צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — בראשית (2026-10-05)
•גליון 200 •פרשת בראשית תשפ״ז צום פינטל
עזר כנגדו
און אזוי אויך פארקערט .די מאמע קען צווישן זיך זאגן דעם טאטן רייברייען און קעגנשטעלן
אפילו שווערע ווערטער אויף דעם אופן ווי ער האט זיך געפירט, א מענטש קען גיין אויף דער ערד ,ווייל די ערד שטייט אנטקעגן
און ער הערט איר אויס ,ער הערט אויס איר מיינאנג .צווישן זיך זיינע פיס .ווען זיין פוס וואלט זיך געגליטש אויף דער ערד אן זיך
זענען זיי צוויי פרעמדע מענטשן מיט אנדערע דיעות .אבער ווען רייבן ,וואלט ער נישט געקענט מאכן אפילו איין טריט .ער שטופט
דאס קינד שטייט פאר זיי ,דא זענען זיי בשר אחד ממש .ער דארף מיטן פוס ,די ערד שטייט אים אנטקעגן ,און אזוי גייט ער .דווקא
זען אז זיין מאמע אנערקענט דעם פלאץ פונעם טאטן .אויב נישט דאס וואס שטייט אים אנטקעגן ,דאס איז וואס גיט אים דעם כוח
איז ער נישט קיין טאטע .און אדרבה ,די זיך גוט אויסרייבן צווישן צו גיין ווייטער.
זיך ,דאס גיט זיי ביידע די כוח צו שטיין פארן קינד צוזאמען.
די תורה זאגט אויף דער פרוי :״אעשה לו עזר כנגדו״ .ער האט זיין
מען גיט פלאץ פאר דעם וואס פירט דעת ,און זי האט איר דעת .ער זעט א זאך פון איין זייט ,און זי זעט
מען קען דאס זען אויך אינדרויסן פון שטוב .א בעל הבית שטעלט דערין עפעס וואס ער האט נישט געזען .ער וויל פירן די שטוב
א מענידזשער איבער די ארבעטער ,ווייל ער דארף א מענטש וואס אויף איין וועג ,און זי זאגט אים וואס זי האלט .אמאל ערקלערט
זאל קענען פירן די ארבעט יעדן טאג .אמאל טוט דער מענידזשער ער זיך פאר איר ,און אמאל הערט ער פון איר א זאך וואס מאכט
עפעס וואס דער בעל הבית האט נישט ליב געהאט .ער גוט אים איבערטראכטן זיין וועג .אזוי שטייען זיי איינער אנטקעגן
אנווייזונג וואס דער בעל הבית האט נישט ליב וכדומה .איז דעם צווייטן ,און זיי קלערן צוזאמען אויס וואו זיי וועלן גיין.
שפעטער ,צווישן זיי צוויי ,זאגט ער אים אריין :דא האסטו צו צווישן זיך רייבט מען זיך אויס ,און אנטקעגן די קינדער איז מען
שטארק געדרוקט אויף די ארבעטער; דא האסטו געדארפט רעדן צוזאמען .אויב צווישן זיך רייבט מען זיך גוט אויס ,אביסל אהער,
אנדערש; די זאך זאלסטו פון יעצט אן טאן אזוי ווי איך זאג דיר. אביסל אהין .מ'ווערט קלארער דוקא ווען דער צווייטער פרעגט.
צווישן זיך קענען זיי רעדן ,טענה׳ן אמאל בלייבט מען ביי די אייגענע,
זיך ,און קלערן אויס ווי די ארבעט צומאל בייגט מען זיך .מ'רייבט זיך
וועט זיך פירן. און מ'ווייסט בעסער וואס איז חשוב
אבער אויב דער בעל הבית מאכט פאר יענעם ,און וואס וויל איך אבער
בטל דעם מענידזשערס ווערטער פאר טון למעשה .אזוי קענען זיי ארויסגיין
די ארבעטער יעדעס מאל ער איז פון דער שמועס און גיין צוזאמען
נישט מסכים מיט אים ,נעמט ער אנטקעגען די קינדער.
אליין אוועק פון אים דעם כוח צו ״והיו לבשר אחד״ .רש״י זאגט אז
פירן .די ארבעטער לערנען זיך אז זיין דאס קינד ווערט באשאפן דורך זיי
אנווייזונגן האלט נאר ביז דער בעל ביידע ,און דארט ווערט זייער פלייש
הבית קומט .שפעטער ווען דער בעל איינס .דער זון קומט פון טאטע און
הבית וועט דארפן אז דער מאמע צוזאמען.
מענידזשער זאל זיך אליין אפגעבן מיט זיי ,וועט ער זיך וואונדערן
פארוואס זיי פאלגן נישט דעם מענידזשער .וואס ער האט צו זאגן צווישן זיך קענען טאטע און מאמע שטיין איינער אנטקעגן דעם
דעם מענידזשער ,זאל ער אים זאגן צווישן זיך; פאר די ארבעטער צווייטן; אבער ווען זיי ווענדן זיך צום קינד ,זעט ער פאר זיך א
גיט ער אים זיין פלאץ. טאטע און מאמע וואס שטייען צוזאמען .און וואס בעסער זיי
האבן די זאך אויסגעקלערט צווישן זיך ,אלץ גרינגער איז זיי צו
אזוי איז עס אויך מיט דער גרויסער טאכטער אין שטוב .דער שטיין מיט אים באחדות.
טאטע בעט איר נעמען די קליינע צום פארק ,זיי טראגן אין
גראסערי ,געבן צו עסן ,לייגן שלאפן .ער וויל אז די קליינע זאלן ווען די מאמע זאגט דעם זון אריינצוקומען אין שטוב ,און דער
איר פאלגן .אויב אזוי ,ווען ער גיט איר איבער די ארבעט ,מוז ער טאטע ,פאר זיינע אויגן ,מאכט עס א תנועה פון ביטול .ענדיגט זיך
איר אויך געבן די פלאץ זיי צו פירן ווי זי וויל ,אפילו אין פראנט נישט די זאך מיטן דעם צי ער וועט היינט אריינקומען .דאס קינד
פון אים ,אדרבה ,דוקא אין פראנט פון אים ,אזוי זאל זי באקומען האט געזען וויפיל פלאץ די מאמעס ווארט האט .מארגן וועט דער
פון זיין כוח איבער זיי. טאטע וועלן אז זי זאל אים לייגן שלאפן ,אים פירן ריכטיג .אבער
דאס קינד האט שוין געלערנט אז ס'איז נישט ממש אזוי ,שפעטער
צומאל הערט ער ווי זי שרייט אויף זיי .אמאל איז זי צו שטרענג, וועט דער טאטע שוין האלטן מיט אים.
און אמאל דארף זי זיך נאך לערנען ווי אזוי צו רעדן צו די קליינע.
אבער דער טאטע לאזט איר פירן .שפעטער ,ווען זי איז מיטן אויב דער טאטע האט עפעס צו זאגן פאר די מאמע אויף דעם אופן
טאטן אליין ,וועט ער איר זאגן :״אביסל ,אביסל זיך איינהאלטן. ווי זי האט גערעדט צום קינד ,דארף ער דאס רעדן מיט איר
זיי וועלן דיר פאלגן אויך ווען דו וועסט רעדן אביסל מער ווייעך״. שפעטער .און פארנט פונעם קינד זאל זיין וואס זאל זיין ,דארטן
ער לערנט זיין טאכטער ,און אין דער זעלבער צייט לאזט ער איר זענען זיי לבשר אחד .אזויווי זיי האבן באשאפן די קינד צוזאמען,
אריינוואקסן אין דער אחריות וואס ער האט איר איבערגעגעבן. נאר צוזאמען ,אזוי ווייטער יעדער זאך מיטן קינד קענען מען נאר
באשאפן און אויספירן צוזאמען .רייבערייען איז צווישן זיך,
אויב ער וועט איר אפשטעלן יעדעס מאל אין פארנט פון די קעגען דעם קינד איז מען איינס.
קליינע ,וועט אים זיין שווער זיי איבערצוגעבן אין אירע הענט
1
•גליון 200 •פרשת בראשית תשפ״ז צום פינטל
לענינינו ,זיך צו לערנען אין אונזער וועלט .אזוי געשעט :טאטע דעם קומענדיגן מאל .זיי וועלן שוין קוקן אויף אים און ווארטן אז
און מאמע האבן זיך נישט אויסגעריבן צווישן זיך ,עזר כנגדו, ער זאל זיך אריינמישן .דעריבער ,ווען דער טאטע און די טאכטער
איינער אנטקעגען דעם צווייטן .איז ווען דער זון איז געקומען, רעדן צווישן זיך ,איז דא פלאץ סיי פאר וואס זי האלט ,סיי פאר
זענען זיי נישט געשטאנען באחדות .ס'איז נישט געווען קיין וואס ער לערנט איר .און ווען זי ווענדט זיך צו די קליינע ,שטייט
'לבשר אחד'. דער טאטע מיט איר און גיט כוח צו אירע ווערטער .דער סדר
מ'דארף אבער פארשטיין וואס האט זי געמיינט מיטן אייבירשטן הייבט זיך אן ביי טאטע און מאמע ,זיי האבן די פילע כוח ,און
דא ,קניתי איש את השם ,וואס וויל זי דריקן דא דעם אייבירשטן. נאכדעם גייט שפעטער ווייטער אויך צום גרויסן זון אדער
נאר צומאל ווען א טאטע מיטשעט זיך מיט א קינד ,כאפט זיך טאכטער.
ארויס אזא אויסדריק ,״ס׳איז דעם אייבירשטנס א נושא״ .אזא די חזל זאגן ״את אביך לרבות אחיך הגדול״ .דער עלטערער
ווייטאג פון א טאטע וואס געפינט נישט זיין פלאץ ביים זון .אזוי ברודער איז א זון פאר זיין טאטן ,דער טאטע איז אים מחנך אזוי
הערט זיך דא ביי חוה :״קניתי איש את ה׳״ .ס'איז דעם ווי אלע .אבער כלפי די קלענערע פון אים ,האט ער א אנדערע
אייבירשטן'ס א נושא. פלאץ .כלפי זיי האט ער מער א קירבה ביים טאטן ,דער טאטע
און יעצט קומט מען צום עיקר וואס איז נוגע דא צום היינטיגען לאזט אים מער טראגן אביסל פון די אחריות פון שטוב ,ער לאזט
שמועס .ווען הבל איז געבוירן געווארן ,האט קין געדארפט זיינע געשוויסטער זאלן זען אז מ'קען זיך אויף אים פארלאזן .דורך
וואקסן אלס אן עלטערער ברודער כלפי אים .ווי געשמועסט אז די דעם וואקסט דער גרויסער ,און די קליינע געוואוינען זיך צו זען
טאטע איז מקרב די עלטערע ברודער ,ער לאזט אים טראגן אביסל אין אים איינער וואס קען זיי פירן.
די אחריות אויפן קליינעם .אבער היות ביים עץ הדעת איז נישט ווען טאטע און מאמע רייבן זיך אויס צווישן זיך ,און שטייען
אויסגעקלארט געווארן צווישן אדם און חוה ,האט זיך דאס צוזאמען כלפי זייערע קינדער ,וואקסן די קינדער אויך אויף אין
נאכדעם געצויגן צו די קינדער .קין שטייט נישט מיט זיין טאטן דעם סדר .אזוי פירן זיך די עלטערן מיטן גרויסן :רעדן מיט אים,
כלפי הבל .און ווען דער אייבירשטער פרעגט אים ״אי הבל לערנען אים ,שטייען אנטקעגן אים ווען מען דארף; אבער ווען ער
אחיך״ ,ענטפערט ער :״השומר אחי אנכי״ .ער זעט נישט דאס ווענדט זיך צו די קליינע ,געבן זיי אים א פלאץ מיט זיי.
היטן זיין ברודער אלס א זאך וואס מען האט אים איבערגעגעבן אויב ביי טאטע און מאמע אליין איז די זאך נישט מסודר ,די
אין די הענט. טאטע זאגט אין פארנט פון די קינדער פארקערט פון איר ,און זי
דערנאך קומען מיר צו שת .חז״ל דערציילן אז אדם האט זיך זאגט פארקערט פון אים ,גייט עס אזוי ווייטער ווייטער ביי די
אפגעשיידט פון חוה פאר אסאך יארן ,שפעטער וידע אדם וכולי. קינדער צו די יונגערע קינדער .אויך דער גרויסער ווייסט נישט צי
יארן זענען אריבער צווישן זיי ,זיי זענען אדורך וואס זיי זענען מ'האט אים איבערגעגעבן אחריות ,אדער ס'קען זיין יעדע רגע אז
אדורך ,זיי האבן זיך גוט אויסגעריבן .יעצט איז געבוירן געווארן מ'גייט עס אוועקנעמען אין פארנט פון זיינע געשוויסטער.
עפעס אנדערשט ,און אויף אים שטייט :״ויולד בדמותו כצלמו די ערשטע שטוב
ויקרא את שמו שת״ .דא דערמאנט דער פסוק דעם טאטן מיט דער
געבורט פונעם זון :אדם׳ס דמות גייט ווייטער אין שת ,און אדם לאמיר צוריק קומען צו פרשת בראשית .חוה איז א ״עזר כנגדו״.
רופט זיין נאמען. דאס איז די שורש פון אלעס ,זיך אויסרייבן צווישן זיך .אויב דאס
איז דא פאלט נאכדעם אלעס אין פלאץ.
ווען שת איז געבוירן געווארן
אבער במציאות זעט מען ביי די עץ הדעת ,אדם האט געהאט וואס
אויך חוה גיט א פלאץ :״שת לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו צו זאגן פאר חוה ,דער אייבישטער האט אים מצווה געווען נישט
קין״ .טאטע און מאמע ווערן דא ביידע דערמאנט מיטן זון .און צו עסן ,ער וואלט געדארפט שטיין שטארק אנטקעגן איר .אבער
דערנאך גייט דער פסוק און רעכנט אויס די תולדות פון שת ,ביז ער האט צוגעהערט צו איר קול און געגעסן .שפעטער ,ווען ס'איז
צום סוף פון דער פרשה. געקומען אפצוגעבן א דין וחשבון ,האט ער עס אנגעהאנגען אין
אזוי ציט זיך די זאך אין שטוב .דער מאן און די פרוי שטייען איר .באמת אבער האט ער פארפעלט די בירור ,די אויסרייבעריי
איינער אנטקעגן דעם צווייטן און קלערן אויס זייער וועג .דווקא וואס וואלט געדארפט זיין צווישן זיי .דאס איז די שליסל פאר
ווען זיי רייבן זיך אויס צווישן זיך ,קענען זיי ארויסקומען און אלעס נאכדעם .זיך גוט אויסרייבן צווישן זיך.
שטיין צוזאמען פאר זייערע קינדער .די קינדער וואקסן און זעען שפעטער איז קין געבוירן געווארן ,און חוה זאגט :״קניתי איש את
דעם פלאץ פון זיי ביידן .און ווען איינער פון די קינדער ווערט ה׳״ .אדם ווערט נישט דערמאנט .ווי דער אברבנאל איז מדייק אז
גרויס ,ברענגט מען אים נענטער צו דער אחריות ,און מען גיט אויך חוה האט אים מייחס געווען פאר זיך ,נישט צו זיין טאטן :״יחסה
אים א פלאץ כלפי די קליינע. אותו לעצמה ולא לאביו״.
2
•גליון 200 •פרשת בראשית תשפ״ז צום פינטל
זי האט זיי גערופן צו קומען
״יענקי האט נישט געוואלט איבערלאזן דעם שפיל .איך האב שוין פון דער קיך האב איך געהערט חיה׳ס קול .זי איז
אים געזאגט דריי מאל״. געשטאנען ביים טיר ,די מאנטלען פון די קליינע אויף איר
״איך האב געזען .דו קענסט שטיין אויף דיינס .אבער יענער ארעם ,און האט זיי געזאגט זיך צו איילן .איך האב איר געבעטן
פראסק ,בעסער נישט .אויך ווען דו שפירסט אז דו הייבסט אן זיי צו נעמען צום פארק פאר נאכטמאל .מוטי האט געזוכט זיינע
שרייען ,פרוביר אביסל זיך איינהאלטן״. שיך ,און יענקי האט זיך נאכאמאל אראפגעזעצט אויפן ערד
מיטן שפיל.
״נו ,וואס זאל איך טאן ווען ער פאלגט מיר נישט?״
״יענקי ,קום שוין .מיר גייען״ ,האט זי גערופן.
״רוף אים נאכאמאל .און אויב עס איז דיר שווער ,רוף מיר .איך
וויל דיר העלפן ,איך וויל ער זאל דיר פאלגן״. ער האט זיך נישט גערירט .חיה איז צוגעגאנגען צו אים,
אוועקגענומען דעם שפיל פון זיין האנט ,און אים געגעבן א
זי האט געקוקט אויף מיר און געזאגט :״איך האב געמיינט אז קליינעם פראסק אויפן האנט .יענקי האט גלייך אויפגעהויבן
דו האסט נישט באמערקט״. זיינע אויגן צו מיר .איך האב שוין געוואלט איר זאגן אז זי זאל
״איך האב באמערקט .איך האב געוואלט אז מיר זאלן רעדן דאס נישט טאן.
דערפון צווישן זיך״. אויך מוטי האט געקוקט אויף מיר .ביידע האבן געווארט צו זען
ביינאכט האב איך געבעטן חיה צו לייגן די קליינע שלאפן .פון וואס איך וועל זאגן.
דעם האלוועי האב איך געהערט ווי זי זאגט זיי אריינצוגיין אין חיה האט געהאלטן די מאנטלען אין איין האנט ,און מיט דער
די בעטן .יענקי האט געבעטן נאך וואסער ,און מוטי האט צווייטער האט זי פרובירט פארמאכן מוטי׳ס
געוואלט אז זי זאל אים טרעפן א ביכל .זי האט זיפער .זי האט פאר א רגע אויפגעהויבן
געטראפן דעם ביכל און זיך אירע אויגן צו מיר .זי האט געהאט
אראפגעזעצט זיי פארליינען. צוויי קליינע וואס זי האט
איך בין אדורכגעגאנגען לעבן געדארפט ארויסברענגען פון
דעם אפענעם טיר .יענקי האט שטוב ,און איך האב איר
מיך געזען און גערופן :״טאטי, דאך געבעטן זיי צו נעמען.
זאג איר אז איך מעג נאך ״די שיכלעך ליגן לעבן דעם
אויפבלייבן״. בענקל״ ,האב איך געזאגט
״חיה לייגט אייך היינט פאר מוטי .ער איז געלאפן
שלאפן״ ,האב איך געזאגט. זיי ברענגען .יענקי איז
״פאלג איר״. אויפגעשטאנען פון דער ערד,
יענקי האט זיך איבערגעדרייט אין זיין און חיה האט ביידן געהאלפן
בעטל .חיה האט ווייטער פארגעליינט אנטאן די מאנטלען .נאך א רגע זענען
פונעם ביכל .איך בין אוועקגעגאנגען ,איך האב נאך אלע דריי ארויס.
געהערט איר קול פון צימער ,דאס מאל שטילער. איך בין נישט געווען צופרידן פונעם פראסק .אויך דאס שרייען
יארן זענען אריבער .חיה איז געווארן א לערערין ,און שפעטער איז געווען צו פיל .אבער אויב איך וואלט אנגעשריגן חיה פאר
האט מען איר געשטעלט אלס פרינציפל פון דער סקול .כסדר די קליינע ,וואס וואלט געשען דעם קומענדיגן מאל וואס איך
האט זי געשפירט וואס די טאטע האט איר אויסגעלערענט. וועל איר בעטן זיי צו נעמען? יענקי וואלט שוין געוואוסט אז
ס'איז אריין אין אירע ביינער .די פרינציפל קען זיך אויסטענען ווען חיה זאגט אים אויפצושטיין ,קען ער קוקן אויף מיר און
מיט די טיטשערס צווישן זיך ,אבער אין פארנט פון די קינדער ווארטן.
זענען זיי איינס. ווען זיי זענען צוריקגעקומען ,איז מוטי ערשט אריין און האט
ווען מ'ליינט די מעשה ,קען מען טראכטן אויך אויף וואס עס דערציילט אז ער איז געגאנגען אויף דער הויכער סווינג .יענקי
גייט אדורך אין אונזערע שטובער .וויפיל מחלוקת ,וויפיל האט געבעטן וואסער .חיה האט אראפגעלייגט די מאנטלען
חיכוכים און וויפיל רייבערייען זענען דא אין א אידישער שטוב. אויפן בענקל און זיך אראפגעזעצט אפרוען .זי איז געווען מיד,
יעצט איז אריבער יום טוב ,די בני הבית זענען געווען צוזאמען אבער איך האב געזען אז עס האט איר גוט געטאן וואס זי האט
אסאך שעה׳ן ,און אמאל האבן זיך דווקא פון דעם זיצן צוזאמען זיי ארויסגענומען און צוריקגעברענגט אהיים.
אויפגעוועקט נאך און נאך קריגערייען. שפעטער ,ווען מיר זענען געבליבן אליין אין דער קיך ,האב איך
דער טאטע אדער די מאמע זאגט א ווארט פאר איינעם פון די איר געזאגט :״איך האב געזען אז עס איז דיר געווען שווער זיי
קינדער ,און גלייך נעמען אלע א חלק :איינער שרייט אויף אים, ארויסצוברענגען״.
איינער שטופט אים ,און איינער לייגט נאך צו א מתנת יד .די
3
•גליון 200 •פרשת בראשית תשפ״ז צום פינטל
וכדומה .אבער עס איז דא א חילוק צווישן היטן פון דער זייט עלטערן ווילן מסדר זיין איין זאך ,און אין איין רגע איז די
אויף די אופן ווי אזוי דער גרויסער פירט ,און צו מבטל זיין זיין גאנצע שטוב אריין אין דער זאך.
עצם פלאץ. פון דעם גרויסן צורך וויל איך מציע זיין א מהלך ,כאטש איך
מ'קען אפשטעלן א מעשה וואס איז נישט ריכטיג ,און האב אביסל מורא עס צו זאגן .אבער פארט וועל איך עס זאגן
פונדעסטוועגן איבערלאזן ביי די קליינע דאס אנערקענען אז צוליבן די מורא'דיגע צורך דערפון.
מען דארף פאלגן דעם גרויסן ,מ'האט אים געגעבן די אחריות. גיב דעם עלטערן קינד א פלאץ צו פירן דעם קלענערן פון אים.
צומאל האט מען מורא :ווער ווייסט וואו דאס וועט אנקומען, גיב אים אביסל כוח כלפי זיי .ס'הערט זיך שרעקעקדיג :זאל
אפשר וועט דא אויסוואקסן א מלחמה פון קין און הבל .אבער מען דען געבן איין קינד צו הערשן אויף א אנדערע קינד? דער
דער גרויסער און דער קליינער בלייבן דא נישט אליין .די גרויסער איז דאך אויך נאך א קינד .אבער מען דארף זיך
עלטערן זענען כסדר אין שטוב ,מ'קען געבן א פלאץ ,און אפשטעלן און פרעגן :פארוואס דערשרעקט אונז די זאך אזוי
נאכאלץ שטעלן א גבול. שטארק? אפשר איז דאס די פשוטע סדר וויאזוי ס'קומט א
און אפשר וועט מען דווקא דורך דעם ,במשך הזמן ,דארפן יודישע שטוב .דער גרויסער קען שוין טראגן אביסל אחריות
ווייניגער זיך אריינמישן .דער גרויסער וועט נישט דארפן קעמפן אויף דעם קלענערן פון אים .ער איז נישט זיין טאטע און נישט
אויף דער עצם רעכט צו זאגן א ווארט ,און דער קליינער וועט זיין מאמע ,אבער זיין פלאץ איז אויך נישט אין יעדער זאך די
נישט דארפן יעדעס מאל אויספרובירן צי די עלטערן וועלן עס זעלבע ווי דעם קליינעם.
מבטל זיין .דאס געשעט נישט אין איין רגע ,און נישט יעדעס אין אמת׳ן אריין טאטע און מאמע אליינס ווילן דאס .מיר ווילן
קינד איז די זעלבע ,אבער עס איז דא א וועג וואס מען קען אז דער גרויסער זאל נעמען די קליינע ,זיי העלפן זיך
לערנען און וואקסן דערין. צוצוגרייטן ,זיי צוזאמעננעמען ווען מען דארף ארויסגיין ,היטן
צומאל הייבן זיך דווקא אן די שווערערע קריגערייען ווען מען אויף זיי ווען טאטע מאמע זענען פארנומען .אבער כדי ער זאל
גיט דעם גרויסן נישט קיין שום פלאץ .אין אנהייב איז געווען א דאס קענען טאן ,דארף זיין ווארט האבן א משקל.
קליינע רייבעריי צווישן אים און זיין ברודער .ער האט אים מען קען אים נישט איבערגעבן די קליינע ,און אין דער זעלבער
געזאגט אויפצושטיין ,אראפלייגן א זאך אויפן פלאץ אדער זיך צייט זיך דערשרעקן יעדעס מאל ער זאגט זיי וואס צו טאן .אויב
צוצוגרייטן ארויסצוגיין .דער טאטע אדער די מאמע האט זיך מיר ווילן אז ער זאל זיי פירן ,דארפן מיר אים געבן דעם פלאץ
דערשראקן און אנגעשריגן דעם גרויסן ,און פון יעצט אן איז צו פירן .אמאל וועט ער זאגן א ווארט אביסל שטרענג ,און
שוין דא אן אנדערע קריגעריי :דער גרויסער שטייט אנטקעגן אמאל וועט ער טאן א זאך נישט פונקט אזוי ווי מיר וואלטן עס
זיין טאטן אדער מאמען און וויל אויפווייזן אז אויך ער האט א געטאן .ער לערנט נאך צו טראגן די אחריות.
פלאץ אין שטוב. און דא וועקט זיך דער פחד אויף .דער גרויסער זאגט א ווארט
די רייבעריי מיטן קליינעם שטייט שוין יעצט אינגאנצן אין דער צום קליינעם ,און די מאמע דערשרעקט זיך שוין :וואס פאר א
זייט ,די רייבעריי האט זיך אריבערגעריקט צו א מלחמה צווישן חוצפה ,ווער האט דיר געגעבן רשות אים צו זאגן? דער טאטע
די מאמע מיטן גרויסן .פון דעם רצון צו פארמיידן יעדע שליטה הערט אז דער גרויסער שטייט אויף זיינס ,און ער קומט גלייך
צווישן די קינדער ,איז געבוירן געווארן א גרעסערע רייבעריי. אים אפשטעלן .און די זאך ווערט מער און מער פאקאטשעט.
דאס האבן מיר געזען אין דער מעשה .דער טאטע האט געזען אבער אין אמת'ן אריין נישט יעדע אנווייזונג פונעם גרויסן איז
וואס מען דארף פאררעכטן ביי חיה ,אבער ער האט אויך א חוצפה ,און נישט יעדעס ביסל וואס ער שטייט אויף זיין דעת
געדענקט אז ער אליין האט איר געבעטן צו נעמען די קליינע .ער איז עפעס וואס מ'דארף מבטל זיין .אמאל דארף מען אים פשוט
האט געוואלט אז זי זאל האבן דעם כוח זיי צו פירן .דעריבער לאזן .מען דארף נישט כאפן יעדעס ווארט און מאכן דערויף א
האט ער נישט מבטל געווען איר פלאץ פאר זייערע אויגן. משפט .מען קען זען די זאך אלס א חלק פונעם סדר פון שטוב:
נאר שפעטער האט ער גערעדט מיט איר אויף וואס מען קען טון דער גרויסער טראגט שוין עפעס ,און דער קליינער לערנט אז
בעסער .אזוי קען מען לאזן דעם גרויסן וואקסן :אים אויך זיין עלטערער ברודער האט א פלאץ.
איבערגעבן אחריות ,לאזן זיין ווארט האבן א משקל ,און אים אוודאי דארף מען היטן .מען מיינט נישט צו געבן רשות צו
לערנען ווי אזוי צו נוצן דעם כוח .נישט נאר אים בעטן ער זאל שלאגן ,צו פארשעמען אדער צו דערשרעקן .די טאטע מאמע
היטן אויף די קליינע ,נאר אויך אים געבן דעם פלאץ פון וואו זענען דא .טאטע מאמע זען וואס ס'טוט זיך ,און ווען מ'דארף
מען קען היטן און פירן. זאגן זאגט מען ,מ'לערנט אויס פאר די גרויסע :נישט אזוי
שטרענג; ס'פעלט נישט אויס אזוי צו רעדן; דאס טוט מען נישט
מכון מישרים • שלום לאנגסאם • 8452743516
• shalomlangs@gmail.comקול הלשון פריוואטע ליניע6053136803 :
4
