gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪300‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫בראשית‬ ‫מסעי‬ ‫מטות‬ ‫עלט!‬ ‫עקט פ ּון גֶ ְ‬ ‫'ש ֶמ ְ‬ ‫ַאכְ ט ּונְג‪ְ :‬ס ְ‬ ‫עלט ַאז ֶער ִאיז שוֹ ין‬ ‫עש ֶט ְ‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫וישן ִדי קוּנְ ְדן אוּן זִ ְ‬ ‫יך ֲא ִפיל ּו ָפ ְ‬ ‫ַארו ְּמגֶ עגַ אנְ גֶ ען ְצוִ ְ‬ ‫ערנְּ ט ִאין ִדי ַמ ֲע ֶשה פּונֶ עם ֵהיילִ יגְּ ן ַב ַעל ְּת ִפילָ ה‪ַ ,‬אז ֶדער גִ יבֹור‬ ‫אבן גֶ עלֶ ְּ‬ ‫ִמיר ָה ְּ‬ ‫יער‪...‬‬‫ערן אוֹ ֶ‬ ‫עלייגְ ט ֵאיין ּ ֵפ ָאה ִהינְ ֶט ְ‬ ‫ֶע ּ ֶפעס ַא ֶח ְב ָרה‪ַ -‬מאן‪ֶ .‬ער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ֲא ִפיל ּו גֶ ֵ‬ ‫ארזּונְּ ֶקען ִאין ִדי ַת ֲאוֹות‬ ‫ענּומען ִדי גַ אנְּ ֶצע ְּמ ִדינָ ה וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען ַפ ְּ‬ ‫ֶ‬ ‫ָהאט גֶ‬ ‫אך ֶע ּ ֶפעס ַא ְר ֶ ּבעט ַפאר ִאים ְּכ ֵדי ֶער‬‫עפ ֶרעגְ ט אוֹ יבּ ֶעס ִאיז ָדא נָ ְ‬ ‫עדן גֶ ְ‬ ‫ֶער ָהאט יֶ ְ‬ ‫ייער‪.‬‬‫ישט גֶ עוֶ וען ֵקיין ַפ ֶ‬ ‫עפ ְּירט צּו ַא ָקאְך וואּו ֶעס ִאיז ִבכְּ לַ ל נִ ְּ‬ ‫ַה ָממֹון‪ ,‬אּון זֵ יי גֶ ִ‬ ‫ועטל ִמיט ַא‬ ‫ְ‬ ‫ערוֶ‬ ‫עלט‪ֵ .‬איין ָמאל ָהאט דּ וֹ ב גֶ עזֶ ען ַא ֶס ְ‬ ‫זָ אל ֶקענֶ ען ַמאכְ ן נָ ְ‬ ‫אך גֶ ְ‬ ‫ייער‪ֶ .‬דער‬ ‫ארג פּון ַפ ֶ‬ ‫דּורְך ַא ַב ְּ‬‫עקענְּ ט ָקאכְּ ן ְּ‬‫ארט ָהאט ֶמען נָ אר גֶ ֶ‬ ‫ָדאס ֶע ְּסן ָד ְּ‬ ‫יסגֶ עזֶ ען‬ ‫עלאכְ ְטן‪ֶ ,‬עס ָהאט אוֹ ְ‬ ‫יפגֶ ָ‬ ‫אלער ֶדערוֹ יף; זַ יין ּ ָפנִ ים ָהאט אוֹ ְ‬ ‫ילד פוּן ַא ָד ֶ‬ ‫ִ ּב ְ‬ ‫ייער ִאיז גֶ עוֶ וען גָ אר וַ וייט‪ָ ,‬א ֶבער ֶעס זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען וֶ ועגְּ ן אּון ֶר ְּ‬ ‫ערן‬ ‫ארג ַפ ֶ‬ ‫ַב ְּ‬ ‫ועטל‪...‬‬ ‫ְ‬ ‫ערוֶ‬ ‫יפ ֶע ְסן ִדי ֶס ְ‬ ‫וִ וי ֶער וִ ויל ַמ ָמש אוֹ ְ‬ ‫ארג ִביז צּום ָקאְך‪.‬‬‫עפ ְּירט פּונֶ עם ַב ְּ‬ ‫אבן גֶ ִ‬ ‫וָ ואס ָה ְּ‬ ‫עמען ִדי נוֹ י סו ָּּכה‪ָ ,‬האט‬‫אפצוּנֶ ֶ‬ ‫עטן ַא ָר ּ ְ‬‫עב ְ‬‫אמע ָהאט ִאים גֶ ֶ ּ‬ ‫ֵאיין ָטאג‪ ,‬וֶ וען זַ יין ַמ ֶ‬ ‫יח‬‫אקער ֵר ַ‬ ‫עש ַמ ֶ‬‫עפ ְּירט ֶקעגְּ ן ֶדעם וִ וינְּ ט‪ ,‬אּון ֶדער גֶ ְּ‬ ‫ִאין ָאנְּ ַפאנְּ ג ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ִ‬ ‫יבן‬ ‫ישט ֶע ְרלוֹ ְ ּ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫"איך יָ אג זִ יך צ ּו ִדי ַא ְר ֶ ּבעט; ִאיך ֶקען זִ יך נִ ְ‬ ‫ערט‪ִ :‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫ֶער ְשנֶ על גֶ ֶ‬ ‫עטן ַביי ִאים‬ ‫עהֹויבן זִ יְך ַאיינְּ ֶב ְּ‬ ‫ְּ‬ ‫אבן ָאנְּ גֶ‬‫ערגְּ ֵרייכְּ ט‪ .‬זֵ יי ָה ְּ‬ ‫פּונֶ עם ֶע ְּסן ָהאט זֵ יי ֶד ְּ‬ ‫עלט‪".‬‬ ‫אר ִל ְירן גֶ ְ‬ ‫צ ּו ַפ ְ‬ ‫ערנָ אְך ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ִ‬ ‫עפ ְּירט ֶקעגְּ ן‬ ‫עבן ֶע ֶפעס פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ֶ .‬ד ְּ‬ ‫ַאז ֶער זָ אל זֵ יי גֶ ְּ‬ ‫"עס ִאיז ָדא ָדא ַא‬ ‫ייען‪ֶ :‬‬‫עהֹויבן ְּש ַר ֶ‬ ‫ְּ‬ ‫אבן זֵ יי ָאנְּ גֶ‬ ‫לּוצלִ ינְּ ג ָה ְּ‬ ‫ֶדעם וִ וינְּ ט‪ ,‬אּון ְּפ ְּ‬ ‫עטער‬ ‫אלץ אוּן ְ ּב ֶר ֶ‬ ‫וערע ָה ְ‬ ‫עפט ְשוֶ ֶ‬ ‫עש ֶל ּ ְ‬ ‫עפט ָהאט ֶער גֶ ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫יסן פוּנֶ עם גֶ ֶ‬ ‫ִאינְ ְדרוֹ ְ‬ ‫יח!"‬ ‫עקלִ יכֶ ע ֵר ַ‬‫ְּש ֶר ְּ‬ ‫עך ְסכַ ְך‪ֶ ,‬ער ִאיז גֶ עוֶ וען ִאינְ גַ אנְ ְצן דו ְּרכְ גֶ עוֵ ְ‬ ‫וייקט ִמיט ְשוֵ וייס‪ֶ .‬ער ָהאט‬ ‫אוּן בּ וּנְ ְט ֶל ְ‬ ‫אלן אוֹ יף ֶדער ֶע ְרד‪ּ ְ .‬בלוֹ יז ְ ּב ֶד ֶר ְך נֶ ס ִאיז ֶער נִ ְ‬ ‫ישט‬ ‫עפ ְ‬ ‫ֲא ִפיל ּו ְד ַריי ָמאל ַא ָרא ּ ְפגֶ ַ‬ ‫ישט‬ ‫יש ָטא גָ ְּ‬ ‫ארנִ ְּ‬ ‫ָהאט ֶדער גִ יבֹור זֵ יי גֶ עזָ אגְּ ט‪ִ :‬‬ ‫"איר זֶ עט ָדאְך ַאלֵ יין ַאז ָדא ִאיז נִ ְּ‬ ‫עט ַראכְ ט‪ִ ,‬איז ִדי ֲהנָ ָאה‬ ‫וארן‪ָ .‬דאס וִ ויכְ ִטיגְ ְס ֶטע‪ָ ,‬האט ֶער ְּכ ֵס ֶדר גֶ ְ‬ ‫עדיגְ ט גֶ עוָ ְ‬ ‫עש ִ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫יבער מּוז זַ יין ַאז ָדאס ְּשלֶ עכְּ ֶטע גֶ ערּוְך‬ ‫ער ֶ‬ ‫עקן; ֶד ִ‬ ‫ישט‪-‬גּוט ְּש ֶמ ְּ‬ ‫וָ ואס זָ אל נִ ְּ‬ ‫ימט‬‫אר ְ‬ ‫עלט וָ ואס ֶער גֵ ייט ַ ּבאקו ֶּמען‪ .‬דּ וֹ ב ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ַ ּב ִ‬ ‫אבן פוּנֶ עם גֶ ְ‬‫וָ ואס ֶער וֶ ועט ָה ְ ּ‬ ‫קּומט פּון ַאייְך ַאלֵ יין‪".‬‬ ‫ְּ‬ ‫עדע ָש ָעה‬ ‫"א ְ‬ ‫יך ַ ּבאקוּם ַאכְ ט ְש ָק ִלים ַפאר יֶ ֶ‬ ‫עדן וָ ואס ֶער ָהאט גֶ עזֶ ען‪ִ :‬‬ ‫ַפאר יֶ ְ‬ ‫אבן‬ ‫עסן‪ָ ,‬ה ְּ‬‫אבן גֶ עגֶ ְּ‬‫עבן ֶע ֶפעס פּונֶ עם ֶע ְּסן‪ֵ .‬תיכֶ ף וִ וי זֵ יי ָה ְּ‬ ‫ַדאן ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְּ‬ ‫ער ּ ֶפער ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫עטאן‪ .‬זַ יין גַ אנְ ֶצע ֶק ְ‬ ‫אבן ִאים וֵ ויי גֶ ָ‬ ‫ַא ְר ֶ ּבעט‪ ".‬זַ יינֶ ע ֵ ּביינֶ ער ָה ְ ּ‬ ‫ֶעדער‬ ‫ייער גַ אנְּ ֶצע זִ ילְּ ֶבער אּון גָ אלְּ ד‪ .‬י ֶ‬ ‫ואר ְּפן זֵ ֶ‬ ‫זֵ יי ָאנְּ גֶ‬ ‫ועקצּואוַ ְּ‬ ‫עהֹויבן ַאוֶ ְּ‬ ‫ְּ‬ ‫אלץ‪ְ -‬שטוֹ יבּ ‪.‬‬ ‫ְשמו ִּציג פוּן ָה ְ‬ ‫ארט ַפאר גְּ רֹויס‬ ‫אבן ָד ְּ‬‫אבן ַא גְּ רּוב אּון זִ יְך ַבאגְּ ָר ְּ‬ ‫אֹויסגֶ עגְּ ָר ְּ‬ ‫ְּ‬ ‫ֵאיינֶ ער ָהאט זִ יְך‬ ‫ערט וִ וי זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים נָ ִתי אוּן יוֹ ִסי‬ ‫עה ְ‬ ‫ַדאן‪ֵ ,‬איין ָטאג ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָרש‪ָ ,‬האט ֶער גֶ ֶ‬ ‫לּוצלִ ינְּ ג‬ ‫עש ִפ ְּירט‪ָ .‬דאס ִאיז גֶ עוֶ וען וַ וייל זֵ יי ָה ְּ‬ ‫אבן ְּפ ְּ‬ ‫אבן גֶ ְּ‬ ‫בּושה וָ ואס זֵ יי ָה ְּ‬ ‫ָ‬ ‫ערט וִ וי‬ ‫עה ְ‬ ‫ילה‪ְ ּ .‬פלו ְּצ ִלינְ ג ָהאט ֶער גֶ ֶ‬ ‫ערנֶ ען הוֹ ְ‬ ‫יך ִדי ַמ ֲע ֶשה פוּנֶ עם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ‬ ‫ֶל ְ‬ ‫יאּוס'ע‬‫יח פּון גֶ עלְּ ט‪ ,‬וָ ואס ִאיז ַמ ָמש וִ וי ִמ ֶ‬ ‫עקלִ יכְּ ן ֵר ַ‬ ‫ער ְּש ִפ ְּירט ֶדעם ְּש ֶר ְּ‬ ‫ֶד ְּ‬ ‫עלט‪ּ ִ ,‬ביז ַאזַ א דַּ ְר ָּגא ַאז ֶעס קו ְּמט‬ ‫ִמיאוּס ֶעס ִאיז ַא ֶמענְ ְטש וָ ואס יָ אגְ ט נָ ְ‬ ‫אך גֶ ְ‬ ‫ָא ְּפ ַפאל‪.‬‬ ‫ערנְ ט‬ ‫על ְ‬ ‫עמיינֶ ע גֶ ערו ְּך‪ֶ .‬ער ִאיז אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוּן גוּט דו ְּרכְ גֶ ֶ‬ ‫ַארוֹ יס פוּן ִאים ַא גֶ ֵ‬ ‫אסן‪.‬‬ ‫ב'דיגֶ ע נִ יגוּנִ ים ְקלוּנְ גֶ ען ָא ּפ ִאין ִדי גַ ְ‬ ‫ֶעס ִאיז ֶע ֶרב סוּכּ וֹ ת‪ ,‬אוּן ִדי יוֹ ם‪ -‬טוֹ ִ‬ ‫יק'ס ֶע ְסן' – ָדאס ֵמיינְ ט זַ יינֶ ע ּתוֹ רוֹ ת אוּן‬ ‫עסן פוּנֶ עם ַצ ִד ְ‬‫ִדי ַמ ֲע ֶשה אוּן 'גֶ עגֶ ְ‬ ‫אפ ִאיז‬ ‫עטער ִאין ִדי ֶהענְ ט‪ָ ,‬א ֶ ּבער ִאין דוֹ ב'ס ָק ּ‬ ‫אפן ִמיט ְ ּב ֶר ֶ‬ ‫על ְ‬ ‫ֶמענְ ְט ְשן זֶ ענֶ ען גֶ ָ‬ ‫יח‪.‬‬ ‫אר ְש ַטאנֶ ען ַאז פוּן ִאים ַא ֵליין קו ְּמט אוֹ ְ‬ ‫יך ַארוֹ יס ַא ֵר ַ‬ ‫ַמ ֲע ִש ּיוֹ ת – ִ ּביז ֶער ָהאט ַפ ְ‬ ‫עטן‬ ‫עב ְ‬ ‫עלט!" ֶער ָהאט גֶ ֶ ּ‬ ‫אר ִדינֶ ען וִ וי ֶמער גֶ ְ‬ ‫אפן ֵאיין ַמ ֲח ָש ָבה‪" :‬צ ּו ַפ ְ‬ ‫על ְ‬‫נָ אר גֶ ָ‬ ‫יסל‪ּ ,‬פוּנְ ְקט גֶ ענוּג אוֹ יף‬‫אטע ַא ְר ֶ ּבעט נָ אר ַא ִ ּב ְ‬ ‫ֶער ָהאט אוֹ ְ‬ ‫יך ַאיינְ גֶ עזֶ ען ַאז זַ יין ַט ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אפן‬ ‫על ְ‬ ‫ערנָ אך ִאיז ֶער גֶ ָ‬‫עפט‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫יא ְסק צ ּו ֵריינִ יגְ ן ִדי גֶ ֶ‬ ‫ַא ְר ֶ ּבעט ִאין ַא ִק ָ‬ ‫ישט צו ִּליבּ ַּת ֲאווֹ ת ַה ּ ָממוֹ ן‪ .‬נָ ְ‬ ‫אך ַא ְש ִטיק ַצייט‬ ‫אר'ן ְשטוּבּ ‪ ,‬אוּן נִ ְ‬ ‫יפן ֶע ְסן ַפ ְ‬ ‫צ ּו קוֹ ְ‬ ‫ארק‪ ,‬אוּן ֶער ָהאט אוֹ ְ‬ ‫וארג‬ ‫עפ ֶרעגְ ט ֶדעם הוֹ יזְ וַ ְ‬ ‫יך גֶ ְ‬ ‫ארן ִאין ּ ַפ ְ‬ ‫אפ ָק ְ‬ ‫יפן ּ ַפ ּ ְ‬ ‫ארקוֹ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫"דאס ִאיז ֶעס‪ִ .‬א ְ‬ ‫יך ָהאבּ‬ ‫ָהאט דּ וֹ ב גֶ עזָ אגְ ט ִמיט ַא ְש ֵמייכְ ל צ ּו זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים‪ָ :‬‬ ‫אמ ְלט‬ ‫עפט‪ַ .‬אזוֹ י ַארוּם ָהאט ֶער ָאנְ גֶ עזַ ְ‬ ‫עש ְ‬‫יפער אוֹ יף ַא ְר ֶ ּבעט ִאין זַ יין גֶ ֶ‬ ‫ארקוֹ ֶ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ישט ְ ּב ֶרענְ גֶ ען ֵקיין שוּם ִש ְמ ָחה‬ ‫עלט‪ֶ .‬עס וֶ ועט ִמיר נִ ְ‬ ‫יפן גֶ ְ‬ ‫ערט נָ אכְ צוּלוֹ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫יפגֶ ֶ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ארעכְ ִטיגְ ט‬ ‫עשענֶ ע‪ .‬דּ וֹ ב ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ְש ֶטענְ ִדיג ַ ּב ֶ‬ ‫עלט ִאין זַ יין ֶק ֶ‬ ‫ֶמער אוּן ֶמער גֶ ְ‬ ‫'מיאו ְּס'ט‪ְ ,‬שמו ִּציג‪,‬‬ ‫אר ִ‬‫עמאכְ ט ַפ ְ‬ ‫ְ‬ ‫עלט ָהאט ִמיך גֶ ַ‬ ‫יפן גֶ ְ‬ ‫ָא ֶדער גְ ִליק‪ָ .‬דאס נָ אכְ לוֹ ְ‬ ‫עלט‪"...‬‬ ‫אר ִדינֶ ען גֶ ְ‬ ‫"א ִפיל ּו ַא ִאינְ גְ ל ִאין ִּכ ָּתה ז' ֶמעג ַפ ְ‬ ‫יט'ן זָ אגְ ן‪ֲ :‬‬ ‫ִמ ְ‬ ‫ישט‬ ‫ִמיר ֵקיינְ ָמאל נִ ְ‬ ‫ערט אוֹ יף אוֹ ַפ ִ ּנים וָ ואס ִא ְ‬ ‫יך ָהאבּ‬ ‫יד ְ‬ ‫ערנִ ֶ‬ ‫אוּן ֶד ְ‬ ‫עפט‬ ‫עש ְ‬ ‫וערן‪ֶ ...‬דער גֶ ֶ‬ ‫יאזְ ם‪ַ .‬אזוֹ י וֶ ועט ֶער ַר ְ‬ ‫ייך וֶ ְ‬ ‫דּ וֹ ב ִאיז גֶ עוֶ וען פוּל ִמיט ֶענְ טוּזִ ַ‬ ‫עלט‪"...‬‬ ‫עש ֶט ְ‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫ָפ ְ‬ ‫יפן‪ .‬דּ וֹ ב ִאיז‬ ‫אר ִט ְירן נֶ עגְ ל אוּן ְשרוֹ ְ‬ ‫עבן צ ּו ָס ְ‬ ‫ֵאייגְ נְ טו ֶּמער ָהאט ִאים גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה (‪)18‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫ערט ָדאס גָ אר נִ יט‪.‬‬ ‫לּוש ִמיר ֶדער לֵ ייּב ֶה ְׁ‬ ‫ְׁ‬ ‫מּוסט ִמיט ֶדעם ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫ָהאט ֶדער גִ ּבֹור גִ ְׁ‬ ‫יש ְׁ‬ ‫רּומט‬ ‫עמט זִ יְך ָשאף אּון ְּב ֵהמֹות‪ .‬אּון ְּב ְ‬ ‫נָ אר ֶער נֶ ְ‬ ‫ִמכ ַֹּח ֶדער ְמ ִדינָ ה וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַא ַריין‬ ‫עהט ֶמען‬ ‫ייער זֶ ְ‬ ‫ארג פּון ַפ ֶ‬ ‫אּון ֶע ְסט זֵ יי‪ .‬אּון ֶדעם ַּב ְ‬ ‫בֹודה זָ ָרה פּון גֶ עלְ ט‪ָ .‬האט‬ ‫גִ ַיפאלִ ין ִאין ֶדער ֲע ָ‬ ‫ארג פּון‬ ‫אר ַהאנְ ִדין ַא ַב ְ‬ ‫ארט ַפ ְ‬ ‫גָ אר נִ יט (כְ ֶ‬ ‫לֹומר ֶסע ִאיז ָד ְ‬ ‫ֶדער גִ ּבֹור גִ יזָ אגְׁ ט צּום ֶמלֶ ְך ִאיְך ָהאּב פּון ַאייְך‬ ‫וידער פּון‬ ‫אּון וִ ֶ‬ ‫עהט ִאים נִ יט)‪.‬‬ ‫ייער‪ .‬נָ אר ֶמע זֶ ְ‬ ‫ַפ ֶ‬ ‫ארְך ֶדעם וֶ ועג וָ ואס ִאיְך ָהאּב צּו‬ ‫ערט‪ַ .‬אז ָד ְ‬ ‫גִ ֶיה ְ‬ ‫קּומט‬ ‫אר ַהאנְׁ ִדין ַא וֶ ועג‪ְ .‬‬ ‫ֶדער זַ ייט ִאיז נָ אְך ַפ ְׁ‬ ‫עמען‬ ‫ארְך ֶדעם ָקאן ֶמען ַארֹויס נֶ ֶ‬ ‫וערד‪ָ .‬ד ְ‬ ‫ֶדער ְשוֶ ְ‬ ‫ייסט‬ ‫ֶמען ִמיט ֶדעם וֶ ועג צּו ֵאין ָא ְרט וָ ואס ֶסע ֵה ְ‬ ‫ֶדעם וָ ואס ֶער ִאיז ַא ַריין גִ ַיפאלִ ין ִאין ֶדער ַת ֲאוָ ה‬ ‫אר ַהאנְ ִדין‬ ‫ארט ִאין ֶדער ֶקעְך ִאיז ַפ ְ‬ ‫ֶקעְך‪ .‬אּון ָד ְ‬ ‫ערט יֹוא ֶסע‬ ‫פּון גֶ עלְ ט‪ָ .‬האט ִאים ֶדער ֶמלֶ ְך גִ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫ַאלִ ְירלֵ יי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ .‬אּון ִאין ֶדער ֶקעְך ִאיז ֵקיין שּום‬ ‫ִאיז ַאזֹוי‪.‬‬ ‫אר ַהאנְ ִדין‪.‬‬ ‫ייער נִ יט ַפ ְ‬ ‫ַפ ֶ‬ ‫ָהאט ֶדער ֶמלֶ ְך גִ יזָ אגְׁ ט ֶדעם גִ ּבֹור‪(ִ .‬די זַ אְך‬ ‫וערין גִ ָיקאכְׁ ט ָד ְ‬ ‫ארְך ֶדעם‬ ‫נָ אר ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים וֶ ִ‬ ‫עמען פּון ֶדער ַת ֲאוָ ה‬ ‫דֹורְך ֶדעם וֶ ועג זֵ יי ַארֹויס נֶ ֶ‬ ‫וִ וי ַאזֹוי ֶמע ָקאן ְ‬ ‫ייער‬ ‫ארג פּון ַפ ֶ‬ ‫ייער ַהנַ "ל אּון ֶדער ַּב ְ‬ ‫ארג פּון ַפ ֶ‬ ‫ַּב ְ‬ ‫פּון גֶ עלְ ט) ַּב ֲא ֶשר ִאין ֶדעם וֶ ועג וִ וי ֶער גֵ ייט צּו ֶדער‬ ‫ייען‬ ‫ייער וַ וייט‪ .‬נָ אר ֶסע גֵ ֶ‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫ִאיז פּון ָד ְ‬ ‫אר ַהאנְ ִדין ַא וֶ ועג ִאין ֶדער זַ ייט‪.‬‬ ‫וערד‪ִ .‬איז ַפ ְ‬ ‫ְשוֶ ְ‬ ‫ארג פּון‬ ‫עש ִקיס אּון ַאזֹו וִ וי ִרינְ וִ ויס פּון ֶדעם ַּב ְ‬ ‫ְש ֶט ְ‬ ‫ייע ְר ִד ִיקין‬ ‫קּומט ֶמען ִמיט ֶדעם וֶ ועג צּו ֵאיין ַפ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫וערין‬ ‫ארְך ֶדעם וֶ ִ‬ ‫ייער צּו ֶדער ֶקעְך‪ .‬אּון ָד ְ‬ ‫ַפ ֶ‬ ‫אּון‬ ‫ארג לִ יגְ ט ַא לֵ ייּב‪.‬‬ ‫ארג‪ .‬אּון אֹויף ֶדעם ַּב ְ‬ ‫ַּב ְ‬ ‫גִ ָיקאכְ ט ַאלֶ ע ַמ ֲאכָ לִ ים ַהנַ "ל‪.‬‬ ‫ארף ֶע ִסין גֵ ייט ֶער אּון‬ ‫אד ְׁ‬ ‫ֶדער לֵ ייּב ַאז ֶער ַּב ַ‬ ‫עהט ֶמען אֹויְך גָ אר נִ יט‬ ‫אּון ִדי ֶקעְך זֶ ְׁ‬ ‫עמט זִ יְך ָשאף אּון‬ ‫ער ֶדעס אּון נֶ ְ‬ ‫ַפאלְ ט אֹויף ִדי ְט ֶש ְ‬ ‫אר ַהאנְ ִדין ַא ִס ָימן‪ֶ .‬סע‬ ‫ַארֹויס‪ .‬נָ אר ֶסע ִאיז ַפ ְ‬ ‫אס ִטיכִ יס‬ ‫ְּב ֵהמֹות אּון ֶע ְסט זֵ יי אֹויף‪ .‬אּון ִדי ַפ ְ‬ ‫ארְך‬ ‫אר ִטן ֵפייגִ יל אֹויף ֶדער ֶקעְך‪ .‬אּון ָד ְ‬ ‫ייען ָד ְ‬ ‫ְש ֵט ֶ‬ ‫ייער ִדי ָשאף ַפאר‬ ‫ערפּון‪ .‬אּון זֵ יי ִה ִיטין זֵ ֶ‬ ‫ויסין ֶד ְ‬ ‫וֵ ִ‬ ‫ארט ִאיז ִדי ֶקעְך אּון ִדי‬ ‫וייסט ֶמען ַאז ָד ְ‬ ‫ֶדעם וֵ ְ‬ ‫קּוקט גָ אר ְׁדרֹויף‬ ‫לּוש ִמיר ֶדער לֵ ייּב ְׁ‬ ‫ְׁ‬ ‫ִאים‪.‬‬ ‫ארְך ֶדעם‬ ‫ֵפייגִ יל ָפאכִ ין ִמיט ִדי ְפלִ יגִ יל‪ .‬אּון ָד ְׁ‬ ‫נִ יט‪ .‬נָ אר ַאז ֶער וִ ויל ֶע ִסין ַפאלְ ט ֶער אֹויף ִדי‬ ‫עשין ָדאס‬ ‫ארלֶ ִ‬ ‫ייער אּון ַפ ְ‬ ‫ִצינְׁ ִדין זֵ יי ָאן ָדאס ַפ ֶ‬ ‫אפין אּון‬ ‫אס ִטיכִ יס ְקלַ ִ‬ ‫ער ֶידעס‪ .‬אּון ִדי ַפ ְ‬ ‫ְט ֶש ִ‬ ‫טּור ִמין אֹויף ִאים‪.‬‬ ‫ְשלָ גִ ין אּון ְש ְ‬ ‫גִ ָיטאן‪ .‬אּון גָ אר ִדי ְמ ִדינָ ה מּוז צּו ְש ֵטיין אֹויף ֶדעם‬ ‫ארְך ֶדעם וָ ואס ִדי ֵפייגִ יל ָפאכִ ין‬ ‫ייער‪ְ .‬ד ַהיינּו ָד ְ‬ ‫ַפ ֶ‬ ‫ָהאט ֶדער גִ ּבֹור‬ ‫ַאלִ ֶימען וָ ואס זֵ י וֶ ועלִ ין ָטאן‪.‬‬ ‫דֹורְך ֶדעם ְּבלָ אזִ ין זֵ י אֹויף אּון צּונְ ִדין ָאן ָדאס‬ ‫ְ‬ ‫גִ ֶ‬ ‫ינּומען ִדי לַ ייט‪ .‬אּון ָהאט זֵ יי גִ ִיפ ְירט ִאין ֶדעם‬ ‫ייער ָפאכִ ין‬ ‫ארְך זֵ ֶ‬ ‫אקע ָד ְ‬ ‫וידער ַט ֶ‬ ‫ייער‪ .‬אּון וִ ֶ‬ ‫ַפ ֶ‬ ‫וֶ ועג‪( .‬וָ ואס ֶדער ֶמלֶ ְך ָהאט ִאים גִ יזָ אגְ ט כַ נַ "ל) אּון ֶער‬ ‫ייער זָ אל‬ ‫ייער ַאז ָדאס ַפ ֶ‬ ‫עשין זֶ יי ָדאס ַפ ֶ‬ ‫ארלֶ ִ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ארט‬ ‫ָהאט זֵ יי גִ ְיּב ַראכְ ט ִּביז ֶדער ֶקעְך וָ ואס ָד ְ‬ ‫יידער ֶמע‬ ‫ארק ֶמער ֵא ֶ‬ ‫אמען צּו ְש ַט ְ‬ ‫נִ יט ְפלַ ֶ‬ ‫זֶ ענֶ ען ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ .‬אּון ְפ ִריר ָהאט ֶער זֵ יי גִ ִיפ ְירט‬ ‫ארף‪.‬‬ ‫אד ְ‬ ‫ַּב ַ‬ ‫ַא ֶקעגִ ין וִ וינְ ט ִאיז זֵ יי ַפאר גַ אנְ גֶ ען ֶדער ֵר ַיח פּון‬ ‫ועדלִ יג‬ ‫ייער וֶ ְ‬ ‫אּון זֵ יי ְּׁבלָ אזִ ין אֹויף ָדאס ַפ ֶ‬ ‫ייער צּו‬ ‫יהֹויּבין זֵ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫אּבין זֵ יי ִאים ָאנְ גִ‬ ‫ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ָ .‬ה ִ‬ ‫ארף צּו ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים ְד ַהיינּו צּו ֶדעם ַמ ֲאכָ ל‬ ‫אד ְ‬ ‫ֶמע ַּב ַ‬ ‫גּוטע ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫עטין ַאז ֶער זָ אל זֵ יי גִ ִיּבין פּון ִדי ֶ‬ ‫ֶּב ִ‬ ‫ייער‪ .‬אּון צּו ֵאיין ַאנְ ֶדער‬ ‫ארף ֶמען ַאזֹוי ַא ַפ ֶ‬ ‫אד ְ‬ ‫ַּב ַ‬ ‫ערנָ אְך ָהאט ֶער זֵ יי גִ ִ‬ ‫יפ ְׁירט פּון ֶדעם וִ וינְׁ ט‪.‬‬ ‫ֶד ְׁ‬ ‫ייער‪ַ .‬אלְ ץ‬ ‫ארף ֶמען ֵאיין ַאנְ ֶדער ַפ ֶ‬ ‫אד ְ‬ ‫ַמ ֲאכָ ל ַּב ַ‬ ‫ייען‪ֶ .‬סע ְש ִטינְ ְקט‬ ‫יהֹויּבין צּו ְש ַר ֶ‬ ‫ִ‬ ‫אּבין זֵ יי ָאנְ גִ‬ ‫ָה ִ‬ ‫ועדלִ יג ֶדעם ַמ ֲאכָ ל ַאזֹוי ְּבלָ אזִ ין ִדי ֵפייגִ יל אֹויף‬ ‫וֶ ְ‬ ‫וידער גִ ְיּב ַראכְ ט ַא ֶקעגִ ין‬ ‫ייער‪ָ .‬האט ֶער זֵ יי וִ ֶ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ייער‪(ָ .‬דאס ֶד ְערצֵ יילְ ט ַאלְ ץ ֶדער ֶמלֶ ְך ֶדעם גִ בֹור)‪.‬‬ ‫ָדאס ַפ ֶ‬ ‫גּוטער ֵר ַיח‬ ‫ארגַ אנְ גֶ ען ֶדער ֶ‬ ‫וידער ַפ ְ‬ ‫וִ וינְ ט‪ִ .‬איז זֵ יי וִ ֶ‬ ‫ירין ְ(ד ַהיינּו ִדי לַ ייט פּון ֶדער‬ ‫ְּׁבכֵ ן זָ אלְׁ ְׁסטּו זֵ יי ִפ ִ‬ ‫ייער‬ ‫וידער זֵ ֶ‬ ‫אּבין זֵ יי ִאים וִ ֶ‬ ‫פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ָ .‬ה ִ‬ ‫אטין) ְפ ִריר ַא ֶקעגִ ין‬ ‫ְמ ִדינָ ה פּון ַע ִשירֹות וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען גָ ִ‬ ‫עטין‪ַ .‬אז ֶער זָ אל זֵ יי גִ ִיּבין פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫גִ ֶיּב ִ‬ ‫וִ וינְ ט‪ .‬כְ ֵדי ֶדער ֵר ַיח פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ .‬זָ אל זֵ יי ַפאר‬ ‫וידער גִ ִ‬ ‫יפ ְׁירט פּון ֶדעם‬ ‫ערנָ אְך ָהאט ֶער זֵ יי וִ ֶ‬ ‫ֶד ְׁ‬ ‫ועסט זֵ יי גִ ִיּבין פּון ִדי‬ ‫ערנָ אְך ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫ייען‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫גֵ ֶ‬ ‫ייען ֶסע‬ ‫יהֹוּבין צּו ְש ַר ֶ‬ ‫וידער ָאנְ גִ ִ‬ ‫אּבין זֵ יי וִ ֶ‬ ‫וִ וינְ ט ָה ִ‬ ‫ואר ִפין‬ ‫ַמ ֲאכָ לִ ים‪ .‬וֶ ועלִ ין זֵ י שֹוין ְּבוַ ְוד ַאי ַאוֶ ועק וַ ְ‬ ‫ייער וִ וילְ ד‪ָ .‬האט זִ יְך ֶדער גִ ּבֹור צּו‬ ‫ְש ִטינְ ְקט זֵ ֶ‬ ‫ָהאט ֶדער גִ ּבֹור ַאזֹוי‬ ‫ִדי ַת ֲאוָ ה פּון גֶ עלְ ט‪.‬‬ ‫עהט זִ יְך ַאז ֶסע ִאיז ָדא גָ אר‬ ‫זֵ יי ָאנְׁ גִ ִ‬ ‫ירּופין‪ִ .‬איר זֶ ְ‬ ‫ינּומען ִדי ָדאזִ יגֶ ע לַ ייט‪ְ .‬ד ַהיינּו‬ ‫גִ ָ‬ ‫יטאן‪ .‬אּון ָהאט גִ ֶ‬ ‫אר ַהאנְ ִדין ֵקיין שּום זַ אְך וָ ואס ֶסע זָ אל‬ ‫נִ יט ַפ ְ‬ ‫רֹויסע לַ ייט פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה פּון ַע ִשירֹות וָ ואס‬ ‫ִדי גְ ֶ‬ ‫ְש ִטינְ ֶקען‪ .‬מּוז ְּבוַ ְוד ַאי זַ יין ַאז ִאיר ַאלֵ יין ְש ִטינְ ְקט‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה‪ .‬וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫אטין ִאין זֵ ֶ‬ ‫זֵ יי זֶ ענֶ ען גָ ִ‬ ‫וארן ָדא ִאיז נִ יט ָדא ֵקיין שּום זַ אְך וָ ואס ֶסע‬ ‫ֶעס‪ .‬וָ ְ‬ ‫יקּומען ִמיט ֶדעם ְממּונָ ה כַ נַ "ל‬ ‫ַא ֶהער גִ ֶ‬ ‫אּבין ַא ֵר ַיח ַרע‪.‬‬ ‫זָ אל ָה ִ‬ ‫אּון ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען ַארֹויס גִ יגַ אנְׁ גֶ ען פּון‬ ‫ערנָ אְך‪ָ .‬האט ֶער זֵ יי גִ יגִ ְׁ‬ ‫יּבן פּון ִדי‬ ‫ֶד ְׁ‬ ‫אּבין זֵ יי ִדי‬ ‫ייער ְׁמ ִדינָ ה ִמיט ֶדעם ְממּונָ ה ָה ִ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫ְמ ִדינָ ה כ ַֹּח גִ יגִ ְיּבן‪ַ .‬אז וָ ואס זֵ יי וֶ ועלִ ין ָטאן זָ אל זַ יין‬ ‫(‪)18‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫וויפיל מאל האט דער גבור זיי געפירט א קעגן דעם‬ ‫ג‪.‬‬ ‫א‪ .‬וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט‬ ‫ווינט?‬ ‫קעגן די ווינט?‬ ‫❑ איין מאל‬ ‫❑ אז עס שטינקט זייער‬ ‫❑ צוויי מאל‬ ‫❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן‬ ‫❑ דריי מאל‬ ‫❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך‬ ‫ב‪ .‬וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט פון‬ ‫ד‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫דעם ווינט?‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ אז עס שטינקט זייער‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך‬ ‫אינטרעסאנטע שאלות אויף גאנץ מעשה פון דער בעל תפילה‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫א‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך ? און וועמען האט‬ ‫ער נישט דערמאנט?‬ ‫ב‪ .‬וועלכע סדר פון די כתות האט דערמאנט איינער פון די גבורים פארן בעל תפילה ? און‬ ‫וועלכע כתה האט ער נישט דערמאנט ?‬ ‫ג‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך פארן גבור ? און‬ ‫וועמען האט ער נישט דערמאנט ?‬ ‫ד‪ .‬וועלכע סדר האבן די כתות געטראפן די אנשי המלך ? און וועלכע כתה האט נישט‬ ‫געטראפן ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)17‬‬ ‫ביי וועמען שטייט ?‬ ‫אויף וועמען שטייט ?‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי חכם‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ַא גְּ ֶ‬ ‫ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ‬ ‫אבין ִּדי ְד ַריי גִּ יזָ אגְ ט ַאז ֶסע ָהאט ַא ָפנִּ ים ַאז ָדאס מּוז זַ יין אּונְ זֶ ער ָחכָ ם‬ ‫ָה ִּ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי מליץ‬ ‫ייער ַא גְּ ֶ‬ ‫ִאיז גִ יוֶ וען ְּצוִ ְּ‬ ‫וישן זֵ יי אֹויְך זֵ ֶ‬ ‫טֹויסין ָדאס מּוז בְ וַ ְוד ַאי זַ יין ֶדער ֵמ ִליץ‬ ‫יש ִּ‬‫אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬ ‫ָה ִּ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי אוהב נאמן‬ ‫וישן זֵ יי גִ יוֶ וען ֵאיין גְּ ֶ‬ ‫ִאיז ְּצוִ ְּ‬ ‫טֹויסין‪ָ .‬דאס מּוז בְ וַ ְוד ַאי זַ יין ִדי ַּבת ַּמ ְל ָכה‬ ‫יש ִּ‬‫אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬ ‫ָה ִּ‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶ וען‪ָ .‬קאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין‬ ‫אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ‬ ‫ייע ְרס‬ ‫טֹויסן ַאז ָדאס ִּאיז בְ וַ ְוד ַאי ָדאס ִקינְ ד זֵ ֶ‬ ‫יש ְ‬‫ָהאבְ ן זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬ ‫? ביי די בת מלכה‬ ‫ְ‬ ‫ייער ֶמ ֶלך ַּא ֵליין‬ ‫טֹויסין‪ַ .‬אז ָדאס ִּאיז בְ וַ ְוד ַאי זֵ ֶ‬ ‫יש ִּ‬‫אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬‫ָה ִּ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי דאס קינד‬ ‫ארט גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ייער ֵאיין גְּ ֶ‬ ‫ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ‬ ‫ביי וועמען שטייט נישט אז זיי האבן פארשטאנען ווער איז דאס ? ביי‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי די מלכה‬ ‫ייער ַא גְּ ֶ‬ ‫ארט ְּבוַ ְּוד ַאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ִאיז ָד ְּ‬ ‫דער אוהב נאמן און די מלכה‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶ וען ָקאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין‬‫אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ‬ ‫מֹוח ? ביי דער מלך‬ ‫ִאין ַ‬