דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

דעם רבינ'ס בראשית תשפ"ז
בס"ד
ליכט
גליון 300
דער
יע ַזיין
מֹוד ַ
אלט ִאיר ִ
יערע ִקינְ ֶדער ָז ְַאיֶ ֶ
ריינער קוואל
יטאן (שיהר"ן ר"ט)
ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ
ָא ּ ְפצֵ יילְ ן ָדאס גֶעלְ ט
עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע
ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ
ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ ֶעס ִאיז גֶ עוֶ וען ַא ָמאל ַא סוֹ ֵחר ִאין ַא יְ ִריד פוּן ַא ְר ַ ּב ַעת
עבן ׁ ָשעוֹ ת אוּן ֶטעג ,כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן ּגוּף אוּן אוֹ ְ
יסגֶ עגֶ ְ ּ ַה ּ ִמינִ ים ,וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען גָ אר ַא גֶ עלוּנְ גֶ ענֶ ער סוֹ ֵחר.
אפעל.
אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס ַ ּב ֶ
על ֶטער ַפ ְ
גֶ ְ עלט
יילן ָדאס גֶ ְ
ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֶער ְפ ֶלעגְ ט ׁשוֹ ין ֵצ ְ
עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי
אבן ִמיר גֶ ַ גְ ַל ְ
ייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ ערס
יפ ְ
ילע קוֹ ֶ
ילע ִפ ֶ
יטן ִדי ַא ְר ֶ ּבעט פוּן ִדי ִפ ֶ
ִאינְ ִמ ְ
וישןֶ ,דער
ְּת ׁשו ָּבה ,יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁשִ ,די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ ישל ,צ ּו
עש ַטאנֶ ען ַארוּם זַ יין ִט ׁ ְ
ועל ֶכע זֶ ענֶ ען גֶ ׁ ְ
וֶ ְ
ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ,שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבהַ ,א ְר ַ ּבעֵה ִ יפן ֶא ְתרוֹ גִ ים ,לו ָּל ִבים ֲה ַד ִּסים א.א.ווַ .אזוֹ י ָהאט ֶער
קוֹ ְ
אך ֶדער ערנָ ְ
אר ַצייטֶ ,ד ְ ִמינִ ים ,הוֹ ׁ ַש ְענוֹ תֶ ,דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ ארן ִאין זַ יין
אל ְ
אפ ֶירענֶ ע ָד ַ אך אוּן נָ ְ
אך ּ ַפ ּ ִ אקט נָ ְ עפ ְ
גֶ ּ ַ
יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן יבער ָהאט ֶערערזְ ל! וֶ וען ֶדער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ִאיז ַא ִר ֶ ּ
ֶ ּב ְ
אבן ַ ּבאקו ֶּמען
עפ ֵרייט ִמיט ִדי ּתוֹ ָרהַ ,א ֶלע ָה ְ ּ יך גֶ ְ אבן זִ ְ
ָה ְ ּ עלט וָ ואס ֶער
עך גֶ ְ עק ֶל ְ
יילן ִדי ּ ֶפ ְ
עצט ֵצ ְ ועקגֶ עזֶ ְ
יך ַאוֶ ְזִ ְ
ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה. אר ִדינְ ט.
ָהאט ַפ ְ
עק ֶל ְ
עך עצט ִאיז גֶ עקו ֶּמען ִדי ַצייט צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ִדי ּ ֶפ ְ יֶ ְ ייען
עצט וֶ וען ִמיר ׁ ְש ֵט ֶ
ָדאס ִאיז ַא ׁ ֵשיינֶ ע ָמ ׁ ָשל .יֶ ְ
יבן ִאיןעק ִל ְ ּ
אמגֶ ְ אבן זִ ְ
יך ַצ ְ פוּן ִדי אוֹ ְצרוֹ ת וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ יסגֵ ייןּ ְ ,ב ֵצאתוֹ ִמן ַהקוֹ ֶד ׁש פוּן ֶדער
ׁשוֹ ין ַ ּביים ַארוֹ ְ
עדע
ער ׁ ְש ְטן ַפאר יֶ ֶ
יב ְ
ֶדעם ח ֶֹד ׁש ,אוּן ַדאנְ ְקן ֶדעם אוֹ ֶ ּ יבט
ייליגֶ ער ח ֶֹד ׁש ִּת ׁ ְש ֵריֶ ,דער יֶ ַרח ָה ֵא ָתנִ ים .גֶ עלוֹ ְ ּ
ֵה ִ
יכע ִמינוּטעדן ָטאג ֶע ְט ִל ֶ
עמען יֶ ְ ַמ ָּתנָ ה ַ ּבאזוּנְ ֶדער ,נֶ ֶ עפער וָ ואס ֶמען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין
אש ֶ
ֶדער ַ ּב ׁ ֶ
ייליגְ ן
עבן ִמיט ׁ ֶש ַבח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ אוּן זִ ְ
יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ ֹאש ַה ׁ ָשנָ הֶ ,עס ִאיז גֶ עוֶ וען
ייליגְ ן ח ֶֹד ׁשַ ,א ר ׁ
ֶדעם ֵה ִ
עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש
אבן ַ ּבאקו ֶּמעןַ ,אזַ א ֶל ְ
ח ֶֹד ׁש וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ ישט
ַ ּביים ֶר ִ ּבי'ן ,וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט נִ ׁ ְ ִקבּ וּץ ַאזַ א
עקענְ ט
יבער ְ ּב ׁ ָשלוֹ ם וְ ׁ ַש ְלוָ הֶ ,מען ָהאט גֶ ֶ
וָ ואס ִאיז ַא ִר ֶ ּ ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין
גֶ ָ
ערן ׁשוֹ ָפר,
גֵ יין ִאין ׁשוּל אוּן ֶה ְ אמלוּנְ ג ַ ּביים
ארזַ ְ
ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ
אכט
עמ ְ
אבן גֶ ַ
ֶר ִ ּבי'ןִ ,א ְידן ָה ְ ּ
נתנדב לעילוי נשמת ר' משה יוסף ז"ל בן ר' ירוחם שמחה לייב ,לזכות שנזכה בקרוב להוציא לאור ספרו הק' פניני נצח ,שו"ת על ליקוטי מוהר"ן
עדן ֵאיינֶ עם נָ אר זַ יין גו ְּטס! ַאזוֹ י זָ אגְ ט ֶדער ּ ָפסוּק יֶ ְ ייען ַה ּ ֶמ ֶל ְך' .יוֹ ם ִּכ ּפו ִּרים' זֶ ענֶ ען ִמיר גֶ עוָ ְ
וארן ׁ ְש ֵר ֶ
ִאין רוּת" ,וְ ָהיָ ה ַבבּ ֶֹקר ִאם יִ גְ ָא ֵל ְך טוֹ ב יִ גְ ָאל" (רוּת ג, וארן
ואשן פוּן ַא ֶלע זִ ינְ דַ ,א ֶלעס ִאיז גֶ עוָ ְ
ָא ּ ְפגֶ עוַ ׁ ְ
יג)ָ ,דאס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז אוֹ יף ִדי ְ ּגאו ָּלה ַאז ָמ ׁ ִש ַ
יח ,וָ ואס יצן
אבן ִמיר זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען צ ּו זִ ְ
'סכּ וֹ ת' ָה ְ ּ
עריינִ יגְ טֻ .
ָא ּ ְפגֶ ֵ
יס ֵלייזְ ן .דו ְּר ְך ֶדעם
וערט גֶ ערו ְּפן טוֹ ב וֶ ועט אוּנְ ז אוֹ ְ
וֶ ְ אטן פוּן ִדי ׁ ְש ִכינָ ה ַה ְּקדוֹ ׁ ָשה.
ילא ִ ּד ְמ ֵה ְמנו ָּתאִ ,אין ׁ ָש ְ
ְ ּב ִצ ָ
וארן ֶדער ִ ּבנְ יָ ן פוּן ֶדער
יח ִאיז גֶ עוָ ְ
גו ְּטן רו ַּח פוּן ָמ ׁ ִש ַ ועל ֶכע
אסטו ֶּכער וֶ ְ
יבן ּ ַפ ְ
ייליגֶ ע זִ ְ ּ
ִדי או ׁ ְּש ּ ִפיזִ יןִ ,די ֵה ִ
וארן.
ועלט ִאיז ַאזוֹ י גֶ עבּ וֹ יט גֶ עוָ ְ
ועלטִ ,די וֶ ְ
וֶ ְ ייליגֶ ע
אל ְטן ִדי ֵה ִ
עה ְ
אבן ֵֶג ַ
אשן ִדי ֱאמוּנָ הִ .מיר ָה ְ ּ
ּ ַפ ׁ ְ
"ה ּׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַר ְך ָהאט גֶ עזֶ ען ַאז ֶעס וֶ ְ
ועלן זָ אגְ ט ר' נָ ָתןַ , ייליגֶ ער ִמנְ ָהג
ִפיר ִמינִ ים ִאין אוּנְ זֶ ער ַהאנְ טֶ ,דער ֵה ִ
אכן נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת,
ועלן ַמ ְ
ועל ֶכע וֶ ְ
עלעך וֶ ְ
זַ יין ִא ֶיד ֶ אל ְטן
עה ְ
אבן ִמיר ֵֶג ַ
פוּן ִדי הוֹ ׁ ַש ְענוֹ ת' .שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה' ָה ְ ּ
ארף ֶמען ָד ְ
אך ִדי ּתוֹ ָרה ַה ְּקדוֹ ׁ ָשהַ .פאר ֶדעם ַא ֶלעם ַד ְ
וישן
יילט ְצוִ ׁ ְ עט ְ
עפער ָא ּ ְפגֶ ֵאש ֶ ִמ ְצווֹ תָ ,האט ֶדער ַ ּב ׁ ֶ
אפן
אש ְ עכ ְטס ָהאט ֶער ַ ּב ׁ ַ וישן ִדי ׁ ְש ֶל ְ אוֹ ר אוּן ח ׁ ֶֹש ְךְ ,צוִ ׁ ְ יסן ַצ ִ ּדיק
יבן ,אוּן ַא ֶלעס ְ ּבכ ַֹח פוּן גְ רוֹ ְ
ַדאנְ ְקן אוּן לוֹ ְ ּ
יך גֵ יי ַפאר"א ְ
ועל ֶכער ָהאט גֶ עזָ אגְ טִ : ִמיט זַ יין ְקדו ׁ ָּשה וֶ ְ
וארן
ֹאמר ֱאל ֹ ִקים יְ ִהי אוֹ רֶ ,עס ִאיז גֶ עוָ ְֶדעם אוֹ ר וַ ּי ֶ
יכ ִטיג! ַאזוֹ י אוֹ ְ ייבן ֶדעם ח ֶֹד ׁש
אבן ִמיר זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ָאנְ צו ֵּה ְ ּ ַא ְ
ייך"ָ ,ה ְ ּ
ואכע
יך ַהיינְ ט וֶ וען ַא ִאיד ָהאט ַא ׁ ְשוַ ֶ ִל ְ
עפט ַ ּביי זִ ְ
יך ִמינוּט פוּן ח ׁ ֶֹש ְךַ ,ל ִ
יידיגְ ַקייט ,אוּן ֶער ְט ֶר ְ יסן ֶר ִ ּבי'ן.
ִמיט ֶדעם גְ רוֹ ְ
עכ ְטס אוּן
ַא נְ קו ָּדה טוֹ ָבה גֵ ייט ֶער ַארוֹ יס פוּן ׁ ְש ֶל ְ "א ׁ ֶשר ָ ּב ַחר ָ ּבנוּ".
אכט ִדי ְ ּב ָר ָכה פוּן ֲ עמ ְ אבן גֶ ַ ִמיר ָה ְ ּ
וערט
גֵ ייט ַא ַריין ִאין גו ְּטס – ְל ַכף זְ כוּתֶ ,דער אוֹ ר וֶ ְ ילנ ּו ִמן ַה ּתוֹ ִעים. ָ ּברו ְּך ֱאל ֹ ֵקינ ּו ׁ ֶש ְ ּב ָר ָאנ ּו ִל ְכבוֹ דוֹ וְ ִה ְב ִ ּד ָ
עדער פוּן
יאה! יֶ ֶ
ייע ְ ּב ִר ָ נִ ְת ַ ּג ָּלה אוּן ַאזוֹ י וֶ ְ
וערט ַא נַ ֶ ייליגֶ ע נִ ּגוּנִ יםִּ .כי ָאנ ּו ַע ּ ֶמ ָך,
עסן ִדי ֵה ִ
ארגֶ ְ
ישט ַפ ְ
אמיר נִ ׁ ְ
ָל ִ
יאה ,וֶ וען ִמיר
ייע ְ ּב ִר ָ
אפן ַא נַ ֶ
אש ְ
עדן ָטאג ַ ּב ׁ ַ
אוּנְ ז ֶקען יֶ ְ ייטן,
ארף ָדאס אוּנְ ז ַ ּבאגְ ֵל ְ
וְ ַא ָּתה ָא ִבינוַּ ...א גַ אנְ ץ יָ אר ַד ְ
עפן ִאין אוּנְ ז נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ תַ .אזוֹ י וִ וי ֶדער
ועלן ְט ֶר ְ
וֶ ְ אכן ַא שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרהִ ,די ּתוֹ ָרה
ארף ֶמען ַמ ְ
עדן ָטאג ַד ְ
יֶ ְ
אפן ִאין
עט ָר ְיאה גֶ ְ
ער ׁ ְש ֶטער ָהאט ִאין ָאנְ ֵהייבּ ְ ּב ִר ָ יב ְאוֹ ֶ ּ עדן
אכן יֶ ְ
עדן ָטאג! ִמיר ַמ ְ
וארן אוֹ יף יֶ ְ
עבן גֶ עוָ ְ
ִאיז גֶ עגֶ ְ ּ
עפן ִאין
יך וֶ וען ִמיר ְט ֶר ְ אוּנְ ז נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ תַ ,אזוֹ י אוֹ ְ "א ׁ ֶשר ָ ּב ַחר ָ ּבנ ּו ִמ ָּכל ָה ַע ּ ִמים" פוּן ַא ֶלע
ָטאג ִדי ְ ּב ָר ָכה ֲ
יילן ִמיר ָא ּפ פוּן ח ׁ ֶֹש ְך ְלאוֹ ר".
אוּנְ ז נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ תֵ ,ט ְ יבן" ,וְ נָ ַתן ָלנ ּו ֶאת
עק ִל ְ ּ
יסגֶ ְ
על ֶקער ָהאט ֶער אוּנְ ז אוֹ ְ
ֶפ ְ
ייבן
אלן ָאנְ ֵה ְ ּ
על ְפן ִמיר זָ ְ
ער ׁ ְש ֶטער זָ אל ֶה ְ
יב ְ
ֶדער אוֹ ֶ ּ ייליגֶ ע ּתוֹ ָרה.
עבן זַ יין ֵה ִ
ּתוֹ ָרתוֹ " ֶער ָהאט אוּנְ ז גֶ עגֶ ְ ּ
אשית' זָ אגְ ט
'ב ֵר ׁ ִ
ָדאס יָ אר ִמיט ַא ִה ְת ַח ְ ּד ׁשוּתּ ְ . ייע ַה ְת ָח ָלה.
אשיתַ ,א נַ ֶ
ייען ִמיר ַ ּביי ְ ּב ֵר ׁ ִ
ֶדעם ׁ ַש ָ ּבת ׁ ְש ֵט ֶ
אשית ָהאט ֶדער
אשית ,וֶ ועגְ ן ְצוֵ ויי ֵר ׁ ִ
ַר ׁ ִש"י ב' ֵר ׁ ִ ויאזוֹ י ָהאט זִ ְ
יך וייסן וִ ַ
ייע ֶרע ִקינְ ֶדערֶ ,ענְ ק וֵ ְ ַט ֶ
ועלטֵ ,איינְ ס וֶ ועגְ ן ִדי
עפער ִדי וֶ ְ אש ֶ ער ׁ ְש ֶטער ַ ּב ׁ ֶ
יב ְ
אוֹ ֶ ּ ועלט? ֶעס ִאיז אשאפוּנְ ג פוּן ֶדער וֶ ְ יבן ֶדער ַ ּב ׁ ַ
ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
יך ַפאר ְּכ ַללאשית' אוּן אוֹ ְ ועל ֶכע רו ְּפט זִ ְ
יך ֵ'ר ׁ ִ ּתוֹ ָרה וֶ ְ אך גֶ עוֶ וען ַפאר ֶדעם תֹה ּו וָ בֹה ּו וְ ח ׁ ֶֹש ְך ַעל ּ ְפנֵ י ְתהוֹ ם, ָד ְ
אלן ִמיראשית' .זָ ְ יך אוֹ ְ
יך ֵ'ר ׁ ִ ועל ֶכע רו ְּפן זִ ְ
יִ שְׂ ָר ֵאל וֶ ְ ייטן פוּן
אר ְטן טוּנְ ְק ְל ַק ְ
וָ ואס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז אוֹ יף ַא ֶלע ָס ְ
ייען אר ְקן אוּן זִ ְ
יך ְפ ֵר ֶ עמאל ׁ ְש ַט ְאקע ֶקענֶ ען ַא ֶל ָ
יך ַט ֶזִ ְ יידיג .וִ וי ַאזוֹ י ָהאט
ֶדער ִס ְט ָרא ַא ֲח ָראּ ,פו ְּסט אוּן ֵל ִ
ערע נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ תְ ,מ ַקיֵ ים זַ יין ִדי ּתוֹ ָרה
ִמיט אוּנְ זֶ ֶ ועלט?! ֶעס ִאיז גֶ עוֶ וען אפן ִדי וֶ ְ ַה ּׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַר ְך ַ ּב ׁ ַ
אש ְ
ועלן זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו
ִמיט שִׂ ְמ ָחה אוּן ֵח ׁ ֶשקּ ִ ,ביז ִמיר וֶ ְ 'וְ רו ַּח ֱאל ֹ ִקים ְמ ַר ֶח ֶפת ַעל ּ ְפנֵ י ַה ּ ָמיִ ם' ,זָ אגְ ט ֶדער
יח אוֹ יף ֶדער יח ְ ּב ִה ְת ַ ּגלּ וּת ֶמ ֶל ְך ַה ּ ָמ ׁ ִש ַ
אוֹ רוֹ ׁ ֶשל ָמ ׁ ִש ַ יח
יח"ָ .מ ׁ ִש ַ
"דאס ִאיז ֶדער רו ַּח פוּן ָמ ׁ ִש ַ
זּ ַֹהר ַה ָּקדוֹ ׁשָ :
ועלט ְ ּב ָקרוֹ ב ְ ּביָ ֵמינ ּו ָא ֵמן.
גַ אנְ ֶצער וֶ ְ עפן ִאין
וערט ָאנְ גֶ ערו ְּפן 'טוֹ ב' וַ וייל ֶער וֶ ועט ְט ֶר ְ
וֶ ְ
2
ייליגֶ ע אֹויגְ ןֶּ ,בעט
יטן,
אּבן ֵה ִ
ויל ְסט ָה ְ
אֹויּב ִדי ִו ְ
ער ְש ְׁטן ֶער זָ אל ִדיְך ָא ְּפ ִה ְ
אֹויּב ְ
ֶ ֶדעם
מיין
ייליגֶ ע
"איְך
אּבן ֵה ִ
ועסט ֶקענֶ ען ָה ְ
ועסטּו זֶ ען ַאז דּו ֶו ְ
רּודער ִאיז ַמ ְמ ִׁשיְךִ :
ֶו ְ
אֹויגְ ן" ,אּון ַמיין ְּב ֶ
מעשה'לע
ער ְש ְׁטן ,אּון ִאיְך קּוק
אֹויּב ְ
ֶ עטן ֶדעם
עּב ְ
ָהאּב גֶ ֶ
יׁשע ּגֹויִ ם".
אר ֶ
יׁשט אֹויף ִדי ַא ֶלע נַ ִ
אֹויף נִ ְ
ייסלַ ,אז ַמיין ְק ֵליין
אּפט ַא ְט ֵר ְ
עכ ְ
ִאיְך ָהאּב גֶ ַ אוועקפליען פון עירפארט
ׁשּוט'ע
ער ַמאנֶ ען ִדי ָּפ ֶ
ארף ִמיר ֶד ְ
רּודער ַד ְ
ְּב ֶ ארן ִמיט
עווען צּו ָפ ְ
זֹוכה גֶ ֶ
ִאיְך ָהאּב ָּברּוְך ַה ֵׁשם ֶ
גְ ִרינְ גֶ ע ֵע ָצהִ ,די ֶע ְר ְׁש ֶטע ְט ִריט ַא ַריין ַפאר רּודער ִאין
ערן אּון ַמיין ְק ֵליינֶ ער ְּב ֶ
ַמיינֶ ע ֶע ְל ֶט ְ
"ּת ִפ ָּלה,
אּב ֶלעם אּון נִ ָּסיֹון ִאיז ָדאְך ְ
עדע ְּפ ָר ְ
יֶ ֶ ארן ָדאְך צּו ַאזַ א ֶר ִּבי
אּומאןַ .אזֹוי ִווי ִמיר ָפ ְ
ַ
אקע
ְּת ִפ ָּלה" ,יָ אָ ,דאס ִאיז ִדי ֵע ָצהִ .איְך ָהאּב ַט ֶ ואל ִדיגֶ ע
עו ְָוואס ָהאט אּונְ ז צּוגֶ עזָ אגְ ט ַאזַ א גֶ ַ
עפער אּון ֶעס
אׁש ֶ
אלד ַא ְּת ִפ ָּלה גֶ עטּון צּום ַּב ֶ
ַּב ְ אר ַלאנְ ג ָוואס ֶדער
ִּתיקּון ,נָ אר ִמיט ֶדעם ַפ ְ
וארן ַא ַסאְך גְ ִרינְ גֶ ער,
עו ְ
אקע גֶ ָ
ִאיז ִמיר ַט ֶ ואלט ֶמען זָ אל זָ אגְ ן ֶדעם
עו ְֶר ִּבי ָהאט גֶ ָ
עהאט
ִאיְך ָהאּב גֶ ַ ַה ְּכ ָל ִלי ִּתיקּון
גּוטע
ֶ ַא ייער
זֵ ֶ רּוטה,
ִמיט ַא ְּפ ָ
אֹויפן
ְ ְּפ ַלאץ ייער
ָהאּב ִאיְך זֵ ֶ
אּפ ַלאן אּון ִאיְך
ֶע ָר ְ זִ יְך ואלט
עו ְגֶ ָ
עצינְ ְדן
ָאנְ גֶ ִ ָהאּב ַמיינֶ ע יטן
ָא ְּפ ִה ְ
מּוזִ יק ֵׁשיינֶ ע ִּב ְפ ָרט אֹויגְ ן,
עקט
עׁש ֶט ְ
ַא ַריינְ גֶ ְ ארט
ַאז ֶמען ָפ ְ
אֹויע ְרן
ֶ ִאין ַמיינֶ ע על ֶכע ַלאנְ גֶ ע
ַאזֶ ְ
ָהאט ָדאס אּון אּון נְ ִסיעֹות
ארק
ִמיר ַאזֹוי ְׁש ַט ְ ארף גֵ יין
ֶמען ַד ְ
עווען אּון
עֹורר גֶ ֶ
ְמ ֵ ארט
ֶע ְיר ָּפ ְ ִאין
ייליגְ ן ֶר ִּבי'נְ ס
ּסּופין צּום ֵה ִ
אקּומען ִּכ ִ
ֶ ְפ ִריׁש ַּב עלד].
ט-פ ְ
[לּופ ֶ
ְ
אּפ ַלאן ִמיט
אֹויפן ֶע ָר ְ
ְ יצן
ִצּיּון ַאז ִדי גַ אנְ ֶצע זִ ְ אֹויפן ֶוועג
ְ אּפ ַלאן
אֹויפן ֶע ָר ְ
ְ רֹויפגֵ יין
ארן ַא ְ
ַפ ְ
אנּומען,
ֶ יׁשט ַּב
ארנִ ְ
ַא ֶלע ּגֹויִ ם ַארּום ָהאט ִמיר גָ ְ ויׁשן
ועט ְׁשט ְצ ִו ְ
עק ֶו ְ
יצנְ ִדיג ִאין ָּבאס ֶצ ְ
ַא ֵהיים ,זִ ְ
עדן
עקענְ ט ֶר ְ
ערט ִאיְך ָהאּב נָ אְך גֶ ֶ
אר ֶק ְ
גָ אר ַפ ְ ילן
אֹויסגֶ עטּון ַמיינֶ ע ְּב ִר ְ
ְ ִדי ֲע ֵר ִליםִ ,איְך ָהאּב
ארץ אּון מֹויל.
עפער ִמיט ַאן ָא ְפן ַה ְ
אׁש ֶ
צּום ַּב ֶ יחת ָה ַר"ן,
יסל ִׂש ַ
ערנֶ ען ַא ִּב ְ
רּוּב ְירט צּו ֶל ְ
אּון ְּפ ִ
אּבן ַאזַ א ֶר ִּבי'ן ָוואס
ַא ְׁש ֵרינּו ַאז ִמיר ָה ְ יען ִאין ַמיינֶ ע
ועק ְפ ִל ֶ
ִאיְך זָ אל ֶקענֶ ען ַא ֶו ְ
אֹויפן ֶוועג ַא ֵהיים פּון
ְ ַּבאגְ ֵלייט אּונְ ז אֹויְך עפין זִ יְך,
ַמ ֲח ָׁשבֹות פּון ֶדעם ָא ְרט וואּו ִאיְך גֶ ִ
זַ יין ִצּיּון. "א ֵׁשר,
רּודערָ :
רּופט זִ יְך ָאן ַמיין ְק ֵליינֶ ער ְּב ֶ
ְ
אשר.
3
ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת #53 אונטערוועגנס
נעמען. אין קורצן פון פריער:
ווינאר דער רב האט זיי דערזען ,האט ער זיי דער רבי שיקט צוויי פון זיינע תלמידים צו
געזאגט אז אצינד איז נישט קיין פאסיגע צייט צעשפרייטן זיינע כתבים פון דעם ספר הנשרף
זיי אויפצונעמען וויבאלד דעם רבינ'ס מתנגד, און ליקוטי מהר"ן אן דעם וואס מען זאל וויסן
דער שפאלער זיידע איז אצינד דא אין שטאט און ווער עס שטייט אונטער דעם .דער רבי בעט פון
וועט פארבלייבן ביז איבער שבת. די שלוחים אז זיי זאלן איינרייסן פאר דאס לעבן
רבי נתן און רבי נפתלי זענען גלייך ארויס פון רב'ס פון זיין קינד .למעשה האבן זיי נישט געענדיגט
שטוב אז ער זאל נישט האבן קיין געלעגנהייט זיי אויספירן דעם שליחות ווייל דער שטן האט כסדר
צו באפעלן צו פארלאזן דעם שטאט פאר שבת. אונטערגעליגט שטרויכלונגען.
אין דער אמת'ן האט רבי נפתלי געהאלטן אז מען אצינד ליינט ווייטער:
זאל יא אוועקפארן פון שטאט ,אבער רבי נתן
האט אים ערקלערט אז אויב דער רבי האט זיי
דא אהערגעשיקט קיין בארדיטשוב אין די זעלבע דעם רבינ'ס באשיצערס
צייט וואס דער שפאלע זיידע געפינט זיך דא ,מוז איין טאג אין זומער יאר תקס"ו האט דער רבי
זיין אז דאס איז פאר א צוועק אז זיי זאלן קענען פלוצלינג געהייסן פאר רבי נתן און רבי נפתלי
פארטיידיגן דעם רבי'ן ווען דער שפאלער זיידע צו פארן קיין מעזיבוזש צום ציון פון הייליגן
וועט פרובירן צו איבעררעדן דעם בארדיטשובער זיידן דער בעל שם טוב זי"ע .דערביי האט ער זיי
רב קעגן אים .ביז דאן האט דער בארדיטשובער געבעטן אז אויפ'ן וועג זאלן זיי זיך אפשטעלן אין
זייער שטארק געהאלטן פון רבי'ן. בארדיטשוב און אריינגיין צום הייליגן רב ,רבי לוי
הארט פאר שבת זענען רבי נתן און רבי יצחק פון בארדיטשוב זצ"ל.
נפתלי צוריקגעקומען צום רב וועלכע האט זיך די צוויי דערהויבענע תלמידים האבן זיך תיכף
געוואונדערט" ,איר זענט נאכאלץ דא?" ארויסגעלאזט אין וועג אן צו פרעגן קשיות און
"ווי קענען מיר זיין אין בארדיטשוב און נישט שאלות .זיי זענען אנגעקומען קיין בארדיטשוב
וויילן ביים רב?" האבן זיי געענטפערט. פרייטאג און זענען תיכף אריין צום רב צו שלום
4
אונטערוועגנס
ניטאמאל א קאווע .דער רבי אליין האט אויך קיין דער בארדיטשובער האט זייער ליב געהאט און
וואסער נישט געטרינקען און אזוי האבן זיך אלע שטארק געשעצט רבי נתן און האט ארויסגעוויזן
יארן געפירט רוב ברסלב'ער חסידים ,אבער קוקט גרויס פרייד אים צו זען.
אויס אז אין יענע צייט האט מען נאך געקענט עס איז געווען דער מנהג אז פרייטאג צונאכטס
פארשרייטן פאלשע באריכטן)... נאך מעריב פלעגט דער עולם ווארטן אין שול צו
גלייך נאכדעם וואס דער שפאלער זיידע האט ווינטשן דעם רב גוט שבת .אין דעם שבת ,וויבאלד
פארלאזט דעם צימער ,זענען אריינגעקומען רבי דער רב האט געענדיגט דאווענען האט ער געזוכט
נתן מיט רבי נתפלי זיך צו געזעגענען .דער רב האט רבי נתן אויסרופנדיג" :וואו איז נתנ'לע?"
זיי איבערגעזאגט וואס דער שפאלער זיידע האט ביי די סעודת שבת האט רבי נתן און רבי נפתלי
גערעדט ,אן דעם צו מגלה זיין ווער עס האט דאס געווארט אז דער שפאלער זיידע זאל זיך קודם זעצן
געזאגט. איידער זיי וועלן אויס זייער זיץ ארט .נאר ווען דער
רבי נפתלי איז געווען זייער פארווייטאג און זיך שפאלער זיידע האט זיך אוועקגעזעצט האט איינער
אנגערופן" ,רבי ,אויך איר? איר זאגט אויך אזוי?" זיך געזעצט קעגנאיבער אים און איינער נעבן
דער בארדיטשובער האט פארשטאנען אז די טענות אים כדי צו קענען זיין אויף דער וואך אויב דער
זענען פאלש און זיך פארענטפערט" ,ניין ניין ,איך שפאלער זיידע וועט פרובירן צו רעדן קעגן רבי'ן.
האב דאס נישט געזאגט ,א צווייטער האט דאס דער בארדיטשובער רב האט מכבד געווען רבי נתן
געזאגט". צו אנגיסן די וויין פאר קידוש.
נאכדעם וואס רבי נתן און רבי נפתלי האבן פארלאזט פארשטייט זיך אז בשעת רבי נתן און רבי נפתלי
דעם רב'ס שטוב ,האט ער זיך איוסגעדרוקט צו זענען דארט געזעסן האט דער שפאלער זיידע נישט
זיינע מענטשן" :איך האב נאך קיינמאל נישט געזען געקענט רעדן פון דעם רבי'ן .אזוי איז געווען ביי
חסידם וואס זענען אזוי שטארק איבערגעגעבן און אלע דריי שבת סעודות .דער שבת איז ברוך השם
האבן אזא אהבה צו זייער רבי ווי די צוויי". אריבער בשלום!
ווען דער שפאלער זיידע איז אנגעקומען אהיים זיידע שפאלער דער איז צופרי זונטאג
האט ער געטראפן א איד אים אפווארטן .ער האט אריבערגעקומען צום בארדיטשובער רב און זיך
אים געפרעגט" ,פון וואנעט איז א איד?" יענער גענומען רעדן קעגן רבי'ן .צווישן אנדערע האט ער
האט געענטפערט פון נעמירוב .הערנדיג אז דער געזאגט אז צוליב דעם וואס דער רבי וויל אז זיינע
איד קומט פון נעמירוב ,דער שטאט וואו רבי נתן חסידים זאלן דאווענען מיט א ברען ,האט ער זיי
און רבי נפתלי וואוינען ,האט ער זיך אנגערופן: מתיר געווען צו טרינקען שנאפס פאר'ן דאווענען.
"אין נעמירוב האט איר די שומרים פון די וועלט!" (היינטיגע צייטן איז שוין ברייט באקאנט אז די
מיינענדיג די צוויי שומרים וואס האבן אים געהיטן ברסלב'ער טרינקען נישט קיין אלקאהאל און
דעם גאנצן שבת... זיכער נישט פאר'ן דאווענען וואס דאן טרינק מען
5
ייסן
עה ְ
ייער ַגאנְ ֶצער ִחיוּת.
ֶעס ִאיז ֶגעוֶ וען ַא ִאיד וָ ואס ָהאט ֶג ֵ
זֵ ֶ
אברהמ'ל
אטע ָהאט
ישט
על ְס ִקי ,זַ יין ַט ֶ
אטיֶ ע ִאיז נִ ׁ ְ
אש ֶקע ַקאנֶ ְ
אטיֶ עֶ ,דער ָמ ְ
נַ ׁ ְ
ייסן ָמ ְ
עה ְ
ֶג ֵ
דער קוימען קערער
יסער 'עוֹ ֵבד' ַאזוֹ י וִ וי ִדי
ֶגעוֶ וען ַאזַ א ְגרוֹ ֶ ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ,ר' ֵלוִ י יִ ְצ ָחק
ַט ֶ
'עוֹ ְב ִדים' פוּן או ַּמאןֶ ,ער ִאיז ֶגעוֶ וען ַא ֶר ִ ּבי'נְ ס ֶדעם ועגן
וֶ ְ יילט
אר ֵצ ְ
ַפ ְ
אר'ן
ּ ָפ ׁשו ֶּט'ער ֶמענְ ְט ׁשָ ,א ֶ ּבער זַ יין ְמ ִס ַירת נֶ ֶפ ׁש ַפ ְ אגט ִאיןאר ָמ ְ
אבן ַפ ְ
ידן וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ יכ ִט ֶיגע ִא ְ
ִל ְ
ֶר ִ ּבי'נְ ס ַז ְ ועגן ַא ִאיד
יילן וֶ ְ
ער ֵצ ְ או ַּמאןִ .די וָ ְ
ואך וֶ ועט ֶמען ֶד ְ
עהאט ָ -דאס ִאיז אך וָ ואס ֶער ָהאט ֶג ַ
עהאט ארק .וִ וי אוֹ ְ
יך ָהאט ֶער ֶג ַ א'דיג ׁ ְש ַט ְ
ֶגעוֶ וען מוֹ ָר ִ ערער
ימען ֶק ֶ
ייסן ,ר' ַא ְב ָר ָהם קוֹ ֶ
עה ְ
וָ ואס ָהאט ֶג ֵ
ֶגענוּג ּ ַפ ְרנָ ָסה. על ְס ִקי.
אטיֶ ע ַקאנֶ ְ
אוּן פוּן ַא ִאיד ָמ ְ
אל ְטן נָ אנְ ט אוּן ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ֵגיין צ ּו עגט ִז ְ
יך ַה ְ ֶער ְפ ֶל ְ עגט
ערערֶ ,ער ְפ ֶל ְ
ימען ֶק ֶ
ַא ְב ֶרהמ'ל ֶדער קוֹ ֶ
עצעֶ ,ער ִאיז ֶגעקו ֶּמען ַקיין או ַּמאן נָ ְ
אך ֻסכּ וֹ ת, ר' ֶג ֶ ימענְ סָ ,דאס ִאיז ֶגעוֶ וען זַ יין ּ ַפ ְרנָ ָסה, ערן ִדי קוֹ ֶ
ֶק ְ
עד ֵרייט ִמיט ַאן ַא ׁש ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ָהאט ֶער זִ ְ
יך ַארו ְּמ ֶג ְ
אלץֶ ,ער
ואגן ִמיט ָה ְ
יסע וָ ְ
יפט ַא ְגרוֹ ֶ
ֶער ָהאט ֶגעקוֹ ְ
ארט אוֹ יף ֶדער ייגט ַא ַזאק ֶמעל ָד ְ על ְ
ועקג ֵ
ֶ ָהאט ַאוֶ עגן
ייטן ְפ ֶל ְ
אל ֶיגע ַצ ְ
[א ָמ ִעש ִמ ְיר ְטן ּ ָפנִ יםַ .יס ֶג ׁ ְ
אוֹ ְ
ערנָ ְ יפן ַד ְ
אךַ ,אז ִדי ימען אוֹ ְ
אבן ַא קוֹ ֶיבער ָה ְ ּ ַא ֶלע ׁ ְש ִט ֶ ּ
עפ ְירט צ ּו ֶר ִ ּבי
אך ֶעס צו ֶּג ִ אלץֶ ,ד ְ
ואגן ִמיט ִדי ָה ְ
וָ ְ
ערפוּן
עהאט ֶד ְ
עצע ֶג ַ
עצע ִאין ׁ ְשטוּבּ ַא ַרייןָ ,האט ֶג ֶ
ֶג ֶ ייצט ִדי
ועל ֶכע ֵה ְ
ארע פוּן ֶדער אוֹ יוְ ון וֶ ְ
ייסע ּ ַפ ֶ
ֵה ֶ
אלץ ִמיט ַא
ואגן ִמיט ָה ְ
אל ֶ ּבער וִ וינְ ֶטער ַ -א וָ ְ
ַא ַה ְ ימען]
יס ֵגיין פוּנֶ עם קוֹ ֶ
ׁ ְשטוּבּ זָ אל ַארוֹ ְ
ַזאק ֶמעל! ערער
ימען ֶק ֶ
ערע קוֹ ֶ
אבן אוּנְ זֶ ֶ
ויאזוֹ י ָה ְ ּ
קוּק וִ ַ
אטיֶ ע ֶגעקו ֶּמען
'איז ֶגעקו ֶּמען ֲחנו ָ ּּכהִ ,איז ָמ ְ
וֶ וען ְס ִ יס ֶגעקו ְּקטּ ַ .ביים ָאנְ הוֹ יבּ ִה ְת ַק ְרבוּת ַמיינֶ עּ ִ ,בין אוֹ ְ
יט ׁשוֹ בֶ ,דעם ֶע ְר ׁ ְש ְטן
אר ִד ְ ִא ְ
יך ֶגעוֶ וען ַא ׁ ַש ָ ּבת ִאין ַ ּב ְ
אכ ַא ָמאל
אכ ַא ָמאל ַקיין או ַּמאןָ ,האט ֶער נָ ְ
נָ ְ
אלץִ ,מיט ַא זַ אק ֶמעל
ואגן ִמיט ָה ְ
עב ֶרענְ ְגט ַא וָ ְ
ֶג ְ ּ ערער'
ימען ֶק ֶ
ֱאלוּל תרע"ד ,קו ְּמט ַא ַריין ַא 'קוֹ ֶ
ייגט ַ ּביי ִדי ִטיר.
על ְ
ועק ֶג ֵ
אוּן ַאוֶ ְ ייגט ֶעס ַאוֶ ועק
עזעם ,אוּן ֵל ְ
ואר ְצן ֶ ּב ֶ
ִמיט ַא ׁ ְשוַ ְ
יסן ,אוּן ֶער קו ְּמט ַא ַריין ִאין ׁשוּל אוּן ֶער ִאינְ ְדרוֹ ְ
אוּן ֶדער ִאיד ִאיז ֶגעוֶ וען ַא ּ ָפ ׁשו ֶּט'ער ֶמענְ ְט ׁש!
עלט זִ ְ
יך ַאוֶ ועק ַדאוֶ וענֶ עןִ .רבּ וֹ נוֹ ׁ ֶשל עוֹ ָלם! ׁ ְש ֶט ְ
'ס ּפו ֵּרי ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת' ִ -א ְ
יך עגט ֵליינֶ ען ִ
וֶ וען ֶער ְפ ֶל ְ
ערער
ימען ֶק ֶ
ארא ַדאוֶ וענֶ ען ָהאט ֶדער קוֹ ֶ
ואס ַפ ַ
וָ ְ
'ע ְב ִרי' פוּן ִדי
עקענְ ט ִדי ִישט צ ּו ֶער ָהאט ֶג ֶ וֵ וייס נִ ׁ ְ
ִס ּפו ֵּרי ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת ָ -האט זִ ְ עש ַמאק פוּן ַא ַדאוֶ וענֶ ען!
ייגטַ ,א ֶג ׁ ְ
על ְ
אפ ֶג ֵ
ַא ָר ּ ְ
ערן,ייכן ְט ֶר ְ
אסן ַט ְעג ְיך ֶג ָ
אסן
עג ְ אטיֶ ע] ָהאט ִז ְ
יך ֶג ָ [מ ְ
אטע ָ
אש ֶקע'ס ַט ֶ
פוּן נַ ׁ ְ יט ׁשוֹ ב 'עוֹ ְב ֵדי
אר ִד ְ
אר ְטן ִאין ַ ּב ְ
אבן ֶגעזֶ ען ָד ְ
ִמיר ָה ְ ּ
אר ְטן, אבן ִמיר ֶגעזֶ ען ָד ְ אך ַא זַ ְ
אך ָה ְ ּ ַה ׁ ֵשם'! אוּן נָ ְ
ערן!
יט ׁ ְש ֶקעס ְט ֶר ְ
ִר ְ
אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס
אבן ֶגעזֶ ען ַא ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש ַפ ְִמיר ָה ְ ּ
וער ֶטער פוּן ִדי ֶע ְר ׁ ְש ֶטע
אגט ִדי וֶ ְ
וֶ וען ֶער ָהאט ֶגעזָ ְ
עפילעהאט ֶע ּ ֶפעס ַאזַ א ִמין ֶג ִ אבן ֶג ַ זַ ְ
אך! ֵזיי ָה ְ ּ
ארף זֶ ען ִמיט ֵשׂ ֶכל אוּן ִמיט ָח ְכ ָמה זִ י
"מען ַד ְ
ַמ ֲע ֶשׂ ה ֶ
עמען" ָהאט ִז ְ אכןַ ,אז
אכ ַמ ְ
ישט נָ ְאר'ן ֶר ִ ּבי'ןָ ,דאס ֶקען ֶמען נִ ׁ ְַפ ְ
אטיֶ עערן! ר' ָמ ְ אסן ְט ֶר ְ
עג ְיך ֶג ָ יסנֶ ֶ
ַארוֹ ְ
ארף זִ ְ
יך מוֹ ֵסר ילט ַאז ֶמען ַד ְ עפ ְ
אבן ֶג ִ
ַמ ּ ָמ ׁש זֵ יי ָה ְ ּ
יפ ֵקייט וָ ואס ֶעס ִל ְיגט ִאין
ילט ִדי ִט ְ
עפ ְ
ישט ֶג ִ
ָהאט נִ ׁ ְ
אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס זַ ְ
אך! נוָּ ,דאס ִאיז ֶגעוֶ וען נֶ ֶפ ׁש זַ יין ַפ ְ
ערער ָהאט ֶע ּ ֶפעס ַא
ילא ַאן ַאנְ ֶד ֶ
וער ֶטערִ ,מ ּ ֵמ ָ
ִדי וֶ ְ
6
ִט ׁיש! ֶע ּ ֶפעס ַא ִא ׁיש ַצ ִ ּדיק! ַא ִא ׁיש ַצ ִ ּדיק! 'מיט ֵשׂ ֶכל ִמיט וער ֶטער ִ - עפיל ִאין ִדי ָדאזִ ֶיגע וֶ ְ
ֶג ִ
עהאט ֶדעם ישט ֶג ַ ָח ְכ ָמה'ֶ ,ער ָהאט ָד ְ
אך ָא ֶ ּבער נִ ׁ ְ
אקע
עזען פוּן ִאים ַט ֶ
אכ ֶדעם ָהאט ֶמען ֶג ֶ
נָ ְ
'ב ִחינַ ת
אקע ֶגעוֶ וען ַא ְ ּ
ייטןֶ ,ער ִאיז ַט ֶ
יס ַק ְ
ְגרוֹ ְ ערן,
אסן ְט ֶר ְ
אר ָג ְ
ארט ָהאט ֶער ַפ ְ
עפיל! ָא ֶ ּבער ָפ ְ
ֶג ִ
עבן ֶמער פוּן וָ ואס ֶער
עג ְ ּ
ועק ֶג ֶ
ַצ ִ ּדיק'ֶ ,ער ָהאט ַאוֶ ְ עהאט ִאינֶ עם ֶר ִ ּבי'ן.
ַאזַ א ֱאמוּנָ ה ָהאט ֶער ֶג ַ
ייטע ַ'ה ְכנָ ַסת אוֹ ְר ִחים' וָ ואס
אר ִדינְ טִ ,די ְ ּב ֵר ֶ
ָהאט ַפ ְ אר'ן
ועלן ׁ ַש ָ ּבת ַדאוֶ וענֶ ען ַפ ְ
עגט ֶער וֶ ְ
ַעל ּ ִפי רוֹ ב ְפ ֶל ְ
'ביתוֹ ָפתו ַּח
'איז ֶגעוֶ וען ַ ּביי ִאים ִאין ׁ ְשטוּבּ ּ ֵ -
ְס ִ עגט זִ ְ
יך מו ְּט ׁ ֶשענֶ ען ָעמוּדּ ִ ,ביז ׁ'שוֹ ֵכן ַעד'ֶ .ער ְפ ֶל ְ
ִל ְרוָ ָחה' אל ְטן ִדי ִס ּדוּר נָ אנְ ט צ ּו ִדי
עגט ֶער ַה ְ יט'ן זֶ עןְ ,פ ֶל ְ
ִמ ְ
ערן פוּן ִדי אוֹ ְיגן, אסן ְט ֶר ְ
עג ְ אוֹ ְיגן ,אוּן ְס ָ'האט זִ ְ
יך ֶג ָ
עהאט ארץ ָע ָליו ַה ׁ ּ ָשלוֹ ם ָהאט ֶג ַ
ערנְ ַה ְ
ֶר ִ ּבי ַא ְב ָר ָהם ׁ ְש ֶט ְ
ִא ְ
ארק ֶ ּד ֶר ְך ֶא ֶרץ! ֶער ָהאט ֶגעזָ ְ
אגט; ַאז ַפאר ִאים ׁ ְש ַט ְ אגט ִדי ִע ְב ִרי,
ישט וִ וי ַאזוֹ י ֶער ָהאט ֶגעזָ ְ
יך וֵ וייס נִ ׁ ְ
ערנֶ ער ֶמענְ ְט ׁש.
אל ֶט ְ
אה ְ
אטיֶ ע ִאיז ַא ַ ּב ַ
ָמ ְ ערן
עקענְ טָ ...א ֶ ּבערְ ,ט ֶר ְישט ֶג ֶ ֶער ָהאט ַקיין ִע ְב ִרי נִ ׁ ְ
ואל ִדיג
יך ִ ּבין ֶגעוַ ְ אסן פוּן ִדי אוֹ ְיגן! ִא ְ עג ְ ָהאט זִ ְ
יך ֶג ָ
ארן ַקיין או ַּמאן ,אוּן
ַא ָמאל ִאיז ֶער ֶגעקו ֶּמען צ ּו ָפ ְ
ייגטְ ,פ ֶרעג ִא ְ עש ִר ְיגןֶ ,ער ִאיז
ואלד אוּן ֶג ׁ ְ
וארןֶ ,געוַ ְנִ ְת ּ ָפ ֵעל ֶגעוָ ְ
יך ִאים; על ְ
ייער צו ֶּג ֵ
ֶער ִאיז ֶגעוֶ וען זֵ ֶ
ָד ְ
אך ַא ּ ָפ ׁשו ֶּט'ער ֶמענְ ְט ׁש.
ייגט?" ִא ְ
יך על ְ
יסט ּו ַאזוֹ י צו ֶּג ֵ
ארוָ ואס ִ ּב ְ
אטיֶ ע ַפ ְ
"מ ְ
ָ
אגט ֶער ִמיר; ייער נָ אנְ טָ ,ז ְ
ִ ּבין ֶגעוֶ וען ִמיט ִאים זֵ ֶ ארף זַ יין ַאן ֱאמוּנָ ה ִאינֶ עם ֶר ִ ּבי'ן ַאזוֹ י ְגרוֹ יס ֶעס ַד ְ
ימאןִ ,א ְ "א ְ ערן
יך ְט ֶר ְ יסט זִ ְאגט ִס ּפו ֵּרי ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת ִג ְ
ַ -אז ֶמען זָ ְ
ישטארנִ ׁ ְ
יך ָהאבּ ָג ְ יצ ֶטער ַאן ָא ִר ַ
יך ִ ּבין ִא ְ ִ
יילן ַפאר ְצ ָד ָקה!
צ ּו ֵט ְ פוּן ִדי אוֹ ְיגן!
ישט ,נָ אר וֶ ועןארנִ ׁ ְ ישט ַאז ִא ְ
יך ָהאבּ ָג ְ ִמיר ַא ְרט נִ ׁ ְ ִמיר זֶ ענֶ ען ֶגעוֶ וען ַא ָמאל ׁ ַש ָ ּבת ַ ּביי ִאים ִאין
יך ְפ ֶלעג קו ֶּמען ַקיין או ַּמאןְ ,פ ֶלעג ִא ְ ִא ְ אטיֶ עִ ,א ְ
יך ִמיט ימענְ ְט ׁשוּק ּ ַ -ביי ֶדעם ָמ ְ ְק ִר ֶ
יילן"
יך ֵט ְ
אטיֶ ע ִאיז ָדאאבן ֶגעוואו ְּסטַ ,אז ָמ ְידים ָה ְ ּ ַא ֶלע ֲח ִס ִ אש ֶקע (טו ְּל ְט ׁ ִשינֶ ער) ָע ָליו ַה ׁ ּ ָשלוֹ ם ָה ְ ּ
אבן ִמיר נַ ׁ ְ
ישט עבן ְצ ָד ָקה - ,אוּן ַהיינְ ט ֶקען ִא ְ
יך נִ ׁ ְ וֶ ועט ֶער ֶג ְ ּ עכ ִט ֶיגער
'איז ַא ֶל ְ
אש ֶקעְ ,ס ִ
אש ֶקע; "נַ ׁ ְ
אגט צ ּו נַ ׁ ְ
עז ְ
ֶג ָ
יסע ַצ ַערִ ,א ְ עבןָ ,האבּ ִא ְ 'איז
אגטְ ,ס ִ אש ֶקע ָהאט אוֹ ְ
יך ַאזוֹ י ֶגעזָ ְ ִט ׁיש"! נַ ׁ ְ
ישטיך ֶקען זֵ יי נִ ׁ ְ יך ַא ְגרוֹ ֶ ֶג ְ ּ
עלייט קו ְּקן ַארוֹ יס אוֹ יף ִמיר ִא ְ
יך ימ ַ"די ָא ִר ֶ
עבן! ִ
ֶג ְ ּ ייטאג
עכ ִט ֶיגער ִט ׁישִ ,די ִט ׁיש ׁ ַשיינְ ט ְ -פ ַר ָ
ַא ֶל ְ
ישטִ ,א ְ
יך ָהאבּ זֵ יי עבן ,אוּן ִא ְ
יך ָהאבּ נִ ׁ ְ ָזאל ֵזיי ֶג ְ ּ עכ ִט ֶיגער ִט ׁיש!
אכ ְטס ִאיז ֶגעוֶ וען ַאזַ א ֶל ְ
צוּנַ ְ
עבן"!
ישט צ ּו ֶג ְ ּ
נִ ׁ ְ אל ְטן ֶדעם ִס ּדוּר נָ אנְ טעה ְ אטיֶ ע ָהאט ַא ְלץ ֵֶג ַ ָמ ְ
ָהאבּ ִא ְ אסן
עג ְ 'אזַ ּ ֵמר ִ ּב ׁ ְש ָב ִחין' ָהאט זִ ְ
יך ֶג ָ צ ּו ִדי אוֹ ְיגןּ ַ ,ביי ֲ
יער ָהאט ֶדער
"פ ִר ֶ
אר ְקטְ :
עש ַט ְ
יך ִאים ֶג ׁ ְ
ערןֶ ,דער יסט זִ ְ
יך ְט ֶר ְ יהא ַר ֲעוָ א' ִג ְ
ערן ,אוּן ַ ּביי 'וִ ֵ
ְט ֶר ְ
עפרוּאוְ וט ִמיט ֶדעם ַאז ד ּו
ער ׁ ְש ֶטער ִדיר ֶג ּ ְ
יב ְ
אוֹ ֶ ּ
ויסן וָ ואס צ ּו
אל ְסט וִ ְ
עהאט ,אוּן ד ּו זָ ְ
אסט יָ א ֶג ַ
ָה ְ ערן!
ַגאנְ ֶצער ִט ׁיש ִאיז ֶגעוֶ וען פוּל ִמיט ְט ֶר ְ
יך ַאזעצט ּ ְפרוּאוְ וט ֶמען ִד ְ
עלט ,יֶ ְ
טוּן ִמיט ִדי ֶג ְ אפן נָ ְ
אך ִדי ְסעו ָּדה ייגט ׁ ְש ָל ְ
על ְ אבן זִ ְ
יך ֶג ֵ ִמיר ָה ְ ּ
וייטער
ועסט וַ ֶ
עלט! ָא ֶ ּבער ד ּו וֶ ְ
ישט ֶג ְ
אסט נִ ׁ ְ
ד ּו ָה ְ ימענְ ְט ׁשוּק ָהאט ֶמען אכ ְט'סִ ,אין ְק ִר ֶ
ייטאג צ ּו נַ ְ
ְפ ַר ָ
אבן"!
ָה ְ ּ 'איז ֶגעקו ֶּמען
אפן ׁ ְש ּ ֶפעט .וֶ וען ְס ִ
ייגט ׁ ְש ָל ְ
על ְ זִ ְ
יך ֶג ֵ
אטיֶ ע ְד ֵרייט ִז ְ
יך ׁשוֹ ין 'חצוֹ ת' ,אוּן ָמ ְ
ִדי ַצייט פוּן ֲ
עהאט
אכ ַא ָמאל ֶג ַ
עטער נָ ְ
אקע ׁ ְש ּ ֶפ ֶ
ֶער ָהאט ַט ֶ
ער ׁ ְש ֶטער
יב ְ
אכ ֶדעם ָהאט ֶדער אוֹ ֶ ּ ּ ַפ ְרנָ ָסה .נָ ְ אפט
אטיֶ ע ְק ַל ּ ְ אטיֶ ע ִאיז ׁשוֹ ין אוֹ יף! ָמ ְ
ַארוּם ָ -מ ְ
וארן צו ִּריק ַר ְ אס ֶטער ׁשוֹ ין ִמיט ֲחצוֹ ת! וָ ואס טוּט זִ ְ
יך ָדא?! ַא ּ ְפ ָר ְ
ייך אוּן ֶער אטיֶ ע ֶגעוָ ְ
אל ְפן ִאיז ָמ ְ
עה ְ
ֶג ָ
יילן ְצ ָד ָקה.
יבן ֵט ְ
וידער ָאנְ ֶגעהוֹ ְ ּ
ָהאט וִ ֶ עכ ִט ֶיגער
ֶמענְ ְט ׁש אוּן ֶע ּ ֶפעס ַאזַ א ַ'צ ִ ּדיק'! ַא ֶל ְ
7
מַ עֲ ֶשׂה יב'
ֶדער ַּ'בעַ ְּ
ל־תפִ ילָ ה'
אלט ֶער
ישט! – נָ אר ַאז ֶ[ווען] ֶער ִוויל ֶע ְסןַ ,פ ְ
נִ ׁ ְ 'מ ֶל ְך':
עשמו ֶּע ְסט ִמיט ֶדעם ֶ
ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' גֶ ׁ ְ
אדעס]! – אוּן ִדי ער ֶדעס' ְ
[ס ַט ֶ 'ט ׁ ֶש ְ
[ארוֹ יף] אוֹ יף ִדי ְ
ַ 'דער ִ[די ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּן "מכּ ַֹח [אוֹ יף ֶדעם זַ ְ
אך פוּן] ֶ ִ
אפן אוּן ׁ ְש ָלאגְ ן
אסטו ֶּכער]ְ ,ק ַל ּ ְ עכעס' ּ ַ
[פ ְ אס ֶט ֶ
'פ ְ
ַּ 'מ ִדינָ ה [פוּן ֲע ׁ ִשירוּת]'ָ ,וואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזוֹ י
ִדי] ְ
[א ֶ ּבער] ֶדער
ּש ִמיר ָ
אוּן ׁ ְשטו ְּר ֶמען אוֹ יף ִאים! – לו ׁ ְ עלט'.
'עבוֹ ָדה־זָ ָרה' פוּן 'גֶ ְ
אלן ִאין ֶדער ֲ
עפ ְ
ַא ַריינְ גֶ ַ
עמט זִ ְ
יך ישט! – נָ אר ֶער נֶ ְ ארנִ ׁ ְ
ערט ָדאס גָ ְ
'לייבּ ' ֶה ְ ֵ
"א ְ
יך ָהאבּ 'מ ֶל ְךִ :
ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר 'גֶ עזָ אגְ ט צוּם ֶ
'ב ֵהמוֹ ת' – אוּן ְ ּברו ְּמט ,אוּן ֶע ְסט זֵ יי!
'שאף' אוּן ְ ּ
ָׁ
"אז דו ְּר ְך ֶדעם ֶ'וועג',
ערטַ : עה ְייך גֶ ֶ אך] פוּן ַא ְָ[ד ְ
ארג פוּן
'ב ְ
ער ַמאנְ ְטן] ַ ּ אוּן ֶדעם ָ[דאזִ יגְ ן אוֹ ְ
יבנְ ֶד ְ וערד' – דו ְּר ְכ ֶדעם
'ש ֶו ְ ָוואס ִא ְ
יך ָהאבּ צ ּו ֶדער ׁ ְ
ישט !
ארנִ ׁ ְ
עהט ֶמען גָ ְ
ייער' ,זֶ ְ
ֵפ ֶ עמען'ֶ ,דעם' ָוואס ֶער ִאיז
יסנֶ ֶ
ֶקען ֶמען ַארוֹ ְ
אר ַהאנְ ְדן וידער :פוּן ֶדער זַ ייטִ ,איז נָ ְ
אך ַפ ְ אוּן ִו ֶ וארן ַאיינְ גֶ עזִ ינְ ֶקען] ִאין ֶדער אלן [גֶ ָ
עו ְ עפ ְ
ַא ַריינְ גֶ ַ
ערע] ֶ'וועג'! – קו ְּמט ֶמען [אוּן ְמ'קו ְּמט ַא ַ
[אנְ ֶד ֶ עלט'"!
'ת ֲא ָוה פוּן גֶ ְ
ַּ
[פ ַלאץ] ָוואס
'א ְרט' ּ ְ ָאן] ִמיט ֶ'דעם ֶוועג' ,צ ּו ַא ָ 'איז
ערט" :יָ אְ ,ס ִ 'מ ֶל ְך' גֶ ֶ
עענְ ְט ֶפ ְ ָהאט ִאים ֶדער ֶ
[ק ְ
אך; ֵ ּבית ַה ַּת ְב ׁ ִשיל]! 'ק ְ
עך' ָ ייסט ֶ
'ה ְ
ְס ֵ 'מ ֶל ְך' גֶ עזָ אגְ ט ֶדעם
אקע] ַאזוֹ י'"! ָהאט ֶדער ֶ [ט ֶ
ַ
'ק ְ
עך' – ִאיז ארט ִאין ֶדער ָ[דאזִ יגֶ ער] ֶ
אוּן ָד ְ 'דעם ֶוועג' ִווי ֶער ֶ[דער
[אז] ִאין ֶ
"ב ֲא ׁ ֶשר ַ
'גִ בּ וֹ ר' ַ ּ
'מ ֲא ָכ ִלים'! אוּן ִאין ֶדער
ע־ע ְר ֵליי ַ
אר ַהאנְ ְדן ַא ֶל ֶ
ַפ ְ ער ַמאנְ ֶטער] [ארוֹ יף] צ ּו ֶדער [אוֹ ְ
יבנְ ֶד ְ גִ בּ וֹ ר] גֵ ייט ַ
ישט
ייער' נִ ׁ ְ
'פ ֶעך'ִ ,איז ַקיין ׁשוּם ֵ 'ק ְָ[דאזִ יגֶ ער] ֶ אר ַהאנְ ְדן ַא ֶ'וועג' ִאין ֶדער
וערד' – ִאיז ַפ ְ
'ש ֶו ְ
ְׁ
אכט,
עק ְ
וערן גֶ ָ
'מ ֲא ָכ ִלים' ֶו ְ
אר ַהאנְ ְדן! – נָ אר ִדי ַ
ַפ ְ 'דעם ָ[דאזִ יגְ ן זַ ִ
ייטיגְ ן] זַ ייט! – קו ְּמט ֶמען ִמיט ֶ
ייער' ַהנַ "ל.
ארג פוּן ֵפ ֶ
'ב ְ דו ְּר ְך ֶדעם ַ ּ ארג'!
ייע ְר ִ'דיגְ ן ַ ּב ְ
'פ ֶֶוועג' ,צ ּו ַא ֵ
ייער
ארט זֵ ֶ
ייער'ִ ,איז פוּן ָד ְ
ארג פוּן ֵפ ֶ
'ב ְ
אוּן ֶדער ַ ּ 'לייבּ '! – אוּן ֶדער
ארג'ִ ,ליגְ ט ַא ֵ
'ב ְ
אוּן אוֹ יף ֶדעם ַ ּ
עש ֶקעס' ֶ[וועגְ ן] ,אוּן
'ש ֶט ׁ ְ
ייען ׁ ְ
ַווייט! – נָ אר ְס'גֵ ֶ ארף [צוּ] ֶע ְסן – גֵ ייט ֶער,
אד ְ
'לייבּ 'ַ ,אז ֶ[ווען] ֶער ַ ּב ַ
ֵ
ארג פוּן'ב ְ
ערן] – פוּן ֶדעם ַ ּ י־ווי ִ'רינְ ֶוועס' ֶ[ר ְ
ַאזוֹ ִ אדעס פוּן ִדי ער ֶדעס' ְ
[ס ַט ֶ 'ט ׁ ֶש ְ
אלט אוֹ יף ִדי ְ
אוּן ַפ ְ
וערן 'ק ְ
עך'! – אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם ֶו ְ ייער' ,צ ּו ֶדער ֶ ֵפ ֶ 'ב ֵהמוֹ ת',
'שאף' אוּן ְ ּ עמט זִ ְ
יך ׁ ָ [ער] נֶ ְ
ׁ ָשאף] – אוּן ֶ
'מ ֲא ָכ ִלים' ַהנַ "ל.
אכטַ ,א ֶלע ַ
עק ְ
ארט] גֶ ָ
ָ[ד ְ אוּן ֶע ְסט זֵ יי אוֹ יף!
ישט
ארנִ ׁ ְ עהט ֶמען אוֹ ְ
יך גָ ְ 'ק ְ
עך' ,זֶ ְ אוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ֶ ערפוּן!
וייסן ֶד ְ
אסטו ֶּכער] ֵו ְ עכעס' ּ ַ
[פ ְ אס ֶט ֶ
'פ ְ
אוּן ִדי ּ ַ
ימן'ַ :
[אז] 'ס ָ
אר ַהאנְ ְדן ַא ִ
'איז ַפ ְ
ַארוֹ יס! – נָ אר ְס ִ 'שאף'ַ ,פאר [פוּן] ִאים! –
ייערִ ,די ׁ ָ
יטן זֵ ֶ
– אוּן זֵ יי ִה ְ
[פייגְ ֶל ְ
עך] אוֹ יף ֶדער 'פייגְ ל' ֵ
אר ְטן ֵ
ייען ָד ְ
'ש ֵט ֶ
ְס ׁ ְ 'לייבּ ' ,קו ְּקט גָ אר ֶדערוֹ יף
[א ֶ ּבער] ֶדער ֵ
ּש ִמיר ָ
לו ׁ ְ
8 8
'מ ִדינָ ה
יסע ַלייט' פוּן ֶדער ְ
ְד ַהיְ ינוִּ :די 'גְ רוֹ ֶ וייסט
עך'! – אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם ֵו ְ 'ק ְ
ָ[דאזִ יגֶ ער] ֶ
אטן' ִאין
פוּן ֲע ׁ ִשירוּת'ָ ,וואס זֵ יי זֶ ענֶ ען 'גָ ְ עך'"! 'ק ְ
ארט ִאיז ִדי ֶ
"אז ָד ְ
ֶמעןַ :
ייער ְמ ִדינָ ה'!
'זֵ ֶ אפן] אכן ְ
[ק ַל ּ ְ 'פייגְ ל' – [זֵ יי] ָפ ְ
אוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ֵ
ָוואס זֵ יי ַ[ווייל ִדי ָ'דאזִ יגֶ ע גָ ְ
אטן' זֶ ענֶ ען ָדא ייע ֶרע]! – אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם
'פ ִליגְ ל' [זֵ ֶ
ִמיט ִדי ְ
ערגֶ עקו ֶּמען ִמיט
עווען – ַווייל זֵ יי] זֶ ענֶ ען ַא ֶה ְ
גֶ ֶ ייער' ,אוּן [דו ְּר ְכ ֶדעם]
'פ ִֶצינְ ְדן זֵ יי ָאן ָדאס ֵ
אלט 'ממוּנֶ ה'ַּ ,כנַ "ל – אוּן ַאז זֵ יי ֶ[ד ָ
עמ ְ ֶדעם ְ ייער'!
'פ ֶעשן [זֵ יי] ָדאס ֵ
אר ֶל ׁ ְ
ַפ ְ
יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען
אטן] זֶ ענֶ ען ַארוֹ ְ
ֶווען ִדי ָדאזִ יגֶ ע גָ ְ אכן
'פייגְ ל' ָפ ְ
ְד ַהיְ ינוּ :דו ְּר ְכ ֶדעם ָוואס ִדי ֵ
'ממוּנֶ ה' –
ייער ְמ ִדינָ ה' ִמיט ֶדעם ְ
פוּן 'זֵ ֶ אמען] זֵ יי אוֹ יף אפן] – דו ְּר ְכ ֶדעם ְ ּב ָלאזְ ן ְ
[פ ַל ֶ [ק ַל ּ ְ
ְ
[לייט פוּן ִדי] ְמ ִדינָ ה',
אלט]ִ ,די ' ַ אבן זֵ יי ֶ[ד ָ
עמ ְ ָה ְ ּ וידער ייער'! – אוּן ִו ֶ'פ ֶאוּן ִצינְ ְדן ָאן ָדאס ֵ
"אז
עבןַ :
יבענִ ׁיש] גֶ עגֶ ְ ּ
עהאט] 'כּ ַֹח' [אוּן ֶע ְרלוֹ ֶ ּ
[גֶ ַ עשן זֵ יי
אר ֶל ׁ ְ
אכן – ַפ ְ אקע ,דו ְּר ְך זֵ ֶ
ייער ָפ ְ ַט ֶ
ועלן ָטאן ִ[די ָדאזִ יגֶ ע ׁ ְשלו ִּחים] ,זָ אל
ָוואס זֵ יי ֶו ְ ישט
ייער' זָ אל נִ ׁ ְ
'פ ֶייער'ַ ,אז ָדאס ֵ
'פ ֶָדאס ֵ
[אז] 'גָ אר ִדי ְמ ִדינָ ה',
עטאן"! – אוּן ַ
זַ יין גָ אר גֶ ָ יידער ִ[ווי]
ארקֶ ,מער ֵא ֶ
אמען צ ּו ׁ ְש ַט ְ
ְפ ַל ֶ
ועלן מוּזְ ן ַמ ְס ִּכים זַ יין] אוֹ יף
ּש ֵטיין ֶ[ו ְ
מוּז צו ׁ ְ ארף!
אד ְ
'ב ַ
ְמ ַ ּ
עמען ָוואס זֵ יי ִ[די ׁ ְ
'שלו ִּחים'ְ ,ד ַהיְ ינוּ: ֶדעם ַא ֶל ֶ
אמען] אוֹ יף'ָ ,דאס
[פ ַל ֶ
ְ אוּן זֵ יי ְ ּב ָלאזְ ן
ייער
יסע ַלייט' פוּן זֵ ֶ
אטן' – ִדי 'גְ רוֹ ֶ
ייע ֶרע 'גָ ְ
זֵ ֶ
ארף
אד ְ
'ב ַ
ויפיל] ְמ ַ ּ
ועד ִליג [לוֹ יט ִו ִ
ייער'ֶ ,ו ְ
ֵפ ֶ
ועלן ָטאן! ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' גֶ ענו ֶּמען
ְמ ִדינָ ה] ֶו ְ
'מ ֲא ָכ ִלים'! – ְד ַהיְ ינוּ :צ ּו ֶ'דעם ַמ ֲא ָכל',
צ ּו ִדי ַ
אטן' ַ ּביי ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַלייט ָ[וואס זֵ יי ֵה ְ
ייסן 'גָ ְ
ייער'!
'פ ֶ[אזַ א ְפ ַלאם] ֵ
ארף ֶמען ַאזוֹ י ַא ַ
אד ְ
ַ ּב ַ
ייער ֲע ׁ ִשירוּת] – אוּן ָהאט
ייער ְמ ִדינָ ה ,צו ִּליבּ זֵ ֶ
זֵ ֶ
ארף ֶמען ַא
אד ְ
'אנְ ֶדער ַמ ֲא ָכל'ּ ַ ,ב ַ
אוּן צ ּו ַא ַ
עפ ְירט ִאין ֶ'דעם ֶוועג' – אוּן ֶער ָהאט זֵ יי גֶ ִ
'ק ְ ועד ִליג
ייער'! – ַא ְלץ ֶו ְ
[פ ַלאם] ֵפ ֶ
'אנְ ֶדער ְ
ַ
עך' עב ֶרענְ גְ ט] ִ ּביז [צוּ] ֶדער ֶ
אכט [גֶ ְ ּ
עב ַר ְ
זֵ יי גֶ ְ ּ
אמען] ִדי 'מ ֲא ָכל'ַ ,אזוֹ י ְ ּב ָלאזְ ן ְ
[פ ַל ֶ [לוֹ יט] ֶדעם ַ
'מ ֲא ָכ ִלים'!
ארט זֶ ענֶ ען ִדי ַ
ָוואס ָד ְ
ייער'!
'פייגְ ל' אוֹ יף'ָ ,דאס ֵפ ֶ
ֵ
עפ ְירט
יער [קוֹ ֶדם]ָ ,האט ֶער זֵ יי גֶ ִ
אוּן ְפ ִר ֶ
'מ ֶל ְך' ַפ ְ
ארן 'גִ בּ וֹ ר']: וייטער ֶדער ֶ
[זָ אגְ ט ַו ֶ
ארגַ אנְ גֶ ען
ַא ֶקעגְ ן ֶ[דעם] ִ'ווינְ ט'! – ִאיז זֵ יי ַפ ְ
'מ ֲא ָכ ִלים'!
יח' פוּן ִדי ַ
[אנְ גֶ עקו ֶּמען] ֶדער ֵ'ר ַ
ָ יער,
אל ְסט ּו זֵ יי ִפ ְירן ְפ ִר ֶ
יבער]! זָ ְ "ב ֵכן ֶ[ד ִ
ער ֶ ּ ְּ
עטן:
ייער צ ּו ֶ ּב ְ
יבן זֵ ֶ
אבן זֵ יי ִאים ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
ָה ְ ּ יח' פוּן ִדי
[אז] ֶדער ֵ'ר ַ
ַא ֶקעגְ ן ִ'ווינְ ט'! – ְּכ ֵדי ַ
עבן פוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] 'גו ֶּטע
"אז ֶער זָ אל זֵ יי גֶ ְ ּ
ַ [אנְ קו ֶּמען צ ּו זֵ יי]!
ארגֵ יין ָ
'מ ֲא ָכ ִלים' ,זָ אל זֵ יי ַפ ְ
ַ
ַמ ֲא ָכ ִלים'"! עבן פוּן
ועסט זֵ יי גֶ ְ ּ ערנָ ְ
אךַ ,אז ֶ[ווען] ד ּו ֶו ְ ֶד ְ
עפ ְירט פוּן
[א ֶוועק] גֶ ִ ערנָ ְ
אך ָהאט ֶער זֵ יי ַ ֶד ְ וד ַאי
ועלן זֵ יי ׁשוֹ ין ְ ּב ַו ְ
'מ ֲא ָכ ִלים' – ֶו ְ
ִדי ַ
ייען:
יבן צ ּו ׁ ְש ֵר ֶ
אבן זֵ יי ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
ֶדעם ִ'ווינְ ט'! ָה ְ ּ עלט'"!
'ת ֲא ָוה פוּן גֶ ְ
ואר ְפן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַּ
ועק ַו ְ
ַא ֶו ְ
ארק]"! ָהאט ֶער זֵ יי ייער ׁ ְ
[ש ַט ְ 'ש ִטינְ ְקט זֵ ֶ
"ס ׁ ְ
ְ עטאן! – אוּן
אקע] ַאזוֹ י גֶ ָ ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' ַ
[ט ֶ
עפ ְירט] ַא ֶקעגְ ן ֶ[דעם]
אכט [גֶ ִ
עב ַר ְ
וידער גֶ ְ ּ
ִו ֶ [ער] ָהאט גֶ ענו ֶּמען ִדי ָ'דאזִ יגֶ ע ַלייט' –
ֶ
ִ'ווינְ ט'!
9
ישטארנִ ׁ ְ
'איז ָדא גָ ְ אך]ַ :אז ְס ִ עהט זִ ְ
יך ָ[ד ְ "איר זֶ ְ ִ [אנְ גֶ עקו ֶּמען] ֶדער
ארגַ אנְ גֶ ען ָ
וידער ַפ ְ
ִאיז זֵ יי ִו ֶ
אך ָוואס ְס'זָ אל ׁ ְש ִטינְ ֶקען!אר ַהאנְ ְדן ַקיין ׁשוּם זַ ְ
ַפ ְ אבן זֵ יי ִאים
'מ ֲא ָכ ִלים'! ָה ְ ּ
יח' פוּן ִדי ַ
'גו ֶּטער ֵר ַ
וד ַאי זַ ייןַ ,אז ִאיר ַא ֵליין ׁ ְש ִטינְ ְקט – מוּז ָ[ד ְ
אך] ְ ּב ַו ְ עבן
"אז ֶער זָ אל זֵ יי גֶ ְ ּ
עטןַ : עב ְייער גֶ ֶ ּ
וידער זֵ ֶ ִו ֶ
ישט ָדא ַקיין ׁשוּם זַ ְ
אך, וארן ָדא ִאיז נִ ׁ ְ ֶעס! – ָו ְ וידער ערנָ ְ
אך ָהאט ֶער זֵ יי ִו ֶ 'מ ֲא ָכ ִלים"! ֶד ְ
פוּן ִדי ַ
יח]"!
עכ ְטן ֵר ַ יח ַרע' ׁ ְ
[ש ֶל ְ אבן ַא ֵ'ר ַ
ָוואס ְס'זָ אל ָה ְ ּ עפ ְירט פוּן ֶדעם ִ'ווינְ ט'!
[א ֶוועק] גֶ ִ
ַ
עבן פוּן ִדי ערנָ ְ
אך ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ ֶד ְ ייען:
יבן צ ּו ׁ ְש ֵר ֶ וידער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ אבן זֵ יי ִו ֶ ָה ְ ּ
'מ ֲא ָכ ִלים'!
ער ַמאנְ ֶטע] ַ
יבנְ ֶד ְ
[אוֹ ְ וילד"! ָהאט זִ ְ
יך ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' ייער ִו ְ
'ש ִטינְ ְקט זֵ ֶ
"ס ׁ ְ ְ
צ ּו זֵ יי ָאנְ גֶ ערו ְּפן [צ ּו ִדי ָדאזִ יגֶ ע ֶמענְ ְט ׁ ְשן]:
המשך פון זייט 12
עלט!
עקט פ ּון ֶג ְ
ַאכְ ט ּו ְנגְ :ס ׁ ְ'ש ֶמ ְ
ֵאיין ָטאג ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָר ׁש ִאיז ֶעס ֶגעוֶ וען וֶ וען ָהאט עמען ִדי נוֹ י סו ָּּכהָ ,האט ֶער ׁ ְשנֶ על אפצוּנֶ ֶַא ָר ּ ְ
ערנֶ ען
ערט וִ וי זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים נָ ִתי אוּן יוֹ ִסי ֶל ְעה ְֶער ֶג ֶ יך ֶקעןיך צ ּו ִדי ַא ְר ֶ ּבעט; ִא ְ
יך יָ אג זִ ְ
"א ְ
ערטִ :
עענְ ְט ֶפ ְֶג ֶ
ילהְ ּ .פלו ְּצ ִלינְ ג ָהאט הוֹ ְ
יך ִדי ַמ ֲע ֶשׂ ה פוּנֶ עם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ עלט". יבן צ ּו ַפ ְ
אר ִל ְירן ֶג ְ ישט ֶע ְרלוֹ ְ ּ זִ ְ
יך נִ ׁ ְ
ערט וִ וי ִמיאוּס ֶעס ִאיז ַא ֶמענְ ְט ׁש וָ ואס
עה ְ
ֶער ֶג ֶ עפט עש ֶל ּ ְ
עפט ָהאט ֶער ֶג ׁ ְ עש ְיסן פוּנֶ עם ֶג ׁ ֶ
ִאינְ ְדרוֹ ְ
אגט נָ ְ
עלט ,אוֹ יף ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֶעס קו ְּמט
אך ֶג ְ יָ ְ עך ְס ַכ ְך, עטער אוּן בּ וּנְ ְט ֶל ְ
אלץ אוּן ְ ּב ֶר ֶ
וערע ָה ְׁ ְשוֶ ֶ
עמיינֶ ע ֶגערו ְּךֶ .ער ִאיז אוֹ ְ
יך ַארוֹ יס פוּן ִאים ַא ֶג ֵ וייקט ִמיט
ֶער ִאיז ֶגעוֶ וען ִאינְ ַגאנְ ְצן דו ְּר ְכ ֶגעוֵ ְ
ערנְ ט ִדי ַמ ֲע ֶשׂ ה אוּן
על ְ
עגאנְ ֶגען אוּן גוּט דו ְּר ְכ ֶג ֶ
ֶג ַ אלן
עפ ְ ׁ ְשוֵ וייסֶ .ער ִאיז ֲא ִפיל ּו ְד ַריי ָמאל ַא ָר ּ ְ
אפ ֶג ַ
יק'ס ֶע ְסן' – ָדאס ֵמיינְ ט זַ יינֶ ע
עסן פוּנֶ עם ַצ ִד ְ
עג ְ
ֶ'ג ֶ ישטאוֹ יף ֶדער ֶע ְרדּ ְ .בלוֹ יז ְ ּב ֶד ֶר ְך נֶ ס ִאיז ֶער נִ ׁ ְ
ּתוֹ רוֹ ת אוּן ַמ ֲע ִשׂ ּיוֹ ת – ִ ּביז ֶער ָהאט ַפ ְ
אר ׁ ְש ַטאנֶ ען ַאז יג ְס ֶטעָ ,האט ֶער
ויכ ִט ְ
וארןָ .דאס וִ ְ
יגט ֶגעוָ ְ
עד ְ
עש ִ
ֶג ׁ ֶ
יחֶ .ער ָהאט פוּן ִאים ַא ֵליין קו ְּמט אוֹ ְ
יך ַארוֹ יס ַא ֵר ַ אכטִ ,איז ִדי ֲהנָ ָאה וָ ואס ֶער וֶ ועט ָה ְ ּ
אבן ְּכ ֵס ֶדר ֶג ְ
עט ַר ְ
אטע ַא ְר ֶ ּבעט נָ אר ַא ִ ּב ְ
יסל, אוֹ ְ
יך ַאיינְ ֶגעזֶ ען ַאז זַ יין ַט ֶ עלע
ער ֶעלט וָ ואס ֶער ֵגייט ַ ּבאקו ֶּמעןּ ֶ .ב ֶ פוּנֶ עם ֶג ְ
אר'ן ׁ ְשטוּבּ ,אוּן ּפוּנְ ְקט ֶגענוּג אוֹ יף צ ּו קוֹ ְ
יפן ֶע ְסן ַפ ְ עדן וָ ואס ֶער ָהאט ימט ַפאר יֶ ְ
אר ְ ָהאט זִ ְ
יך ַ ּב ִ
אך ַא ׁ ְש ִטיק ַצייט ָהאט ישט צו ִּליבּ ַּת ֲאווֹ ת ַה ּ ָממוֹ ן .נָ ְ
נִ ׁ ְ "א ְ
יך ַ ּבאקוּם ַא ְכט ׁ ְש ָק ִלים ַפאר יֶ ֶ
עדע ׁ ָש ָעה ֶגעזֶ עןִ :
ייכל צ ּו זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים:
אגט ִמיט ַא ׁ ְש ֵמ ְעלע ֶגעזָ ְ ֶ ּב ֶ
ער ֶ עטאן .זַ יין ַא ְר ֶ ּבעט ".זַ יינֶ ע ֵ ּביינֶ ער ָה ְ ּ
אבן ִאים וֵ ויי ֶג ָ
יפן
אכצוּלוֹ ְערט נָ ְ עה ְ יך ָהאבּ אוֹ ְ
יפ ֶג ֶ "דאס ִאיז ֶעסִ .א ְָ אלץ-
ער ּ ֶפער ִאיז ֶגעוֶ וען ׁ ְשמו ִּציג פוּן ָה ְ
ַגאנְ ֶצע ֶק ְ
ישט ְ ּב ֶרענְ ֶגען ֵקיין ׁשוּם
עלטֶ .עס וֶ ועט ִמיר נִ ׁ ְ
ֶג ְ ׁ ְשטוֹ יבּ .
ִשׂ ְמ ָחה ָא ֶדער ְג ִליק".
10
לאמיר זיך
פארהערן
()18 די צוועלעווטע מעשה -דער בעל תפילה
וויפיל מאל האט דער גבור זיי געפירט א קעגן דעם ווינט? ג. א .וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט קעגן די
❑ איין מאל ווינט?
❑ צוויי מאל ❑ אז עס שטינקט זייער
❑ דריי מאל ❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן
❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך
ד .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? ב .וואס האבן זיי געזאגט ווען דער גבור האט זיי געפירט פון דעם
❑ איינמאל ווינט?
❑ צוויימאל ❑ אז עס שטינקט זייער
❑ איך האב געוואלט ❑ זיי האבן אים געבעטן פון די עסן
❑ אז עס איז דא א גוטער גערוך
אינטערעסאנטע שאלות אויף גאנץ מעשה פון דער בעל תפילה טיפער געטראכט
א .וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך ? און וועמען האט ער נישט
דערמאנט?
ב .וועלכע סדר פון די כתות האט דערמאנט איינער פון די גבורים פארן בעל תפילה ? און
וועלכע כתה האט ער נישט דערמאנט ?
ג .וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך פארן גבור ? און וועמען האט
ער נישט דערמאנט ?
ד .וועלכע סדר האבן די כתות געטראפן די אנשי המלך ? און וועלכע כתה האט נישט געטראפן ?
תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה ()17
ביי וועמען שטייט? אויף וועמען שטייט?
ארט גִ יוֶוען אַ גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים חכם
ַודאַ י דָ ְּ
ִאיז בְּ ו ְּ יםָאזָדאסָמּוזָזַ ייןָאּונְ זֶ ערָ ָחכָ ם
אטָאָפנִּ ַ
זָסעָה ַ
טָא ֶ
יָד ַרייָגִּ יזאגְ ַ
יןָד ְ
אב ִּ
הָ ִּ
וישן זֵיי אֹויְך זֵייעֶר אַ גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים מליץ
ִאיז גִ יוֶוען צְּ וִ ְּ ייןָדערָ ֵמ ִליץ
טֹויסיןָדאסָמּוזָבְ וַ ְוד ַאיָזַ ֶ
יש ִּאביןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ
ה ִּ
וישן זֵיי גִ יוֶוען אֵ יין גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים אוהב נאמן
ִאיז צְּ וִ ְּ טֹויסיןָ.דאסָמּוזָבְ וַ ְוד ַאיָזַ ייןָ ִדי ַּבת ַּמ ְל ָכה
יש ִּאביןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ
ה ִּ
ַודאַ י נִיט ְּמשַ עֵר זַיין ?
ארט ִאיז גִ יוֶוען .קָאן מֶ ען בְּ ו ְּ
אּון ִדי ִש ְּמחָ ה וָואס דָ ְּ ייע ְרס
אסָאיזָבְ וַ ְוד ַאי ָדאס ִקינְ ד זֵ ֶ ןָאזָד ִּ
טֹויס ַ
יש ְהאבְ ןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ
ביי די בת מלכה ְ
ייערָ ֶמ ֶלך ַּא ֵליין
אסָאיזָבְ וַ ְוד ַאיָזֵ ֶ
יןָ.אזָד ִּ
טֹויס ַ
יש ִּאביןָזֵ ייָזִּ יְךָגִּ ְ ה ִּ
ארט גִ יוֶוען זֵייעֶר אֵ יין גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביים קינד
ַודאַ י דָ ְּ
ִאיז בְּ ו ְּ בייָוועמעןָשטייטָנישטָאזָזייָהאבןָפארשטאנעןָווערָאיזָדאסָ?ָביי
ַודאַ י גִ יוֶוען זֵייעֶר אַ גְּ רֹויסֶ ע ִש ְּמחָ ה ? ביי די מלכה
ארט בְּ ו ְּ
ִאיז דָ ְּ דער אוהב נאמן און די מלכה ָ
ַודאַ י נִיט ְּמשַ עֵר זַיין ִאין
ארט ִאיז גִ יוֶוען קָ אן מֶ ען בְּ ו ְּ
אּון ִדי ִש ְּמחָ ה וָואס דָ ְּ
מֹוחַ ? ביים מלך
צו ענטפערן די בחינות ,רופט
646-585-3040 02-5-3333-72
11
ַאכְ ט ּו ְנג:
עלט!
עקט פ ּון ֶג ְ ְס ׁ ְ'ש ֶמ ְ
עטער ִאין ִדי ֶהענְ טָ ,א ֶ ּבער ִאין דוֹ ב'ס ָק ּ
אפ ִמיט ְ ּב ֶר ֶ ערנְ ט ִאין ִדי ַמ ֲע ֶׂשה פּונֶ עם ֵהיילִ יגְ ן ַּב ַעל ְּת ִפילָ ה,
אּבן גֶ עלֶ ְ
ִמיר ָה ְ
אפן ֵאיין ַמ ֲח ׁ ָש ָבה" :צ ּו ַפ ְ
אר ִדינֶ ען וִ וי על ְ
ִאיז נָ אר ֶג ָ ענּומען ִדי גַ אנְ ֶצע ְמ ִדינָ ה וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען
ַאז ֶדער ּגִ יּבֹור ָהאט גֶ ֶ
עטן ִאיןעלט ַא ְר ֶ ּב ְעש ֶט ְ
יך ֶג ׁ ְ עלט!" ֶער ָהאט זִ ְֶמער ֶג ְ עפ ְירט צּו ַא ָקאְך וואּו
ארזּונְ ֶקען ִאין ִדי ַּת ֲאוֹות ָּממֹון ,אּון זֵ יי גֶ ִ
ַפ ְ
אפן
על ְ ערנָ ְ
אך ִאיז ֶער ֶג ָ ארטֶ ,ד ְ יא ְסק צ ּו ֵריינִ ְ
יגן ָד ְ ַא ִק ָ ארט ָהאט ֶמען
ייערָ .דאס ֶע ְסן ָד ְ
יׁשט גֶ עוֶ וען ֵקיין ַפ ֶ
ֶעס ִאיז ִּבכְ לַ ל נִ ְ
ארק ,אוּן ֶער ָהאט ארן ִאין ּ ַפ ְ אפ ָק ְ
יפן ּ ַפ ּ ְ ארקוֹ ְ
ַפ ְ ייער ִאיז
ארג ַפ ֶ
ייערֶ .דער ַּב ְ
ארג פּון ַפ ֶ
דּורְך ַא ַּב ְ
עקענְ ט ָקאכְ ן ְ
נָ אר גֶ ֶ
יפער אוֹ יף
ארקוֹ ֶ
וארג ַפ ְעטן ֶדעם הוֹ יזְ וַ ְ עב ְ אוֹ ְ
יך ֶג ֶ ּ ערן וָ ואס
גֶ עוֶ וען גָ אר וַ וייטָ ,א ֶּבער ֶעס זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען וֶ ועגְ ן אּון ֶר ְ
עפטַ .אזוֹ י ַארוּם ָהאט ַא ְר ֶ ּבעט ִאין זַ יין ֶג ׁ ֶ
עש ְ ארג ִּביז צּום ָקאְך.
עפ ְירט פּונֶ עם ַּב ְ
אּבן גֶ ִ
ָה ְ
עלטאמ ְלט ֶמער אוּן ֶמער ֶג ְ ֶער ָאנְ ֶגעזַ ְ עפ ְירט ֶקעגְ ן
ִאין ָאנְ ַפאנְ ג ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ִ
עלע ָהאט זִ ְ
יך ער ֶעשענֶ עּ ֶ .ב ֶ
ִאין זַ יין ֶק ׁ ֶ אקער ֵר ַיח
עׁש ַמ ֶ
ֶדעם וִ וינְ ט ,אּון ֶדער גֶ ְ
אגן:
יט'ן זָ ְ
יגט ִמ ְ
עכ ִט ְ ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ַ ּב ֶ
אר ְ אּבן
ערגְ ֵרייכְ ט .זֵ יי ָה ְ
פּונֶ עם ֶע ְסן ָהאט זֵ יי ֶד ְ
"א ִפיל ּו ַא ִאינְ ְגל ִאין ִּכ ָּתה ז' ֶמעג
ֲ עטן ַּביי ִאים ַאז ֶער זָ אל
עהֹויּבן זִ יְך ַאיינְ ֶּב ְ
ְ ָאנְ גֶ
עלט"...
אר ִדינֶ ען ֶג ְ
ַפ ְ ערנָ אְך ָהאט
עּבן ֶע ֶּפעס פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ יםֶ .ד ְ
זֵ יי גֶ ְ
עלע ִאיז ֶגעוֶ וען פוּל ִמיט ֶ ּב ֶ
ער ֶ לּוצלִ ינְ ג
עפ ְירט ֶקעגְ ן ֶדעם וִ וינְ ט ,אּון ְּפ ְ
ֶער זֵ יי גֶ ִ
ייפער אוּן ְ ּב ֶרעןַ .אזוֹ י וֶ ועט
ַא ּ ֶ ייען"ֶ :עס
עהֹויּבן ְׁש ַר ֶ
ְ אּבן זֵ יי ָאנְ גֶ
ָה ְ
וערןֶ ...דער ייך וֶ ְ ֶער ַר ְ עקלִ יכֶ ע
ִאיז ָדא ָדא ַא ְׁש ֶר ְ
ייגנְ טו ֶּמער
ֵא ְ עפט
עש ְ
ֶג ׁ ֶ ֵר ַיח!"
עבן צ ּו
עג ְ ּ
ָהאט ִאים ֶג ֶ ָהאט ֶדער ּגִ יּבֹור זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט:
יפן.
עגל אוּן ׁ ְשרוֹ ְ
אר ִט ְירן נֶ ְ
ָס ְ ִא י ז "איר זֶ עט ָדאְך ַאלֵ יין ַאז ָדא
ִ
עגאנְ ֶגען
ַארו ְּמ ֶג ַ ִאיז עלע
ער ֶ ֶ ּב ֶ ער ֶיּבער
עקן; ֶד ִ
יׁשט-גּוט ְׁש ֶמ ְ
יׁשט וָ ואס זָ אל נִ ְ
ארנִ ְ
יׁש ָטא גָ ְ
נִ ְ
עלט ַאז עש ֶט ְאר ֶג ׁ ְ וישן ִדי קוּנְ ְדן אוּן זִ ְ
יך ֲא ִפיל ּו ָפ ְ ְצוִ ׁ ְ קּומט פּון ַאייְך ַאלֵ יין".
מּוז זַ יין ַאז ָדאס ְׁשלֶ עכְ ֶטע גֶ ערּוְך ְ
ה-מאןֶ .ער ָהאט זִ ְ
יך ֲא ִפיל ּו ֶער ִאיז ׁשוֹ ין ֶע ּ ֶפעס ַא ֶח ְב ָר ַ אּבן
עּבן ֶע ֶּפעס פּונֶ עם ֶע ְסןֵּ .תיּכֶ ף וִ וי זֵ יי ָה ְ
ַדאן ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְ
עדן
יערֶ ...ער ָהאט יֶ ְ ערן אוֹ ֶייגט ֵאיין ּ ֵפ ָאה ִהינְ ֶט ְ
על ְֶג ֵ ייער גַ אנְ ֶצע
ואר ְפן זֵ ֶ
ועקצּואוַ ְ
עהֹויּבן ַאוֶ ְ
ְ אּבן זֵ יי ָאנְ גֶ
עסןָ ,ה ְ
גֶ עגֶ ְ
עגט אוֹ יבּ ֶעס ִאיז ָדא נָ ְ
אך ֶע ּ ֶפעס ַא ְר ֶ ּבעט ַפאר עפ ֶר ְ
ֶג ְ אּבן ַא
אֹויסגֶ עגְ ָר ְ
ְ עדער ֵאיינֶ ער ָהאט זִ יְך
זִ ילְ ֶּבער אּון גָ אלְ ד .יֶ ֶ
עלטֵ .איין ָמאל אכן נָ ְ
אך ֶג ְ ִאים ְּכ ֵדי ֶער זָ אל ֶקענֶ ען ַמ ְ אּבן
ּבּוׁשה וָ ואס זֵ יי ָה ְ
ארט ַפאר גְ רֹויס ָ
אּבן ָד ְ
גְ רּוּב אּון זִ יְך ַּבאגְ ָר ְ
ועטל ִמיט ַא ִ ּב ְ
ילד פוּן ְ ערוֶ
עלע ֶגעזֶ ען ַא ֶס ְ ָהאט ֶ ּב ֶ
ער ֶ ער ְׁש ִּפ ְירט
לּוצלִ ינְ ג ֶד ְ
אּבן ְּפ ְ
עׁש ִּפ ְירטָ .דאס ִאיז גֶ עוֶ וען וַ וייל זֵ יי ָה ְ
גֶ ְ
אכ ְטן,
על ְ
יפ ֶג ָ
אלער ֶדערוֹ יף; זַ יין ּ ָפנִ ים ָהאט אוֹ ְ
ַא ָד ֶ יאּוס'ע
עקלִ יכְ ן ֵר ַיח פּון גֶ עלְ ט ,וָ ואס ִאיז ַמ ָמׁש וִ וי ִמ ֶ
ֶדעם ְׁש ֶר ְ
יפ ֶע ְסן ִדי
יס ֶגעזֶ ען וִ וי ֶער וִ ויל ַמ ָמ ׁש אוֹ ְ
ֶעס ָהאט אוֹ ְ (צֹואה).
ָא ְּפ ַפאל ָ
ועטל...
ְ ערוֶ
ֶס ְ
יגע נִ יגוּנִ ים ֶעס ִאיז ֶע ֶרב סוּכּ וֹ ת ,אוּן ִדי יוֹ ם-טוֹ ִ
ב'ד ֶ
עטן אמע ָהאט ִאים ֶג ֶ ּ
עב ְ ֵאיין ָטאג ,וֶ וען זַ יין ַמ ֶ אפן
על ְ
אסןֶ .מענְ ְט ׁ ְשן זֶ ענֶ ען ֶג ָ
ְקלוּנְ ֶגען ָא ּפ ִאין ִדי ַג ְ
המשך אויף זייט 9
