gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מעשה של פרנסה · Maiseh Shel Parnuseh — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: מעשה של פרנסה · Maiseh Shel Parnuseh

שבוע: בראשית (2026-10-05)

מעשה של פרנסה · Maiseh Shel Parnuseh — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫נערך על ידי הרב שלום ווייס שליט"א‬ ‫פרשת בראשית תשפ"ז | שנה‬ ‫מעשיות האיך שהצדיקים זי"ע שהיארצייט חל השבוע‬ ‫מרביץ תורה בישיבת סאטמאר מאנסי נ‪.‬י‪.‬‬ ‫ד' | גליון ק"ט‬ ‫השפיעו פרנסה שידוע כוחן להשפיע פרנסה להמספר‬ ‫ולהשומעים‬ ‫הגה"ק רבי משה ב"ר שמואל סופר זצוק"ל החתם סופר‬ ‫מפרעשבורג‬ ‫כ"ה תשרי‬ ‫ואלה תולדות‪ :‬דער חתם סופר איז געבוירן געווארן אין פראנקפורט ד מיין אין יאר תקכ"ג‪ .‬ער איז געווען דער עלטסטער זון פון זיין טאטן רבי‬ ‫שמואל ‪ .‬ער איז געבוירן פרייטאג צו נאכטס‪ ,‬און מ'דערציילט אז דער רב פון שטאט‪ ,‬רבי אברהם אביש זצ"ל‪ ,‬האט געהייסן ווארטן מיט קבלת‬ ‫שבת ביז נאך די געבורט כדי נישט מחלל שבת צו זיין‪ ,‬און ער האט דעמאלט נביאות געזאגט אז "דאס קינד וואס איז יעצט געבוירן וועט באלייכטן‬ ‫די אויגן פון די חכמים מיט זיין תורה‪ ,‬און ראטעווען כלל ישראל מיט זיינע תפילות"‪ .‬זיין משפחה נאמען שטאמט פון זיין טאטן וואס איז געווען‬ ‫א סופר סת"ם‪.‬‬ ‫ביי די דריי יאר האט ער שוין אנגעהויבן לערנען חומש בראשית ביי א מלמד‪ .‬נאכדעם וואס דער מלמד האט אים באשטראפט פאר די קשיות‬ ‫וואס ער האט געפרעגט ביים לערנען‪ ,‬האט רבי נתן אדלער זצ"ל געהייסן זיין טאטן אז ער זאל אים אליין לערנען‪ ,‬און אזוי איז טאקע געווען‪ .‬ביי‬ ‫די זעקס יאר האט ער געלערנט ביי רבי משולם זלמן חסיד‪ ,‬און ביי די זיבן יאר האט ער שוין געשריבן אייגענע חידושי תורה‪ .‬ביי די ניין יאר איז‬ ‫ער אריין לערנען אין די ישיבה פון זיין רבין המובהק רבי נתן אדלער זצ"ל אין פרא נקפורט‪ ,‬וואס איז אים געווען ווי א טאטע‪ .‬ביי די דרייצן יאר‬ ‫האט ער שוין געזאגט פלפולא דאורייתא‪ .‬ער האט אויך געלערנט ביים "בעל הפלאה" רבי פינחס הורוויץ זצ"ל ‪ ,‬און ביי רבי טבלי שייער אין מיינץ‪.‬‬ ‫אין יאר תקמ"ו האט אים זיין רבי געשיקט קיין פראסניץ מרביץ תורה צו זיין‪ .‬דארט האט ער חתונה געהאט אין יאר תקמ"ז מיט מרת שרה מלכה‪,‬‬ ‫די טאכטער פון רבי משה יערוויטץ‪ ,‬און מ'האט אים אויפגענומען אלס ראש ישיבה אויפ'ן פלאץ‪ .‬כאט ש ער האט אנפאנג נישט געוואלט אנעמען‬ ‫קיין רבנות פאסטן‪ ,‬האט אים די שווערע פינאנציעלע לאגע געצוואונגען צו ווערן רב אין דרעזניץ‪ ,‬מעהרין‪ ,‬אין יאר תקנ"ד‪ .‬אין יאר תקנ"ח איז‬ ‫ער אריבער קיין מאטערסדארף אין אונגארן‪ ,‬וואו ער האט געדינט אלס רב און אויפגעשטעלט א ישיבה אונטער זיין פירערשאפט‪.‬‬ ‫אין יאר תקס"ז איז ער ערוועלט געווארן אלס רב אין פרעשבורג (היינט בראטיסלאווא)‪ ,‬די הויפט קהילה אין אונגארן‪ .‬דארט האט ער אנגעפירט‬ ‫מיט א ריזיגע ישיבה וואס האט געהאט בערך ‪ 500‬בחורים פון גאנץ אייראפע‪ .‬ער איז געווען רב הגליל און ראש ישיבה פאר בערך ‪ 33‬יאר ביז זיין‬ ‫פטירה‪ ,‬און ער פלעגט אויך דינען אלס מוהל‪.‬‬ ‫אין יאר תקע"ב איז זיין ערשטע פרוי נפטר געווארן‪ ,‬און ער האט חתונה געהאט בזיווג שני מיט מרת שרה‪ -‬סריל‪ ,‬די טאכטער פונעם גאון רבי‬ ‫עקיבא איגר זצ"ל און די אלמנה פון רבי אברהם משה קאלישער‪ .‬פון דעם זיווג זענען געבוירן געווארן זיינע אלע קינדער‪ :‬פיר זין (אברהם‪-‬‬ ‫שמואל‪ ,‬שמעון‪ ,‬יוזפא‪ ,‬און יצח ק לייב) און זיבן טעכטער (הינדל‪ ,‬גיטל‪ ,‬יענטל‪ ,‬שמחה‪ ,‬רייכל‪ ,‬רייזל‪ ,‬און אסתר)‪ .‬נאכדעם וואס מרת שרה‪ -‬סריל‬ ‫איז נפטר געווארן אין יאר תקצ"ב‪ ,‬האט ער חתונה געהאט בזיווג שלישי מיט די אלמנה פון רבי צבי הירש העלער פון אלט‪ -‬אופען‪.‬‬ ‫דער חתם סופר איז נסתלק געווארן כ"ה תשרי תר"א אין פרעשבורג‪ ,‬און מ'האט אים באערדיגט אינעם אידישן בית החיים אויפ'ן ברעג פונעם‬ ‫דוניי טייך‪ ,‬נעבן דעם שלאס פון די שטאט‪ .‬ער ליגט נעבן רבי עקיבא איגר און רבי משולם איגרא‪ ,‬און שפעטער האט מען באגראבן נעבן אים‬ ‫רבי דניאל פראסטיץ‪.‬‬ ‫סוכות וואס גייט זיין אין זעקס חדשים ארום‪ .‬ער‬ ‫קליין געשעפט און פארקויפט אייזן‪ .‬פון דעם‬ ‫ברכת ה' היא תעשיר עד סוף כל‬ ‫האט אנגעהויבן צוזאמקלויבן פרוטה נאך פרוטה‪,‬‬ ‫האט ער געהאט זיין פרנסה און איז טאקע געווען‬ ‫געקראצט פון דא און פון דארט דורכאויס דעם‬ ‫אן אמת'ער עושר‪ ,‬אבער שפעטער האט ער‬ ‫הדורות‬ ‫דער יונגערער דור אין פרעשבורג האבן‬ ‫גאנצן זומער‪ ,‬און אפילו געקארגט פון זיין אייגן‬ ‫פארלוירן זיין גאנצע געלט און איז נעבעך‬ ‫געקענט דעם ראש הקהל ר' משה בעטלהיים ז"ל‬ ‫שטיקל ברויט‪ ,‬אלעס כדי ער זאל קענען‬ ‫געווארן א ירד מנכסיו‪ ,‬אזוי אז ער האט געמוזט‬ ‫נאר פון זיינע גוטע צייטן‪ ,‬ווען ער איז שוין‬ ‫אוועקלייגן גענוג געלט צו קויפן אן אתרוג‪.‬‬ ‫אנקומען צו די הילף פון קהל‪ .‬אבער אויף איין‬ ‫געווען א גרויסער עושר‪ .‬אבער די עלטערע אידן‬ ‫יעדע פאר פרוטות וואס ער האט מצליח‬ ‫זאך האט ר' משה בשום אופן נישט מוותר געווען‪,‬‬ ‫אין שטאט‪ ,‬וואס האבן נאך געדענקט אביסל‬ ‫געווען צו שפארן‪ ,‬האט ער גלייך איבערגעגעבן‬ ‫אפילו ווען ער איז געווען אן ארימאן‪ :‬ער האט‬ ‫היסטאריע פון אמאל‪ ,‬האבן נאך גוט געדענקט‬ ‫פאר'ן אתרוג‪ -‬סוחר‪ .‬אזוי ארום‪ ,‬ווען עס איז‬ ‫אלץ געוואלט האבן דעם שענסטן אתרוג אין‬ ‫יענע תקופה ווען זיין נאמען איז געווען‬ ‫געקומען סוכות‪ ,‬האט ער שוין געהאט‬ ‫שטאט‪ ,‬כדי ער זאל קענען מקיים זיין די מצוה‬ ‫אויפגעשריבן אויף די רשימה פון די שטאטישע‬ ‫אפגעצאלט א שיינעם סכום געלט‪ ,‬און דער סוחר‬ ‫מיט א שלימות און מיט אן אויסנאמליכן הידור‪.‬‬ ‫עניים‪ ,‬וואס האבן געדארפט צוקומען צו נעמען‬ ‫פלעגט אים טאקע געבן יעדן יאר דעם שענסטן‬ ‫ער האט אבער גוט געוואוסט וואס זיין מצב‬ ‫קמחא דפסחא און וויין פאר קידוש פון די צדקה‬ ‫אתרוג וואס איז נאר געווען צו באקומען‪.‬‬ ‫איז‪ .‬יעדן מוצאי יו ם טוב גלייך נאך פסח‪ ,‬בשעת‬ ‫קאסע‪.‬‬ ‫עס האט פאסירט אום ראש השנה תק"פ‪ ,‬ווען‬ ‫אלע אידן זענען געווען פארנומען מיט'ן‬ ‫די זקנים פון שטאט פלעגן דערציילן‪ ,‬אז מיט‬ ‫די ערשטע טראנספארט פון אתרוגים איז‬ ‫אוועקפא קן די פסח'דיגע כלים אויף איבער א‬ ‫יארן צוריק‪ ,‬ווען ר' משה בעטלהיים איז נאך‬ ‫אנגעקומען צום סוחר‪ ,‬זענען דארט געווען בלויז‬ ‫יאר‪ ,‬האט ר' משה שוין אנגעהויבן טראכטן פון‬ ‫געווען א יונגערמאנטשיק‪ ,‬האט ער געפירט א‬ ‫| א‬ ‫גליון ק" ט‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫מעשה של פרנסה‬ ‫פונקט א מיליאן גאלדענע‬ ‫ווי יעדן יאר‪ ".‬אפילו ווען זיי‬ ‫צוויי אתרוגים וואס זענען געשיקט געווארן אלס‬ ‫קראנען‪ .‬אזוי ווי ער האט‬ ‫האבן אים אנגעבאטן א ריזיגן‬ ‫דוגמא פאר די סחורה וואס דארף אנקומען נאך‬ ‫מוותר געווען אויף טויזנט‬ ‫סכום פון טויזנט קראנען‪,‬‬ ‫יום טוב‪ .‬דאס זענען געווען אויסנאמליכע שיינע‬ ‫קראנען‪ ,‬האט ער זוכה געווען‬ ‫איז ער געבליבן פעסט ביי‬ ‫אתרוגים‪ ,‬בתכלית הנקיות‪ ,‬ריין און הערליך‪ ,‬מיט‬ ‫צו די ברכה פון "אלף פעמים‬ ‫זיין מיינונג אז ער לאזט‬ ‫א שיינעם גארטל און א פיטם‪ ,‬מיט שקיעות און‬ ‫ככה" און באקומען א מיליאן‪.‬‬ ‫נישט נאך פון זיין שיינעם‬ ‫בליטות פונקט ווי ס'דארף צו זיין‪ .‬אזוי ווי ס'איז‬ ‫פון דעמאלט אן איז ר' משה‬ ‫אתרוג‪.‬‬ ‫שוין יארן לאנג געווען אפגעמאכט אז ר' משה‬ ‫געווארן א געוואלדיגער‬ ‫פון‬ ‫מענטשן‬ ‫די‬ ‫באקומט דעם ערשטן און שענסטן אתרוג‪ ,‬האט‬ ‫עושר‪ ,‬עס איז מקוים געווארן‬ ‫בודאפעסט האבן נישט‬ ‫ער עס טאקע באקומען‪ ,‬היות ער האט שוין‬ ‫דער פסוק "מאשפות ירים‬ ‫אויפגעגעבן און האבן אים‬ ‫געהאט אפגעצאלט דורכאויס דעם זומער‪ .‬דעם‬ ‫אביון להושיבי עם נד יבים"‪.‬‬ ‫גערופן צו א דין תורה ביים‬ ‫צווייטן אתרוג האט דער סוחר פארקויפט פאר די‬ ‫ער און זיינע דורות נאך אים‬ ‫הייליגן חתם סופר זי"ע‪.‬‬ ‫הנהלה פון די קהילה אין פרעשבורג‪ ,‬כדי זיי זאלן‬ ‫האבן זוכה געווען צו גרויס‬ ‫נאכ'ן אויסהערן ביידע‬ ‫קענען מזכה זיין דעם עולם‪.‬‬ ‫כבוד און תהלה‪ ,‬און זענען‬ ‫צדדים‪ ,‬האט דער חתם סופר‬ ‫דער סוחר האט געהאפט אז בקרוב וועלן‬ ‫אלע געווען די ראשי הקהלה‬ ‫געפסק'נט‪" :‬מען קען טאקע‬ ‫אנקומען נאך הונדערטער אתרוגים פאר'ן גאנצן‬ ‫אין שטאט‪ .‬דער חתם סופר‬ ‫נישט צווינגען ר' משה מן‬ ‫ציבור‪ ,‬אבער פונקט דעמאלטס האט‬ ‫האט זיך אמאל אויסגעדריקט‬ ‫הדין צו פארקויפן זיין‬ ‫אויסגעבראכן א גרויסע מלחמה‪ .‬די וועגן זענען‬ ‫מיט א מליצה אויף די שטאט‬ ‫אתרוג‪ ,‬אבער מצד 'ועשית‬ ‫געווארן בלאקירט און די גרעניצן אקופירט‪ ,‬און‬ ‫פרעשבורג‪ ,‬אז די ראשי תיבות‬ ‫הישר והטוב' וואלט געווען‬ ‫אלע אתרוגים וואס זענען געווען אויפ'ן וועג‬ ‫פון פ"ב (פרעשבורג) זענען‬ ‫פאסיג ער זאל עס יא‬ ‫זענען געבליבן שטעקן‪ .‬עס זענען געבליבן בלויז‬ ‫בעטלהיים"‪,‬‬ ‫"פאפענהיים‬ ‫פארקויפן‪ ,‬כדי צו מזכה זיין‬ ‫עטליכע טעג פאר סוכות‪ ,‬און אלע קהילות אין‬ ‫צוליב די צוויי חשוב'ע‬ ‫די טויזנטער אידן אין‬ ‫אונגארן און די ארומיגע מדינות האבן זיך‬ ‫משפחות וואס זענען געווען די‬ ‫אונגארן וואס וועלן קומען‬ ‫געפונען אן קיין שום אתרוג‪.‬‬ ‫עמודים פון די קהילה‪.‬‬ ‫קיין בודאפעסט‪".‬‬ ‫(אביסל אינפארמאציע איבער די מצב אויפן‬ ‫אבער ווען ר' משה איז אויסגעוואקסן און‬ ‫ווען ר' משה האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫וועלט אין יענע תקופה‪ :‬אין יענע טעג‪ ,‬אנפאנג‬ ‫געווארן א גרויסער עושר‪ ,‬האט ער נישט‬ ‫אנגערופן‪" :‬פארקויפן דעם אתרוג פאר געלט‬ ‫יאר תקפ"א‪ ,‬האט זיך דער גאנצער האנדל‬ ‫געהאלטן די געלט בלויז פאר זיך‪ ,‬נאר ער‬ ‫וויל איך בשום אופן נישט‪ ,‬ווייל איך פארקויף‬ ‫פלוצלונג אפגעשטעלט‪ .‬אין די ווייטע לענדער‬ ‫אינאיינעם מיט זיין שוואגער ר' וואלף האבן‬ ‫נישט קיין מצוות‪ .‬אבער אז דער הייליגער רבי‬ ‫פון גריכנלאנד און טערקיי האט אויסגעבראכן א‬ ‫ביידע בייגעשטייערט ריזיגע סומעס געלט פאר‬ ‫זאגט אז איך דארף מיך רעכענען מיט'ן מזכה זיין‬ ‫גרויסע בלוטיגע מלחמה‪ ,‬און דער גאנצער ראיאן‬ ‫אלע צרכי הקהילה און פאר די ישיבה‪ .‬ר' משה‬ ‫רבבות אידן‪ ,‬געב איך דעם אתרוג במתנה גמורה‬ ‫איז געווען פארוואנדלט אין א קאמף‪-‬פעלד‪ .‬קיין‬ ‫האט געהאט א געוואלדיגן זכות‪ ,‬אז שפעטער‬ ‫און איך וויל נישט נעמען קיין שום געלט‬ ‫איין שיף האט נישט געקענט פארלאזן די פארטן‬ ‫ווען די משומדים האבן ליידער אנגעהויבן מסר'ן‬ ‫דעפאר!"‬ ‫צוליב די ים‪-‬בלאקאדע און די שרעק פון ים‪-‬‬ ‫ביי די רעגירונג און געוואלט אז מ'זאל פארשליסן‬ ‫ווען דער חתם סופר האט געזען אז ר' משה‬ ‫רויבער וועלכע האבן געזוכט אויסצוניצן די‬ ‫די ישיבה פונעם חתם סופר‪ ,‬איז ר' משה דארט‬ ‫איז גרייט מוותר צו זיין אויף אזא שווערן סכום‬ ‫פארכאפן‬ ‫צו‬ ‫וואסער‬ ‫א ויפן‬ ‫כאאס‬ ‫געשטאנען על המשמר‪ ,‬און מיט זיין גרו יסן‬ ‫ווי טויזנט קראנען‪ ,‬איז ער געווארן מורא'דיג‬ ‫געשטראנדעטע שיפן פול מיט סחורה‪ ,‬און אפילו‬ ‫עשירות און השפעה האט ער מצליח געווען‬ ‫נתרגש‪ .‬ער האט אים אנגעווינטשן מיט גרויס‬ ‫אויף דער יבשה זענען די וועגן געווען‬ ‫מבטל צו זיין די שלעכטע גזירה‪ ,‬און אין זיין זכות‬ ‫ווארימקייט‪" :‬יהי רצון אז די ברכה פונעם‬ ‫פארשלאסן‪ ,‬ווען דער גרויסער דוני‪-‬טייך איז‬ ‫האט דאס קול התורה ווייטער אפגעקלינגען אין‬ ‫אייבערשטן זאל דיך מאכן רייך‪ ,‬און דער‬ ‫געווארן איבערגעריסן פון יעדן טראנספארט‪ .‬די‬ ‫די ישיבה‪ .‬י"ג סיון תקצ"ו איז ר' משה נפטר‬ ‫באשעפער זאל דיר צוריקצאלן דיין שכר טויזנט‬ ‫סוחרים אין פרעשבורג האבן אומזיסט‬ ‫געווארן‪ ,‬און דער הייליגער חתם סופר האט אים‬ ‫מאל אזויפיל!"‪.‬‬ ‫ארויסגעקוקט אויף זייערע פעקלעך און סחורות;‬ ‫מספיד געווען מיט גרויסע שבחים‪ .‬דער חתם‬ ‫אלעס איז געבליבן פארשלאסן און אפגעשניטן‬ ‫סופר ש רייבט אין זיינע דרשות (חלק ב' שצ"ד‬ ‫און אזוי איז טאקע געווען‪ .‬פונקט אין יענעם‬ ‫אונטער די פייערן פון דער מלחמה)‬ ‫ע"א)‪" :‬ערכתי הספד על אדם כשר גם בא"‪,‬‬ ‫יאר תקפ"א‪ ,‬נאך די ברכה פונעם חתם סופר‪ ,‬איז‬ ‫איינער פון ר' משה'ס קרובים געשטארבן‪ .‬יענער‬ ‫די ראשי הקהל אין בודאפעסט זענען געווען‬ ‫מיינענדיג דערמיט ר' משה בעטלה יים זכרונו‬ ‫ממש פארצווייפלט‪ ,‬ווייל אין די גאנצע שטאט‬ ‫לברכה‪ .‬דער חתם סופר האט זיך דאן‬ ‫איז נעבעך נישט געווען קיין שומר תורה ומצוות‪,‬‬ ‫אבער ער האט איבערגעלאזט א ריזיגע ירושה‬ ‫איז נישט געווען קיין איין אתרוג‪ .‬פלוצלינג האבן‬ ‫אויסגעדריקט‪ ,‬אז ווען נישט אים וואלט שוין‬ ‫זיי געהערט אז אין פרעשבורג וואוינט אן‬ ‫נישט געבליבן קיין איין תלמיד אין פרעשבורג‪,‬‬ ‫פון מיליאנען גאלדענע קראנען‪ .‬די גאנצע ירושה‬ ‫איז געפאלן פאר ר' משה און זיין שוואגער ר'‬ ‫ארימאן‪ ,‬ר' משה בעטלהיים‪ ,‬וואס פארמאגט אן‬ ‫און ער האט זוכה געווען צו דעם זכות פון צוריק‬ ‫אייגענעם הערליכן אתרוג‪ .‬זיי זענען גלייך‬ ‫אויפשטעלן די ישיבה על תילה‪.‬‬ ‫וואלף פאפענהיים ז"ל‪ .‬די גאנצע שטאט‬ ‫פרעשבורג איז געווען אויף רעדער ווען מען האט‬ ‫אהינגעפארן און געוואלט אפקויפן דעם אתרוג‬ ‫ספר סופרי המלך‪ ,‬ענף ד'‪ ,‬סימן א‪ ,‬און ספר פנקס המוהל להחתם‬ ‫סופר‪ ,‬מילה אות תס"ד‬ ‫געזען אנקומען גרויסע קאסטענעס פול מיט‬ ‫פון אים‪ .‬ר' משה האט זיי אבער געענטפערט‬ ‫גאלד‪ ,‬באגלייט דורך שוטרים‪ ,‬וואס מען האט‬ ‫קורץ און שארף‪" :‬דער אתרוג שטייט נישט‬ ‫געברענגט גלייך צו ר' משה און זיין שוואגער‪.‬‬ ‫למכירה! דאס איז מיין פריוואטע אתרוג און איך‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן!‬ ‫נאכ'ן צוטיילן די ירושה‪ ,‬האט ר' משה באקומען‬ ‫וויל אליין מקיים זיין די מצוה מיט הידור‪ ,‬פונקט‬ ‫הגליון נתנדב ע"י מוה"ר נפתלי ווייס הי"ו לרגל השמחה במעונו בלידת בנו למז"ט | יה"ר שיזכה לגדלו ולחנכו לתורה לחופה ולמעשים טובים‬ ‫יה"ר בזכות הצדיקים‪ ,‬ובזכות אמונת הצדיקים יזכה להשפעות טובות‪ ,‬פרנסה טובה בהרחבה‪ ,‬ולהצלחה בכל הענינים‪ ,‬ולכל טוב סלה‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫©כל הזכיות שמורות להמו"ל | לקבל הגליון באימעיל‪ ,‬לכל עניני הגליון‪ ,‬ו לנדבות נא לפנות לאימעיל‪ yw5703446@gmail.com :‬או לטעל‪347-452-3622 :‬‬ ‫מעשה של פרנסה | פרשת בראשית תשפ"ז | גליון ק"ט‬ ‫ב |‬