דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — בראשית (2026-10-05)
גליון300
149 גליון
תשפ"ז
תשפ"ג בראשית
מסעי מטות
עלט!
עקט פ ּון גֶ ְ
'ש ֶמ ְ
ַאכְ ט ּונְגְ :ס ְ
עלט ַאז ֶער ִאיז שוֹ ין עש ֶט ְ ארגֶ ְ וישן ִדי קוּנְ ְדן אוּן זִ ְ
יך ֲא ִפיל ּו ָפ ְ ַארו ְּמגֶ עגַ אנְ גֶ ען ְצוִ ְ ערנְּ ט ִאין ִדי ַמ ֲע ֶשה פּונֶ עם ֵהיילִ יגְּ ן ַב ַעל ְּת ִפילָ הַ ,אז ֶדער גִ יבֹור אבן גֶ עלֶ ְּ ִמיר ָה ְּ
יער...ערן אוֹ ֶ
עלייגְ ט ֵאיין ּ ֵפ ָאה ִהינְ ֶט ְ ֶע ּ ֶפעס ַא ֶח ְב ָרהַ -מאןֶ .ער ָהאט זִ ְ
יך ֲא ִפיל ּו גֶ ֵ ארזּונְּ ֶקען ִאין ִדי ַת ֲאוֹות ענּומען ִדי גַ אנְּ ֶצע ְּמ ִדינָ ה וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען ַפ ְּ
ֶ ָהאט גֶ
אך ֶע ּ ֶפעס ַא ְר ֶ ּבעט ַפאר ִאים ְּכ ֵדי ֶערעפ ֶרעגְ ט אוֹ יבּ ֶעס ִאיז ָדא נָ ְ
עדן גֶ ְ ֶער ָהאט יֶ ְ ייער.ישט גֶ עוֶ וען ֵקיין ַפ ֶ עפ ְּירט צּו ַא ָקאְך וואּו ֶעס ִאיז ִבכְּ לַ ל נִ ְּ ַה ָממֹון ,אּון זֵ יי גֶ ִ
ועטל ִמיט ַא ְ ערוֶ
עלטֵ .איין ָמאל ָהאט דּ וֹ ב גֶ עזֶ ען ַא ֶס ְ זָ אל ֶקענֶ ען ַמאכְ ן נָ ְ
אך גֶ ְ ייערֶ .דער ארג פּון ַפ ֶ דּורְך ַא ַב ְּעקענְּ ט ָקאכְּ ן ְּארט ָהאט ֶמען נָ אר גֶ ֶ ָדאס ֶע ְּסן ָד ְּ
יסגֶ עזֶ ען
עלאכְ ְטןֶ ,עס ָהאט אוֹ ְ
יפגֶ ָ
אלער ֶדערוֹ יף; זַ יין ּ ָפנִ ים ָהאט אוֹ ְ
ילד פוּן ַא ָד ֶ
ִ ּב ְ ייער ִאיז גֶ עוֶ וען גָ אר וַ וייטָ ,א ֶבער ֶעס זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען וֶ ועגְּ ן אּון ֶר ְּ
ערן ארג ַפ ֶ ַב ְּ
ועטל...
ְ ערוֶ
יפ ֶע ְסן ִדי ֶס ְ
וִ וי ֶער וִ ויל ַמ ָמש אוֹ ְ ארג ִביז צּום ָקאְך.עפ ְּירט פּונֶ עם ַב ְּ אבן גֶ ִ וָ ואס ָה ְּ
עמען ִדי נוֹ י סו ָּּכהָ ,האטאפצוּנֶ ֶ
עטן ַא ָר ּ ְעב ְאמע ָהאט ִאים גֶ ֶ ּ ֵאיין ָטאג ,וֶ וען זַ יין ַמ ֶ יחאקער ֵר ַ עש ַמ ֶעפ ְּירט ֶקעגְּ ן ֶדעם וִ וינְּ ט ,אּון ֶדער גֶ ְּ ִאין ָאנְּ ַפאנְּ ג ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ִ
יבן
ישט ֶע ְרלוֹ ְ ּ ְ ְ ְ ְ
"איך יָ אג זִ יך צ ּו ִדי ַא ְר ֶ ּבעט; ִאיך ֶקען זִ יך נִ ְ
ערטִ :
עענְ ְט ֶפ ְ
ֶער ְשנֶ על גֶ ֶ עטן ַביי ִאים עהֹויבן זִ יְך ַאיינְּ ֶב ְּ
ְּ אבן ָאנְּ גֶערגְּ ֵרייכְּ ט .זֵ יי ָה ְּ פּונֶ עם ֶע ְּסן ָהאט זֵ יי ֶד ְּ
עלט".
אר ִל ְירן גֶ ְ
צ ּו ַפ ְ ערנָ אְך ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ִ
עפ ְּירט ֶקעגְּ ן עבן ֶע ֶפעס פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ יםֶ .ד ְּ ַאז ֶער זָ אל זֵ יי גֶ ְּ
"עס ִאיז ָדא ָדא ַא ייעןֶ :עהֹויבן ְּש ַר ֶ
ְּ אבן זֵ יי ָאנְּ גֶ
לּוצלִ ינְּ ג ָה ְּ
ֶדעם וִ וינְּ ט ,אּון ְּפ ְּ
עטער
אלץ אוּן ְ ּב ֶר ֶ
וערע ָה ְ
עפט ְשוֶ ֶ עש ֶל ּ ְ
עפט ָהאט ֶער גֶ ְ עש ְ יסן פוּנֶ עם גֶ ֶ ִאינְ ְדרוֹ ְ
יח!"
עקלִ יכֶ ע ֵר ְַּש ֶר ְּ
עך ְסכַ ְךֶ ,ער ִאיז גֶ עוֶ וען ִאינְ גַ אנְ ְצן דו ְּרכְ גֶ עוֵ ְ
וייקט ִמיט ְשוֵ וייסֶ .ער ָהאט אוּן בּ וּנְ ְט ֶל ְ
אלן אוֹ יף ֶדער ֶע ְרדּ ְ .בלוֹ יז ְ ּב ֶד ֶר ְך נֶ ס ִאיז ֶער נִ ְ
ישט עפ ְ
ֲא ִפיל ּו ְד ַריי ָמאל ַא ָרא ּ ְפגֶ ַ ישט יש ָטא גָ ְּ
ארנִ ְּ ָהאט ֶדער גִ יבֹור זֵ יי גֶ עזָ אגְּ טִ :
"איר זֶ עט ָדאְך ַאלֵ יין ַאז ָדא ִאיז נִ ְּ
עט ַראכְ טִ ,איז ִדי ֲהנָ ָאה וארןָ .דאס וִ ויכְ ִטיגְ ְס ֶטעָ ,האט ֶער ְּכ ֵס ֶדר גֶ ְ עדיגְ ט גֶ עוָ ְ
עש ִ
גֶ ֶ יבער מּוז זַ יין ַאז ָדאס ְּשלֶ עכְּ ֶטע גֶ ערּוְך ער ֶ
עקן; ֶד ִ
ישט-גּוט ְּש ֶמ ְּ וָ ואס זָ אל נִ ְּ
ימטאר ְ עלט וָ ואס ֶער גֵ ייט ַ ּבאקו ֶּמען .דּ וֹ ב ָהאט זִ ְ
יך ַ ּב ִ אבן פוּנֶ עם גֶ ְוָ ואס ֶער וֶ ועט ָה ְ ּ קּומט פּון ַאייְך ַאלֵ יין".
ְּ
עדע ָש ָעה "א ְ
יך ַ ּבאקוּם ַאכְ ט ְש ָק ִלים ַפאר יֶ ֶ עדן וָ ואס ֶער ָהאט גֶ עזֶ עןִ :
ַפאר יֶ ְ
אבן עסןָ ,ה ְּאבן גֶ עגֶ ְּעבן ֶע ֶפעס פּונֶ עם ֶע ְּסןֵ .תיכֶ ף וִ וי זֵ יי ָה ְּ ַדאן ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְּ
ער ּ ֶפער ִאיז גֶ עוֶ וען
עטאן .זַ יין גַ אנְ ֶצע ֶק ְ
אבן ִאים וֵ ויי גֶ ָ
ַא ְר ֶ ּבעט ".זַ יינֶ ע ֵ ּביינֶ ער ָה ְ ּ ֶעדער ייער גַ אנְּ ֶצע זִ ילְּ ֶבער אּון גָ אלְּ ד .י ֶ ואר ְּפן זֵ ֶ זֵ יי ָאנְּ גֶ
ועקצּואוַ ְּ עהֹויבן ַאוֶ ְּ
ְּ
אלץְ -שטוֹ יבּ .
ְשמו ִּציג פוּן ָה ְ ארט ַפאר גְּ רֹויס אבן ָד ְּאבן ַא גְּ רּוב אּון זִ יְך ַבאגְּ ָר ְּ אֹויסגֶ עגְּ ָר ְּ
ְּ ֵאיינֶ ער ָהאט זִ יְך
ערט וִ וי זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים נָ ִתי אוּן יוֹ ִסי
עה ְ
ַדאןֵ ,איין ָטאג ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָרשָ ,האט ֶער גֶ ֶ לּוצלִ ינְּ ג עש ִפ ְּירטָ .דאס ִאיז גֶ עוֶ וען וַ וייל זֵ יי ָה ְּ
אבן ְּפ ְּ אבן גֶ ְּ בּושה וָ ואס זֵ יי ָה ְּ ָ
ערט וִ וי
עה ְ
ילהְ ּ .פלו ְּצ ִלינְ ג ָהאט ֶער גֶ ֶ ערנֶ ען הוֹ ְ
יך ִדי ַמ ֲע ֶשה פוּנֶ עם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ ֶל ְ יאּוס'עיח פּון גֶ עלְּ ט ,וָ ואס ִאיז ַמ ָמש וִ וי ִמ ֶ עקלִ יכְּ ן ֵר ַ ער ְּש ִפ ְּירט ֶדעם ְּש ֶר ְּ ֶד ְּ
עלטּ ִ ,ביז ַאזַ א דַּ ְר ָּגא ַאז ֶעס קו ְּמט ִמיאוּס ֶעס ִאיז ַא ֶמענְ ְטש וָ ואס יָ אגְ ט נָ ְ
אך גֶ ְ ָא ְּפ ַפאל.
ערנְ ט
על ְ עמיינֶ ע גֶ ערו ְּךֶ .ער ִאיז אוֹ ְ
יך גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוּן גוּט דו ְּרכְ גֶ ֶ ַארוֹ יס פוּן ִאים ַא גֶ ֵ אסן.
ב'דיגֶ ע נִ יגוּנִ ים ְקלוּנְ גֶ ען ָא ּפ ִאין ִדי גַ ְ
ֶעס ִאיז ֶע ֶרב סוּכּ וֹ ת ,אוּן ִדי יוֹ ם -טוֹ ִ
יק'ס ֶע ְסן' – ָדאס ֵמיינְ ט זַ יינֶ ע ּתוֹ רוֹ ת אוּן עסן פוּנֶ עם ַצ ִד ְִדי ַמ ֲע ֶשה אוּן 'גֶ עגֶ ְ אפ ִאיז
עטער ִאין ִדי ֶהענְ טָ ,א ֶ ּבער ִאין דוֹ ב'ס ָק ּ
אפן ִמיט ְ ּב ֶר ֶ
על ְ
ֶמענְ ְט ְשן זֶ ענֶ ען גֶ ָ
יח. אר ְש ַטאנֶ ען ַאז פוּן ִאים ַא ֵליין קו ְּמט אוֹ ְ
יך ַארוֹ יס ַא ֵר ַ ַמ ֲע ִש ּיוֹ ת – ִ ּביז ֶער ָהאט ַפ ְ עטן
עב ְ
עלט!" ֶער ָהאט גֶ ֶ ּ
אר ִדינֶ ען וִ וי ֶמער גֶ ְ
אפן ֵאיין ַמ ֲח ָש ָבה" :צ ּו ַפ ְ
על ְנָ אר גֶ ָ
יסלּ ,פוּנְ ְקט גֶ ענוּג אוֹ יףאטע ַא ְר ֶ ּבעט נָ אר ַא ִ ּב ְ ֶער ָהאט אוֹ ְ
יך ַאיינְ גֶ עזֶ ען ַאז זַ יין ַט ֶ ְ
אפן
על ְ
ערנָ אך ִאיז ֶער גֶ ָעפטֶ ,ד ְ
עש ְ יא ְסק צ ּו ֵריינִ יגְ ן ִדי גֶ ֶ ַא ְר ֶ ּבעט ִאין ַא ִק ָ
ישט צו ִּליבּ ַּת ֲאווֹ ת ַה ּ ָממוֹ ן .נָ ְ
אך ַא ְש ִטיק ַצייט אר'ן ְשטוּבּ ,אוּן נִ ְ
יפן ֶע ְסן ַפ ְ
צ ּו קוֹ ְ ארק ,אוּן ֶער ָהאט אוֹ ְ
וארג
עפ ֶרעגְ ט ֶדעם הוֹ יזְ וַ ְ
יך גֶ ְ ארן ִאין ּ ַפ ְ
אפ ָק ְ
יפן ּ ַפ ּ ְ
ארקוֹ ְ
ַפ ְ
"דאס ִאיז ֶעסִ .א ְ
יך ָהאבּ ָהאט דּ וֹ ב גֶ עזָ אגְ ט ִמיט ַא ְש ֵמייכְ ל צ ּו זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִריםָ : אמ ְלט
עפטַ .אזוֹ י ַארוּם ָהאט ֶער ָאנְ גֶ עזַ ְ עש ְיפער אוֹ יף ַא ְר ֶ ּבעט ִאין זַ יין גֶ ֶ
ארקוֹ ֶ
ַפ ְ
ישט ְ ּב ֶרענְ גֶ ען ֵקיין שוּם ִש ְמ ָחה
עלטֶ .עס וֶ ועט ִמיר נִ ְ
יפן גֶ ְ
ערט נָ אכְ צוּלוֹ ְ
עה ְ
יפגֶ ֶ
אוֹ ְ ארעכְ ִטיגְ ט עשענֶ ע .דּ וֹ ב ָהאט זִ ְ
יך ְש ֶטענְ ִדיג ַ ּב ֶ עלט ִאין זַ יין ֶק ֶ ֶמער אוּן ֶמער גֶ ְ
'מיאו ְּס'טְ ,שמו ִּציג,
אר ִעמאכְ ט ַפ ְ ְ
עלט ָהאט ִמיך גֶ ַ יפן גֶ ְ
ָא ֶדער גְ ִליקָ .דאס נָ אכְ לוֹ ְ עלט"...
אר ִדינֶ ען גֶ ְ
"א ִפיל ּו ַא ִאינְ גְ ל ִאין ִּכ ָּתה ז' ֶמעג ַפ ְ
יט'ן זָ אגְ ןֲ :
ִמ ְ
ישט
ִמיר ֵקיינְ ָמאל נִ ְ ערט אוֹ יף אוֹ ַפ ִ ּנים וָ ואס ִא ְ
יך ָהאבּ יד ְ
ערנִ ֶ
אוּן ֶד ְ
עפט
עש ְ
וערןֶ ...דער גֶ ֶ יאזְ םַ .אזוֹ י וֶ ועט ֶער ַר ְ
ייך וֶ ְ דּ וֹ ב ִאיז גֶ עוֶ וען פוּל ִמיט ֶענְ טוּזִ ַ
עלט"...
עש ֶט ְ
ארגֶ ְ
ָפ ְ
יפן .דּ וֹ ב ִאיז
אר ִט ְירן נֶ עגְ ל אוּן ְשרוֹ ְ
עבן צ ּו ָס ְ
ֵאייגְ נְ טו ֶּמער ָהאט ִאים גֶ עגֶ ְ ּ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה ()18
ַמ ֲע ֶׂ
ערט ָדאס גָ אר נִ יט.
לּוש ִמיר ֶדער לֵ ייּב ֶה ְׁ
ְׁ מּוסט ִמיט ֶדעם ֶמלֶ ְך. ָהאט ֶדער גִ ּבֹור גִ ְׁ
יש ְׁ
רּומט
עמט זִ יְך ָשאף אּון ְּב ֵהמֹות .אּון ְּב ְ
נָ אר ֶער נֶ ְ ִמכ ַֹּח ֶדער ְמ ִדינָ ה וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַא ַריין
עהט ֶמען
ייער זֶ ְ
ארג פּון ַפ ֶ
אּון ֶע ְסט זֵ יי .אּון ֶדעם ַּב ְ בֹודה זָ ָרה פּון גֶ עלְ טָ .האט
גִ ַיפאלִ ין ִאין ֶדער ֲע ָ
ארג פּון
אר ַהאנְ ִדין ַא ַב ְ
ארט ַפ ְ גָ אר נִ יט (כְ ֶ
לֹומר ֶסע ִאיז ָד ְ ֶדער גִ ּבֹור גִ יזָ אגְׁ ט צּום ֶמלֶ ְך ִאיְך ָהאּב פּון ַאייְך
וידער פּון
אּון וִ ֶ עהט ִאים נִ יט).
ייער .נָ אר ֶמע זֶ ְ
ַפ ֶ ארְך ֶדעם וֶ ועג וָ ואס ִאיְך ָהאּב צּו
ערטַ .אז ָד ְ
גִ ֶיה ְ
קּומט
אר ַהאנְׁ ִדין ַא וֶ ועגְ .
ֶדער זַ ייט ִאיז נָ אְך ַפ ְׁ עמען
ארְך ֶדעם ָקאן ֶמען ַארֹויס נֶ ֶ
וערדָ .ד ְ
ֶדער ְשוֶ ְ
ייסט
ֶמען ִמיט ֶדעם וֶ ועג צּו ֵאין ָא ְרט וָ ואס ֶסע ֵה ְ ֶדעם וָ ואס ֶער ִאיז ַא ַריין גִ ַיפאלִ ין ִאין ֶדער ַת ֲאוָ ה
אר ַהאנְ ִדין
ארט ִאין ֶדער ֶקעְך ִאיז ַפ ְ
ֶקעְך .אּון ָד ְ ערט יֹוא ֶסע
פּון גֶ עלְ טָ .האט ִאים ֶדער ֶמלֶ ְך גִ ֶיענְ ֶפ ְ
ַאלִ ְירלֵ יי ַמ ֲאכָ לִ ים .אּון ִאין ֶדער ֶקעְך ִאיז ֵקיין שּום ִאיז ַאזֹוי.
אר ַהאנְ ִדין.
ייער נִ יט ַפ ְ
ַפ ֶ ָהאט ֶדער ֶמלֶ ְך גִ יזָ אגְׁ ט ֶדעם גִ ּבֹור(ִ .די זַ אְך
וערין גִ ָיקאכְׁ ט ָד ְ
ארְך ֶדעם נָ אר ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים וֶ ִ עמען פּון ֶדער ַת ֲאוָ ה
דֹורְך ֶדעם וֶ ועג זֵ יי ַארֹויס נֶ ֶ
וִ וי ַאזֹוי ֶמע ָקאן ְ
ייער
ארג פּון ַפ ֶ
ייער ַהנַ "ל אּון ֶדער ַּב ְ
ארג פּון ַפ ֶ
ַּב ְ פּון גֶ עלְ ט) ַּב ֲא ֶשר ִאין ֶדעם וֶ ועג וִ וי ֶער גֵ ייט צּו ֶדער
ייען
ייער וַ וייט .נָ אר ֶסע גֵ ֶ
ארט זֵ ֶ
ִאיז פּון ָד ְ אר ַהאנְ ִדין ַא וֶ ועג ִאין ֶדער זַ ייט.
וערדִ .איז ַפ ְ
ְשוֶ ְ
ארג פּון
עש ִקיס אּון ַאזֹו וִ וי ִרינְ וִ ויס פּון ֶדעם ַּב ְ
ְש ֶט ְ ייע ְר ִד ִיקין
קּומט ֶמען ִמיט ֶדעם וֶ ועג צּו ֵאיין ַפ ֶ
ְ
וערין
ארְך ֶדעם וֶ ִ
ייער צּו ֶדער ֶקעְך .אּון ָד ְ
ַפ ֶ אּון ארג לִ יגְ ט ַא לֵ ייּב.
ארג .אּון אֹויף ֶדעם ַּב ְ
ַּב ְ
גִ ָיקאכְ ט ַאלֶ ע ַמ ֲאכָ לִ ים ַהנַ "ל. ארף ֶע ִסין גֵ ייט ֶער אּון
אד ְׁ
ֶדער לֵ ייּב ַאז ֶער ַּב ַ
עהט ֶמען אֹויְך גָ אר נִ יט
אּון ִדי ֶקעְך זֶ ְׁ עמט זִ יְך ָשאף אּון
ער ֶדעס אּון נֶ ְ
ַפאלְ ט אֹויף ִדי ְט ֶש ְ
אר ַהאנְ ִדין ַא ִס ָימןֶ .סע
ַארֹויס .נָ אר ֶסע ִאיז ַפ ְ אס ִטיכִ יס
ְּב ֵהמֹות אּון ֶע ְסט זֵ יי אֹויף .אּון ִדי ַפ ְ
ארְך
אר ִטן ֵפייגִ יל אֹויף ֶדער ֶקעְך .אּון ָד ְ
ייען ָד ְ
ְש ֵט ֶ ייער ִדי ָשאף ַפאר
ערפּון .אּון זֵ יי ִה ִיטין זֵ ֶ
ויסין ֶד ְ
וֵ ִ
ארט ִאיז ִדי ֶקעְך אּון ִדי
וייסט ֶמען ַאז ָד ְ
ֶדעם וֵ ְ קּוקט גָ אר ְׁדרֹויף
לּוש ִמיר ֶדער לֵ ייּב ְׁ
ְׁ ִאים.
ארְך ֶדעם
ֵפייגִ יל ָפאכִ ין ִמיט ִדי ְפלִ יגִ יל .אּון ָד ְׁ נִ יט .נָ אר ַאז ֶער וִ ויל ֶע ִסין ַפאלְ ט ֶער אֹויף ִדי
עשין ָדאס
ארלֶ ִ
ייער אּון ַפ ְ
ִצינְׁ ִדין זֵ יי ָאן ָדאס ַפ ֶ אפין אּון
אס ִטיכִ יס ְקלַ ִ
ער ֶידעס .אּון ִדי ַפ ְ
ְט ֶש ִ
טּור ִמין אֹויף ִאים.
ְשלָ גִ ין אּון ְש ְ
גִ ָיטאן .אּון גָ אר ִדי ְמ ִדינָ ה מּוז צּו ְש ֵטיין אֹויף ֶדעם ארְך ֶדעם וָ ואס ִדי ֵפייגִ יל ָפאכִ ין
ייערְ .ד ַהיינּו ָד ְ
ַפ ֶ
ָהאט ֶדער גִ ּבֹור ַאלִ ֶימען וָ ואס זֵ י וֶ ועלִ ין ָטאן. דֹורְך ֶדעם ְּבלָ אזִ ין זֵ י אֹויף אּון צּונְ ִדין ָאן ָדאס
ְ
גִ ֶ
ינּומען ִדי לַ ייט .אּון ָהאט זֵ יי גִ ִיפ ְירט ִאין ֶדעם ייער ָפאכִ ין
ארְך זֵ ֶ
אקע ָד ְ
וידער ַט ֶ
ייער .אּון וִ ֶ
ַפ ֶ
וֶ ועג( .וָ ואס ֶדער ֶמלֶ ְך ָהאט ִאים גִ יזָ אגְ ט כַ נַ "ל) אּון ֶער ייער זָ אל
ייער ַאז ָדאס ַפ ֶ
עשין זֶ יי ָדאס ַפ ֶ
ארלֶ ִ
ַפ ְ
ארט
ָהאט זֵ יי גִ ְיּב ַראכְ ט ִּביז ֶדער ֶקעְך וָ ואס ָד ְ יידער ֶמע
ארק ֶמער ֵא ֶ
אמען צּו ְש ַט ְ
נִ יט ְפלַ ֶ
זֶ ענֶ ען ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים .אּון ְפ ִריר ָהאט ֶער זֵ יי גִ ִיפ ְירט ארף.
אד ְ
ַּב ַ
ַא ֶקעגִ ין וִ וינְ ט ִאיז זֵ יי ַפאר גַ אנְ גֶ ען ֶדער ֵר ַיח פּון ועדלִ יג
ייער וֶ ְ
אּון זֵ יי ְּׁבלָ אזִ ין אֹויף ָדאס ַפ ֶ
ייער צּו
יהֹויּבין זֵ ֶ
ִ אּבין זֵ יי ִאים ָאנְ גִ
ִדי ַמ ֲאכָ לִ יםָ .ה ִ ארף צּו ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים ְד ַהיינּו צּו ֶדעם ַמ ֲאכָ ל
אד ְ
ֶמע ַּב ַ
גּוטע ַמ ֲאכָ לִ ים.
עטין ַאז ֶער זָ אל זֵ יי גִ ִיּבין פּון ִדי ֶ
ֶּב ִ ייער .אּון צּו ֵאיין ַאנְ ֶדער
ארף ֶמען ַאזֹוי ַא ַפ ֶ
אד ְ
ַּב ַ
ערנָ אְך ָהאט ֶער זֵ יי גִ ִ
יפ ְׁירט פּון ֶדעם וִ וינְׁ ט. ֶד ְׁ ייערַ .אלְ ץ
ארף ֶמען ֵאיין ַאנְ ֶדער ַפ ֶ
אד ְ
ַמ ֲאכָ ל ַּב ַ
ייעןֶ .סע ְש ִטינְ ְקט
יהֹויּבין צּו ְש ַר ֶ
ִ אּבין זֵ יי ָאנְ גִ
ָה ִ ועדלִ יג ֶדעם ַמ ֲאכָ ל ַאזֹוי ְּבלָ אזִ ין ִדי ֵפייגִ יל אֹויף
וֶ ְ
וידער גִ ְיּב ַראכְ ט ַא ֶקעגִ ין
ייערָ .האט ֶער זֵ יי וִ ֶ
זֵ ֶ ייער(ָ .דאס ֶד ְערצֵ יילְ ט ַאלְ ץ ֶדער ֶמלֶ ְך ֶדעם גִ בֹור).
ָדאס ַפ ֶ
גּוטער ֵר ַיח
ארגַ אנְ גֶ ען ֶדער ֶ
וידער ַפ ְ
וִ וינְ טִ .איז זֵ יי וִ ֶ ירין ְ(ד ַהיינּו ִדי לַ ייט פּון ֶדער
ְּׁבכֵ ן זָ אלְׁ ְׁסטּו זֵ יי ִפ ִ
ייער
וידער זֵ ֶ
אּבין זֵ יי ִאים וִ ֶ
פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ יםָ .ה ִ אטין) ְפ ִריר ַא ֶקעגִ ין
ְמ ִדינָ ה פּון ַע ִשירֹות וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען גָ ִ
עטיןַ .אז ֶער זָ אל זֵ יי גִ ִיּבין פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים.
גִ ֶיּב ִ וִ וינְ ט .כְ ֵדי ֶדער ֵר ַיח פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים .זָ אל זֵ יי ַפאר
וידער גִ ִ
יפ ְׁירט פּון ֶדעם ערנָ אְך ָהאט ֶער זֵ יי וִ ֶ
ֶד ְׁ ועסט זֵ יי גִ ִיּבין פּון ִדי
ערנָ אְך ַאז דּו וֶ ְ
ייעןֶ .ד ְ
גֵ ֶ
ייען ֶסע
יהֹוּבין צּו ְש ַר ֶ
וידער ָאנְ גִ ִ
אּבין זֵ יי וִ ֶ
וִ וינְ ט ָה ִ ואר ִפין
ַמ ֲאכָ לִ ים .וֶ ועלִ ין זֵ י שֹוין ְּבוַ ְוד ַאי ַאוֶ ועק וַ ְ
ייער וִ וילְ דָ .האט זִ יְך ֶדער גִ ּבֹור צּו
ְש ִטינְ ְקט זֵ ֶ ָהאט ֶדער גִ ּבֹור ַאזֹוי ִדי ַת ֲאוָ ה פּון גֶ עלְ ט.
עהט זִ יְך ַאז ֶסע ִאיז ָדא גָ אר זֵ יי ָאנְׁ גִ ִ
ירּופיןִ .איר זֶ ְ ינּומען ִדי ָדאזִ יגֶ ע לַ ייטְ .ד ַהיינּו גִ ָ
יטאן .אּון ָהאט גִ ֶ
אר ַהאנְ ִדין ֵקיין שּום זַ אְך וָ ואס ֶסע זָ אל
נִ יט ַפ ְ רֹויסע לַ ייט פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה פּון ַע ִשירֹות וָ ואס
ִדי גְ ֶ
ְש ִטינְ ֶקען .מּוז ְּבוַ ְוד ַאי זַ יין ַאז ִאיר ַאלֵ יין ְש ִטינְ ְקט ייער ְמ ִדינָ ה .וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען
אטין ִאין זֵ ֶ
זֵ יי זֶ ענֶ ען גָ ִ
וארן ָדא ִאיז נִ יט ָדא ֵקיין שּום זַ אְך וָ ואס ֶסע
ֶעס .וָ ְ יקּומען ִמיט ֶדעם ְממּונָ ה כַ נַ "ל
ַא ֶהער גִ ֶ
אּבין ַא ֵר ַיח ַרע.
זָ אל ָה ִ אּון ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען ַארֹויס גִ יגַ אנְׁ גֶ ען פּון
ערנָ אְךָ .האט ֶער זֵ יי גִ יגִ ְׁ
יּבן פּון ִדי ֶד ְׁ אּבין זֵ יי ִדי
ייער ְׁמ ִדינָ ה ִמיט ֶדעם ְממּונָ ה ָה ִ
זֵ ֶ
ַמ ֲאכָ לִ ים. ְמ ִדינָ ה כ ַֹּח גִ יגִ ְיּבןַ .אז וָ ואס זֵ יי וֶ ועלִ ין ָטאן זָ אל זַ יין
()18 די צוועלעווטע מעשה -דער בעל תפילה
וויפיל מאל האט דער גבור זיי געפירט א קעגן דעם ג. א .וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט
ווינט? קעגן די ווינט?
❑ איין מאל ❑ אז עס שטינקט זייער
❑ צוויי מאל ❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן
❑ דריי מאל ❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך
ב .וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט פון
ד .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? דעם ווינט?
❑ איינמאל ❑ אז עס שטינקט זייער
❑ צווימאל ❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן
❑ איך האב געוואלט ❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך
אינטרעסאנטע שאלות אויף גאנץ מעשה פון דער בעל תפילה טיפער געטראכט
א .וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך ? און וועמען האט
ער נישט דערמאנט?
ב .וועלכע סדר פון די כתות האט דערמאנט איינער פון די גבורים פארן בעל תפילה ? און
וועלכע כתה האט ער נישט דערמאנט ?
ג .וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך פארן גבור ? און
וועמען האט ער נישט דערמאנט ?
ד .וועלכע סדר האבן די כתות געטראפן די אנשי המלך ? און וועלכע כתה האט נישט
געטראפן ?
תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה ()17
ביי וועמען שטייט ? אויף וועמען שטייט ?
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי חכם
ארט גִ יוֶ וען ַא גְּ ֶ
ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ אבין ִּדי ְד ַריי גִּ יזָ אגְ ט ַאז ֶסע ָהאט ַא ָפנִּ ים ַאז ָדאס מּוז זַ יין אּונְ זֶ ער ָחכָ ם
ָה ִּ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי מליץ
ייער ַא גְּ ֶ ִאיז גִ יוֶ וען ְּצוִ ְּ
וישן זֵ יי אֹויְך זֵ ֶ טֹויסין ָדאס מּוז בְ וַ ְוד ַאי זַ יין ֶדער ֵמ ִליץ
יש ִּאבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ
ָה ִּ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי אוהב נאמן וישן זֵ יי גִ יוֶ וען ֵאיין גְּ ֶ
ִאיז ְּצוִ ְּ טֹויסיןָ .דאס מּוז בְ וַ ְוד ַאי זַ יין ִדי ַּבת ַּמ ְל ָכה
יש ִּאבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ
ָה ִּ
ארט ִאיז גִ יוֶ ועןָ .קאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין
אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ ייע ְרס
טֹויסן ַאז ָדאס ִּאיז בְ וַ ְוד ַאי ָדאס ִקינְ ד זֵ ֶ יש ְָהאבְ ן זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ
? ביי די בת מלכה ְ
ייער ֶמ ֶלך ַּא ֵליין
טֹויסיןַ .אז ָדאס ִּאיז בְ וַ ְוד ַאי זֵ ֶ
יש ִּאבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְָה ִּ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי דאס קינד ארט גִ יוֶ וען זֵ ֶ
ייער ֵאיין גְּ ֶ ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ ביי וועמען שטייט נישט אז זיי האבן פארשטאנען ווער איז דאס ? ביי
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ביי די מלכה ייער ַא גְּ ֶ ארט ְּבוַ ְּוד ַאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ
ִאיז ָד ְּ דער אוהב נאמן און די מלכה
ארט ִאיז גִ יוֶ וען ָקאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ ייןאּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ
מֹוח ? ביי דער מלך ִאין ַ
