מעשה של פרנסה · Maiseh Shel Parnuseh — בראשית (2026-10-05)

נערך על ידי הרב שלום ווייס שליט"א פרשת בראשית תשפ"ז | שנה מעשיות האיך שהצדיקים זי"ע שהיארצייט חל השבוע
מרביץ תורה בישיבת סאטמאר מאנסי נ.י. ד' | גליון ק"ט השפיעו פרנסה שידוע כוחן להשפיע פרנסה להמספר
ולהשומעים
הגה"ק רבי משה ב"ר שמואל סופר זצוק"ל החתם סופר
מפרעשבורג
כ"ה תשרי
ואלה תולדות :דער חתם סופר איז געבוירן געווארן אין פראנקפורט ד מיין אין יאר תקכ"ג .ער איז געווען דער עלטסטער זון פון זיין טאטן רבי
שמואל .ער איז געבוירן פרייטאג צו נאכטס ,און מ'דערציילט אז דער רב פון שטאט ,רבי אברהם אביש זצ"ל ,האט געהייסן ווארטן מיט קבלת
שבת ביז נאך די געבורט כדי נישט מחלל שבת צו זיין ,און ער האט דעמאלט נביאות געזאגט אז "דאס קינד וואס איז יעצט געבוירן וועט באלייכטן
די אויגן פון די חכמים מיט זיין תורה ,און ראטעווען כלל ישראל מיט זיינע תפילות" .זיין משפחה נאמען שטאמט פון זיין טאטן וואס איז געווען
א סופר סת"ם.
ביי די דריי יאר האט ער שוין אנגעהויבן לערנען חומש בראשית ביי א מלמד .נאכדעם וואס דער מלמד האט אים באשטראפט פאר די קשיות
וואס ער האט געפרעגט ביים לערנען ,האט רבי נתן אדלער זצ"ל געהייסן זיין טאטן אז ער זאל אים אליין לערנען ,און אזוי איז טאקע געווען .ביי
די זעקס יאר האט ער געלערנט ביי רבי משולם זלמן חסיד ,און ביי די זיבן יאר האט ער שוין געשריבן אייגענע חידושי תורה .ביי די ניין יאר איז
ער אריין לערנען אין די ישיבה פון זיין רבין המובהק רבי נתן אדלער זצ"ל אין פרא נקפורט ,וואס איז אים געווען ווי א טאטע .ביי די דרייצן יאר
האט ער שוין געזאגט פלפולא דאורייתא .ער האט אויך געלערנט ביים "בעל הפלאה" רבי פינחס הורוויץ זצ"ל ,און ביי רבי טבלי שייער אין מיינץ.
אין יאר תקמ"ו האט אים זיין רבי געשיקט קיין פראסניץ מרביץ תורה צו זיין .דארט האט ער חתונה געהאט אין יאר תקמ"ז מיט מרת שרה מלכה,
די טאכטער פון רבי משה יערוויטץ ,און מ'האט אים אויפגענומען אלס ראש ישיבה אויפ'ן פלאץ .כאט ש ער האט אנפאנג נישט געוואלט אנעמען
קיין רבנות פאסטן ,האט אים די שווערע פינאנציעלע לאגע געצוואונגען צו ווערן רב אין דרעזניץ ,מעהרין ,אין יאר תקנ"ד .אין יאר תקנ"ח איז
ער אריבער קיין מאטערסדארף אין אונגארן ,וואו ער האט געדינט אלס רב און אויפגעשטעלט א ישיבה אונטער זיין פירערשאפט.
אין יאר תקס"ז איז ער ערוועלט געווארן אלס רב אין פרעשבורג (היינט בראטיסלאווא) ,די הויפט קהילה אין אונגארן .דארט האט ער אנגעפירט
מיט א ריזיגע ישיבה וואס האט געהאט בערך 500בחורים פון גאנץ אייראפע .ער איז געווען רב הגליל און ראש ישיבה פאר בערך 33יאר ביז זיין
פטירה ,און ער פלעגט אויך דינען אלס מוהל.
אין יאר תקע"ב איז זיין ערשטע פרוי נפטר געווארן ,און ער האט חתונה געהאט בזיווג שני מיט מרת שרה -סריל ,די טאכטער פונעם גאון רבי
עקיבא איגר זצ"ל און די אלמנה פון רבי אברהם משה קאלישער .פון דעם זיווג זענען געבוירן געווארן זיינע אלע קינדער :פיר זין (אברהם-
שמואל ,שמעון ,יוזפא ,און יצח ק לייב) און זיבן טעכטער (הינדל ,גיטל ,יענטל ,שמחה ,רייכל ,רייזל ,און אסתר) .נאכדעם וואס מרת שרה -סריל
איז נפטר געווארן אין יאר תקצ"ב ,האט ער חתונה געהאט בזיווג שלישי מיט די אלמנה פון רבי צבי הירש העלער פון אלט -אופען.
דער חתם סופר איז נסתלק געווארן כ"ה תשרי תר"א אין פרעשבורג ,און מ'האט אים באערדיגט אינעם אידישן בית החיים אויפ'ן ברעג פונעם
דוניי טייך ,נעבן דעם שלאס פון די שטאט .ער ליגט נעבן רבי עקיבא איגר און רבי משולם איגרא ,און שפעטער האט מען באגראבן נעבן אים
רבי דניאל פראסטיץ.
סוכות וואס גייט זיין אין זעקס חדשים ארום .ער קליין געשעפט און פארקויפט אייזן .פון דעם ברכת ה' היא תעשיר עד סוף כל
האט אנגעהויבן צוזאמקלויבן פרוטה נאך פרוטה, האט ער געהאט זיין פרנסה און איז טאקע געווען
געקראצט פון דא און פון דארט דורכאויס דעם אן אמת'ער עושר ,אבער שפעטער האט ער
הדורות
דער יונגערער דור אין פרעשבורג האבן
גאנצן זומער ,און אפילו געקארגט פון זיין אייגן פארלוירן זיין גאנצע געלט און איז נעבעך
געקענט דעם ראש הקהל ר' משה בעטלהיים ז"ל
שטיקל ברויט ,אלעס כדי ער זאל קענען געווארן א ירד מנכסיו ,אזוי אז ער האט געמוזט
נאר פון זיינע גוטע צייטן ,ווען ער איז שוין
אוועקלייגן גענוג געלט צו קויפן אן אתרוג. אנקומען צו די הילף פון קהל .אבער אויף איין
געווען א גרויסער עושר .אבער די עלטערע אידן
יעדע פאר פרוטות וואס ער האט מצליח זאך האט ר' משה בשום אופן נישט מוותר געווען,
אין שטאט ,וואס האבן נאך געדענקט אביסל
געווען צו שפארן ,האט ער גלייך איבערגעגעבן אפילו ווען ער איז געווען אן ארימאן :ער האט
היסטאריע פון אמאל ,האבן נאך גוט געדענקט
פאר'ן אתרוג -סוחר .אזוי ארום ,ווען עס איז אלץ געוואלט האבן דעם שענסטן אתרוג אין
יענע תקופה ווען זיין נאמען איז געווען
געקומען סוכות ,האט ער שוין געהאט שטאט ,כדי ער זאל קענען מקיים זיין די מצוה
אויפגעשריבן אויף די רשימה פון די שטאטישע
אפגעצאלט א שיינעם סכום געלט ,און דער סוחר מיט א שלימות און מיט אן אויסנאמליכן הידור.
עניים ,וואס האבן געדארפט צוקומען צו נעמען
פלעגט אים טאקע געבן יעדן יאר דעם שענסטן ער האט אבער גוט געוואוסט וואס זיין מצב קמחא דפסחא און וויין פאר קידוש פון די צדקה
אתרוג וואס איז נאר געווען צו באקומען. איז .יעדן מוצאי יו ם טוב גלייך נאך פסח ,בשעת קאסע.
עס האט פאסירט אום ראש השנה תק"פ ,ווען אלע אידן זענען געווען פארנומען מיט'ן
די זקנים פון שטאט פלעגן דערציילן ,אז מיט
די ערשטע טראנספארט פון אתרוגים איז אוועקפא קן די פסח'דיגע כלים אויף איבער א
יארן צוריק ,ווען ר' משה בעטלהיים איז נאך
אנגעקומען צום סוחר ,זענען דארט געווען בלויז יאר ,האט ר' משה שוין אנגעהויבן טראכטן פון
געווען א יונגערמאנטשיק ,האט ער געפירט א
| א גליון ק" ט בראשית תשפ"ז מעשה של פרנסה
פונקט א מיליאן גאלדענע ווי יעדן יאר ".אפילו ווען זיי צוויי אתרוגים וואס זענען געשיקט געווארן אלס
קראנען .אזוי ווי ער האט האבן אים אנגעבאטן א ריזיגן דוגמא פאר די סחורה וואס דארף אנקומען נאך
מוותר געווען אויף טויזנט סכום פון טויזנט קראנען, יום טוב .דאס זענען געווען אויסנאמליכע שיינע
קראנען ,האט ער זוכה געווען איז ער געבליבן פעסט ביי אתרוגים ,בתכלית הנקיות ,ריין און הערליך ,מיט
צו די ברכה פון "אלף פעמים זיין מיינונג אז ער לאזט א שיינעם גארטל און א פיטם ,מיט שקיעות און
ככה" און באקומען א מיליאן. נישט נאך פון זיין שיינעם בליטות פונקט ווי ס'דארף צו זיין .אזוי ווי ס'איז
פון דעמאלט אן איז ר' משה אתרוג. שוין יארן לאנג געווען אפגעמאכט אז ר' משה
געווארן א געוואלדיגער פון מענטשן די באקומט דעם ערשטן און שענסטן אתרוג ,האט
עושר ,עס איז מקוים געווארן בודאפעסט האבן נישט ער עס טאקע באקומען ,היות ער האט שוין
דער פסוק "מאשפות ירים אויפגעגעבן און האבן אים געהאט אפגעצאלט דורכאויס דעם זומער .דעם
אביון להושיבי עם נד יבים". גערופן צו א דין תורה ביים צווייטן אתרוג האט דער סוחר פארקויפט פאר די
ער און זיינע דורות נאך אים הייליגן חתם סופר זי"ע. הנהלה פון די קהילה אין פרעשבורג ,כדי זיי זאלן
האבן זוכה געווען צו גרויס נאכ'ן אויסהערן ביידע קענען מזכה זיין דעם עולם.
כבוד און תהלה ,און זענען צדדים ,האט דער חתם סופר דער סוחר האט געהאפט אז בקרוב וועלן
אלע געווען די ראשי הקהלה געפסק'נט" :מען קען טאקע אנקומען נאך הונדערטער אתרוגים פאר'ן גאנצן
אין שטאט .דער חתם סופר נישט צווינגען ר' משה מן ציבור ,אבער פונקט דעמאלטס האט
האט זיך אמאל אויסגעדריקט הדין צו פארקויפן זיין אויסגעבראכן א גרויסע מלחמה .די וועגן זענען
מיט א מליצה אויף די שטאט אתרוג ,אבער מצד 'ועשית געווארן בלאקירט און די גרעניצן אקופירט ,און
פרעשבורג ,אז די ראשי תיבות הישר והטוב' וואלט געווען אלע אתרוגים וואס זענען געווען אויפ'ן וועג
פון פ"ב (פרעשבורג) זענען פאסיג ער זאל עס יא זענען געבליבן שטעקן .עס זענען געבליבן בלויז
בעטלהיים", "פאפענהיים פארקויפן ,כדי צו מזכה זיין עטליכע טעג פאר סוכות ,און אלע קהילות אין
צוליב די צוויי חשוב'ע די טויזנטער אידן אין אונגארן און די ארומיגע מדינות האבן זיך
משפחות וואס זענען געווען די אונגארן וואס וועלן קומען געפונען אן קיין שום אתרוג.
עמודים פון די קהילה. קיין בודאפעסט". (אביסל אינפארמאציע איבער די מצב אויפן
אבער ווען ר' משה איז אויסגעוואקסן און ווען ר' משה האט דאס געהערט ,האט ער זיך וועלט אין יענע תקופה :אין יענע טעג ,אנפאנג
געווארן א גרויסער עושר ,האט ער נישט אנגערופן" :פארקויפן דעם אתרוג פאר געלט יאר תקפ"א ,האט זיך דער גאנצער האנדל
געהאלטן די געלט בלויז פאר זיך ,נאר ער וויל איך בשום אופן נישט ,ווייל איך פארקויף פלוצלונג אפגעשטעלט .אין די ווייטע לענדער
אינאיינעם מיט זיין שוואגער ר' וואלף האבן נישט קיין מצוות .אבער אז דער הייליגער רבי פון גריכנלאנד און טערקיי האט אויסגעבראכן א
ביידע בייגעשטייערט ריזיגע סומעס געלט פאר זאגט אז איך דארף מיך רעכענען מיט'ן מזכה זיין גרויסע בלוטיגע מלחמה ,און דער גאנצער ראיאן
אלע צרכי הקהילה און פאר די ישיבה .ר' משה רבבות אידן ,געב איך דעם אתרוג במתנה גמורה איז געווען פארוואנדלט אין א קאמף-פעלד .קיין
האט געהאט א געוואלדיגן זכות ,אז שפעטער און איך וויל נישט נעמען קיין שום געלט איין שיף האט נישט געקענט פארלאזן די פארטן
ווען די משומדים האבן ליידער אנגעהויבן מסר'ן דעפאר!" צוליב די ים-בלאקאדע און די שרעק פון ים-
ביי די רעגירונג און געוואלט אז מ'זאל פארשליסן ווען דער חתם סופר האט געזען אז ר' משה רויבער וועלכע האבן געזוכט אויסצוניצן די
די ישיבה פונעם חתם סופר ,איז ר' משה דארט איז גרייט מוותר צו זיין אויף אזא שווערן סכום פארכאפן צו וואסער א ויפן כאאס
געשטאנען על המשמר ,און מיט זיין גרו יסן ווי טויזנט קראנען ,איז ער געווארן מורא'דיג געשטראנדעטע שיפן פול מיט סחורה ,און אפילו
עשירות און השפעה האט ער מצליח געווען נתרגש .ער האט אים אנגעווינטשן מיט גרויס אויף דער יבשה זענען די וועגן געווען
מבטל צו זיין די שלעכטע גזירה ,און אין זיין זכות ווארימקייט" :יהי רצון אז די ברכה פונעם פארשלאסן ,ווען דער גרויסער דוני-טייך איז
האט דאס קול התורה ווייטער אפגעקלינגען אין אייבערשטן זאל דיך מאכן רייך ,און דער געווארן איבערגעריסן פון יעדן טראנספארט .די
די ישיבה .י"ג סיון תקצ"ו איז ר' משה נפטר באשעפער זאל דיר צוריקצאלן דיין שכר טויזנט סוחרים אין פרעשבורג האבן אומזיסט
געווארן ,און דער הייליגער חתם סופר האט אים מאל אזויפיל!". ארויסגעקוקט אויף זייערע פעקלעך און סחורות;
מספיד געווען מיט גרויסע שבחים .דער חתם אלעס איז געבליבן פארשלאסן און אפגעשניטן
סופר ש רייבט אין זיינע דרשות (חלק ב' שצ"ד און אזוי איז טאקע געווען .פונקט אין יענעם אונטער די פייערן פון דער מלחמה)
ע"א)" :ערכתי הספד על אדם כשר גם בא", יאר תקפ"א ,נאך די ברכה פונעם חתם סופר ,איז
איינער פון ר' משה'ס קרובים געשטארבן .יענער די ראשי הקהל אין בודאפעסט זענען געווען
מיינענדיג דערמיט ר' משה בעטלה יים זכרונו ממש פארצווייפלט ,ווייל אין די גאנצע שטאט
לברכה .דער חתם סופר האט זיך דאן איז נעבעך נישט געווען קיין שומר תורה ומצוות,
אבער ער האט איבערגעלאזט א ריזיגע ירושה איז נישט געווען קיין איין אתרוג .פלוצלינג האבן
אויסגעדריקט ,אז ווען נישט אים וואלט שוין זיי געהערט אז אין פרעשבורג וואוינט אן
נישט געבליבן קיין איין תלמיד אין פרעשבורג, פון מיליאנען גאלדענע קראנען .די גאנצע ירושה
איז געפאלן פאר ר' משה און זיין שוואגער ר' ארימאן ,ר' משה בעטלהיים ,וואס פארמאגט אן
און ער האט זוכה געווען צו דעם זכות פון צוריק אייגענעם הערליכן אתרוג .זיי זענען גלייך
אויפשטעלן די ישיבה על תילה. וואלף פאפענהיים ז"ל .די גאנצע שטאט
פרעשבורג איז געווען אויף רעדער ווען מען האט אהינגעפארן און געוואלט אפקויפן דעם אתרוג
ספר סופרי המלך ,ענף ד' ,סימן א ,און ספר פנקס המוהל להחתם
סופר ,מילה אות תס"ד געזען אנקומען גרויסע קאסטענעס פול מיט פון אים .ר' משה האט זיי אבער געענטפערט
גאלד ,באגלייט דורך שוטרים ,וואס מען האט קורץ און שארף" :דער אתרוג שטייט נישט
געברענגט גלייך צו ר' משה און זיין שוואגער. למכירה! דאס איז מיין פריוואטע אתרוג און איך
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן! נאכ'ן צוטיילן די ירושה ,האט ר' משה באקומען וויל אליין מקיים זיין די מצוה מיט הידור ,פונקט
הגליון נתנדב ע"י מוה"ר נפתלי ווייס הי"ו לרגל השמחה במעונו בלידת בנו למז"ט | יה"ר שיזכה לגדלו ולחנכו לתורה לחופה ולמעשים טובים
יה"ר בזכות הצדיקים ,ובזכות אמונת הצדיקים יזכה להשפעות טובות ,פרנסה טובה בהרחבה ,ולהצלחה בכל הענינים ,ולכל טוב סלה ,אמן.
©כל הזכיות שמורות להמו"ל | לקבל הגליון באימעיל ,לכל עניני הגליון ,ו לנדבות נא לפנות לאימעיל yw5703446@gmail.com :או לטעל347-452-3622 :
מעשה של פרנסה | פרשת בראשית תשפ"ז | גליון ק"ט ב |
