זאגן אז ווער ס'זאגט‬ ‫און פארשטייט נישט‬ ‫רצון הבורא‪ ,‬ווען דער מענטש פארשטייט דאס‬ ‫ער אנערקענט די גרויסקייט פון באשעפער‪ ,‬פילט‬ ‫ויכולו פרייטאג צו נאכטס ווערט א שותף להקב"ה‬ ‫ער זיך אן מיט א "יראת הרוממות" צו די גרויסקייט די חידוש פון דעם‬ ‫במעשה בראשית‪.‬‬ ‫האט דער שיעור‬ ‫און די מעכטיגקייט פונעם באשעפער‪ ,‬און דאס איז‬ ‫די וועלט איז די פשעטל פון דער אויבערשטער‪,‬‬ ‫נישט קיין שום‬ ‫דאס איז די וואונדערליכע שיעור וואס דער‬ ‫די תכלית פון בריאת העולם‪.‬‬ ‫באשעפער האט באשאפן און אונז פארגעשטעלט‪,‬‬ ‫חשיבות‬ ‫מיט די ערשטע מאמר פון בראשית איז די גאנצע‬ ‫אבער אויב קיינער פארשטייט נישט די חידוש פון‬ ‫וועלט געווארן באשאפן יש מאין‪ ,‬אזוי ווי רש"י‬ ‫דעם שיעור און קיינער האט נישט ארויס די פוינט פון די זאך האט‬ ‫זאגט "את השמים ואת הארץ" און אין דעם איז‬ ‫דער שיעור נישט קיין שום חשיבות‪.‬‬ ‫שוין געווען אלעס באהאלטן‪ .‬שפעטער איז געקומען די אנדערע‬ ‫אבער ווען א איד שטעלט זיך פרייטיג צו נאכטס מיטן בעכער‬ ‫ניין "ויאמר" אויפצודעקן און ארויס צו ברענגען וואס ס'איז שוין‬ ‫און רופט אויס "יום השישי ויכולו השמים ‪ ...‬ויכל אלוקים ביום‬ ‫באשאפן געווארן באהאלטענערהייט אין די "בראשית"‪.‬‬ ‫השביעי מלאכתו אשר עשה‪ "...‬ער פארשטייט וואס די גאנצע‬ ‫לויט דעם פאסט טאקע זייער גוט אז די ערשטע "ויאמר" זאל‬ ‫בריאה האט דא צו זאגן‪ ,‬ער זעט און פארשטייט די אלוקות וואס איז‬ ‫ווערן דערמאנט אויף "ויאמר אלוקים יהי אור"‪ ,‬מיט א ספעציעלע‬ ‫באהאלטן אין די בריאה‪ ,‬אזא איינער האט פארשטאנען די פשעטל‬ ‫וויכטיגקייט פון "יהי אור"‪ ,‬וואס נאר נאך ווען ס'וועט ווערט‬ ‫פון דער באשעפער און בזכות אים איז די יצירה פונעם בורא עולם‬ ‫באלויכטן די גאנצע בריאה און מ'וועט זען די גדלות הבורא אין‬ ‫אנגעקומען צו איר תכלית‪ ,‬ממילא איז ער א קלארער שותף אין‬ ‫די בריאה‪ ,‬דעמאלט קען מען שרייבן א "ויאמר" אויף דעם ווייל‬ ‫מעשה בראשית‪.‬‬ ‫דעמאלט האט די בריאה א געוויסע חשיבות ווען די מענטשן קענען‬ ‫צו באקומען דעם פולן גליון "מחשבות" שיקט אן אימעיל צום מערכת‬ ‫‪38‬‬ ‫כסא דנחמתא‬ ‫בצער רב ויגון קודר‪ ,‬מקרב לב חודר‪ ,‬הננו בזה לשלוח נטפי תנחומים‪ ,‬מקרב לבבינו הנאמנים‪,‬‬ ‫קדם מעלת כבוד מכובדנו היקר מאוד נעלה‪ ,‬אוצר כלי חמדה וסגולה‪ ,‬ישרא"ל עשה חיל‪,‬‬ ‫רודף צדקה וחסד‪ ,‬טוב עין הוא יבורך‪ ,‬איש אמונים‪ ,‬מעוטר ברב פעלים‪ ,‬קרן התורה והחסד‬ ‫להרים‪ ,‬מזריח אור לישרים‪ ,‬כביר המעש בצדקות ורב חסד להאיר לתלמידים היקרים‪,‬‬ ‫ראשון הוא למקראי קודש‪ ,‬עומד לימיננו במדת הגודש‪ ,‬חובב ומוקיר רבנן‪ ,‬מוכתר בנימוסין‪,‬‬ ‫ובמיוחד עומד לנס למען חיזוק מוסדינו זה רבות בשנים‬ ‫הרבני הנה"מ‬ ‫שליט"א‬ ‫מוה"ר ישראל וואלצער‬ ‫יו"ר מוסדות וויזניץ פה לונדון יצ"ו‬ ‫חבר הנהלת מוסדינו ומחשובי התומכים‬ ‫המתאבל על פטירת אביו המנוח‪ ,‬יקר הערך‪ ,‬הרבני החסיד המרומם‪ ,‬זכה‬ ‫ליהנות את ה' בגרונו מראשי המשוררים בבית וויזניץ רבות בשנים‪ ,‬עורר ורומם‬ ‫הלבבות בקולו בשירים‪ ,‬קבל כל אחד בפנים מסבירות‪ ,‬הגה בתורה והרבה עשות‬ ‫מעשים טובים‪ ,‬זכה להקים דורות ישרים ומבורכים‪ ,‬שייף עייל שייף נפיק ולא‬ ‫החזיק טיבותא לנפשי'‬ ‫הרה"ח מוה"ר חיים ז"ל‬ ‫תנחומינו הכנים שלוחות‪ ,‬מעומקא דליבא ערוכות‪ ,‬המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי ציון וירושלים‪,‬‬ ‫ובהמשך מעשיו הטובים תמצאן נוחם‪ ,‬בגן עדן תהא מנוחתו‪ ,‬והלך לפניו צדקותיו‪ ,‬ולא ישמע שוד ושבר‬ ‫בגבולכם‪ ,‬אך טוב וחסד ירדפוכם‪ ,‬ששון ושמחה ישמע תמיד באהלכם‪ ,‬והפכתי אבלם לששון ונס יגון‬ ‫ואנחה‪ ,‬יקיצו וירננו שוכני עפר בתחיית מתי ישראל ברחמים גדולים בב"א‬ ‫אלו הדברים‪ ,‬מדרש תנחומא נמסרים‪ ,‬המשתתפים בכאבו וצערו‬ ‫הנהלת אור לישרים‬ ‫‪39‬‬ ‫הערליכער מעמד‬ ‫"פדיון פטר חמור"‬ ‫היסטארישער מעמד "פדיון פטר חמור" איז פארגעקומען‬ ‫בעירנו דעם פארגאנגענעם חוה"מ סוכות בהשתתפות‬ ‫פילע אידן אינעם גיגאנטישן יסודי התורה זאל‬ ‫דעם פארגאנגענעם יום טוב סוכות איז ב"ה‬ ‫אריבער גאר שיין דא אינעם עיר הבירה לאנדאן‪,‬‬ ‫טראץ דעם וואס אונז וואוינען אין ענגלאנד‪ ,‬וואו דער‬ ‫וועטער איז געווענליך היבש רעגנדיג‪ ,‬איז געלויבט‬ ‫דעם באשעפער געווען אן אויסנאם שיינער וועטער‪.‬‬ ‫עס איז געווען א שטארקע מעגליכקייט צו עסן אלע‬ ‫סעודות‪ ,‬ווי אויך שלאפן אלע נעכט אין די סוכה‪.‬‬ ‫בכלל איז געווען ממש א ווארעמע איינגענעמער‬ ‫וועטער‪ ,‬וואס איז שוין יארן נישט געווען‪.‬‬ ‫איינס פון די גאר שיינע איבערלעבענישן וואס‬ ‫האט זיך אפגעשפילט אין לאנדאן דעם יו"ט איז בלתי‬ ‫שום ספק געווען‪ ,‬דער געהויבענער מעמד פון "פדיון‬ ‫פטר חמור"‪ ,‬וועלכע איז צוגעשטעלט געווארן דורך‬ ‫די התאחדות האברכים דקהל יטב לב ד'סאטמאר‪.‬‬ ‫די הכנות און דער בעל המצוה‬ ‫דא אין די גלילות פון לאנדאן איז דא א מקום וואו‬ ‫מ'איז מגדל בהמות‪ ,‬דאס איז אונטער די פירערשאפט‬ ‫פון הרה"ח ר' חיים משה בארד הי"ו‪.‬‬ ‫דאס גייט שוין אן בעז"ה א שיינע פאר יאר‪ ,‬און‬ ‫דער שטח געהערט צו הרה"ח המפורסם הרבני היקר‬ ‫שבערכין מו"ה ר' חיים בענעדיקט הי"ו מפארי עירנו‬ ‫ומחשובי חסידי סאטמאר‪ .‬ר' חיים איז א שם דבר אין‬ ‫ביהמ"ד דקיט"ל‪ ,‬וואו ער שטייט שוין צענדליגער יאר‬ ‫איבער דעם מנין וותיקין זומער און ווינטער‪ ,‬טראץ‬ ‫דעם וואס זומער רעדט מען דא פון ‪ 4:00‬אזייגער‬ ‫פארטאגס‪.‬‬ ‫‪40‬‬ ‫וירא והנה בכור‬ ‫האט זיך דארט געמאכט אז אן אייזל האט‬ ‫געבוירן א בכור א זכר אין די סליחות טעג‪ ,‬און מיט‬ ‫דעם איז ר' חיים בענעדיקט הי"ו געווארן מחויב‬ ‫מיט די מצוה פון פדיון פטר חמור‪.‬‬ ‫נאכן אדורך רעדן דאס ענין מיט הגה"צ ר'‬ ‫ברוך נתן האלבערשטאם שליט"א אב"ד קיט"ל‬ ‫דסאטמאר‪ ,‬איז מוסכם געווארן צו חוגג זיין די‬ ‫מצוה ברב עם דעם צווייטן טאג חוה"מ סוכות‬ ‫דינסטאג יום שנכפל בו כי טוב‪ ,‬אושפיזא דמשה‬ ‫רעיא מהימנא‪.‬‬ ‫דער רב שליט"א האט ממנה געווען דעם דומ"ץ‬ ‫הקהלה הרה"ג ר' הערשל שנעק שליט"א ואתו‬ ‫עמו דעם מו"צ הקהלה ומרביץ תורה בביהמ"ד‬ ‫סאטמאר‪ ,‬הרה"ג ר' פלטיאל שווארטץ שליט"א‪,‬‬ ‫אז זיי זאלן אדורך טון דעם ענין לעומקה ולרוחבה‪,‬‬ ‫און צוגרייטן אלע פרטים‪.‬‬ ‫די צוגרייטונגען‬ ‫צום גרויסן מעמד‬ ‫כדי צו קענען מאכן אזא מצוה נדירה ברוב עם‪ ,‬איז‬ ‫ארויסגעדינגען געווארן דער גרויסער פראכטפולער‬ ‫זאל פון יסודי התורה‪ ,‬וואס איז געווארן צוגעגרייט‬ ‫מיט שטאקיגע פארענטשעס‪ ,‬און קרוב צו ‪ 900‬זיץ‬ ‫פלעצער‪ ,‬א שיינער אויבן אן און א ספעציעלע בימת‬ ‫‪41‬‬ ‫הכבוד פאר די מצוה‪ ,‬א טאג פאר עריו"ט איז‬ ‫נתפרסם געווארן די העכסט אינטערעסאנטע‬ ‫מודעה אין די סאטמארע בתי מדרשים‪ .‬דא אין‬ ‫שטאט‪.‬‬ ‫דער געהויבענער מעמד‬ ‫בראשות רבנים ודיינים‬ ‫דינסטאג די צווייטע טאג חוהמ"ס האט מען‬ ‫געזען אין די גאסן ארום עגערטאן ראוד א‬ ‫ריזן שטראם פון אידן‪ ,‬פון אלע יארגענג זקנים‬ ‫עם נערים‪ ,‬וועלכע זענען אלע געגאנגען צום‬ ‫דירעקציע פון יסודי התורה‪.‬‬ ‫דער ריזן זאל איז זייער שנעל אנגעפולט‬ ‫געווארן‪ ,‬די רבנים‪ ,‬דיינים‪ ,‬מוצי"ם‪ ,‬ראשי‬ ‫הישיבות והכוללים‪ ,‬און מרביצי תורה שליט"א‪,‬‬ ‫האבן באשיינט דעם אויבן אן‪ ,‬ועל צבאם‬ ‫איז געווען דער רב ואב"ד הקהלה הגרנ"ב‬ ‫האלבערשטאם שליט"א‪.‬‬ ‫אויך האט באשיינט דעם מעמד דער הגאון‬ ‫הגדול ר' אהרן דוד דוננער שליט"א ראב"ד‬ ‫דהתאקה"ח‪ ,‬ווי אויך האט געמאכט א רושם‬ ‫אדיר דאס פערזענליכע ערשיינונג פון כ"ק מרן‬ ‫אדמו"ר מוויזניץ‪-‬לאנדאן שליט"א‪.‬‬ ‫די רבנים רעדן איבער די‬ ‫היסטארישקייט פונעם‬ ‫מעמד‬ ‫איינגעלייטעט די מסיבה הנהדרה האט‬ ‫הרה"ח ר' שמואל משה גפן הי"ו וועלכער האט‬ ‫מדגיש געווען דאס זעלטנהייט פון די מצוה‪ ,‬און‬ ‫גלייכצייטיג אנגעוויזן א מכתב קודש פון הגה"ק‬ ‫בעל אך פרי תבואה מליסקא זי"ע‪ ,‬וועלכער‬ ‫האט מקיים געווען די זעלטענע מצוה‪ ,‬און‬ ‫דערביי דערציילט אז אויך זיין רבי מרן הקדוש‬ ‫הישמח משה זי"ע האט מקיים געווען אט די‬ ‫גרויסע מצוה‪.‬‬ ‫דברי פתיחה האט גערעדט דער ראב"ד‬ ‫הגרא"ד הלוי דוננער שליט"א‪ ,‬ערקלערנדיג‬ ‫בהסבר נפלא די כללי המצוה‪ ,‬וואס לאו בכל‬ ‫יום מתרחש‪.‬‬ ‫באלד דערנאך איז אויפגערופן געווארן‬ ‫דער איידעם פונעם בעל שמחה הר"ר חיים‬ ‫בענעדיקט הי"ו‪ ,‬ה"ה הרה"ג ר' אהרן יושע‬ ‫געלדצעהלער שליט"א ר"מ בישיבה גדולה‬ ‫תו"י ומרביץ תורה בעירנו‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫‪42‬‬ ‫געשילדערט אין גענויע פארבן די‬ ‫די עבודה פון די‬ ‫שיינע מצוה‪ ,‬וואס דערמאנט ווי די‬ ‫מצוה און די גרויסע‬ ‫חמורים האבן ארויסגעטראגן דעם‬ ‫שמחה‬ ‫רכוש מצרים וביזת הים‪ ,‬און דאס‬ ‫איז פאסיג אין די טעג ווען מ'איז‬ ‫באלד דערנאך האט מען‬ ‫מקיים דעם למען ידעו דורותיכם‬ ‫אריינגעברענגט דאס אייזעלע‪,‬‬ ‫וכו'‪.‬‬ ‫און דערנאך דעם "שה" מיט וואס‬ ‫מ'האט דאס פודה געווען‪.‬‬ ‫נאכער איז אויפגערופן געווארן‬ ‫דער מו"צ הקהלה הרה"ג ר' פלטיאל‬ ‫די התרגשות איז געוואקסן‪ ,‬ווען‬ ‫שווארטץ שליט"א‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫ר' חיים הי"ו האט מיט התלהבות‬ ‫בטוב טעם ודעת מסביר געווען די‬ ‫געמאכט די ברכה‪ ,‬נאך דעם דעם‬ ‫פרטי המצוה בכל פרטותי'‪.‬‬ ‫שהחיינו‪ ,‬דערנאך איבערגעגעבן‬ ‫נאכדעם האט ארום גערעדט די‬ ‫דעם שה פארן כהן‪ ,‬דערנאך איז‬ ‫שיינקייט פון די מצוה הגה"צ דער רב‬ ‫מען ארויס אין א ריקוד דער גאנצע‬ ‫הקהילה שליט"א‪ ,‬און גלייכצייטיג‬ ‫אויבן אן און דער פיל קעפיגער‬ ‫מסביר געווען אז מגלגלין זכות ע"י‬ ‫ציבור אויף די פלעצער‪ ,‬די בחורים‬ ‫זכאי‪ ,‬ר' חיים וואס איז מרומם קרן‬ ‫אויף די פארענטשעס‪ ,‬און מיט‬ ‫הקהילה בפעולותיו הכבירים למען‬ ‫דעם האט זיך דער הערליכער מעמד‬ ‫הכלל והפרט‪.‬‬ ‫דארט פארענדיגט‪.‬‬ ‫פאר מ'איז צוגעגאנגען צו די‬ ‫נאכער איז מען צוגעפארן צו‬ ‫הייליגע מצוה‪ ,‬האט אויפגעטרעטן‬ ‫די סוכה פון ביהמ"ד הגדול אויף‬ ‫דער כהן הפודה‪ ,‬הרה"צ ר' יחזקאל‬ ‫קעיזענאוו ראוד‪ ,‬וואו עס איז‬ ‫ראפפורט שליט"א רב ביהמ"ד‬ ‫געווען א מעמד שתיית לחיים‪ ,‬און‬ ‫נועם התורה‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫באלד דערנאך א סעודה גדולה‬ ‫ארויסגעברענגט די שמחת המצוה‬ ‫לכבוד המצוה היקרה‪.‬‬ ‫וואס איז נאך גרעסער ווי די מצוה‪,‬‬ ‫שישו ושמחו בשמחה של מצוה‬ ‫ובפרט בימי שמחתינו‪.‬‬ ‫‪43‬‬ 44 45 ‫דער גאונ'ישער מחבר‬ ‫ספרים‬ ‫וואס האט נישט‬ ‫געקענט שרייבן‬ ‫א‬‫"‬‫ח‬ ‫‪46‬‬ ‫ער איז געווען דער געשפרעך אין‬ ‫אלע ערטער וואו זיינע ספרים זענען‬ ‫אנגעקומען ‪ //‬גדולי ישראל האבן‬ ‫געשטוינט ‪ //‬להבדיל די משכילים‬ ‫האבן שווער געקענט משלים זיין מיט‬ ‫די מציאות ‪ //‬דער וואונדערליכער‬ ‫געשטאלט פונעם "שוסטער פון‬ ‫ראסיין" רבי משה מארקאוויץ זצ"ל‬ ‫וועמען מען האט ארויסגעווארפן פון‬ ‫חדר‪ ,‬ער האט נישט געקענט שרייבן‬ ‫און מיטן כוח הרצון און אהבת התורה‬ ‫האט ער ארויסגעגעבן דעם ספר "שם‬ ‫הגדולים השלישי" ‪ //‬והאיש משה לא‬ ‫ידענו מה היה לו‬ ‫‪47‬‬ ‫מיר שטייען יעצט פאר א פרישן זמן‪ .‬קינדערלעך האבן‬ ‫אנגעהויבן חדר מיט א פרישקייט‪ ,‬בחורים גייען אנפאנגען א‬ ‫נייעם זמן אין ישיבה און די מרביצי תורה זענען דא מיטן גאנצן‬ ‫פלייס אויפצובויען א פרישע דור פון אידן נאמנים לה' ולתורתו‪.‬‬ ‫ווי פאסיג איז אין אזא צייט אויפצואוויקלען די שטוינענדע‬ ‫היסטאריע פונעם 'שוסטער פון ראסיין'‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫ארויסגעווארפן געווארן פון חדר צוליב זיין ארימקייט און‬ ‫געווארן א שוסטער‪ ,‬און אין רעזולטאט האט ער ניטאמאל‬ ‫געקענט שרייבן (נקודה למחשבה פאר די מחנכים‪ ,)...‬אבער טראץ‬ ‫דעם האט ער באוויזן ארויסצוגעבן עטליכע ספרים (נקודה‬ ‫למחשבה פאר קינדער און בחורים וועלכע זענען נישט אזוי מצליח‪.)...‬‬ ‫עס קוקט אויס אומגלויבליך‪ ,‬אבער דאס איז ווירקליך די‬ ‫געשיכטע וואס האט זיך אפגעשפילט מיט נישט אזויפיל יארן‬ ‫צוריק – אין די מיטעלע ת"ר יארן‪.‬‬ ‫ליינט און ווערט אינספירירט און ערשטוינט!‬ ‫מען קען קיינמאל‬ ‫באריכט אין דעמאלטדיגע צייטונג איבער די שטוינענדע געשיכטע מיטן שוסטער דער מחבר ספרים‬ ‫נישט וויסן!‬ ‫ער איז געווען א זעלטענע ערשיינונג‪ ,‬איינער פון פילע‬ ‫אין יארן‪ .‬אבער אסאך מער פון וואס ער איז געווען‪ ,‬ווערן‬ ‫ערוועקט אסאך דראמאטישע עפיזאדן און פאקטן‪ ,‬אין‬ ‫ליכט פון וואס ער האט באוויזן מיט זיין לעבן און מיט זיין‬ ‫פערזענליכקייט‪ .‬דאס איז דער "שוסטער פון ראסיין"‪.‬‬ ‫ראסיין איז געווען א שטעטל אין די ליטע‪ ,‬פיל מיט חכמים‬ ‫און סופרים‪ ,‬פון וואו בארימטע תלמידי חכמים און גאונים‬ ‫זענען ארויסגעוואקסן פון איר‪ ,‬אבער דווקא דער "שוסטער"‬ ‫אינעם שטעטל האט געצויגן דאס אויפמערקזאמקייט פון‬ ‫אסאך וואס האבן איר באזוכט‪ ,‬און אויך פון פילע גדולי‬ ‫ישראל צו וועמען זיינע מייסטער ווערק זענען אנגעקומען‬ ‫צו זייערע הענט‪.‬‬ ‫ווער איז דער דאזיגער אומבאקאנטער אנאנימער מענטש‬ ‫וואס האט געברענגט דערצו אז מענטשן פון איבעראל זענען‬ ‫געקומען מיטהאלטן און זיך איבערצייגן מיט די אייגענע אויגן‬ ‫דעם גרויסן וואונדער און נס‪ ,‬און וואס האט געברענגט אזויפיל‬ ‫אידן וואס זענען אפילו גאר ווייט געווען פון אידישן וועג‪ ,‬צו‬ ‫מודה זיין געצווינגענערהייט קעגן זייער ווילן‪ ,‬איבער וואס ער‬ ‫האט באוויזן און האט געלערנט מיט זיין פערזענליכקייט און‬ ‫זיין לעבן און בפרט מיט זיין ווערק און שאפונג?‬ ‫געווען איז עס רבי משה מארקאוויץ זצ"ל‪ ,‬דער וועלכער‬ ‫האט ארויסגעגעבן דער מאנומענטאלן ספר "שם הגדולים‬ ‫נאך א ספר וואס ר' משה האט ארויסגעגעבן ‪ -‬איבער די היסטאריע פונעם שטעטל ראסיין‬ ‫השלישי" (נישט אויפטוישן מיטן אנדערן ספר אונטער דעם נאמען‪ ,‬וואס‬ ‫‪48‬‬ ‫דער מחבר איז געווען רבי אברהם איטינגא זצ"ל)‪,‬‬ ‫מיין רבי האט‬ ‫א ספר אין פארמאט און אין פארעם‬ ‫מיר פארטריבן‬ ‫פונעם ספר "שם הגדולים" פונעם‬ ‫הייליגן חיד"א זי"ע‪ ,‬וואס באשרייבט‬ ‫פון חדר‬ ‫און רעכנט אריין די ביאגראפיע‬ ‫פון הונדערטער גדולי ישראל און‬ ‫אט אזוי שילדערט רבי משה זיינע‬ ‫פערזענליכקייטן פון די לעצטע דורות‪.‬‬ ‫קינדערישע לעבנ'ס יארן‪ .‬און דוכט זיך‬ ‫אז ס'איז א חוב און וויכטיג צו ליינען‬ ‫אין פיסטריט פון דעם ספר "שם‬ ‫יעדעס ווארט‪:‬‬ ‫הגדולים השלישי"‪ ,‬האט דער מחבר‬ ‫רבי משה מארקאוויץ ארויסגעגעבן נאך‬ ‫"נולדתי לאיש יקר נפלא מצוין‬ ‫פארשידענע ספרים און חיבורים אויפן‬ ‫כמ"ר שלמה זלמן מארקאוויץ בשנת‬ ‫שטעטל ראסיין און דאס שטעטל‬ ‫תרט"ו בעיר נאמאקסט מחוז ראסיין‬ ‫פלך קאוונא‪ .‬אבי היה מתחילה‬ ‫נאווהארדאק‪ .‬די דאזיגע ספרים זענען‬ ‫חייט‪ ,‬וכאשר לא מצא להחיות נפשו‬ ‫געווארן א באגלייבטע און פארלעסליכע‬ ‫ממלאכתו זאת‪ ,‬נהפך לבן כפר ול'חלבן'‪,‬‬ ‫מקור און קוואל פון זכרונות פון פילע‬ ‫ואחר כך גר שם ששה שנים וחלה‪ ,‬ובא‬ ‫כאראקטארן‪ ,‬געשטאלטן ביי כלל‬ ‫לעיר ראסיין אצל הרופאים‪ ,‬ונפטר שם‬ ‫ישראל און געשעענישן וואס ווערן‬ ‫בשנת תרכ"ד ביום י"ד אדר‪ .‬ואני היה‬ ‫געברענגט אין זייער אסאך ספרים אין‬ ‫אז בן שמונה וחצי שנה‪ .‬ליתום נעזב‬ ‫לויף פון די דורות נאך אים‪.‬‬ ‫ושכול כמוני‪ ,‬לא נשאר דרך אחרת‪.‬‬ ‫אבער דער עיקר וואס האט געמאכט‬ ‫למדתי בעיר נאמאקסט שלשה שנים‬ ‫רבי משה מארקאוויץ אלס צוצואינג'ס‬ ‫בתלמוד תורה‪ ,‬ואחר כך שלחו אותי‬ ‫קראפט און מאגנעט‪ ,‬איז געווען די‬ ‫בעיר 'ראסיין' ולמדתי בתלמוד תורה‬ ‫ספעציעלע זעלטענע ערשיינונג‪ ,‬אז‬ ‫שלשה זמנים‪ ,‬והיה אז רעב גדול ולא‬ ‫ער האט ארויסגעגעבן און געשאפן די‬ ‫היה לי מה לאכל‪ ,‬ואני צריך כל יום‬ ‫דאזיגע מייסטער און מאנומענטאלע‬ ‫ויום להלוך לבקש פת לחם‪ ,‬ואחרתי‬ ‫ווערק און וואונדערליכע ספרים‪ ,‬אין‬ ‫לבא אל החדר‪ ,‬הרבי שלי גרש אותי‬ ‫די צייט וואס ער זעלבסט האט נישט‬ ‫מן החדר והייתי נע ונד שלש שנים‬ ‫געקענט און נישט געוואוסט וויאזוי צו‬ ‫בלי שום מקור לחיות‪ ,‬וכמעט אמרתי‬ ‫שרייבן אפילו איין אות!‪...‬‬ ‫לחיי נואש‪ ,‬לו לא בא לעזרתי אחי‬ ‫דער עפיזאד פון רבי משה‬ ‫הגדול ולמד אותי מלאכת הסנדלרות‪...‬‬ ‫כה עברו לי ימי נעורי שלשלת ארוכה‬ ‫מארקאוויץ זצ"ל פארדינט אז עס‬ ‫מצרות רבות ורעות עניות ודחקות‪"...‬‬ ‫זאל דינען אלס וועגווייזער פארן‬ ‫געפעדערטן פארזיכטיגקייט און‬ ‫איבערגעטייטשט אין אידיש‪:‬‬ ‫ספעציעל פאר מחנכים וועלכע געבן‬ ‫"איך בין געבוירן געווארן צו א טייערן‬ ‫זיך אפ מיט אידישע קינדער‪ ,‬וועלכע‬ ‫וואונדערליכן און אויסגעצייכנטער‬ ‫דארפן עס כסדר האלטן פאר די אויגן‪,‬‬ ‫איד‪ ,‬כמ"ר שלמה זלמן מארקאוויץ‪,‬‬ ‫אז יעדע נשמה פון יעדעס אידיש קינד‬ ‫אין יאר תרט"ו אין שטאט נאמאקסט‬ ‫איז הייליג און טייער און מ'ווייסט‬ ‫אין געגנט פון ראסיין‪ ,‬א קאונטי אין‬ ‫קאוונא‪ .‬מיין פאטער איז אין אנפאנג‬ ‫קיינמאל נישט ווער עס גייט וואס און‬ ‫געווען א שוסטער‪ ,‬און ווען ער האט‬ ‫וויאזוי אויפוואקסן‪.‬‬ ‫נישט געקענט ערהאלטן זיין לעבן פון‬ ‫מיר באדאנקען זיך פאר ידידינו‬ ‫די דאזיגע ארבעט‪ ,‬איז ער געווארן א‬ ‫החשוב החוקר הרב גרשון טווערסקי‬ ‫דארפס מאן און א 'מילכיגער'‪ .‬דערנאך‬ ‫הי"ו‪ ,‬פארן אונז ארויסהעלפן‬ ‫וואס ער האט דארט געוואוינט אין לויף‬ ‫מיטן דערגרונטעווען דעם דאזיגן‬ ‫פון זעקס יאר איז ער קראנק געווארן‪,‬‬ ‫היסטארישער ווערק‪ ,‬ותשוח"ח לו‪.‬‬ ‫‪49‬‬ ‫און ער איז געקומען צו די שטאט ראסיין צו די ארטיגע‬ ‫דאקטוירים‪ ,‬און ער איז דארט נפטר געווארן אין יאר תרכ"ד‬ ‫אינעם טאג י"ד אדר‪ .‬איך בין דאן אלט געווען אכט און א‬ ‫האלב יאר‪.‬‬ ‫"פאר אזא פארלאזטן און ארימער יתום ווי איך‪ ,‬איז נישט‬ ‫פארבליבן קיין אנדערע וועג‪ .‬איך האב געלערנט אין שטאט‬ ‫נאמאקסט דריי יאר אין די תלמוד תורה‪ ,‬און דערנאך האט‬ ‫מען מיך געשיקט אין די שטאט ראסיין און איך האב געלערנט‬ ‫אין די ארטיגע תלמוד תורה דריי זמנים‪ .‬ס'איז דעמאלט‬ ‫געווען א גרויסער הונגער און איך האב נישט געהאט וואס‬ ‫צו עסן‪ ,‬ווען איך האב טאג טעגליך געדארפט גיין בעטן א‬ ‫שטיקל ברויט‪ ,‬און איך האב וועגן דעם געשפעטיגט צו קומען‬ ‫אין חדר‪.‬‬ ‫"מיין רבי האט מיר דערפאר פארטריבן פון חדר און איך‬ ‫האב ארומגעוואנדערט דריי יאר אן קיין שום מקור צום לעבן‪,‬‬ ‫און איך האב כמעט אויפגעגעבן אויף מיין לעבן‪ ,‬ווען נישט‬ ‫מיין עלטערער ברודער וואלט מיר געקומען צו הילף און האט‬ ‫מיר אויסגעלערנט די שוסטעריי‪-‬פאך‪ ,‬אזוי זענען אדורך אויף‬ ‫מיר מיינע יוגנט יארן‪ ,‬א לאנגע קייט פון אסאך ביטערע און‬ ‫שלעכטע צרות‪ ,‬ארימקייט און נויט"‪...‬‬ ‫תמונת צורתו פונעם מחבר הרב משה מארקאוויץ זצ''ל‬ ‫ער וואלט געקענט בלייבן‬ ‫א וואוילער שוסטער‬ ‫דער אמת איז‪ ,‬אז דא וואלט זיך געקענט אפשטעלן די‬ ‫לעבנ'ס געשיכטע פון ר' משה מארקאוויץ זצ"ל‪ ,‬ווען ער זעצט‬ ‫פאר מיט זיין ארבעט אלס 'שוסטער' אזוי ווי אסאך אנדערע‬ ‫ערליכע שוסטערס ביי כלל ישראל אין לויף פון די דורות‪.‬‬ ‫אין פאקט‪ ,‬ווי רבי משה זעלבסט דערציילט‪ ,‬איז ער‬ ‫ארויסגעווארפן געווארן פון תלמוד תורה וועגן זיינע פילע‬ ‫פארשפעטיגונגען‪ ,‬וואס זענען פאראורזאכט געווארן און‬ ‫זענען געקומען אין רעזולטאט פון זיין ארומוואנדערן נאך א‬ ‫שטיקל ברויט צו קענען דערהאלטן זיין יונגן לעבן‪.‬‬ ‫ס'איז שווער צו פארשטיין‪ ,‬אבער אין די זעלבע צייט איז‬ ‫שווער צו משפט'ן און ריכטן די סיטואציע פון דערווייטנס‬ ‫און נאך אזויפיל יארן שפעטער‪ ,‬וויאזוי איז דאס געשען אז‬ ‫די רבנים און די ראשי הקהילה אין די שטאט ראסיין האבן‬ ‫זיך נישט אומגעקוקט אויפן קליינעם יתום און ווי אנדערש‬ ‫איז זיין שיקזאל געווען פון אסאך אנדערע קינדער‪ ,‬אין די‬ ‫באדינגונגען און מאסנאמען פון הונגער און נויט אין יענע‬ ‫יארן‪.‬‬ ‫מען קען אננעמען‪ ,‬אז אויך די תלמוד תורה זעלבסט איז‬ ‫נישט געגרינדעט געווארן און געווען אוועקגעשטעלט אין‬ ‫היסטארישע כתב יד וואו מען זעט דאס כתב פון די קינדער‬ ‫וועלכע האבן געשריבן דעם ספר פאר ר' משה‬ ‫דעם פארמאט וואס מיר קענען הײנט‪.‬‬ ‫‪50‬‬ ‫ספרים אין וועקסל‪ ,‬אדער אין אויסטויש‬ ‫פאר די ארבעט‪ ,‬ווען צומאל האט ער עס‬ ‫דעם מענטשנ'ס‬ ‫אויך געבארגט אויף א קורצע צייט‪.‬‬ ‫אזוי האט ער אין לויף פון לאנגע‬ ‫ווילן וואס איז‬ ‫יארן געצויגן זיין פרנסה און חיונה פון די‬ ‫יעדן‬ ‫העכער‬ ‫שוסטעריי ארבעט‪ ,‬אבער קיינמאל האט‬ ‫ער נישט אויפגעהערט צו זאמלען נאך‬ ‫פאקט‬ ‫און נאך וויסנשאפטן פון ליינען ווי מער‬ ‫אלנפאלס איז דער אינגל משה‬ ‫ספרים‪.‬‬ ‫אויסגעוואקסן אן קיין וויסנשאפט‬ ‫דאס איז א סימבאל פון אהבת‬ ‫אין ליינען און שרייבן‪ .‬עס איז מעגליך‬ ‫התורה‪ ,‬א לעבעדיגער ביישפיל פון‬ ‫אז ער האט יא געהאט עפעס א כאפ‬ ‫דעם גרויסן כוח פונעם ווילן‪ ,‬דער רצון‬ ‫פון ליינען‪ ,‬אבער אין שרייבן האט ער‬ ‫פון דעם מענטש וואס ברעכט אייזן‬ ‫נישט געהאט קיין שום אנונג‪ ,‬און ווי‬ ‫און וואס האט די כח צו איבערקומען‬ ‫מ'זאגט‪ ,‬ס'איז קיינמאל נישט געווען‬ ‫יעדן צושטאנד און יעדע מציאות‪.‬‬ ‫זיין ברענטש‪.‬‬ ‫דער אינערליכער פארלאנג און ווילן צו‬ ‫וכאן הבן שואל‪ ,‬דא שטעלט זיך‬ ‫פארשענערן און מכבד זיין די תלמידי‬ ‫די הויפט פראגע און שווערע קשיא‪,‬‬ ‫חכמים וואס ליטע האט געקענט‬ ‫וויאזוי און וואו איז ער אין לויף פון די‬ ‫פראדוצירן‪.‬‬ ‫יארן געווארן דער מחבר פון אזויפיל‬ ‫רבי משה דער שוסטער‪ ,‬יעדן ספר‬ ‫ווערטפול‪-‬מאנומענטאל ספרים?‬ ‫וואס איז אנגעקומען צו אים אין די‬ ‫פאקטיש ווען מ'קוקט אויף צוריק‪,‬‬ ‫הענט‪ ,‬כאטש ער האט נישט געקענט‬ ‫שטעלט זיך ארויס‪ ,‬אז ר' משה איז‬ ‫פארשטיין דעם אינהאלט פונעם ספר‪,‬‬ ‫געווען א אינגל מיט א זעלטענעם‬ ‫די טיפע חידושים דערפון און ווער‬ ‫טאלאנט און מיט א פענאמענאלן‬ ‫רעדט נאך פון פלפולי אורייתא‪ ,‬און לויט‬ ‫זכרון‪ .‬ער פלעגט כסדר דורכגיין יעדן‬ ‫ווי עס שיינט האט ער אפילו געהאט‬ ‫ספר וואס איז אים אונטערגעקומען‬ ‫שוועריגקייטן מיטן ליינען געהעריג‪ ,‬האט‬ ‫אין די הענט‪ ,‬און עס אפגעשאצט און‬ ‫ער אבער גוט אדורכגעליינט די דעקלעך‬ ‫אריינגענומען אין זײן זכרון‪ .‬ער האט‬ ‫פון די ספרים‪ ,‬די הקדמות‪ ,‬די הסכמות‪,‬‬ ‫אסאך אינוועסטירט אין דעם‪ ,‬ער האט‬ ‫ער האט זיך אפגעשטעלט און גוט‬ ‫חתונה געהאט און בשעת'ן ​​ ארבעטן‬ ‫אדורך געטראכט און אפגעלערנט דעם‬ ‫צו ברענגען פרנסה פאר זיין הויזגעזינד‬ ‫כאראקטער פון דעם מחבר‪ ,‬די יאר‪ ,‬דער‬ ‫אלס שוסטער‪ ,‬האט ער פארגעזעצט‬ ‫ארט‪ ,‬ער האט זיך קאנצענטרירט אויף‬ ‫מיט דעם פערזענליכן פראיעקט פון זיין‬ ‫דעם נוסח פון די הסכמות‪ ,‬די רבנים‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫וואס געבן די הסכמות‪ ,‬זייער וואוינארט‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫הקדמות און‬ ‫צוביסלעכווײז איז אין זײן מח‬ ‫באשאפן געווארן א גאנצע ביבליאטעק‬ ‫הסכמות‬ ‫פון וויסנשאפט און אומשאצבארע‬ ‫ס'איז נישט גרינג געווען אין יענע‬ ‫רייכע אוצרות פון זכרונות וועגן רבנים‪,‬‬ ‫צייטן צו עררייכן און שאפן ספרים‪,‬‬ ‫ארײנגערעכנט זייערע יארן און‬ ‫אבער ר' משה האט אינוועסטירט‬ ‫וואוינערטער‪ ,‬ווען ער ציט א שײן‬ ‫אלע כוחות צו עררייכן און באקומען‬ ‫צווישן פערזענליכקייטן און צווישן‬ ‫די ספרים‪ .‬לויט ווי עס זעט אויס‪ ,‬זענען‬ ‫פעריאדישע געשעענישן‪ ,‬צוזאמען‬ ‫געווען נישט ווייניג ביזנעס האנדל מיט‬ ‫מיט וויכטיגע און אינטערעסאנטע‬ ‫אידן וואס זענען געקומען פאררעכטן‬ ‫אנעקדאטן פון זייער לעבן‪.‬‬ ‫די שיך און זיי האבן אים געברענגט די‬ ‫‪51‬‬ ‫געווארן‪ ,‬און אין וועלכע צייט זיי אלע‬ ‫שטיק היסטארישע וויסנשאפט און‬ ‫זענען געדרוקט געווארן"‪.‬‬ ‫יעדע דבר חכמה‪.‬‬ ‫"מיין מלאך‬ ‫ער איז געזעצן אין זײן קליינע ד' על אין די פיסטריט "די קינדער‬ ‫המוות"‪...‬‬ ‫האבן מיר‬ ‫אויפנעמען פון הייליגן‬ ‫ד' דירה‪ ,‬װאו ער פלעגט‬ ‫באווארפן מיט‬ ‫געלעגן פאראייזערנעאים‪ ,‬אוןשיך חיד"א זי"ע‬ ‫זײנע קליענטן‪ ,‬די‬ ‫פארעם איז‬ ‫ווענדפונקט ס'איזאין קישענעס"‬ ‫דער גרויסער‬ ‫נעבן אים זענען געווען אויסגעלייגט‬ ‫ספרים וואס ער האט געקויפט מיט זיין לעבן איז געקומען‪ ,‬ווען‬ ‫אבער ווי מיר האבן געשריבן‪ ,‬האט‬ ‫אנגעקומען צו די הענט פון רבי משה‬ ‫די עטליכע פעניס וואס ער האט‬ ‫פאר ר' משה געפעלט איין וויכטיגע זאך‬ ‫זצ"ל‪ ,‬דער ספר פון הייליגן חיד"א ‪" -‬שם‬ ‫געלייזט‪ .‬אין יעדן איבעריגע מינוט‬ ‫וואס האט זיך אויסגעפעלט צו קענען‬ ‫הגדולים" ‪ -‬די ענציקלאפעדישע הייליגע‬ ‫פלעגט ער ארויסנעמען א ספר‪ ,‬ליינען‪,‬‬ ‫שרייבן די ספרים; די פעאיגקייט צו‬ ‫ווערק פון דעם גרעסטן פון די מחברי‬ ‫און טייל מאל ארויסציען א בליי פון‬ ‫שרייבן‪.‬‬ ‫ספרים דער חיד"א זי"ע‪ ,‬אין וועלכן ער‬ ‫זײן אלטן הויך שטיוול‪ ,‬פארשריבן‬ ‫דערויף האט ער געטראפן א לעזונג‬ ‫האט איבערגעבליקט און פאראייביגט‬ ‫און אנגעצייכנט א ליניע אדער עפעס‬ ‫און אזוי דערציילט ער‪" :‬ואחשוב בליבי‬ ‫דעם געשטאלט פון די גאוני הדורות‪ ,‬די‬ ‫א ווארט צוויי אויפן ספר‪ ,‬אויף עפעס‬ ‫שאני יכול לעשות ספר כזה (כמו 'שם‬ ‫ראשונים ווי אחרונים‪ .‬ר' משה ליינט און‬ ‫וואס ער האט געוואלט געדענקען‪.‬‬ ‫הגדולים') אבל אין אני יכול לכתוב אפילו‬ ‫זאגט צו זיך אויפן קול‪" :‬איך קען אויך‬ ‫תיבה אחת‪ ,‬על כן אני צריך לבקש בכל‬ ‫זיין פרוי איז געווען געוואוינט צו‬ ‫רעדאקטירן און ארויסגעבן אזא ספר‬ ‫יום ויום מהילדים (הנערים) אשר למדו‬ ‫רופן די ספרים‪" :‬מיין מלאך המוות"‪...‬‬ ‫פאר די גרויסע דורות נאכן חיד"א!"‬ ‫בשיעור בבית המדרש הגדול‪ ,‬אשר‬ ‫ווייל די דאזיגע ספרים האבן אים‬ ‫מ'קען מיט רואיגקייט אננעמען אז‬ ‫הם יכתבו לי מעט‪ ,‬והם עשו לי כאשר‬ ‫בארויבט נישט ווייניג פרנסה‪ .‬די‬ ‫אסאך האבן מיט אים מסכים געווען‬ ‫אני בקשתי מהם‪ .‬ואחדים כשראו‬ ‫באשעפטיגונג פון לײנען װי אויך די‬ ‫און איינגעשטימט‪.‬‬ ‫איך כתבתי‪ ,‬השליכו אותי עם כרים‬ ‫שטענדיגע שמועסן מיט די קליענטן‪,‬‬ ‫כל אחד ואחד אשר היו שם בצחוק‪,‬‬ ‫און ווי ער באצייכנט און דעפינירט‬ ‫װעלכע האבן פארמאגט מערערע און‬ ‫אשר היה אז המנהג כי הבחורים ישנים‬ ‫זיין ספר‪" :‬יתברך הבורא וישתבח‬ ‫ברייטע ידיעות אין אידישע היסטאריע‪,‬‬ ‫בבית המדרש‪ ,‬ואני לא עניתי אותם‬ ‫היוצר אשר נתן אותי בלבי דעת ותבונה‬ ‫האבן אוועק גע'גנב'עט די צײט פון די‬ ‫כלום יען כי אני צריך להם‪ .‬זה נמשך‬ ‫לעשות ולחבר ספר 'שם הגדולים‬ ‫שוסטעריי ארבעט‪.‬‬ ‫כשבעה או שמנה שנה עד אשר עברו‬ ‫השלישי' אשר יכיל בקרבו בשני‬ ‫חלקים‪ :‬חלק אחד כולל תולדות גאוני‬ ‫אבער‪ ,‬דאס איז געווען א דעפיניציע‬ ‫הימים עד כי בני הגדול נתגדל והוא‬ ‫וגדולי ישראל על סדר אלף בית‪ ,‬וחלק‬ ‫וואס זיין פרוי די צדקנית האט‬ ‫החל לכתוב אתי‪ ,‬וכל העיר צחקו ממני‬ ‫שני כולל מערכת הספרים שחברו‬ ‫אנגענומען‪ ,‬און אפילו פארשטאנען און‬ ‫הרבה ואמרו בצחוק הוא יכול לעשות‬ ‫ומבואר מהותם על מה אדניהם הטבעו‬ ‫אים דערמוטיגט דאס צו טון‪ ,‬בשעת'ן‬ ‫ולחבר ספר 'שם הגדולים השלישי'?‪...‬‬ ‫ובאיזה זמן נדפסו כולם"‪.‬‬ ‫נעמען דעם יאך אויף אירע פלייצעס‪.‬‬ ‫עד שראו כולם שהוא ספר גדול ועב‪,‬‬ ‫אז השתוממו כולם עלי ואמרו אמת כי‬ ‫שפעטער‪ ,‬ווען דער ספר איז ערשינען‪,‬‬ ‫איבערגעטייטשט אין אידיש‪:‬‬ ‫יש לו ידיעה גדולה מזה"‪.‬‬ ‫האט רבי משה באשטימט פאר איר‬ ‫"געלויבט דער באשעפער וואס ער‬ ‫א ספעציעלע וואונטש‪" :‬צו מיין ווייב‬ ‫איבערגעטייטשט אין אידיש‪" :‬און‬ ‫האט מיר אריינגעגעבן אין מיין הארץ‬ ‫זיסל'א‪ ,‬וואס האט נישט געלייגט אויף‬ ‫איך האב געטראכט אין הארצן‪ ,‬אז איך‬ ‫די שכל און פארשטאנד צו מאכן און‬ ‫ארויסגעבן דעם ספר 'שם הגדולים‬ ‫מיר קיין יאך מיר צו פארזארגן‪ ,‬אז איך‬ ‫קען מאכן אזא ספר (ווי דער 'שם הגדולים'‬ ‫השלישי' וואס וועט אנטהאלטן צוויי‬ ‫זאל זיין באקוועם מיטן שרייבן דאס‬ ‫פונעם חיד"א)‪ ,‬אבער איך קען נישט שרייבן‬ ‫טיילן‪ :‬איין חלק רעכנט אריין די‬ ‫ספר‪".‬‬ ‫אפילו איין ווארט‪ ,‬דעריבער דארף‬ ‫איך יעדן טאג בעטן פון די קינדער (די‬ ‫תולדות פון די גאוני וגדולי ישראל לויטן‬ ‫די ראסיינער איינוואוינער האבן שוין‬ ‫ערוואקסענע קינדער) וואס האבן געלערנט‬ ‫סדר אלף בית‪ ,‬און דער צווייטער חלק‬ ‫געקענט זייער "שוסטער"‪ ,‬זײ האבן‬ ‫ביים שיעור (ישיבה) אין בית המדרש‬ ‫רעכנט אריין די ספרים וואס זיי האבן‬ ‫באװאונדערט זײנע אויסערגעווענליכע‬ ‫הגדול‪ ,‬אז זיי זאלן אביסל שרייבן פאר‬ ‫פארפאסט און זייער אינהאלט אויף‬ ‫וויסנשאפטן און ברייטע ידיעות‪ ,‬זײן‬ ‫מיר‪ .‬און זיי האבן עס מיר געטון ווען איך‬ ‫וואס זיי זענען געשטעלט און געבויט‬ ‫גרויסן דארשט נאך יעדעס קליינע‬ ‫‪52‬‬ ‫בס"ד‬ ‫כסא דנחמתא‬ ‫מתוך רגשי צער הננו בזה לשגר ברכת תנחומים לכבוד האי גברא רבא‪ ,‬מצוין ומופלא במדת‬ ‫הצדקה והחסד בלי גבול וקצבה‪ ,‬מסור בלו"נ לכ"ק רבינו הקוה"ט בעל ה"ישועות משה" זי"ע‬ ‫ועכ"י – אשר העלה על נס את מסירותו ונאמנותו‪ ,‬ואחריו ליבלחט"א כ"ק רבינו הקוה"ט‬ ‫שליט"א בהתבטלות והתקשרות איתנה על פי דרך השיטה הקדושה‪ ,‬מוסר נפשו גופו וממונו‬ ‫לכל אשר בשם ויזניץ יכונה‪ ,‬מקים ומעמיד מוסדותינו הקדושים בלונדון מיום הווסדם‬ ‫במסירות בל יתואר‪ ,‬מוסיף והולך בכל זמן ועידן להרבות כבוד שמים וכבוד ויזניץ בכל רחבי‬ ‫תבל‪ ,‬ואחרון הכביד עליו עול‪ ,‬בשמעו קריאת הקודש להקים בית הספר‪ ,‬היה מהעושים‬ ‫והמעשים להיות לעזר ואחיסמך לכל הצריך למען הצלחת מוסדינו לשם ולתפארת‬ ‫הי"ו‬ ‫ישראל ולצר‬ ‫ה"ה הנה"ח ר'‬ ‫היושב בעמק הבכא על פטירת אביו החשוב והיקר‪ ,‬מסור ומקושר בלב ונפש לרביה"ק‬ ‫ה"אמרי חיים" זי"ע וביתר שאת לממלא מקומו כ"ק רבינו הקוה"ט ה"ישועות משה" זי"ע‬ ‫ואחריו ליבלחט"א כ"ק רבינו הקוה"ט שליט"א בהתבטלות גמורה ובמסירות נפלאה‪ ,‬עמד‬ ‫כצור איתן ללא שום סטיה ופשרה עד זיבולא בתרייתא‪ ,‬מנעים בקולו הנעים בחצרות קדשינו‬ ‫בן הרה"ח ר' דוב ז"ל‬ ‫ה"ה הרה"ח ר' חיים ליטמן‬ ‫שולחים אנו תנחומינו הכנים המקום ינחם אתכם בתוך אבלי ציון וירושלים ולא תוסיפו‬ ‫לדאבה עוד ולא ישמע עוד שבר בגבולכם ואך ששון ושמחה ישרור בביתכם תמיד‪ ,‬בהמשך‬ ‫דרכיו ומפעלותיו המבורכים תמצא נוחם‪ ,‬ויהא למליץ עבור משפחתו וכל משפחת בית ויזניץ‬ ‫צוות המחנכות והתלמידות‬ ‫ישראל ווייס ‪ -‬מנכ"ל‬ ‫‪53‬‬ ‫מיר‪ ,‬פאר דעם האב איך געמאכט א‬ ‫האב זיי געבעטן‪ ,‬און טייל פון זיי‪ ,‬ווען‬ ‫פארמולע‪' :‬איך האב מיך פארמערט‬ ‫איך וואלט‬ ‫זיי האבן געזען ווי איך שרייב (די געציילטע‬ ‫ליבהאבערס און פארמערט פיינט'‪,‬‬ ‫די פון זייער ליבשאפט האבן געהויבן‬ ‫געדארפט זיין‬ ‫ווערטער וואס ער האט זיך אנגעצייכנט)‪ ,‬האבן‬ ‫מיך באווארפן מיט קישענעס‪ ,‬יעדער‬ ‫מיין שיינקייט‪ ,‬און די פון זייער הַאס‬ ‫האבן אראפגענידערט מיין כבוד‪ ,‬און‬ ‫אן עם‪-‬הארץ‬ ‫איינער פון זיי וואס זענען דארט געווען‬ ‫מיט געלעכטער‪ ,‬וואס דעמאלט איז‬ ‫איך האב זיך נישט גרויס געהאלטן‪,‬‬ ‫אבער דערמיט האבן זיינע ליידן זיך‬ ‫געווען דער מנהג אז די בחורים שלאפן‬ ‫איך האב געזאגט צו מיר ווען וועל‬ ‫נישט פארענדיגט‪ ,‬נאר אויך דערנאך‬ ‫אין בית המדרש‪ .‬און איך האב זיי‬ ‫איך שטיל ווערן‪ ,‬ווען וועל איך רוען‪,‬‬ ‫וואס ער האט שוין געהאט א גאנצער‬ ‫גארנישט געענטפערט וויבאלד איך האב‬ ‫יעצט האב איך זיי אומזיסט ליב‬ ‫געפעק מיט בלעטער אין די האנט‪,‬‬ ‫געדארפט צוקומען צו זיי‪.‬‬ ‫געהאט‪ ,‬יעצט האב איך זיי אומזיסט‬ ‫גרייט ארויסצוגעבן א גאנצער ספר‬ ‫"דאס האט געדויערט ארום זיבן‬ ‫דערפון‪ ,‬האבן אים נאך מענטשן‬ ‫פיינט געהאט‪ ,‬די האבן פאר גארנישט‬ ‫אדער אכט יאר‪ ,‬ביז די טעג זענען‬ ‫גענודזשעט און געטשעפעט‪ .‬און אזוי‬ ‫אראפגעברענגט מיין כבוד‪ ,‬די האבן‬ ‫פארביי און מיין עלטסטער זון איז‬ ‫שרײבט ער בשעת ער אנטפלעקט‬ ‫פאר גארנישט אראפגעברענגט מיין‬ ‫אויסגעוואקסן‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן‬ ‫דא זײן גאלדענער רייכער לשון‪ ,‬וואס‬ ‫שיינקייט‪ ,‬ווייל אפילו אויב א מענטש‬ ‫צו שרייבן מיט מיר און דאס גאנצע‬ ‫אנטהאלט אין זיך א זייער אינערליכער‬ ‫וועט לעבן טויזנט יאר וועט עס זיין‬ ‫שטעטל האט אסאך געלאכט פון מיר‬ ‫גײסטישער אוצר וואס דאס זעלבסט‬ ‫ווי גארנישט געווען‪ ,‬ביים ענדע וועט‬ ‫און געזאגט מיט שפאס‪ ,‬ער קען מאכן‬ ‫איז צום באוואונדערן‪.‬‬ ‫מען אים צום קבר פירן‪ ,‬אונטער אים‬ ‫און פארפאסן א ספר 'שם הגדולים‬ ‫וועט אויסגעלייגט ווערן ערד און דארט‬ ‫און אט אזוי שרײבט ער‪,‬‬ ‫השלישי'?‪ ...‬ביז ווען יעדער האט געזען‬ ‫װעט ער צעטרעטן װערן און ליגן װי‬ ‫ארײנגערעכנט א רעפערענץ צו זײן‬ ‫אז עס איז א גרויס און געדיכטער ספר‪,‬‬ ‫א שטילער שטײן‪ ,‬און זײן נשמה װעט‬ ‫פארגאנגענהייט‪ ,‬מיט אנטשולדיגונג‪:‬‬ ‫דאן האבן זיי זיך אלע געוואונדערט אויף‬ ‫געשװיגן װערן דערויף‪.‬‬ ‫"ועוד עברו עלי מהם מעט שנאה‪,‬‬ ‫מיר און געזאגט‪ :‬ס'איז ריכטיג אז ער‬ ‫אשר יש אנשים אשר מזלזלים בי‪,‬‬ ‫האט א גרעסערע וויסנשאפט ווי דאס"‪.‬‬ ‫"עס איז גוט פאר א מענטש װאס‬ ‫על זה עשיתי נוסחא אחת 'הרביתי‬ ‫ער װעט טראגן אויף אים דער יאך‬ ‫לי אוהבים והרביתי לי אויבים‪ ,‬אלה‬ ‫ווי ר' משה דערציילט‪ ,‬האט ער‬ ‫פון תורה פון זײן יוגנט‪ ,‬און איך האב‬ ‫מאהבתם הרימו הודי‪ ,‬ואלה משנאתם‬ ‫גענוצט דעם וועג אז די בחורים זאלן‬ ‫נישט געלערנט ווייל איך בין געווען‬ ‫הורידו כבודי‪ ,‬ואני לא קמה בי רוח‪,‬‬ ‫שרייבן וואס ער האט זיך פריער‬ ‫א יתום פון מיין פאטער און דאן בין‬ ‫אמרתי מתי אשקיט‪ ,‬מתי אנוח‪ ,‬עתה‬ ‫אנגעצייכנט אין זיינע מח קעמערלעך‬ ‫איך געווען אין גרויסע צרות און נישט‬ ‫לשוא אהבתים‪ ,‬עתה לשווא שנאתים‪,‬‬ ‫און צומאל געציילטע ווערטער וואס ער‬ ‫געהאט וואס צו עסן און דער מלמד‬ ‫אלה לריק הורידו כבודי‪ ,‬אלה לריק‬ ‫האט אנגעצייכנט מיט א בליי אויף די‬ ‫האט מיך ארויסגעטריבן פון תלמוד‬ ‫הורידו הודי‪ ,‬כי אם אלף שנים יחיה‬ ‫זייטן פון די ספרים‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬דעריבער האב איך געמוזט זיין‬ ‫אדם והיה כלא היה‪ ,‬סופו לקברות יובל‪,‬‬ ‫ווי מ'זעט‪ ,‬איז די שטאפל פון זיין‬ ‫אן עם הארץ און דאן בין איך געווען‬ ‫תחתיו יוצע עפר ושם ידוש וישכב‬ ‫שרייבן געווען אזוי שלעכט‪ ,‬אז דאס‬ ‫צופרידן ווייל א געוויסער שוסטער‬ ‫כאבן דומם‪ ,‬ונפשו עליו תשתומם‪ .‬טוב‬ ‫ליינען האט צוגעברענגט אז טייל בחורים‬ ‫האט מיך גענומען און אויסגעלערנט‬ ‫לגבר כי ישא עליו עול תורה מנעוריו‪,‬‬ ‫האבן געטריבן שפאס פון אים און האבן‬ ‫די שוסטעריי פאך‪ ,‬און נאך עטליכע‬ ‫ואני לא למדתי כי אני הייתי יתום מאבי‬ ‫שטארק געלאכט פון זיינע שרעקליכע‬ ‫יאר בין איך אויפגעשטאנען און איך‬ ‫ואז הייתי בצרה גדולה ולא היה לי מה‬ ‫טעותי הכתיב‪.‬‬ ‫בין דערמוטיגט געווארן מיט ציטערניש‬ ‫לאכל ויגרש אותי הרבי מתלמוד תורה‪,‬‬ ‫אבער דער עקשן וועט מצליח זיין‪,‬‬ ‫און מוט צו שרייבן א ספר מיט גרויס‬ ‫על כן הוצרכתי להיות עם הארץ ואז‬ ‫זאגט די וועלט‪ ,‬ווי עס שיינט זענען ר'‬ ‫פרייד"‪...‬‬ ‫אני שמחתי כי סנדלר אחד לקח אותי‬ ‫משה'ס גייסטישע כוחות געווען העכער‬ ‫ליינט קומענדיגע וואך נאך‬ ‫ללמוד מלאכת הסנדלרות‪ ,‬ואחר כמה‬ ‫און ווייטער פאר די כח פון די געווענליכע‬ ‫גאר אינטערעסאנטע דעטאלן‪,‬‬ ‫שנים קמתי ונתעודדתי ברעדה וחיל‬ ‫אויסהאלטן וואס א מענטש קען‬ ‫אריינגערעכנט דער אויסשטעל פונעם‬ ‫לחבר ספר בגיל ובשמחה גדולה"‪...‬‬ ‫דערהייבן‪ .‬ער האט זיך געהאלטן צום‬ ‫ספר‪ ,‬עדות'שאפטן פון די קינדער‬ ‫איבערגעטייטשט אין אידיש‪" :‬און‬ ‫ציל‪ ,‬א בלאט נאך א בלאט‪ ,‬א שורה נאך‬ ‫וועלכע האבן געשריבן דעם ספר‪ ,‬וואס‬ ‫אויך איז אריבער אויף מיר אביסל הַאס‬ ‫א שורה‪ .‬און ביים ענדע איז אים געלונגען‬ ‫די משכילים האבן געזאגט דערויף און‬ ‫און פיינטשאפט פון זיי‪ ,‬ווי עס זענען‬ ‫צו זאמלען די בלעטער‪ ,‬ארויסצוגעבן א‬ ‫נאך אייגנארטיגע קרישקעלעך‪.‬‬ ‫דא מענטשן וואס קוקן אראפ אויף‬ ‫פולשטענדיגער הערליכער רייכער ספר‪.‬‬ ‫‪54‬‬ 55 ‫ווער‬ ‫די ליינער קענען אריינצוגעבן אינפארמאציע אויף די בילדער דורך‪:‬‬ ‫לאזן א מעסעדזש אוף שבת בשבתו טעלפון סיסטעם‬ ‫‪#221‬‬ ‫‪020 39 815 815 #5‬‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ווער‬ ‫אריינפאסטן אין שבת בשבתו לעטער באקס‬ ‫‪Unit 4, 2a Northfield Road, London N16 5RN‬‬ ‫שיקן אן אימייל צו‪:‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫‪sbsvergedenkt@gmail.com‬‬ ‫אזוי אויך בעהט מען פון די ליינער זיי זאלן אריינשיקן‬ ‫אינטערסאנטע בילדער להנות בהם בני אדם‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ענטפער פון ווער געדענקט ‪#219‬‬ ‫דער בילד איז פון די חתונה פון הרה"ח ר' ברוך‬ ‫דאווידאוויטש הי"ו‪ ,‬וועלכער איז געווארן אן איידעם ביי‬ ‫הרה"ח ר' אברהם שטרייכער הי"ו‪ .‬די שמחת החתונה איז‬ ‫פארגעקומען אום ב' אדר תשס"ד אין דעקאריום זאל‪.‬‬ ‫מען דערקענט אויפן בילד‪:‬‬ ‫‪ )1‬הרה"צ ר' אליעזר דוד פרידמאן זצ"ל רב דביהמ"ד בעלזא‬ ‫‪ )2‬הרה"ג ר' סיני דייטש שליט"א רב דביהמ"ד שאץ‬ ‫‪ )3‬הרה"ח ר' אהרן פארבער הי"ו‬ ‫‪ )4‬הרה"ח ר' יוסף אבעלעס הי"ו‬ ‫‪ )5‬הרה"ח ר' יוסף מאשקאוויטש הי"ו‬ ‫‪ )6‬הרה"ח ר' משה דאווידאוויטש הי"ו – פאטער פונעם חתן‬ ‫‪ )7‬הרה"ח ר' יודל דאווידאוויטש הי"ו [ירושלים]‬ ‫‪ )8‬הרה"ח ר' אברהם שטרייכער הי"ו – פאטער פון די כלה‬ ‫‪ )10‬הרה"ח ר' יצחק דאווידאוויטש הי"ו [בארא פארק]‬ ‫‪ )11‬הרה"ח ר' יצחק ברוך פישער הי"ו‬ ‫‪ )12‬הרה"ח ר' דוד דייטש הי"ו‬ ‫‪ )13‬הרה"ח ר' יוסף ראזענגארטען הי"ו [מאנטריאל]‬ ‫א דאנק פאר ידידנו הר"ר ישראל קרויס הי"ו פארן אונז צושטעלן דעם שיינעם בילד‬ ‫צוליב מאנגל אין פלאץ וועט די ענטפערס פאר די הערליכע ווער געדענקט פונעם סוכות‬ ‫אויסגאבע ערשינען קומענדיגע וואך ‪ -‬אזוי ווי עס פעלט אונז נאך א חלק פון די תשובות בעטן‬ ‫מיר ווער עס דערקענט די קינדער אויף יענע בילדער זאל אונז ביטע מודיע זיין‬ ‫‪56‬‬ 57 ‫שיקט אריין אייער בריוו צו‪:‬‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road, N16 5RN‬‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815 Ext. 6‬‬ ‫‪Email: sbsbriven@gmail.com‬‬ ‫איך אויך וויסן וואס איז געווען פאר ס'איז געווען אנטיביוטיק‪...‬‬ ‫ארבעטן אויף די מידות אדער גיין צו טעראפי?‬ ‫וואס ס'איז אבער יא וויכטיג פאר מ'גייט צו א טעראפיסט‪ ,‬איז זיך‬ ‫אין די מועד במועדו פון סוכות איז געווען א בריוו פון ר' מ‪.‬ל‪ ,.‬וואס‬ ‫נאכפרעגן ווער איז טאקע גוט‪ ,‬ווייל אזוי ווי ביים גוף זוכט מען א‬ ‫ער שרייבט אז מדארף נישט גיין צו טעראפי‪ ,‬ווייל אז א מענטש איז‬ ‫גוטער פראפעסאר וואס האט זיך שוין אויפגעוויזן‪ ,‬אזוי אויך ביים‬ ‫דיפרעסט‪ ,‬זאל ער לערנען דעם "דגל" אז עצבות איז פון די סט"א‪.‬‬ ‫נפש‪.‬‬ ‫און אז ער איז נערוועז‪ ,‬זאל ער זיך דערמאנען וואס חז"ל זאגן אז "כל‬ ‫ייש"כ פארן מפרסם זיין די בריוו‪ .‬און לאמיר האפן צום אויבערשטן‬ ‫הכועס כאילו עובד ע"ז" וכו' וכו'‪.‬‬ ‫אז אלע אידן זאלן זיין אינגאנצן געזונט בגוף ובנפש‪.‬‬ ‫איך מיין אז ס'איז זייער וויכטיג צו קלאר מאכן א נקודה; א מענטש‬ ‫ר‪.‬כ‪.‬‬ ‫דארף א גאנץ לעבן זיך ארויף ארבעטן אין עבודת המידות‪ .‬ווען מען‬ ‫רעדט פון גיין פאר טעראפי‪ ,‬מיינט נישט אז יעדער וואס איז נישט‬ ‫אזוי רואיג ווי הלל הזקן מוז האבן הילף‪ .‬ווען מ'רעדט פון טעראפי‪,‬‬ ‫עס איז לכתחילה צו מאכן קידוש אויף א קליין געלעזל בראנפן‬ ‫מיינט מען אזא איינער וואס די נישט גוטע רגשות נעמען אים ארום‬ ‫לכבוד דער אינהאלטסרייכע אויסגאבע שבת בשבתו‬ ‫א גרויס חלק פונעם טאג‪ .‬מ'רעדט נישט פון קיין טיפש אדער אן‬ ‫איך וויל מעורר זיין איבער דער בריוו וואס איינער האט געשריבן‬ ‫עם הארץ‪ ,‬מען רעדט פון איינעם וואס ווייסט אז מ'דארף זיין רואיג‬ ‫אינעם נצבים‪-‬וילך אויסגאבע‪ ,‬בנוגע קידוש מאכן אויף א קליין‬ ‫אידערהיים‪ ,‬און פון אלץ קליין קינד געדענקט ער אז כל הכועס‬ ‫גלעזל בראנפן שבת אינדערפרי‪ ,‬וואו ער שרייבט דארט אז עס איז‬ ‫כאילו עובד ע"ז‪ ,‬אבער ס'גייט נישט‪ ,‬די פחדים‪ ,‬עצבות‪ ,‬וכדו' נעמען‬ ‫נישט אויסגעהאלטן‪.‬‬ ‫אים ארום אן קיין וועג ארויס‪.‬‬ ‫וויל איך זאגן אז עס איז דא אויף דעם א מהרש"ם ‪ -‬אין שו"ת‬ ‫צום ביישפיל‪ ,‬ווען איינער כאפט א גוטן זעץ אין די האנט‪ ,‬ס'גייט‬ ‫מהרש"ם סימן קע"ה ‪ -‬וואו ער זאגט דארט בשם דער הייליגער‬ ‫אדורך אפאר שעה‪ ,‬און ער פארשטייט אז ער האט צובראכן די‬ ‫ראפשיצער רב זצוק"ל און דער הייליגער חוזה מלובלין זצוק"ל‬ ‫האנט‪ .‬קען ער לערנען זיבעציג מאל ווי חשוב פאר עבודת השם איז‬ ‫און בשם דער הייליגער קאמינקא רב זצוק"ל אז עס איז אינגאנצן‬ ‫א געזונטע גוף‪ ,‬אבער אז ער גייט נישט גיין צום דאקטאר גייט די‬ ‫אויסגעהאלטן צו מאכן קידוש אויף בראנפן און אויך אויף א קליינע‬ ‫האנט ע"פ דרך הטבע בלייבן צובראכן‪.‬‬ ‫גלעזל‪.‬‬ ‫דאס זעלבע איז אין די נפש‪ ,‬עס זענען דא מצבים וואס ס'איז נישטא‬ ‫ער ברענגט דארט אויך אז א תלמיד חכם זקן האט אים געזאגט אז‬ ‫קיין אנדערע עצה‪ ,‬און מ'מוז גיין צו פראפעסיאנאלע הילף‪.‬‬ ‫ער האט אליין געזען ווי דער ראפשיצער רב זצוק"ל האט געזאגט‬ ‫אינעם בריוו שרייבט יענער‪ ,‬אז ס'זענען דא שיטות אז מען טאר זיך‬ ‫פאר זיינע תלמידים אז זיי זאלן מאכן קידוש אויף א קליין גלעזל‬ ‫נישט היילן ביי א גוי אפילו פאר געווענליכע רפואת הגוף‪ ,‬און אויב‬ ‫בראנפן אפילו עס איז געווען וויין אויפן טיש‪ ,‬און מען דארף‬ ‫די גוף טאר מען נישט‪ ,‬איז כ"ש די נשמה וואס איז חצובה מתחת‬ ‫נישט קיין שיעור כוס‪ .‬און ער האט צוגעלייגט אז ער הייסט אים‬ ‫כסא הכבוד‪.‬‬ ‫מאכן קידוש מיט בראנפן צו ווייזן פאר זיינע תלמידים אז עס איז‬ ‫איך וויל ענטפערן דערויף עטליכע נקודות‪ )1 :‬איך מיין אז ס'איז‬ ‫לכתחילה שבלכתחילה אזוי צו טון!‬ ‫נישטא היינט קיין איין רב וואס פסק'נט אז ווען מ'פילט נישט גוט‬ ‫ממילא דארף מען וויסן אז עס איז זייער אויסגעהאלטן צו מאכן‬ ‫זאל מען נישט גיין אין שפיטאל ווייל סאיז גוים‪ )2 ...‬ווען מ'רעדט‬ ‫קידוש אויף א קליין כוס בראנפן‪ ,‬און מען טאר נישט אוועקמאכן‬ ‫פון עצבות כעס וכדו'‪ ,‬דאס איז נישט די הייליגע נשמה‪ ,‬דאס איז‬ ‫דאס וואס אסאך ערליכע אידן טוען‪ ,‬וואס דער מקור קומט פון‬ ‫די רגשות פונעם מענטש‪( .‬עיין רמב"ם הלכות יסודי התורה פ"ד‬ ‫פריערדיגע צדיקים וגאונים‪.‬‬ ‫ה"ח)‪ )3 .‬די טענה הייבט זיך בכלל נישט אן‪ ,‬ווייל ס'דא היינט‬ ‫יישר כח פארן אריינלייגן מיינע ווערטער‪.‬‬ ‫היימישע טעראפיסטן ערליכע און חשוב'ע יונגעלייט‪.‬‬ ‫ל‪.‬ד‪.‬‬ ‫און אויף די טענה "וואס איז געווען ביז עטליכע יאר צוריק?"‪ ,‬וויל‬ ‫‪58‬‬ ‫אבד חסיד מן הארץ‬ ‫ברגשי צער ויגון עמוק ובשברון לב‪ ,‬אנו מביעים בזה את תנחומינו‬ ‫הכנים והעמוקים לידידנו היקר והנכבד‪ ,‬העסקן הדגול ורב הפעלים‪,‬‬ ‫נושא בעול הציבור ומקדיש חילו וכוחותיו למען הרמת קרן התורה‬ ‫והחינוך בעירנו בכלל‪ ,‬ולמוסדותינו הק' בפרט‬ ‫הי"ו‬ ‫ישראל וואלצער‬ ‫מוה"ר‬ ‫בפטירת אביו הדגול והנעלה‬ ‫הרה"ח ר' חיים ליטמאן ב"ר דוב וואלצער ז"ל‬ ‫חסיד ותיק ונאמן‪ ,‬ירא שמים מרבים‪ ,‬אשר היה מקושר בלב ונפש לרבוה"ק‪ ,‬וזכה להסתופף‬ ‫בצילא דמהימנותא ולהתבשם מאור קדושתם‪ ,‬אצל מרן רביה"ק בעל האמרי חיים זי"ע‪ ,‬מרן‬ ‫רביה"ק בעל הישועות משה זי"ע‪ ,‬ולהבחל"ח אצל כ״ק אדמו״ר הקוה״ט שליט״א‬ ‫נאמנותו לדרך רבותינו הקדושים הייתה נר לרגליו‪ ,‬כל ימיו היו מקשה‬ ‫אחת של אמונה‪ ,‬תמימות‪ ,‬חסידות והתקשרות‬ ‫דמותו וזכרו הטוב יישארו חקוקים בלב כל מוקיריו ומכיריו‬ ‫ובשעה קשה זו‪ ,‬ראויה להיזכר מסירותו הגדולה‬ ‫של בנו‪ ,‬העסקן הדגול מוה״ר ישראל הי״ו‬ ‫למען תלמוד תורה ויזניץ ״ישועות משה״‬ ‫אשר זכה להיות מן העוסקים והנושאים בעול בניינו וביסוסו‪ ,‬במסירות‬ ‫ובנאמנות‪ ,‬למען יתחנכו בו ילדי ישראל לתורה‪ ,‬ליראת שמים ולמידות‬ ‫טובות‪ ,‬על ברכי רבותינו הקדושים‪.‬‬ ‫ויהי נועם זכותו ומעשיו הטובים לעילוי נשמתו‪ ,‬וזכות התורה והחינוך‬ ‫אשר בנו ופעלו למענם תעמוד לבני המשפחה היקרה‪.‬‬ ‫המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי ציון וירושלים‪ ,‬ולא תוסיפו לדאבה עוד‪ ,‬ותזכו לנחמת אמת ולנחמה שלימה‬ ‫מן השמים‪ ,‬מתוך בריאות איתנה‪ ,‬הרחבת הדעת ורוב נחת דקדושה מכל יוצאי חלציכם‪.‬‬ ‫בכבוד ובצער רב‬ ‫תלמוד תורה ויזניץ ״ישועות משה״‬ ‫‪59‬‬ ‫פרשת‬ ‫שית‬ ‫ברא‬ ‫ת‬ ‫שפ"ז‬ ‫למען תספר‬ ‫ירושלים איז געווען א גרויסער רשע א שונא ישראל‪ ,‬און‬ ‫טייערע ליכטיגע קינדערלעך!!!‬ ‫ער איז געווען דארט ביי די מקום המקדש און עס איז‬ ‫די וואכעדיגע סדרה לערנט מען די יסודות פון‬ ‫געווען זייער שטיל‪ ,‬האט ער געהערט ווי עס פליסט א‬ ‫אידישקייט – ווי דער הייליגער באשעפער האט באשאפן‬ ‫וואסער‪ ,‬א וואסער לויפט‪ ,‬א קוואל‪ ,‬ער האט עס געהערט‬ ‫די גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫זייער שטיל‪.‬‬ ‫איינע פון די זאכן איז געווען די וואסער‪ ,‬די אויבערשטע‬ ‫עס איז באקאנט אז אונטער די מקום המקדש איז דא א‬ ‫מיט די אונטערשטע‪ ,‬אין צייט וואס פון די אונטערשטע‬ ‫קוואל וואס עס הייסט 'מי גיחון'‪ ,‬עס ווערט דערמאנט אין‬ ‫וואסער איז געווארן די ימים‪ ,‬טייכן‪ ,‬קוועלער וכו'‪ .‬וועלן‬ ‫תנ"ך עטליכע מאל‪.‬‬ ‫מיר זען צוויי שיינע מעשיות וועגן קוואל‪-‬וואסער‪.‬‬ ‫עס שטייט אין גמרא מסכת פסחים דף נ"ו עמוד א'‪ ,‬תנו‬ ‫פאר איבער ‪ 400‬יאר צוריק האט געוואוינט אין ארץ‬ ‫רבנן‪ ,‬ששה דברים‪ 6 :‬זאכן האט חזקיהו מלך יהודה געטון‪,‬‬ ‫ישראל דער גרויסער און הייליגער צדיק רבי חיים וויטאל‬ ‫דריי האבן די חכמים יא מודה געווען און דריי האבן די‬ ‫זי"ע דער מקובל‪ ,‬א תלמיד פון דער הייליגער אר"י הקדוש‬ ‫חכמים נישט מודה געווען‪ ,‬איינע פון די ‪ 3‬איז אז חזקיהו‬ ‫זי"ע‪ ,‬זיין גרויסקייט און זיין געטליכקייט האט אפגעקלינגען‬ ‫המלך האט פארשטאפט די מי גיחון דעם קוואל גיחון‪ ,‬אזוי‬ ‫נישט נאר ביי די אידן אין ארץ ישראל נאר אויך ביי די גוים‬ ‫ווי עס שטייט‬ ‫להבדיל‪ .‬פאר יעדן איז‬ ‫דברי‬ ‫אין‬ ‫ער געווען באקאנט‪.‬‬ ‫ב'‬ ‫הימים‬ ‫קאפיטל‬ ‫עס איז געווען‬ ‫ל"ב פסוק ל'‪,‬‬ ‫איין פרייטאג‪ ,‬דער‬ ‫והוא חזקיהו‬ ‫פאשא איז געקומען‬ ‫את‬ ‫סתם‬ ‫צו די מקום המקדש‪,‬‬ ‫מוצא מימי‬ ‫צו די גאר הייליגע‬ ‫גיחון העליון‪,‬‬ ‫פלאץ וואו עס איז‬ ‫ויישרם למטה‬ ‫אמאל געשטאנען דער‬ ‫מערבה לעיר‬ ‫הייליגער בית המקדש‪.‬‬ ‫עס‬ ‫דוד‪...‬‬ ‫דער פאשא‪ ,‬דער קעניג‬ ‫דער שטיין איז געפונען געווארן ‪ 139‬יאר צוריק אין איינע פון די היילען וואס פירן דעם קוואל‬ ‫איז געווען‬ ‫''גיחון'' אינטער דעם ''עיר דוד'' ‪ -‬היינט צוטאגס ליגט עס אין א מוזיאום אין איסטנבול טערקיי‬ ‫פון די אראבער אין‬ ‫‪60‬‬ ‫דעמאלט ביי די מלחמה מיט סנחריב‬ ‫די קעניג פון אשור האט חזקיהו המלך‬ ‫פארשטאפט דעם קוואל‪.‬‬ ‫(עס איז כדאי נאכצוקוקן וואס דארט‬ ‫איז געווען)‪.‬‬ ‫דער רשע דער פאשא האט נאר‬ ‫זיך פארגלוסט יעצט‪ ,‬איך מוז זען דער‬ ‫וואסער‪ ,‬איך מוז האבן די וואסער האט‬ ‫ער געשריגן‪ ,‬ווער צווישן די אידן קען מיך‬ ‫עפענען צוריק די קוואל וואס פליסט דא‬ ‫פון אונטן?‬ ‫האבן אים איינער פון זיינע מענטשן‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז דא נישט ווייט וואוינט א איד‬ ‫א געטליכער מענטש ער וועט עס זיכער‬ ‫קענען עפענען‪.‬‬ ‫דער פאשא איז גלייך אריבערגעגאנגען‬ ‫צום גרויסן צדיק רבי חיים וויטאל זכר‬ ‫צדיק לברכה‪ ,‬רבי חיים וויטאל האט זיך‬ ‫געהאלטן אינמיטן גרייטן אויף שבת‪.‬‬ ‫דער פאשא האט אים געבעטן ער זאל‬ ‫עפענען די קוואל‪.‬‬ ‫האט ר’ חיים וויטאל געזאגט‪ ,‬איך קען‬ ‫דער געגענט פון ''עיר דוד'' היינט צוטאגס ‪ -‬אינטער דעם לויפט דער ''מעיין גיחון''‬ ‫נישט‪.‬‬ ‫האט אים דער פאשא געזאגט‪ :‬איך‬ ‫ווייס אז דו קענסט יא‪ ,‬און דו האסט‬ ‫געטליכע כוחות‪ ,‬איך ווארן דיך מיטן לעבן!‬ ‫דו מוזט עס שוין עפענען!!!‪.‬‬ ‫ר’ חיים וויטאל דער גרויסער צדיק‬ ‫האט זיך נישט געוואלט סתם אזוי באנוצן‬ ‫מיט שמות צו ווייזן גרויסע ניסים‪ ,‬ער‬ ‫וואלט געקענט מיט איין שם עפענען‬ ‫די קוואל דורך גרויסע ניסים‪ ,‬ער האט‬ ‫ענדערש אויסגענוצט דעם שם פון קפיצת‬ ‫הדרך און אין דעם זעלבן טאג ערב שבת‬ ‫איז ער שוין געווען אין דמשק ארויס פון‬ ‫די גאנצע געגנט‪.‬‬ ‫מאל‪,‬‬ ‫דאס איז דער מי גיחון וואס לויפט אינטער דער עיר דוד ‪ -‬עס זייער פארצווייגט און ׁש ָ‬ ‫ווי נאר ער איז אנגעקומען צו דמשק‬ ‫האט זיך דער הייליגער אר"י הקדוש פאר‬ ‫אבער דו האסט עס פארשפעטיגט‪.‬‬ ‫אים באוויזן און זיין רבי דער הייליגער‬ ‫נו‪ ,‬עס וועט ווערן מתוקן נאר ווען משיח וועט קומען‪,‬‬ ‫אר"י הקדוש האט אים פארגעהאלטן‪ ,‬רבי חיים‪ ,‬דו ווייסט‬ ‫דעמאלט וועלן מיר שוין קענען טרינקען פון דעם קוואל!‬ ‫דו האסט געהאט די געלעגנהייט צו מתקן זיין דער גרויסער‬ ‫חטא דער גרויסער עבירה וואס חזקיהו המלך האט געטון‬ ‫און זען דעם הייליגן צדיק ר’ חיים וויטאל!‬ ‫אז ער האט פארשטאפט דעם קוואל‪ ,‬ווייל די גמרא זאגט‬ ‫נאך א מורא’דיגע מעשה וועלן אונז פארציילן וועגן א‬ ‫אז ער האט עס געמאכט שלא ברצון חכמים‪ ,‬די חכמים‬ ‫קוואל‪.‬‬ ‫האבן אים עס נישט געלאזט מאכן און ער האט עס יא‬ ‫אין דעם שטעטל קאלוב וואו עס האט געוואוינט דער‬ ‫געטון‪ ,‬דו וואלטסט יעצט געקענט מתקן זיין די עבירה‪,‬‬ ‫‪61‬‬ ‫גרויסער ריזיגער צדיק רבי אייזיקל קאלובער זכותו יגן‬ ‫עלינו‪ ,‬די גרעסטע פלאץ וואו מען פלעגט גיין צו קברי‬ ‫צדיקים פארן קריג איז געווען ביי ר’ אייזיקל קאלובער‪.‬‬ ‫ענק ווייסן וועלכער ניגון ער האט געזינגען? ער האט‬ ‫געמאכט די געטליכע ניגון סאל או קאקאש מאר‪ ,‬דער‬ ‫גרויסער צדיק א גאר א געטליכער צדיק‪ ,‬ווער עס גייט צו‬ ‫זיין ציון ווערט געהאלפן מורא’דיג וואונדערליך‪.‬‬ ‫עס איז געווען די נאכט פון יום כיפור און די אידן פון‬ ‫בית מדרש ווארטן אז די רבי דער הייליגער רבי אייזיקל‬ ‫קאלובער זאל אריינקומען‪ ,‬נאך א מינוט נאך א מינוט‪ ,‬אה‪,‬‬ ‫פלוצלינג הערט מען די טיר מאכט זיך אויף טאקע פון דעם‬ ‫רבי’נס צימער און דער רבי שרייט ארויס‪.‬‬ ‫"דער עלטסטער איד פון דעם בית מדרש זאל‬ ‫אהערקומען‪".‬‬ ‫נו‪ ,‬אלע האבן זיך ארומגעקוקט‪ ,‬יעדער האט גלייך‬ ‫געקוקט‪ ,‬אויף וועמען? אויף ר’ יעקב פיש ז"ל דער ראש‬ ‫הקהל אין קאלוב‪.‬‬ ‫ר’ יעקב פיש איז געווען גאר גאר אן ערליכער איד אן‬ ‫אמת'ער צדיק‪ ,‬ר’ יעקב פיש האט באקומען א ברכה פון‬ ‫דעם הייליגן בעל שם טוב אז ער זאל לעבן לאנג‪ ,‬אריכות‬ ‫ימים‪ ,‬און עשירות‪ ,‬דער ר’ יעקב פיש האט געלעבט ‪113‬‬ ‫יאר‪ ,‬אזא אריכות ימים‪.‬‬ ‫הגאון המגיד מישרים הרב ר' יוסף חיים גרינוואלד‬ ‫שליט"א דערציילט אז ר' יעקב האט זוכה געווען צו א ברכה‬ ‫פונעם בעל שם טוב הקדוש אז "דו זאלסט לעבן ווילאנג דו‬ ‫ווילסט" עס איז געווען ווען ער איז אלט געווארן ‪ 113‬יאר‬ ‫איז ער אמאל געפארן ערגעץ מיט זיין זון ר' אביש‪ ,‬ר' יעקב‬ ‫איז דעמאלט געווען ‪ 113‬יאר און זיין זון ר' אביש איז שוין‬ ‫דעמאלט אלט געווען ‪ 90‬יאר‪ ,‬און ר' אביש האט זיך אזוי‬ ‫דער שטאט דמשק סוריא אין יאר תל''ז ‪ 342 -‬יאר צוריק‬ ‫געשלעפט‪ ...‬רופט זיך אן ר' יעקב צום זון‪ ,‬אביש דו מאכסט‬ ‫קונצן‪ ...‬ער האט געמיינט צו זאגן מיט דעם אז דו ביסט‬ ‫שוין אזוי שוואך‪ ,‬וואס וועט זיין מיט מיר‪ ,‬דאס מיינט אז‬ ‫מיין זון וועט נישט קענען זאגן קיין קדיש נאך מיר‪ ,‬האט ר'‬ ‫יעקב דעמאלט מוותר געווען אויפ'ן ברכה פונעם בעל שם‬ ‫טוב און טאקע קורצליך נאכדעם‪ ,‬שמחת תורה אין יאר‬ ‫תר"ד איז ער נפטר געווארן (דאס מיינט אז יעצט שמחת‬ ‫תורה איז געווען זיין ‪'183‬סטע יארצייט)‪ ,‬אלט זייענדיג ‪113‬‬ ‫יאר‪ ,‬און זיין זון אביש איז נפטר געווארן ווי נאר עס האט‬ ‫זיך געענדיגט די ‪ 11‬חדשים פונעם טאטנ'ס פטירה‪.‬‬ ‫דער הייליגער טאהשער רבי זי"ע וואס איז אן אייניקל‬ ‫ברענגט דאס אין זיין ספר עבודת עבודה שיחת קודש חלק‬ ‫א'‪.‬‬ ‫ווי אויך האט אים דער גרויסער צדיק רבי אייזיקל‬ ‫קאלובער אנגעוואונטשן "זאלסט לאנג לעבן"!‬ ‫איז דער ר’ יעקב פיש האט זיך גלייך אויפגעשטעלט‬ ‫דער ציון הקדוש פון רבי חיים וויטאל זי''ע אין דעם אוהל‬ ‫און ער איז אריין צום הייליגן רבי אייזיקל קאלובער‪.‬‬ ‫‪62‬‬ ‫און דער גרויסער צדיק רבי אייזיקל קאלובער הייבט‬ ‫אן צו שפאצירן מיט אים ארויס צום טיר ארויס אויף‬ ‫דער גאס און אזוי שפאצירן זיי‪ ,‬עס איז נאך געווען פאר‬ ‫נאכט‪ ,‬ר’ יעקב שפאצירט צוזאמען מיטן רבי’ן און דער רבי‬ ‫זאגט אים‪ ,‬קום לאמיר גיין א שפאציר‪ ,‬און זיי הייבן אן צו‬ ‫שפאצירן אזוי ארויס פון די שטאט אריין אין וואלד אריין‪.‬‬ ‫און זיי שפאצירן און שפאצירן צווישן די פעלדער‪ .‬ערגעץ‬ ‫אין וואלד האבן זיי אנגעטראפן א טייך‪ ,‬און דער רבי האט‬ ‫זיך גלייך גע’טובל’ט‪.‬‬ ‫נאכן זיך טובל’ען קומט דער רבי צוריק ארויס פון דעם‬ ‫טייך און דער רבי זאגט‪ ,‬נו‪ ,‬יעצט קען מען גיין צוריק אין‬ ‫שטאט אריין גיין אין בית מדרש און דאווענען כל נדרי‪.‬‬ ‫ביי ר’ יעקב איז געווען די גאנצע מעשה א פלא‪,‬‬ ‫כתב יד קדשו פונעם הייליגן רבי חיים וויטאל זי''ע‬ ‫ערשטנס האט ער זיך געוואונדערט פארוואס האט זיך‬ ‫דער רבי בכלל יעצט גע'טובל’ט אין א צייט וואס די רבי‬ ‫טובל’ט זיך קיינמאל נישט‪ ,‬עס איז א מאדנע זאך‪ ,‬און זיין‬ ‫גרעסטע וואונדער איז נאך געווען אז לויט ווי ער געדענקט‬ ‫ער איז גוט אלט‪ ,‬ער איז דער עלטסטער איד פון שטאט‬ ‫נישט נאר פון בית מדרש און ער קען זייער גוט די וועלדער‬ ‫דא אין די גאנצע געגנט ער געדענקט נישט אז עס זאל זיין‬ ‫א טייך‪ ,‬עס איז געווען א מורא’דיגער וואונדער פאר אים‪.‬‬ ‫ער איז געווען זייער נייגעריג און ער האט זיך געטרויעט‬ ‫צו פרעגן דעם הייליגן רבי אייזיקל קאלובער‪ ,‬רבי‪ ,‬וואס‬ ‫גייט פאר? וואס איז פשט פון דעם טייך‪ ,‬ווייל איך געדענק‬ ‫נישט אז עס איז דא דא א טייך און בכלל אז דער רבי איז‬ ‫יעצט געגאנגען זיך דא טובל’ען?‬ ‫אידן פארן קריג אינדרויסן פון א שוהל אין קאליב‬ ‫רופט זיך אן דער הייליגער רבי אייזיקל‪ ,‬אזוי ווי איך‬ ‫האב געהערט אויסרופן אז די "בארה של מרים" גייט‬ ‫דא אדורך גיין מיין שטאט קאלוב‪ ,‬האב איך געטראכט‬ ‫אז עס איז ממש א שאד אדורכצולאזן און זיך נישט גיין‬ ‫טובל’ען אין דעם טייך‪ ,‬אין דעם בארה של מרים הנביאה‪,‬‬ ‫אין דעם הייליגן קוואל וואס אונז האבן געטרינקען אין‬ ‫מדבר פאר פערציג יאר‪ ,‬זאל איך מיך נישט גיין טובל’ען?‬ ‫אזא געלעגנהייט זאל איך פארפאסן? פארדעם בין איך‬ ‫גלייך אהינגעלאפן פאר כל נדרי‪ ,‬און ברוך השם איך האב‬ ‫געכאפט א טבילה‪.‬‬ ‫דער אוהל פון דעם גרויסער צדיק ר’ אייזיק’ל קאלוב’ער זי''ע‬ ‫נאך יום טוב‪ ,‬דער עולם איז געגאנגען דארט אין וואלד‬ ‫לויט ווי ר’ יעקב האט געוויזן‪ ,‬מען האט נישט געזען‬ ‫קיין שום טייך און גארנישט‪ ,‬די בארה של מרים איז‬ ‫דארט אדורכגעפארן און רבי אייזיקל קאלובער האט זיך‬ ‫גע’טובל’ט‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן אין דער זכות פון די‬ ‫הייליגע צדיקים‪ ,‬און פון די אידן וואס האבן געהאט אריכות‬ ‫ימים‪ ,‬זאלן מיר אלע זוכה זיין צו אריכות ימים און מען זאל‬ ‫שוין קענען זען די בארה של מרים און אלע צדיקים‪ ,‬און‬ ‫מיר אלע אינאיינעם זאלן אקעגן גיין משיח צדקינו במהרה‬ ‫דער ציון הקדוש פונעם צדיק ר’ יעקב פיש ז''ל‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫‪63‬‬ ‫שמעון וואלף ווייס דערציילט‪:‬‬ ‫"די בעסטע שעה‬ ‫אין מיין טאג‬ ‫איז ווען איך‬ ‫לערן מתמידים‬ ‫לדעת"‬ ‫ש מ ע ו ן ו ו א ל ף ו ו י י ס ה א ל ט מ י ט ג ע ש מ א ק ע ש י ע ו ר י ם ‪ ,‬א י נ ט ע ר ע ס א נ ט ע ב י ל ד ע ר‪ ,‬ר י י כ ע מ ס י ב ו ת ‪ ,‬א ו ן‬ ‫א י נ ה א ל ט ס ר י י כ ע פ ר א ג ר א מ ע ן‪ .‬ש מ ע ו ן ו ו א ל ף ג י י ט ע נ ד י ג ן ש ש ה ס ד י מ ש נ ה א ו י ף ז י י ן ב ר מ צ ו ה‬ ‫זיי אזוי ווי שמעון וואלף ווייס‬ ‫הער די מעסעדזש פון שמעון וואלף און פון נאך הונדערטער צופרידענע לדעת קינדער אויף די קינדער שטימע ליניע ‪2 8 - 718.480.5327‬‬ ‫די ערשטע ‪200‬‬ ‫שרייב זיך היינט איין‬ ‫קינדער וואס שרייבן‬ ‫אין מתמידים לדעת‬ ‫זיך איין וועלן‬ ‫באקומען א מתנה ‪-‬‬ ‫‪020-8089-9022 #5-1‬‬ ‫טייערע עירפאדס‬ ‫צ ופראערד ןמ עצ ור דאיי נמפנאהרלמאאדצ יע ער ‪079-6860-5275‬‬ ‫‪64‬‬