א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
נ
פרשת בראשית תשפ"ז
אידיש
א קוואל
פון חיזוק
פתיחת הזמן • השתוקקות •
א טיפערן בליק • הילולא דצדיקיא
י"ל ע"י מערכת
פרנס הגליון 'פרדס התורה' לכתיבת
נתנדב לז"נ ועריכת שיעורי מורינו
הרה"ק רבינו יואל הרב שליט"א
בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט
ליפא זצוקללה"ה מסאטמאר •••
ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
(ההסכמות במילואם נמצא
בספר 'טבריא של מעלה'
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
•••
די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
ביהמ״ד עדת יראים וויען
לעיקוואד 1350 50 St.
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד הדרת קודש
12 America Ave. סוואליווע
ביהמ״ד סאטמאר 4801 15 Ave.
405 Forest Ave.
וויליאמסבורג
ביהמ״ד צאנז
בנין בראך למטה
קלויזענבורג
לאקער #405
25 Havens Ave. Bedford Cor. Park
ביהמ״ד בעלזא כתר דזשודעיקא
44 Grove Springs 801 Bedford Ave.
Ct. מאורות
טאמס ריווער 218 Wallabout St.
ביהמ״ד קהל בני יששכר מאנסי
1767 Whitesville Rd. ביהמ״ד זוועהיל
פלטבוש 101 W Maple Ave.
MB VINEYARD שיינער'ס שול
3012 AVE J 18 Forshay Rd.
•••
©
להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
הרב שליט"א והגליונות באימייל,
ניתן לפנות:
shiurimlishmo@gmail.com
להצטרפות קבלת הגליונות לבד
באימייל ,ניתן לפנות:
pardesgilyones@gmail.com
פ +רדס
פרשת בראשית
תשפ"ז
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 49 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
פתיחת הזמן
"בראשית" :וויסן ביים אנהייב זמן די
אומשאצבארע כוחות פון א אידישע
אינעם גליון:
נשמה
3פתיחת הזמן קומט א נייער זמן .די מציאות די התחדשות פונעם נייעם זמן
הדברים איז ,אז יעדעס יאר
"בראשית!"
8השתוקקות ברענגט די התחדשות פון
פרשת בראשית מיט זיך אזא מ'פאנגט ָאן מיט א פרישקייט!
מין 'סייעתא דשמיא' און א צענדליגער טויזנטער אידן,
9א טיפערן בליק
לעכטיגקייט אויף די וועלט ,אז רבבות אלפי ישראל ,פאנגען ָאן
יעדער איינער לייגט צו פרישע דעם נייעם זמן .מ'פאנגט ָאן א נייע
10הילולא דצדיקיא לימודים .טויזנטער אידישע פרק ,מ'פאנגט ָאן א נייע מסכתא,
קינדער זענען מוסיף בלימודם. מ'פאנגט ָאן א נייע מקצוע אין
דער פאנגט ָאן דאס פרישע נאר דישולחן ערוך .און נישט ָ
יאר מיט מוסיף זיין אין לימוד תלמוד תורה'ס ,די ישיבות און די
בראשית -ב' ראשית: חומש רש"י ,דער לייגט צו רמב"ן, כוללים פאנגען ָאן א נייעם זמן;
מאל
אנפאנגען פריש צוויי ָ דער פאנגט ָאן א שיעור משניות, די מציאות איז ,אז יעדעס יאר
דער איז מוסיף הלכה יומית ,און א ווען מ'פאנגט ָאן דעם נייעם זמן
אין אזא זמן דארף מען
צווייטער איז מוסיף לערנען מוסר. בראשית ,נתוספו ספסלי בית
געדענקען דאס ווארט פונעם
הייליגן לעכאוויטשער זי"ע: די התחדשות ביי כלל ישראל המדרש .אלע בתי מדרשים ווערן
"בראשית -ב' ראשית" .א איד דארף ברענגט אריין פרישע רבבות אלפי פולער פון יאר צו יאר ,און די
וויסן אז מ'פאנגט ָאן צוויי מאל. ישראל אין דער התמדה בתורה, שיעורי תורה ווערן אלץ מער און
איינמאל ביים אנפאנג זמן ,ווען און ווי אויך די אלע וואס זענען מער ,קע"ה.
מ'הייבט ָאן א נייע מסכתא ,א נייע ב"ה זוכה צו זיין אין בית המדרש נאך א זאך טרעפט מען ,אז
סימן ,א נייע מקצוע אדער א נייע "שבתי בבית ה' כל ימי חיי" א גאנץ ביים התחלת הזמן ,אפילו די וואס
לימוד .אבער נאכדעם דארף מען פארןיאר ,לייגן צו פרישע לימודים ַ זענען שוין עוסק בתורה מדי
וויסן און שוין טראכטן פאראויס, נייעם יאר ווען עס קומט פרשת שנה בשנה מיט א התמדה רבה,
אז אין צוויי וואכן ארום וועט ער בראשית. פילן אבער א התחדשות ווען עס
3 פ+רדס ה+תור+ה
דעמאלטס אנפאנגען זיין עבודה? פונעם טאטן אין הימל ,מיינט אז אפשר פארשלאפן פארטאגס ...אין
ער איז דאך ווי א בעל מלאכה וואס איך האב אין מיר כביכול א חלק צוויי וואכן ארום וועט ער האבן
ווייסט נישט פאר וועלכע מלאכה אלוקי ממעל. א שמחה אדער א צווייטע אונס
ער איז פעאיג ,און אפילו אויב ער ממילא ,ווען א מענטש טראכט: און ער וועט פארפאסן זיין שיעור
ווייסט יא ,האט ער נישט זיינע כלי "וועל איך קענען אויפשטיין גמרא אדער זיין שיעור אין חומש
עבודה און האט נישט מיט וואס צו פארטאגס? וועל איך קענען רש"י ...דעמאלטס דארף מען וויסן
גיין צו דער ארבעט. לערנען ברציפות צוויי-דריי אז מ'דארף אנפאנגען נאכאמאל
ביים אנפאנג זמן דארפן מיר שעה? וועל איך קענען ענדיגן די מיט א התחדשות א צווייטע מאל.
האבן אמונה און בטחון אז מיר מסכתא היי יאר?" פאראויס ווען מ'ווייסט דאס פון ָ
האבן אין זיך כוחות וואס זענען דארף ער געדענקען" :בנים אתם ביים אנפאנג -אז אין א חודש
גרעסער פון מלאכים! לה' אלקיכם" ,און איך האב כביכול ארום וועט דער יצר הרע קומען
א חלק אלוקי ממעל אין מיר .עס און פארדרייען דעם קאפ מיט
די אמונה און מסירות נפש איז טאקע אמת אז אויב איך וועל טענות ווי "קוק ָאן ,דו ביסט שוין
פונעם פאנעוויזשער רב זי"ע קוקן אויף מיינע גשמיות'דיגע דורכגעפאלן" -דארף מען זאגן
און גופניות'דיגע כוחות ,בין איך פארן יצר הרע" :איך האב מיך שוין ַ
עס איז דא א מורא'דיגע מעשה אנגעגרייט אנפאנג זמן א 'לחם
וואס ברענגט ארויס די נקודה מיט מורא'דיג באגרעניצט .אבער
אויב דער פשט איז אז איך בין א משנה' ...א דאפלטע ּפ ָארציע ,איך
א שטארקע קלארקייט ,צו ווייזן האב מיך אנגעגרייט אז אינמיטן
וואסערע כוחות מיר האבן. גאר א קינד פונעם מלאך ,אדער ָ
אייבערשטן -א חלק אלוקי ממעל דעם זמן זאל איך קענען נאכאמאל
עס איז באקאנט אז אינמיטן אנפאנגען מיט א התחדשות".
וואס איז גרעסער פון א מלאך -און
און אביסל נאך דער צווייטער הייליגער דער זאגט
איך גיב דיר די כוחות פון א מלאך
וועלט מלחמה ,איז איינער פון די לעכאוויטשער" :בראשית -ב'
און נאך מער ,דעמאלטס וועל איך
גרעסטע בונה עולמה של תורה ראשית" ,א איד מוז אייביג וויסן אז
אוודאי מצליח זיין.
און דעם יהדות החרדית געווען, מ'פאנגט ָאן צוויי מאל :איינמאל
דער הייליגער פאנעוויזשער רב קענען די אייגענע כוחות און ביים אנפאנג זמן ,און נאכאמאל
זי"ע .אויסער דעם וואס ער האט נאך א כשלון פאנגט מען אן פריש
מעלות
אויפגעבויט פאנעוויזשער ישיבה, פון דאס ניי.
איז ער געווען דער בונה עולמה דער מיר'ער משגיח ,דער צדיק
של תורה אין גאנץ ארץ הקודש. יסוד עולם ,רבי ירוחם זי"ע ,פלעגט דער כוח פון א איד אלס א
ווען מ'האט געזען זיין מסירות זאגן :א מענטש דארף ,פונקט ווי "בן מלך"
נפש ,זיין חשק ,זיין התלהבות און א בעל מלאכה ,האבן זיינע כלים
זיין ענערגיע -ווי אזוי ער בויט און וויסן צו וואס ער איז פעאיג. ווען מ'פאנגט אן א נייעם
מיט אזא בטחון ממש אינמיטן און ווייל אויב נישט ,ווייסט ער נישט זמן ,דארף מען כסדר חזר'ן די
גלייך נאך די מלחמה -האט דאס וועלכע עבודה אדער ארבעט ער נפלאות'דיגע כוחות וואס א אידיש
געגעבן חיות פאר אלע אנדערע זאל אנפאנגען .א מענטש דארף קינד האט אין זיך .מ'דארף האלטן
ראשי ישיבות צוריק אויפצובויען וויסן וואס זיינע כוחות זענען און אין איין חזר'ן דאס ווארט וואס
זייערע ישיבות. צו וואס ער איז פעאיג -צי צו זיין ווערט געברענגט אין די ליקוטים
הגם די אלע אנדערע א שניידער אדער א דאקטאר .ער פונעם הייליגן ספר 'בית אהרן',
הונדערטער ישיבות האבן נישט דארף קענען זיינע כוחות און האבן וואס דער הייליגער רבי שלמה'לע
געטראגן דעם נאמען פנוביז' ,איז די כלי עבודה. קארלינער זי"ע פלעגט זאגן:
עס אבער אלס געווען לזכותו ,ווייל פלעגט רבי ירוחם זאגן אזוי: "דער גרעסטער חטא פון א איד
ער האט געוויזן פאר יעדעם אז ער דאס וואס א מענטש קען נישט איז ,אז ער פארגעסט אז ער איז א
איז דער 'נחשון' וואס דערשרעקט זיינע 'חסרונות' איז טאקע א בן מלך!"
זיך נישט פונעם יצר הרע פון חסרון ,אבער אויב א מענטש קען א אידיש קינד דארף וויסן אז
ייאוש אדער פונעם יצר הרע וואס נישט זיינע 'מעלות' און ווייסט א 'בן מלך' מיינט אז איך האב
טענה'ט 'נער וקטן אנכי' .ער איז נישט זיינע כוחות ,וויאזוי קען ער מורא'דיגע כוחות אין מיר .א קינד
פ+רדס ה+תור+ה 4
אריין אין א בית המדרש ,קלאפט לייגט דער פאנעוויזשער רב דעם אריינגעטאנצן ווי נחשון ,און מיט
אויפ'ן טיש און מאכט ַאן ַ'א ּפיל'. אבן הפינה פאר די פאנעוויזשער דעם כח האט ער טאקע מצליח
דער פאנעוויזשער רב הייבט ָאן ישיבה... געווען.
זאגן א פייערדיגע דרשה" :רבותי, מיר וועלן דא פארציילן בלויז
הצילו ,ראטעוועט'ס! מען דארף דער 'כח הדמיון' און בויען ַאן 'אפס קצהו' ,כדי די וואס ווייסן
ראטעווען א ישיבה פון טויזנט ישיבות אינמיטן די מלחמה נישט זאלן כאפן פון וואס מ'רעדט.
בחורים!" דער פאנעוויזשער רב האט נאך
נאר דאס ,נאר ער איז נישט ָ
נאך זיין פייערדיגע דרשה זענען ארומגעגאנגען נאך געלט צו בויען אינדערהיים ,אין פאנעוועזש און
מענטשן צוגעגאנגען צו אים און א ישיבה פאר טויזנט בחורים, אין אנדערע שטעט ,אויפגעבויט
געפרעגט" :וואו איז די ישיבה וואס ישיבות, תורה'ס, תלמוד
אריינגערעכנט א דארמיטארי
מען דארף ראטעווען? געפינט מתיבתא'ס און מיידל שולעס.
(פנימי') .דער עולם האט ממש
זיך די ישיבה אין אייראפע?"
געהאלטן אז ער איז ארויס מדעתו, וויבאלד דער פאנעוויזשער
ענטפערט דער רב" :ניין ,די ישיבה
וויבאלד ער האט געוואוסט אז רב פלעגט ארומפארן איבער דער
איז נישט אין אייראפע ,די ישיבה
קיין אייראפע קען ער שוין נישט גאנצע וועלט נאך געלט ,האט ער
איז אין ארץ ישראל" .פרעגן די
צוריקגיין ,און אלע זיינע ישיבות, פארן
געהאט א וויזע און געקענט ָ
מענטשן ווייטער" :א ישיבה אין
תלמוד תורה'ס און מיידל שולעס וואו ער וויל .ער איז דורכגעפארן
ארץ ישראל? וואו איז דא אזא
-וואו עס האבן געלערנט איבער בערלין ממש אינמיטן די יארן פון
ישיבה?" זאגט דער פאנעוויזשער
צוויי טויזנט תלמידים ותלמידות די רשעים ימח שמם ,און פון דארט
רב" :די ישיבה עקזיסטירט נאך
-זענען געגאנגען בלהבות אש איז ער געגאנגען קיין איטאליע
נישט ,עס איז נאכנישט דא קיין
רח"ל .מען האט געמיינט אז די ביז ער איז אנגעקומען קיין ארץ
ישיבה"" .אפשר ",פרעגט מען
צער האט אים בארירט דעם שכל. ישראל ,וואו ער האט צום סוף
אים" ,איז די ישיבה כאטש אין א
מען איז געקומען צום הייליגן געברענגט זיין משפחה.
קאראוואן?" זאגט ער" :ניין ,אפילו
קיין קאראוואן איז נישטא ,און איך 'חזון איש' זי"ע און געזאגט אז מיר האלטן יעצט אין יאר
האב אפילו נאך קיין בחורים אויך דער פאנעוויזשער רב איז א 'בעל תש"א ,און דער פאנעוויזשער רב
נישט"... דמיון' און לעבט אין א פאנטאזיע. געפינט זיך אין ארץ ישראל.
דער עולם האט אים געפרעגט האט דער חזון איש געענטפערט ער גייט צו צו ר' יעקב
מיט וואונדער" :פאר וואס עטליכע זאכן :ערשטנס האט ער האלפערין און זאגט אים" :איך וויל
מאכסטו דא ַאן ַא ּפיל? דו ווייסט געזאגט" ,איר זעט נישט אז מען דעם בארג .איך וויל דא בויען א
נישט אז עס איז יעצט א וועלט זאגט אים פון הימל ער זאל בויען? ישיבה פאר טויזנט בחורים".
מלחמה? דו ווייסט נישט וואס פארוואס מישט איר זיך אריין?" מען דארף פארשטיין אז די
עס טוט זיך אפ מיט די אידן אין א צווייטע מאל האט ער גאנצע וועלט האט דעמאלטס
אייראפע? דו מאכסט אן אפיל געזאגט" ,עס איז אמת אז דער געציטערט .עס איז געווען
פאר א ישיבה וואס עקזיסטירט פאנעוויזשער רב איז א גרויסער ביים אנהויב פון די צווייטע
נישט און דו האסט ניטאמאל קיין בעל דמיון" -און דער חזון איש וועלט מלחמה ,די וועלט איז
בחורים? דאס איז דאך בלויז א האט נישט געמיינט אז ער איז א געווען צערודערט ,אבער דער
חלום!" נאר א בעל דמיון - פאנטאזיסטָ , פאנעוויזשער רב חלומ'ט ווייטער.
אבער אזוי איז דער "אבער א מענטש דארף וויסן ,אז כ"ח אייר תש"א ,ווען די גאנצע
פאנעוויזשער רב ארומגעגאנגען ָאן דעם כח הדמיון קען ער נישט וועלט איז געווען איינגעהילט
פון איין בית המדרש צום צווייטן, מצליח זיין אין לעבן". אין די צווייטע וועלט מלחמה און
און פון איין גביר צום צווייטן, עכ"פ ,דער פאנעוויזשער רב מען האט געהערט די שרעקליכע
כדי צו בויען די פאנעוויזשער בויעט א ריזיגע ישיבה אינמיטן בשורות וואס טוט זיך ָא ּפ אין
ישיבה .א יאר שפעטער ,ד' די וועלט מלחמה .אזוי ווי ער אייראפע ,האט ארץ ישראל
כסלו ,האט זיך די פאנעוויזשער האט געדארפט געלט ,האט ער געציטערט פאר שרעק ,נישט
ישיבה טאקע געעפנט מיט זעקס אנגעהויבן ארומצוגיין נאך נדבות. וויסנדיג וואס דער מארגן וועט
בחורים ,צווישן זיי די צוויי גדולי פאר :ער קומט שטעלט אייך ָ ברענגען .דאך ,פונקט דעמאלטס,
5 פ+רדס ה+תור+ה
אייראפע לערנען אין 'מיר' .ער מגבית פאר זיין ישיבה און תלמוד עולם :רבי גרשון אדלשטיין זצ"ל,
איז טאקע אויסגעוואקסן דער תורה. וואס איז שפעטער געווארן דער
גרויסער טעלז'ער ראש ישיבה .און פארטדער פאנעוויזשער רב ָ פאנעוויזשער ראש ישיבה ,און זיין
נאך פילע אנדערע זענען נתעורר די לאנגע וועג און קומט ָאן אהין. ברודער רבי יעקב אדלשטיין זצ"ל.
געווארן פון די דרשות. ער האט שפעטער דערציילט אז מיט זעקס בחורים האט זיך עס
אין יענעם ארט האט ער געזען אנגעהויבן ,אבער צום סוף האט
בין דרשה לדרשה... אז דער עולם איז זייער ווייט פון ער מצליח געווען אויסצופירן אלע
לאמיר צוריקגיין צו די מעשה: אידישקייט .פונדעסטוועגן ,ווען זיינע דמיונות און חלומות.
דער פאנעוויזשער רב געפינט זיך דער פאנעוויזשער רב פלעגט
אכט שעה אוועק פון ניו יארק ,און זאגן א דרשה ,איז זיין מנהג די אומשאצבארע כוחות פון
ער האלט א דרשה פאר מענטשן געווען נישט צו רעדן גלייך וועגן א נשמה
וואס זענען ווייט פון אידישקייט, זיין ישיבה .דאס איז נישט געווען
דער עיקר פונקט .זיין הויפט דער פאנעוויזשער רב ,וועמען
אבער ער רעדט מיט זיין גאנצן דער חזון איש האט אנגערופן
דרשה איז שטענדיג געווען איבער
ברען און התלהבות .ער האט א 'בעל דמיון' וואס פירט אויס,
לימוד התורה און די חשיבות פון
שפעטער געזאגט אז יענע דרשה פלעגט זאגן אז עס איז געווען א
די הייליגע תורה ,וואס איז "כי
איז געווען ַאן 'אב מלאכה' ,עפעס פשוט'ער איד אין אמעריקע וואס
הם חיינו ואורך ימינו" .דערנאך,
אן אויסערגעוויינליכע דרשה. האט אים מנצח געווען .דער איד
אויב עס איז געווען א שטאט אן
נאכדעם וואס ער האט געענדיגט האט אים געוויזן אז ער פארשטייט
א תלמוד תורה ,פלעגט ער רעדן
די דרשה און געמאכט זיין מגבית, נאך אלץ נישט די עכטע כוחות פון
צו זיי אז זיי זאלן אליינס עפענען
איז ער צוריקגעפארן די אכט שעה א איד.
א תלמוד תורה .ערשט צום סוף
קיין ניו יארק. דער פאנעוויזשער רב האט
פלעגט ער דערמאנען דעם צוועק
ער איז אנגעקומען קיין ניו פאר וועלכן ער איז געקומען. געזאגט" :אויב איך האב געמיינט
יארק און אנגעהויבן גיין אין די די דרשות האבן נישט בלויז אז איך פארשטיי די כוחות פון א
בתי מדרשים אין די געגנט .ווי זיין דערוועקט די אידן צו געבן געלט איד ,און אז מען דארף גיין ווייטער
שטייגער ,פלעגט ער אין יעדן בית נארפאר'ן פאנעוויזשער רבָ , און קיינמאל נישט אויפגעבן ,איז
המדרש זאגן א דרשה ,בפרט שבת זיי האבן אויפגעוועקט אידישע געקומען דער איד און מיר געוויזן
קודש ,און רעדן מיט א פייערדיגע קינדער צו תורה און יראת שמים, אז איך הייב אפילו נישט אן צו
התלהבות איבער די חשיבות פון די און מענטשן האבן געטאן תשובה. פארשטיין וואס דער כוח פון א איד
הייליגע תורה. עס זענען אפילו אויסגעוואקסן באדייט".
דער פאנעוויזשער רב איז יענע גדולי עולם דערפון .איינער פון הערט א מעשה וואס דער
וואך געגאנגען אין א בית המדרש, די באקאנטע גדולי ישראל אין פאנעוויזשער רב אליינס האט
ער איז ארויף אויפ'ן בימה און זיך אמעריקע ,רבי מרדכי גיפטער דערציילט :איינמאל ווען ער איז
ארומגעקוקט אויפן עולם ,און ער זצ"ל ,דער טעלז'ער ראש ישיבה, געווען אין אמעריקע נאך געלט
באמערקט אז ס'איז דארט דא א איז געווען א קינד אין באלטימאר פארן אהין, -ער פלעגט ָאפט ָ
איד וואס קומט פון יענע שטאט ווען דער פאנעוויזשער רב איז סיי ווען ער איז נאך געווען רב
וואו ער איז יעצט געווען ,וואס דארט אנגעקומען. אין פאנעוויזש און סיי שפעטער
געפינט זיך אכט שעה אוועק. דער רב האט געזאגט א דרשה ווען ער איז שוין געווען אין ארץ
דער פאנעוויזשער רב האט זיך כדרכו בקודש ,ארומרעדנדיג ישראל -איז ער אנגעקומען קיין
אנגעהויבן צו בארעכענען :אויב מיט התלהבות איבער תורה ניו יארק .ער איז איינגעשטאנען
דער פשט איז אז דער איד קומט און ישיבות ,און ערשט דערנאך אין א געוויסע געגנט ,אבער ער
פון דעם פלאץ וואו איך האב יעצט גערעדט וועגן זיין מגבית .ווען האט נישט דורכגעפירט זיין מגבית
געזאגט די דרשה ,קען ער דאך רבי מרדכי גיפטער האט דאס דארט וואו ער איז איינגעשטאנען.
שוין מיין דרשה .און אויב ער קען געהערט ,איז ער אזוי נתעורר ערשטנס איז ער געפארן צו א
שוין מיין דרשה ,קען איך דאך געווארן ,אז ער האט געזאגט פאר שטאט וואס איז געווען אכט שעה
נישט איבערזאגן די זעלבע זאך. פאטער אז ער פארט קיין זיין ָ אוועק פון ניו יארק ,כדי צו מאכן א
פ+רדס ה+תור+ה 6
געוויזן אז איך ווייס נישט וויאזוי איך וואוין אין יענע שטאט פון פון די אנדערע זייט האט דער
אפצושאצן א איד". וואו איר קומט ,אכט שעה אוועק. פאנעוויזשער רב געטראכט אז
דער פאנעוויזשער רב האט איך בין געווען זייער ווייט פון די דרשה איז געווען אזא 'אב
אויסגעפירט אז עס איז אים אפילו תורה ומצוות ,אבער ווען איר מלאכה' ,עס איז געווען אזא מין
נישט בייגעפאלן צו טראכטן אז זענט געקומען און גערעדט פון גוטע דרשה ,און למעשה קיינער
א איד וועט פארן אכט שעה פון די הייליגע תורה ,פון מצוות און פונעם עולם דא קען עס נאך נישט,
יענעם שטעטל נאר כדי צו הערן אידישקייט ,האט איר גערעדט איז דאך כדאי עס איבערצוזאגן.
זיין דרשה נאכאמאל און זיך מיט אזא ברען ,מיט אזא מתיקות דער פאנעוויזשער רב איז אזוי
מעורר זיין" .דער איד נצחני!" -ער און אזא לעכטיגקייט וועגן וואס געגאנגען אין זיין מחשבה הין און
עס מיינט צו זיין א איד וואס צוריק און זיך מפלפל געווען ,ביז
האט מיר מנצח געווען.
לערנט בהתמדה און היט די ער האט מחליט געווען אז לכבוד
דער מוסר השכל מצוות ,אז איך האב מחליט געווען דעם איד וואס איז שוין געווען ביי
אז איך טויש מיין לעבן". זיין דרשה ,וועט ער זאגן א נייע
די מעשה באלייכט די גאנצע מען דארף דא צולייגן אז אין דרשה .עס קומט זיך אים נישט
וועלט! יענע צייטן האט טוישן א לעבן ער זאל דארפן איבערהערן די
דער פאנעוויזשער רב ,דער געמיינט כשר'ן די גאנצע קאך, זעלבע דרשה נאכאמאל .און דער
גרויסער בעל החלומות וואס האט קויפן נייע בגדים ,די גאנצע שטוב פאנעוויזשער רב האט טאקע
אויפגעשטעלט א 'לגיון של מלך' - דרייט זיך איבער! געזאגט א נייע דרשה אויפ'ן פלאץ
נישט נאר די פאנעוויזשער ישיבה, פארן גאנצן עולם.
האט דער איד ווייטער געזאגט:
נאר ער האט אנגעצינדן א פייער "איך בין אהיימגעגאנגען און
אין גאנץ ארץ ישראל אז אנדערע
פארן צו הערן א
ַאכט שעה ָ
געזאגט פאר מיין רעביצין אז
ראשי ישיבות זאלן עפענען נאך אונזער שטוב ווערט א נייע שטוב!
דרשה נאכאמאל
ישיבות -ער האט געזאגט אז דער אבער נאכדעם האב איך געטראכט צום סוף פון די דרשה איז
פשוט'ער איד האט אים מנצח צו מיר ,אז אזוי ווי די דרשה האט דער איד צוגעקומען און געגעבן
געווען. מיר געגעבן אזא התעוררות 'שלום עליכם' פארן פאנעוויזשער
מען קען נישט אפשאצן די איבערצודרייען מיין גאנצע רב .דער פאנעוויזשער רב זאגט
כוחות פון א איד .א אידיש קינד שטוב ,וויל איך גיין הערן די דרשה אים" :עליכם שלום ,איך האב
האט איבערגעדרייט זיין גאנצע נאכאמאל .בין איך צוגעגאנגען צו אייך דארטן געזען ,איר קומט
שטוב לטובה ,און פאר אביסל אייער גבאי און אים געפרעגט וואו פון דארט?" זאגט דער איד" :יא".
איבעריגע חיזוק איז ער געקומען אייער נעקסטע סטאנציע איז, פרעגט ער דעם פאנעוויזשער
פארן ַאכט שעה! צו ָ פארטהאט ער מיר געזאגט אז מען ָ רב" :פארוואס האט איר נישט
קיין ניו יארק ,א וועג פון אכט שעה. איבערגעזאגט די דרשה?" דער
דאס דארפן מיר וויסן ביים
בין איך געגאנגען און געמאכט די פאנעוויזשער רב קוקט אים ָאן
אנהויב זמן ,אז די מעשה פונעם
גאנצע רייזע פון אכט שעה ,כדי און פרעגט" :פארוואס זאל איך
פאנעוויזשער רב רעדט צו יעדן
איבערצוהערן די דרשה וואס איר איבערזאגן די דרשה?" זאגט
איינעם פון אונז:
האט געזאגט .אבער יעצט ווען איך ער" :איך האב א תביעה אויפן
יעדער איינער פון אונז האט בין אנגעקומען ,האט איר געזאגט רב ,פארוואס האט דער רב נישט
דעם כח צו ענדיגן מסכתא נאך א צווייטע דרשה"... איבערגעזאגט די דרשה?" האט
מסכתא! מקצוע נאך מקצוע! דער פאנעוויזשער רב האט אים דער פאנעוויזשער רב
מוסר ספר נאך מוסר ספר! צו דעמאלטס געזאגט" :וויפיל איך געזאגט" :איך וועל דיר זאגן דעם
לערנען בהתמדה שעות רצופות! האב געהאלטן אז איך פארשטיי אמת ,איך האב אייך געזען און
אויפצושטיין פארטאגס! און זיין וואס עס מיינט א אידישע נשמה, געטראכט אז לכבודכם וועל איך
דבוק אין די הייליגע תורה! וואס עס מיינט זיך צו שטארקן זאגן א נייע דרשה".
דער אייבערשטער זאל העלפן אויף יאוש און אנגיין מיטן לעבן פארןהאט דער איד געזאגט ַ
עס זאל זיין א לעכטיגע זמן ,ובשם מיט א ברען ,האט דער איד פאנעוויזשער רב" :איך וועל אייך
ה' נעשה ונצליח! מיר מנצח געווען! ער האט מיר פארציילן ,איך וואוין נישט דא,
7 פ+רדס ה+תור+ה
השתוקקות
קוק נישט אויף די ַ
פאקטן ,קוק אויף די השתוקקות!
קענסט נישט זיין אין גיהנום! דאס א חשבון נאך הבדלה אז דער שבת דער גרויסער טעות :מעסטן
איז א הבטחה פונעם הייליגן אבני איז נישט געווען קיין געלונגענער עבודת ה' לויטן "בּ ַאנק-ביכל"
נזר אז אזא מענטש וועט נישט זיין שבת ,זאלסטו וויסן אז אויבן אין
אין גיהנום. הימל איז דא א ריקוד של שמחה! מענטשן האבן א גרויסן טעות:
"ואם יהיה שם" -און אויב דו אויבן אין הימל זאגט מען אז זיי קוקן ָאן דעם 'בּ ַאנק-ביכל' פון
וועסט יא דארט זיין חלילה" ,ערב דו האסט געהאט א פלא'דיגע עבודת ה' און אז מ'האט נישט
אני בדבר" -דער אבני נזר געבט אן הצלחה דעם שבת! פארוואס? פארקויפט ,הייסט עס נישט מצליח
ערבות " -שהתשוקה ההיא" -די ווייל דו האסט געהאט כיסופין און געווען.
השתוקקות וואס דו האסט געהאט השתוקקות. לדוגמה ,עס קומט א שבת
צו עבודת השם " -תוציא אותו אויבן אין הימל קוקט מען ווי קודש; אויב למעשה האט ער
החוצה משם כחץ" -דאס מיינט, אזוי דו האסט זיך אנגעגרייט א אפגעראכטן א שבת קודש כדבעיא,
דו וועסט ארויספליען פון גיהנום גאנצע וואך ,מען קוקט ווי אזוי דו ער האט געדאוונט מיט התלהבות,
ווי א פייל פון א בויגן! האסט זיך צוגעגרייט ערב שבת, רצופות, שעות געלערנט
כידוע שרייבט דער הייליגער און מען קוקט ווי אזוי דו האסט רטאגס אוןפא ַָ אויפגעשטאנען
אבני נזר אין זיינע 'תשובות' (אבן אריינגעלייגט אזויפיל יגיעה כדי געהאט א דערהויבענע סעודה,
העזר ,סימן קכ"א) אז מען דארף מדייק צו האבן א שטארקע דאווענען ,א דאס רופט ער א "מצליח'דיגע
זיין אין זיינע ווערטער פונקט ווי שטארקע סעודה און א שטארקע שבת" .וואס געשענט אבער אויב
אין די ווערטער פון די ראשונים, התמדה .הגם לבסוף האסטו ער איז געווען אביסל פארשלאפן
און דא האבן מיר אן הבטחה פונעם בפועל,ּ נישט מצליח געווען פארטאגס ,ער איז געווען מיד
אבני נזר. אבער למעשה אין הימל ברעכן די און נישט געקענט לערנען אזוי
כיסופין מיט די השתוקקות אלע פלייסיג? ער האלט גלייך אז דאס
ארויס פון יסורים און פחדים הימלען! איז נישט קיין מצליח'דיגע שבת.
בעולם הזה בעולם הבא! עד כדי כך ,אז דער אבני נזר דער גילוי פונעם 'אבני נזר'
יעדער איינער פון אונז קען האט געזאגט אז דאס איז איינע פון
די גרעסטע כוחות ארויסצונעמען
זי"ע
מאכן א ליסטע און פארשרייבן
הונדערטער און טויזנטער כיסופין א מענטש פון גיהנום! קומט אבער דער הייליגער 'שם
און השתוקקות וואס א מענטש לאמיר נאכזאגן דעם מאמר ,און משמואל' זי"ע (פרשת כי תשא ,שנת תר"ע)
האט דורכאויס א וואך .מיר זענען מיר וועלן דא זען דברים נפלאים. ס'איז געווען אין די ימי אבלות נאך
פט-מאל צעבראכן און מיר קוקן
ָ ָא דער שם משמואל שרייבט אזוי: זיין טאטן ,דער הייליגער 'אבני נזר'
רא ּפ אויף זיך אליין ,ווייל מיר
ַא ָ מיין טאטע ,דער הייליגער אבני זי"ע -און יענעם שבת האט ער
האלטן אז סוף-כל-סוף האט מען נזר ,האט געזאגט" ,אם תהיה לאדם געזאגט א תורה וואס גאנץ ּ'פוילן'
עס נישט אויסגעפירט. השתוקקות וכיסופין לעבודת האט זיך אויפגעשאקלט דערפון.
קומט דער אבני נזר און זאגט: השם יתברך" -אז א מענטש האט נזר אבני דער
נאר
עס איז נישט ריכטיג! נישט ָ האט א השתוקקות און כיסופין ארויסגעברענגט די געוואלדיגע
האסטו עס יא אויסגעפירט -ווייל צו עבודת השם ,ער האט כיסופין מעלה פון א אידיש קינד וואס
"מחשבה טובה הקדוש ברוך הוא אויפצושטיין פארטאגס ,ער האט האט ּכיסופין און השתוקקות צום
נאר דאס איז מצרפה למעשה" ָ - כיסופין צו לערנען בהתמדה ,ער אייבערשטן .דער אבני נזר איז אונז
איינע פון די גרעסטע כוחות וואס האט כיסופין צו היטן די אויגן" ,אזי מגלה אז דו האסט א גרויסן טעות.
וועט אונז ארויסנעמען פון גיהנום. אי אפשר שיהיה בגיהנום" -דו מוצאי שבת ,ווען דו מאכסט דיר
פ+רדס ה+תור+ה 8
מיר גייען ארויס פון גיהנום ,מיינט דאגות ,ווי אויך די חבלי יצר הרע כידוע איז דא א גיהנום אויף
עס סיי בעולם הזה און סיי בעולם וואס מוטשעט דעם מענטש .אז 'דער וועלט' .א גיהנום אויף דער
הבא! דער אבני נזר האט געזאגט אז וועלט מיינט צער ,יסורים און
א טיפערע בליק
די חילוק צווישן 'נהמא דכיסופא' און אייגענע ארבעט
מים חיים'? פארוואס ווערט עס איז געווען 'נהמא דכיסופא', דער הרגשה פונעם מענטש
אנגערופן לעבעדיגע וואסער? ס'איז געווען א בושה .דא אויף ווען ער באקומט פון יענעם
זאגט דער הייליגער מהר"ל: דער וועלט דארף ער ארבעטן, אדער טוט זיין אייגנס
ווייל א מקוה וואס האט נישט קיין דא האט ער א יצר הרע ,דא
נאר מען גיט עס אייגענע וואסערָ , האט ער נסיונות .ס'איז שווער די חיות פון א מענטש ,אז א
אריין אין איר ,איז פארשעמט. אויפצושטיין פארטאגס ,ס'איז מענטש זאל שפירן 'לעבעדיג'.
אבער קוועלעדיגע וואסער גיט שווער צו לערנען בהתמדה און מיר אלע קענען דעם באקאנטן
נישט מפסיק זיין אינמיטן לערנען, ירושלמי אין מסכת ערלה (א,
פון זיך אליינס ,ממילא הייסט עס
'חיים' -לעבן. ס'איז דא א שוועריגקייט זיך ג) ,אז אויב איינער דארף עסן
צוריקהאלטן פון רעדן לשון הרע, "נהמא דכיסופא" -ברויט פון
זאגט דער מהר"ל :א מענטש בושה ,אומזיסטיגע ברויט -ער
שמירת עינים ,שמירת המחשבות
נאר פון יענעם ,א וואס נעמט ָ לעבט אינגאנצן פון א גמ"ח ,זיינע
-א געוואלדיגע ארבעט!
נאר מיט מענטש וואס לעבט ָ קליידער קומען פון א גמ"ח ,זיין
התעוררות פון אויבן ,ער שלאגט אבער למעשה שפירט מען זיך
גוט ,מען איז שוין מער נישט קיין עסן קומט פון צדקה ,און זיין רענט
זיך נישט מיט זיין יצר הרע ,ער איז ווערט געצאלט ווייל מ'שטעלט
קא ּפ,
געבוירן געווארן מיט א גוטן ָ "פארשעמטער מענטש".
אים צו געלט ,אזא מענטש איז פול
אין א מורא'דיג חשוב'ער שטוב, דער חילוק צווישן א 'באר' מיט בושה און ער קען נישט קוקן
און אלעס גייט אים גרינג -זאגט און א 'מעיין' לויטן מהר"ל קיינעם אין פנים.
דער הייליגער מהר"ל :דו ביסט אין די הקדמה פונעם ספר 'שב די גמרא זאגט אין מסכת ברכות
ממש 'חשוב כמת' ...דו ביסט ווי א שמעתתא' ברענגט ער פונעם (ו ,ב) ,אז ווען א מענטש דארף
טויטער מענטש. הייליגן מהר"ל אין 'גור אריה' אנקומען צו מענטשן "משתנות
דו ווייסט ווער עס הייסט א (בראשית ל ,א) א מורא'דיגן יסוד. פניו ככרום" ,זיין פנים טוישט
לעבעדיגער מענטש? מיר ווייסן אז עס זענען דא צוויי זיך צו עטליכע קאלירן .ווידער
איינער וואס איז געבוירן מיני מקוואות :עס איז דא א מקוה א מענטש וואס געניסט פון זיין
קא ּפ,געווארן נישט מיט אזא גוטן ָ וואס קומט פון רעגן וואסער ,דאס אייגענער ארבעט ,ער באצאלט
איינער וואס איז געבוירן געווארן ווערט אנגערופן א 'בור מים' אדער פאר זיינע אייגענע קליידער און
מיט שלעכטע מידות ,אדער ביי ַאן 'אשבורן' ,דאס מיינט אז עס איז זיינע אייגענע בילס ,אזא מענטש
עלטערן וואס האבן נישט אזוי צוזאמגענומענע וואסער וואס שפירט זיך ווי א מענטש.
גוט מחנך געווען און ער האט מען האט אריינגעגאסן .נאכדעם זאגט דער הייליגער 'בית
נישט געהאט דעם בעסטן חינוך איז דא א 'מעיין' ,א קוואל ,וואס יוסף' אין ספר 'מגיד מישרים',
אלס קליין קינד ,אבער ער זוכט ווערט אנגערופן א 'באר מים חיים' דער הייליגער אור החיים הק'
זיך מתגבר צו זיין ,ער שלאגט -קוועלעדיגע וואסער. אין פרשת בא ,און דער הייליגער
זיך ,ער האט שווערע נסיונות פרעגט דער מהר"ל :וואס 'מסילת ישרים' אין זיין הקדמה,
און ער לייגט אריין זיין אייגענע איז דער חילוק צווישן די צוויי אז דער אייבערשטער האט
עבודה -ער הייסט א קוואל מקוואות? פארוואס ווערט אראפגעשיקט דעם מענטש אויף
וואסער ,א 'באר מים חיים' ,ווייל דער קוואל אנגערופן א 'באר דער וועלט ווייל אויף יענע וועלט
9 פ+רדס ה+תור+ה
שווערע נסיונות ,שווערע מידות אויף דעם וואס עס שטייט אין ער גיט זיין אייגענע וואסער .זאגט
און שוועריגקייטן צו דינען דעם די וואכענדיגע סדרה (בראשית ב, דער מהר"ל :אזא מענטש ווערט
אייבערשטן -יעצט ווען דער ז) "וַ ִ ּי ּ ַפח ְ ּב ַא ּ ָפיו נִ ְׁש ַמת ַח ִ ּיים" ,דער אנגערופן א לעבעדיגער מענטש.
אייבערשטער לייגט אין אים אריין אייבערשטער האט אריינגעבלאזן קומט אויס אז מיר האבן דא
אינעם מענטש א לעבעדיגע צוויי מענטשן :מיר האבן א מענטש
א נשמה ,ווערט די נשמה אנגערופן
נשמה. וואס איז פול מיט כשרונות און
א 'נשמת חיים'. אלעס איז לעכטיג פון אינדרויסן,
לכאורה דארף מען פארשטיין:
דוקא יעצט שטייט "וַ ִ ּי ּ ַפח ְ ּב ַא ּ ָפיו די נשמה איז דאך שוין געווען אבער בעצם איז ער א 'מת' .און
נִ ְׁש ַמת ַח ִ ּיים" ,ווייל יעצט הייסט לעבעדיג דארט אויבן אין הימל, מיר האבן א מענטש פול מיט
עס לעבעדיג .ווען דו וועסט נעמען וואס איז יעצט נתחדש געווארן? נסיונות פון אלע זייטן ,מיט יצר
דעם גוף ,מיט דיינע שוועריגקייטן, הרע'ס וכו' ,אבער ער איז א 'באר
דער תירוץ איז :אויבן אין הימל
מים חיים' ,ער איז א לעבעדיגער
און דו וועסט היטן דיינע אויגן, איז זי טאקע געווען א נשמה,
מענטש .פארוואס? ווייל ער גיט
היטן דיינע מחשבות ,נישט רעדן אבער זי איז געווען 'חשוב כמת'.
פון זיין אייגנס.
לשון הרע ,און זיך ארויסדרייען פון פארוואס? ווייל עס איז נישט
געווען איר אייגנס ,עס זענען אלץ "נשמת חיים" -די נשמה
אלע מיני עצבות ,מרה שחורה און
געווען 'מתנות' .אבער דא אויף ווערט לעבעדיג דורך די
עצלות ,און דו וועסט זיך מחזק זיין דער וועלט ,נאכדעם וואס דער
און דינען דעם אייבערשטן מיט מענטש איז באשאפן געווארן פון
עבודה פונעם גוף
א פעסטקייט -יעצט הייסטו א ערד און ער איז א חלק מן האדמה, יעצט פארשטייט מען וואס
'נשמת חיים'. ער האט שפלות אין זיך ,ער האט דער הייליגער 'שבט מוסר' זאגט
הילולא דצדיקיא
הגה"ק רבי אברהם דוד מבוטשטאש זי"ע -
יומדה"ק כ"ט תשרי
בחברותא.געווארן ,האט ער איבערגענומען קורת הדורות
דער הייליגער בוטשאטשער רב דאס רבנות.
כ"ט תשרי איז די יארצייט פון
זיין שווער ,רבי צבי הירש ,איז
איז קודם געווען א תלמיד פונעם
דעם הייליגן בוטשאטשער רב,
געווען ַאן אדם גדול בענקים און
הייליגן סניגורן של ישראל ,דער
ַאן איש קדוש מאוד .ער איז געווען רבינו אברהם דוד בן רבי אשר
הייליגער בארדיטשובער רב זי"ע,
דער רבי פונעם הייליגן 'באר מים אנשיל זי"ע .עס איז מפורסם
און נאכדעם איז ער געפארן צום
חיים' זי"ע .ווען דער בוטשאטשער לכל זיין געוואלדיגן חיבור 'אשל
הייליגן רבי משה לייב סאסובער,
רב איז געווארן ַאן איידעם ביי זיין אברהם' ,וואס איז געדרוקט אין
זי"ע.
שווער ,האט דער הייליגער באר כמעט אלע שולחן ערוך'ס ,און
אפלערנען א דרך עבודה פון מים חיים דעמאלטס געלערנט ער ווערט פאררעכנט ווי די גדולי
ביי זיין שווער רבי צבי הירש ,און פוסקי השולחן ערוך .ער איז
צדיקים
דעמאלטס איז דער בוטשאטשער געווארן אן איידעם ביי רבי צבי
בעזה"י ,וועלן מיר פארציילן רב געווארן זייער נאנט מיט'ן באר הירש ,דער בוטשאטשער רב זי"ע,
מים חיים און זיי פלעגן לערנען מעשיות פון וואס מ'קען זיך און ווען זיין שווער איז נסתלק
פ+רדס ה+תור+ה 10
הייליגע צדיקים פלעגט די נשמה האט איבערגעלאזט פאר זיין אפלערנען א דרך עבודה.
אפילו בשעת'ן שלאפן רעדן אין תלמיד ,דעם בוטשאטשער רב ,א פארשטייט זיך אליין אז
לערנען און נישט מסיח דעת געוואלדיגע סגולה אלס ירושה אנצוקומען צו די דרגות פון
זיין פונעם אייבערשטן .דאס איז -פונדעסטוועגן איז דאס נישט די הייליגע צדיקים איז נישט
געווען פארנאכטס. געווען וואס דער בוטשאטשער רב אונזער עבודה ,מיר דארפן זיך
נאכדעם וואס ער האט זיך האט געזוכט .ער איז געגאנגען זוכן נאר 'אפלערנען' פון זיי ווי ווייט ָ
אויפגעוועקט פונעם דרימל - ביי א רבי'ן עבודת השם ,ענווה ,און זיי האבן זיך מגיגע געווען און
וואס דאס איז נאך געווען לאנג יראה מיט שמחה. געהארעוועט ,און דורך זייער
פאר חצות -האט דער הייליגער יגיעה זענען זיי אנגעקומען צו די
בוטשאטשער רב געזאגט אז די געוואלדיגע עבודה און גרעסטע השגות אין עבודת השם.
מ'דארף מחדש זיין ח"י הלכות. יגיעה און ווען מיר וועלן הארעווען לויט
וואס זענען געווען די ח"י הלכות? אונזערע דרגות ,וועלן מיר בס"ד
די עבודה פונעם הייליגן
ער האט געהאט מקובל פון זיין אויך זוכה זיין צו געוואלדיגע
בוטשאטשער רב איז געווען
רבי'ן ,רבי משה לייב סאסובער, השגות און תענוגים אין עבודת
למעלה מהשגת אנוש ,אבער וואס
אז ער זאל יעדן טאג לערנען ח"י מיר דארפן זיך אפלערנען איז די השם.
פרקי משניות און מחדש זיין אכצן געוואלדיגע יגיעה וויאזוי ער האט דער הייליגער בוטשאטשער
הלכות .דאס האט ער געטון גלייך געדינט דעם אייבערשטן. רב האט געזאגט אז ווען ער איז
ווען ער איז אויפגעשטאנען נאך געגאנגען זוכן א רבי ,האט ער
מאטיל סלאנימער זי"ע רבי ָ
פאר חצות. געזוכט דריי זאכן :ענווה ,יראה,
ברענגט אין 'מאמר מרדכי' אז
ווען ער פלעגט אויפשטיין, דער הייליגער בוטשאטשער און שמחה .ער האט געזאגט" :די
פלעגט אים דער גבאי ברענגען רב'ס דרך עבודה איז געווען אזוי: אלע דריי זאכן האב איך געטראפן
א ווארימע קאווע מיט אביסל א גאנצע נאכט איז ער געווען ביי מיין הייליגן רבי'ן רבי משה
געבעקס כדי צו דערקוויקן דאס אויף און געזעסן לערנען מיט לייב סאסובער!" -דאס איז א
הארץ ,אבער ער האט גלייך א געוואלדיגע התמדה .גלייך געוואלדיגע דרך עבודה!
מאלניטא ָ
ַ אנגעהויבן לערנען און נאכדעם וואס ס'איז געקומען כידוע וואס שטייט פונעם
געקוקט אויף די קאווע אדער עלות השחר ,איז ער געגאנגען צו הייליגן 'מאור ושמש' זי"ע אז
דאס געבעקס .נאך עטליכע שעה די הכנות לתפילה און מקוה ,און אוודאי ווען מ'זעט אז צדיקים
לערנען פלעגט ער זיך ַא זאג דערנאך אנגעהויבן דאווענען .רבי האבן רוח הקודש און מאכן
געבן" :אוי ,די קאווע איז דאך שוין מאטיל סלאנימער האט געזאגט מופתים ,ברענגט עס אריין א
קאלט!" און ער האט טועם געווען אז ער האט געהאט מקובל אז געוואלדיגע אמונה און יראת
אביסל פון די קאלטע קאווע מיט ביי דעם הייליגן בוטשאטשער רב שמים .אבער ,די תכלית פארוואס
אביסל געבעקס ,און ווייטער האבן שחרית ,מנחה ,און מעריב מ'פארט צו צדיקים איז כדי זיך ָ
געלערנט ביז פארטאגס. געדויערט כמעט א גאנצן טאג. אפצולערנען זייער יראת שמים און
דער בוטשאטשער רב האט נאכדעם פלעגט זיך דער יראת חטא -ווי אזוי זיי האבן מורא
געדינט דעם אייבערשטן מיט א הייליגער בוטשאטשער רב פון אן איסור דרבנן און וויאזוי זיי
יגיעה עצומה און כמעט נישט ּ
צושפ ַארן -ביי צדיקים איז נישט דינען דעם אייבערשטן ביראה
געשלאפן דורכאויס דעם גאנצן שייך צו זאגן דעם אויסדרוק ובאהבה.
מעת-לעת! "שלאפן" - ...און ער האט געכאפט
ָ דאס זעען מיר טאקע ביי דעם
דער הייליגער רבי מאטיל ממש א קליין דרימל .בשעת ער וואס דער בוטשאטשער רב האט
סלאנימער האט צוגעענדיגט, האט געדרימלט ,האט ער אנגעטון געזוכט .ער איז נישט געגאנגען
אז פונדעסטוועגן איז ער געווען הענטשקעס כדי ער זאל חלילה זוכן א צדיק וואס האט רוח
א בעל צורה נפלאה און האט נישט אנרירן די האר פון קאפ הקודש אדער מאכט מופתים.
אויסגעקוקט געזונט און שטארק, אדער אנדערע מקומות המכוסים הגם רבי משה לייב סאסובער
מ'האט גארנישט דערקענט אויף אינמיטן שלאף ,ווייל ער האט איז כידוע געווען איינער פון די
אים אז ער שלאפט כמעט נישט און געוואלט זיין בקדושה ובטהרה גרעסטע בעלי מופתים בדורו
פאסט רוב ימיו.
אז ער ַ אפילו בשעת'ן שלאפן .ביי די -ווי מיר וועלן באלד זען אז ער
11 פ+רדס ה+תור+ה
דעם אייבערשטן און זוכה געווען האט אים פארציילט איבער דעם אהבת ישראל און מסירות
צו גרויסע השגות ,אבער מ'זאל סכסוך און אז דער מצב איז זייער נפש פאר א צווייטן איד
נישט מיינען אז די גרויסע השגות שווער ,ווייל דער פריץ ווארפט
זענען אנגעקומען גרינג .מ'זאל אים ארויס און ער וועט נישט האבן מיר וועלן פארציילן א מעשה
נישט מיינען אז די גרויסע השגות פון וואו צו שפייזן זיין משפחה. וואס איז א געוואלדיגע מוסר
באשאנקן פון
ָ האט מען זיי אזוי האט דער הייליגער בוטשאטשער השכל ,וואו מ'זעט זיין אהבת
הימל סתם אזוי ...עס איז געקומען רב געזאגט" :קום ,לאמיר אריינגייןישראל און זיין מסירות נפש פאר א
דורך א געוואלדיגע יגיעה בתורה, אין שול". צווייטן איד.
דורך א געוואלדיגע יגיעה בעבודה, ער איז געגאנגען און כידוע זענען מעשיות פון
און דורך א געוואלדיגע טהרת צוזאמגענומען א מנין תלמידי צדיקים איינגעטיילט אין צוויי
המידות -זיי האבן געהארעוועט חכמים און זיי געזאגט" :איך סארטן :עס זענען דא מעשיות
אויף זייערע מידות. דארף אז איר זאלט מיר מתיר וואס פארציילן זייערע מופתים
אזוי ווי מיר זעען אין די מעשה: נדר זיין" .האבן זיי אים געפרעגט:און רוח הקודש ,וואס דאס ברענגט
ער האט געוואוסט פונעם 'שם', "וואס דארף מען מתיר נדר זיין?" אריין א געוואלדיגע אמונה .און פון
אבער ער האט זיך קיינמאל נישט האט ער פארציילט אז ער האט די אנדערע זייט זענען דא מעשיות
באנוצט דערמיט .אבער ווען עס א קבלה פון זיין רבי'ן ,רבי משה איבער זייער יגיעה אין עבודת
איז געקומען צו טון א טובה פאר לייב סאסובער ,איבער א געוויסן השם .אין די דאזיגע מעשה וועלן
א איד ,איז ער געגאנגען מתיר נדר 'שם' מיט וואס רבי משה לייב האט מיר זען ביידע חלקים :סיי דעם
זיין ,הגם עס איז געווען מורא'דיג גע'הרג'עט א רשע" .אבער" ,זאגט מופת וואס ברענגט אריין אמונת
שווער פאר'ן הייליגן בוטשאטשער ער" ,איך האב זיך נאך קיינמאל צדיקים ,און סיי די געוואלדיגע
רב .אבער כדי צו טון א טובה פאר נישט באנוצט מיט דעם שם .אבער יגיעה און מסירות נפש וואס ער
א איד ,איז ער געגאנגען מיט א יעצט ,אז עס איז געקומען ַאן עת האט געהאט.
מסירות נפש ארויסצוהעלפן א צרה פאר א איד און עס איז ממש עס איז אמאל געווען א איד
צווייטן איד. פיקוח נפש ,וויל איך אז מ'זאל מירוואס האט געהאט א סכסוך
דער אייבערשטער זאל העלפן מתיר נדר זיין דאס צו ניצן" .זיי מיט'ן פריץ .דער פריץ האט זיך
מיר זאלן זוכה זיין זיך אפצולערנען האבן אים מתיר נדר געווען ,דער מורא'דיג אויפגערעגט אויף אים
פון די דרכי הצדיקים ,אז מיר זאלן הייליגער בוטשאטשער רב האט און אים באפוילן זיך צו ּפ ַאקן די
הארעווען אין די תורה בהתמדה, מכוון געווען וואס ער האט מכוון דארף.פארלאזן דאס ָ פעק און ַ
דאווענען מיט התלהבות ,און טון געווען ,און דער פריץ איז פלוצלינג
דאס האט געמיינט אז דער איד
חסד פאר א צווייטן איד .און בעז"ה געשטארבן! כן יאבדו כל אויביך ה'.
מיט זיין גאנצע משפחה גייען
זאלן מיר זוכה זיין צו גרויסע ממש אויסגיין פאר הונגער רח"ל.
השגות און תענוגים בעבודת ה',
דער מוסר השכל פונעם
געפארן צום הייליגן
ָ איז דער איד
און מיר וועלן זוכה זיין צו בני ,חיי מעשה בוטשאטשער רב .דער רב האט
ומזוני רויחי. דער מוסר השכל וואס מיר געהאט א שטיבל לעבן בית
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל, המדרש וואו ער פלעגט זיצן און דארפן זיך ארויסצולערנען איז ,אז
אמן. לערנען א גאנצן טאג .דער איד די הייליגע צדיקים האבן געדינט
= פרנסי חודש תשרי =
יון בלשה"ק נתנדב
ליון באידיש
נתנדב
עורים על הטע
גל הג לעפאון השי
ע" ע" ליין
ה
י
י
הרה"ח ר' חיים צבי הירש הי"ו נתנדב ע"י
הרה"ח ר' שמעון
לע"נ אמו האה"ח חנצי ע"ה הרה"ח ר' חיים מנחם
דרוממער הי"ו
בת יבלחט"א ר' מרדכי הי"ו ראזינגער הי"ו
לזכות ברכה והצלחה
נלב"ע א' תשרי -ראש השנה לזכות ברכה והצלחה
בכל הענינים
ת.נ.צ.ב.ה. בכל הענינים
פ+רדס ה+תור+ה
זכות לימוד התורה דרבים תגן בעדם להתברך בכל מילי דמיטב ,וישלם ה' פעלם הטוב ותהי משכורתם שלימה מעם ה’ 12
