gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish

שבוע: בראשית (2026-10-05)

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫דעם רבינ'ס‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫בס"ד‬ ‫ליכט ‬ ‫גליון ‪300‬‬ ‫דער‬ ‫יע ַזיין‬ ‫מֹוד ַ‬ ‫אלט ִאיר ִ‬ ‫יערע ִקינְ ֶדער ָז ְ‬‫ַאיֶ ֶ‬ ‫ריינער קוואל‬ ‫יטאן (שיהר"ן ר"ט)‬ ‫ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ‬ ‫ָא ּ ְפצֵ יילְ ן ָדאס גֶעלְ ט‬ ‫עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע‬ ‫ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ‬ ‫ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ‬ ‫ֶעס ִאיז גֶ עוֶ וען ַא ָמאל ַא סוֹ ֵחר ִאין ַא יְ ִריד פוּן ַא ְר ַ ּב ַעת‬ ‫עבן‬ ‫ׁ ָשעוֹ ת אוּן ֶטעג‪ ,‬כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן ּגוּף אוּן אוֹ ְ‬ ‫יסגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ַה ּ ִמינִ ים‪ ,‬וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען גָ אר ַא גֶ עלוּנְ גֶ ענֶ ער סוֹ ֵחר‪.‬‬ ‫אפעל‪.‬‬ ‫אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס ַ ּב ֶ‬ ‫על ֶטער ַפ ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫עלט‬ ‫יילן ָדאס גֶ ְ‬ ‫ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֶער ְפ ֶלעגְ ט ׁשוֹ ין ֵצ ְ‬ ‫עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי‬ ‫אבן ִמיר גֶ ַ‬ ‫גְ ַל ְ‬ ‫ייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ‬ ‫ערס‬ ‫יפ ְ‬ ‫ילע קוֹ ֶ‬ ‫ילע ִפ ֶ‬ ‫יטן ִדי ַא ְר ֶ ּבעט פוּן ִדי ִפ ֶ‬ ‫ִאינְ ִמ ְ‬ ‫וישן‪ֶ ,‬דער‬ ‫ְּת ׁשו ָּבה‪ ,‬יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁש‪ִ ,‬די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ‬ ‫ישל‪ ,‬צ ּו‬ ‫עש ַטאנֶ ען ַארוּם זַ יין ִט ׁ ְ‬ ‫ועל ֶכע זֶ ענֶ ען גֶ ׁ ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת‪ ,‬שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבה‪ַ ,‬א ְר ַ ּבע‬‫ֵה ִ‬ ‫יפן ֶא ְתרוֹ גִ ים‪ ,‬לו ָּל ִבים ֲה ַד ִּסים א‪.‬א‪.‬וו‪ַ .‬אזוֹ י ָהאט ֶער‬ ‫קוֹ ְ‬ ‫אך ֶדער‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אר ַצייט‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫ִמינִ ים‪ ,‬הוֹ ׁ ַש ְענוֹ ת‪ֶ ,‬דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ‬ ‫ארן ִאין זַ יין‬ ‫אל ְ‬ ‫אפ ֶירענֶ ע ָד ַ‬ ‫אך אוּן נָ ְ‬ ‫אך ּ ַפ ּ ִ‬ ‫אקט נָ ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫גֶ ּ ַ‬ ‫יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן‬ ‫יבער ָהאט ֶער‬‫ערזְ ל! וֶ וען ֶדער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ֶ ּב ְ‬ ‫אבן ַ ּבאקו ֶּמען‬ ‫עפ ֵרייט ִמיט ִדי ּתוֹ ָרה‪ַ ,‬א ֶלע ָה ְ ּ‬ ‫יך גֶ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫עלט וָ ואס ֶער‬ ‫עך גֶ ְ‬ ‫עק ֶל ְ‬ ‫יילן ִדי ּ ֶפ ְ‬ ‫עצט ֵצ ְ‬ ‫ועקגֶ עזֶ ְ‬ ‫יך ַאוֶ ְ‬‫זִ ְ‬ ‫ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה‪.‬‬ ‫אר ִדינְ ט‪.‬‬ ‫ָהאט ַפ ְ‬ ‫עק ֶל ְ‬ ‫עך‬ ‫עצט ִאיז גֶ עקו ֶּמען ִדי ַצייט צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ִדי ּ ֶפ ְ‬ ‫יֶ ְ‬ ‫ייען‬ ‫עצט וֶ וען ִמיר ׁ ְש ֵט ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ַא ׁ ֵשיינֶ ע ָמ ׁ ָשל‪ .‬יֶ ְ‬ ‫יבן ִאין‬‫עק ִל ְ ּ‬ ‫אמגֶ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ַצ ְ‬ ‫פוּן ִדי אוֹ ְצרוֹ ת וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫יסגֵ יין‪ּ ְ ,‬ב ֵצאתוֹ ִמן ַהקוֹ ֶד ׁש פוּן ֶדער‬ ‫ׁשוֹ ין ַ ּביים ַארוֹ ְ‬ ‫עדע‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ַפאר יֶ ֶ‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶדעם ח ֶֹד ׁש‪ ,‬אוּן ַדאנְ ְקן ֶדעם אוֹ ֶ ּ‬ ‫יבט‬ ‫ייליגֶ ער ח ֶֹד ׁש ִּת ׁ ְש ֵרי‪ֶ ,‬דער יֶ ַרח ָה ֵא ָתנִ ים‪ .‬גֶ עלוֹ ְ ּ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫יכע ִמינוּט‬‫עדן ָטאג ֶע ְט ִל ֶ‬ ‫עמען יֶ ְ‬ ‫ַמ ָּתנָ ה ַ ּבאזוּנְ ֶדער‪ ,‬נֶ ֶ‬ ‫עפער וָ ואס ֶמען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין‬ ‫אש ֶ‬ ‫ֶדער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ייליגְ ן‬ ‫עבן ִמיט ׁ ֶש ַבח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ‬ ‫אוּן זִ ְ‬ ‫יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ‬ ‫ֹאש ַה ׁ ָשנָ ה‪ֶ ,‬עס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫ייליגְ ן ח ֶֹד ׁש‪ַ ,‬א ר ׁ‬ ‫ֶדעם ֵה ִ‬ ‫עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש‬ ‫אבן ַ ּבאקו ֶּמען‪ַ ,‬אזַ א ֶל ְ‬ ‫ח ֶֹד ׁש וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫ַ ּביים ֶר ִ ּבי'ן‪ ,‬וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫ִקבּ וּץ‬ ‫ַאזַ א‬ ‫עקענְ ט‬ ‫יבער ְ ּב ׁ ָשלוֹ ם וְ ׁ ַש ְלוָ ה‪ֶ ,‬מען ָהאט גֶ ֶ‬ ‫וָ ואס ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין‬ ‫גֶ ָ‬ ‫ערן ׁשוֹ ָפר‪,‬‬ ‫גֵ יין ִאין ׁשוּל אוּן ֶה ְ‬ ‫אמלוּנְ ג ַ ּביים‬ ‫ארזַ ְ‬ ‫ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ‬ ‫אכט‬ ‫עמ ְ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫ֶר ִ ּבי'ן‪ִ ,‬א ְידן ָה ְ ּ‬ ‫נתנדב לעילוי נשמת ר' משה יוסף ז"ל בן ר' ירוחם שמחה לייב‪ ,‬לזכות שנזכה בקרוב להוציא לאור ספרו הק' פניני נצח‪ ,‬שו"ת על ליקוטי מוהר"ן‬ ‫עדן ֵאיינֶ עם נָ אר זַ יין גו ְּטס! ַאזוֹ י זָ אגְ ט ֶדער ּ ָפסוּק‬ ‫יֶ ְ‬ ‫ייען ַה ּ ֶמ ֶל ְך‪' .‬יוֹ ם ִּכ ּפו ִּרים' זֶ ענֶ ען ִמיר גֶ עוָ ְ‬ ‫וארן‬ ‫ׁ ְש ֵר ֶ‬ ‫ִאין רוּת‪" ,‬וְ ָהיָ ה ַבבּ ֶֹקר ִאם יִ גְ ָא ֵל ְך טוֹ ב יִ גְ ָאל" (רוּת ג‪,‬‬ ‫וארן‬ ‫ואשן פוּן ַא ֶלע זִ ינְ ד‪ַ ,‬א ֶלעס ִאיז גֶ עוָ ְ‬ ‫ָא ּ ְפגֶ עוַ ׁ ְ‬ ‫יג)‪ָ ,‬דאס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז אוֹ יף ִדי ְ ּגאו ָּלה ַאז ָמ ׁ ִש ַ‬ ‫יח‪ ,‬וָ ואס‬ ‫יצן‬ ‫אבן ִמיר זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען צ ּו זִ ְ‬ ‫'סכּ וֹ ת' ָה ְ ּ‬ ‫עריינִ יגְ ט‪ֻ .‬‬ ‫ָא ּ ְפגֶ ֵ‬ ‫יס ֵלייזְ ן‪ .‬דו ְּר ְך ֶדעם‬ ‫וערט גֶ ערו ְּפן טוֹ ב וֶ ועט אוּנְ ז אוֹ ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫אטן פוּן ִדי ׁ ְש ִכינָ ה ַה ְּקדוֹ ׁ ָשה‪.‬‬ ‫ילא ִ ּד ְמ ֵה ְמנו ָּתא‪ִ ,‬אין ׁ ָש ְ‬ ‫ְ ּב ִצ ָ‬ ‫וארן ֶדער ִ ּבנְ יָ ן פוּן ֶדער‬ ‫יח ִאיז גֶ עוָ ְ‬ ‫גו ְּטן רו ַּח פוּן ָמ ׁ ִש ַ‬ ‫ועל ֶכע‬ ‫אסטו ֶּכער וֶ ְ‬ ‫יבן ּ ַפ ְ‬ ‫ייליגֶ ע זִ ְ ּ‬ ‫ִדי או ׁ ְּש ּ ִפיזִ ין‪ִ ,‬די ֵה ִ‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫ועלט ִאיז ַאזוֹ י גֶ עבּ וֹ יט גֶ עוָ ְ‬ ‫ועלט‪ִ ,‬די וֶ ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫ייליגֶ ע‬ ‫אל ְטן ִדי ֵה ִ‬ ‫עה ְ‬ ‫אבן ֵֶג ַ‬ ‫אשן ִדי ֱאמוּנָ ה‪ִ .‬מיר ָה ְ ּ‬ ‫ּ ַפ ׁ ְ‬ ‫"ה ּׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַר ְך ָהאט גֶ עזֶ ען ַאז ֶעס וֶ ְ‬ ‫ועלן‬ ‫זָ אגְ ט ר' נָ ָתן‪ַ ,‬‬ ‫ייליגֶ ער ִמנְ ָהג‬ ‫ִפיר ִמינִ ים ִאין אוּנְ זֶ ער ַהאנְ ט‪ֶ ,‬דער ֵה ִ‬ ‫אכן נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת‪,‬‬ ‫ועלן ַמ ְ‬ ‫ועל ֶכע וֶ ְ‬ ‫עלעך וֶ ְ‬ ‫זַ יין ִא ֶיד ֶ‬ ‫אל ְטן‬ ‫עה ְ‬ ‫אבן ִמיר ֵֶג ַ‬ ‫פוּן ִדי הוֹ ׁ ַש ְענוֹ ת‪' .‬שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה' ָה ְ ּ‬ ‫ארף ֶמען ָד ְ‬ ‫אך‬ ‫ִדי ּתוֹ ָרה ַה ְּקדוֹ ׁ ָשה‪ַ .‬פאר ֶדעם ַא ֶלעם ַד ְ‬ ‫וישן‬ ‫יילט ְצוִ ׁ ְ‬ ‫עט ְ‬ ‫עפער ָא ּ ְפגֶ ֵ‬‫אש ֶ‬ ‫ִמ ְצווֹ ת‪ָ ,‬האט ֶדער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫אפן‬ ‫אש ְ‬ ‫עכ ְטס ָהאט ֶער ַ ּב ׁ ַ‬ ‫וישן ִדי ׁ ְש ֶל ְ‬ ‫אוֹ ר אוּן ח ׁ ֶֹש ְך‪ְ ,‬צוִ ׁ ְ‬ ‫יסן ַצ ִ ּדיק‬ ‫יבן‪ ,‬אוּן ַא ֶלעס ְ ּבכ ַֹח פוּן גְ רוֹ ְ‬ ‫ַדאנְ ְקן אוּן לוֹ ְ ּ‬ ‫יך גֵ יי ַפאר‬‫"א ְ‬ ‫ועל ֶכער ָהאט גֶ עזָ אגְ ט‪ִ :‬‬ ‫ִמיט זַ יין ְקדו ׁ ָּשה וֶ ְ‬ ‫וארן‬ ‫ֹאמר ֱאל ֹ ִקים יְ ִהי אוֹ ר‪ֶ ,‬עס ִאיז גֶ עוָ ְ‬‫ֶדעם אוֹ ר וַ ּי ֶ‬ ‫יכ ִטיג! ַאזוֹ י אוֹ ְ‬ ‫ייבן ֶדעם ח ֶֹד ׁש‬ ‫אבן ִמיר זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ָאנְ צו ֵּה ְ ּ‬ ‫ַא ְ‬ ‫ייך"‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫ואכע‬ ‫יך ַהיינְ ט וֶ וען ַא ִאיד ָהאט ַא ׁ ְשוַ ֶ‬ ‫ִל ְ‬ ‫עפט ַ ּביי זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ִמינוּט פוּן ח ׁ ֶֹש ְך‪ַ ,‬ל ִ‬ ‫יידיגְ ַקייט‪ ,‬אוּן ֶער ְט ֶר ְ‬ ‫יסן ֶר ִ ּבי'ן‪.‬‬ ‫ִמיט ֶדעם גְ רוֹ ְ‬ ‫עכ ְטס אוּן‬ ‫ַא נְ קו ָּדה טוֹ ָבה גֵ ייט ֶער ַארוֹ יס פוּן ׁ ְש ֶל ְ‬ ‫"א ׁ ֶשר ָ ּב ַחר ָ ּבנוּ"‪.‬‬ ‫אכט ִדי ְ ּב ָר ָכה פוּן ֲ‬ ‫עמ ְ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫וערט‬ ‫גֵ ייט ַא ַריין ִאין גו ְּטס – ְל ַכף זְ כוּת‪ֶ ,‬דער אוֹ ר וֶ ְ‬ ‫ילנ ּו ִמן ַה ּתוֹ ִעים‪.‬‬ ‫ָ ּברו ְּך ֱאל ֹ ֵקינ ּו ׁ ֶש ְ ּב ָר ָאנ ּו ִל ְכבוֹ דוֹ וְ ִה ְב ִ ּד ָ‬ ‫עדער פוּן‬ ‫יאה! יֶ ֶ‬ ‫ייע ְ ּב ִר ָ‬ ‫נִ ְת ַ ּג ָּלה אוּן ַאזוֹ י וֶ ְ‬ ‫וערט ַא נַ ֶ‬ ‫ייליגֶ ע נִ ּגוּנִ ים‪ִּ .‬כי ָאנ ּו ַע ּ ֶמ ָך‪,‬‬ ‫עסן ִדי ֵה ִ‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫ישט ַפ ְ‬ ‫אמיר נִ ׁ ְ‬ ‫ָל ִ‬ ‫יאה‪ ,‬וֶ וען ִמיר‬ ‫ייע ְ ּב ִר ָ‬ ‫אפן ַא נַ ֶ‬ ‫אש ְ‬ ‫עדן ָטאג ַ ּב ׁ ַ‬ ‫אוּנְ ז ֶקען יֶ ְ‬ ‫ייטן‪,‬‬ ‫ארף ָדאס אוּנְ ז ַ ּבאגְ ֵל ְ‬ ‫וְ ַא ָּתה ָא ִבינוּ‪ַ ...‬א גַ אנְ ץ יָ אר ַד ְ‬ ‫עפן ִאין אוּנְ ז נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת‪ַ .‬אזוֹ י וִ וי ֶדער‬ ‫ועלן ְט ֶר ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫אכן ַא שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה‪ִ ,‬די ּתוֹ ָרה‬ ‫ארף ֶמען ַמ ְ‬ ‫עדן ָטאג ַד ְ‬ ‫יֶ ְ‬ ‫אפן ִאין‬ ‫עט ָר ְ‬‫יאה גֶ ְ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ָהאט ִאין ָאנְ ֵהייבּ ְ ּב ִר ָ‬ ‫יב ְ‬‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫עדן‬ ‫אכן יֶ ְ‬ ‫עדן ָטאג! ִמיר ַמ ְ‬ ‫וארן אוֹ יף יֶ ְ‬ ‫עבן גֶ עוָ ְ‬ ‫ִאיז גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫עפן ִאין‬ ‫יך וֶ וען ִמיר ְט ֶר ְ‬ ‫אוּנְ ז נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת‪ַ ,‬אזוֹ י אוֹ ְ‬ ‫"א ׁ ֶשר ָ ּב ַחר ָ ּבנ ּו ִמ ָּכל ָה ַע ּ ִמים" פוּן ַא ֶלע‬ ‫ָטאג ִדי ְ ּב ָר ָכה ֲ‬ ‫יילן ִמיר ָא ּפ פוּן ח ׁ ֶֹש ְך ְלאוֹ ר‪".‬‬ ‫אוּנְ ז נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת‪ֵ ,‬ט ְ‬ ‫יבן‪" ,‬וְ נָ ַתן ָלנ ּו ֶאת‬ ‫עק ִל ְ ּ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫על ֶקער ָהאט ֶער אוּנְ ז אוֹ ְ‬ ‫ֶפ ְ‬ ‫ייבן‬ ‫אלן ָאנְ ֵה ְ ּ‬ ‫על ְפן ִמיר זָ ְ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער זָ אל ֶה ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫ייליגֶ ע ּתוֹ ָרה‪.‬‬ ‫עבן זַ יין ֵה ִ‬ ‫ּתוֹ ָרתוֹ " ֶער ָהאט אוּנְ ז גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫אשית' זָ אגְ ט‬ ‫'ב ֵר ׁ ִ‬ ‫ָדאס יָ אר ִמיט ַא ִה ְת ַח ְ ּד ׁשוּת‪ּ ְ .‬‬ ‫ייע ַה ְת ָח ָלה‪.‬‬ ‫אשית‪ַ ,‬א נַ ֶ‬ ‫ייען ִמיר ַ ּביי ְ ּב ֵר ׁ ִ‬ ‫ֶדעם ׁ ַש ָ ּבת ׁ ְש ֵט ֶ‬ ‫אשית ָהאט ֶדער‬ ‫אשית‪ ,‬וֶ ועגְ ן ְצוֵ ויי ֵר ׁ ִ‬ ‫ַר ׁ ִש"י ב' ֵר ׁ ִ‬ ‫ויאזוֹ י ָהאט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫וייסן וִ ַ‬ ‫ייע ֶרע ִקינְ ֶדער‪ֶ ,‬ענְ ק וֵ ְ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫ועלט‪ֵ ,‬איינְ ס וֶ ועגְ ן ִדי‬ ‫עפער ִדי וֶ ְ‬ ‫אש ֶ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫ועלט? ֶעס ִאיז‬ ‫אשאפוּנְ ג פוּן ֶדער וֶ ְ‬ ‫יבן ֶדער ַ ּב ׁ ַ‬ ‫ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫יך ַפאר ְּכ ַלל‬‫אשית' אוּן אוֹ ְ‬ ‫ועל ֶכע רו ְּפט זִ ְ‬ ‫יך ֵ'ר ׁ ִ‬ ‫ּתוֹ ָרה וֶ ְ‬ ‫אך גֶ עוֶ וען ַפאר ֶדעם תֹה ּו וָ בֹה ּו וְ ח ׁ ֶֹש ְך ַעל ּ ְפנֵ י ְתהוֹ ם‪,‬‬ ‫ָד ְ‬ ‫אלן ִמיר‬‫אשית'‪ .‬זָ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫יך ֵ'ר ׁ ִ‬ ‫ועל ֶכע רו ְּפן זִ ְ‬ ‫יִ שְׂ ָר ֵאל וֶ ְ‬ ‫ייטן פוּן‬ ‫אר ְטן טוּנְ ְק ְל ַק ְ‬ ‫וָ ואס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז אוֹ יף ַא ֶלע ָס ְ‬ ‫ייען‬ ‫אר ְקן אוּן זִ ְ‬ ‫יך ְפ ֵר ֶ‬ ‫עמאל ׁ ְש ַט ְ‬‫אקע ֶקענֶ ען ַא ֶל ָ‬ ‫יך ַט ֶ‬‫זִ ְ‬ ‫יידיג‪ .‬וִ וי ַאזוֹ י ָהאט‬ ‫ֶדער ִס ְט ָרא ַא ֲח ָרא‪ּ ,‬פו ְּסט אוּן ֵל ִ‬ ‫ערע נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת‪ְ ,‬מ ַקיֵ ים זַ יין ִדי ּתוֹ ָרה‬ ‫ִמיט אוּנְ זֶ ֶ‬ ‫ועלט?! ֶעס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫אפן ִדי וֶ ְ‬ ‫ַה ּׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַר ְך ַ ּב ׁ ַ‬ ‫אש ְ‬ ‫ועלן זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו‬ ‫ִמיט שִׂ ְמ ָחה אוּן ֵח ׁ ֶשק‪ּ ִ ,‬ביז ִמיר וֶ ְ‬ ‫'וְ רו ַּח ֱאל ֹ ִקים ְמ ַר ֶח ֶפת ַעל ּ ְפנֵ י ַה ּ ָמיִ ם'‪ ,‬זָ אגְ ט ֶדער‬ ‫יח אוֹ יף ֶדער‬ ‫יח ְ ּב ִה ְת ַ ּגלּ וּת ֶמ ֶל ְך ַה ּ ָמ ׁ ִש ַ‬ ‫אוֹ רוֹ ׁ ֶשל ָמ ׁ ִש ַ‬ ‫יח‬ ‫יח"‪ָ .‬מ ׁ ִש ַ‬ ‫"דאס ִאיז ֶדער רו ַּח פוּן ָמ ׁ ִש ַ‬ ‫זּ ַֹהר ַה ָּקדוֹ ׁש‪ָ :‬‬ ‫ועלט ְ ּב ָקרוֹ ב ְ ּביָ ֵמינ ּו ָא ֵמן‪.‬‬ ‫גַ אנְ ֶצער וֶ ְ‬ ‫עפן ִאין‬ ‫וערט ָאנְ גֶ ערו ְּפן 'טוֹ ב' וַ וייל ֶער וֶ ועט ְט ֶר ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫‪2‬‬ ‫ייליגֶ ע אֹויגְ ן‪ֶּ ,‬בעט‬ ‫יטן‪,‬‬ ‫אּבן ֵה ִ‬ ‫ויל ְסט ָה ְ‬ ‫אֹויּב ִדי ִו ְ‬ ‫ער ְש ְׁטן ֶער זָ אל ִדיְך ָא ְּפ ִה ְ‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶדעם‬ ‫מיין‬ ‫ייליגֶ ע‬ ‫"איְך‬ ‫אּבן ֵה ִ‬ ‫ועסט ֶקענֶ ען ָה ְ‬ ‫ועסטּו זֶ ען ַאז דּו ֶו ְ‬ ‫רּודער ִאיז ַמ ְמ ִׁשיְך‪ִ :‬‬ ‫ֶו ְ‬ ‫אֹויגְ ן"‪ ,‬אּון ַמיין ְּב ֶ‬ ‫מעשה'לע‬ ‫ער ְש ְׁטן‪ ,‬אּון ִאיְך קּוק‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עטן ֶדעם‬ ‫עּב ְ‬ ‫ָהאּב גֶ ֶ‬ ‫יׁשע ּגֹויִ ם"‪.‬‬ ‫אר ֶ‬ ‫יׁשט אֹויף ִדי ַא ֶלע נַ ִ‬ ‫אֹויף נִ ְ‬ ‫ייסל‪ַ ,‬אז ַמיין ְק ֵליין‬ ‫אּפט ַא ְט ֵר ְ‬ ‫עכ ְ‬ ‫ִאיְך ָהאּב גֶ ַ‬ ‫אוועקפליען פון עירפארט‬ ‫ׁשּוט'ע‬ ‫ער ַמאנֶ ען ִדי ָּפ ֶ‬ ‫ארף ִמיר ֶד ְ‬ ‫רּודער ַד ְ‬ ‫ְּב ֶ‬ ‫ארן ִמיט‬ ‫עווען צּו ָפ ְ‬ ‫זֹוכה גֶ ֶ‬ ‫ִאיְך ָהאּב ָּברּוְך ַה ֵׁשם ֶ‬ ‫גְ ִרינְ גֶ ע ֵע ָצה‪ִ ,‬די ֶע ְר ְׁש ֶטע ְט ִריט ַא ַריין ַפאר‬ ‫רּודער ִאין‬ ‫ערן אּון ַמיין ְק ֵליינֶ ער ְּב ֶ‬ ‫ַמיינֶ ע ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫"ּת ִפ ָּלה‪,‬‬ ‫אּב ֶלעם אּון נִ ָּסיֹון ִאיז ָדאְך ְ‬ ‫עדע ְּפ ָר ְ‬ ‫יֶ ֶ‬ ‫ארן ָדאְך צּו ַאזַ א ֶר ִּבי‬ ‫אּומאן‪ַ .‬אזֹוי ִווי ִמיר ָפ ְ‬ ‫ַ‬ ‫אקע‬ ‫ְּת ִפ ָּלה"‪ ,‬יָ א‪ָ ,‬דאס ִאיז ִדי ֵע ָצה‪ִ .‬איְך ָהאּב ַט ֶ‬ ‫ואל ִדיגֶ ע‬ ‫עו ְ‬‫ָוואס ָהאט אּונְ ז צּוגֶ עזָ אגְ ט ַאזַ א גֶ ַ‬ ‫עפער אּון ֶעס‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫אלד ַא ְּת ִפ ָּלה גֶ עטּון צּום ַּב ֶ‬ ‫ַּב ְ‬ ‫אר ַלאנְ ג ָוואס ֶדער‬ ‫ִּתיקּון‪ ,‬נָ אר ִמיט ֶדעם ַפ ְ‬ ‫וארן ַא ַסאְך גְ ִרינְ גֶ ער‪,‬‬ ‫עו ְ‬ ‫אקע גֶ ָ‬ ‫ִאיז ִמיר ַט ֶ‬ ‫ואלט ֶמען זָ אל זָ אגְ ן ֶדעם‬ ‫עו ְ‬‫ֶר ִּבי ָהאט גֶ ָ‬ ‫עהאט‬ ‫ִאיְך ָהאּב גֶ ַ‬ ‫ַה ְּכ ָל ִלי‬ ‫ִּתיקּון‬ ‫גּוטע‬ ‫ֶ‬ ‫ַא‬ ‫ייער‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫רּוטה‪,‬‬ ‫ִמיט ַא ְּפ ָ‬ ‫אֹויפן‬ ‫ְ‬ ‫ְּפ ַלאץ‬ ‫ייער‬ ‫ָהאּב ִאיְך זֵ ֶ‬ ‫אּפ ַלאן אּון ִאיְך‬ ‫ֶע ָר ְ‬ ‫זִ יְך‬ ‫ואלט‬ ‫עו ְ‬‫גֶ ָ‬ ‫עצינְ ְדן‬ ‫ָאנְ גֶ ִ‬ ‫ָהאּב‬ ‫ַמיינֶ ע‬ ‫יטן‬ ‫ָא ְּפ ִה ְ‬ ‫מּוזִ יק‬ ‫ֵׁשיינֶ ע‬ ‫ִּב ְפ ָרט‬ ‫אֹויגְ ן‪,‬‬ ‫עקט‬ ‫עׁש ֶט ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֶ ְ‬ ‫ארט‬ ‫ַאז ֶמען ָפ ְ‬ ‫אֹויע ְרן‬ ‫ֶ‬ ‫ִאין ַמיינֶ ע‬ ‫על ֶכע ַלאנְ גֶ ע‬ ‫ַאזֶ ְ‬ ‫ָהאט‬ ‫ָדאס‬ ‫אּון‬ ‫אּון‬ ‫נְ ִסיעֹות‬ ‫ארק‬ ‫ִמיר ַאזֹוי ְׁש ַט ְ‬ ‫ארף גֵ יין‬ ‫ֶמען ַד ְ‬ ‫עווען אּון‬ ‫עֹורר גֶ ֶ‬ ‫ְמ ֵ‬ ‫ארט‬ ‫ֶע ְיר ָּפ ְ‬ ‫ִאין‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִּבי'נְ ס‬ ‫ּסּופין צּום ֵה ִ‬ ‫אקּומען ִּכ ִ‬ ‫ֶ‬ ‫ְפ ִריׁש ַּב‬ ‫עלד]‪.‬‬ ‫ט‪-‬פ ְ‬ ‫[לּופ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אּפ ַלאן ִמיט‬ ‫אֹויפן ֶע ָר ְ‬ ‫ְ‬ ‫יצן‬ ‫ִצּיּון ַאז ִדי גַ אנְ ֶצע זִ ְ‬ ‫אֹויפן ֶוועג‬ ‫ְ‬ ‫אּפ ַלאן‬ ‫אֹויפן ֶע ָר ְ‬ ‫ְ‬ ‫רֹויפגֵ יין‬ ‫ארן ַא ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אנּומען‪,‬‬ ‫ֶ‬ ‫יׁשט ַּב‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫ַא ֶלע ּגֹויִ ם ַארּום ָהאט ִמיר גָ ְ‬ ‫ויׁשן‬ ‫ועט ְׁשט ְצ ִו ְ‬ ‫עק ֶו ְ‬ ‫יצנְ ִדיג ִאין ָּבאס ֶצ ְ‬ ‫ַא ֵהיים‪ ,‬זִ ְ‬ ‫עדן‬ ‫עקענְ ט ֶר ְ‬ ‫ערט ִאיְך ָהאּב נָ אְך גֶ ֶ‬ ‫אר ֶק ְ‬ ‫גָ אר ַפ ְ‬ ‫ילן‬ ‫אֹויסגֶ עטּון ַמיינֶ ע ְּב ִר ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִדי ֲע ֵר ִלים‪ִ ,‬איְך ָהאּב‬ ‫ארץ אּון מֹויל‪.‬‬ ‫עפער ִמיט ַאן ָא ְפן ַה ְ‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫צּום ַּב ֶ‬ ‫יחת ָה ַר"ן‪,‬‬ ‫יסל ִׂש ַ‬ ‫ערנֶ ען ַא ִּב ְ‬ ‫רּוּב ְירט צּו ֶל ְ‬ ‫אּון ְּפ ִ‬ ‫אּבן ַאזַ א ֶר ִּבי'ן ָוואס‬ ‫ַא ְׁש ֵרינּו ַאז ִמיר ָה ְ‬ ‫יען ִאין ַמיינֶ ע‬ ‫ועק ְפ ִל ֶ‬ ‫ִאיְך זָ אל ֶקענֶ ען ַא ֶו ְ‬ ‫אֹויפן ֶוועג ַא ֵהיים פּון‬ ‫ְ‬ ‫ַּבאגְ ֵלייט אּונְ ז אֹויְך‬ ‫עפין זִ יְך‪,‬‬ ‫ַמ ֲח ָׁשבֹות פּון ֶדעם ָא ְרט וואּו ִאיְך גֶ ִ‬ ‫זַ יין ִצּיּון‪.‬‬ ‫"א ֵׁשר‪,‬‬ ‫רּודער‪ָ :‬‬ ‫רּופט זִ יְך ָאן ַמיין ְק ֵליינֶ ער ְּב ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אשר‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת‬ ‫‪#53‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫נעמען‪.‬‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫ווינאר דער רב האט זיי דערזען‪ ,‬האט ער זיי‬ ‫דער רבי שיקט צוויי פון זיינע תלמידים צו‬ ‫געזאגט אז אצינד איז נישט קיין פאסיגע צייט‬ ‫צעשפרייטן זיינע כתבים פון דעם ספר הנשרף‬ ‫זיי אויפצונעמען וויבאלד דעם רבינ'ס מתנגד‪,‬‬ ‫און ליקוטי מהר"ן אן דעם וואס מען זאל וויסן‬ ‫דער שפאלער זיידע איז אצינד דא אין שטאט און‬ ‫ווער עס שטייט אונטער דעם‪ .‬דער רבי בעט פון‬ ‫וועט פארבלייבן ביז איבער שבת‪.‬‬ ‫די שלוחים אז זיי זאלן איינרייסן פאר דאס לעבן‬ ‫רבי נתן און רבי נפתלי זענען גלייך ארויס פון רב'ס‬ ‫פון זיין קינד‪ .‬למעשה האבן זיי נישט געענדיגט‬ ‫שטוב אז ער זאל נישט האבן קיין געלעגנהייט זיי‬ ‫אויספירן דעם שליחות ווייל דער שטן האט כסדר‬ ‫צו באפעלן צו פארלאזן דעם שטאט פאר שבת‪.‬‬ ‫אונטערגעליגט שטרויכלונגען‪.‬‬ ‫אין דער אמת'ן האט רבי נפתלי געהאלטן אז מען‬ ‫אצינד ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫זאל יא אוועקפארן פון שטאט‪ ,‬אבער רבי נתן‬ ‫האט אים ערקלערט אז אויב דער רבי האט זיי‬ ‫דא אהערגעשיקט קיין בארדיטשוב אין די זעלבע‬ ‫דעם רבינ'ס באשיצערס‬ ‫צייט וואס דער שפאלע זיידע געפינט זיך דא‪ ,‬מוז‬ ‫איין טאג אין זומער יאר תקס"ו האט דער רבי‬ ‫זיין אז דאס איז פאר א צוועק אז זיי זאלן קענען‬ ‫פלוצלינג געהייסן פאר רבי נתן און רבי נפתלי‬ ‫פארטיידיגן דעם רבי'ן ווען דער שפאלער זיידע‬ ‫צו פארן קיין מעזיבוזש צום ציון פון הייליגן‬ ‫וועט פרובירן צו איבעררעדן דעם בארדיטשובער‬ ‫זיידן דער בעל שם טוב זי"ע‪ .‬דערביי האט ער זיי‬ ‫רב קעגן אים‪ .‬ביז דאן האט דער בארדיטשובער‬ ‫געבעטן אז אויפ'ן וועג זאלן זיי זיך אפשטעלן אין‬ ‫זייער שטארק געהאלטן פון רבי'ן‪.‬‬ ‫בארדיטשוב און אריינגיין צום הייליגן רב‪ ,‬רבי לוי‬ ‫הארט פאר שבת זענען רבי נתן און רבי‬ ‫יצחק פון בארדיטשוב זצ"ל‪.‬‬ ‫נפתלי צוריקגעקומען צום רב וועלכע האט זיך‬ ‫די צוויי דערהויבענע תלמידים האבן זיך תיכף‬ ‫געוואונדערט‪" ,‬איר זענט נאכאלץ דא?"‬ ‫ארויסגעלאזט אין וועג אן צו פרעגן קשיות און‬ ‫"ווי קענען מיר זיין אין בארדיטשוב און נישט‬ ‫שאלות‪ .‬זיי זענען אנגעקומען קיין בארדיטשוב‬ ‫וויילן ביים רב?" האבן זיי געענטפערט‪.‬‬ ‫פרייטאג און זענען תיכף אריין צום רב צו שלום‬ ‫‪4‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫ניטאמאל א קאווע‪ .‬דער רבי אליין האט אויך קיין‬ ‫דער בארדיטשובער האט זייער ליב געהאט און‬ ‫וואסער נישט געטרינקען און אזוי האבן זיך אלע‬ ‫שטארק געשעצט רבי נתן און האט ארויסגעוויזן‬ ‫יארן געפירט רוב ברסלב'ער חסידים‪ ,‬אבער קוקט‬ ‫גרויס פרייד אים צו זען‪.‬‬ ‫אויס אז אין יענע צייט האט מען נאך געקענט‬ ‫עס איז געווען דער מנהג אז פרייטאג צונאכטס‬ ‫פארשרייטן פאלשע באריכטן‪)...‬‬ ‫נאך מעריב פלעגט דער עולם ווארטן אין שול צו‬ ‫גלייך נאכדעם וואס דער שפאלער זיידע האט‬ ‫ווינטשן דעם רב גוט שבת‪ .‬אין דעם שבת‪ ,‬וויבאלד‬ ‫פארלאזט דעם צימער‪ ,‬זענען אריינגעקומען רבי‬ ‫דער רב האט געענדיגט דאווענען האט ער געזוכט‬ ‫נתן מיט רבי נתפלי זיך צו געזעגענען‪ .‬דער רב האט‬ ‫רבי נתן אויסרופנדיג‪" :‬וואו איז נתנ'לע?"‬ ‫זיי איבערגעזאגט וואס דער שפאלער זיידע האט‬ ‫ביי די סעודת שבת האט רבי נתן און רבי נפתלי‬ ‫גערעדט‪ ,‬אן דעם צו מגלה זיין ווער עס האט דאס‬ ‫געווארט אז דער שפאלער זיידע זאל זיך קודם זעצן‬ ‫געזאגט‪.‬‬ ‫איידער זיי וועלן אויס זייער זיץ ארט‪ .‬נאר ווען דער‬ ‫רבי נפתלי איז געווען זייער פארווייטאג און זיך‬ ‫שפאלער זיידע האט זיך אוועקגעזעצט האט איינער‬ ‫אנגערופן‪" ,‬רבי‪ ,‬אויך איר? איר זאגט אויך אזוי?"‬ ‫זיך געזעצט קעגנאיבער אים און איינער נעבן‬ ‫דער בארדיטשובער האט פארשטאנען אז די טענות‬ ‫אים כדי צו קענען זיין אויף דער וואך אויב דער‬ ‫זענען פאלש און זיך פארענטפערט‪" ,‬ניין ניין‪ ,‬איך‬ ‫שפאלער זיידע וועט פרובירן צו רעדן קעגן רבי'ן‪.‬‬ ‫האב דאס נישט געזאגט‪ ,‬א צווייטער האט דאס‬ ‫דער בארדיטשובער רב האט מכבד געווען רבי נתן‬ ‫געזאגט‪".‬‬ ‫צו אנגיסן די וויין פאר קידוש‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס רבי נתן און רבי נפתלי האבן פארלאזט‬ ‫פארשטייט זיך אז בשעת רבי נתן און רבי נפתלי‬ ‫דעם רב'ס שטוב‪ ,‬האט ער זיך איוסגעדרוקט צו‬ ‫זענען דארט געזעסן האט דער שפאלער זיידע נישט‬ ‫זיינע מענטשן‪" :‬איך האב נאך קיינמאל נישט געזען‬ ‫געקענט רעדן פון דעם רבי'ן‪ .‬אזוי איז געווען ביי‬ ‫חסידם וואס זענען אזוי שטארק איבערגעגעבן און‬ ‫אלע דריי שבת סעודות‪ .‬דער שבת איז ברוך השם‬ ‫האבן אזא אהבה צו זייער רבי ווי די צוויי‪".‬‬ ‫אריבער בשלום!‬ ‫ווען דער שפאלער זיידע איז אנגעקומען אהיים‬ ‫זיידע‬ ‫שפאלער‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫צופרי‬ ‫זונטאג‬ ‫האט ער געטראפן א איד אים אפווארטן‪ .‬ער האט‬ ‫אריבערגעקומען צום בארדיטשובער רב און זיך‬ ‫אים געפרעגט‪" ,‬פון וואנעט איז א איד?" יענער‬ ‫גענומען רעדן קעגן רבי'ן‪ .‬צווישן אנדערע האט ער‬ ‫האט געענטפערט פון נעמירוב‪ .‬הערנדיג אז דער‬ ‫געזאגט אז צוליב דעם וואס דער רבי וויל אז זיינע‬ ‫איד קומט פון נעמירוב‪ ,‬דער שטאט וואו רבי נתן‬ ‫חסידים זאלן דאווענען מיט א ברען‪ ,‬האט ער זיי‬ ‫און רבי נפתלי וואוינען‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫מתיר געווען צו טרינקען שנאפס פאר'ן דאווענען‪.‬‬ ‫"אין נעמירוב האט איר די שומרים פון די וועלט!"‬ ‫(היינטיגע צייטן איז שוין ברייט באקאנט אז די‬ ‫מיינענדיג די צוויי שומרים וואס האבן אים געהיטן‬ ‫ברסלב'ער טרינקען נישט קיין אלקאהאל און‬ ‫דעם גאנצן שבת‪...‬‬ ‫זיכער נישט פאר'ן דאווענען וואס דאן טרינק מען‬ ‫‪5‬‬ ‫ייסן‬ ‫עה ְ‬ ‫ייער ַגאנְ ֶצער ִחיוּת‪.‬‬ ‫ֶעס ִאיז ֶגעוֶ וען ַא ִאיד וָ ואס ָהאט ֶג ֵ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫אברהמ'ל‬ ‫אטע ָהאט‬ ‫ישט‬ ‫על ְס ִקי‪ ,‬זַ יין ַט ֶ‬ ‫אטיֶ ע ִאיז נִ ׁ ְ‬ ‫אש ֶקע ַקאנֶ ְ‬ ‫אטיֶ ע‪ֶ ,‬דער ָמ ְ‬ ‫נַ ׁ ְ‬ ‫ייסן ָמ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫ֶג ֵ‬ ‫דער קוימען קערער‬ ‫יסער 'עוֹ ֵבד' ַאזוֹ י וִ וי ִדי‬ ‫ֶגעוֶ וען ַאזַ א ְגרוֹ ֶ‬ ‫ייע ֶרע ִקינְ ֶדער‪ ,‬ר' ֵלוִ י יִ ְצ ָחק‬ ‫ַט ֶ‬ ‫'עוֹ ְב ִדים' פוּן או ַּמאן‪ֶ ,‬ער ִאיז ֶגעוֶ וען ַא‬ ‫ֶר ִ ּבי'נְ ס‬ ‫ֶדעם‬ ‫ועגן‬ ‫וֶ ְ‬ ‫יילט‬ ‫אר ֵצ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אר'ן‬ ‫ּ ָפ ׁשו ֶּט'ער ֶמענְ ְט ׁש‪ָ ,‬א ֶ ּבער זַ יין ְמ ִס ַירת נֶ ֶפ ׁש ַפ ְ‬ ‫אגט ִאין‬‫אר ָמ ְ‬ ‫אבן ַפ ְ‬ ‫ידן וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫יכ ִט ֶיגע ִא ְ‬ ‫ִל ְ‬ ‫ֶר ִ ּבי'נְ ס ַז ְ‬ ‫ועגן ַא ִאיד‬ ‫יילן וֶ ְ‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫או ַּמאן‪ִ .‬די וָ ְ‬ ‫ואך וֶ ועט ֶמען ֶד ְ‬ ‫עהאט ‪ָ -‬דאס ִאיז‬ ‫אך וָ ואס ֶער ָהאט ֶג ַ‬ ‫עהאט‬ ‫ארק‪ .‬וִ וי אוֹ ְ‬ ‫יך ָהאט ֶער ֶג ַ‬ ‫א'דיג ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ֶגעוֶ וען מוֹ ָר ִ‬ ‫ערער‬ ‫ימען ֶק ֶ‬ ‫ייסן‪ ,‬ר' ַא ְב ָר ָהם קוֹ ֶ‬ ‫עה ְ‬ ‫וָ ואס ָהאט ֶג ֵ‬ ‫ֶגענוּג ּ ַפ ְרנָ ָסה‪.‬‬ ‫על ְס ִקי‪.‬‬ ‫אטיֶ ע ַקאנֶ ְ‬ ‫אוּן פוּן ַא ִאיד ָמ ְ‬ ‫אל ְטן נָ אנְ ט אוּן ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ֵגיין צ ּו‬ ‫עגט ִז ְ‬ ‫יך ַה ְ‬ ‫ֶער ְפ ֶל ְ‬ ‫עגט‬ ‫ערער‪ֶ ,‬ער ְפ ֶל ְ‬ ‫ימען ֶק ֶ‬ ‫ַא ְב ֶרהמ'ל ֶדער קוֹ ֶ‬ ‫עצע‪ֶ ,‬ער ִאיז ֶגעקו ֶּמען ַקיין או ַּמאן נָ ְ‬ ‫אך ֻסכּ וֹ ת‪,‬‬ ‫ר' ֶג ֶ‬ ‫ימענְ ס‪ָ ,‬דאס ִאיז ֶגעוֶ וען זַ יין ּ ַפ ְרנָ ָסה‪,‬‬ ‫ערן ִדי קוֹ ֶ‬ ‫ֶק ְ‬ ‫עד ֵרייט ִמיט ַאן ַא ׁש‬ ‫ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ָהאט ֶער זִ ְ‬ ‫יך ַארו ְּמ ֶג ְ‬ ‫אלץ‪ֶ ,‬ער‬ ‫ואגן ִמיט ָה ְ‬ ‫יסע וָ ְ‬ ‫יפט ַא ְגרוֹ ֶ‬ ‫ֶער ָהאט ֶגעקוֹ ְ‬ ‫ארט אוֹ יף ֶדער‬ ‫ייגט ַא ַזאק ֶמעל ָד ְ‬ ‫על ְ‬ ‫ועקג ֵ‬ ‫ֶ‬ ‫ָהאט ַאוֶ‬ ‫עגן‬ ‫ייטן ְפ ֶל ְ‬ ‫אל ֶיגע ַצ ְ‬ ‫[א ָמ ִ‬‫עש ִמ ְיר ְטן ּ ָפנִ ים‪ַ .‬‬‫יס ֶג ׁ ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫יפן ַד ְ‬ ‫אך‪ַ ,‬אז ִדי‬ ‫ימען אוֹ ְ‬ ‫אבן ַא קוֹ ֶ‬‫יבער ָה ְ ּ‬ ‫ַא ֶלע ׁ ְש ִט ֶ ּ‬ ‫עפ ְירט צ ּו ֶר ִ ּבי‬ ‫אך ֶעס צו ֶּג ִ‬ ‫אלץ‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫ואגן ִמיט ִדי ָה ְ‬ ‫וָ ְ‬ ‫ערפוּן‬ ‫עהאט ֶד ְ‬ ‫עצע ֶג ַ‬ ‫עצע ִאין ׁ ְשטוּבּ ַא ַריין‪ָ ,‬האט ֶג ֶ‬ ‫ֶג ֶ‬ ‫ייצט ִדי‬ ‫ועל ֶכע ֵה ְ‬ ‫ארע פוּן ֶדער אוֹ יוְ ון וֶ ְ‬ ‫ייסע ּ ַפ ֶ‬ ‫ֵה ֶ‬ ‫אלץ ִמיט ַא‬ ‫ואגן ִמיט ָה ְ‬ ‫אל ֶ ּבער וִ וינְ ֶטער ‪ַ -‬א וָ ְ‬ ‫ַא ַה ְ‬ ‫ימען]‬ ‫יס ֵגיין פוּנֶ עם קוֹ ֶ‬ ‫ׁ ְשטוּבּ זָ אל ַארוֹ ְ‬ ‫ַזאק ֶמעל!‬ ‫ערער‬ ‫ימען ֶק ֶ‬ ‫ערע קוֹ ֶ‬ ‫אבן אוּנְ זֶ ֶ‬ ‫ויאזוֹ י ָה ְ ּ‬ ‫קוּק וִ ַ‬ ‫אטיֶ ע ֶגעקו ֶּמען‬ ‫'איז ֶגעקו ֶּמען ֲחנו ָ ּּכה‪ִ ,‬איז ָמ ְ‬ ‫וֶ וען ְס ִ‬ ‫יס ֶגעקו ְּקט‪ּ ַ .‬ביים ָאנְ הוֹ יבּ ִה ְת ַק ְרבוּת ַמיינֶ ע‪ּ ִ ,‬בין‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יט ׁשוֹ ב‪ֶ ,‬דעם ֶע ְר ׁ ְש ְטן‬ ‫אר ִד ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫יך ֶגעוֶ וען ַא ׁ ַש ָ ּבת ִאין ַ ּב ְ‬ ‫אכ ַא ָמאל‬ ‫אכ ַא ָמאל ַקיין או ַּמאן‪ָ ,‬האט ֶער נָ ְ‬ ‫נָ ְ‬ ‫אלץ‪ִ ,‬מיט ַא זַ אק ֶמעל‬ ‫ואגן ִמיט ָה ְ‬ ‫עב ֶרענְ ְגט ַא וָ ְ‬ ‫ֶג ְ ּ‬ ‫ערער'‬ ‫ימען ֶק ֶ‬ ‫ֱאלוּל תרע"ד‪ ,‬קו ְּמט ַא ַריין ַא 'קוֹ ֶ‬ ‫ייגט ַ ּביי ִדי ִטיר‪.‬‬ ‫על ְ‬ ‫ועק ֶג ֵ‬ ‫אוּן ַאוֶ ְ‬ ‫ייגט ֶעס ַאוֶ ועק‬ ‫עזעם‪ ,‬אוּן ֵל ְ‬ ‫ואר ְצן ֶ ּב ֶ‬ ‫ִמיט ַא ׁ ְשוַ ְ‬ ‫יסן‪ ,‬אוּן ֶער קו ְּמט ַא ַריין ִאין ׁשוּל אוּן ֶער‬ ‫ִאינְ ְדרוֹ ְ‬ ‫אוּן ֶדער ִאיד ִאיז ֶגעוֶ וען ַא ּ ָפ ׁשו ֶּט'ער ֶמענְ ְט ׁש!‬ ‫עלט זִ ְ‬ ‫יך ַאוֶ ועק ַדאוֶ וענֶ ען‪ִ .‬רבּ וֹ נוֹ ׁ ֶשל עוֹ ָלם!‬ ‫ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫'ס ּפו ֵּרי ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת' ‪ִ -‬א ְ‬ ‫יך‬ ‫עגט ֵליינֶ ען ִ‬ ‫וֶ וען ֶער ְפ ֶל ְ‬ ‫ערער‬ ‫ימען ֶק ֶ‬ ‫ארא ַדאוֶ וענֶ ען ָהאט ֶדער קוֹ ֶ‬ ‫ואס ַפ ַ‬ ‫וָ ְ‬ ‫'ע ְב ִרי' פוּן ִדי‬ ‫עקענְ ט ִדי ִ‬‫ישט צ ּו ֶער ָהאט ֶג ֶ‬ ‫וֵ וייס נִ ׁ ְ‬ ‫ִס ּפו ֵּרי ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת ‪ָ -‬האט זִ ְ‬ ‫עש ַמאק פוּן ַא ַדאוֶ וענֶ ען!‬ ‫ייגט‪ַ ,‬א ֶג ׁ ְ‬ ‫על ְ‬ ‫אפ ֶג ֵ‬ ‫ַא ָר ּ ְ‬ ‫ערן‪,‬‬‫ייכן ְט ֶר ְ‬ ‫אסן ַט ְ‬‫עג ְ‬‫יך ֶג ָ‬ ‫אסן‬ ‫עג ְ‬ ‫אטיֶ ע] ָהאט ִז ְ‬ ‫יך ֶג ָ‬ ‫[מ ְ‬ ‫אטע ָ‬ ‫אש ֶקע'ס ַט ֶ‬ ‫פוּן נַ ׁ ְ‬ ‫יט ׁשוֹ ב 'עוֹ ְב ֵדי‬ ‫אר ִד ְ‬ ‫אר ְטן ִאין ַ ּב ְ‬ ‫אבן ֶגעזֶ ען ָד ְ‬ ‫ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫אר ְטן‪,‬‬ ‫אבן ִמיר ֶגעזֶ ען ָד ְ‬ ‫אך ַא זַ ְ‬ ‫אך ָה ְ ּ‬ ‫ַה ׁ ֵשם'! אוּן נָ ְ‬ ‫ערן!‬ ‫יט ׁ ְש ֶקעס ְט ֶר ְ‬ ‫ִר ְ‬ ‫אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס‬ ‫אבן ֶגעזֶ ען ַא ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש ַפ ְ‬‫ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫וער ֶטער פוּן ִדי ֶע ְר ׁ ְש ֶטע‬ ‫אגט ִדי וֶ ְ‬ ‫וֶ וען ֶער ָהאט ֶגעזָ ְ‬ ‫עפיל‬‫עהאט ֶע ּ ֶפעס ַאזַ א ִמין ֶג ִ‬ ‫אבן ֶג ַ‬ ‫זַ ְ‬ ‫אך! ֵזיי ָה ְ ּ‬ ‫ארף זֶ ען ִמיט ֵשׂ ֶכל אוּן ִמיט ָח ְכ ָמה זִ י‬ ‫"מען ַד ְ‬ ‫ַמ ֲע ֶשׂ ה ֶ‬ ‫עמען" ָהאט ִז ְ‬ ‫אכן‪ַ ,‬אז‬ ‫אכ ַמ ְ‬ ‫ישט נָ ְ‬‫אר'ן ֶר ִ ּבי'ן‪ָ ,‬דאס ֶקען ֶמען נִ ׁ ְ‬‫ַפ ְ‬ ‫אטיֶ ע‬‫ערן! ר' ָמ ְ‬ ‫אסן ְט ֶר ְ‬ ‫עג ְ‬‫יך ֶג ָ‬ ‫יסנֶ ֶ‬ ‫ַארוֹ ְ‬ ‫ארף זִ ְ‬ ‫יך מוֹ ֵסר‬ ‫ילט ַאז ֶמען ַד ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫אבן ֶג ִ‬ ‫ַמ ּ ָמ ׁש זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫יפ ֵקייט וָ ואס ֶעס ִל ְיגט ִאין‬ ‫ילט ִדי ִט ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ישט ֶג ִ‬ ‫ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס זַ ְ‬ ‫אך! נוּ‪ָ ,‬דאס ִאיז ֶגעוֶ וען‬ ‫נֶ ֶפ ׁש זַ יין ַפ ְ‬ ‫ערער ָהאט ֶע ּ ֶפעס ַא‬ ‫ילא ַאן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫וער ֶטער‪ִ ,‬מ ּ ֵמ ָ‬ ‫ִדי וֶ ְ‬ ‫‪6‬‬ ‫ִט ׁיש! ֶע ּ ֶפעס ַא ִא ׁיש ַצ ִ ּדיק! ַא ִא ׁיש ַצ ִ ּדיק!‬ ‫'מיט ֵשׂ ֶכל ִמיט‬ ‫וער ֶטער ‪ִ -‬‬ ‫עפיל ִאין ִדי ָדאזִ ֶיגע וֶ ְ‬ ‫ֶג ִ‬ ‫עהאט ֶדעם‬ ‫ישט ֶג ַ‬ ‫ָח ְכ ָמה'‪ֶ ,‬ער ָהאט ָד ְ‬ ‫אך ָא ֶ ּבער נִ ׁ ְ‬ ‫אקע‬ ‫עזען פוּן ִאים ַט ֶ‬ ‫אכ ֶדעם ָהאט ֶמען ֶג ֶ‬ ‫נָ ְ‬ ‫'ב ִחינַ ת‬ ‫אקע ֶגעוֶ וען ַא ְ ּ‬ ‫ייטן‪ֶ ,‬ער ִאיז ַט ֶ‬ ‫יס ַק ְ‬ ‫ְגרוֹ ְ‬ ‫ערן‪,‬‬ ‫אסן ְט ֶר ְ‬ ‫אר ָג ְ‬ ‫ארט ָהאט ֶער ַפ ְ‬ ‫עפיל! ָא ֶ ּבער ָפ ְ‬ ‫ֶג ִ‬ ‫עבן ֶמער פוּן וָ ואס ֶער‬ ‫עג ְ ּ‬ ‫ועק ֶג ֶ‬ ‫ַצ ִ ּדיק'‪ֶ ,‬ער ָהאט ַאוֶ ְ‬ ‫עהאט ִאינֶ עם ֶר ִ ּבי'ן‪.‬‬ ‫ַאזַ א ֱאמוּנָ ה ָהאט ֶער ֶג ַ‬ ‫ייטע ַ'ה ְכנָ ַסת אוֹ ְר ִחים' וָ ואס‬ ‫אר ִדינְ ט‪ִ ,‬די ְ ּב ֵר ֶ‬ ‫ָהאט ַפ ְ‬ ‫אר'ן‬ ‫ועלן ׁ ַש ָ ּבת ַדאוֶ וענֶ ען ַפ ְ‬ ‫עגט ֶער וֶ ְ‬ ‫ַעל ּ ִפי רוֹ ב ְפ ֶל ְ‬ ‫'ביתוֹ ָפתו ַּח‬ ‫'איז ֶגעוֶ וען ַ ּביי ִאים ִאין ׁ ְשטוּבּ ‪ּ ֵ -‬‬ ‫ְס ִ‬ ‫עגט זִ ְ‬ ‫יך מו ְּט ׁ ֶשענֶ ען‬ ‫ָעמוּד‪ּ ִ ,‬ביז ׁ'שוֹ ֵכן ַעד'‪ֶ .‬ער ְפ ֶל ְ‬ ‫ִל ְרוָ ָחה'‬ ‫אל ְטן ִדי ִס ּדוּר נָ אנְ ט צ ּו ִדי‬ ‫עגט ֶער ַה ְ‬ ‫יט'ן זֶ ען‪ְ ,‬פ ֶל ְ‬ ‫ִמ ְ‬ ‫ערן פוּן ִדי אוֹ ְיגן‪,‬‬ ‫אסן ְט ֶר ְ‬ ‫עג ְ‬ ‫אוֹ ְיגן‪ ,‬אוּן ְס ָ'האט זִ ְ‬ ‫יך ֶג ָ‬ ‫עהאט‬ ‫ארץ ָע ָליו ַה ׁ ּ ָשלוֹ ם ָהאט ֶג ַ‬ ‫ערנְ ַה ְ‬ ‫ֶר ִ ּבי ַא ְב ָר ָהם ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫ארק ֶ ּד ֶר ְך ֶא ֶרץ! ֶער ָהאט ֶגעזָ ְ‬ ‫אגט; ַאז‬ ‫ַפאר ִאים ׁ ְש ַט ְ‬ ‫אגט ִדי ִע ְב ִרי‪,‬‬ ‫ישט וִ וי ַאזוֹ י ֶער ָהאט ֶגעזָ ְ‬ ‫יך וֵ וייס נִ ׁ ְ‬ ‫ערנֶ ער ֶמענְ ְט ׁש‪.‬‬ ‫אל ֶט ְ‬ ‫אה ְ‬ ‫אטיֶ ע ִאיז ַא ַ ּב ַ‬ ‫ָמ ְ‬ ‫ערן‬ ‫עקענְ ט‪ָ ...‬א ֶ ּבער‪ְ ,‬ט ֶר ְ‬‫ישט ֶג ֶ‬ ‫ֶער ָהאט ַקיין ִע ְב ִרי נִ ׁ ְ‬ ‫ואל ִדיג‬ ‫יך ִ ּבין ֶגעוַ ְ‬ ‫אסן פוּן ִדי אוֹ ְיגן! ִא ְ‬ ‫עג ְ‬ ‫ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ֶג ָ‬ ‫ארן ַקיין או ַּמאן‪ ,‬אוּן‬ ‫ַא ָמאל ִאיז ֶער ֶגעקו ֶּמען צ ּו ָפ ְ‬ ‫ייגט‪ְ ,‬פ ֶרעג ִא ְ‬ ‫עש ִר ְיגן‪ֶ ,‬ער ִאיז‬ ‫ואלד אוּן ֶג ׁ ְ‬ ‫וארן‪ֶ ,‬געוַ ְ‬‫נִ ְת ּ ָפ ֵעל ֶגעוָ ְ‬ ‫יך ִאים;‬ ‫על ְ‬ ‫ייער צו ֶּג ֵ‬ ‫ֶער ִאיז ֶגעוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אך ַא ּ ָפ ׁשו ֶּט'ער ֶמענְ ְט ׁש‪.‬‬ ‫ייגט?" ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫על ְ‬ ‫יסט ּו ַאזוֹ י צו ֶּג ֵ‬ ‫ארוָ ואס ִ ּב ְ‬ ‫אטיֶ ע ַפ ְ‬ ‫"מ ְ‬ ‫ָ‬ ‫אגט ֶער ִמיר;‬ ‫ייער נָ אנְ ט‪ָ ,‬ז ְ‬ ‫ִ ּבין ֶגעוֶ וען ִמיט ִאים זֵ ֶ‬ ‫ארף זַ יין ַאן ֱאמוּנָ ה ִאינֶ עם ֶר ִ ּבי'ן ַאזוֹ י ְגרוֹ יס‬ ‫ֶעס ַד ְ‬ ‫ימאן‪ִ ,‬א ְ‬ ‫"א ְ‬ ‫ערן‬ ‫יך ְט ֶר ְ‬ ‫יסט זִ ְ‬‫אגט ִס ּפו ֵּרי ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת ִג ְ‬ ‫‪ַ -‬אז ֶמען זָ ְ‬ ‫ישט‬‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫יך ָהאבּ ָג ְ‬ ‫יצ ֶטער ַאן ָא ִר ַ‬ ‫יך ִ ּבין ִא ְ‬ ‫ִ‬ ‫יילן ַפאר ְצ ָד ָקה!‬ ‫צ ּו ֵט ְ‬ ‫פוּן ִדי אוֹ ְיגן!‬ ‫ישט‪ ,‬נָ אר וֶ וען‬‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ישט ַאז ִא ְ‬ ‫יך ָהאבּ ָג ְ‬ ‫ִמיר ַא ְרט נִ ׁ ְ‬ ‫ִמיר זֶ ענֶ ען ֶגעוֶ וען ַא ָמאל ׁ ַש ָ ּבת ַ ּביי ִאים ִאין‬ ‫יך ְפ ֶלעג קו ֶּמען ַקיין או ַּמאן‪ְ ,‬פ ֶלעג ִא ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫אטיֶ ע‪ִ ,‬א ְ‬ ‫יך ִמיט‬ ‫ימענְ ְט ׁשוּק ‪ּ ַ -‬ביי ֶדעם ָמ ְ‬ ‫ְק ִר ֶ‬ ‫יילן"‬ ‫יך ֵט ְ‬ ‫אטיֶ ע ִאיז ָדא‬‫אבן ֶגעוואו ְּסט‪ַ ,‬אז ָמ ְ‬‫ידים ָה ְ ּ‬ ‫ַא ֶלע ֲח ִס ִ‬ ‫אש ֶקע (טו ְּל ְט ׁ ִשינֶ ער) ָע ָליו ַה ׁ ּ ָשלוֹ ם ָה ְ ּ‬ ‫אבן ִמיר‬ ‫נַ ׁ ְ‬ ‫ישט‬ ‫עבן ְצ ָד ָקה‪ - ,‬אוּן ַהיינְ ט ֶקען ִא ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫וֶ ועט ֶער ֶג ְ ּ‬ ‫עכ ִט ֶיגער‬ ‫'איז ַא ֶל ְ‬ ‫אש ֶקע‪ְ ,‬ס ִ‬ ‫אש ֶקע; "נַ ׁ ְ‬ ‫אגט צ ּו נַ ׁ ְ‬ ‫עז ְ‬ ‫ֶג ָ‬ ‫יסע ַצ ַער‪ִ ,‬א ְ‬ ‫עבן‪ָ ,‬האבּ ִא ְ‬ ‫'איז‬ ‫אגט‪ְ ,‬ס ִ‬ ‫אש ֶקע ָהאט אוֹ ְ‬ ‫יך ַאזוֹ י ֶגעזָ ְ‬ ‫ִט ׁיש"! נַ ׁ ְ‬ ‫ישט‬‫יך ֶקען זֵ יי נִ ׁ ְ‬ ‫יך ַא ְגרוֹ ֶ‬ ‫ֶג ְ ּ‬ ‫עלייט קו ְּקן ַארוֹ יס אוֹ יף ִמיר ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ימ ַ‬‫"די ָא ִר ֶ‬ ‫עבן! ִ‬ ‫ֶג ְ ּ‬ ‫ייטאג‬ ‫עכ ִט ֶיגער ִט ׁיש‪ִ ,‬די ִט ׁיש ׁ ַשיינְ ט ‪ְ -‬פ ַר ָ‬ ‫ַא ֶל ְ‬ ‫ישט‪ִ ,‬א ְ‬ ‫יך ָהאבּ זֵ יי‬ ‫עבן‪ ,‬אוּן ִא ְ‬ ‫יך ָהאבּ נִ ׁ ְ‬ ‫ָזאל ֵזיי ֶג ְ ּ‬ ‫עכ ִט ֶיגער ִט ׁיש!‬ ‫אכ ְטס ִאיז ֶגעוֶ וען ַאזַ א ֶל ְ‬ ‫צוּנַ ְ‬ ‫עבן"!‬ ‫ישט צ ּו ֶג ְ ּ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫אל ְטן ֶדעם ִס ּדוּר נָ אנְ ט‬‫עה ְ‬ ‫אטיֶ ע ָהאט ַא ְלץ ֵֶג ַ‬ ‫ָמ ְ‬ ‫ָהאבּ ִא ְ‬ ‫אסן‬ ‫עג ְ‬ ‫'אזַ ּ ֵמר ִ ּב ׁ ְש ָב ִחין' ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ֶג ָ‬ ‫צ ּו ִדי אוֹ ְיגן‪ּ ַ ,‬ביי ֲ‬ ‫יער ָהאט ֶדער‬ ‫"פ ִר ֶ‬ ‫אר ְקט‪ְ :‬‬ ‫עש ַט ְ‬ ‫יך ִאים ֶג ׁ ְ‬ ‫ערן‪ֶ ,‬דער‬ ‫יסט זִ ְ‬ ‫יך ְט ֶר ְ‬ ‫יהא ַר ֲעוָ א' ִג ְ‬ ‫ערן‪ ,‬אוּן ַ ּביי 'וִ ֵ‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫עפרוּאוְ וט ִמיט ֶדעם ַאז ד ּו‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ִדיר ֶג ּ ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫ויסן וָ ואס צ ּו‬ ‫אל ְסט וִ ְ‬ ‫עהאט‪ ,‬אוּן ד ּו זָ ְ‬ ‫אסט יָ א ֶג ַ‬ ‫ָה ְ‬ ‫ערן!‬ ‫ַגאנְ ֶצער ִט ׁיש ִאיז ֶגעוֶ וען פוּל ִמיט ְט ֶר ְ‬ ‫יך ַאז‬‫עצט ּ ְפרוּאוְ וט ֶמען ִד ְ‬ ‫עלט‪ ,‬יֶ ְ‬ ‫טוּן ִמיט ִדי ֶג ְ‬ ‫אפן נָ ְ‬ ‫אך ִדי ְסעו ָּדה‬ ‫ייגט ׁ ְש ָל ְ‬ ‫על ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ֶג ֵ‬ ‫ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫וייטער‬ ‫ועסט וַ ֶ‬ ‫עלט! ָא ֶ ּבער ד ּו וֶ ְ‬ ‫ישט ֶג ְ‬ ‫אסט נִ ׁ ְ‬ ‫ד ּו ָה ְ‬ ‫ימענְ ְט ׁשוּק ָהאט ֶמען‬ ‫אכ ְט'ס‪ִ ,‬אין ְק ִר ֶ‬ ‫ייטאג צ ּו נַ ְ‬ ‫ְפ ַר ָ‬ ‫אבן"!‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫'איז ֶגעקו ֶּמען‬ ‫אפן ׁ ְש ּ ֶפעט‪ .‬וֶ וען ְס ִ‬ ‫ייגט ׁ ְש ָל ְ‬ ‫על ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ֶג ֵ‬ ‫אטיֶ ע ְד ֵרייט ִז ְ‬ ‫יך ׁשוֹ ין‬ ‫'חצוֹ ת'‪ ,‬אוּן ָמ ְ‬ ‫ִדי ַצייט פוּן ֲ‬ ‫עהאט‬ ‫אכ ַא ָמאל ֶג ַ‬ ‫עטער נָ ְ‬ ‫אקע ׁ ְש ּ ֶפ ֶ‬ ‫ֶער ָהאט ַט ֶ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער‬ ‫יב ְ‬ ‫אכ ֶדעם ָהאט ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫ּ ַפ ְרנָ ָסה‪ .‬נָ ְ‬ ‫אפט‬ ‫אטיֶ ע ְק ַל ּ ְ‬ ‫אטיֶ ע ִאיז ׁשוֹ ין אוֹ יף! ָמ ְ‬ ‫ַארוּם ‪ָ -‬מ ְ‬ ‫וארן צו ִּריק ַר ְ‬ ‫אס ֶטער‬ ‫ׁשוֹ ין ִמיט ֲחצוֹ ת! וָ ואס טוּט זִ ְ‬ ‫יך ָדא?! ַא ּ ְפ ָר ְ‬ ‫ייך אוּן ֶער‬ ‫אטיֶ ע ֶגעוָ ְ‬ ‫אל ְפן ִאיז ָמ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫ֶג ָ‬ ‫יילן ְצ ָד ָקה‪.‬‬ ‫יבן ֵט ְ‬ ‫וידער ָאנְ ֶגעהוֹ ְ ּ‬ ‫ָהאט וִ ֶ‬ ‫עכ ִט ֶיגער‬ ‫ֶמענְ ְט ׁש אוּן ֶע ּ ֶפעס ַאזַ א ַ'צ ִ ּדיק'! ַא ֶל ְ‬ ‫‪7‬‬ ‫מַ עֲ ֶשׂה יב'‬ ‫ֶדער ַּ'בעַ ְּ‬ ‫ל־תפִ ילָ ה'‬ ‫אלט ֶער‬ ‫ישט! – נָ אר ַאז ֶ[ווען] ֶער ִוויל ֶע ְסן‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫'מ ֶל ְך'‪:‬‬ ‫עשמו ֶּע ְסט ִמיט ֶדעם ֶ‬ ‫ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' גֶ ׁ ְ‬ ‫אדעס]! – אוּן ִדי‬ ‫ער ֶדעס' ְ‬ ‫[ס ַט ֶ‬ ‫'ט ׁ ֶש ְ‬ ‫[ארוֹ יף] אוֹ יף ִדי ְ‬ ‫ַ‬ ‫'דער ִ[די ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּן‬ ‫"מכּ ַֹח [אוֹ יף ֶדעם זַ ְ‬ ‫אך פוּן] ֶ‬ ‫ִ‬ ‫אפן אוּן ׁ ְש ָלאגְ ן‬ ‫אסטו ֶּכער]‪ְ ,‬ק ַל ּ ְ‬ ‫עכעס' ּ ַ‬ ‫[פ ְ‬ ‫אס ֶט ֶ‬ ‫'פ ְ‬ ‫ַּ‬ ‫'מ ִדינָ ה [פוּן ֲע ׁ ִשירוּת]'‪ָ ,‬וואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזוֹ י‬ ‫ִדי] ְ‬ ‫[א ֶ ּבער] ֶדער‬ ‫ּש ִמיר ָ‬ ‫אוּן ׁ ְשטו ְּר ֶמען אוֹ יף ִאים! – לו ׁ ְ‬ ‫עלט'‪.‬‬ ‫'עבוֹ ָדה־זָ ָרה' פוּן 'גֶ ְ‬ ‫אלן ִאין ֶדער ֲ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֶ ַ‬ ‫עמט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ישט! – נָ אר ֶער נֶ ְ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ערט ָדאס גָ ְ‬ ‫'לייבּ ' ֶה ְ‬ ‫ֵ‬ ‫"א ְ‬ ‫יך ָהאבּ‬ ‫'מ ֶל ְך‪ִ :‬‬ ‫ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר 'גֶ עזָ אגְ ט צוּם ֶ‬ ‫'ב ֵהמוֹ ת' – אוּן ְ ּברו ְּמט‪ ,‬אוּן ֶע ְסט זֵ יי!‬ ‫'שאף' אוּן ְ ּ‬ ‫ָׁ‬ ‫"אז דו ְּר ְך ֶדעם ֶ'וועג'‪,‬‬ ‫ערט‪ַ :‬‬ ‫עה ְ‬‫ייך גֶ ֶ‬ ‫אך] פוּן ַא ְ‬‫ָ[ד ְ‬ ‫ארג פוּן‬ ‫'ב ְ‬ ‫ער ַמאנְ ְטן] ַ ּ‬ ‫אוּן ֶדעם ָ[דאזִ יגְ ן אוֹ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫וערד' – דו ְּר ְכ ֶדעם‬ ‫'ש ֶו ְ‬ ‫ָוואס ִא ְ‬ ‫יך ָהאבּ צ ּו ֶדער ׁ ְ‬ ‫ישט !‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫עהט ֶמען גָ ְ‬ ‫ייער'‪ ,‬זֶ ְ‬ ‫ֵפ ֶ‬ ‫עמען‪'ֶ ,‬דעם' ָוואס ֶער ִאיז‬ ‫יסנֶ ֶ‬ ‫ֶקען ֶמען ַארוֹ ְ‬ ‫אר ַהאנְ ְדן‬ ‫וידער‪ :‬פוּן ֶדער זַ ייט‪ִ ,‬איז נָ ְ‬ ‫אך ַפ ְ‬ ‫אוּן ִו ֶ‬ ‫וארן ַאיינְ גֶ עזִ ינְ ֶקען] ִאין ֶדער‬ ‫אלן [גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֶ ַ‬ ‫ערע] ֶ'וועג'! – קו ְּמט ֶמען [אוּן ְמ'קו ְּמט‬ ‫ַא ַ‬ ‫[אנְ ֶד ֶ‬ ‫עלט'"!‬ ‫'ת ֲא ָוה פוּן גֶ ְ‬ ‫ַּ‬ ‫[פ ַלאץ] ָוואס‬ ‫'א ְרט' ּ ְ‬ ‫ָאן] ִמיט ֶ'דעם ֶוועג'‪ ,‬צ ּו ַא ָ‬ ‫'איז‬ ‫ערט‪" :‬יָ א‪ְ ,‬ס ִ‬ ‫'מ ֶל ְך' גֶ ֶ‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫ָהאט ִאים ֶדער ֶ‬ ‫[ק ְ‬ ‫אך; ֵ ּבית ַה ַּת ְב ׁ ִשיל]!‬ ‫'ק ְ‬ ‫עך' ָ‬ ‫ייסט ֶ‬ ‫'ה ְ‬ ‫ְס ֵ‬ ‫'מ ֶל ְך' גֶ עזָ אגְ ט ֶדעם‬ ‫אקע] ַאזוֹ י'"! ָהאט ֶדער ֶ‬ ‫[ט ֶ‬ ‫ַ‬ ‫'ק ְ‬ ‫עך' – ִאיז‬ ‫ארט ִאין ֶדער ָ[דאזִ יגֶ ער] ֶ‬ ‫אוּן ָד ְ‬ ‫'דעם ֶוועג' ִווי ֶער ֶ[דער‬ ‫[אז] ִאין ֶ‬ ‫"ב ֲא ׁ ֶשר ַ‬ ‫'גִ בּ וֹ ר' ַ ּ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'! אוּן ִאין ֶדער‬ ‫ע־ע ְר ֵליי ַ‬ ‫אר ַהאנְ ְדן ַא ֶל ֶ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ער ַמאנְ ֶטער]‬ ‫[ארוֹ יף] צ ּו ֶדער [אוֹ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫גִ בּ וֹ ר] גֵ ייט ַ‬ ‫ישט‬ ‫ייער' נִ ׁ ְ‬ ‫'פ ֶ‬‫עך'‪ִ ,‬איז ַקיין ׁשוּם ֵ‬ ‫'ק ְ‬‫ָ[דאזִ יגֶ ער] ֶ‬ ‫אר ַהאנְ ְדן ַא ֶ'וועג' ִאין ֶדער‬ ‫וערד' – ִאיז ַפ ְ‬ ‫'ש ֶו ְ‬ ‫ְׁ‬ ‫אכט‪,‬‬ ‫עק ְ‬ ‫וערן גֶ ָ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים' ֶו ְ‬ ‫אר ַהאנְ ְדן! – נָ אר ִדי ַ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫'דעם ָ[דאזִ יגְ ן זַ ִ‬ ‫ייטיגְ ן]‬ ‫זַ ייט! – קו ְּמט ֶמען ִמיט ֶ‬ ‫ייער' ַהנַ "ל‪.‬‬ ‫ארג פוּן ֵפ ֶ‬ ‫'ב ְ‬ ‫דו ְּר ְך ֶדעם ַ ּ‬ ‫ארג'!‬ ‫ייע ְר ִ'דיגְ ן ַ ּב ְ‬ ‫'פ ֶ‬‫ֶוועג'‪ ,‬צ ּו ַא ֵ‬ ‫ייער‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫ייער'‪ִ ,‬איז פוּן ָד ְ‬ ‫ארג פוּן ֵפ ֶ‬ ‫'ב ְ‬ ‫אוּן ֶדער ַ ּ‬ ‫'לייבּ '! – אוּן ֶדער‬ ‫ארג'‪ִ ,‬ליגְ ט ַא ֵ‬ ‫'ב ְ‬ ‫אוּן אוֹ יף ֶדעם ַ ּ‬ ‫עש ֶקעס' ֶ[וועגְ ן]‪ ,‬אוּן‬ ‫'ש ֶט ׁ ְ‬ ‫ייען ׁ ְ‬ ‫ַווייט! – נָ אר ְס'גֵ ֶ‬ ‫ארף [צוּ] ֶע ְסן – גֵ ייט ֶער‪,‬‬ ‫אד ְ‬ ‫'לייבּ '‪ַ ,‬אז ֶ[ווען] ֶער ַ ּב ַ‬ ‫ֵ‬ ‫ארג פוּן‬‫'ב ְ‬ ‫ערן] – פוּן ֶדעם ַ ּ‬ ‫י־ווי ִ'רינְ ֶוועס' ֶ[ר ְ‬ ‫ַאזוֹ ִ‬ ‫אדעס פוּן ִדי‬ ‫ער ֶדעס' ְ‬ ‫[ס ַט ֶ‬ ‫'ט ׁ ֶש ְ‬ ‫אלט אוֹ יף ִדי ְ‬ ‫אוּן ַפ ְ‬ ‫וערן‬ ‫'ק ְ‬ ‫עך'! – אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם ֶו ְ‬ ‫ייער'‪ ,‬צ ּו ֶדער ֶ‬ ‫ֵפ ֶ‬ ‫'ב ֵהמוֹ ת'‪,‬‬ ‫'שאף' אוּן ְ ּ‬ ‫עמט זִ ְ‬ ‫יך ׁ ָ‬ ‫[ער] נֶ ְ‬ ‫ׁ ָשאף] – אוּן ֶ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים' ַהנַ "ל‪.‬‬ ‫אכט‪ַ ,‬א ֶלע ַ‬ ‫עק ְ‬ ‫ארט] גֶ ָ‬ ‫ָ[ד ְ‬ ‫אוּן ֶע ְסט זֵ יי אוֹ יף!‬ ‫ישט‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫עהט ֶמען אוֹ ְ‬ ‫יך גָ ְ‬ ‫'ק ְ‬ ‫עך'‪ ,‬זֶ ְ‬ ‫אוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ֶ‬ ‫ערפוּן!‬ ‫וייסן ֶד ְ‬ ‫אסטו ֶּכער] ֵו ְ‬ ‫עכעס' ּ ַ‬ ‫[פ ְ‬ ‫אס ֶט ֶ‬ ‫'פ ְ‬ ‫אוּן ִדי ּ ַ‬ ‫ימן'‪ַ :‬‬ ‫[אז]‬ ‫'ס ָ‬ ‫אר ַהאנְ ְדן ַא ִ‬ ‫'איז ַפ ְ‬ ‫ַארוֹ יס! – נָ אר ְס ִ‬ ‫'שאף'‪ַ ,‬פאר [פוּן] ִאים! –‬ ‫ייער‪ִ ,‬די ׁ ָ‬ ‫יטן זֵ ֶ‬ ‫– אוּן זֵ יי ִה ְ‬ ‫[פייגְ ֶל ְ‬ ‫עך] אוֹ יף ֶדער‬ ‫'פייגְ ל' ֵ‬ ‫אר ְטן ֵ‬ ‫ייען ָד ְ‬ ‫'ש ֵט ֶ‬ ‫ְס ׁ ְ‬ ‫'לייבּ '‪ ,‬קו ְּקט גָ אר ֶדערוֹ יף‬ ‫[א ֶ ּבער] ֶדער ֵ‬ ‫ּש ִמיר ָ‬ ‫לו ׁ ְ‬ ‫‪8 8‬‬ ‫'מ ִדינָ ה‬ ‫יסע ַלייט' פוּן ֶדער ְ‬ ‫ְד ַהיְ ינוּ‪ִ :‬די 'גְ רוֹ ֶ‬ ‫וייסט‬ ‫עך'! – אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם ֵו ְ‬ ‫'ק ְ‬ ‫ָ[דאזִ יגֶ ער] ֶ‬ ‫אטן' ִאין‬ ‫פוּן ֲע ׁ ִשירוּת'‪ָ ,‬וואס זֵ יי זֶ ענֶ ען 'גָ ְ‬ ‫עך'"!‬ ‫'ק ְ‬ ‫ארט ִאיז ִדי ֶ‬ ‫"אז ָד ְ‬ ‫ֶמען‪ַ :‬‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה'!‬ ‫'זֵ ֶ‬ ‫אפן]‬ ‫אכן ְ‬ ‫[ק ַל ּ ְ‬ ‫'פייגְ ל' – [זֵ יי] ָפ ְ‬ ‫אוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ֵ‬ ‫ָוואס זֵ יי ַ[ווייל ִדי ָ'דאזִ יגֶ ע גָ ְ‬ ‫אטן' זֶ ענֶ ען ָדא‬ ‫ייע ֶרע]! – אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם‬ ‫'פ ִליגְ ל' [זֵ ֶ‬ ‫ִמיט ִדי ְ‬ ‫ערגֶ עקו ֶּמען ִמיט‬ ‫עווען – ַווייל זֵ יי] זֶ ענֶ ען ַא ֶה ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ייער'‪ ,‬אוּן [דו ְּר ְכ ֶדעם]‬ ‫'פ ֶ‬‫ִצינְ ְדן זֵ יי ָאן ָדאס ֵ‬ ‫אלט‬ ‫'ממוּנֶ ה'‪ַּ ,‬כנַ "ל – אוּן ַאז זֵ יי ֶ[ד ָ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ֶדעם ְ‬ ‫ייער'!‬ ‫'פ ֶ‬‫עשן [זֵ יי] ָדאס ֵ‬ ‫אר ֶל ׁ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען‬ ‫אטן] זֶ ענֶ ען ַארוֹ ְ‬ ‫ֶווען ִדי ָדאזִ יגֶ ע גָ ְ‬ ‫אכן‬ ‫'פייגְ ל' ָפ ְ‬ ‫ְד ַהיְ ינוּ‪ :‬דו ְּר ְכ ֶדעם ָוואס ִדי ֵ‬ ‫'ממוּנֶ ה' –‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה' ִמיט ֶדעם ְ‬ ‫פוּן 'זֵ ֶ‬ ‫אמען] זֵ יי אוֹ יף‬ ‫אפן] – דו ְּר ְכ ֶדעם ְ ּב ָלאזְ ן ְ‬ ‫[פ ַל ֶ‬ ‫[ק ַל ּ ְ‬ ‫ְ‬ ‫[לייט פוּן ִדי] ְמ ִדינָ ה'‪,‬‬ ‫אלט]‪ִ ,‬די ' ַ‬ ‫אבן זֵ יי ֶ[ד ָ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫וידער‬ ‫ייער'! – אוּן ִו ֶ‬‫'פ ֶ‬‫אוּן ִצינְ ְדן ָאן ָדאס ֵ‬ ‫"אז‬ ‫עבן‪ַ :‬‬ ‫יבענִ ׁיש] גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫עהאט] 'כּ ַֹח' [אוּן ֶע ְרלוֹ ֶ ּ‬ ‫[גֶ ַ‬ ‫עשן זֵ יי‬ ‫אר ֶל ׁ ְ‬ ‫אכן – ַפ ְ‬ ‫אקע‪ ,‬דו ְּר ְך זֵ ֶ‬ ‫ייער ָפ ְ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫ועלן ָטאן ִ[די ָדאזִ יגֶ ע ׁ ְשלו ִּחים]‪ ,‬זָ אל‬ ‫ָוואס זֵ יי ֶו ְ‬ ‫ישט‬ ‫ייער' זָ אל נִ ׁ ְ‬ ‫'פ ֶ‬‫ייער'‪ַ ,‬אז ָדאס ֵ‬ ‫'פ ֶ‬‫ָדאס ֵ‬ ‫[אז] 'גָ אר ִדי ְמ ִדינָ ה'‪,‬‬ ‫עטאן"! – אוּן ַ‬ ‫זַ יין גָ אר גֶ ָ‬ ‫יידער ִ[ווי]‬ ‫ארק‪ֶ ,‬מער ֵא ֶ‬ ‫אמען צ ּו ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ְפ ַל ֶ‬ ‫ועלן מוּזְ ן ַמ ְס ִּכים זַ יין] אוֹ יף‬ ‫ּש ֵטיין ֶ[ו ְ‬ ‫מוּז צו ׁ ְ‬ ‫ארף!‬ ‫אד ְ‬ ‫'ב ַ‬ ‫ְמ ַ ּ‬ ‫עמען ָוואס זֵ יי ִ[די ׁ ְ‬ ‫'שלו ִּחים'‪ְ ,‬ד ַהיְ ינוּ‪:‬‬ ‫ֶדעם ַא ֶל ֶ‬ ‫אמען] אוֹ יף‪'ָ ,‬דאס‬ ‫[פ ַל ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אוּן זֵ יי ְ ּב ָלאזְ ן‬ ‫ייער‬ ‫יסע ַלייט' פוּן זֵ ֶ‬ ‫אטן' – ִדי 'גְ רוֹ ֶ‬ ‫ייע ֶרע 'גָ ְ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ארף‬ ‫אד ְ‬ ‫'ב ַ‬ ‫ויפיל] ְמ ַ ּ‬ ‫ועד ִליג [לוֹ יט ִו ִ‬ ‫ייער'‪ֶ ,‬ו ְ‬ ‫ֵפ ֶ‬ ‫ועלן ָטאן! ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' גֶ ענו ֶּמען‬ ‫ְמ ִדינָ ה] ֶו ְ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'! – ְד ַהיְ ינוּ‪ :‬צ ּו ֶ'דעם ַמ ֲא ָכל'‪,‬‬ ‫צ ּו ִדי ַ‬ ‫אטן' ַ ּביי‬ ‫ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַלייט ָ[וואס זֵ יי ֵה ְ‬ ‫ייסן 'גָ ְ‬ ‫ייער'!‬ ‫'פ ֶ‬‫[אזַ א ְפ ַלאם] ֵ‬ ‫ארף ֶמען ַאזוֹ י ַא ַ‬ ‫אד ְ‬ ‫ַ ּב ַ‬ ‫ייער ֲע ׁ ִשירוּת] – אוּן ָהאט‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה‪ ,‬צו ִּליבּ זֵ ֶ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ארף ֶמען ַא‬ ‫אד ְ‬ ‫'אנְ ֶדער ַמ ֲא ָכל'‪ּ ַ ,‬ב ַ‬ ‫אוּן צ ּו ַא ַ‬ ‫עפ ְירט ִאין ֶ'דעם ֶוועג' – אוּן ֶער ָהאט‬ ‫זֵ יי גֶ ִ‬ ‫'ק ְ‬ ‫ועד ִליג‬ ‫ייער'! – ַא ְלץ ֶו ְ‬ ‫[פ ַלאם] ֵפ ֶ‬ ‫'אנְ ֶדער ְ‬ ‫ַ‬ ‫עך'‬ ‫עב ֶרענְ גְ ט] ִ ּביז [צוּ] ֶדער ֶ‬ ‫אכט [גֶ ְ ּ‬ ‫עב ַר ְ‬ ‫זֵ יי גֶ ְ ּ‬ ‫אמען] ִדי‬ ‫'מ ֲא ָכל'‪ַ ,‬אזוֹ י ְ ּב ָלאזְ ן ְ‬ ‫[פ ַל ֶ‬ ‫[לוֹ יט] ֶדעם ַ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'!‬ ‫ארט זֶ ענֶ ען ִדי ַ‬ ‫ָוואס ָד ְ‬ ‫ייער'!‬ ‫'פייגְ ל' אוֹ יף‪'ָ ,‬דאס ֵפ ֶ‬ ‫ֵ‬ ‫עפ ְירט‬ ‫יער [קוֹ ֶדם]‪ָ ,‬האט ֶער זֵ יי גֶ ִ‬ ‫אוּן ְפ ִר ֶ‬ ‫'מ ֶל ְך' ַפ ְ‬ ‫ארן 'גִ בּ וֹ ר']‪:‬‬ ‫וייטער ֶדער ֶ‬ ‫[זָ אגְ ט ַו ֶ‬ ‫ארגַ אנְ גֶ ען‬ ‫ַא ֶקעגְ ן ֶ[דעם] ִ'ווינְ ט'! – ִאיז זֵ יי ַפ ְ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'!‬ ‫יח' פוּן ִדי ַ‬ ‫[אנְ גֶ עקו ֶּמען] ֶדער ֵ'ר ַ‬ ‫ָ‬ ‫יער‪,‬‬ ‫אל ְסט ּו זֵ יי ִפ ְירן ְפ ִר ֶ‬ ‫יבער]! זָ ְ‬ ‫"ב ֵכן ֶ[ד ִ‬ ‫ער ֶ ּ‬ ‫ְּ‬ ‫עטן‪:‬‬ ‫ייער צ ּו ֶ ּב ְ‬ ‫יבן זֵ ֶ‬ ‫אבן זֵ יי ִאים ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫יח' פוּן ִדי‬ ‫[אז] ֶדער ֵ'ר ַ‬ ‫ַא ֶקעגְ ן ִ'ווינְ ט'! – ְּכ ֵדי ַ‬ ‫עבן פוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] 'גו ֶּטע‬ ‫"אז ֶער זָ אל זֵ יי גֶ ְ ּ‬ ‫ַ‬ ‫[אנְ קו ֶּמען צ ּו זֵ יי]!‬ ‫ארגֵ יין ָ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'‪ ,‬זָ אל זֵ יי ַפ ְ‬ ‫ַ‬ ‫ַמ ֲא ָכ ִלים'"!‬ ‫עבן פוּן‬ ‫ועסט זֵ יי גֶ ְ ּ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ַ ,‬אז ֶ[ווען] ד ּו ֶו ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עפ ְירט פוּן‬ ‫[א ֶוועק] גֶ ִ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ָהאט ֶער זֵ יי ַ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫וד ַאי‬ ‫ועלן זֵ יי ׁשוֹ ין ְ ּב ַו ְ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים' – ֶו ְ‬ ‫ִדי ַ‬ ‫ייען‪:‬‬ ‫יבן צ ּו ׁ ְש ֵר ֶ‬ ‫אבן זֵ יי ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫ֶדעם ִ'ווינְ ט'! ָה ְ ּ‬ ‫עלט'"!‬ ‫'ת ֲא ָוה פוּן גֶ ְ‬ ‫ואר ְפן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַּ‬ ‫ועק ַו ְ‬ ‫ַא ֶו ְ‬ ‫ארק]"! ָהאט ֶער זֵ יי‬ ‫ייער ׁ ְ‬ ‫[ש ַט ְ‬ ‫'ש ִטינְ ְקט זֵ ֶ‬ ‫"ס ׁ ְ‬ ‫ְ‬ ‫עטאן! – אוּן‬ ‫אקע] ַאזוֹ י גֶ ָ‬ ‫ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' ַ‬ ‫[ט ֶ‬ ‫עפ ְירט] ַא ֶקעגְ ן ֶ[דעם]‬ ‫אכט [גֶ ִ‬ ‫עב ַר ְ‬ ‫וידער גֶ ְ ּ‬ ‫ִו ֶ‬ ‫[ער] ָהאט גֶ ענו ֶּמען ִדי ָ'דאזִ יגֶ ע ַלייט' –‬ ‫ֶ‬ ‫ִ'ווינְ ט'!‬ ‫‪9‬‬ ‫ישט‬‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫'איז ָדא גָ ְ‬ ‫אך]‪ַ :‬אז ְס ִ‬ ‫עהט זִ ְ‬ ‫יך ָ[ד ְ‬ ‫"איר זֶ ְ‬ ‫ִ‬ ‫[אנְ גֶ עקו ֶּמען] ֶדער‬ ‫ארגַ אנְ גֶ ען ָ‬ ‫וידער ַפ ְ‬ ‫ִאיז זֵ יי ִו ֶ‬ ‫אך ָוואס ְס'זָ אל ׁ ְש ִטינְ ֶקען!‬‫אר ַהאנְ ְדן ַקיין ׁשוּם זַ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי ִאים‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'! ָה ְ ּ‬ ‫יח' פוּן ִדי ַ‬ ‫'גו ֶּטער ֵר ַ‬ ‫וד ַאי זַ יין‪ַ ,‬אז ִאיר ַא ֵליין ׁ ְש ִטינְ ְקט‬ ‫– מוּז ָ[ד ְ‬ ‫אך] ְ ּב ַו ְ‬ ‫עבן‬ ‫"אז ֶער זָ אל זֵ יי גֶ ְ ּ‬ ‫עטן‪ַ :‬‬ ‫עב ְ‬‫ייער גֶ ֶ ּ‬ ‫וידער זֵ ֶ‬ ‫ִו ֶ‬ ‫ישט ָדא ַקיין ׁשוּם זַ ְ‬ ‫אך‪,‬‬ ‫וארן ָדא ִאיז נִ ׁ ְ‬ ‫ֶעס! – ָו ְ‬ ‫וידער‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ָהאט ֶער זֵ יי ִו ֶ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים"! ֶד ְ‬ ‫פוּן ִדי ַ‬ ‫יח]"!‬ ‫עכ ְטן ֵר ַ‬ ‫יח ַרע' ׁ ְ‬ ‫[ש ֶל ְ‬ ‫אבן ַא ֵ'ר ַ‬ ‫ָוואס ְס'זָ אל ָה ְ ּ‬ ‫עפ ְירט פוּן ֶדעם ִ'ווינְ ט'!‬ ‫[א ֶוועק] גֶ ִ‬ ‫ַ‬ ‫עבן פוּן ִדי‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ייען‪:‬‬ ‫יבן צ ּו ׁ ְש ֵר ֶ‬ ‫וידער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫אבן זֵ יי ִו ֶ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'!‬ ‫ער ַמאנְ ֶטע] ַ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫[אוֹ ְ‬ ‫וילד"! ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ֶדער 'גִ בּ וֹ ר'‬ ‫ייער ִו ְ‬ ‫'ש ִטינְ ְקט זֵ ֶ‬ ‫"ס ׁ ְ‬ ‫ְ‬ ‫צ ּו זֵ יי ָאנְ גֶ ערו ְּפן [צ ּו ִדי ָדאזִ יגֶ ע ֶמענְ ְט ׁ ְשן]‪:‬‬ ‫המשך פון זייט ‪12‬‬ ‫עלט!‬ ‫עקט פ ּון ֶג ְ‬ ‫ַאכְ ט ּו ְנג‪ְ :‬ס ׁ ְ'ש ֶמ ְ‬ ‫ֵאיין ָטאג ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָר ׁש ִאיז ֶעס ֶגעוֶ וען וֶ וען ָהאט‬ ‫עמען ִדי נוֹ י סו ָּּכה‪ָ ,‬האט ֶער ׁ ְשנֶ על‬ ‫אפצוּנֶ ֶ‬‫ַא ָר ּ ְ‬ ‫ערנֶ ען‬ ‫ערט וִ וי זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים נָ ִתי אוּן יוֹ ִסי ֶל ְ‬‫עה ְ‬‫ֶער ֶג ֶ‬ ‫יך ֶקען‬‫יך צ ּו ִדי ַא ְר ֶ ּבעט; ִא ְ‬ ‫יך יָ אג זִ ְ‬ ‫"א ְ‬ ‫ערט‪ִ :‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬‫ֶג ֶ‬ ‫ילה‪ְ ּ .‬פלו ְּצ ִלינְ ג ָהאט‬ ‫הוֹ ְ‬ ‫יך ִדי ַמ ֲע ֶשׂ ה פוּנֶ עם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ‬ ‫עלט‪".‬‬ ‫יבן צ ּו ַפ ְ‬ ‫אר ִל ְירן ֶג ְ‬ ‫ישט ֶע ְרלוֹ ְ ּ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫ערט וִ וי ִמיאוּס ֶעס ִאיז ַא ֶמענְ ְט ׁש וָ ואס‬ ‫עה ְ‬ ‫ֶער ֶג ֶ‬ ‫עפט‬ ‫עש ֶל ּ ְ‬ ‫עפט ָהאט ֶער ֶג ׁ ְ‬ ‫עש ְ‬‫יסן פוּנֶ עם ֶג ׁ ֶ‬ ‫ִאינְ ְדרוֹ ְ‬ ‫אגט נָ ְ‬ ‫עלט‪ ,‬אוֹ יף ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֶעס קו ְּמט‬ ‫אך ֶג ְ‬ ‫יָ ְ‬ ‫עך ְס ַכ ְך‪,‬‬ ‫עטער אוּן בּ וּנְ ְט ֶל ְ‬ ‫אלץ אוּן ְ ּב ֶר ֶ‬ ‫וערע ָה ְ‬‫ׁ ְשוֶ ֶ‬ ‫עמיינֶ ע ֶגערו ְּך‪ֶ .‬ער ִאיז אוֹ ְ‬ ‫יך‬ ‫ַארוֹ יס פוּן ִאים ַא ֶג ֵ‬ ‫וייקט ִמיט‬ ‫ֶער ִאיז ֶגעוֶ וען ִאינְ ַגאנְ ְצן דו ְּר ְכ ֶגעוֵ ְ‬ ‫ערנְ ט ִדי ַמ ֲע ֶשׂ ה אוּן‬ ‫על ְ‬ ‫עגאנְ ֶגען אוּן גוּט דו ְּר ְכ ֶג ֶ‬ ‫ֶג ַ‬ ‫אלן‬ ‫עפ ְ‬ ‫ׁ ְשוֵ וייס‪ֶ .‬ער ִאיז ֲא ִפיל ּו ְד ַריי ָמאל ַא ָר ּ ְ‬ ‫אפ ֶג ַ‬ ‫יק'ס ֶע ְסן' – ָדאס ֵמיינְ ט זַ יינֶ ע‬ ‫עסן פוּנֶ עם ַצ ִד ְ‬ ‫עג ְ‬ ‫ֶ'ג ֶ‬ ‫ישט‬‫אוֹ יף ֶדער ֶע ְרד‪ּ ְ .‬בלוֹ יז ְ ּב ֶד ֶר ְך נֶ ס ִאיז ֶער נִ ׁ ְ‬ ‫ּתוֹ רוֹ ת אוּן ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת – ִ ּביז ֶער ָהאט ַפ ְ‬ ‫אר ׁ ְש ַטאנֶ ען ַאז‬ ‫יג ְס ֶטע‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫ויכ ִט ְ‬ ‫וארן‪ָ .‬דאס וִ ְ‬ ‫יגט ֶגעוָ ְ‬ ‫עד ְ‬ ‫עש ִ‬ ‫ֶג ׁ ֶ‬ ‫יח‪ֶ .‬ער ָהאט‬ ‫פוּן ִאים ַא ֵליין קו ְּמט אוֹ ְ‬ ‫יך ַארוֹ יס ַא ֵר ַ‬ ‫אכט‪ִ ,‬איז ִדי ֲהנָ ָאה וָ ואס ֶער וֶ ועט ָה ְ ּ‬ ‫אבן‬ ‫ְּכ ֵס ֶדר ֶג ְ‬ ‫עט ַר ְ‬ ‫אטע ַא ְר ֶ ּבעט נָ אר ַא ִ ּב ְ‬ ‫יסל‪,‬‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יך ַאיינְ ֶגעזֶ ען ַאז זַ יין ַט ֶ‬ ‫עלע‬ ‫ער ֶ‬‫עלט וָ ואס ֶער ֵגייט ַ ּבאקו ֶּמען‪ּ ֶ .‬ב ֶ‬ ‫פוּנֶ עם ֶג ְ‬ ‫אר'ן ׁ ְשטוּבּ ‪ ,‬אוּן‬ ‫ּפוּנְ ְקט ֶגענוּג אוֹ יף צ ּו קוֹ ְ‬ ‫יפן ֶע ְסן ַפ ְ‬ ‫עדן וָ ואס ֶער ָהאט‬ ‫ימט ַפאר יֶ ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ַ ּב ִ‬ ‫אך ַא ׁ ְש ִטיק ַצייט ָהאט‬ ‫ישט צו ִּליבּ ַּת ֲאווֹ ת ַה ּ ָממוֹ ן‪ .‬נָ ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫"א ְ‬ ‫יך ַ ּבאקוּם ַא ְכט ׁ ְש ָק ִלים ַפאר יֶ ֶ‬ ‫עדע ׁ ָש ָעה‬ ‫ֶגעזֶ ען‪ִ :‬‬ ‫ייכל צ ּו זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים‪:‬‬ ‫אגט ִמיט ַא ׁ ְש ֵמ ְ‬‫עלע ֶגעזָ ְ‬ ‫ֶ ּב ֶ‬ ‫ער ֶ‬ ‫עטאן‪ .‬זַ יין‬ ‫ַא ְר ֶ ּבעט‪ ".‬זַ יינֶ ע ֵ ּביינֶ ער ָה ְ ּ‬ ‫אבן ִאים וֵ ויי ֶג ָ‬ ‫יפן‬ ‫אכצוּלוֹ ְ‬‫ערט נָ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫יך ָהאבּ אוֹ ְ‬ ‫יפ ֶג ֶ‬ ‫"דאס ִאיז ֶעס‪ִ .‬א ְ‬‫ָ‬ ‫אלץ‪-‬‬ ‫ער ּ ֶפער ִאיז ֶגעוֶ וען ׁ ְשמו ִּציג פוּן ָה ְ‬ ‫ַגאנְ ֶצע ֶק ְ‬ ‫ישט ְ ּב ֶרענְ ֶגען ֵקיין ׁשוּם‬ ‫עלט‪ֶ .‬עס וֶ ועט ִמיר נִ ׁ ְ‬ ‫ֶג ְ‬ ‫ׁ ְשטוֹ יבּ ‪.‬‬ ‫ִשׂ ְמ ָחה ָא ֶדער ְג ִליק"‪.‬‬ ‫‪10‬‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫פארהערן‬ ‫(‪)18‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫וויפיל מאל האט דער גבור זיי געפירט א קעגן דעם ווינט?‬ ‫ג‪.‬‬ ‫א‪ .‬וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט קעגן די‬ ‫❑ איין מאל‬ ‫ווינט?‬ ‫❑ צוויי מאל‬ ‫❑ אז עס שטינקט זייער‬ ‫❑ דריי מאל‬ ‫❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן‬ ‫❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך‬ ‫ד‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫ב‪ .‬וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט פון דעם‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫ווינט?‬ ‫❑ צוויימאל‬ ‫❑ אז עס שטינקט זייער‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן‬ ‫❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך‬ ‫אינטערעסאנטע שאלות אויף גאנץ מעשה פון דער בעל תפילה‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫א‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך ? און וועמען האט ער נישט‬ ‫דערמאנט?‬ ‫ב‪ .‬וועלכע סדר פון די כתות האט דערמאנט איינער פון די גבורים פארן בעל תפילה ? און‬ ‫וועלכע כתה האט ער נישט דערמאנט ?‬ ‫ג‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך פארן גבור ? און וועמען האט‬ ‫ער נישט דערמאנט ?‬ ‫ד‪ .‬וועלכע סדר האבן די כתות געטראפן די אנשי המלך ? און וועלכע כתה האט נישט געטראפן ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)17‬‬ ‫ביי וועמען שטייט?‬ ‫אויף וועמען שטייט?‬ ‫ארט גִ יוֶוען אַ גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים חכם‬ ‫ַודאַ י דָ ְּ‬ ‫ִאיז בְּ ו ְּ‬ ‫יםָאזָדאסָמּוזָזַ ייןָאּונְ זֶ ערָ ָחכָ ם‬ ‫אטָאָפנִּ ַ‬ ‫זָסעָה ַ‬ ‫טָא ֶ‬ ‫יָד ַרייָגִּ יזאגְ ַ‬ ‫יןָד ְ‬ ‫אב ִּ‬ ‫הָ ִּ‬ ‫וישן זֵיי אֹויְך זֵייעֶר אַ גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים מליץ‬ ‫ִאיז גִ יוֶוען צְּ וִ ְּ‬ ‫ייןָדערָ ֵמ ִליץ‬ ‫טֹויסיןָדאסָמּוזָבְ וַ ְוד ַאיָזַ ֶ‬ ‫יש ִּ‬‫אביןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ‬ ‫ה ִּ‬ ‫וישן זֵיי גִ יוֶוען אֵ יין גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים אוהב נאמן‬ ‫ִאיז צְּ וִ ְּ‬ ‫טֹויסין‪ָ.‬דאסָמּוזָבְ וַ ְוד ַאיָזַ ייןָ ִדי ַּבת ַּמ ְל ָכה‬ ‫יש ִּ‬‫אביןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ‬ ‫ה ִּ‬ ‫ַודאַ י נִיט ְּמשַ עֵר זַיין ?‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶוען‪ .‬קָאן מֶ ען בְּ ו ְּ‬ ‫אּון ִדי ִש ְּמחָ ה וָואס דָ ְּ‬ ‫ייע ְרס‬ ‫אסָאיזָבְ וַ ְוד ַאי ָדאס ִקינְ ד זֵ ֶ‬ ‫ןָאזָד ִּ‬ ‫טֹויס ַ‬ ‫יש ְ‬‫האבְ ןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ‬ ‫ביי די בת מלכה‬ ‫ְ‬ ‫ייערָ ֶמ ֶלך ַּא ֵליין‬ ‫אסָאיזָבְ וַ ְוד ַאיָזֵ ֶ‬ ‫ין‪ָ.‬אזָד ִּ‬ ‫טֹויס ַ‬ ‫יש ִּ‬‫אביןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ‬ ‫ה ִּ‬ ‫ארט גִ יוֶוען זֵייעֶר אֵ יין גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים קינד‬ ‫ַודאַ י דָ ְּ‬ ‫ִאיז בְּ ו ְּ‬ ‫בייָוועמעןָשטייטָנישטָאזָזייָהאבןָפארשטאנעןָווערָאיזָדאסָ?ָביי‬ ‫ַודאַ י גִ יוֶוען זֵייעֶר אַ גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביי די מלכה‬ ‫ארט בְּ ו ְּ‬ ‫ִאיז דָ ְּ‬ ‫דער אוהב נאמן און די מלכה ָ‬ ‫ַודאַ י נִיט ְּמשַ עֵר זַיין ִאין‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶוען קָ אן מֶ ען בְּ ו ְּ‬ ‫אּון ִדי ִש ְּמחָ ה וָואס דָ ְּ‬ ‫מֹוחַ ? ביים מלך‬ ‫צו ענטפערן די בחינות‪ ,‬רופט‬ ‫‪646-585-3040 02-5-3333-72‬‬ ‫‪11‬‬ ‫ַאכְ ט ּו ְנג‪:‬‬ ‫עלט!‬ ‫עקט פ ּון ֶג ְ‬ ‫ְס ׁ ְ'ש ֶמ ְ‬ ‫עטער ִאין ִדי ֶהענְ ט‪ָ ,‬א ֶ ּבער ִאין דוֹ ב'ס ָק ּ‬ ‫אפ‬ ‫ִמיט ְ ּב ֶר ֶ‬ ‫ערנְ ט ִאין ִדי ַמ ֲע ֶׂשה פּונֶ עם ֵהיילִ יגְ ן ַּב ַעל ְּת ִפילָ ה‪,‬‬ ‫אּבן גֶ עלֶ ְ‬ ‫ִמיר ָה ְ‬ ‫אפן ֵאיין ַמ ֲח ׁ ָש ָבה‪" :‬צ ּו ַפ ְ‬ ‫אר ִדינֶ ען וִ וי‬ ‫על ְ‬ ‫ִאיז נָ אר ֶג ָ‬ ‫ענּומען ִדי גַ אנְ ֶצע ְמ ִדינָ ה וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫ַאז ֶדער ּגִ יּבֹור ָהאט גֶ ֶ‬ ‫עטן ִאין‬‫עלט ַא ְר ֶ ּב ְ‬‫עש ֶט ְ‬ ‫יך ֶג ׁ ְ‬ ‫עלט!" ֶער ָהאט זִ ְ‬‫ֶמער ֶג ְ‬ ‫עפ ְירט צּו ַא ָקאְך וואּו‬ ‫ארזּונְ ֶקען ִאין ִדי ַּת ֲאוֹות ָּממֹון‪ ,‬אּון זֵ יי גֶ ִ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אפן‬ ‫על ְ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ִאיז ֶער ֶג ָ‬ ‫ארט‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫יא ְסק צ ּו ֵריינִ ְ‬ ‫יגן ָד ְ‬ ‫ַא ִק ָ‬ ‫ארט ָהאט ֶמען‬ ‫ייער‪ָ .‬דאס ֶע ְסן ָד ְ‬ ‫יׁשט גֶ עוֶ וען ֵקיין ַפ ֶ‬ ‫ֶעס ִאיז ִּבכְ לַ ל נִ ְ‬ ‫ארק‪ ,‬אוּן ֶער ָהאט‬ ‫ארן ִאין ּ ַפ ְ‬ ‫אפ ָק ְ‬ ‫יפן ּ ַפ ּ ְ‬ ‫ארקוֹ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ייער ִאיז‬ ‫ארג ַפ ֶ‬ ‫ייער‪ֶ .‬דער ַּב ְ‬ ‫ארג פּון ַפ ֶ‬ ‫דּורְך ַא ַּב ְ‬ ‫עקענְ ט ָקאכְ ן ְ‬ ‫נָ אר גֶ ֶ‬ ‫יפער אוֹ יף‬ ‫ארקוֹ ֶ‬ ‫וארג ַפ ְ‬‫עטן ֶדעם הוֹ יזְ וַ ְ‬ ‫עב ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יך ֶג ֶ ּ‬ ‫ערן וָ ואס‬ ‫גֶ עוֶ וען גָ אר וַ וייט‪ָ ,‬א ֶּבער ֶעס זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען וֶ ועגְ ן אּון ֶר ְ‬ ‫עפט‪ַ .‬אזוֹ י ַארוּם ָהאט‬ ‫ַא ְר ֶ ּבעט ִאין זַ יין ֶג ׁ ֶ‬ ‫עש ְ‬ ‫ארג ִּביז צּום ָקאְך‪.‬‬ ‫עפ ְירט פּונֶ עם ַּב ְ‬ ‫אּבן גֶ ִ‬ ‫ָה ְ‬ ‫עלט‬‫אמ ְלט ֶמער אוּן ֶמער ֶג ְ‬ ‫ֶער ָאנְ ֶגעזַ ְ‬ ‫עפ ְירט ֶקעגְ ן‬ ‫ִאין ָאנְ ַפאנְ ג ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ִ‬ ‫עלע ָהאט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ער ֶ‬‫עשענֶ ע‪ּ ֶ .‬ב ֶ‬ ‫ִאין זַ יין ֶק ׁ ֶ‬ ‫אקער ֵר ַיח‬ ‫עׁש ַמ ֶ‬ ‫ֶדעם וִ וינְ ט‪ ,‬אּון ֶדער גֶ ְ‬ ‫אגן‪:‬‬ ‫יט'ן זָ ְ‬ ‫יגט ִמ ְ‬ ‫עכ ִט ְ‬ ‫ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ַ ּב ֶ‬ ‫אר ְ‬ ‫אּבן‬ ‫ערגְ ֵרייכְ ט‪ .‬זֵ יי ָה ְ‬ ‫פּונֶ עם ֶע ְסן ָהאט זֵ יי ֶד ְ‬ ‫"א ִפיל ּו ַא ִאינְ ְגל ִאין ִּכ ָּתה ז' ֶמעג‬ ‫ֲ‬ ‫עטן ַּביי ִאים ַאז ֶער זָ אל‬ ‫עהֹויּבן זִ יְך ַאיינְ ֶּב ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָאנְ גֶ‬ ‫עלט‪"...‬‬ ‫אר ִדינֶ ען ֶג ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ערנָ אְך ָהאט‬ ‫עּבן ֶע ֶּפעס פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫זֵ יי גֶ ְ‬ ‫עלע ִאיז ֶגעוֶ וען פוּל ִמיט‬ ‫ֶ ּב ֶ‬ ‫ער ֶ‬ ‫לּוצלִ ינְ ג‬ ‫עפ ְירט ֶקעגְ ן ֶדעם וִ וינְ ט‪ ,‬אּון ְּפ ְ‬ ‫ֶער זֵ יי גֶ ִ‬ ‫ייפער אוּן ְ ּב ֶרען‪ַ .‬אזוֹ י וֶ ועט‬ ‫ַא ּ ֶ‬ ‫ייען‪"ֶ :‬עס‬ ‫עהֹויּבן ְׁש ַר ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אּבן זֵ יי ָאנְ גֶ‬ ‫ָה ְ‬ ‫וערן‪ֶ ...‬דער‬ ‫ייך וֶ ְ‬ ‫ֶער ַר ְ‬ ‫עקלִ יכֶ ע‬ ‫ִאיז ָדא ָדא ַא ְׁש ֶר ְ‬ ‫ייגנְ טו ֶּמער‬ ‫ֵא ְ‬ ‫עפט‬ ‫עש ְ‬ ‫ֶג ׁ ֶ‬ ‫ֵר ַיח!"‬ ‫עבן צ ּו‬ ‫עג ְ ּ‬ ‫ָהאט ִאים ֶג ֶ‬ ‫ָהאט ֶדער ּגִ יּבֹור זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט‪:‬‬ ‫יפן‪.‬‬ ‫עגל אוּן ׁ ְשרוֹ ְ‬ ‫אר ִט ְירן נֶ ְ‬ ‫ָס ְ‬ ‫ִא י ז‬ ‫"איר זֶ עט ָדאְך ַאלֵ יין ַאז ָדא‬ ‫ִ‬ ‫עגאנְ ֶגען‬ ‫ַארו ְּמ ֶג ַ‬ ‫ִאיז‬ ‫עלע‬ ‫ער ֶ‬ ‫ֶ ּב ֶ‬ ‫ער ֶיּבער‬ ‫עקן; ֶד ִ‬ ‫יׁשט‪-‬גּוט ְׁש ֶמ ְ‬ ‫יׁשט וָ ואס זָ אל נִ ְ‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫יׁש ָטא גָ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫עלט ַאז‬ ‫עש ֶט ְ‬‫אר ֶג ׁ ְ‬ ‫וישן ִדי קוּנְ ְדן אוּן זִ ְ‬ ‫יך ֲא ִפיל ּו ָפ ְ‬ ‫ְצוִ ׁ ְ‬ ‫קּומט פּון ַאייְך ַאלֵ יין‪".‬‬ ‫מּוז זַ יין ַאז ָדאס ְׁשלֶ עכְ ֶטע גֶ ערּוְך ְ‬ ‫ה‪-‬מאן‪ֶ .‬ער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ֲא ִפיל ּו‬ ‫ֶער ִאיז ׁשוֹ ין ֶע ּ ֶפעס ַא ֶח ְב ָר ַ‬ ‫אּבן‬ ‫עּבן ֶע ֶּפעס פּונֶ עם ֶע ְסן‪ֵּ .‬תיּכֶ ף וִ וי זֵ יי ָה ְ‬ ‫ַדאן ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְ‬ ‫עדן‬ ‫יער‪ֶ ...‬ער ָהאט יֶ ְ‬ ‫ערן אוֹ ֶ‬‫ייגט ֵאיין ּ ֵפ ָאה ִהינְ ֶט ְ‬ ‫על ְ‬‫ֶג ֵ‬ ‫ייער גַ אנְ ֶצע‬ ‫ואר ְפן זֵ ֶ‬ ‫ועקצּואוַ ְ‬ ‫עהֹויּבן ַאוֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫אּבן זֵ יי ָאנְ גֶ‬ ‫עסן‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫גֶ עגֶ ְ‬ ‫עגט אוֹ יבּ ֶעס ִאיז ָדא נָ ְ‬ ‫אך ֶע ּ ֶפעס ַא ְר ֶ ּבעט ַפאר‬ ‫עפ ֶר ְ‬ ‫ֶג ְ‬ ‫אּבן ַא‬ ‫אֹויסגֶ עגְ ָר ְ‬ ‫ְ‬ ‫עדער ֵאיינֶ ער ָהאט זִ יְך‬ ‫זִ ילְ ֶּבער אּון גָ אלְ ד‪ .‬יֶ ֶ‬ ‫עלט‪ֵ .‬איין ָמאל‬ ‫אכן נָ ְ‬ ‫אך ֶג ְ‬ ‫ִאים ְּכ ֵדי ֶער זָ אל ֶקענֶ ען ַמ ְ‬ ‫אּבן‬ ‫ּבּוׁשה וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫ארט ַפאר גְ רֹויס ָ‬ ‫אּבן ָד ְ‬ ‫גְ רּוּב אּון זִ יְך ַּבאגְ ָר ְ‬ ‫ועטל ִמיט ַא ִ ּב ְ‬ ‫ילד פוּן‬ ‫ְ‬ ‫ערוֶ‬ ‫עלע ֶגעזֶ ען ַא ֶס ְ‬ ‫ָהאט ֶ ּב ֶ‬ ‫ער ֶ‬ ‫ער ְׁש ִּפ ְירט‬ ‫לּוצלִ ינְ ג ֶד ְ‬ ‫אּבן ְּפ ְ‬ ‫עׁש ִּפ ְירט‪ָ .‬דאס ִאיז גֶ עוֶ וען וַ וייל זֵ יי ָה ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫אכ ְטן‪,‬‬ ‫על ְ‬ ‫יפ ֶג ָ‬ ‫אלער ֶדערוֹ יף; זַ יין ּ ָפנִ ים ָהאט אוֹ ְ‬ ‫ַא ָד ֶ‬ ‫יאּוס'ע‬ ‫עקלִ יכְ ן ֵר ַיח פּון גֶ עלְ ט‪ ,‬וָ ואס ִאיז ַמ ָמׁש וִ וי ִמ ֶ‬ ‫ֶדעם ְׁש ֶר ְ‬ ‫יפ ֶע ְסן ִדי‬ ‫יס ֶגעזֶ ען וִ וי ֶער וִ ויל ַמ ָמ ׁש אוֹ ְ‬ ‫ֶעס ָהאט אוֹ ְ‬ ‫(צֹואה)‪.‬‬ ‫ָא ְּפ ַפאל ָ‬ ‫ועטל‪...‬‬ ‫ְ‬ ‫ערוֶ‬ ‫ֶס ְ‬ ‫יגע נִ יגוּנִ ים‬ ‫ֶעס ִאיז ֶע ֶרב סוּכּ וֹ ת‪ ,‬אוּן ִדי יוֹ ם‪-‬טוֹ ִ‬ ‫ב'ד ֶ‬ ‫עטן‬ ‫אמע ָהאט ִאים ֶג ֶ ּ‬ ‫עב ְ‬ ‫ֵאיין ָטאג‪ ,‬וֶ וען זַ יין ַמ ֶ‬ ‫אפן‬ ‫על ְ‬ ‫אסן‪ֶ .‬מענְ ְט ׁ ְשן זֶ ענֶ ען ֶג ָ‬ ‫ְקלוּנְ ֶגען ָא ּפ ִאין ִדי ַג ְ‬ ‫המשך אויף זייט ‪9‬‬