gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish

שבוע: בראשית (2026-10-05)

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בים‬ ‫בסיעתא דשמיא‬ ‫הר‬ ‫כות‬ ‫גליון פרדס התורה‬ ‫ב לז‬ ‫תנד‬ ‫נ‬ ‫פרשת בראשית תשפ"ז‬ ‫אידיש‬ ‫א קוואל‬ ‫פון חיזוק‬ ‫פתיחת הזמן • השתוקקות •‬ ‫א טיפערן בליק • הילולא דצדיקיא‬ ‫י"ל ע"י מערכת‬ ‫פרנס הגליון‬ ‫'פרדס התורה' לכתיבת‬ ‫נתנדב לז"נ‬ ‫ועריכת שיעורי מורינו‬ ‫הרה"ק רבינו יואל‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט‬ ‫ליפא זצוקללה"ה מסאטמאר‬ ‫•••‬ ‫ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו‬ ‫הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי‬ ‫ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים‬ ‫ישראל בארץ הקודש‪ ,‬דייני העדה‬ ‫החרדית‪ ,‬וגדולי רבני ארה"ב‬ ‫(ההסכמות במילואם נמצא‬ ‫בספר 'טבריא של מעלה'‬ ‫שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)‬ ‫•••‬ ‫די גליונות קען מען באקומען‬ ‫ביי די פאלגענדיגע לאקאלן‪:‬‬ ‫קרית יואל‬ ‫בארא פארק‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד שומרי שבת‬ ‫‪97 Acres Rd.‬‬ ‫‪5302 13 Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד עדת יראים וויען‬ ‫לעיקוואד‬ ‫‪1350 50 St.‬‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד הדרת קודש‬ ‫‪12 America Ave.‬‬ ‫סוואליווע‬ ‫ביהמ״ד סאטמאר‬ ‫‪4801 15 Ave.‬‬ ‫‪405 Forest Ave.‬‬ ‫וויליאמסבורג‬ ‫ביהמ״ד צאנז‬ ‫בנין בראך למטה‬ ‫קלויזענבורג‬ ‫לאקער ‪#405‬‬ ‫‪25 Havens Ave.‬‬ ‫‪Bedford Cor. Park‬‬ ‫ביהמ״ד בעלזא‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪44 Grove Springs‬‬ ‫‪801 Bedford Ave.‬‬ ‫‪Ct.‬‬ ‫מאורות‬ ‫טאמס ריווער‬ ‫‪218 Wallabout St.‬‬ ‫ביהמ״ד קהל בני יששכר‬ ‫מאנסי‬ ‫‪1767 Whitesville Rd.‬‬ ‫ביהמ״ד זוועהיל‬ ‫פלטבוש‬ ‫‪101 W Maple Ave.‬‬ ‫‪MB VINEYARD‬‬ ‫שיינער'ס שול‬ ‫‪3012 AVE J‬‬ ‫‪18 Forshay Rd.‬‬ ‫•••‬ ‫©‬ ‫להצטרפות קבלת שיעורי מורינו‬ ‫הרב שליט"א והגליונות באימייל‪,‬‬ ‫ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫להצטרפות קבלת הגליונות לבד‬ ‫באימייל‪ ,‬ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪pardesgilyones@gmail.com‬‬ ‫פ ‪+‬רדס‬ ‫פרשת בראשית‬ ‫תשפ"ז‬ ‫שיעורי‬ ‫הרה''ג רבי יששכר יהודה‬ ‫ה ‪+‬ת ור‪+‬ה‬ ‫גליון ‪49‬‬ ‫בערקוי שליט''א‬ ‫אב''ד פרדס התורה‬ ‫מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי‬ ‫זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה‬ ‫נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון‪,‬‬ ‫אידיש‬ ‫והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫פתיחת הזמן‬ ‫"בראשית"‪ :‬וויסן ביים אנהייב זמן די‬ ‫אומשאצבארע כוחות פון א אידישע‬ ‫אינעם גליון‪:‬‬ ‫נשמה‬ ‫‪ 3‬פתיחת הזמן‬ ‫קומט א נייער זמן‪ .‬די מציאות‬ ‫די התחדשות פונעם נייעם זמן‬ ‫הדברים איז‪ ,‬אז יעדעס יאר‬ ‫"בראשית!"‬ ‫‪ 8‬השתוקקות‬ ‫ברענגט די התחדשות פון‬ ‫פרשת בראשית מיט זיך אזא‬ ‫מ'פאנגט ָאן מיט א פרישקייט!‬ ‫מין 'סייעתא דשמיא' און א‬ ‫צענדליגער טויזנטער אידן‪,‬‬ ‫‪ 9‬א טיפערן בליק‬ ‫לעכטיגקייט אויף די וועלט‪ ,‬אז‬ ‫רבבות אלפי ישראל‪ ,‬פאנגען ָאן‬ ‫יעדער איינער לייגט צו פרישע‬ ‫דעם נייעם זמן‪ .‬מ'פאנגט ָאן א נייע‬ ‫‪ 10‬הילולא דצדיקיא‬ ‫לימודים‪ .‬טויזנטער אידישע‬ ‫פרק‪ ,‬מ'פאנגט ָאן א נייע מסכתא‪,‬‬ ‫קינדער זענען מוסיף בלימודם‪.‬‬ ‫מ'פאנגט ָאן א נייע מקצוע אין‬ ‫דער פאנגט ָאן דאס פרישע‬ ‫נאר די‬‫שולחן ערוך‪ .‬און נישט ָ‬ ‫יאר מיט מוסיף זיין אין לימוד‬ ‫תלמוד תורה'ס‪ ,‬די ישיבות און די‬ ‫בראשית ‪ -‬ב' ראשית‪:‬‬ ‫חומש רש"י‪ ,‬דער לייגט צו רמב"ן‪,‬‬ ‫כוללים פאנגען ָאן א נייעם זמן;‬ ‫מאל‬ ‫אנפאנגען פריש צוויי ָ‬ ‫דער פאנגט ָאן א שיעור משניות‪,‬‬ ‫די מציאות איז‪ ,‬אז יעדעס יאר‬ ‫דער איז מוסיף הלכה יומית‪ ,‬און א‬ ‫ווען מ'פאנגט ָאן דעם נייעם זמן‬ ‫אין אזא זמן דארף מען‬ ‫צווייטער איז מוסיף לערנען מוסר‪.‬‬ ‫בראשית‪ ,‬נתוספו ספסלי בית‬ ‫געדענקען דאס ווארט פונעם‬ ‫הייליגן לעכאוויטשער זי"ע‪:‬‬ ‫די התחדשות ביי כלל ישראל‬ ‫המדרש‪ .‬אלע בתי מדרשים ווערן‬ ‫"בראשית ‪ -‬ב' ראשית"‪ .‬א איד דארף‬ ‫ברענגט אריין פרישע רבבות אלפי‬ ‫פולער פון יאר צו יאר‪ ,‬און די‬ ‫וויסן אז מ'פאנגט ָאן צוויי מאל‪.‬‬ ‫ישראל אין דער התמדה בתורה‪,‬‬ ‫שיעורי תורה ווערן אלץ מער און‬ ‫איינמאל ביים אנפאנג זמן‪ ,‬ווען‬ ‫און ווי אויך די אלע וואס זענען‬ ‫מער‪ ,‬קע"ה‪.‬‬ ‫מ'הייבט ָאן א נייע מסכתא‪ ,‬א נייע‬ ‫ב"ה זוכה צו זיין אין בית המדרש‬ ‫נאך א זאך טרעפט מען‪ ,‬אז‬ ‫סימן‪ ,‬א נייע מקצוע אדער א נייע‬ ‫"שבתי בבית ה' כל ימי חיי" א גאנץ‬ ‫ביים התחלת הזמן‪ ,‬אפילו די וואס‬ ‫לימוד‪ .‬אבער נאכדעם דארף מען‬ ‫פארן‬‫יאר‪ ,‬לייגן צו פרישע לימודים ַ‬ ‫זענען שוין עוסק בתורה מדי‬ ‫וויסן און שוין טראכטן פאראויס‪,‬‬ ‫נייעם יאר ווען עס קומט פרשת‬ ‫שנה בשנה מיט א התמדה רבה‪,‬‬ ‫אז אין צוויי וואכן ארום וועט ער‬ ‫בראשית‪.‬‬ ‫פילן אבער א התחדשות ווען עס‬ ‫‪3‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫דעמאלטס אנפאנגען זיין עבודה?‬ ‫פונעם טאטן אין הימל‪ ,‬מיינט אז‬ ‫אפשר פארשלאפן פארטאגס‪ ...‬אין‬ ‫ער איז דאך ווי א בעל מלאכה וואס‬ ‫איך האב אין מיר כביכול א חלק‬ ‫צוויי וואכן ארום וועט ער האבן‬ ‫ווייסט נישט פאר וועלכע מלאכה‬ ‫אלוקי ממעל‪.‬‬ ‫א שמחה אדער א צווייטע אונס‬ ‫ער איז פעאיג‪ ,‬און אפילו אויב ער‬ ‫ממילא‪ ,‬ווען א מענטש טראכט‪:‬‬ ‫און ער וועט פארפאסן זיין שיעור‬ ‫ווייסט יא‪ ,‬האט ער נישט זיינע כלי‬ ‫"וועל איך קענען אויפשטיין‬ ‫גמרא אדער זיין שיעור אין חומש‬ ‫עבודה און האט נישט מיט וואס צו‬ ‫פארטאגס? וועל איך קענען‬ ‫רש"י‪ ...‬דעמאלטס דארף מען וויסן‬ ‫גיין צו דער ארבעט‪.‬‬ ‫לערנען ברציפות צוויי‪-‬דריי‬ ‫אז מ'דארף אנפאנגען נאכאמאל‬ ‫ביים אנפאנג זמן דארפן מיר‬ ‫שעה? וועל איך קענען ענדיגן די‬ ‫מיט א התחדשות א צווייטע מאל‪.‬‬ ‫האבן אמונה און בטחון אז מיר‬ ‫מסכתא היי יאר?"‬ ‫פאראויס‬ ‫ווען מ'ווייסט דאס פון ָ‬ ‫האבן אין זיך כוחות וואס זענען‬ ‫דארף ער געדענקען‪" :‬בנים אתם‬ ‫ביים אנפאנג ‪ -‬אז אין א חודש‬ ‫גרעסער פון מלאכים!‬ ‫לה' אלקיכם"‪ ,‬און איך האב כביכול‬ ‫ארום וועט דער יצר הרע קומען‬ ‫א חלק אלוקי ממעל אין מיר‪ .‬עס‬ ‫און פארדרייען דעם קאפ מיט‬ ‫די אמונה און מסירות נפש‬ ‫איז טאקע אמת אז אויב איך וועל‬ ‫טענות ווי "קוק ָאן‪ ,‬דו ביסט שוין‬ ‫פונעם פאנעוויזשער רב זי"ע‬ ‫קוקן אויף מיינע גשמיות'דיגע‬ ‫דורכגעפאלן" ‪ -‬דארף מען זאגן‬ ‫און גופניות'דיגע כוחות‪ ,‬בין איך‬ ‫פארן יצר הרע‪" :‬איך האב מיך שוין‬ ‫ַ‬ ‫עס איז דא א מורא'דיגע מעשה‬ ‫אנגעגרייט אנפאנג זמן א 'לחם‬ ‫וואס ברענגט ארויס די נקודה מיט‬ ‫מורא'דיג באגרעניצט‪ .‬אבער‬ ‫אויב דער פשט איז אז איך בין א‬ ‫משנה'‪ ...‬א דאפלטע ּפ ָארציע‪ ,‬איך‬ ‫א שטארקע קלארקייט‪ ,‬צו ווייזן‬ ‫האב מיך אנגעגרייט אז אינמיטן‬ ‫וואסערע כוחות מיר האבן‪.‬‬ ‫גאר א קינד פונעם‬ ‫מלאך‪ ,‬אדער ָ‬ ‫אייבערשטן ‪ -‬א חלק אלוקי ממעל‬ ‫דעם זמן זאל איך קענען נאכאמאל‬ ‫עס איז באקאנט אז אינמיטן‬ ‫אנפאנגען מיט א התחדשות"‪.‬‬ ‫וואס איז גרעסער פון א מלאך ‪ -‬און‬ ‫און אביסל נאך דער צווייטער‬ ‫הייליגער‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫איך גיב דיר די כוחות פון א מלאך‬ ‫וועלט מלחמה‪ ,‬איז איינער פון די‬ ‫לעכאוויטשער‪" :‬בראשית ‪ -‬ב'‬ ‫און נאך מער‪ ,‬דעמאלטס וועל איך‬ ‫גרעסטע בונה עולמה של תורה‬ ‫ראשית"‪ ,‬א איד מוז אייביג וויסן אז‬ ‫אוודאי מצליח זיין‪.‬‬ ‫און דעם יהדות החרדית געווען‪,‬‬ ‫מ'פאנגט ָאן צוויי מאל‪ :‬איינמאל‬ ‫דער הייליגער פאנעוויזשער רב‬ ‫קענען די אייגענע כוחות און‬ ‫ביים אנפאנג זמן‪ ,‬און נאכאמאל‬ ‫זי"ע‪ .‬אויסער דעם וואס ער האט‬ ‫נאך א כשלון פאנגט מען אן פריש‬ ‫מעלות‬ ‫אויפגעבויט פאנעוויזשער ישיבה‪,‬‬ ‫פון דאס ניי‪.‬‬ ‫איז ער געווען דער בונה עולמה‬ ‫דער מיר'ער משגיח‪ ,‬דער צדיק‬ ‫של תורה אין גאנץ ארץ הקודש‪.‬‬ ‫יסוד עולם‪ ,‬רבי ירוחם זי"ע‪ ,‬פלעגט‬ ‫דער כוח פון א איד אלס א‬ ‫ווען מ'האט געזען זיין מסירות‬ ‫זאגן‪ :‬א מענטש דארף‪ ,‬פונקט ווי‬ ‫"בן מלך"‬ ‫נפש‪ ,‬זיין חשק‪ ,‬זיין התלהבות און‬ ‫א בעל מלאכה‪ ,‬האבן זיינע כלים‬ ‫זיין ענערגיע ‪ -‬ווי אזוי ער בויט‬ ‫און וויסן צו וואס ער איז פעאיג‪.‬‬ ‫ווען מ'פאנגט אן א נייעם‬ ‫מיט אזא בטחון ממש אינמיטן און‬ ‫ווייל אויב נישט‪ ,‬ווייסט ער נישט‬ ‫זמן‪ ,‬דארף מען כסדר חזר'ן די‬ ‫גלייך נאך די מלחמה ‪ -‬האט דאס‬ ‫וועלכע עבודה אדער ארבעט ער‬ ‫נפלאות'דיגע כוחות וואס א אידיש‬ ‫געגעבן חיות פאר אלע אנדערע‬ ‫זאל אנפאנגען‪ .‬א מענטש דארף‬ ‫קינד האט אין זיך‪ .‬מ'דארף האלטן‬ ‫ראשי ישיבות צוריק אויפצובויען‬ ‫וויסן וואס זיינע כוחות זענען און‬ ‫אין איין חזר'ן דאס ווארט וואס‬ ‫זייערע ישיבות‪.‬‬ ‫צו וואס ער איז פעאיג ‪ -‬צי צו זיין‬ ‫ווערט געברענגט אין די ליקוטים‬ ‫הגם די אלע אנדערע‬ ‫א שניידער אדער א דאקטאר‪ .‬ער‬ ‫פונעם הייליגן ספר 'בית אהרן'‪,‬‬ ‫הונדערטער ישיבות האבן נישט‬ ‫דארף קענען זיינע כוחות און האבן‬ ‫וואס דער הייליגער רבי שלמה'לע‬ ‫געטראגן דעם נאמען פנוביז'‪ ,‬איז‬ ‫די כלי עבודה‪.‬‬ ‫קארלינער זי"ע פלעגט זאגן‪:‬‬ ‫עס אבער אלס געווען לזכותו‪ ,‬ווייל‬ ‫פלעגט רבי ירוחם זאגן אזוי‪:‬‬ ‫"דער גרעסטער חטא פון א איד‬ ‫ער האט געוויזן פאר יעדעם אז ער‬ ‫דאס וואס א מענטש קען נישט‬ ‫איז‪ ,‬אז ער פארגעסט אז ער איז א‬ ‫איז דער 'נחשון' וואס דערשרעקט‬ ‫זיינע 'חסרונות' איז טאקע א‬ ‫בן מלך!"‬ ‫זיך נישט פונעם יצר הרע פון‬ ‫חסרון‪ ,‬אבער אויב א מענטש קען‬ ‫א אידיש קינד דארף וויסן אז‬ ‫ייאוש אדער פונעם יצר הרע וואס‬ ‫נישט זיינע 'מעלות' און ווייסט‬ ‫א 'בן מלך' מיינט אז איך האב‬ ‫טענה'ט 'נער וקטן אנכי'‪ .‬ער איז‬ ‫נישט זיינע כוחות‪ ,‬וויאזוי קען ער‬ ‫מורא'דיגע כוחות אין מיר‪ .‬א קינד‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪4‬‬ ‫אריין אין א בית המדרש‪ ,‬קלאפט‬ ‫לייגט דער פאנעוויזשער רב דעם‬ ‫אריינגעטאנצן ווי נחשון‪ ,‬און מיט‬ ‫אויפ'ן טיש און מאכט ַאן ַ'א ּפיל'‪.‬‬ ‫אבן הפינה פאר די פאנעוויזשער‬ ‫דעם כח האט ער טאקע מצליח‬ ‫דער פאנעוויזשער רב הייבט ָאן‬ ‫ישיבה‪...‬‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫זאגן א פייערדיגע דרשה‪" :‬רבותי‪,‬‬ ‫מיר וועלן דא פארציילן בלויז‬ ‫הצילו‪ ,‬ראטעוועט'ס! מען דארף‬ ‫דער 'כח הדמיון' און בויען‬ ‫ַאן 'אפס קצהו'‪ ,‬כדי די וואס ווייסן‬ ‫ראטעווען א ישיבה פון טויזנט‬ ‫ישיבות אינמיטן די מלחמה‬ ‫נישט זאלן כאפן פון וואס מ'רעדט‪.‬‬ ‫בחורים!"‬ ‫דער פאנעוויזשער רב האט נאך‬ ‫נאר דאס‪ ,‬נאר ער איז‬ ‫נישט ָ‬ ‫נאך זיין פייערדיגע דרשה זענען‬ ‫ארומגעגאנגען נאך געלט צו בויען‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬אין פאנעוועזש און‬ ‫מענטשן צוגעגאנגען צו אים און‬ ‫א ישיבה פאר טויזנט בחורים‪,‬‬ ‫אין אנדערע שטעט‪ ,‬אויפגעבויט‬ ‫געפרעגט‪" :‬וואו איז די ישיבה וואס‬ ‫ישיבות‪,‬‬ ‫תורה'ס‪,‬‬ ‫תלמוד‬ ‫אריינגערעכנט א דארמיטארי‬ ‫מען דארף ראטעווען? געפינט‬ ‫מתיבתא'ס און מיידל שולעס‪.‬‬ ‫(פנימי')‪ .‬דער עולם האט ממש‬ ‫זיך די ישיבה אין אייראפע?"‬ ‫געהאלטן אז ער איז ארויס מדעתו‪,‬‬ ‫וויבאלד דער פאנעוויזשער‬ ‫ענטפערט דער רב‪" :‬ניין‪ ,‬די ישיבה‬ ‫וויבאלד ער האט געוואוסט אז‬ ‫רב פלעגט ארומפארן איבער דער‬ ‫איז נישט אין אייראפע‪ ,‬די ישיבה‬ ‫קיין אייראפע קען ער שוין נישט‬ ‫גאנצע וועלט נאך געלט‪ ,‬האט ער‬ ‫איז אין ארץ ישראל"‪ .‬פרעגן די‬ ‫צוריקגיין‪ ,‬און אלע זיינע ישיבות‪,‬‬ ‫פארן‬ ‫געהאט א וויזע און געקענט ָ‬ ‫מענטשן ווייטער‪" :‬א ישיבה אין‬ ‫תלמוד תורה'ס און מיידל שולעס‬ ‫וואו ער וויל‪ .‬ער איז דורכגעפארן‬ ‫ארץ ישראל? וואו איז דא אזא‬ ‫‪ -‬וואו עס האבן געלערנט איבער‬ ‫בערלין ממש אינמיטן די יארן פון‬ ‫ישיבה?" זאגט דער פאנעוויזשער‬ ‫צוויי טויזנט תלמידים ותלמידות‬ ‫די רשעים ימח שמם‪ ,‬און פון דארט‬ ‫רב‪" :‬די ישיבה עקזיסטירט נאך‬ ‫‪ -‬זענען געגאנגען בלהבות אש‬ ‫איז ער געגאנגען קיין איטאליע‬ ‫נישט‪ ,‬עס איז נאכנישט דא קיין‬ ‫רח"ל‪ .‬מען האט געמיינט אז די‬ ‫ביז ער איז אנגעקומען קיין ארץ‬ ‫ישיבה"‪" .‬אפשר‪ ",‬פרעגט מען‬ ‫צער האט אים בארירט דעם שכל‪.‬‬ ‫ישראל‪ ,‬וואו ער האט צום סוף‬ ‫אים‪" ,‬איז די ישיבה כאטש אין א‬ ‫מען איז געקומען צום הייליגן‬ ‫געברענגט זיין משפחה‪.‬‬ ‫קאראוואן?" זאגט ער‪" :‬ניין‪ ,‬אפילו‬ ‫קיין קאראוואן איז נישטא‪ ,‬און איך‬ ‫'חזון איש' זי"ע און געזאגט אז‬ ‫מיר האלטן יעצט אין יאר‬ ‫האב אפילו נאך קיין בחורים אויך‬ ‫דער פאנעוויזשער רב איז א 'בעל‬ ‫תש"א‪ ,‬און דער פאנעוויזשער רב‬ ‫נישט‪"...‬‬ ‫דמיון' און לעבט אין א פאנטאזיע‪.‬‬ ‫געפינט זיך אין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫דער עולם האט אים געפרעגט‬ ‫האט דער חזון איש געענטפערט‬ ‫ער גייט צו צו ר' יעקב‬ ‫מיט וואונדער‪" :‬פאר וואס‬ ‫עטליכע זאכן‪ :‬ערשטנס האט ער‬ ‫האלפערין און זאגט אים‪" :‬איך וויל‬ ‫מאכסטו דא ַאן ַא ּפיל? דו ווייסט‬ ‫געזאגט‪" ,‬איר זעט נישט אז מען‬ ‫דעם בארג‪ .‬איך וויל דא בויען א‬ ‫נישט אז עס איז יעצט א וועלט‬ ‫זאגט אים פון הימל ער זאל בויען?‬ ‫ישיבה פאר טויזנט בחורים"‪.‬‬ ‫מלחמה? דו ווייסט נישט וואס‬ ‫פארוואס מישט איר זיך אריין?"‬ ‫מען דארף פארשטיין אז די‬ ‫עס טוט זיך אפ מיט די אידן אין‬ ‫א צווייטע מאל האט ער‬ ‫גאנצע וועלט האט דעמאלטס‬ ‫אייראפע? דו מאכסט אן אפיל‬ ‫געזאגט‪" ,‬עס איז אמת אז דער‬ ‫געציטערט‪ .‬עס איז געווען‬ ‫פאר א ישיבה וואס עקזיסטירט‬ ‫פאנעוויזשער רב איז א גרויסער‬ ‫ביים אנהויב פון די צווייטע‬ ‫נישט און דו האסט ניטאמאל קיין‬ ‫בעל דמיון" ‪ -‬און דער חזון איש‬ ‫וועלט מלחמה‪ ,‬די וועלט איז‬ ‫בחורים? דאס איז דאך בלויז א‬ ‫האט נישט געמיינט אז ער איז א‬ ‫געווען צערודערט‪ ,‬אבער דער‬ ‫חלום!"‬ ‫נאר א בעל דמיון ‪-‬‬ ‫פאנטאזיסט‪ָ ,‬‬ ‫פאנעוויזשער רב חלומ'ט ווייטער‪.‬‬ ‫אבער אזוי איז דער‬ ‫"אבער א מענטש דארף וויסן‪ ,‬אז‬ ‫כ"ח אייר תש"א‪ ,‬ווען די גאנצע‬ ‫פאנעוויזשער רב ארומגעגאנגען‬ ‫ָאן דעם כח הדמיון קען ער נישט‬ ‫וועלט איז געווען איינגעהילט‬ ‫פון איין בית המדרש צום צווייטן‪,‬‬ ‫מצליח זיין אין לעבן"‪.‬‬ ‫אין די צווייטע וועלט מלחמה און‬ ‫און פון איין גביר צום צווייטן‪,‬‬ ‫עכ"פ‪ ,‬דער פאנעוויזשער רב‬ ‫מען האט געהערט די שרעקליכע‬ ‫כדי צו בויען די פאנעוויזשער‬ ‫בויעט א ריזיגע ישיבה אינמיטן‬ ‫בשורות וואס טוט זיך ָא ּפ אין‬ ‫ישיבה‪ .‬א יאר שפעטער‪ ,‬ד'‬ ‫די וועלט מלחמה‪ .‬אזוי ווי ער‬ ‫אייראפע‪ ,‬האט ארץ ישראל‬ ‫כסלו‪ ,‬האט זיך די פאנעוויזשער‬ ‫האט געדארפט געלט‪ ,‬האט ער‬ ‫געציטערט פאר שרעק‪ ,‬נישט‬ ‫ישיבה טאקע געעפנט מיט זעקס‬ ‫אנגעהויבן ארומצוגיין נאך נדבות‪.‬‬ ‫וויסנדיג וואס דער מארגן וועט‬ ‫בחורים‪ ,‬צווישן זיי די צוויי גדולי‬ ‫פאר‪ :‬ער קומט‬ ‫שטעלט אייך ָ‬ ‫ברענגען‪ .‬דאך‪ ,‬פונקט דעמאלטס‪,‬‬ ‫‪5‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫אייראפע לערנען אין 'מיר'‪ .‬ער‬ ‫מגבית פאר זיין ישיבה און תלמוד‬ ‫עולם‪ :‬רבי גרשון אדלשטיין זצ"ל‪,‬‬ ‫איז טאקע אויסגעוואקסן דער‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫וואס איז שפעטער געווארן דער‬ ‫גרויסער טעלז'ער ראש ישיבה‪ .‬און‬ ‫פארט‬‫דער פאנעוויזשער רב ָ‬ ‫פאנעוויזשער ראש ישיבה‪ ,‬און זיין‬ ‫נאך פילע אנדערע זענען נתעורר‬ ‫די לאנגע וועג און קומט ָאן אהין‪.‬‬ ‫ברודער רבי יעקב אדלשטיין זצ"ל‪.‬‬ ‫געווארן פון די דרשות‪.‬‬ ‫ער האט שפעטער דערציילט אז‬ ‫מיט זעקס בחורים האט זיך עס‬ ‫אין יענעם ארט האט ער געזען‬ ‫אנגעהויבן‪ ,‬אבער צום סוף האט‬ ‫בין דרשה לדרשה‪...‬‬ ‫אז דער עולם איז זייער ווייט פון‬ ‫ער מצליח געווען אויסצופירן אלע‬ ‫לאמיר צוריקגיין צו די מעשה‪:‬‬ ‫אידישקייט‪ .‬פונדעסטוועגן‪ ,‬ווען‬ ‫זיינע דמיונות און חלומות‪.‬‬ ‫דער פאנעוויזשער רב געפינט זיך‬ ‫דער פאנעוויזשער רב פלעגט‬ ‫אכט שעה אוועק פון ניו יארק‪ ,‬און‬ ‫זאגן א דרשה‪ ,‬איז זיין מנהג‬ ‫די אומשאצבארע כוחות פון‬ ‫ער האלט א דרשה פאר מענטשן‬ ‫געווען נישט צו רעדן גלייך וועגן‬ ‫א נשמה‬ ‫וואס זענען ווייט פון אידישקייט‪,‬‬ ‫זיין ישיבה‪ .‬דאס איז נישט געווען‬ ‫דער עיקר פונקט‪ .‬זיין הויפט‬ ‫דער פאנעוויזשער רב‪ ,‬וועמען‬ ‫אבער ער רעדט מיט זיין גאנצן‬ ‫דער חזון איש האט אנגערופן‬ ‫דרשה איז שטענדיג געווען איבער‬ ‫ברען און התלהבות‪ .‬ער האט‬ ‫א 'בעל דמיון' וואס פירט אויס‪,‬‬ ‫לימוד התורה און די חשיבות פון‬ ‫שפעטער געזאגט אז יענע דרשה‬ ‫פלעגט זאגן אז עס איז געווען א‬ ‫די הייליגע תורה‪ ,‬וואס איז "כי‬ ‫איז געווען ַאן 'אב מלאכה'‪ ,‬עפעס‬ ‫פשוט'ער איד אין אמעריקע וואס‬ ‫הם חיינו ואורך ימינו"‪ .‬דערנאך‪,‬‬ ‫אן אויסערגעוויינליכע דרשה‪.‬‬ ‫האט אים מנצח געווען‪ .‬דער איד‬ ‫אויב עס איז געווען א שטאט אן‬ ‫נאכדעם וואס ער האט געענדיגט‬ ‫האט אים געוויזן אז ער פארשטייט‬ ‫א תלמוד תורה‪ ,‬פלעגט ער רעדן‬ ‫די דרשה און געמאכט זיין מגבית‪,‬‬ ‫נאך אלץ נישט די עכטע כוחות פון‬ ‫צו זיי אז זיי זאלן אליינס עפענען‬ ‫איז ער צוריקגעפארן די אכט שעה‬ ‫א איד‪.‬‬ ‫א תלמוד תורה‪ .‬ערשט צום סוף‬ ‫קיין ניו יארק‪.‬‬ ‫דער פאנעוויזשער רב האט‬ ‫פלעגט ער דערמאנען דעם צוועק‬ ‫ער איז אנגעקומען קיין ניו‬ ‫פאר וועלכן ער איז געקומען‪.‬‬ ‫געזאגט‪" :‬אויב איך האב געמיינט‬ ‫יארק און אנגעהויבן גיין אין די‬ ‫די דרשות האבן נישט בלויז‬ ‫אז איך פארשטיי די כוחות פון א‬ ‫בתי מדרשים אין די געגנט‪ .‬ווי זיין‬ ‫דערוועקט די אידן צו געבן געלט‬ ‫איד‪ ,‬און אז מען דארף גיין ווייטער‬ ‫שטייגער‪ ,‬פלעגט ער אין יעדן בית‬ ‫נאר‬‫פאר'ן פאנעוויזשער רב‪ָ ,‬‬ ‫און קיינמאל נישט אויפגעבן‪ ,‬איז‬ ‫המדרש זאגן א דרשה‪ ,‬בפרט שבת‬ ‫זיי האבן אויפגעוועקט אידישע‬ ‫געקומען דער איד און מיר געוויזן‬ ‫קודש‪ ,‬און רעדן מיט א פייערדיגע‬ ‫קינדער צו תורה און יראת שמים‪,‬‬ ‫אז איך הייב אפילו נישט אן צו‬ ‫התלהבות איבער די חשיבות פון די‬ ‫און מענטשן האבן געטאן תשובה‪.‬‬ ‫פארשטיין וואס דער כוח פון א איד‬ ‫הייליגע תורה‪.‬‬ ‫עס זענען אפילו אויסגעוואקסן‬ ‫באדייט"‪.‬‬ ‫דער פאנעוויזשער רב איז יענע‬ ‫גדולי עולם דערפון‪ .‬איינער פון‬ ‫הערט א מעשה וואס דער‬ ‫וואך געגאנגען אין א בית המדרש‪,‬‬ ‫די באקאנטע גדולי ישראל אין‬ ‫פאנעוויזשער רב אליינס האט‬ ‫ער איז ארויף אויפ'ן בימה און זיך‬ ‫אמעריקע‪ ,‬רבי מרדכי גיפטער‬ ‫דערציילט‪ :‬איינמאל ווען ער איז‬ ‫ארומגעקוקט אויפן עולם‪ ,‬און ער‬ ‫זצ"ל‪ ,‬דער טעלז'ער ראש ישיבה‪,‬‬ ‫געווען אין אמעריקע נאך געלט‬ ‫באמערקט אז ס'איז דארט דא א‬ ‫איז געווען א קינד אין באלטימאר‬ ‫פארן אהין‪,‬‬‫‪ -‬ער פלעגט ָאפט ָ‬ ‫איד וואס קומט פון יענע שטאט‬ ‫ווען דער פאנעוויזשער רב איז‬ ‫סיי ווען ער איז נאך געווען רב‬ ‫וואו ער איז יעצט געווען‪ ,‬וואס‬ ‫דארט אנגעקומען‪.‬‬ ‫אין פאנעוויזש און סיי שפעטער‬ ‫געפינט זיך אכט שעה אוועק‪.‬‬ ‫דער רב האט געזאגט א דרשה‬ ‫ווען ער איז שוין געווען אין ארץ‬ ‫דער פאנעוויזשער רב האט זיך‬ ‫כדרכו בקודש‪ ,‬ארומרעדנדיג‬ ‫ישראל ‪ -‬איז ער אנגעקומען קיין‬ ‫אנגעהויבן צו בארעכענען‪ :‬אויב‬ ‫מיט התלהבות איבער תורה‬ ‫ניו יארק‪ .‬ער איז איינגעשטאנען‬ ‫דער פשט איז אז דער איד קומט‬ ‫און ישיבות‪ ,‬און ערשט דערנאך‬ ‫אין א געוויסע געגנט‪ ,‬אבער ער‬ ‫פון דעם פלאץ וואו איך האב יעצט‬ ‫גערעדט וועגן זיין מגבית‪ .‬ווען‬ ‫האט נישט דורכגעפירט זיין מגבית‬ ‫געזאגט די דרשה‪ ,‬קען ער דאך‬ ‫רבי מרדכי גיפטער האט דאס‬ ‫דארט וואו ער איז איינגעשטאנען‪.‬‬ ‫שוין מיין דרשה‪ .‬און אויב ער קען‬ ‫געהערט‪ ,‬איז ער אזוי נתעורר‬ ‫ערשטנס איז ער געפארן צו א‬ ‫שוין מיין דרשה‪ ,‬קען איך דאך‬ ‫געווארן‪ ,‬אז ער האט געזאגט פאר‬ ‫שטאט וואס איז געווען אכט שעה‬ ‫נישט איבערזאגן די זעלבע זאך‪.‬‬ ‫פאטער אז ער פארט קיין‬ ‫זיין ָ‬ ‫אוועק פון ניו יארק‪ ,‬כדי צו מאכן א‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪6‬‬ ‫געוויזן אז איך ווייס נישט וויאזוי‬ ‫איך וואוין אין יענע שטאט פון‬ ‫פון די אנדערע זייט האט דער‬ ‫אפצושאצן א איד"‪.‬‬ ‫וואו איר קומט‪ ,‬אכט שעה אוועק‪.‬‬ ‫פאנעוויזשער רב געטראכט אז‬ ‫דער פאנעוויזשער רב האט‬ ‫איך בין געווען זייער ווייט פון‬ ‫די דרשה איז געווען אזא 'אב‬ ‫אויסגעפירט אז עס איז אים אפילו‬ ‫תורה ומצוות‪ ,‬אבער ווען איר‬ ‫מלאכה'‪ ,‬עס איז געווען אזא מין‬ ‫נישט בייגעפאלן צו טראכטן אז‬ ‫זענט געקומען און גערעדט פון‬ ‫גוטע דרשה‪ ,‬און למעשה קיינער‬ ‫א איד וועט פארן אכט שעה פון‬ ‫די הייליגע תורה‪ ,‬פון מצוות און‬ ‫פונעם עולם דא קען עס נאך נישט‪,‬‬ ‫יענעם שטעטל נאר כדי צו הערן‬ ‫אידישקייט‪ ,‬האט איר גערעדט‬ ‫איז דאך כדאי עס איבערצוזאגן‪.‬‬ ‫זיין דרשה נאכאמאל און זיך‬ ‫מיט אזא ברען‪ ,‬מיט אזא מתיקות‬ ‫דער פאנעוויזשער רב איז אזוי‬ ‫מעורר זיין‪" .‬דער איד נצחני!" ‪ -‬ער‬ ‫און אזא לעכטיגקייט וועגן וואס‬ ‫געגאנגען אין זיין מחשבה הין און‬ ‫עס מיינט צו זיין א איד וואס‬ ‫צוריק און זיך מפלפל געווען‪ ,‬ביז‬ ‫האט מיר מנצח געווען‪.‬‬ ‫לערנט בהתמדה און היט די‬ ‫ער האט מחליט געווען אז לכבוד‬ ‫דער מוסר השכל‬ ‫מצוות‪ ,‬אז איך האב מחליט געווען‬ ‫דעם איד וואס איז שוין געווען ביי‬ ‫אז איך טויש מיין לעבן"‪.‬‬ ‫זיין דרשה‪ ,‬וועט ער זאגן א נייע‬ ‫די מעשה באלייכט די גאנצע‬ ‫מען דארף דא צולייגן אז אין‬ ‫דרשה‪ .‬עס קומט זיך אים נישט‬ ‫וועלט!‬ ‫יענע צייטן האט טוישן א לעבן‬ ‫ער זאל דארפן איבערהערן די‬ ‫דער פאנעוויזשער רב‪ ,‬דער‬ ‫געמיינט כשר'ן די גאנצע קאך‪,‬‬ ‫זעלבע דרשה נאכאמאל‪ .‬און דער‬ ‫גרויסער בעל החלומות וואס האט‬ ‫קויפן נייע בגדים‪ ,‬די גאנצע שטוב‬ ‫פאנעוויזשער רב האט טאקע‬ ‫אויפגעשטעלט א 'לגיון של מלך' ‪-‬‬ ‫דרייט זיך איבער!‬ ‫געזאגט א נייע דרשה אויפ'ן פלאץ‬ ‫נישט נאר די פאנעוויזשער ישיבה‪,‬‬ ‫פארן גאנצן עולם‪.‬‬ ‫האט דער איד ווייטער געזאגט‪:‬‬ ‫נאר ער האט אנגעצינדן א פייער‬ ‫"איך בין אהיימגעגאנגען און‬ ‫אין גאנץ ארץ ישראל אז אנדערע‬ ‫פארן צו הערן א‬ ‫ַאכט שעה ָ‬ ‫געזאגט פאר מיין רעביצין אז‬ ‫ראשי ישיבות זאלן עפענען נאך‬ ‫אונזער שטוב ווערט א נייע שטוב!‬ ‫דרשה נאכאמאל‬ ‫ישיבות ‪ -‬ער האט געזאגט אז דער‬ ‫אבער נאכדעם האב איך געטראכט‬ ‫צום סוף פון די דרשה איז‬ ‫פשוט'ער איד האט אים מנצח‬ ‫צו מיר‪ ,‬אז אזוי ווי די דרשה האט‬ ‫דער איד צוגעקומען און געגעבן‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫מיר געגעבן אזא התעוררות‬ ‫'שלום עליכם' פארן פאנעוויזשער‬ ‫מען קען נישט אפשאצן די‬ ‫איבערצודרייען מיין גאנצע‬ ‫רב‪ .‬דער פאנעוויזשער רב זאגט‬ ‫כוחות פון א איד‪ .‬א אידיש קינד‬ ‫שטוב‪ ,‬וויל איך גיין הערן די דרשה‬ ‫אים‪" :‬עליכם שלום‪ ,‬איך האב‬ ‫האט איבערגעדרייט זיין גאנצע‬ ‫נאכאמאל‪ .‬בין איך צוגעגאנגען צו‬ ‫אייך דארטן געזען‪ ,‬איר קומט‬ ‫שטוב לטובה‪ ,‬און פאר אביסל‬ ‫אייער גבאי און אים געפרעגט וואו‬ ‫פון דארט?" זאגט דער איד‪" :‬יא"‪.‬‬ ‫איבעריגע חיזוק איז ער געקומען‬ ‫אייער נעקסטע סטאנציע איז‪,‬‬ ‫פרעגט ער דעם פאנעוויזשער‬ ‫פארן ַאכט שעה!‬ ‫צו ָ‬ ‫פארט‬‫האט ער מיר געזאגט אז מען ָ‬ ‫רב‪" :‬פארוואס האט איר נישט‬ ‫קיין ניו יארק‪ ,‬א וועג פון אכט שעה‪.‬‬ ‫איבערגעזאגט די דרשה?" דער‬ ‫דאס דארפן מיר וויסן ביים‬ ‫בין איך געגאנגען און געמאכט די‬ ‫פאנעוויזשער רב קוקט אים ָאן‬ ‫אנהויב זמן‪ ,‬אז די מעשה פונעם‬ ‫גאנצע רייזע פון אכט שעה‪ ,‬כדי‬ ‫און פרעגט‪" :‬פארוואס זאל איך‬ ‫פאנעוויזשער רב רעדט צו יעדן‬ ‫איבערצוהערן די דרשה וואס איר‬ ‫איבערזאגן די דרשה?" זאגט‬ ‫איינעם פון אונז‪:‬‬ ‫האט געזאגט‪ .‬אבער יעצט ווען איך‬ ‫ער‪" :‬איך האב א תביעה אויפן‬ ‫יעדער איינער פון אונז האט‬ ‫בין אנגעקומען‪ ,‬האט איר געזאגט‬ ‫רב‪ ,‬פארוואס האט דער רב נישט‬ ‫דעם כח צו ענדיגן מסכתא נאך‬ ‫א צווייטע דרשה‪"...‬‬ ‫איבערגעזאגט די דרשה?" האט‬ ‫מסכתא! מקצוע נאך מקצוע!‬ ‫דער פאנעוויזשער רב האט‬ ‫אים דער פאנעוויזשער רב‬ ‫מוסר ספר נאך מוסר ספר! צו‬ ‫דעמאלטס געזאגט‪" :‬וויפיל איך‬ ‫געזאגט‪" :‬איך וועל דיר זאגן דעם‬ ‫לערנען בהתמדה שעות רצופות!‬ ‫האב געהאלטן אז איך פארשטיי‬ ‫אמת‪ ,‬איך האב אייך געזען און‬ ‫אויפצושטיין פארטאגס! און זיין‬ ‫וואס עס מיינט א אידישע נשמה‪,‬‬ ‫געטראכט אז לכבודכם וועל איך‬ ‫דבוק אין די הייליגע תורה!‬ ‫וואס עס מיינט זיך צו שטארקן‬ ‫זאגן א נייע דרשה"‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‬ ‫אויף יאוש און אנגיין מיטן לעבן‬ ‫פארן‬‫האט דער איד געזאגט ַ‬ ‫עס זאל זיין א לעכטיגע זמן‪ ,‬ובשם‬ ‫מיט א ברען‪ ,‬האט דער איד‬ ‫פאנעוויזשער רב‪" :‬איך וועל אייך‬ ‫ה' נעשה ונצליח!‬ ‫מיר מנצח געווען! ער האט מיר‬ ‫פארציילן‪ ,‬איך וואוין נישט דא‪,‬‬ ‫‪7‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫השתוקקות‬ ‫קוק נישט אויף די ַ‬ ‫פאקטן‪ ,‬קוק אויף די השתוקקות!‬ ‫קענסט נישט זיין אין גיהנום! דאס‬ ‫א חשבון נאך הבדלה אז דער שבת‬ ‫דער גרויסער טעות‪ :‬מעסטן‬ ‫איז א הבטחה פונעם הייליגן אבני‬ ‫איז נישט געווען קיין געלונגענער‬ ‫עבודת ה' לויטן "בּ ַאנק‪-‬ביכל"‬ ‫נזר אז אזא מענטש וועט נישט זיין‬ ‫שבת‪ ,‬זאלסטו וויסן אז אויבן אין‬ ‫אין גיהנום‪.‬‬ ‫הימל איז דא א ריקוד של שמחה!‬ ‫מענטשן האבן א גרויסן טעות‪:‬‬ ‫"ואם יהיה שם" ‪ -‬און אויב דו‬ ‫אויבן אין הימל זאגט מען אז‬ ‫זיי קוקן ָאן דעם 'בּ ַאנק‪-‬ביכל' פון‬ ‫וועסט יא דארט זיין חלילה‪" ,‬ערב‬ ‫דו האסט געהאט א פלא'דיגע‬ ‫עבודת ה' און אז מ'האט נישט‬ ‫אני בדבר" ‪ -‬דער אבני נזר געבט אן‬ ‫הצלחה דעם שבת! פארוואס?‬ ‫פארקויפט‪ ,‬הייסט עס נישט מצליח‬ ‫ערבות ‪" -‬שהתשוקה ההיא" ‪ -‬די‬ ‫ווייל דו האסט געהאט כיסופין און‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫השתוקקות וואס דו האסט געהאט‬ ‫השתוקקות‪.‬‬ ‫לדוגמה‪ ,‬עס קומט א שבת‬ ‫צו עבודת השם ‪" -‬תוציא אותו‬ ‫אויבן אין הימל קוקט מען ווי‬ ‫קודש; אויב למעשה האט ער‬ ‫החוצה משם כחץ" ‪ -‬דאס מיינט‪,‬‬ ‫אזוי דו האסט זיך אנגעגרייט א‬ ‫אפגעראכטן א שבת קודש כדבעיא‪,‬‬ ‫דו וועסט ארויספליען פון גיהנום‬ ‫גאנצע וואך‪ ,‬מען קוקט ווי אזוי דו‬ ‫ער האט געדאוונט מיט התלהבות‪,‬‬ ‫ווי א פייל פון א בויגן!‬ ‫האסט זיך צוגעגרייט ערב שבת‪,‬‬ ‫רצופות‪,‬‬ ‫שעות‬ ‫געלערנט‬ ‫כידוע שרייבט דער הייליגער‬ ‫און מען קוקט ווי אזוי דו האסט‬ ‫רטאגס און‬‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫אויפגעשטאנען‬ ‫אבני נזר אין זיינע 'תשובות' (אבן‬ ‫אריינגעלייגט אזויפיל יגיעה כדי‬ ‫געהאט א דערהויבענע סעודה‪,‬‬ ‫העזר‪ ,‬סימן קכ"א) אז מען דארף מדייק‬ ‫צו האבן א שטארקע דאווענען‪ ,‬א‬ ‫דאס רופט ער א "מצליח'דיגע‬ ‫זיין אין זיינע ווערטער פונקט ווי‬ ‫שטארקע סעודה און א שטארקע‬ ‫שבת"‪ .‬וואס געשענט אבער אויב‬ ‫אין די ווערטער פון די ראשונים‪,‬‬ ‫התמדה‪ .‬הגם לבסוף האסטו‬ ‫ער איז געווען אביסל פארשלאפן‬ ‫און דא האבן מיר אן הבטחה פונעם‬ ‫בפועל‪,‬‬‫ּ‬ ‫נישט מצליח געווען‬ ‫פארטאגס‪ ,‬ער איז געווען מיד‬ ‫אבני נזר‪.‬‬ ‫אבער למעשה אין הימל ברעכן די‬ ‫און נישט געקענט לערנען אזוי‬ ‫כיסופין מיט די השתוקקות אלע‬ ‫פלייסיג? ער האלט גלייך אז דאס‬ ‫ארויס פון יסורים און פחדים‬ ‫הימלען!‬ ‫איז נישט קיין מצליח'דיגע שבת‪.‬‬ ‫בעולם הזה בעולם הבא!‬ ‫עד כדי כך‪ ,‬אז דער אבני נזר‬ ‫דער גילוי פונעם 'אבני נזר'‬ ‫יעדער איינער פון אונז קען‬ ‫האט געזאגט אז דאס איז איינע פון‬ ‫די גרעסטע כוחות ארויסצונעמען‬ ‫זי"ע‬ ‫מאכן א ליסטע און פארשרייבן‬ ‫הונדערטער און טויזנטער כיסופין‬ ‫א מענטש פון גיהנום!‬ ‫קומט אבער דער הייליגער 'שם‬ ‫און השתוקקות וואס א מענטש‬ ‫לאמיר נאכזאגן דעם מאמר‪ ,‬און‬ ‫משמואל' זי"ע (פרשת כי תשא‪ ,‬שנת תר"ע)‬ ‫האט דורכאויס א וואך‪ .‬מיר זענען‬ ‫מיר וועלן דא זען דברים נפלאים‪.‬‬ ‫ס'איז געווען אין די ימי אבלות נאך‬ ‫פט‪-‬מאל צעבראכן און מיר קוקן‬ ‫ָ‬ ‫ָא‬ ‫דער שם משמואל שרייבט אזוי‪:‬‬ ‫זיין טאטן‪ ,‬דער הייליגער 'אבני נזר'‬ ‫רא ּפ אויף זיך אליין‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫ַא ָ‬ ‫מיין טאטע‪ ,‬דער הייליגער אבני‬ ‫זי"ע ‪ -‬און יענעם שבת האט ער‬ ‫האלטן אז סוף‪-‬כל‪-‬סוף האט מען‬ ‫נזר‪ ,‬האט געזאגט‪" ,‬אם תהיה לאדם‬ ‫געזאגט א תורה וואס גאנץ ּ'פוילן'‬ ‫עס נישט אויסגעפירט‪.‬‬ ‫השתוקקות וכיסופין לעבודת‬ ‫האט זיך אויפגעשאקלט דערפון‪.‬‬ ‫קומט דער אבני נזר און זאגט‪:‬‬ ‫השם יתברך" ‪ -‬אז א מענטש‬ ‫האט‬ ‫נזר‬ ‫אבני‬ ‫דער‬ ‫נאר‬ ‫עס איז נישט ריכטיג! נישט ָ‬ ‫האט א השתוקקות און כיסופין‬ ‫ארויסגעברענגט די געוואלדיגע‬ ‫האסטו עס יא אויסגעפירט ‪ -‬ווייל‬ ‫צו עבודת השם‪ ,‬ער האט כיסופין‬ ‫מעלה פון א אידיש קינד וואס‬ ‫"מחשבה טובה הקדוש ברוך הוא‬ ‫אויפצושטיין פארטאגס‪ ,‬ער האט‬ ‫האט ּכיסופין און השתוקקות צום‬ ‫נאר דאס איז‬ ‫מצרפה למעשה" ‪ָ -‬‬ ‫כיסופין צו לערנען בהתמדה‪ ,‬ער‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דער אבני נזר איז אונז‬ ‫איינע פון די גרעסטע כוחות וואס‬ ‫האט כיסופין צו היטן די אויגן‪" ,‬אזי‬ ‫מגלה אז דו האסט א גרויסן טעות‪.‬‬ ‫וועט אונז ארויסנעמען פון גיהנום‪.‬‬ ‫אי אפשר שיהיה בגיהנום" ‪ -‬דו‬ ‫מוצאי שבת‪ ,‬ווען דו מאכסט דיר‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪8‬‬ ‫מיר גייען ארויס פון גיהנום‪ ,‬מיינט‬ ‫דאגות‪ ,‬ווי אויך די חבלי יצר הרע‬ ‫כידוע איז דא א גיהנום אויף‬ ‫עס סיי בעולם הזה און סיי בעולם‬ ‫וואס מוטשעט דעם מענטש‪ .‬אז‬ ‫'דער וועלט'‪ .‬א גיהנום אויף דער‬ ‫הבא!‬ ‫דער אבני נזר האט געזאגט אז‬ ‫וועלט מיינט צער‪ ,‬יסורים און‬ ‫א טיפערע בליק‬ ‫די חילוק צווישן 'נהמא דכיסופא' און אייגענע ארבעט‬ ‫מים חיים'? פארוואס ווערט עס‬ ‫איז געווען 'נהמא דכיסופא'‪,‬‬ ‫דער הרגשה פונעם מענטש‬ ‫אנגערופן לעבעדיגע וואסער?‬ ‫ס'איז געווען א בושה‪ .‬דא אויף‬ ‫ווען ער באקומט פון יענעם‬ ‫זאגט דער הייליגער מהר"ל‪:‬‬ ‫דער וועלט דארף ער ארבעטן‪,‬‬ ‫אדער טוט זיין אייגנס‬ ‫ווייל א מקוה וואס האט נישט קיין‬ ‫דא האט ער א יצר הרע‪ ,‬דא‬ ‫נאר מען גיט עס‬ ‫אייגענע וואסער‪ָ ,‬‬ ‫האט ער נסיונות‪ .‬ס'איז שווער‬ ‫די חיות פון א מענטש‪ ,‬אז א‬ ‫אריין אין איר‪ ,‬איז פארשעמט‪.‬‬ ‫אויפצושטיין פארטאגס‪ ,‬ס'איז‬ ‫מענטש זאל שפירן 'לעבעדיג'‪.‬‬ ‫אבער קוועלעדיגע וואסער גיט‬ ‫שווער צו לערנען בהתמדה און‬ ‫מיר אלע קענען דעם באקאנטן‬ ‫נישט מפסיק זיין אינמיטן לערנען‪,‬‬ ‫ירושלמי אין מסכת ערלה (א‪,‬‬ ‫פון זיך אליינס‪ ,‬ממילא הייסט עס‬ ‫'חיים' ‪ -‬לעבן‪.‬‬ ‫ס'איז דא א שוועריגקייט זיך‬ ‫ג)‪ ,‬אז אויב איינער דארף עסן‬ ‫צוריקהאלטן פון רעדן לשון הרע‪,‬‬ ‫"נהמא דכיסופא" ‪ -‬ברויט פון‬ ‫זאגט דער מהר"ל‪ :‬א מענטש‬ ‫בושה‪ ,‬אומזיסטיגע ברויט ‪ -‬ער‬ ‫שמירת עינים‪ ,‬שמירת המחשבות‬ ‫נאר פון יענעם‪ ,‬א‬ ‫וואס נעמט ָ‬ ‫לעבט אינגאנצן פון א גמ"ח‪ ,‬זיינע‬ ‫‪ -‬א געוואלדיגע ארבעט!‬ ‫נאר מיט‬ ‫מענטש וואס לעבט ָ‬ ‫קליידער קומען פון א גמ"ח‪ ,‬זיין‬ ‫התעוררות פון אויבן‪ ,‬ער שלאגט‬ ‫אבער למעשה שפירט מען זיך‬ ‫גוט‪ ,‬מען איז שוין מער נישט קיין‬ ‫עסן קומט פון צדקה‪ ,‬און זיין רענט‬ ‫זיך נישט מיט זיין יצר הרע‪ ,‬ער איז‬ ‫ווערט געצאלט ווייל מ'שטעלט‬ ‫קא ּפ‪,‬‬ ‫געבוירן געווארן מיט א גוטן ָ‬ ‫"פארשעמטער מענטש"‪.‬‬ ‫אים צו געלט‪ ,‬אזא מענטש איז פול‬ ‫אין א מורא'דיג חשוב'ער שטוב‪,‬‬ ‫דער חילוק צווישן א 'באר'‬ ‫מיט בושה און ער קען נישט קוקן‬ ‫און אלעס גייט אים גרינג ‪ -‬זאגט‬ ‫און א 'מעיין' לויטן מהר"ל‬ ‫קיינעם אין פנים‪.‬‬ ‫דער הייליגער מהר"ל‪ :‬דו ביסט‬ ‫אין די הקדמה פונעם ספר 'שב‬ ‫די גמרא זאגט אין מסכת ברכות‬ ‫ממש 'חשוב כמת'‪ ...‬דו ביסט ווי א‬ ‫שמעתתא' ברענגט ער פונעם‬ ‫(ו‪ ,‬ב)‪ ,‬אז ווען א מענטש דארף‬ ‫טויטער מענטש‪.‬‬ ‫הייליגן מהר"ל אין 'גור אריה'‬ ‫אנקומען צו מענטשן "משתנות‬ ‫דו ווייסט ווער עס הייסט א‬ ‫(בראשית ל‪ ,‬א) א מורא'דיגן יסוד‪.‬‬ ‫פניו ככרום"‪ ,‬זיין פנים טוישט‬ ‫לעבעדיגער מענטש?‬ ‫מיר ווייסן אז עס זענען דא צוויי‬ ‫זיך צו עטליכע קאלירן‪ .‬ווידער‬ ‫איינער וואס איז געבוירן‬ ‫מיני מקוואות‪ :‬עס איז דא א מקוה‬ ‫א מענטש וואס געניסט פון זיין‬ ‫קא ּפ‪,‬‬‫געווארן נישט מיט אזא גוטן ָ‬ ‫וואס קומט פון רעגן וואסער‪ ,‬דאס‬ ‫אייגענער ארבעט‪ ,‬ער באצאלט‬ ‫איינער וואס איז געבוירן געווארן‬ ‫ווערט אנגערופן א 'בור מים' אדער‬ ‫פאר זיינע אייגענע קליידער און‬ ‫מיט שלעכטע מידות‪ ,‬אדער ביי‬ ‫ַאן 'אשבורן'‪ ,‬דאס מיינט אז עס איז‬ ‫זיינע אייגענע בילס‪ ,‬אזא מענטש‬ ‫עלטערן וואס האבן נישט אזוי‬ ‫צוזאמגענומענע וואסער וואס‬ ‫שפירט זיך ווי א מענטש‪.‬‬ ‫גוט מחנך געווען און ער האט‬ ‫מען האט אריינגעגאסן‪ .‬נאכדעם‬ ‫זאגט דער הייליגער 'בית‬ ‫נישט געהאט דעם בעסטן חינוך‬ ‫איז דא א 'מעיין'‪ ,‬א קוואל‪ ,‬וואס‬ ‫יוסף' אין ספר 'מגיד מישרים'‪,‬‬ ‫אלס קליין קינד‪ ,‬אבער ער זוכט‬ ‫ווערט אנגערופן א 'באר מים חיים'‬ ‫דער הייליגער אור החיים הק'‬ ‫זיך מתגבר צו זיין‪ ,‬ער שלאגט‬ ‫‪ -‬קוועלעדיגע וואסער‪.‬‬ ‫אין פרשת בא‪ ,‬און דער הייליגער‬ ‫זיך‪ ,‬ער האט שווערע נסיונות‬ ‫פרעגט דער מהר"ל‪ :‬וואס‬ ‫'מסילת ישרים' אין זיין הקדמה‪,‬‬ ‫און ער לייגט אריין זיין אייגענע‬ ‫איז דער חילוק צווישן די צוויי‬ ‫אז דער אייבערשטער האט‬ ‫עבודה ‪ -‬ער הייסט א קוואל‬ ‫מקוואות? פארוואס ווערט‬ ‫אראפגעשיקט דעם מענטש אויף‬ ‫וואסער‪ ,‬א 'באר מים חיים'‪ ,‬ווייל‬ ‫דער קוואל אנגערופן א 'באר‬ ‫דער וועלט ווייל אויף יענע וועלט‬ ‫‪9‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫שווערע נסיונות‪ ,‬שווערע מידות‬ ‫אויף דעם וואס עס שטייט אין‬ ‫ער גיט זיין אייגענע וואסער‪ .‬זאגט‬ ‫און שוועריגקייטן צו דינען דעם‬ ‫די וואכענדיגע סדרה (בראשית ב‪,‬‬ ‫דער מהר"ל‪ :‬אזא מענטש ווערט‬ ‫אייבערשטן ‪ -‬יעצט ווען דער‬ ‫ז) "וַ ִ ּי ּ ַפח ְ ּב ַא ּ ָפיו נִ ְׁש ַמת ַח ִ ּיים"‪ ,‬דער‬ ‫אנגערופן א לעבעדיגער מענטש‪.‬‬ ‫אייבערשטער לייגט אין אים אריין‬ ‫אייבערשטער האט אריינגעבלאזן‬ ‫קומט אויס אז מיר האבן דא‬ ‫אינעם מענטש א לעבעדיגע‬ ‫צוויי מענטשן‪ :‬מיר האבן א מענטש‬ ‫א נשמה‪ ,‬ווערט די נשמה אנגערופן‬ ‫נשמה‪.‬‬ ‫וואס איז פול מיט כשרונות און‬ ‫א 'נשמת חיים'‪.‬‬ ‫אלעס איז לעכטיג פון אינדרויסן‪,‬‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪:‬‬ ‫דוקא יעצט שטייט "וַ ִ ּי ּ ַפח ְ ּב ַא ּ ָפיו‬ ‫די נשמה איז דאך שוין געווען‬ ‫אבער בעצם איז ער א 'מת'‪ .‬און‬ ‫נִ ְׁש ַמת ַח ִ ּיים"‪ ,‬ווייל יעצט הייסט‬ ‫לעבעדיג דארט אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫מיר האבן א מענטש פול מיט‬ ‫עס לעבעדיג‪ .‬ווען דו וועסט נעמען‬ ‫וואס איז יעצט נתחדש געווארן?‬ ‫נסיונות פון אלע זייטן‪ ,‬מיט יצר‬ ‫דעם גוף‪ ,‬מיט דיינע שוועריגקייטן‪,‬‬ ‫הרע'ס וכו'‪ ,‬אבער ער איז א 'באר‬ ‫דער תירוץ איז‪ :‬אויבן אין הימל‬ ‫מים חיים'‪ ,‬ער איז א לעבעדיגער‬ ‫און דו וועסט היטן דיינע אויגן‪,‬‬ ‫איז זי טאקע געווען א נשמה‪,‬‬ ‫מענטש‪ .‬פארוואס? ווייל ער גיט‬ ‫היטן דיינע מחשבות‪ ,‬נישט רעדן‬ ‫אבער זי איז געווען 'חשוב כמת'‪.‬‬ ‫פון זיין אייגנס‪.‬‬ ‫לשון הרע‪ ,‬און זיך ארויסדרייען פון‬ ‫פארוואס? ווייל עס איז נישט‬ ‫געווען איר אייגנס‪ ,‬עס זענען אלץ‬ ‫"נשמת חיים" ‪ -‬די נשמה‬ ‫אלע מיני עצבות‪ ,‬מרה שחורה און‬ ‫געווען 'מתנות'‪ .‬אבער דא אויף‬ ‫ווערט לעבעדיג דורך די‬ ‫עצלות‪ ,‬און דו וועסט זיך מחזק זיין‬ ‫דער וועלט‪ ,‬נאכדעם וואס דער‬ ‫און דינען דעם אייבערשטן מיט‬ ‫מענטש איז באשאפן געווארן פון‬ ‫עבודה פונעם גוף‬ ‫א פעסטקייט ‪ -‬יעצט הייסטו א‬ ‫ערד און ער איז א חלק מן האדמה‪,‬‬ ‫יעצט פארשטייט מען וואס‬ ‫'נשמת חיים'‪.‬‬ ‫ער האט שפלות אין זיך‪ ,‬ער האט‬ ‫דער הייליגער 'שבט מוסר' זאגט‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫הגה"ק רבי אברהם דוד מבוטשטאש זי"ע ‪-‬‬ ‫יומדה"ק כ"ט תשרי‬ ‫בחברותא‪.‬‬‫געווארן‪ ,‬האט ער איבערגענומען‬ ‫קורת הדורות‬ ‫דער הייליגער בוטשאטשער רב‬ ‫דאס רבנות‪.‬‬ ‫כ"ט תשרי איז די יארצייט פון‬ ‫זיין שווער‪ ,‬רבי צבי הירש‪ ,‬איז‬ ‫איז קודם געווען א תלמיד פונעם‬ ‫דעם הייליגן בוטשאטשער רב‪,‬‬ ‫געווען ַאן אדם גדול בענקים און‬ ‫הייליגן סניגורן של ישראל‪ ,‬דער‬ ‫ַאן איש קדוש מאוד‪ .‬ער איז געווען‬ ‫רבינו אברהם דוד בן רבי אשר‬ ‫הייליגער בארדיטשובער רב זי"ע‪,‬‬ ‫דער רבי פונעם הייליגן 'באר מים‬ ‫אנשיל זי"ע‪ .‬עס איז מפורסם‬ ‫און נאכדעם איז ער געפארן צום‬ ‫חיים' זי"ע‪ .‬ווען דער בוטשאטשער‬ ‫לכל זיין געוואלדיגן חיבור 'אשל‬ ‫הייליגן רבי משה לייב סאסובער‪,‬‬ ‫רב איז געווארן ַאן איידעם ביי זיין‬ ‫אברהם'‪ ,‬וואס איז געדרוקט אין‬ ‫זי"ע‪.‬‬ ‫שווער‪ ,‬האט דער הייליגער באר‬ ‫כמעט אלע שולחן ערוך'ס‪ ,‬און‬ ‫אפלערנען א דרך עבודה פון‬ ‫מים חיים דעמאלטס געלערנט‬ ‫ער ווערט פאררעכנט ווי די גדולי‬ ‫ביי זיין שווער רבי צבי הירש‪ ,‬און‬ ‫פוסקי השולחן ערוך‪ .‬ער איז‬ ‫צדיקים‬ ‫דעמאלטס איז דער בוטשאטשער‬ ‫געווארן אן איידעם ביי רבי צבי‬ ‫בעזה"י‪ ,‬וועלן מיר פארציילן‬ ‫רב געווארן זייער נאנט מיט'ן באר‬ ‫הירש‪ ,‬דער בוטשאטשער רב זי"ע‪,‬‬ ‫מים חיים און זיי פלעגן לערנען מעשיות פון וואס מ'קען זיך‬ ‫און ווען זיין שווער איז נסתלק‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪10‬‬ ‫הייליגע צדיקים פלעגט די נשמה‬ ‫האט איבערגעלאזט פאר זיין‬ ‫אפלערנען א דרך עבודה‪.‬‬ ‫אפילו בשעת'ן שלאפן רעדן אין‬ ‫תלמיד‪ ,‬דעם בוטשאטשער רב‪ ,‬א‬ ‫פארשטייט זיך אליין אז‬ ‫לערנען און נישט מסיח דעת‬ ‫געוואלדיגע סגולה אלס ירושה‬ ‫אנצוקומען צו די דרגות פון‬ ‫זיין פונעם אייבערשטן‪ .‬דאס איז‬ ‫‪ -‬פונדעסטוועגן איז דאס נישט‬ ‫די הייליגע צדיקים איז נישט‬ ‫געווען פארנאכטס‪.‬‬ ‫געווען וואס דער בוטשאטשער רב‬ ‫אונזער עבודה‪ ,‬מיר דארפן זיך‬ ‫נאכדעם וואס ער האט זיך‬ ‫האט געזוכט‪ .‬ער איז געגאנגען זוכן‬ ‫נאר 'אפלערנען' פון זיי ווי ווייט‬ ‫ָ‬ ‫אויפגעוועקט פונעם דרימל ‪-‬‬ ‫ביי א רבי'ן עבודת השם‪ ,‬ענווה‪ ,‬און‬ ‫זיי האבן זיך מגיגע געווען און‬ ‫וואס דאס איז נאך געווען לאנג‬ ‫יראה מיט שמחה‪.‬‬ ‫געהארעוועט‪ ,‬און דורך זייער‬ ‫פאר חצות ‪ -‬האט דער הייליגער‬ ‫יגיעה זענען זיי אנגעקומען צו די‬ ‫בוטשאטשער רב געזאגט אז‬ ‫די געוואלדיגע עבודה און‬ ‫גרעסטע השגות אין עבודת השם‪.‬‬ ‫מ'דארף מחדש זיין ח"י הלכות‪.‬‬ ‫יגיעה‬ ‫און ווען מיר וועלן הארעווען לויט‬ ‫וואס זענען געווען די ח"י הלכות?‬ ‫אונזערע דרגות‪ ,‬וועלן מיר בס"ד‬ ‫די עבודה פונעם הייליגן‬ ‫ער האט געהאט מקובל פון זיין‬ ‫אויך זוכה זיין צו געוואלדיגע‬ ‫בוטשאטשער רב איז געווען‬ ‫רבי'ן‪ ,‬רבי משה לייב סאסובער‪,‬‬ ‫השגות און תענוגים אין עבודת‬ ‫למעלה מהשגת אנוש‪ ,‬אבער וואס‬ ‫אז ער זאל יעדן טאג לערנען ח"י‬ ‫מיר דארפן זיך אפלערנען איז די‬ ‫השם‪.‬‬ ‫פרקי משניות און מחדש זיין אכצן‬ ‫געוואלדיגע יגיעה וויאזוי ער האט‬ ‫דער הייליגער בוטשאטשער‬ ‫הלכות‪ .‬דאס האט ער געטון גלייך‬ ‫געדינט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫רב האט געזאגט אז ווען ער איז‬ ‫ווען ער איז אויפגעשטאנען נאך‬ ‫געגאנגען זוכן א רבי‪ ,‬האט ער‬ ‫מאטיל סלאנימער זי"ע‬ ‫רבי ָ‬ ‫פאר חצות‪.‬‬ ‫געזוכט דריי זאכן‪ :‬ענווה‪ ,‬יראה‪,‬‬ ‫ברענגט אין 'מאמר מרדכי' אז‬ ‫ווען ער פלעגט אויפשטיין‪,‬‬ ‫דער הייליגער בוטשאטשער‬ ‫און שמחה‪ .‬ער האט געזאגט‪" :‬די‬ ‫פלעגט אים דער גבאי ברענגען‬ ‫רב'ס דרך עבודה איז געווען אזוי‪:‬‬ ‫אלע דריי זאכן האב איך געטראפן‬ ‫א ווארימע קאווע מיט אביסל‬ ‫א גאנצע נאכט איז ער געווען‬ ‫ביי מיין הייליגן רבי'ן רבי משה‬ ‫געבעקס כדי צו דערקוויקן דאס‬ ‫אויף און געזעסן לערנען מיט‬ ‫לייב סאסובער!" ‪ -‬דאס איז א‬ ‫הארץ‪ ,‬אבער ער האט גלייך‬ ‫א געוואלדיגע התמדה‪ .‬גלייך‬ ‫געוואלדיגע דרך עבודה!‬ ‫מאל‬‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫אנגעהויבן לערנען און‬ ‫נאכדעם וואס ס'איז געקומען‬ ‫כידוע וואס שטייט פונעם‬ ‫געקוקט אויף די קאווע אדער‬ ‫עלות השחר‪ ,‬איז ער געגאנגען צו‬ ‫הייליגן 'מאור ושמש' זי"ע אז‬ ‫דאס געבעקס‪ .‬נאך עטליכע שעה‬ ‫די הכנות לתפילה און מקוה‪ ,‬און‬ ‫אוודאי ווען מ'זעט אז צדיקים‬ ‫לערנען פלעגט ער זיך ַא זאג‬ ‫דערנאך אנגעהויבן דאווענען‪ .‬רבי‬ ‫האבן רוח הקודש און מאכן‬ ‫געבן‪" :‬אוי‪ ,‬די קאווע איז דאך שוין‬ ‫מאטיל סלאנימער האט געזאגט‬ ‫מופתים‪ ,‬ברענגט עס אריין א‬ ‫קאלט!" און ער האט טועם געווען‬ ‫אז ער האט געהאט מקובל אז‬ ‫געוואלדיגע אמונה און יראת‬ ‫אביסל פון די קאלטע קאווע מיט‬ ‫ביי דעם הייליגן בוטשאטשער רב‬ ‫שמים‪ .‬אבער‪ ,‬די תכלית פארוואס‬ ‫אביסל געבעקס‪ ,‬און ווייטער‬ ‫האבן שחרית‪ ,‬מנחה‪ ,‬און מעריב‬ ‫מ'פארט צו צדיקים איז כדי זיך‬ ‫ָ‬ ‫געלערנט ביז פארטאגס‪.‬‬ ‫געדויערט כמעט א גאנצן טאג‪.‬‬ ‫אפצולערנען זייער יראת שמים און‬ ‫דער בוטשאטשער רב האט‬ ‫נאכדעם פלעגט זיך דער‬ ‫יראת חטא ‪ -‬ווי אזוי זיי האבן מורא‬ ‫געדינט דעם אייבערשטן מיט א‬ ‫הייליגער בוטשאטשער רב‬ ‫פון אן איסור דרבנן און וויאזוי זיי‬ ‫יגיעה עצומה און כמעט נישט‬ ‫ּ‬ ‫צושפ ַארן ‪ -‬ביי צדיקים איז נישט‬ ‫דינען דעם אייבערשטן ביראה‬ ‫געשלאפן דורכאויס דעם גאנצן‬ ‫שייך צו זאגן דעם אויסדרוק‬ ‫ובאהבה‪.‬‬ ‫מעת‪-‬לעת!‬ ‫"שלאפן"‪ - ...‬און ער האט געכאפט‬ ‫ָ‬ ‫דאס זעען מיר טאקע ביי דעם‬ ‫דער הייליגער רבי מאטיל‬ ‫ממש א קליין דרימל‪ .‬בשעת ער‬ ‫וואס דער בוטשאטשער רב האט‬ ‫סלאנימער האט צוגעענדיגט‪,‬‬ ‫האט געדרימלט‪ ,‬האט ער אנגעטון‬ ‫געזוכט‪ .‬ער איז נישט געגאנגען‬ ‫אז פונדעסטוועגן איז ער געווען‬ ‫הענטשקעס כדי ער זאל חלילה‬ ‫זוכן א צדיק וואס האט רוח‬ ‫א בעל צורה נפלאה און האט‬ ‫נישט אנרירן די האר פון קאפ‬ ‫הקודש אדער מאכט מופתים‪.‬‬ ‫אויסגעקוקט געזונט און שטארק‪,‬‬ ‫אדער אנדערע מקומות המכוסים‬ ‫הגם רבי משה לייב סאסובער‬ ‫מ'האט גארנישט דערקענט אויף‬ ‫אינמיטן שלאף‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫איז כידוע געווען איינער פון די‬ ‫אים אז ער שלאפט כמעט נישט און‬ ‫געוואלט זיין בקדושה ובטהרה‬ ‫גרעסטע בעלי מופתים בדורו‬ ‫פאסט רוב ימיו‪.‬‬ ‫אז ער ַ‬ ‫אפילו בשעת'ן שלאפן‪ .‬ביי די‬ ‫‪ -‬ווי מיר וועלן באלד זען אז ער‬ ‫‪11‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫דעם אייבערשטן און זוכה געווען‬ ‫האט אים פארציילט איבער דעם‬ ‫אהבת ישראל און מסירות‬ ‫צו גרויסע השגות‪ ,‬אבער מ'זאל‬ ‫סכסוך און אז דער מצב איז זייער‬ ‫נפש פאר א צווייטן איד‬ ‫נישט מיינען אז די גרויסע השגות‬ ‫שווער‪ ,‬ווייל דער פריץ ווארפט‬ ‫זענען אנגעקומען גרינג‪ .‬מ'זאל‬ ‫אים ארויס און ער וועט נישט האבן‬ ‫מיר וועלן פארציילן א מעשה‬ ‫נישט מיינען אז די גרויסע השגות‬ ‫פון וואו צו שפייזן זיין משפחה‪.‬‬ ‫וואס איז א געוואלדיגע מוסר‬ ‫באשאנקן פון‬ ‫ָ‬ ‫האט מען זיי אזוי‬ ‫האט דער הייליגער בוטשאטשער‬ ‫השכל‪ ,‬וואו מ'זעט זיין אהבת‬ ‫הימל סתם אזוי‪ ...‬עס איז געקומען‬ ‫רב געזאגט‪" :‬קום‪ ,‬לאמיר אריינגיין‬‫ישראל און זיין מסירות נפש פאר א‬ ‫דורך א געוואלדיגע יגיעה בתורה‪,‬‬ ‫אין שול"‪.‬‬ ‫צווייטן איד‪.‬‬ ‫דורך א געוואלדיגע יגיעה בעבודה‪,‬‬ ‫ער איז געגאנגען און‬ ‫כידוע זענען מעשיות פון‬ ‫און דורך א געוואלדיגע טהרת‬ ‫צוזאמגענומען א מנין תלמידי‬ ‫צדיקים איינגעטיילט אין צוויי‬ ‫המידות ‪ -‬זיי האבן געהארעוועט‬ ‫חכמים און זיי געזאגט‪" :‬איך‬ ‫סארטן‪ :‬עס זענען דא מעשיות‬ ‫אויף זייערע מידות‪.‬‬ ‫דארף אז איר זאלט מיר מתיר‬ ‫וואס פארציילן זייערע מופתים‬ ‫אזוי ווי מיר זעען אין די מעשה‪:‬‬ ‫נדר זיין"‪ .‬האבן זיי אים געפרעגט‪:‬‬‫און רוח הקודש‪ ,‬וואס דאס ברענגט‬ ‫ער האט געוואוסט פונעם 'שם'‪,‬‬ ‫"וואס דארף מען מתיר נדר זיין?"‬ ‫אריין א געוואלדיגע אמונה‪ .‬און פון‬ ‫אבער ער האט זיך קיינמאל נישט‬ ‫האט ער פארציילט אז ער האט‬ ‫די אנדערע זייט זענען דא מעשיות‬ ‫באנוצט דערמיט‪ .‬אבער ווען עס‬ ‫א קבלה פון זיין רבי'ן‪ ,‬רבי משה‬ ‫איבער זייער יגיעה אין עבודת‬ ‫איז געקומען צו טון א טובה פאר‬ ‫לייב סאסובער‪ ,‬איבער א געוויסן‬ ‫השם‪ .‬אין די דאזיגע מעשה וועלן‬ ‫א איד‪ ,‬איז ער געגאנגען מתיר נדר‬ ‫'שם' מיט וואס רבי משה לייב האט‬ ‫מיר זען ביידע חלקים‪ :‬סיי דעם‬ ‫זיין‪ ,‬הגם עס איז געווען מורא'דיג‬ ‫גע'הרג'עט א רשע‪" .‬אבער"‪ ,‬זאגט‬ ‫מופת וואס ברענגט אריין אמונת‬ ‫שווער פאר'ן הייליגן בוטשאטשער‬ ‫ער‪" ,‬איך האב זיך נאך קיינמאל‬ ‫צדיקים‪ ,‬און סיי די געוואלדיגע‬ ‫רב‪ .‬אבער כדי צו טון א טובה פאר‬ ‫נישט באנוצט מיט דעם שם‪ .‬אבער‬ ‫יגיעה און מסירות נפש וואס ער‬ ‫א איד‪ ,‬איז ער געגאנגען מיט א‬ ‫יעצט‪ ,‬אז עס איז געקומען ַאן עת‬ ‫האט געהאט‪.‬‬ ‫מסירות נפש ארויסצוהעלפן א‬ ‫צרה פאר א איד און עס איז ממש‬ ‫עס איז אמאל געווען א איד‬ ‫צווייטן איד‪.‬‬ ‫פיקוח נפש‪ ,‬וויל איך אז מ'זאל מיר‬‫וואס האט געהאט א סכסוך‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‬ ‫מתיר נדר זיין דאס צו ניצן"‪ .‬זיי‬ ‫מיט'ן פריץ‪ .‬דער פריץ האט זיך‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין זיך אפצולערנען‬ ‫האבן אים מתיר נדר געווען‪ ,‬דער‬ ‫מורא'דיג אויפגערעגט אויף אים‬ ‫פון די דרכי הצדיקים‪ ,‬אז מיר זאלן‬ ‫הייליגער בוטשאטשער רב האט‬ ‫און אים באפוילן זיך צו ּפ ַאקן די‬ ‫הארעווען אין די תורה בהתמדה‪,‬‬ ‫מכוון געווען וואס ער האט מכוון‬ ‫דארף‪.‬‬‫פארלאזן דאס ָ‬ ‫פעק און ַ‬ ‫דאווענען מיט התלהבות‪ ,‬און טון‬ ‫געווען‪ ,‬און דער פריץ איז פלוצלינג‬ ‫דאס האט געמיינט אז דער איד‬ ‫חסד פאר א צווייטן איד‪ .‬און בעז"ה‬ ‫געשטארבן! כן יאבדו כל אויביך ה'‪.‬‬ ‫מיט זיין גאנצע משפחה גייען‬ ‫זאלן מיר זוכה זיין צו גרויסע‬ ‫ממש אויסגיין פאר הונגער רח"ל‪.‬‬ ‫השגות און תענוגים בעבודת ה'‪,‬‬ ‫דער מוסר השכל פונעם‬ ‫געפארן צום הייליגן‬ ‫ָ‬ ‫איז דער איד‬ ‫און מיר וועלן זוכה זיין צו בני‪ ,‬חיי‬ ‫מעשה‬ ‫בוטשאטשער רב‪ .‬דער רב האט‬ ‫ומזוני רויחי‪.‬‬ ‫דער מוסר השכל וואס מיר‬ ‫געהאט א שטיבל לעבן בית‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪,‬‬ ‫המדרש וואו ער פלעגט זיצן און דארפן זיך ארויסצולערנען איז‪ ,‬אז‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫לערנען א גאנצן טאג‪ .‬דער איד די הייליגע צדיקים האבן געדינט‬ ‫= פרנסי חודש תשרי =‬ ‫יון בלשה"ק‬ ‫נתנדב‬ ‫ליון באידיש‬ ‫נתנדב‬ ‫עורים על הטע‬ ‫גל‬ ‫הג‬ ‫לעפאון‬ ‫השי‬ ‫ע"‬ ‫ע"‬ ‫ליין‬ ‫ה‬ ‫י‬ ‫י‬ ‫הרה"ח ר' חיים צבי הירש הי"ו‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫הרה"ח ר' שמעון‬ ‫לע"נ אמו האה"ח חנצי ע"ה‬ ‫הרה"ח ר' חיים מנחם‬ ‫דרוממער הי"ו‬ ‫בת יבלחט"א ר' מרדכי הי"ו‬ ‫ראזינגער הי"ו‬ ‫לזכות ברכה והצלחה‬ ‫נלב"ע א' תשרי ‪ -‬ראש השנה‬ ‫לזכות ברכה והצלחה‬ ‫בכל הענינים‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫בכל הענינים‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫זכות לימוד התורה דרבים תגן בעדם להתברך בכל מילי דמיטב‪ ,‬וישלם ה' פעלם הטוב ותהי משכורתם שלימה מעם ה’‬ ‫‪12‬‬