gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish

שבוע: בראשית (2026-10-05)

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫‪605 615 7777 #66‬‬ ‫איד וואס זוכסטו אויף די וועלט? וואס טוסטו דא‬ ‫אויף די וועלט? דו ביסט דא אויף די וועלט ווייל דער‬ ‫רבוש”ע וויל אזוי‪ .‬אוודאי איז דא א מטרה וואס דו‬ ‫דארפסט אויפטון אויף די וועלט‪ ,‬אבער קודם‬ ‫דארפסטו וויסן אז דו ביסט דא אויף די וועלט ווייל‬ ‫דער רבוש"ע האט דיר באשאפן אויף די וועלט‪.‬‬ ‫יעדער מענטש וואס איז דא אין די בריאה איז דא‬ ‫מצוה אין די תורה איז "פרו ורבו ומלאו את הארץ"‪ .‬די‬ ‫ווייל דער רבוש"ע האט אים באשאפן און‬ ‫ערשטע יסוד איז אז א מענטש האט א חיוב צו לעבן‬ ‫אראפגעשיקט אויף די וועלט ער זאל זיין אויף די‬ ‫כדי אנצופילן די וועלט‪ ,‬ווייל די רבוש"ע וויל אז די‬ ‫וועלט‪ .‬און יעדער האט זיך זיינע תפקידים‪ .‬דו‬ ‫וועלט זאל קענען עקזיסטירן‪ ,‬און דערפאר דארף ער‬ ‫די ערשטע מצוה אין די תורה‪ ,‬און די ערשטע‬ ‫פארשטייסט נישט אלעמאל וואס די תפקיד איז?‬ ‫געבוירן קינדער‪ .‬דאס איז די ערשטע התחייבות וואס‬ ‫באפעל וואס דער רבוש"ע האט באפוילן אדם‬ ‫הלוואי זאלסטו פארשטיין דיין תפקיד‪ ,‬דו דארפסט‬ ‫א איד האט אויף די וועלט‪ .‬נאכדעם וואס א איד איז‬ ‫הראשון איז די מצוה פון פריה ורביה‪ .‬דארף מען זיך‬ ‫דורש און מבקש זיין צו וועלן טון דיין תפקיד‪ .‬אבער‬ ‫שוין דא אויף די וועלט‪ ,‬א מענטש איז שוין מקיים‬ ‫מתבונן לכאורה פארוואס איז דאס דער ערשטער‬ ‫וויסן דארפסטו די ערשטע יסוד אז דו ביסט‬ ‫דעם פרו ורבו ומלאו את הארץ‪ ,‬דארף מען זיך מתבונן‬ ‫מצוה פארוואס האט נישט דער רבוש”ע קודם‬ ‫אראפגעקומען אויף די וועלט ווייל דער רבוש”ע‬ ‫זיין און דערהערן די נקודה פארוואס בין איך דא?‬ ‫באפוילן אדם הראשון פאר זיין אייגענע תכלית איז‬ ‫האט דיר באשאפן אז דו זאלסט דא זיין‪ .‬אונז האבן‬ ‫וואס איז מיין תכלית אויף די וועלט? נישט סתם צו‬ ‫אויף די וועלט?‬ ‫נישט קיין השגה אין די טיפע מחשבות‪ ,‬אין די סיבות‬ ‫אפלעבן א פארגרעבט לעבן עס איז דא עפעס א‬ ‫וואס איז באהאלטן אין רבוש"ע פארוואס ער האט‬ ‫תכלית אויפצוטוהן אויף די וועלט אין דערפאר "ויקח‬ ‫דיר אדער יענעם געשיקט אויף די וועלט‪ .‬מען קען‬ ‫ד' אלקים את האדם ויניחהו בגן עדן לעבדה ולשמרה"‪.‬‬ ‫פרובירן צו ממלא זיין לויט אונזערע השגות די רצון‬ ‫"לעבדה"‪ ,‬זאגן חז"ל‪ ,‬ס'מיינט מצוות עשה‪ ,‬און‬ ‫אז מען מ'איז מתבונן ליגט דא א מורא'דיגע‬ ‫ד'‪ .‬אבער ביידע זענען דא אויף די וועלט ווייל דאס‬ ‫"לשמרה" דאס איז מצוות לא תעשה‪ .‬דאס איז שוין‬ ‫טיפע יסוד‪ ,‬אסאך מאל א מענטש‪ ,‬ווען מ'פרעגט אים‪,‬‬ ‫איז די רצון ד'‪ ,‬אמאל האט איינער א גרעסערע‬ ‫נאכדעם וואס מ'איז דא אויף די וועלט‪ .‬אבער די‬ ‫"פארוואס עפעס עסטו?" זאגט ער‪" ,‬איך עס‪ ,‬ווייל‬ ‫תפקיד‪ ,‬און אמאל האט איינער א שוואכערע תפקיד‪.‬‬ ‫ערשטע יסוד איז‪ ,‬איך טאר נישט פארגעסן אז איך בין‬ ‫איך דארף האבן כח צו לערנען‪ ".‬ס'איז אמת אז א‬ ‫דא אויף די וועלט ווייל דער רבוש”ע האט מיר‬ ‫מענטש דארף עסן און אינזין האבן די מחשבה אז ער‬ ‫באשאפן‪ ,‬און איך דארף טוהן פעולות צו קענען לעבן‬ ‫זאל האבן כח‪ ,‬און די כח זאל ער קענען נוצן צו‬ ‫אויף די וועלט‪ .‬איז א מענטש דארף וויסן ‪ 2‬נקודות ער‬ ‫לערנען תורה‪ .‬אבער דער אמת אז דער ערשטע‬ ‫און דאס איז א מורא'דיגע מוסר השכל‪ ,‬יעצט‬ ‫לעבט ווייל דער רבוש”ע האט איהם באשאפן‪ ,‬אין‬ ‫מחשבה דארף א מענטש צו וויסן‪ ,‬אז א חוץ פון דעם‬ ‫אנפאנג זמן ווען א בחור גייט אין ישיבה‪ .‬דארף מען‬ ‫נאכדעם איז דא די נקודה פון פארשטיין די תכלית‬ ‫וואס א מענטש דארף עסן צו האבן כח צו לערנען‬ ‫פארשטיין אוודאי יעדער בחור קומט אין ישיבה אויף‬ ‫החיים ער דארף עפעס אויפצוטוהן אויף די וועלט‪.‬‬ ‫האט ער א חיוב צו עסן‪ ,‬ווייל ער האט א חיוב צו לעבן‪,‬‬ ‫צו לערנען‪ ,‬און דאס איז דער אמצעי פארוואס מ'גייט‬ ‫ווייל דער רבוש”ע האט אים באשאפן אז ער זאל‬ ‫אין ישיבה‪ .‬אבער איך בין נישט אין ישיבה נאר ווייל‬ ‫לעבן אויף די וועלט‪ .‬און כדי ער זאל קענען אנהאלטן‬ ‫איך האב א חיוב פון לימוד התורה‪ ,‬ווייל לערנען קען‬ ‫זיין חיות אויף די וועלט‪ ,‬מוז ער עסן‪ .‬אין אויב נישט‬ ‫מען אין די ישיבה‪ ,‬אין מ'קען לערנען אויך אין‬ ‫איז ער עובר א לאו אין די תורה "ונשמרתם מאד‬ ‫אנדערע ישיבות‪ .‬איך בין אין "די" ישיבה ווייל דער‬ ‫לנפשתיכם"‪ ,‬אין ווייל דער רבוש”ע וויל אז דער‬ ‫רבוש”ע האט מיך אריינגעשטעלט אין די ישיבה‪.‬‬ ‫מענטש זאל לעבן‪ ,‬דערפאר האט ער חיוב עסן‪.‬‬ ‫ממילא איז פונקט ווי ווען א מענטש איז דא אויף די‬ ‫וועלט‪ ,‬האט ער א התחייבות זיך מתבונן צו זיין אז די‬ ‫ערשטע זאך דארף ער וויסן אז ער איז דא אויף די‬ ‫וועלט און דער רבוש”ע פאדערט פון אים "פרו ורבו‬ ‫נאכדעם וואס מ'קומט צו צי די הכרה אז איך בין‬ ‫ומלאו את הארץ"‪ .‬דער רצון ד’ איז אז דו זאלסט זיין‬ ‫דא אויף די וועלט ווייל דאס איז דער רצון ד' ווייל‬ ‫דא אויף די וועלט און ערפילן אין זען אז די וועלט‬ ‫דער רבוש”ע האט מיר באשאפן אז איך זאל לעבן‬ ‫זאל אנגיין‪ ,‬אין א חוץ דעם דארף מען נעמען א‬ ‫אויף די וועלט‪ ,‬און דערפאר האב איך א חיוב‬ ‫התבוננות‪ ,‬וואס האב איך צו זוכן און וואס איז מיין‬ ‫אנצוהאלטן מיין לעב קראפט‪ ,‬א ערליכער איד וואס‬ ‫תפקיד אויף די וועלט‪ .‬די זעלבע זאך‪ ,‬אין מיין עולם‬ ‫לעבט מיט א אינערליכע בליק און וויל לעבן א לעבן‬ ‫קטן ווען איך בין זוכה צוקומען אין ישיבה איז נישט‬ ‫א מענטש וואס גייט אין גאס ער זעט אז ס'איז דא‬ ‫א צובראכענער קראנקער מענטש אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫מיט קדושה‪ ,‬איז זיך מתבונן אז מיין מטרה אויף די‬ ‫גענוג אז איך בין א בחור וואס לערנט‪ .‬איך דארף זען‬ ‫וועלט איז נישט סתם צו לעבן א בהמה'דיג לעבן‪ ,‬נאר‬ ‫אז די ישיבה זאל זיין א בחינה פון "פרו ורבו ומלאו‬ ‫וואס איז נישט אזוי מיט אלעמען‪ .‬און ער שטייט און‬ ‫ער וואונדערט זיך‪ ,‬וואס איז זיין תכלית פארוואס איז‬ ‫מיין מטרה איז צו לעבן א העכער לעבן‪ ,‬א הייליג‬ ‫את הארץ"‪ .‬די ישיבה זאל אנגיין‪ ,‬די ישיבה זאל‬ ‫לעבן‪ ,‬און דערפאר עס איך כדי צו האבן כח צו קענען‬ ‫מצליח זיין‪ ,‬די ישיבה זאל האבן א תכלית‪ ,‬איך זאל צו‬ ‫ער דא אויף דער וועלט? פארוואס איז ער באשאפן‬ ‫געווארן? וואס טוט ער דא? ער שטייט אויף‪ ,‬ער עסט‪,‬‬ ‫לערנען‪ .‬אבער די ערשטע יסוד איז איך עס כדי איך‬ ‫העלפן צו ערפילן מיין חלק וואס איך בין בכח‬ ‫זאל קענען לעבן אויף די וועלט‪ .‬ווייל דאס איז די‬ ‫צוצוגעבן צו די חיות און די קיום הישיבה‪ ,‬צו איז דאס‬ ‫ער שלאפט‪ ,‬ער האט נישט קיין שייכות מיט קיינעם‪,‬‬ ‫פארוואס לעבט ער? דארף ער זיך אריינטראכטן ר'‬ ‫התחייבות וואס די רבוש"ע האט מיר באשאפן אויף‬ ‫מיט זיך צושטעלן צו די זמני הישיבה און מיטהאלטן‬ ‫די וועלט‪ ,‬דאס זאגט אונז דער רבוש”ע‪ ,‬די ערשטע‬ ‫די לימודי הישיבה‪ ,‬או ן יעדע בחינה וואס איז נאר שייך צו טוהן כדאי עס זאל זיין‬ ‫בבחי' "פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה" איך בין דא אין ישיבה ווייל דער רבוש”ע‬ ‫האט מיך דא אריינגעשטעלט צוצוגעבן צו הייבן די ישיבה דאס איז די ערשטע‬ ‫נקודה‪.‬‬ ‫חיים האט זיך געגעבן א דריי אויס צו‬ ‫זיינע תלמידים‪" ,‬נו‪ ,‬ווער איז גרייט צו‬ ‫די ‪'2‬טע נקודה‪ :‬דארף מען געדענקן אז איך בין נישט געקומען אין ישיבה סתם‬ ‫אוועקגעבן צוויי שעה א טאג?" יעדער‬ ‫אויפצושטיין און עסן און שמייכלן און לעבן און צו גיין שלאפן‪ .‬איך בין דא אין‬ ‫איז געבליבן שטיל‪ ,‬קיינער האט נישט‬ ‫ישיבה מיט א תכלית וואס איז מיין תפקיד צו טוהן אין די ישיבה? ווען מ'קוקט‬ ‫געענטפערט‪ .‬האט די חפץ חיים זיך‬ ‫אריין אין סדר בראשית‪ ,‬זעט מען א מורא'דיגע זאך‪ ,‬פון בראשית ביז פרשת נח איז‬ ‫אנגערופן‪" ,‬איך האב ענק אן עצה‪.‬‬ ‫דא בערך לכה"פ ‪ 1200‬יאר‪ ,‬וואס דאס איז פון אדם'ס געבורט ביז נח'ס ‪ 500‬יאר‬ ‫מ'קען רעכענען די דאווענען‪ .‬אויב‬ ‫אלט‪ .‬ווייטער שפעטערע סדרות זענען קורצע תקופות‪ .‬די עיקר תורה איז געבויט‬ ‫מ'האט אינזינען די דאווענען‪ ,‬קען מען‬ ‫א ויף די נסים פון מצרים‪ ,‬די פאר יאר וואס די אידן זענען ארויס פון מצרים דאס‬ ‫עס רעכענען פאר די צוויי שעה וואס‬ ‫איז א האלבער ספר שמות‪ ,‬און די איבריגע דרייט זיך ארום די ‪ 40‬יאר וואס די אידן‬ ‫מ'רעדט פון אמונה‪.‬‬ ‫האבן געלעבט אין מדבר‪ ,‬לכאורה די יארן מיט די פרשיות זענען בכלל נישט‬ ‫אייניג?‬ ‫אונז האלטן מיר נאך נישט ביי די‬ ‫די פשט איז שטייט אין פסוק "זה ספר תולדות אדם ביום ברא אלקים אדם‪,‬‬ ‫מדרגה פון קיין צוויי שעה אינגאנצן‪,‬‬ ‫די סיבה פארוואס נאך די הייליגע‬ ‫בדמות אלקים עשה אותו‪ ,‬א מענטש איז נישט די פלייש אין בלוט‪ ,‬די עיקר מענטש‬ ‫אבער עפעס‪ ,‬אפאר מינוט‪ ,‬פינף‪ ,‬צען‬ ‫טעג ווערן שוואך אלע קבלות וואס‬ ‫איז זיין דמות אלקים‪ ,‬א מענטש האט א תכלית אין א תפקיד‪ ,‬ווען א מענטש‬ ‫מינוט א טאג‪ ,‬אויפבויען א קשר צום‬ ‫מ'האט זיך אונטערגענומען און‬ ‫ערפילט זיין תפקיד אפי' נאר איין מינוט ווערט דאס זיין לעבן‪ ,‬ווייל דאס בלייבט‬ ‫אייבערשטן דורך טראכטן און‬ ‫מ'האט שוין נישט די געפיל פאר דעם‪,‬‬ ‫נצחיות אויף אייביג‪ ,‬או ן ווען ער ערפילט נישט זיין תפקיד איז אפי' דאס איז‬ ‫אויפבויען אין זיך די ריכטיגע יסודות‪,‬‬ ‫איז וויבאלד דער מענטש'ס געפיל‬ ‫מערערע יארן איז דאס פוסט ווייל עס בלייבט פון דעם גארנישט‪ ,‬די ערשטע ‪2000‬‬ ‫וואס מיינט א איד און ווער א איד איז‪.‬‬ ‫ווערט געטריבן לויט דעם מצב‪ .‬במשך‬ ‫יאר פון די וועלט‪ ,‬רופן חז"ל אן ימי תוהו פוסט‪ .‬ס'איז געווען א וועלט‪ ,‬מ'האט‬ ‫און דאס קען זיין ביים דאווענען‪ ,‬לאו‬ ‫די הייליגע טעג איז דער מצב זייער‬ ‫געלעבט‪ ,‬מ'איז אויפגעשטאנען‪ ,‬מ'האט געגעסן‪ ,‬מ'איז געשלאפן‪ ,‬מ'האט ערפילט‬ ‫דווקא אינזינען האבן די טייטש פון איין‬ ‫רוחניות'דיג‪ ,‬און אלעס דרייט זיך אויף‬ ‫די וועלט‪ ,‬ס'איז געווען "ומלאו את הארץ"‪ .‬אבער ס'איז געווען אן קיין תכלית‬ ‫קאפיטל‪ ,‬נאר ארייננעמען אין זיך די‬ ‫א מורא'דיגע געהויבענע בחינה‪,‬‬ ‫החיים ס'איז נישט געווען מיט קיין חשבונות‪ ,‬ס'האט גארנישט געברענגט א‬ ‫יסודות החיים‪ ,‬צו בשעת מודים זיך‬ ‫יעדער רעדט פונעם אייבערשטן‪ ,‬איז‬ ‫איבערגעבן אינגאנצן אין די הענט‬ ‫אויטאמאטיש‪ ,‬וויל דער מענטש מאכן‬ ‫נצחיות אויף די וועלט איז דאס נבלע אין אזא קליינע חלק אין די תורה‪ .‬די יארן‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬אדער נעמען איין‬ ‫קבלות‪ ,‬ס'קומט נאך די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫וואס די אבוה"ק‪ ,‬אברהם‪ ,‬יצחק און יעקב‪ ,‬אין די אידן אין מצרים ביי די נסים פון די‬ ‫שטיקל‪ ,‬דאס איז א וויכטיגע יסוד‪ ,‬זיך‬ ‫גאולת מצרים‪ ,‬אין די ‪ 40‬יאר אין מדבר וואס זיי האבן זיך משלים געווען צו די קומה‬ ‫מ'קומט אן אין ישיבה‪ ,‬איז נישט אייביג‬ ‫אויפבויען אין די ריכטיגע תכלית‪ ,‬וויסן‬ ‫איז אלעס אזוי רוחניות'דיג‪ ,‬און אלעס‬ ‫שלימה פון כלל ישראל צו קענען אריינגיין אין ארץ ישראל‪ ,‬דאס איז די עיקר‬ ‫פארוואס איך בין דא‪ ,‬וואס געשעט ווען‬ ‫תורה‪ ,‬ווייל דאס איז געבליבן נצחיות‪ ,‬און פון דעם האט זיך אהערגעשטעלט א‬ ‫פילט זיך אזוי געהויבן‪ .‬מ'האט חברים‬ ‫איך טו א מצוה‪ .‬א מענטש דארף זיך א‬ ‫דא וואס שטערן‪ ,‬מ'האט א געשמאקע‬ ‫תורה שלימה‪.‬‬ ‫גאנצן צייט אויפבויען אין זיין מוח‪ :‬ווער‬ ‫שמועס דא‪ ,‬זאכן דרייען זיך ארום ווי‬ ‫א בחור זיצט אין א ישיבה‪ ,‬דארף ער געדענקן "זה ספר תולדות אדם" די לעבן‬ ‫בין איך? ווער איז דער אמת? וואס איז‬ ‫מ'ווערט אוועקגענומען פון די‬ ‫פון א מענטש ווערט פאראייביגט ווי די ס"ת‪ ,‬עס גייט דורך גיין א יאר‪ .‬דארף מען‬ ‫די סיבה פארוואס איך דארף לערנען?‬ ‫רוחניות און פון די אמת'דיגקייט פון די‬ ‫זיך אבער מתבונן זיין וויפיל פון די יאר איז געווען "ימי תוהו"‪ ,‬און וויפיל פון דעם‬ ‫און פארוואס איך דאווען‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫וועלט‪ .‬איז וועגן דעם איז שווער‬ ‫איז געבליבן נצחיות‪ .‬וויפיל צייט בין איך געזעצן געגעסן און געשלאפן אין ישיבה‪,‬‬ ‫האט מען אויטאמאטיש א געפיל צו‬ ‫אנצוהאלטן די קבלות‪ ,‬סיי א קבלה‬ ‫דאווענען‪ .‬ווי אזוי קענסטו נעמען א‬ ‫אויף לערנען‪ ,‬אויף דאווענען‪ ,‬אויף סיי‬ ‫אסאך ברויטן מיט פליישן אפגעגעסן אין ישיבה‪ .‬מ'האט אפגעלעבט‪ ,‬מ'איז‬ ‫קבלה אז איך גיי אינזינען האבן יעדעס‬ ‫וואסערע זאך‪ ,‬וועגן דער מענטש האט‬ ‫געשלאפן‪ ,‬מ'איז אויפגעשטאנען‪ .‬אבער וויפיל פון דעם איז געווען די פאר מינוט‬ ‫ווארט פון דאווענען‪ ,‬דו ווייסט דאך‬ ‫וואס איך האב זיך מייגע געווען צו לערנען און פארשטיין תורה‪ ,‬מחדש געווען א‬ ‫שוין נישט די כח און די מוט וואס זאל‬ ‫נישט צו וועם דו דאווענסט‪ ,‬דו ווייסט‬ ‫אים שטופן ווייטער צו גיין אנהאלטן‬ ‫שיינעם פשט‪ ,‬חידוש‪ ,‬דאס בלייבט לעולמי עד‪ ,‬דאס בלייבט פאר די צוקונפט‪ ,‬און‬ ‫נישט ווער ס'דאווענט‪ ,‬דו ווייסט נישט‬ ‫האפנטליך לעוה"ב וועלן די חידושים מיטגיין‪ .‬זיין יגיעה זיין עמלות‪ ,‬זיין רציפות‬ ‫זיין קבלה‪.‬‬ ‫וואס איז די כוחות פון דאווענען‪.‬‬ ‫וואס ער האט געלערנט‪ ,‬זיין ווארימע דאווענען‪ ,‬זיין קידוש ד' אין יעדן הינזיכט‬ ‫וואס ער האט אריינגעלייגט‪ ,‬ווי שווערער ס'איז אנגעקומען‪ ,‬אלץ מער נצחיות איז‬ ‫איז וואס איז די עצה? אפצובויען‬ ‫עס פאר זיין לעבן און פאר'ן קיום העולם‪.‬‬ ‫דאס איז די עצה אנשטאט נעמען‬ ‫אין זיך אז דער מענטש אליין זאל זיין‬ ‫דאס איז דער לימוד וואס די תורה לערנט אונז‪" ,‬זֶ ה ֵס ֶפר ּתוֹ לְ דֹת ָא ָדם ְ ּביוֹ ם ְ ּברֹא‬ ‫קבלות נאר אויף מעשים איך גיי טוען‬ ‫א רוחניות'דיגער מענטש‪ ,‬און מער‬ ‫ֱאל ִֹהים ָא ָדם"‪ .‬די תכלית איז‪ ,‬א מענטש זאל וויסן‪ ,‬איך בין דא אויף די וועלט מיט א‬ ‫אזוי צו אזוי נעם א קבלה זיך‬ ‫טראכטן פונעם אייבערשטן‪ ,‬און מער‬ ‫מטרה‪ .‬איך בין נישט דא סתם אפצולעבן‪ ,‬די רצון ד' איז זיכער נישט סתם‬ ‫אוועקצושטעלן אויף די ריכטיגע וועג‪,‬‬ ‫לעבן מיט די יסודות החיים‪.‬‬ ‫אפצולעבן אויף די וועלט‪ .‬איך בין דא אויף א תכלית‪" ,‬זֶ ה ֵס ֶפר ּתוֹ לְ דֹת ָא ָדם ְ ּביוֹ ם‬ ‫און די גרינגסטע וועג דאס אויפצובויען‬ ‫מיט א כלי איז ביים דאווענען צו א מוסר‬ ‫ס'איז דא א באקאנטע מעשה פון‬ ‫ְ ּברֹא ֱאל ִֹהים ָא ָדם ִ ּב ְדמוּת ֱאל ִֹהים ָע ָשה אֹתוֹ "‪ .‬א מענטש איז א דמות פונעם‬ ‫די הייליגן חפץ חיים‪ .‬דער הייליגער‬ ‫ספר וכדומה‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬איך האב דא א תפקיד ‪ ,‬און אז איך נעם א טאג און איך בין ממלא מיין‬ ‫חפץ חיים האט אמאל געזעסן ביי‬ ‫תפקיד דאס הייסט געלעבט‪" ,‬זֶ ה ֵס ֶפר"‪ ,‬נעם די לימוד פון די ס"ת געב א קוק‬ ‫אויב הייבסטו אן האבן קשיות‪,‬‬ ‫שלש סעודות פון זיינע תלמידים‪ ,‬און‬ ‫"תוֹ לְ דֹת ָא ָדם"‪ ,‬אזוי איז דער לעבן‬ ‫וועלכע יארן האבן געמאכט דעם ס"ת‪ ,‬אזוי איז ּ‬ ‫פרעג א מגיד שיעור די גיי אן זיך צו‬ ‫ער האט זיך אנגערופן פאר זיינע‬ ‫פון די מענטש‪ .‬מ'זאל געדענקען "סוֹ ף דָּ ָבר ַהכּ ֹל נִ ְש ָמע"‪ .‬וואס הערט מען? " ֶאת‬ ‫אוועקשטעלן אויף די פיס‪ .‬דעמאלטס‬ ‫תלמידים אז ס'איז נישט דא קיין‬ ‫ָה ֱאל ִֹהים יְ ָרא וְ ֶאת ִמ ְצוֹ ָתיו ְשמוֹ ר ִּכי זֶ ה ָּכל ָה ָא ָדם"‪ .‬דאס בלייבט לעולמי עד ולנצח‬ ‫קומט מען אן זייער ווייט‪ .‬אין די‬ ‫צווייטע וועג פון לעבן ווי אן‬ ‫נצחים‪ .‬נישט דער איד וואס האט אפגעלעבט אויף די וועלט און זייער אסאך נהנה‬ ‫מענטש הייבט אן אויטאמאטיש אליין‬ ‫אמת'דיגער ערליכער איד מיט די‬ ‫געווען און זיך אנגעגעסן אויף די וועלט און געלעבט אויף די וועלט‪ .‬דער איד וואס‬ ‫צו שטייגן אין אנדערע מקומות אין‬ ‫ריכטיגע אמונה גלייבן אינעם‬ ‫האט מיטגענומען און געמאכט פון זיינע מינוטן נצחיות‪ ,‬ווי מער נצחיות'דיגע‬ ‫תורה און תפילה‪ ,‬ווייל ער וויל זיך‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬נאר אויב מ'לערנט צוויי‬ ‫מינוטן ער מאכט‪ ,‬אלץ מער האט ער מיטגענומען אויף א נצחיות‪ ,‬און ס'ווערט פון‬ ‫לערנען‪ ,‬ער וויל זיך דאווענען‪.‬‬ ‫שעה א טאג ספרי מוסר וואס רעדן די‬ ‫דעם א גאנצע ספר נצחיות אויף נצח נצחים‪ ,‬די רבוש”ע זאל העלפן מיר זאלן‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬אין דעם דארף מען‬ ‫יסודות פון אמונה‪ .‬און ער האט מסביר‬ ‫אויסניצען די צייט אריינכאפן ווי מער מינוטין פון לעבן צו מאכן נצחיות ביז מיר‬ ‫ארויפגיין העכער און העכער‪ ,‬אבער די‬ ‫געווען אז אלעס דרייט זיך פארקערט‬ ‫ערשטע פלאץ איז די מוח צו אנהייבן‬ ‫פונעם אייבערשטן אין די גאנצע‬ ‫וועלן זוכה זיין צום שלימות קומת כלל ישראל‪ ,‬צום נצח הנצחים בביאת גוא"צ ב"ב‬ ‫טראכטן ריכטיג‪.‬‬ ‫וועלט‪ ,‬יעדער רעדט פון כח ועוצם ידי‪,‬‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫מ'מוז קאכן צוויי שעה א טאג‪ .‬די חפץ‬ ‫ווייטער?‪ -‬אבער ער זאגט אים‪ ,‬פיין‪ ,‬זייער גוט‪,‬‬ ‫זיי שמועסן אפ א זייגער מארגן צופרי‪ ,‬וועלן מיר‬ ‫זיך טרעפן נאכאמאל דא אין קרעטשמע‪.‬‬ ‫די קומענדיגע צופרי‪ ,‬טאקע אין באשטימטע‬ ‫צייט‪ ,‬ביידע קומען‪ ,‬און זיי זענען ווייטער מאריך‪,‬‬ ‫אהין און צוריק‪ ,‬און מ'טענה'ט זיך‪ .‬אינמיטן רופט‬ ‫זיך אן דער משכיל פאר זיין משרת‪ ,‬אז ווי לאנג‬ ‫האט‬ ‫יענער‬ ‫און‬ ‫געענטפערט‪,‬‬ ‫איך בין דא פארנומען מיט'ן שמועס‪ ,‬קענסטו‬ ‫צוריקגעפרעגט‪ ,‬און אזוי ווייטער און ווייטער‬ ‫מ'דערציילט א מעשה אז דער אלטער פון‬ ‫שוין דערווייל גיין איינשפאנען דעם פערד‪ ,‬אזוי‬ ‫א לאנגע צייט‪.‬‬ ‫נאווארדיק איז אמאל געווען אונטערוועגנס‪,‬‬ ‫אז ווען איך ווער פארטיג זאל מען נישט דארפן‬ ‫און ער האט זיך אפגעשטעלט נעכטיגן אין א‬ ‫דעמאלטס אנפאנגען די אלע הכנות‪ ,‬נאר ווי נאר‬ ‫קרעטשמע‪ .‬דארט אין די קרעטשמע האט ער‬ ‫איך ווער פארטיג זאל מען קענען גלייך זיך‬ ‫זיך אנגעטראפן מיט איינעם א משכיל‪ ,‬און‬ ‫ארויסלאזן‪ ,‬גלייך פארן ווייטער‪ .‬ווען נאר ער‬ ‫און אינצווישן איז שוין געווארן זייער‬ ‫יענער איז צוגעקומען צו אים‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫האט דאס געזאגט‪.‬‬ ‫שפעט‪ ,‬מ'האט זיך שוין געדארפט גיין לייגן‪,‬‬ ‫אנגעפאנגען צו פרעגן קושיות און זיך טענה'ן‬ ‫און דער משכיל זאגט פאר'ן אלטן‪ ,‬אז איך האב‬ ‫מיט אים אין פארשידענע זאכן‪ .‬און די‬ ‫אזוי הנאה געהאט פון דעם שמועס‪ ,‬און איך‬ ‫באגלייטערס פונעם אלטער פון נאווארדיק‬ ‫פיל אז געוויסע זאכן וויל איך נאך מיט דיר‬ ‫זענען געווען זיכער אז ער וועט יענעם‬ ‫זאגט אים דער אלטער‪ ,‬אונזער שמועס איז‬ ‫אויסשמועסן‪ ,‬איך קען זייער באשטיין מארגן‬ ‫אפשאקלען‪ ,‬ער וועט זיך נישט אפגעבן מיט‬ ‫פארטיג‪ .‬פרעגט ער אים‪ ,‬וואס איז? וואס האב‬ ‫צופרי ממשיך צו זיין‪- .‬און דא האט מען שוין‬ ‫אים‪ .‬למעשה האט ער אים אפגעענטפערט‪ ,‬און‬ ‫איך שלעכט געטון? זאגט ער‪ ,‬זייער פשוט‪ .‬דו‬ ‫געווען זיכער‪ ,‬אז ער וועט אים זאגן‪ ,‬גענוג‬ ‫ער איז אריינגעגאנגען מיט אים אין א לאנגע‬ ‫מיינסט איך האב דען אזוי פיל צייט מיט דיר צו‬ ‫צייט פארברענגט מיט דיר וואס ווילסטו נאך‬ ‫געשפרעך‪ ,‬אהין און צוריק‪ ,‬און ער האט‬ ‫נשמה יתירה יום טוב‪ ,‬גייט דאך אויך אוועק‬ ‫די זעלבע וועגן וואו אונז זענען מיר געגאנגען ביז‬ ‫פארברענגען? אדער אז איך האב הנאה מיט‬ ‫מוצאי יום טוב‪ ,‬דארף מען דאך אויף דעם אויך‬ ‫יעצט‪ .‬אונז דארפן מיר זען אז די טעג וואס אונז‬ ‫דיר צו טענה'ן אהין און צוריק? פאר מיר איז‬ ‫מאכן א בורא מיני בשמים‪ .‬ענטפערט מען א‬ ‫זענען דורך זאל האבן אויף אונז אזא געוואלדיגע‬ ‫בעצם א צייט פארשווענדעניש‪ .‬פארוואס טו‬ ‫תירוץ‪ ,‬אז די נשמה יתירה פון יום טוב‪ ,‬דאס איז‬ ‫השפעה‪ ,‬אז יעצט ווען אונז גייען מיר צוריק אין‬ ‫איך עס? ווייל איך זע אז דו ביסט א איד‪ ,‬און‬ ‫אזא סארט נשמה יתירה וואס גייט גארנישט‬ ‫די ימי מעשה‪ ,‬און מיר גייען צוריק אין די‬ ‫דו ביסט נישט אויפ'ן ריכטיגן וועג‪ .‬און דו‬ ‫אוועק‪ .‬די קדושה וואס קומט אריין אין א איד‬ ‫וואכעדיגע טעג‪ ,‬זאל דער יום טוב אונז באגלייטן‪,‬‬ ‫פרעגסט קשיות‪ ,‬שפיר איך ביי מיר אז דער‬ ‫אין יום טוב‪ ,‬דאס דארף בלייבן ביי אים‪ ,‬דאס‬ ‫זאל דער יום טוב מאכן אויף אונז א רושם‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטער וויל פון מיר אז איך זאל דיך‬ ‫גייט נישט אוועק‪ ,‬דאס באגלייט אים אויף‬ ‫אונזער לעבן זאל זיין אן אנדערע סארט לעבן‪,‬‬ ‫פרובירן מדריך צו זיין‪ ,‬איך זאל דיך פרובירן‬ ‫ווייטער‪ .‬און דאס איז אונזער עבודה אין די‬ ‫אונזער עבודת השם זאל זיין אן אנדערע עבודת‬ ‫צוריקצוברענגען אויפ'ן ריכטיגן וועג ווי‬ ‫יעצטיגע טעג‪ ,‬זיכער צו מאכן אז די‬ ‫השם צוליב די הייליגע טעג וואס מיר האבן זוכה‬ ‫מ'דארף צו גיין‪ .‬דאס איז דאך אבער אלעס‬ ‫געוואלדיגע התעלות וואס יעדער פון אונז‬ ‫געווען דורכצוגיין‪.‬‬ ‫נאר אויב ס'איז נוגע אויף למעשה‪ .‬נוגע אויף‬ ‫האט זוכה געווען אין די הייליגע טעג‪ ,‬זאל אונז‬ ‫למעשה מיינט אז אויב איך בין מצליח דיך צו‬ ‫טאקע באגלייטן‪.‬‬ ‫איבערצייגן אז אונזער וועג איז גערעכט און‬ ‫דו גייסט אויפ'ן פאלשן וועג‪ ,‬קומסטו יעצט‬ ‫דער אמת איז אז מ'טרעפט שוין אין די‬ ‫גלייך מיט מיט מיר‪ ,‬דו גייסט קומען ווערן אן‬ ‫ראשונים‪ ,‬די ראשונים פרעגן א קשיא‪ ,‬פארוואס‬ ‫ערליכער איד‪ .‬אז דו ווייסט שוין יעצט‪ ,‬דו‬ ‫און באמת‪ ,‬אז מ'שטייט יעצט אין די טעג‬ ‫ווען ס'פאלט אויס יום טוב מוצאי שבת און‬ ‫זאגסט שוין יעצט פאר דיין משרת‪ ,‬אז ווי נאר‬ ‫וואס מ'גרייט זיך אנצופאנגען דעם נייעם זמן‪,‬‬ ‫מ'מאכט יקנה"ז‪ ,‬פארוואס מאכט מען נישט אויך‬ ‫דער שמועס ענדיגט זיך‪ ,‬גייסטו פארן‬ ‫הבא עלינו לטובה‪ ,‬איז דאך עס נוגע למעשה‬ ‫א ברכה בורא מיני בשמים? יעדער מוצאי שבת‬ ‫ווייטער ווי דו ביסט געפארן ביז יעצט‪ ,‬איז‬ ‫ממש‪ ,‬אז יעדער בחור דארף דאך זיך מאכן א‬ ‫מאכט מען א ברכה בורא מיני בשמים‪ ,‬און דער‬ ‫דאך פשט אז דאס איז נאר אזא דעבאטע‪,‬‬ ‫פלאן וויאזוי דער קומענדיגער זמן גייט זיין ביי‬ ‫טעם איז ווייל די נשמה יתירה גייט אוועק‪ ,‬קען‬ ‫ווייל דו האסט הנאה זיך אויסצוטענה'ן‪ ,‬זיך‬ ‫אים א זמן פון הצלחה‪ ,‬גייט זיין א זמן פון‬ ‫דער גוף ווערן אפגעשוואכט‪ ,‬און כדי ס'זאל נישט‬ ‫אויסצושמועסן‪ .‬ס'איז נישט אויף למעשה‪,‬‬ ‫התעלות‪ ,‬א זמן ווען ער גייט נתרומם ווערן אין‬ ‫ווערן אן אויסשוואכונג‪ ,‬שמעקט מען בשמים‬ ‫און אז ס'איז נישט אויף למעשה איז עס א‬ ‫תורה און עבודה און יראת שמים און מידות‬ ‫אביסל צו שטארקן דעם גוף‪ .‬און אויב אזוי‪ ,‬ווען‬ ‫שאד אויף מיין צייט‪ ,‬איך האב נישט קיין צייט‬ ‫טובות און אלע זאכן וואס א איד דארף צו‬ ‫ס'איז מוצאי שבת איז יום טוב‪ ,‬האט מען לכאורה‬ ‫אוועקצוגעבן פאר דעם‪.‬‬ ‫האבן‪ .‬און אונז דארפן זען אז די השפעה פונעם‬ ‫דאך אויך געדארפט מאכן א בורא מיני בשמים‬ ‫יום טוב זאל אונז באגלייטן ווען אונז טרעטן‬ ‫ווען די נשמה יתירה גייט אוועק‪ .‬איז דא אסאך‬ ‫מיר אריין אין דעם נייעם זמן‪ ,‬ס'זאל האבן א‬ ‫תירוצים אין די ראשונים‪ .‬ס'איז דא געוויסע‬ ‫השפעה אויף אונזער זמן‪ ,‬ס'זאל זיך אנפאנגען‬ ‫ראשונים וואס ענטפערן אז די סיבה וואס‬ ‫לעניננו‪ ,‬אז מיר שטייען יעצט נאך די‬ ‫מיט די רעכטע פיס‪ ,‬און ס'זאל זיך טאקע פירן‬ ‫מ'מאכט נישט יום טוב מוצאי שבת בורא מיני‬ ‫הייליגע טעג וואס איז אונז דורך‪ ,‬דער‬ ‫אזוי ווי ס'דארף זיך צו פירן אויפ'ן ריכטיגן‬ ‫בשמים איז ווייל יום טוב איז אויך דא א נשמה‬ ‫אייבערשטער האט אונז מזכה געווען מיט די‬ ‫אופן‪ ,‬ווי ס'פאסט פאר אידן וואס האבן זוכה‬ ‫יתירה‪ .‬די נשמה יתירה גייט בכלל נישט אוועק‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬מיט אזויפיל יסודות הדת וואס‬ ‫געווען צו באקומען אזעלכע הערות פונעם‬ ‫ווען ס'ווערט מוצאי שבת אויב ס'איז יום טוב‪,‬‬ ‫אונז דארפן ארויסנעמען‪ ,‬דארפן מיר אונז‬ ‫אייבערשטן אין די הייליגע יום טוב‪ ,‬וכו' וכו' צו‬ ‫ווייל יום טוב קומט אויך א נשמה יתירה‪ .‬פרעגט‬ ‫זיכער מאכן אז דאס אלעס זאל זיין למען לא‬ ‫אלעס וואס מיר האבן יעצט זוכה געווען‪.‬‬ ‫אנדערע ראשונים‪ ,‬אז לכאורה אויב אזוי וואלט‬ ‫ניגע לריק‪ .‬אונז קענען מיר זיך נישט צוריק‬ ‫מען דאך יעדן מוצאי יום טוב געדארפט מאכן א‬ ‫ארויפזעצן אויף די פערדלעך וואו אונז זענען‬ ‫בורא מיני בשמים‪ ,‬ווייל אויב ס'איז טאקע דא א‬ ‫מיר געפארן ביז יעצט‪ ,‬און ווייטער גיין אויף‬ ‫מיט אן אויסטערלישער דערהויבנקייט און‬ ‫!‬ ‫פייערליכער שמחה של מצוה איז אין די ימי חול המועד‬ ‫פארגעקומען א הערליכער מעמד 'שמחת בית השואבה'‬ ‫מיט גרויס התרוממות הרוח און גליקליכע געפילן איז פארגעקומען א גראנדיעזער מעמד‬ ‫פאר די חשוב'ע בחורי חמד אין ביהמ"ד בית חיים דוד‪ ,‬ווי‬ ‫'הכינו' לקראת דעם בעפארשטייענדן זמן הלימודים פאר די חשוב'ע בחורים אין ביהמ"ד דברי‬ ‫די בחורים האבן זיך צוזאמגענומען שעות לאנג צו‬ ‫יואל אין בארא פארק‪ ,‬זיך אנצוגארטלען מיט פרישע כוחות און התחדשות‪.‬‬ ‫פראווען די שמחת החג‪.‬‬ ‫דער הויכפונקט פונעם מעמד איז געווען די הערליכע‪ ,‬פלאמפייערדיגע דרשה פונעם‬ ‫דער בית המדרש האט געקאכט מיט א הייליגן יום‪-‬‬ ‫חשוב'ן גאסט‪ ,‬פה מפיק מרגליות הרב ר' שלום יעקב וואזנער שליט"א‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫טוב'דיגן ברען‪ ,‬ווען כוחות הנפש און שמחת החיים האבן‬ ‫אויפגעטרעטן מיט געוואלדיגע פנינים יקרים און פראכטפולע הדרכה‪ ,‬אריינגעבלאזן א‬ ‫אויסגעבראכן אין ריקודי קודש און דערהויבענע ניגוני‬ ‫ברענענדיגן חשק און התלהבות צו שטייגן בתורה ויראה‪ .‬די בחורים האבן זיך אויפגעהויבן‬ ‫שמחה ודביקות‪ ,‬וואס האט איבערגעלאזט א טיפן רושם‬ ‫מיט אן אויסטערלישער פרייד און שטארקן מוט אריינצוטרעטן אינעם נייעם זמן מיט גלאנץ‬ ‫אויף די הערצער פון אלע באטייליגטע‪.‬‬ ‫און הצלחה!‬