gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish

שבוע: בראשית (2026-10-05)

הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫לע"נ מנחם מענדל בן יהושע דוב‬ ‫וועכנטליכע גליון צו פארשפרייטן די הלכות און וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אם ואם‬ ‫חדש!‬ ‫פרשת בראשית תשפ"ז | יאר ‪145 3‬‬ ‫„הורינו“ יעצט‬ ‫אידיש‬ ‫אין‬ ‫האבן געזאגט‪ ,‬אז א מענטש וואס איז מכבד די שכינה הקדושה מיט זיין גאנצע‬ ‫כח‪ ,‬אבער ער איז נישט מכבד זיין טאטע און מאמע‪ ,‬ווערט עס פאררעכנט ווי‬ ‫קדשך‬ ‫הורינו דברות‬ ‫כיבוד אב ואם אין די וואכעדיגע פרשה‬ ‫ער וואלט נישט מכבד געווען דעם באשעפער‪ .‬און דאס איז נאך א גרעסערע‬ ‫חידוש ווי דאס וואס חז"ל האבן געזאגט אז זייער כבוד איז צוגעגליכן צום כבוד‬ ‫המקום; ווייל 'צוגעגליכן' מיינט אז די הארבקייט פון די מצוה פון כיבוד אב ואם איז‬ ‫"על כן יעזב איש את אביו ואת אמו ודבק באשתו" (בראשית ב‪ ,‬כד)‬ ‫אזוי ווי כיבוד המקום‪ .‬אבער מען זעט נאכנישט פון דעם אז אויב מען איז זיי נישט‬ ‫דער רד"ק שרייבט אויפן דעם פסוק‪" :‬דער פשוט'ער פשט פון פסוק איז ענליך‬ ‫מכבד‪ ,‬ווערט עס גערעכנט כאילו מען איז נישט מכבד דעם באשעפער‪ .‬אבער אין‬ ‫צו וואס מען טייטשט עס‪ ,‬עס שטייט נישט אז א מענטש זאל איבערלאזן זיין‬ ‫די ווערטער פון חז"ל וואס רבינו יונה ברענגט‪ ,‬קומט אויס אז עס איז נישט שייך קיין‬ ‫טאטע און מאמע צוליב זיין ווייב‪ ,‬אז ער זאל זיי שוין נישט דארפן דינען און מכבד‬ ‫כבוד פאר'ן באשעפער אן דעם וואס מען איז מכבד טאטע און מאמע‪ .‬און דאס‬ ‫זיין לויט זיינע מעגליכקייטן‪ .‬נאר עס מיינט צו זאגן אז עס איז ריכטיג פאר א‬ ‫איז א זאך וואס מען דארף פארשטיין‪".‬‬ ‫מענטש צו פארלאזן זיין טאטע און מאמע‪ ,‬ביי וועמען ער איז אויפגעוואקסן ביז‬ ‫ענטפערט אויף דעם דער יושר הורי אז מען קען עס ארויסלערנען פון די גמרא‪ :‬ת״ר‬ ‫ער האט חתונה געהאט‪ ,‬ער זאל ארויסגיין פון וואוינען אינאיינעם מיט זיי‪ ,‬און זיך‬ ‫שלשה שותפין הן באדם הקב״ה ואביו ואימו‪ ,‬בזמן שאדם מכבד את אביו ואת אימו‬ ‫באהעפטן מיט זיין ווייב און וואוינען מיט איר אין איין הויז‪".‬‬ ‫אמר הקב״ה‪ :‬מעלה אני עליהם כאילו דרתי ביניהם וכבדוני‪ ... .‬בזמן שאדם מצער‬ ‫פון זיינע ווערטער לערנען מיר ארויס‪ ,‬אז א מענטש זאל נישט מיינען אז ער זאל‬ ‫את אביו ואת אימו‪ ,‬אמר הקב״ה‪ :‬יפה עשיתי שלא דרתי ביניהם‪ ,‬שאלמלי דרתי‬ ‫חלילה אפלאזן זיין טאטע און מאמע‪ ,‬נאר נאך די חתונה ציט מען זיך ארויס פון‬ ‫ביניהם ציערוני"‪ – .‬עס זענען דא דריי שותפים אין א מענטש‪ :‬הקדוש ברוך הוא‪ ,‬זיין‬ ‫די עלטערן'ס שטוב און מען פירט אן אייגענע ווירטשאפט‪ .‬אבער ער בלייבט‬ ‫טאטע און זיין מאמע‪ .‬ווען א מענטש איז מכבד זיין טאטע און זיין מאמע‪ ,‬זאגט דער‬ ‫זיכער מחויב מכבד צו זיין זיינע עלטערן פונקט ווי פאר זיין חתונה‪.‬‬ ‫באשעפער‪' :‬איך רעכן עס כאילו איך וואוין צווישן זיי און זיי האבן מיך מכבד געווען‪...'.‬‬ ‫"ותלד את קין ותאמר קניתי איש את ה'" (בראשית ד‪ ,‬א)‬ ‫ווען א מענטש איז גורם צער פאר זיין טאטע און זיין מאמע‪ ,‬זאגט דער באשעפער‪:‬‬ ‫רבינו יונה שרייבט ביים סוף פון אגרת התשובה‪" :‬זאלסט וויסן אז די גאנצע‬ ‫'איך האב גוט געטון וואס איך וואוין נישט צווישן זיי‪ ,‬ווייל אויב איך וואלט געוואוינט‬ ‫וועלט איז באשאפן געווארן לכבודו פון דעם אויבערשטן‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט‪:‬‬ ‫צווישן זיי‪ ,‬וואלטן זיי מיר אויך געמאכט צער'‪".‬‬ ‫'כל הנקרא בשמי ולכבודי בראתיו' וכו'‪ .‬און ווער עס וויל מכבד זיין דעם‬ ‫זעען מיר פון די ווערטער פון חז"ל אז א טאטע און מאמע ווערן גערעכנט אלס‬ ‫באשעפער‪ ,‬זאל מכבד זיין זיין טאטע און מאמע‪ .‬חז"ל האבן געזאגט‪ :‬ווען א‬ ‫שותפים פונעם באשעפער און דערפאר איז אזוי הארב אויב מען איז מצער די‬ ‫מענטש איז מכבד זיין טאטע און מאמע‪ ,‬זאגט דער באשעפער‪' :‬איך רעכן עס‬ ‫עלטערן‪ .‬און א מקור צו די גמרא קען זיין פון אונזער פרשה‪ ,‬פרשת בראשית‪ .‬ביי די‬ ‫כאילו איך וואוין צווישן זיי און זיי האבן מיך מכבד געווען‪ '.‬דער עיקר פון כיבוד‬ ‫געבורט פון דעם ערשטן קינד אין די בריאה‪ ,‬שטייט‪" :‬ותאמר קניתי איש את ה'"‪ ,‬און‬ ‫אב ואם איז צו שאפן פאר זיי א נחת רוח‪ ,‬סיי מיט ווערטער און סיי מיט מעשים‪.‬‬ ‫רש"י טייטשט אויפ'ן ארט‪'" :‬קניתי את ה'' – כאילו 'מיט דעם אויבערשטן'‪ ,‬ווען ער‬ ‫און ווער עס מאכט זיי צער מיט ווערטער‪ ,‬איז זיין עבירה צו גרויס צו דערהייבן"‪.‬‬ ‫האט באשאפן מיך און מיין מאן‪ ,‬האט ער אונז אליין באשאפן‪ .‬אבער ביי דאס קינד‪,‬‬ ‫דער ספר 'יושר הורי' ברענגט די ווערטער פון רבינו יונה און ער שרייבט דערויף‪:‬‬ ‫זענען מיר שוין שותפים מיט אים‪.‬‬ ‫"עס קומט ארויס פון די ווערטער פון רבינו יונה א געוואלדיגע חידוש וואס חז"ל‬ ‫פונקט ווי יעדער איד איז מחויב צו לערנען די הלכות וואס זענען נוגע למעשה יעדן טאג‪ ,‬ווי למשל הלכות‬ ‫ברכות‪ ,‬שבת‪ ,‬און שמירת הלשון‪ ,‬די זעלבע זאך איז מען מחויב צו לערנען און חזר'ן די הלכות פון כיבוד און‬ ‫הורינו דרך חיים‬ ‫מורא אב ואם‪ .‬די מצוה איז א 'מצוה תמידית' וואס באגלייט דעם מענטש יעדע מינוט‪ ,‬און עס איז גאר א‬ ‫כבוד אב ואם אין הלכה און מנהג‬ ‫הארבע זאך‪ .‬אויב א מענטש וועט נישט גוט דורכלערנען די הלכות‪ ,‬וועט ער נישט וויסן וויאזוי דאס מקיים‬ ‫באזירט אויפן ספר 'ויברך דוד' פון הגאון רבי ישראל דוד הארפענעס‬ ‫זיין ריכטיג‪ ,‬און ער וועט זיכער נכשל ווערן אין אסאך הארבע הלכות‪ ,‬אן דעם וואס ער זאל אפילו וויסן‪.‬‬ ‫שליט"א‪ ,‬פוסק ורב דביהמ"ד 'ישראל והזמנים' אין וויליאמסבורג‪.‬‬ ‫אויב זיי דארפן הילף דארף ער זיי אויך אונטערהאלטן ווען זיי גייען אריין און ארויס‬ ‫איז צוגרייטן עסן פאר'ן טאטן א מצוה פונקט ווי אים גיבן צו עסן?‬ ‫פון שטוב‪ .‬אויך דארף ער זיך אפגעבן מיט זייערע פארמעגנס און דינגען פאר‬ ‫דער שולחן ערוך פסק'נט‪" :‬וואס איז כבוד? ער גיבט אים צו עסן און טרינקען‪ ,‬ער‬ ‫זיי א דירה אד"ג אויב עס איז זיי שווער צו עס טון אליין‪ .‬אזוי אויך איז א מצוה צו‬ ‫קליידט אים אן און דעקט אים צו‪ ,‬ער ברענגט אים אריין און פירט אים ארויס‪ .‬און‬ ‫באזוכן די עלטערן אין זייער שטוב אויף א רעגלמעסיגן אופן אמווייניגסטנס וואס‬ ‫ער זאל אים דאס געבן מיט א שיינעם פנים‪ ,‬ווייל אפילו אויב ער געבט אים יעדן‬ ‫עס איז אנגענומען ביי מענטשן‪ .‬דערפאר איז פאסיג אז קינדער זאלן וואוינען אין‬ ‫טאג די בעסטע מאכלים אבער ער ווייזט אים א בייז פנים‪ ,‬וועט ער באשטראפט‬ ‫די זעלבע שטאט ווי די עלטערן כדי זיי צו קענען מכבד זיין‪ ,‬בפרט ווען די עלטערן‬ ‫ווערן דערויף‪ .‬און דאס זעלבע פארקערט‪ :‬אויב ער מאכט זיין טאטע ארבעטן ביי‬ ‫זענען שוין אלט‪.‬‬ ‫א מיל‪ ...‬אבער ער רעדט גוטע און ווייכע רייד צו זיין טאטע'ס הארץ און ווייזט אים‬ ‫עס מוז באטאנט ווערן אז אלעס וואס מיר האבן אויסגערעכנט זענען בלויז‬ ‫אז זיין כוונה איז צום גוטן‪ ...‬וועט ער באקומען עולם הבא‪".‬‬ ‫איינצעלנע דוגמאות פון כבוד‪ ,‬ווייל באמת זענען די גדרים פון כבוד ענדלאז אזוי‬ ‫וואס מיינט דאס געבן צו עסן און טרינקען? טייל פון די ראשונים שרייבן אז צוגרייטן‬ ‫ווי דער רמב"ם שרייבט‪" :‬און די זאך איז זייער לאנג‪ ...‬און זיי האבן אונז געגעבן‬ ‫דאס עסן איז נאר א "הכנה למצוה" און נישט די עצם מצוה‪ .‬אבער דער רמב"ן‬ ‫דערפון א משל‪ ...‬און אלע ענליכע זאכן זענען מחויב‪ ,‬זין און טעכטער‪ ,‬צו טון פאר‬ ‫שרייבט אז דער טעם פון די ראשונים איז ווייל עס איז נישט קענטיג פון דעם‬ ‫זייער פאטער‪".‬‬ ‫צוגרייטן אז ער טוט עס טאקע פאר זיין טאטן‪ .‬לויט דעם‪ ,‬אויב עס איז יא קענטיג‬ ‫אז ער טוט עס לכבוד זיין טאטן‪ ,‬וואלט די הכנה אליין שוין געווען א מצוה‪.‬‬ ‫און לגבי די עצם מצוה‪ ,‬מיינט עס אז ער דארף מכבד זיין די עלטערן מיט'ן קויפן‬ ‫חז"ל זאגן‪" :‬ווער עס איז מכבד זיין פאטער‪ ,‬גיבט אים דער‬ ‫דאס עסן‪ ,‬קאכן דאס עסן‪ ,‬און זיי ממש געבן צו עסן‪ .‬און דאס זעלבע איז לכאורה‬ ‫באשעפער קינדער וואס וועלן אים מכבד זיין – מדה כנגד מדה‪".‬‬ ‫אויך ביי די חיוב פון זיי אנקליידן‪ .‬ווען א טאכטער גייט שאפינג און העלפט איר‬ ‫(מדרש תלפיות ענף כיבוד אב ואם)‬ ‫מאמע קויפן א קלייד לויט'ן מאמע'ס טעם און געשמאק‪ ,‬איז פשוט אז זי טוט‬ ‫דערמיט די מצוה פון כיבוד אם‪ ,‬מיט'ן איר צושטעלן קליידונג‪.‬‬ ‫פרשת בראשית תשפ”ז ‪ //‬גליון ‪145‬‬ ‫מעשה אבות‬ ‫א מעשה מיט א מוסר השכל‬ ‫איינער פון די אייניקלעך פון הגאון רבי חיים בריסקער זצ"ל האט אמאל‬ ‫נאכגעזאגט א טיפע סברה וואס ער האט געהערט פון רבי חיים'ס‬ ‫א זון‪ .‬ער האט אים געפרעגט‪" :‬וואס איז דער חילוק צווישן דעם וועג‬ ‫וויאזוי מיר‪ ,‬די קינדער‪ ,‬זענען מכבד אונזער טאטן‪ ,‬און דעם וועג וויאזוי‬ ‫הגאון רבי ברוך בער איז אים מכבד?" (הגאון רבי ברוך בער לייבאוויץ‬ ‫זצ"ל‪ ,‬בעל "ברכת שמואל"‪ ,‬איז געווען א תלמיד מובהק פון רבי חיים‪,‬‬ ‫און ער האט גאר שטארק מכבד געווען זיין רבי'ן‪).‬‬ ‫האט ער אים געענטפערט‪" :‬דער חילוק איז‪ ,‬אז אויב אונזער טאטע‬ ‫עמוק עמוק‬ ‫וואלט אריינגעקומען אין צימער‪ ,‬אנגעוויזן אויף א בענקל און געזאגט‬ ‫אז דאס איז נישט קיין בענקל נאר א קו – וואלטן מיר צוליב זיין כבוד‬ ‫מי ימצאנו‬ ‫נישט געזעסן אויף דעם בענקל אזוי לאנג ווי ער איז אינעם צימער‪.‬‬ ‫א מאמר חז”ל אדער מעשה פון‬ ‫אבער איינמאל ער וואלט ארויסגעגאנגען‪ ,‬וואלטן מיר יא געזעסן‬ ‫דערויף‪ ,‬ווייל אונזערע אויגן זעען דאך אז דאס איז א בענקל און נישט‬ ‫צדיקים איבער כיבוד אב ואם‪ ,‬זענען‬ ‫קיין קו‪ .‬אבער הגאון רבי ברוך בער וואלט גענומען א עמער און פרובירט‬ ‫באהאלטן אינעם בילד‬ ‫צו מעלקן דעם בענקל!"‬ ‫‪Office@horeinu.org‬‬ ‫(און אפשר וואלט איינער וואס האט דערגרייכט אזא מדרגה פון אמונת‬ ‫חכמים‪ ,‬טאקע געקענט ארויסציען מילך פונעם בענקל‪).‬‬ ‫עס פארשטייט זיך אז רבי חיים האט קיינמאל נישט ארויסגעזאגט‬ ‫אזא מאדנע זאך‪ ,‬און דעריבער איז דער חילוק קיינמאל נישט געקומען‬ ‫ענטפער אויפן חידה פאר פרשת‬ ‫נצבים‪-‬וילך‬ ‫לידי מעשה‪ .‬אבער וואס מיר לערנען ארויס פון דעם איז‪ ,‬אז נישט רבי‬ ‫א זון וואס קען אליינס בינדן א לולב‪,‬‬ ‫טאר נישט בעטן זיין טאטע ער זאל‬ ‫ברוך בער און נישט רבי חיים'ס זין וואלטן זיך געוואגט צו זיצן פאר אים‬ ‫עס בינדן פאר אים‪ .‬אבער אויב ער‬ ‫אויף א בענקל וואס ער האט אנגערופן א קו‪ .‬אפילו אויב ער וואלט‬ ‫קען נישט אליינס בינדן דעם לולב‪,‬‬ ‫מעג ער יא בעטן זיין טאטע ער זאל‬ ‫געזאגט אזעלכע אומפארשטענדליכע זאכן‪ ,‬וואלטן זיי נישט געטון א‬ ‫עס טון פאר אים‪ .‬דאס ווערט נישט‬ ‫זאך וואס וואלט אפגעפרעגט זיינע ווערטער‪.‬‬ ‫גערעכנט ווי נוצן זיין פאטער‪ ,‬ווייל‬ ‫עס איז נאר אסור צו בעטן דעם‬ ‫הגאון הצדיק רבי זונדל קרויזער זצ"ל‪ ,‬בעל "אור החמה"‪ ,‬איז אמאל‬ ‫טאטן ווען דער זון קען עס אליינס‬ ‫טון‪ .‬אבער אויב דער זון אליינס‬ ‫אנגעקומען צו א גרויסע טעקסי סענטער אין ירושלים ביים שפיץ פון‬ ‫ווייסט נישט וויאזוי עס צו מאכן‪ ,‬איז‬ ‫רחוב שטראוס ביים ווינקל פון חיי אדם‪ .‬און בשעת ער האט געווארט‬ ‫עס מותר‪( .‬חוט שנ')‬ ‫אינעם טעקסי אז דער קאר זאל זיך אנפילן כדי זיי זאלן קענען פארן קיין‬ ‫בני ברק‪ ,‬האט ער פלוצלינג געזען דורך דעם פענסטער זיין פאטער‪,‬‬ ‫רבי אליהו צבי‪ ,‬ווי ער גייט אריבער די שטראוס גאס אויפן וועג פון‬ ‫טייערע ליינער‪,‬‬ ‫למען ייטב לך‬ ‫ביהמ"ד 'זכרון משה' צו זיין שטוב‪ ...‬ווי נאר ער האט אים געזען‪ ,‬איז רבי‬ ‫שוין עטליכע יאר וואס די גליון ערשיינט אין לשון הקודש און אין‬ ‫זונדל ארויסגעשפרונגען פונעם טעקסי‪ ,‬און געשטאנען אינדרויסן אויף‬ ‫ענגליש‪ ,‬און עס ווערט געליינט ביי פילע טויזנטער אידן איבער‬ ‫זיין ארט מיט עניוות און דרך ארץ‪ ,‬כאטש זיין טאטע האט אים בכלל‬ ‫דער גארער וועלט‪ .‬די רעוואלוציע וואס דאס האט געמאכט אין די‬ ‫נישט געזען‪ .‬ער האט געקוקט אויף זיין טאטן די גאנצע צייט וואס ער‬ ‫הייליגע מצוה פון כיבוד אב ואם איז אומבאשרייבליך‪ ,‬ווען גאר אסאך‬ ‫מענטשן האבן געעפנט די אויגן און עס האט געמאכט ביי זיי און ביי‬ ‫איז אריבערגעגאנגען שטראוס גאס‪ ,‬ביז ער איז ווייטער געגאנגען און‬ ‫זייערע קינדער א דראסטישע שינוי לטובה‪.‬‬ ‫אים מער נישט געזען‪.‬‬ ‫הערשט דאן איז ער צוריקגעגאנגען צו זיין אינעם טעקסי‪ ,‬וואס האט‬ ‫נעמט א טייל אין דער פרישער רעוואלוציע וואס גייט יעצט געשאפן‬ ‫ווערן מיטן איבערטייטשן און ארויסגעבן די גליון אויף אידיש‪ .‬פאר‬ ‫זיך אינדערצווישן אנגעפילט מיט פאסאזשירן און אפגעפארן קיין בני‬ ‫א מינימאלן סכום קענט איר האבן א טייל אין דער אומשאצבארער‬ ‫ברק‪.‬‬ ‫מצוה שאדם אוכל פרותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לעולם הבא‪,‬‬ ‫('טיב המעשיות' וישב)‬ ‫און זייט זוכה צו די ברכה האמורה בתורה 'למען יאריכון ימיך'‪.‬‬ ‫ווען דער זון פון רבי חנוך העניך פון אלכסנדר איז געווארן בר מצוה‪,‬‬ ‫זייט מקיים מצוות כיבוד אב ואם אויפן שענסטן‬ ‫האט דער פאטער געזאגט די ברכה "ברוך שפטרני מעונשו של זה" ווי‬ ‫וועג מיטן ספאנסערן די גליון לזכות אדער לע"נ‬ ‫דער מנהג‪ ,‬און נאכדעם געזאגט פאר זיין זון‪" :‬איך בין שוין פטור פון דיר‪,‬‬ ‫אייערע עלטערן בעולם הזה ובעולם הבא‪.‬‬ ‫אבער דו ביסט נאך נישט פטור פון מיר‪".‬‬ ‫‪Office@horeinu.org‬‬ ‫‪845-422-2898‬‬ ‫פרשת בראשית תשפ”ז ‪ //‬גליון ‪145‬‬ ‫והשיב לב‬ ‫שאלות ותשובות הלכה למעשה‬ ‫געענטפערט דורך רבנים מובהקים שליט"א‬ ‫ברענגען שאדן‪.‬‬ ‫בריוו צו די "הורינו" רעדאקציע‬ ‫ד‪ .‬דערווייטער זיך פון טענה'רייען‪ :‬ברענג נישט ארויף קיין וויכוחים אדער‬ ‫שלום וברכה‪ .‬א דאנק פאר די געלעגנהייט צו שרייבן און פרעגן‬ ‫אלטע ווייטאגן פאר זיי‪ ,‬און זיכער נישט פארשעמען פאר אנדערע‬ ‫שאלות; און בכלל די גאנצע חיזוק וואס איך באקום פון דעם גליון איז‬ ‫מענטשן‪.‬‬ ‫געוואלדיג‪ .‬איך שעץ גאר שטארק אייער ווערק‪ .‬איך האב אנטיילגענומען‬ ‫און נאך איין לעצטע זאך – געדענקט אז אייערע עלטערן זענען שוין‬ ‫אין אן צוזאמקום וואס איר האט אפגעהאלטן אין רמת בית שמש און איך‬ ‫עלטערע אידן‪ .‬דאס איז די צייט צו אריינכאפן די טייערע מצוה; ווער ווייסט‬ ‫האב גאר שטארק הנאה געהאט דארט הערנדיג גאר גוטע און ניצליכע‬ ‫ווי לאנג מען וועט נאך זוכה זיין דערצו‪ .‬פילע מענטשן האבן חרטה אויף‬ ‫טיפס‪.‬‬ ‫געלעגנהייטן וואס זיי האבן פארפאסט‪ .‬זיי האבן זיך געכאפט ווען עס איז‬ ‫און יעצט צו מיין שאלה‪ :‬וויאזוי קען מען מכבד זיין עלטערן וואס פאר א‬ ‫שוין געווען צו שפעט‪ .‬דערפאר‪ ,‬האלט דיך אן מיט אלע כוחות אין די מצוה‬ ‫לאנגע צייט אין מיין לעבן האב איך פשוט מורא געהאט פון זיי‪ ,‬און נישט‬ ‫און ניץ אויס יעדע מינוט – קודם כל פאר זיך אליין‪" ,‬למען ייטב לך"‪.‬‬ ‫אן קיין סיבה‪ .‬שוין יארן לאנג דאוון איך און איך וויין‪ ,‬באמת (!)‪ ,‬צו זוכה זיין‬ ‫זיי מכבד צו זיין‪ ,‬טראץ די צער וואס זיי פאראורזאכן מיר‪.‬‬ ‫שלום וברכה‪ .‬ערשטנס‪ ,‬דאס אליינס וואס דו וויינסט און דאוונסט פאר‬ ‫יארן צו האבן די זכיה פון כיבוד אב ואם‪ ,‬איז א באווייז אויף דיין אמת'ע‬ ‫רעספעקט צו זיי טיף אין הארץ‪ .‬קודם כל‪ ,‬דאס איז זיכער אז א קינד טאר‬ ‫נישט מכבד זיין זיינע עלטערן אויף אן אופן וואס ברענגט אים שאדן‪ ,‬אבער‬ ‫עס זענען דא אסאך וועגן וויאזוי זיי מכבד צו זיין אן געשעדיגט צו ווערן‪.‬‬ ‫שאדן איז נישט קיין תירוץ זיך צו פטר'ן פון דעם חיוב פון כיבוד‪ ,‬נאר עס‬ ‫פארלאנגט קאפ און מחשבה וויאזוי זיי מכבד צו זיין אן זיי וויי צו טון‪ .‬למשל‪,‬‬ ‫מען קען שטעלן א שליח וואס זאל זיך אפגעבן מיט זייערע באדערפענישן‪.‬‬ ‫אדער‪ ,‬ווי דער חיי אדם זאגט‪ ,‬די הויפט זאך פון כיבוד אב ואם איז אין‬ ‫מחשבה; אויב דאס קינד טראכט פאזיטיוו אויף די עלטערן און איז זיי דן‬ ‫לכף זכות‪ ,‬ערפילט ער די מצוה פון כיבוד אב ואם ווי עס באדארף צו זיין‪.‬‬ ‫נאך א נקודה‪ ,‬מען דארף זיין זייער פארזיכטיג נישט גורם צו זיין פאר זיי קיין‬ ‫שום צער‪ ,‬בושה אדער בזיונות‪ .‬דאס איז נוגע אין יעדן מצב‪ ,‬אפילו ווען מען‬ ‫ווערט געטשעפעט פון זיי‪ .‬די גמרא זאגט‪ :‬אפילו אויב זיי ווארפן אריין דעם‬ ‫כנס ההשקה‬ ‫בייטל אין ים‪ ,‬און אפילו אויב זיי פאטשן אים אין פנים אין געגנווארט פון‬ ‫א גאנצע עולם – טאר מען זיי נישט פארשעמען‪ ,‬מבזה זיין אדער מצער‬ ‫זיין‪ .‬דערפאר‪ ,‬אין יעדע פאל‪ ,‬איז אן איסור גמור ווען מען איז זיי גורם סיי‬ ‫וועלכע מינדעסטע צער און עס איז נישטא קיין שום היתר בעולם דערויף‪.‬‬ ‫יום שלישי‬ ‫פארשטייט זיך אז מען דארף זיך נישט לאזן וויי טון פון זיי‪ ,‬אבער מען דארף‬ ‫ט' חשון (‪)20.10‬‬ ‫קלאר מאכן אז מען רעספעקטירט זיי‪ ,‬נאר כדי זיך צו היטן פון שאדן‪ ,‬וועט‬ ‫בשעה ‪ 06:00‬בערב!‬ ‫מען אנהאלטן דעם קשר אויף אן אנדערן אופן‪.‬‬ ‫פאלגנד זענען עטליכע נקודות וואס זענען כדאי צו באמערקן‪:‬‬ ‫א‪ .‬פרוביר צו טרעפן א וועג וויאזוי צו פארשטיין דיינע עלטערן‪ ,‬אן דעם וואס‬ ‫דו זאלסט דארפן האלטן אז זיי זענען גערעכט‪ .‬דאס אז מ'פארשטייט‬ ‫בית יד שרה‬ ‫זיי מיינט נאכנישט אז מ'איז מסכים מיט זייערע מעשים‪ ,‬אבער איינמאל‬ ‫מ'כאפט די מאטיוון וואס ליגן הינטער דעם‪ ,‬ווערט די זאך פיל גרינגער‪.‬‬ ‫שד' הרצל ‪ 124‬ירושלים‬ ‫(אויף א העכערע מדריגה קען מען זיי אויך דן זיין לכף זכות פון א נייע‬ ‫פערספעקטיוו)‪ .‬למשל‪ :‬אויב א מאמע שרייט אויף אירע קינדער‪ ,‬קען עס‬ ‫זיין אן אומגערעכטע זאך‪ ,‬אבער עס איז נישט דעם קינד'ס תפקיד איר צו‬ ‫פרטים מלאים בעז"ה בגיליון שבוע הבא‬ ‫אורטיילן (‪ ,)Judging‬און זיכער נישט איר צו באשולדיגן אז זי מאכט אים‬ ‫עקבו אחר העדכונים‬ ‫עובר זיין אויף אן עבירה‪ .‬ער קען אבער פרובירן צו פארשטיין אז אפשר איז‬ ‫‪horeinu120@gmail.com‬‬ ‫זי געווען אין א געוויסע סיטואציע‪ .‬ווען עס איז דא פארשטענדעניש קען‬ ‫עס דינען אלס א כלי צוריק אויפצובויען דעם קשר‪.‬‬ ‫ב‪ .‬דאוון פאר זיי (פאר זייער געזונט און הצלחה)‪ :‬דאס אליין איז אן‬ ‫אויסדרוק פון רעספעקט און גוטע ווילן‪.‬‬ ‫לע"נ מנחם מנדל בן יהושע דב ז"ל‬ ‫ג‪ .‬רעד גוטס אויף זיי‪ :‬אין זאכן וואס מען קען זיי אויסלויבן‪ .‬טו דאס אן‬ ‫דעם וואס דו זאלסט זיך דארפן דערנענטערן צו זיי אויף אן אופן וואס קען‬ ‫פרשת בראשית תשפ”ז ‪ //‬גליון ‪145‬‬ ‫געשריבן דורך י‪ .‬בנימין‬ ‫מענדי פארציילט וועגן‬ ‫טאטי און מאמי און די מצוה‬ ‫פון כיבוד אב ואם‬ ‫חני מיין עלטערע שוועסטער פונעם סעמינאר‬ ‫קיך פאר נאכטמאל‪".‬‬ ‫היי יאר איז געשען עפעס ספעציעל ביי אונז אינדערהיים‪ :‬מיין שוועסטער חני האט‬ ‫"מאמי האט עכט אזוי געזאגט?" "יא‪ ,‬מענדי‪ .‬דו קענסט איר פרעגן‪ ,‬אבער יעצט‬ ‫אנגעהויבן לערנען אין סעמינאר‪ .‬איך וויל נישט זאגן אז זי האט זיך געטוישט זינט‬ ‫פרובירט זי צו כאפן א קורצע דרימל‪ ".‬יעצט בין איך שוין געווען אין א פלאנטער‪.‬‬ ‫דעמאלטס‪ ,‬און איך זאג נישט קיין שלעכט ווארט אויף מיין עלטערע שוועסטער;‬ ‫ווייל א מינוט צוריק איז מיר געווען זייער קלאר אז חני איז נישט מיין מאמע‪ .‬איך‬ ‫איך גיב ענק נאר א פאר דעטאלן‪ ,‬און עטס קענטס אליין מחליט זיין‪ .‬למשל‪ ,‬חני‬ ‫ווייס אז איך האב א ספעציעלע מצוה צו רעספעקטירן מיין עלטערע שוועסטער‬ ‫פלעגט אמאל זאגן‪" :‬מענדי‪ ,‬אפשר רוקסטו דיין בעג?" היינט זאגט זי‪" :‬מענדי‪,‬‬ ‫– איך האב געלערנט דערוועגן און איך רעספעקטיר איר באמת – אבער מיינט‬ ‫דעם בעג קען מען דא נישט לאזן‪ ,‬ביטע נעם עס אוועק‪".‬‬ ‫דאס אז זי קען מיר זאגן וואס צו טון ווען אימער זי וויל? אינצווישן האט לייבי שוין צו‬ ‫האט איר באמערקט? נישט "אפשר" – דער בעג קען פשוט נישט דא בלייבן‪ .‬ווי‬ ‫צוזאמענעמען די קליקס; "אזא שוואכלינג איז ער?" האב איך געטראכט צו מיר‪.‬‬ ‫כאילו עס איז א נייע תקנה אין סעמינאר וואס אסר'ט צו לאזן "חדר" בעגס אין די‬ ‫איך האב שוין כמעט געוואלט זאגן‪" :‬זאג מיר נישט וואס צו טון‪ ",‬אבער דעמאלטס‬ ‫האלוועי‪ .‬אדער למשל לייבי‪ :‬אמאל ווען ער פלעגט נעמען א קוקי פאר נאכטמאל‪,‬‬ ‫האב איך געטראכט‪ :‬וועמען פאלג איך יעצט – חני אדער מאמי? ווייל אויב מאמי‬ ‫פלעגט חני זאגן‪" :‬לייבי‪ ,‬מאמי לאזט?" היינט זאגט זי‪" :‬לייבי‪ ,‬לייג עס צוריק‪ ",‬מיט‬ ‫האט איר געבעטן מיר איבערצוגעבן עפעס‪ ,‬איז דאס שוין‬ ‫א באפעלנדע שטימע פון איינעם וואס איז שוין צוויי און א‬ ‫אן אנדערע מעשה‪ .‬איך האב אוועקגעפאקט די ספרים און‬ ‫האלב וואכן אין סעמינאר‪.‬‬ ‫דערנאך לייבי'ס שפילצייג‪ .‬אינמיטן איז חני דורכגעגאנגען‬ ‫איך בין באמת פרייליך פאר איר; זי האט באקומען א‬ ‫דעם דיינינג רום מיט נחמה'לע אין די הענט‪" .‬זייער גוט‪",‬‬ ‫בריעפקעיס‪ ,‬זי פארט יעדן אינדערפרי‪ ,‬זי האט נייע‬ ‫האט זי געזאגט‪" .‬רעד דיך נישט איין‪ ...‬איך טו עס נאר וועגן‬ ‫לערערינס‪ ,‬נייע חבר'טעס‪ ,‬און א סקעדזשועל וואס זעט‬ ‫מאמי‪ "...‬האב איך גלייך קאמענטירט‪ .‬זי האט געשמייכלט‪.‬‬ ‫אויס צו זיין זייער קאמפליצירט‪ .‬אבער לויט מיין מיינונג‪,‬‬ ‫ביינאכט‪ ,‬נאכדעם וואס די שטוב האט זיך שוין אביסל‬ ‫פון די מינוט וואס א מיידל הייבט אן סעמינאר ביז זי ווערט‬ ‫בארואיגט און עס איז געווארן שטיל‪ ,‬האב איך געפרעגט‬ ‫אליין א מאמע‪ ,‬דארף דורכגיין אביסל צייט‪.‬‬ ‫טאטי‪" :‬אויב חני הייסט מיר עפעס צו טון‪ ,‬מוז איך איר‬ ‫מיין פראבלעם האט זיך אנגעהויבן דינסטאג‪ ,‬ווען איך‬ ‫פאלגן?" טאטי האט געהויבן ברעמען‪" :‬וואס איז געשען?"‬ ‫בין אהיימגעקומען פון חדר‪ ,‬מיד און הונגעריג‪ .‬מאמי איז‬ ‫איך האב אים דערציילט – נישט אלעס‪ ,‬ווייל איך רעד‬ ‫געווען אין צימער מיט נחמה'לע‪ ,‬און לייבי איז געזעסן אויף‬ ‫דאך נישט קיין לשון הרע – אבער בערך אלעס וואס איז‬ ‫דער ערד אין דיינינג רום און געבויט עפעס מיט קליקס‪.‬‬ ‫פארגעקומען‪.‬‬ ‫איך האב אראפגעלייגט מיין בעג נעבן די טיר און געגאנגען‬ ‫טאטי האט אויסגעהערט און געגעבן א שמייכל‪" .‬איין זאך‬ ‫אין קיך קוקן וואס ס'איז דא צו עסן‪ .‬און דעמאלטס רופט‬ ‫ביסטו גערעכט‪ :‬חני איז דיין שוועסטער‪ ,‬נישט דיין מאמע‪".‬‬ ‫זיך אן חני צו מיר‪" :‬הייב אויף דעם בעג!" איך האב געקוקט‬ ‫איך האב עס געוואוסט! ענדליך איז דא אביסל יושר אויף‬ ‫אויפן בעג‪ ,‬איך האב געקוקט אויף חני‪" :‬אין א מינוט‪".‬‬ ‫דער וועלט‪" .‬אבער!" האט טאטי ממשיך געווען‪" ,‬אויב‬ ‫"נישט אין א מינוט‪ ,‬נאר יעצט!" האט זי געזאגט מיט‬ ‫מאמי אדער איך בעטן חני זי זאל זיין פאראנטווארטליך‬ ‫א פעסטקייט‪ .‬דא האב איך שוין געפילט אז עפעס איז‬ ‫אויף עפעס‪ ,‬און זי זאגט דיר אין אונזער נאמען וואס‬ ‫געגאנגען נישט גוט‪" .‬ווער זאגט?" האב איך געפרעגט‪.‬‬ ‫מ'דארף טון‪ ,‬דעמאלט מיינט עס אז מאמי אדער טאטע האבן געהייסן און מען‬ ‫"איך זאג‪ ",‬האט זי געענטפערט‪ .‬איך בין ווייטער געגאנגען אין קיך‪" .‬מענדי‪ ,‬ביטע‬ ‫מוז פאלגן‪".‬‬ ‫הייב אויף דעם בעג!" "איך וועל עס אויפהייבן‪" ".‬נו‪ ,‬הייב עס שוין אויף!" "איך ווייס‪".‬‬ ‫"און אויב מאמי האט איר נישט געבעטן?" האב איך ווייטער געפרעגט‪" .‬דעמאלט‬ ‫"אויב דו ווייסט‪ ,‬פארוואס ליגט עס נאך דארט?" דאס איז אן נערווירנדע שאלה‪,‬‬ ‫איז זי נאך אלץ דיין עלטערע שוועסטער‪ ,‬און דו האסט א מצוה איר צו רעספעקטירן‬ ‫הויפטזעכליך ווייל איך האב נישט קיין קלארן ענטפער דערויף‪.‬‬ ‫און רעדן צו איר שיין‪ .‬אבער זי ווערט נישט קיין מאמע נאר ווייל זי האט אנגעהויבן‬ ‫איך בין צוריקגעקומען‪ ,‬גענומען דעם בעג און עס געלייגט אין צימער – נישט ווייל‬ ‫גיין אין סעמינאר‪ ".‬פיין‪ ,‬די דאזיגער ווערטער האב איך געוואלט הערן‪.‬‬ ‫חני האט אזוי געזאגט‪ ,‬נאר פשוט ווייל איך האב סייווי אזוי געפלאנט‪.‬‬ ‫דעם נעקסטן טאג ווען איך בין אהיימגעקומען פון חדר‪ ,‬האב איך אראפגעלייגט‬ ‫ווען איך בין צוריק אין דיינינג רום‪ ,‬איז חני געווען אינמיטן "מחנך זיין" לייבי'ן‬ ‫מיין בעג ביים טיר‪ .‬פלוצלינג האב איך זיך באטראכט און עס גלייך אויפגעהויבן‪ .‬חני‬ ‫אויפצוקלויבן די קליקס פאר ער נעמט ארויס די מארקערס‪ .‬עס איז געווען א‬ ‫האט עס געזען‪" .‬זייער גוט‪ ,‬מענדי‪ .‬דיינע שיך אויך‪ ".‬איך האב זיך אפגעשטעלט‬ ‫מאמענט פון זעלטענע אחדות צווישן אונז געשוויסטער; מיר ביידע האבן‬ ‫און איר אנגעקוקט‪" :‬האט מאמי געבעטן?" חני האט פרובירט צו בלייבן ערנסט‪,‬‬ ‫פארשטאנען אז מיר זענען אונטער א נייע פירערין‪" .‬וואס איז געשען‪ ,‬מען האט‬ ‫אבער ענדליך האט זי אויסגעשאסן א געלעכטער‪" :‬ניין‪ ".‬דאן האב איך אויפגעהויבן‬ ‫דיך אויפגענומען אלס מאמע?" חני האט זיך אויסגעדרייט צו מיר‪" :‬מענדי‪ ,‬הייב‬ ‫מיינע שיך‪ .‬חני איז געווען סופרייזד‪" :‬וואס איז פלוצלינג געשען? פארוואס הייבסטו‬ ‫נישט אן‪" ".‬איך הייב נישט אן‪ ,‬איך פרעג נאר‪ ".‬און דעמאלטס האט מאמי גערופן‬ ‫עס אויף?" איך האב געשאקלט מיט די פלייצעס‪" :‬ווייל דו ביסט גערעכט אז‬ ‫חני פון צימער‪.‬‬ ‫ס'באלאנגט נישט דארט‪ ,‬אבער געוואוין דיך נישט צו‪ ".‬חני האט זיך צושמייכלט‪.‬‬ ‫לייבי איז צוגעקומען צו מיר און אונטערגעשושקעט‪" :‬עס דאכט זיך מיר אז אין‬ ‫אמאל קען מען טון וואס אן עלטערע שוועסטער בעט‪ ,‬אפילו מ'איז נישט מחויב‪,‬‬ ‫סעמינאר לערנט מען זיי אונז צו זאגן וואס צו טון‪" ".‬אזוי זעט אויס‪ ,‬עס איז א‬ ‫פשוט ווייל זי איז גערעכט‪ .‬אבער זאגט עס נישט אויס פאר חני; זי איז יעצט‬ ‫וויכטיגע סאבדזשעקט ביי זיי‪ ",‬האב איך געזאגט‪ .‬נאך א פאר מינוט איז חני‬ ‫פריש אין סעמינאר‪ ,‬און ס'איז נישט קיין גוטע געדאנק איר צו געבן צופיל סעלף‪-‬‬ ‫ארויסגעקומען‪" :‬מאמי האט מיך געבעטן איך זאל אכטונג געבן אויף נחמה'לע‬ ‫קאנפידענס גלייך דעם ערשטן חודש‪.‬‬ ‫פאר פופצן מינוט‪ .‬מענדי‪ ,‬זי האט אויך געזאגט אז דו און לייבי זאלן מסדר זיין דעם‬ ‫לעילוי נשמת‬ ‫לרפואה שלמה‬ ‫לזרע של קיימא‬ ‫לזיווג‬ ‫להצלחה וס"ד‬ ‫מנחם מנדל בן יהושע דב‬ ‫יהודית בת שרה‬ ‫בעילום שם‬ ‫שיינא רחל בת דינה ננכא‬ ‫שפרה בת חנה רבקה‬ ‫יו"ל ע"י ארגון הורינו לחיזוק מצוות כיבוד אב ואם‬ ‫ווילט איר באקומען וועכנטליך די גליון שיקט אן אימעיל מיט די ווערטער צו ‪Add me Yiddish‬‬ ‫‪OFFICE@HOREINU.ORG‬‬ ‫צו‬ ‫פילע אידן איבער די וועלט האבן געזען ישועות און רפואות מיטן מנדב זיין פאר דעם גליון‬ ‫צו מנדב זיין שיקט א ‪ Zelle‬צו ‪dedications@horeinu.org‬‬ ‫‪ /‬גניזה ‪/‬‬