הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

בס"ד
לע"נ מנחם מענדל בן יהושע דוב וועכנטליכע גליון צו פארשפרייטן די הלכות און וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אם ואם
חדש! פרשת בראשית תשפ"ז | יאר 145 3
„הורינו“ יעצט
אידיש אין
האבן געזאגט ,אז א מענטש וואס איז מכבד די שכינה הקדושה מיט זיין גאנצע
כח ,אבער ער איז נישט מכבד זיין טאטע און מאמע ,ווערט עס פאררעכנט ווי קדשך הורינו דברות
כיבוד אב ואם אין די וואכעדיגע פרשה
ער וואלט נישט מכבד געווען דעם באשעפער .און דאס איז נאך א גרעסערע
חידוש ווי דאס וואס חז"ל האבן געזאגט אז זייער כבוד איז צוגעגליכן צום כבוד
המקום; ווייל 'צוגעגליכן' מיינט אז די הארבקייט פון די מצוה פון כיבוד אב ואם איז "על כן יעזב איש את אביו ואת אמו ודבק באשתו" (בראשית ב ,כד)
אזוי ווי כיבוד המקום .אבער מען זעט נאכנישט פון דעם אז אויב מען איז זיי נישט דער רד"ק שרייבט אויפן דעם פסוק" :דער פשוט'ער פשט פון פסוק איז ענליך
מכבד ,ווערט עס גערעכנט כאילו מען איז נישט מכבד דעם באשעפער .אבער אין צו וואס מען טייטשט עס ,עס שטייט נישט אז א מענטש זאל איבערלאזן זיין
די ווערטער פון חז"ל וואס רבינו יונה ברענגט ,קומט אויס אז עס איז נישט שייך קיין טאטע און מאמע צוליב זיין ווייב ,אז ער זאל זיי שוין נישט דארפן דינען און מכבד
כבוד פאר'ן באשעפער אן דעם וואס מען איז מכבד טאטע און מאמע .און דאס זיין לויט זיינע מעגליכקייטן .נאר עס מיינט צו זאגן אז עס איז ריכטיג פאר א
איז א זאך וואס מען דארף פארשטיין". מענטש צו פארלאזן זיין טאטע און מאמע ,ביי וועמען ער איז אויפגעוואקסן ביז
ענטפערט אויף דעם דער יושר הורי אז מען קען עס ארויסלערנען פון די גמרא :ת״ר ער האט חתונה געהאט ,ער זאל ארויסגיין פון וואוינען אינאיינעם מיט זיי ,און זיך
שלשה שותפין הן באדם הקב״ה ואביו ואימו ,בזמן שאדם מכבד את אביו ואת אימו באהעפטן מיט זיין ווייב און וואוינען מיט איר אין איין הויז".
אמר הקב״ה :מעלה אני עליהם כאילו דרתי ביניהם וכבדוני ... .בזמן שאדם מצער פון זיינע ווערטער לערנען מיר ארויס ,אז א מענטש זאל נישט מיינען אז ער זאל
את אביו ואת אימו ,אמר הקב״ה :יפה עשיתי שלא דרתי ביניהם ,שאלמלי דרתי חלילה אפלאזן זיין טאטע און מאמע ,נאר נאך די חתונה ציט מען זיך ארויס פון
ביניהם ציערוני" – .עס זענען דא דריי שותפים אין א מענטש :הקדוש ברוך הוא ,זיין די עלטערן'ס שטוב און מען פירט אן אייגענע ווירטשאפט .אבער ער בלייבט
טאטע און זיין מאמע .ווען א מענטש איז מכבד זיין טאטע און זיין מאמע ,זאגט דער זיכער מחויב מכבד צו זיין זיינע עלטערן פונקט ווי פאר זיין חתונה.
באשעפער' :איך רעכן עס כאילו איך וואוין צווישן זיי און זיי האבן מיך מכבד געווען...'. "ותלד את קין ותאמר קניתי איש את ה'" (בראשית ד ,א)
ווען א מענטש איז גורם צער פאר זיין טאטע און זיין מאמע ,זאגט דער באשעפער: רבינו יונה שרייבט ביים סוף פון אגרת התשובה" :זאלסט וויסן אז די גאנצע
'איך האב גוט געטון וואס איך וואוין נישט צווישן זיי ,ווייל אויב איך וואלט געוואוינט וועלט איז באשאפן געווארן לכבודו פון דעם אויבערשטן ,אזוי ווי עס שטייט:
צווישן זיי ,וואלטן זיי מיר אויך געמאכט צער'". 'כל הנקרא בשמי ולכבודי בראתיו' וכו' .און ווער עס וויל מכבד זיין דעם
זעען מיר פון די ווערטער פון חז"ל אז א טאטע און מאמע ווערן גערעכנט אלס באשעפער ,זאל מכבד זיין זיין טאטע און מאמע .חז"ל האבן געזאגט :ווען א
שותפים פונעם באשעפער און דערפאר איז אזוי הארב אויב מען איז מצער די מענטש איז מכבד זיין טאטע און מאמע ,זאגט דער באשעפער' :איך רעכן עס
עלטערן .און א מקור צו די גמרא קען זיין פון אונזער פרשה ,פרשת בראשית .ביי די כאילו איך וואוין צווישן זיי און זיי האבן מיך מכבד געווען '.דער עיקר פון כיבוד
געבורט פון דעם ערשטן קינד אין די בריאה ,שטייט" :ותאמר קניתי איש את ה'" ,און אב ואם איז צו שאפן פאר זיי א נחת רוח ,סיי מיט ווערטער און סיי מיט מעשים.
רש"י טייטשט אויפ'ן ארט'" :קניתי את ה'' – כאילו 'מיט דעם אויבערשטן' ,ווען ער און ווער עס מאכט זיי צער מיט ווערטער ,איז זיין עבירה צו גרויס צו דערהייבן".
האט באשאפן מיך און מיין מאן ,האט ער אונז אליין באשאפן .אבער ביי דאס קינד, דער ספר 'יושר הורי' ברענגט די ווערטער פון רבינו יונה און ער שרייבט דערויף:
זענען מיר שוין שותפים מיט אים. "עס קומט ארויס פון די ווערטער פון רבינו יונה א געוואלדיגע חידוש וואס חז"ל
פונקט ווי יעדער איד איז מחויב צו לערנען די הלכות וואס זענען נוגע למעשה יעדן טאג ,ווי למשל הלכות
ברכות ,שבת ,און שמירת הלשון ,די זעלבע זאך איז מען מחויב צו לערנען און חזר'ן די הלכות פון כיבוד און הורינו דרך חיים
מורא אב ואם .די מצוה איז א 'מצוה תמידית' וואס באגלייט דעם מענטש יעדע מינוט ,און עס איז גאר א כבוד אב ואם אין הלכה און מנהג
הארבע זאך .אויב א מענטש וועט נישט גוט דורכלערנען די הלכות ,וועט ער נישט וויסן וויאזוי דאס מקיים באזירט אויפן ספר 'ויברך דוד' פון הגאון רבי ישראל דוד הארפענעס
זיין ריכטיג ,און ער וועט זיכער נכשל ווערן אין אסאך הארבע הלכות ,אן דעם וואס ער זאל אפילו וויסן. שליט"א ,פוסק ורב דביהמ"ד 'ישראל והזמנים' אין וויליאמסבורג.
אויב זיי דארפן הילף דארף ער זיי אויך אונטערהאלטן ווען זיי גייען אריין און ארויס איז צוגרייטן עסן פאר'ן טאטן א מצוה פונקט ווי אים גיבן צו עסן?
פון שטוב .אויך דארף ער זיך אפגעבן מיט זייערע פארמעגנס און דינגען פאר דער שולחן ערוך פסק'נט" :וואס איז כבוד? ער גיבט אים צו עסן און טרינקען ,ער
זיי א דירה אד"ג אויב עס איז זיי שווער צו עס טון אליין .אזוי אויך איז א מצוה צו קליידט אים אן און דעקט אים צו ,ער ברענגט אים אריין און פירט אים ארויס .און
באזוכן די עלטערן אין זייער שטוב אויף א רעגלמעסיגן אופן אמווייניגסטנס וואס ער זאל אים דאס געבן מיט א שיינעם פנים ,ווייל אפילו אויב ער געבט אים יעדן
עס איז אנגענומען ביי מענטשן .דערפאר איז פאסיג אז קינדער זאלן וואוינען אין טאג די בעסטע מאכלים אבער ער ווייזט אים א בייז פנים ,וועט ער באשטראפט
די זעלבע שטאט ווי די עלטערן כדי זיי צו קענען מכבד זיין ,בפרט ווען די עלטערן ווערן דערויף .און דאס זעלבע פארקערט :אויב ער מאכט זיין טאטע ארבעטן ביי
זענען שוין אלט. א מיל ...אבער ער רעדט גוטע און ווייכע רייד צו זיין טאטע'ס הארץ און ווייזט אים
עס מוז באטאנט ווערן אז אלעס וואס מיר האבן אויסגערעכנט זענען בלויז אז זיין כוונה איז צום גוטן ...וועט ער באקומען עולם הבא".
איינצעלנע דוגמאות פון כבוד ,ווייל באמת זענען די גדרים פון כבוד ענדלאז אזוי וואס מיינט דאס געבן צו עסן און טרינקען? טייל פון די ראשונים שרייבן אז צוגרייטן
ווי דער רמב"ם שרייבט" :און די זאך איז זייער לאנג ...און זיי האבן אונז געגעבן דאס עסן איז נאר א "הכנה למצוה" און נישט די עצם מצוה .אבער דער רמב"ן
דערפון א משל ...און אלע ענליכע זאכן זענען מחויב ,זין און טעכטער ,צו טון פאר שרייבט אז דער טעם פון די ראשונים איז ווייל עס איז נישט קענטיג פון דעם
זייער פאטער". צוגרייטן אז ער טוט עס טאקע פאר זיין טאטן .לויט דעם ,אויב עס איז יא קענטיג
אז ער טוט עס לכבוד זיין טאטן ,וואלט די הכנה אליין שוין געווען א מצוה.
און לגבי די עצם מצוה ,מיינט עס אז ער דארף מכבד זיין די עלטערן מיט'ן קויפן
חז"ל זאגן" :ווער עס איז מכבד זיין פאטער ,גיבט אים דער דאס עסן ,קאכן דאס עסן ,און זיי ממש געבן צו עסן .און דאס זעלבע איז לכאורה
באשעפער קינדער וואס וועלן אים מכבד זיין – מדה כנגד מדה". אויך ביי די חיוב פון זיי אנקליידן .ווען א טאכטער גייט שאפינג און העלפט איר
(מדרש תלפיות ענף כיבוד אב ואם) מאמע קויפן א קלייד לויט'ן מאמע'ס טעם און געשמאק ,איז פשוט אז זי טוט
דערמיט די מצוה פון כיבוד אם ,מיט'ן איר צושטעלן קליידונג.
פרשת בראשית תשפ”ז //גליון 145
מעשה אבות
א מעשה מיט א מוסר השכל
איינער פון די אייניקלעך פון הגאון רבי חיים בריסקער זצ"ל האט אמאל
נאכגעזאגט א טיפע סברה וואס ער האט געהערט פון רבי חיים'ס
א זון .ער האט אים געפרעגט" :וואס איז דער חילוק צווישן דעם וועג
וויאזוי מיר ,די קינדער ,זענען מכבד אונזער טאטן ,און דעם וועג וויאזוי
הגאון רבי ברוך בער איז אים מכבד?" (הגאון רבי ברוך בער לייבאוויץ
זצ"ל ,בעל "ברכת שמואל" ,איז געווען א תלמיד מובהק פון רבי חיים,
און ער האט גאר שטארק מכבד געווען זיין רבי'ן).
האט ער אים געענטפערט" :דער חילוק איז ,אז אויב אונזער טאטע עמוק עמוק
וואלט אריינגעקומען אין צימער ,אנגעוויזן אויף א בענקל און געזאגט
אז דאס איז נישט קיין בענקל נאר א קו – וואלטן מיר צוליב זיין כבוד
מי ימצאנו
נישט געזעסן אויף דעם בענקל אזוי לאנג ווי ער איז אינעם צימער. א מאמר חז”ל אדער מעשה פון
אבער איינמאל ער וואלט ארויסגעגאנגען ,וואלטן מיר יא געזעסן
דערויף ,ווייל אונזערע אויגן זעען דאך אז דאס איז א בענקל און נישט
צדיקים איבער כיבוד אב ואם ,זענען
קיין קו .אבער הגאון רבי ברוך בער וואלט גענומען א עמער און פרובירט באהאלטן אינעם בילד
צו מעלקן דעם בענקל!" Office@horeinu.org
(און אפשר וואלט איינער וואס האט דערגרייכט אזא מדרגה פון אמונת
חכמים ,טאקע געקענט ארויסציען מילך פונעם בענקל).
עס פארשטייט זיך אז רבי חיים האט קיינמאל נישט ארויסגעזאגט
אזא מאדנע זאך ,און דעריבער איז דער חילוק קיינמאל נישט געקומען ענטפער אויפן חידה פאר פרשת
נצבים-וילך
לידי מעשה .אבער וואס מיר לערנען ארויס פון דעם איז ,אז נישט רבי א זון וואס קען אליינס בינדן א לולב,
טאר נישט בעטן זיין טאטע ער זאל
ברוך בער און נישט רבי חיים'ס זין וואלטן זיך געוואגט צו זיצן פאר אים עס בינדן פאר אים .אבער אויב ער
אויף א בענקל וואס ער האט אנגערופן א קו .אפילו אויב ער וואלט קען נישט אליינס בינדן דעם לולב,
מעג ער יא בעטן זיין טאטע ער זאל
געזאגט אזעלכע אומפארשטענדליכע זאכן ,וואלטן זיי נישט געטון א עס טון פאר אים .דאס ווערט נישט
זאך וואס וואלט אפגעפרעגט זיינע ווערטער. גערעכנט ווי נוצן זיין פאטער ,ווייל
עס איז נאר אסור צו בעטן דעם
הגאון הצדיק רבי זונדל קרויזער זצ"ל ,בעל "אור החמה" ,איז אמאל טאטן ווען דער זון קען עס אליינס
טון .אבער אויב דער זון אליינס
אנגעקומען צו א גרויסע טעקסי סענטער אין ירושלים ביים שפיץ פון ווייסט נישט וויאזוי עס צו מאכן ,איז
רחוב שטראוס ביים ווינקל פון חיי אדם .און בשעת ער האט געווארט עס מותר( .חוט שנ')
אינעם טעקסי אז דער קאר זאל זיך אנפילן כדי זיי זאלן קענען פארן קיין
בני ברק ,האט ער פלוצלינג געזען דורך דעם פענסטער זיין פאטער,
רבי אליהו צבי ,ווי ער גייט אריבער די שטראוס גאס אויפן וועג פון
טייערע ליינער,
למען ייטב לך
ביהמ"ד 'זכרון משה' צו זיין שטוב ...ווי נאר ער האט אים געזען ,איז רבי
שוין עטליכע יאר וואס די גליון ערשיינט אין לשון הקודש און אין
זונדל ארויסגעשפרונגען פונעם טעקסי ,און געשטאנען אינדרויסן אויף ענגליש ,און עס ווערט געליינט ביי פילע טויזנטער אידן איבער
זיין ארט מיט עניוות און דרך ארץ ,כאטש זיין טאטע האט אים בכלל דער גארער וועלט .די רעוואלוציע וואס דאס האט געמאכט אין די
נישט געזען .ער האט געקוקט אויף זיין טאטן די גאנצע צייט וואס ער הייליגע מצוה פון כיבוד אב ואם איז אומבאשרייבליך ,ווען גאר אסאך
מענטשן האבן געעפנט די אויגן און עס האט געמאכט ביי זיי און ביי
איז אריבערגעגאנגען שטראוס גאס ,ביז ער איז ווייטער געגאנגען און זייערע קינדער א דראסטישע שינוי לטובה.
אים מער נישט געזען.
הערשט דאן איז ער צוריקגעגאנגען צו זיין אינעם טעקסי ,וואס האט נעמט א טייל אין דער פרישער רעוואלוציע וואס גייט יעצט געשאפן
ווערן מיטן איבערטייטשן און ארויסגעבן די גליון אויף אידיש .פאר
זיך אינדערצווישן אנגעפילט מיט פאסאזשירן און אפגעפארן קיין בני א מינימאלן סכום קענט איר האבן א טייל אין דער אומשאצבארער
ברק. מצוה שאדם אוכל פרותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לעולם הבא,
('טיב המעשיות' וישב) און זייט זוכה צו די ברכה האמורה בתורה 'למען יאריכון ימיך'.
ווען דער זון פון רבי חנוך העניך פון אלכסנדר איז געווארן בר מצוה,
זייט מקיים מצוות כיבוד אב ואם אויפן שענסטן
האט דער פאטער געזאגט די ברכה "ברוך שפטרני מעונשו של זה" ווי וועג מיטן ספאנסערן די גליון לזכות אדער לע"נ
דער מנהג ,און נאכדעם געזאגט פאר זיין זון" :איך בין שוין פטור פון דיר, אייערע עלטערן בעולם הזה ובעולם הבא.
אבער דו ביסט נאך נישט פטור פון מיר".
Office@horeinu.org 845-422-2898
פרשת בראשית תשפ”ז //גליון 145
והשיב לב
שאלות ותשובות הלכה למעשה
געענטפערט דורך רבנים מובהקים שליט"א
ברענגען שאדן. בריוו צו די "הורינו" רעדאקציע
ד .דערווייטער זיך פון טענה'רייען :ברענג נישט ארויף קיין וויכוחים אדער שלום וברכה .א דאנק פאר די געלעגנהייט צו שרייבן און פרעגן
אלטע ווייטאגן פאר זיי ,און זיכער נישט פארשעמען פאר אנדערע שאלות; און בכלל די גאנצע חיזוק וואס איך באקום פון דעם גליון איז
מענטשן. געוואלדיג .איך שעץ גאר שטארק אייער ווערק .איך האב אנטיילגענומען
און נאך איין לעצטע זאך – געדענקט אז אייערע עלטערן זענען שוין אין אן צוזאמקום וואס איר האט אפגעהאלטן אין רמת בית שמש און איך
עלטערע אידן .דאס איז די צייט צו אריינכאפן די טייערע מצוה; ווער ווייסט האב גאר שטארק הנאה געהאט דארט הערנדיג גאר גוטע און ניצליכע
ווי לאנג מען וועט נאך זוכה זיין דערצו .פילע מענטשן האבן חרטה אויף טיפס.
געלעגנהייטן וואס זיי האבן פארפאסט .זיי האבן זיך געכאפט ווען עס איז און יעצט צו מיין שאלה :וויאזוי קען מען מכבד זיין עלטערן וואס פאר א
שוין געווען צו שפעט .דערפאר ,האלט דיך אן מיט אלע כוחות אין די מצוה לאנגע צייט אין מיין לעבן האב איך פשוט מורא געהאט פון זיי ,און נישט
און ניץ אויס יעדע מינוט – קודם כל פאר זיך אליין" ,למען ייטב לך". אן קיין סיבה .שוין יארן לאנג דאוון איך און איך וויין ,באמת (!) ,צו זוכה זיין
זיי מכבד צו זיין ,טראץ די צער וואס זיי פאראורזאכן מיר.
שלום וברכה .ערשטנס ,דאס אליינס וואס דו וויינסט און דאוונסט פאר
יארן צו האבן די זכיה פון כיבוד אב ואם ,איז א באווייז אויף דיין אמת'ע
רעספעקט צו זיי טיף אין הארץ .קודם כל ,דאס איז זיכער אז א קינד טאר
נישט מכבד זיין זיינע עלטערן אויף אן אופן וואס ברענגט אים שאדן ,אבער
עס זענען דא אסאך וועגן וויאזוי זיי מכבד צו זיין אן געשעדיגט צו ווערן.
שאדן איז נישט קיין תירוץ זיך צו פטר'ן פון דעם חיוב פון כיבוד ,נאר עס
פארלאנגט קאפ און מחשבה וויאזוי זיי מכבד צו זיין אן זיי וויי צו טון .למשל,
מען קען שטעלן א שליח וואס זאל זיך אפגעבן מיט זייערע באדערפענישן.
אדער ,ווי דער חיי אדם זאגט ,די הויפט זאך פון כיבוד אב ואם איז אין
מחשבה; אויב דאס קינד טראכט פאזיטיוו אויף די עלטערן און איז זיי דן
לכף זכות ,ערפילט ער די מצוה פון כיבוד אב ואם ווי עס באדארף צו זיין.
נאך א נקודה ,מען דארף זיין זייער פארזיכטיג נישט גורם צו זיין פאר זיי קיין
שום צער ,בושה אדער בזיונות .דאס איז נוגע אין יעדן מצב ,אפילו ווען מען
ווערט געטשעפעט פון זיי .די גמרא זאגט :אפילו אויב זיי ווארפן אריין דעם
כנס ההשקה בייטל אין ים ,און אפילו אויב זיי פאטשן אים אין פנים אין געגנווארט פון
א גאנצע עולם – טאר מען זיי נישט פארשעמען ,מבזה זיין אדער מצער
זיין .דערפאר ,אין יעדע פאל ,איז אן איסור גמור ווען מען איז זיי גורם סיי
וועלכע מינדעסטע צער און עס איז נישטא קיין שום היתר בעולם דערויף.
יום שלישי פארשטייט זיך אז מען דארף זיך נישט לאזן וויי טון פון זיי ,אבער מען דארף
ט' חשון ()20.10 קלאר מאכן אז מען רעספעקטירט זיי ,נאר כדי זיך צו היטן פון שאדן ,וועט
בשעה 06:00בערב! מען אנהאלטן דעם קשר אויף אן אנדערן אופן.
פאלגנד זענען עטליכע נקודות וואס זענען כדאי צו באמערקן:
א .פרוביר צו טרעפן א וועג וויאזוי צו פארשטיין דיינע עלטערן ,אן דעם וואס
דו זאלסט דארפן האלטן אז זיי זענען גערעכט .דאס אז מ'פארשטייט
בית יד שרה זיי מיינט נאכנישט אז מ'איז מסכים מיט זייערע מעשים ,אבער איינמאל
מ'כאפט די מאטיוון וואס ליגן הינטער דעם ,ווערט די זאך פיל גרינגער.
שד' הרצל 124ירושלים (אויף א העכערע מדריגה קען מען זיי אויך דן זיין לכף זכות פון א נייע
פערספעקטיוו) .למשל :אויב א מאמע שרייט אויף אירע קינדער ,קען עס
זיין אן אומגערעכטע זאך ,אבער עס איז נישט דעם קינד'ס תפקיד איר צו
פרטים מלאים בעז"ה בגיליון שבוע הבא אורטיילן ( ,)Judgingאון זיכער נישט איר צו באשולדיגן אז זי מאכט אים
עקבו אחר העדכונים עובר זיין אויף אן עבירה .ער קען אבער פרובירן צו פארשטיין אז אפשר איז
horeinu120@gmail.com זי געווען אין א געוויסע סיטואציע .ווען עס איז דא פארשטענדעניש קען
עס דינען אלס א כלי צוריק אויפצובויען דעם קשר.
ב .דאוון פאר זיי (פאר זייער געזונט און הצלחה) :דאס אליין איז אן
אויסדרוק פון רעספעקט און גוטע ווילן.
לע"נ מנחם מנדל בן יהושע דב ז"ל
ג .רעד גוטס אויף זיי :אין זאכן וואס מען קען זיי אויסלויבן .טו דאס אן
דעם וואס דו זאלסט זיך דארפן דערנענטערן צו זיי אויף אן אופן וואס קען
פרשת בראשית תשפ”ז //גליון 145
געשריבן דורך י .בנימין
מענדי פארציילט וועגן
טאטי און מאמי און די מצוה
פון כיבוד אב ואם חני מיין עלטערע שוועסטער פונעם סעמינאר
קיך פאר נאכטמאל". היי יאר איז געשען עפעס ספעציעל ביי אונז אינדערהיים :מיין שוועסטער חני האט
"מאמי האט עכט אזוי געזאגט?" "יא ,מענדי .דו קענסט איר פרעגן ,אבער יעצט אנגעהויבן לערנען אין סעמינאר .איך וויל נישט זאגן אז זי האט זיך געטוישט זינט
פרובירט זי צו כאפן א קורצע דרימל ".יעצט בין איך שוין געווען אין א פלאנטער. דעמאלטס ,און איך זאג נישט קיין שלעכט ווארט אויף מיין עלטערע שוועסטער;
ווייל א מינוט צוריק איז מיר געווען זייער קלאר אז חני איז נישט מיין מאמע .איך איך גיב ענק נאר א פאר דעטאלן ,און עטס קענטס אליין מחליט זיין .למשל ,חני
ווייס אז איך האב א ספעציעלע מצוה צו רעספעקטירן מיין עלטערע שוועסטער פלעגט אמאל זאגן" :מענדי ,אפשר רוקסטו דיין בעג?" היינט זאגט זי" :מענדי,
– איך האב געלערנט דערוועגן און איך רעספעקטיר איר באמת – אבער מיינט דעם בעג קען מען דא נישט לאזן ,ביטע נעם עס אוועק".
דאס אז זי קען מיר זאגן וואס צו טון ווען אימער זי וויל? אינצווישן האט לייבי שוין צו האט איר באמערקט? נישט "אפשר" – דער בעג קען פשוט נישט דא בלייבן .ווי
צוזאמענעמען די קליקס; "אזא שוואכלינג איז ער?" האב איך געטראכט צו מיר. כאילו עס איז א נייע תקנה אין סעמינאר וואס אסר'ט צו לאזן "חדר" בעגס אין די
איך האב שוין כמעט געוואלט זאגן" :זאג מיר נישט וואס צו טון ",אבער דעמאלטס האלוועי .אדער למשל לייבי :אמאל ווען ער פלעגט נעמען א קוקי פאר נאכטמאל,
האב איך געטראכט :וועמען פאלג איך יעצט – חני אדער מאמי? ווייל אויב מאמי פלעגט חני זאגן" :לייבי ,מאמי לאזט?" היינט זאגט זי" :לייבי ,לייג עס צוריק ",מיט
האט איר געבעטן מיר איבערצוגעבן עפעס ,איז דאס שוין א באפעלנדע שטימע פון איינעם וואס איז שוין צוויי און א
אן אנדערע מעשה .איך האב אוועקגעפאקט די ספרים און האלב וואכן אין סעמינאר.
דערנאך לייבי'ס שפילצייג .אינמיטן איז חני דורכגעגאנגען איך בין באמת פרייליך פאר איר; זי האט באקומען א
דעם דיינינג רום מיט נחמה'לע אין די הענט" .זייער גוט", בריעפקעיס ,זי פארט יעדן אינדערפרי ,זי האט נייע
האט זי געזאגט" .רעד דיך נישט איין ...איך טו עס נאר וועגן לערערינס ,נייע חבר'טעס ,און א סקעדזשועל וואס זעט
מאמי "...האב איך גלייך קאמענטירט .זי האט געשמייכלט. אויס צו זיין זייער קאמפליצירט .אבער לויט מיין מיינונג,
ביינאכט ,נאכדעם וואס די שטוב האט זיך שוין אביסל פון די מינוט וואס א מיידל הייבט אן סעמינאר ביז זי ווערט
בארואיגט און עס איז געווארן שטיל ,האב איך געפרעגט אליין א מאמע ,דארף דורכגיין אביסל צייט.
טאטי" :אויב חני הייסט מיר עפעס צו טון ,מוז איך איר מיין פראבלעם האט זיך אנגעהויבן דינסטאג ,ווען איך
פאלגן?" טאטי האט געהויבן ברעמען" :וואס איז געשען?" בין אהיימגעקומען פון חדר ,מיד און הונגעריג .מאמי איז
איך האב אים דערציילט – נישט אלעס ,ווייל איך רעד געווען אין צימער מיט נחמה'לע ,און לייבי איז געזעסן אויף
דאך נישט קיין לשון הרע – אבער בערך אלעס וואס איז דער ערד אין דיינינג רום און געבויט עפעס מיט קליקס.
פארגעקומען. איך האב אראפגעלייגט מיין בעג נעבן די טיר און געגאנגען
טאטי האט אויסגעהערט און געגעבן א שמייכל" .איין זאך אין קיך קוקן וואס ס'איז דא צו עסן .און דעמאלטס רופט
ביסטו גערעכט :חני איז דיין שוועסטער ,נישט דיין מאמע". זיך אן חני צו מיר" :הייב אויף דעם בעג!" איך האב געקוקט
איך האב עס געוואוסט! ענדליך איז דא אביסל יושר אויף אויפן בעג ,איך האב געקוקט אויף חני" :אין א מינוט".
דער וועלט" .אבער!" האט טאטי ממשיך געווען" ,אויב "נישט אין א מינוט ,נאר יעצט!" האט זי געזאגט מיט
מאמי אדער איך בעטן חני זי זאל זיין פאראנטווארטליך א פעסטקייט .דא האב איך שוין געפילט אז עפעס איז
אויף עפעס ,און זי זאגט דיר אין אונזער נאמען וואס געגאנגען נישט גוט" .ווער זאגט?" האב איך געפרעגט.
מ'דארף טון ,דעמאלט מיינט עס אז מאמי אדער טאטע האבן געהייסן און מען "איך זאג ",האט זי געענטפערט .איך בין ווייטער געגאנגען אין קיך" .מענדי ,ביטע
מוז פאלגן". הייב אויף דעם בעג!" "איך וועל עס אויפהייבן" ".נו ,הייב עס שוין אויף!" "איך ווייס".
"און אויב מאמי האט איר נישט געבעטן?" האב איך ווייטער געפרעגט" .דעמאלט "אויב דו ווייסט ,פארוואס ליגט עס נאך דארט?" דאס איז אן נערווירנדע שאלה,
איז זי נאך אלץ דיין עלטערע שוועסטער ,און דו האסט א מצוה איר צו רעספעקטירן הויפטזעכליך ווייל איך האב נישט קיין קלארן ענטפער דערויף.
און רעדן צו איר שיין .אבער זי ווערט נישט קיין מאמע נאר ווייל זי האט אנגעהויבן איך בין צוריקגעקומען ,גענומען דעם בעג און עס געלייגט אין צימער – נישט ווייל
גיין אין סעמינאר ".פיין ,די דאזיגער ווערטער האב איך געוואלט הערן. חני האט אזוי געזאגט ,נאר פשוט ווייל איך האב סייווי אזוי געפלאנט.
דעם נעקסטן טאג ווען איך בין אהיימגעקומען פון חדר ,האב איך אראפגעלייגט ווען איך בין צוריק אין דיינינג רום ,איז חני געווען אינמיטן "מחנך זיין" לייבי'ן
מיין בעג ביים טיר .פלוצלינג האב איך זיך באטראכט און עס גלייך אויפגעהויבן .חני אויפצוקלויבן די קליקס פאר ער נעמט ארויס די מארקערס .עס איז געווען א
האט עס געזען" .זייער גוט ,מענדי .דיינע שיך אויך ".איך האב זיך אפגעשטעלט מאמענט פון זעלטענע אחדות צווישן אונז געשוויסטער; מיר ביידע האבן
און איר אנגעקוקט" :האט מאמי געבעטן?" חני האט פרובירט צו בלייבן ערנסט, פארשטאנען אז מיר זענען אונטער א נייע פירערין" .וואס איז געשען ,מען האט
אבער ענדליך האט זי אויסגעשאסן א געלעכטער" :ניין ".דאן האב איך אויפגעהויבן דיך אויפגענומען אלס מאמע?" חני האט זיך אויסגעדרייט צו מיר" :מענדי ,הייב
מיינע שיך .חני איז געווען סופרייזד" :וואס איז פלוצלינג געשען? פארוואס הייבסטו נישט אן" ".איך הייב נישט אן ,איך פרעג נאר ".און דעמאלטס האט מאמי גערופן
עס אויף?" איך האב געשאקלט מיט די פלייצעס" :ווייל דו ביסט גערעכט אז חני פון צימער.
ס'באלאנגט נישט דארט ,אבער געוואוין דיך נישט צו ".חני האט זיך צושמייכלט. לייבי איז צוגעקומען צו מיר און אונטערגעשושקעט" :עס דאכט זיך מיר אז אין
אמאל קען מען טון וואס אן עלטערע שוועסטער בעט ,אפילו מ'איז נישט מחויב, סעמינאר לערנט מען זיי אונז צו זאגן וואס צו טון" ".אזוי זעט אויס ,עס איז א
פשוט ווייל זי איז גערעכט .אבער זאגט עס נישט אויס פאר חני; זי איז יעצט וויכטיגע סאבדזשעקט ביי זיי ",האב איך געזאגט .נאך א פאר מינוט איז חני
פריש אין סעמינאר ,און ס'איז נישט קיין גוטע געדאנק איר צו געבן צופיל סעלף- ארויסגעקומען" :מאמי האט מיך געבעטן איך זאל אכטונג געבן אויף נחמה'לע
קאנפידענס גלייך דעם ערשטן חודש. פאר פופצן מינוט .מענדי ,זי האט אויך געזאגט אז דו און לייבי זאלן מסדר זיין דעם
לעילוי נשמת לרפואה שלמה לזרע של קיימא לזיווג להצלחה וס"ד
מנחם מנדל בן יהושע דב יהודית בת שרה בעילום שם שיינא רחל בת דינה ננכא שפרה בת חנה רבקה
יו"ל ע"י ארגון הורינו לחיזוק מצוות כיבוד אב ואם
ווילט איר באקומען וועכנטליך די גליון שיקט אן אימעיל מיט די ווערטער צו Add me Yiddish
OFFICE@HOREINU.ORG צו
פילע אידן איבער די וועלט האבן געזען ישועות און רפואות מיטן מנדב זיין פאר דעם גליון
צו מנדב זיין שיקט א Zelleצו dedications@horeinu.org
/גניזה /
