ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — בראשית (2026-10-05)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
פ' בראשית
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון ע"ו
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
בשארי"ת ,כלומר מאותו רשימא ברא שמים אף שנחרב האדם לגמרי בכוחו להתחדש
וארץ. מחדש ע"י הרשימא קדישא שבקרבו
והענין בזה לחזק ידים רפות ולאמץ ברכים לנעוץ סוף התורה לתחלתה ,ולכל היד
כושלות ,דמי שחטא ורוצה לשוב החזקה ולכל המורא הגדול אשר
בתשובה שלימה ולילך בדרך הישר מעתה ,הנה עשה משה לעיני כל ישראל ,בראשית
בהעלותו על לבו את כל אשר עשה מקדם ,אז ברא אלהים את השמים ואת הארץ.
הוא נבזה בעיניו ונדמה לו כאילו ח"ו נסתלק
מאתו כח הקדושה ,לכן זאת ישיב אל לבו כי עם
ואפ"ל על פי מה שכתב בקדושת יום טוב
כל זה נשאר אצלו רשימא קדישא בעמקי לבבו,
(לראש השנה אות ח) לבאר דברי
ומזה הרשימא יכול לחדש עצמו ועולמו ,כי
המדרש (ב"ר פ"ג ס"ז) על הפסוק ויהי ערב
האדם הוא עולם קטן ,לשוב ולעלות למקור
ויהי בוקר ,יהי ערב אין כתיב כאן ,אלא ויהי
הקדושה אשר משם נחצב ,ויקח ראיה לעצמו
ערב ,מלמד שהיה בונה עולמות ומחריבן ,עד
מבריאת העולם שמהרשימא דקדושה האציל
שברא את אלו ,אמר דין הניין לי ,יתהון לא
ויצר וברא ועשה את כל העולמות ,עכ"ד.
הניין לי .דהנה כתבו חכמי האמת דכשעלה
והנה כתב מרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל ברצונו הפשוט לברוא את העולם ,כביכול צמצם
(פרשתן עמוד עא) לבאר ענין שבירת את עצמו ונשאר מקום פנוי באמצע ,ושם
הלוחות ,דהלא הלוחות היו מעשה ידיו של נשאר רשימא דקדושה ,ומאותו רשימא
הקב"ה דכתיב (שמות לב טו) והלוחות מעשה דקדושה הנשאר שם היה עיקר ושורש לבריאת
אלהים המה .ומעשה ידיו יתברך הם נצחיים העולמות ,וזהו בראשי"ת ברא אלהים ,אותיות
הורה להם שאף שנפלו מאיגרא רמא לבירא וקיימים לעד ,כמו שאמר הכתוב (קהלת ג יד)
עמיקתא ,עם כל זה אותיות פורחות ומוכנות כי כל אשר יעשה האלהים הוא יהיה לעולם,
ומזומנות לזמן שיתקנו חטא זה ,ואם כן מוכח ואיך יתכן שנשתברו ונתבטלו .אכן באמת לא
מזה שעדיין לא אפסה תקותם ויכולים לתקן היתה שבירתן רק לפי שעה ,אבל לעתיד
את אשר חטאו .וזהו יסוד וכח לרוצה לשוב אל כשיתוקן חטא העגל ויהיה עולם התיקון,
ה' ,שעדיין ביכלתו לתקן את אשר עיוות. יחזרו לנו הלוחות הראשונות כבחינתן ,ובודאי
ומהאי טעמא בראשית ברא אלקים את השמים עדיין עומדים וקיימים ולעתיד ידבקו השברים
ואת הארץ ,שבריאת שמים וארץ היתה על דרך ויוחזר הכתב אליהם ושפיר מקרי קיומם דבר
בנה עולמות והחריבן ,להורות כי אף אם נצחי ,מפני שלעתיד בעולם הנצחי יוחזר
האדם רואה את עצמו חרוב ונחרב עם כל זה בחינתם הראשונה ויתקיים כן לעולם ,עכ"ד.
נשאר בקרבו רשימא דקדושה אשר על ידה והנה דרשו חז"ל (פסחים פז ):על הכתוב
בידו להבנות מחדש. (דברים ט יז) ואשברם לעיניכם ,תנא
לוחות נשברות ואותיות פורחות .וכתב
במהרש"א (בחידושי אגדות) דמשמע לעיניכם
שכולם ראו ,וזה דבר שאי אפשר שיהיו כולם
בכח האמונה פשוטה מבלי ראיות רואים שבירת הלוחות שהיו מפוזרים
ומופתים זוכים ישראל לשכר עולם זה
ומפורדים ,אבל אותיות פורחות למעלה אפשר
בראשית ברא אלהים את השמים ואת שכולם ראו בו ,עיי"ש .וטעמא בעי מדוע
הארץ .פירש"י אמר רבי יצחק היתה שבירת הלוחות לעיני כל ישראל.
לא היה צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש אך לדרכינו י"ל ,דהנה אמרו חז"ל (שמו"ר
הזה לכם שהיא מצוה ראשונה שנצטוו בה פמ"א ס"ז) אלמלא נשתברו לוחות
ישראל ,ומה טעם פתח בבראשית ,משם כח הראשונות היה חירות ממלאך המות ,ובפעם
מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים (תהלים אחת נפלו ממדרגתם הגדולה שהיו בעת מתן
קיא ו) ,שאם יאמרו אומות העולם לישראל תורה שפסקה זוהמתן ,והיה להם מקום
לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים ,הם לחשוב שנשברו ונחרבו לגמרי ,ועל כן הראה
אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא ,הוא להם משה רבינו את האותיות פורחות
בראה ונתנה לאשר ישר בעיניו ,ברצונו נתנה שמוכנות ומזומנות לזמן התיקון ,שאף שירדו
להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו .וצ"ב פלאים ממדריגתם הרמה והנשגבה ,מכל
הכוונה. מקום אפשר להם עוד לתקן ולהבנות מחדש
ואפ"ל על פי מה שכתב בחתם סופר (פ'
ויחזרו אליהם האותיות שפרחו.
תשא) לבאר כווונת אמרינו בקידוש ומעתה ישולב סוף התורה לתחלתה ,ולכל
של שבת תחילה למקראי קודש זכר ליציאת היד החזקה ולכל המורא הגדול
מצרים ,דהנה כתב הרמב"ן (פ' ואתחנן) לבאר אשר עשה משה לעיני כל ישראל ,ופירש"י
שייכות יציאת מצרים לשבת ,כי באם יפול שנשאו לבו לשבור את הלוחות לעיניהם ,ובכך
ובחרת בחיים ב
שהרי השכר הוא בלי גבול ,ולכן בזכות האמונה במחשבת אדם ספק בחידוש העולם ,נעיד לו
ניזונים ישראל בהאי עלמא. מה שראינו בעינינו ביציאת מצרים שינוי
ובזה יבוארו דברי רש"י ,דהנה הקשה הטבעים ,המורה לנו שהוא ית"ש המשכלל
הרמב"ן על דברי רש"י ,הא צורך עולמו ,עכ"ד .אכן באמת גנאי הוא לנו שיעלה
גדול הוא להתחיל התורה בבראשית ברא ספק במחשבתינו בחידוש העולם עד שנצטרך
אלקים ,כי הוא שורש האמונה ,ומי שאינו להביא ראיה מיציאת מצרים ,והלא באזנינו
מאמין בזה וחושב שהעולם קדמון ,הוא כופר שמענו במעמד הנבחר דברי אלהים חיים
בעיקר ,ואין לו תורה כלל .ותירץ ,כי האמונה באמרו כי ששת ימים עשה ה' את השמים ואת
נזכרה בעשרת הדברות ,וכמו שנאמר (שמות כ
הארץ ,אך מכל מקום בעגל פגמו באמונתם,
יא) כי ששת ימים עשה את השמים ואת הארץ ולכן הוצרך אחר כך בלוחות שניות להביא ראיה
את הים ואת כל אשר בם ,עכ"ד. מיציאת מצרים ,ולפי זה נמצא שכל המועדים
מקראי קודש המורים על יציאת מצרים
אך לפי דברי החתם סופר יתכן לומר ,כי אין קודמים לשבת ,שהרי הם המעידים לנו על
די במה שהזכיר הכתוב האמונה בעשרת שבת ,אך המאמין בה' ותורתו בלי ראיה
הדברות ,שהרי הם נאמרו אחר פרשת החודש מיציאת מצרים ,לדידיה שבת תחילה לאותן
הזה לכם ,שבה הוזכרה יציאת מצרים ,ואם כן מקראי קודש שהם זכר ליציאת מצרים ,כי בלאו
הוה סלקא אדעתין לומר ,שדי לנו באמונה הנהו מקראי קודש נמי יאמין בשבת ,עכ"ד.
הבאה מתוך הוכחה וראיה מהאותות
והמופתים שראינו ביציאת מצרים .ולזה והנה אמרו חז"ל (הובא בישמח משה פ' מטות)
התחילה תורה מבראשית ברא אלקים ,להורות אין ישראל ניזונין אלא בזכות האמונה,
כי עוד לפני שידענו מפרשת יציאת מצרים, וביארו בספרים הקדושים כי על שכר המצוות
עלינו להאמין שהוא יתברך ברא העולם כבר אמרו (קידושין לט ):שכר מצוה בהאי
ומחדשו תמיד ,ולא משום שיש לנו הוכחה עלמא ליכא ,אבל על האמונה יש שכר אף בהאי
וראיה לכך ,אלא מחמת שכן כתוב בתורה, עלמא .וטעמא דמילתא ,כי הטעם ששכר
ומשום שכן שמענו מפיו במעמד הנבחר על מצוה בהאי עלמא ליכא הוא ,שעיקר השכר
הר סיני. הניתן על המצוות הוא בעולם הבא ,ולכן לא
וזה כוונת דברי רש"י לא היה צריך להתחיל שוה כלל ליתן שכר על המצוות בעולם הזה,
את התורה אלא מהחודש הזה לכם, שכבר אמרו (אבות פ"ה מכ"ב) יפה שעה אחת
ואמונת בריאת שמים וארץ תכתב בעשרת בעולם הבא יותר מכל חיי העולם הבא ,ואם
הדברות ,ומה טעם פתח בבראשית ,שאם יקבל שכרו בעולם הזה ינוכה משכרו בעולם
יאמרו אומות העולם לישראל לסטים אתם הבא ,אך האמונה הוא דבר שהוא בלי גבול,
שכבשתם ארצות שבעה גוים ,והיינו אף אומות שהוא למעלה מן השכל והדעת מבלי ראיות
העולם יודעים כי ה' בחר לו את ישראל לעם ומופתים כלל ,לכן השכר הניתן על זה הוא גם
נחלה ויתן להם ארצות גוים ,אך טענתם כן בלי גבול ,ואם כן אין לחוש שאם יקבל
בפיהם כי שכר מצוה בהאי עלמא ליכא ,ולכן משכרו בעולם הזה ינוכה משכרו בעולם הבא,
ג בראשית תשפ"ז
ומעתה שסיבת הדבר שיהיה האדם מחוסר לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים ,כי
וצריך לדברים הוא כדי שידע ויכיר מדוע ינחלו את ארץ ישראל בעולם הזה ,לכן
בכל עת ושעה שהוא תלוי ועומד בבורא כל פתח הכתוב בבראשית ,שמורה כי עוד לפני
עולמים ,ולא בחיל ולא בכח יגבר איש ,בכן שידענו מפרשת יציאת מצרים ,אנו מאינים
כאשר האדם קובע בנפשו ובדעתו שכל מה שהוא יתברך ברא העולם ומחדשו תמיד ,מבלי
שיש לו הוא מאת ה' אשר גמלו ברחמיו ורוב שום הוכחה וראיה לכך ,אלא מחמת שכן כתוב
חסדיו ,ואילו בכוחו ועוצם ידו אינו יכול להשיג בתורה ,ומכח אמונה זו זוכים ישראל שלכר
מאומה ,אז אין צריך לשום חסרון ,וימולאו כל עולם הזה ולירושת הארץ.
משאלותיו במדה טובה וגדושה.
ובכן י"ל כי זו כוונת הכתוב ברכת ה' היא
תעשיר ולא יוסיף עצב עמה ,פי' כאשר השבת קובעת בלבו של אדם שהכל
הוא מאת השי"ת וממילא נשפעים
האדם זוכר ומשים אל לבו שכל מה שיש לו הוא כל ההשפעות מבלי חסרון
ברכת ה' ,ואין בכוחו ועוצם ידו להשיג מאומה,
ויברך אלהים את יום השביעי .במדרש
היא תעשיר ולא יוסיף עצב עמה ,שאז זוכה
(ב"ר פי"א ס"א) איתא זה שאמר
לעשירות ושפע וברכה מבלי שום חסרון ועצב
הכתוב (משלי י כב) ברכת ה' היא תעשיר ולא
מקודם ,כי ממילא זוכר שהכל משפיע לו
יוסיף עצב עמה .וצ"ב הכוונה.
הבורא ב"ה ברחמיו ורוב חסדיו ,שהוא מטרת
וסיבת החסרון. ואפ"ל על פי מה שכתב החתם סופר
בתורת משה (פ' עקב) לפרש כוונת
ובזה יבוארו דברי המדרש ,דהנה יום השבת הברכה ,בורא נפשות רבות וחסרונם ,על כל
מסוגל לכך שיקבע האדם בנפשו שכל מה שבראת להחיות בהם נפש כל חי ,ברוך חי
מה שיש לו הוא מאת הבורא ב"ה ,וכנאמר העולמים .דהנה טובה גדולה עושה הקב"ה
(תהלים צב) מזמור שיר ליום השבת ,טוב עם בריותיו להשקות צמא לרוות צמאונו,
להודות לה' ולזמר לשמך עליון ,להגיד בבוקר אמנם זהו דוקא מפני שבראו חסר ונצמא
חסדך ,והיינו כי יום השבת מסוגל שיכיר למים ,ואלו בראו בשלימות לא היה צמא ולא
האדם שכל השפע שיש לו הוא 'חסדך' ,מרחמי היה צריך למים ,ואם כן ברכה זו מה טיבה,
וחסדי הבורא ב"ה עליו ,ולא כוחו ועוצם ידו אבל האמת זו היא עיקר טובת בריאת האדם,
עשה לו את החיל הזה .ולכן הברכה הנשפעת כי לכך נברא בחסרון ,כדי שיכיר את בוראו
מכח השבת קודש ,דכל ברכאן דלעילא ותתא ויעבוד אותו ויזכה לשני עולמות ,ומעתה נמצא
ביומא שביעאה תליין (זוה"ק יתרו פח ,).היא חסרונו יותר טובה לו מכל טוב ,ועל זה מברך
בבחינת ברכת ה' היא תעשיר ולא יוסיף עצב בורא נפשות רבות וחסרונ"ם ,והחסרון הוא
עמה ,שאין נצרך לשום חסרון ועצב מקודם, יותר טובה יותר על כל מה שבראת ,מפני שעל
מאחר שמכיר ויודע שכל מה שיש לו הוא ברכת ידי זה ברוך חי העולמי"ם ,שזוכה לשני
ה'. עולמות ,עכ"ד.
ובחרת בחיים ד
יסודות נאמנים
בעבודת החיים יסודי החיים
פרק א'
בראשית בשביל התורה
העולם לתוהו ובוהו" -וועט די גאנצע וועלט א.
חרוב ווערן. ראשית דרכו:
יציאת מצרים צוליב לימוד התורה די גאנצע תכלית פון
דער בריאה איז בלויז
פונקט ווי גאנץ בריאת העולם איז געווען פאר די תורה הקדושה
צוליב לימוד התורה -אזוי איז אויך גאנץ
יציאת מצרים -וואס דאס איז די יצירה פון
כלל ישראל -געווען צוליב לימוד התורה; ווי בריאת העולם צוליב די תורה הקדושה
עס שטייט אין פסוק (שמות ג ,יב)" :בהוציאך
את העם ממצרים תעבדון את האלקים על די גאנצע בריאה איז באשאפן געווארן
ההר הזה" -די אלע געוואלדיגע נסים וואס צוליב די תורה הקדושה .חז"ל זאגן (רש"י
דער אויבערשטער האט געטון מיט אידישע בראשית א ,א)" :בראשית -בשביל ישראל
קינדער ווען ער האט זיי ארויסגענומען פון שנקראו ראשית ,בשביל התורה שנקראת
פון אזא שווערן גלות מצרים ,איז אלעס ראשית" .דער אויבערשטער האט באשאפן
געווען נאר א הכנה ,אז נאכדעם זאל זיין די וועלט כדי אידן זאלן לערנען די תורה
קבלת התורה! הקדושה! "בשביל ישראל שיעסקו בתורה".
דאס איז דער תכלית הבריאה און אלעס
א איד דארף זיך איינבאקן אז דער גאנצער דרייט זיך ארום דעם! אזוי שטייט אויך
ענין פון א איד איז נאר די תורה הקדושה! (שבת פח" :).תנאי התנה הקדוש ברוך הוא
אויב איז דא די תורה -איז דא א איד ,און עם מעשי בראשית" -דער אויבערשטער
חלילה טאמער איז נישט דא די תורה -זענען האט זיך אויסגענומען מיט דער גאנצע
מיר גארנישט ווערד; ווי דער חינוך (מצוה בריאה ,אז טאמער אידן וועלן מקבל זיין די
שו) דרוקט זיך אויס" :כל עיקרן של ישראל תורה שבועות -וועט ווייטער עקזעסטירן
אינו אלא התורה" -דער גאנצער ענין פון א בריאה ,און טאמער נישט " -אחזיר את
ה בראשית תשפ"ז
באשאפן די גאנצע וועלט פארן תכלית פון כלל ישראל דרייט זיך בלויז אויף די תורה
לימוד התורה ,און ווען די תכלית ווערט הקדושה! א איד דארף זיך דאס אזוי שטארק
טאקע אויסגעפירט און אידן זיצן און לערנען איינבאקן ,ביז ער זאל ממש שפירן אז דאס
-איז דאס די גרעסטע שמחה וואס איז שייך איז א איד ,אז ער קען עוסק זיין בתורה! ער
גורם צו זיין פארן אויבערשטן. קען מקיים זיין מצוות התורה! ער קען לעבן
מיט דער תורה! דאס איז כלל ישראל און
און אז דער אויבערשטער כביכול איז דאס איז די תכלית הבריאה.
בשמחה ,גיסט זיך אלע השפעות און ברכות;
ווי די תורה הקדושה זאגט (דברים ז ,יב):
"והיה עקב תשמעון" -טאמער מען וועט די שמחה ביים אויבערשטן ווען עס
ווערט ערפילט די תכלית הבריאה
זיך צוהערן צו דער תורה וועט קומען אלע
ברכות .און דער אור החיים הקדוש זאגט
דארט אויפן פלאץ' :והיה' איז א לשון שמחה; וויבאלד די תורה איז די תכלית פון
ווייל ווען אידן לערנען איז א שמחה ביים דער בריאה ,דערפאר ברענגט דאס אזא
אויבערשטן ,און איינמאל עס איז דא א שמחה געוואלדיגע שמחה פארן אויבערשטן; ווי עס
ביים אויבערשטן ווערט שוין ממילא נשפע שטייט אין זוהר הקדוש (ח"ג ריג" :).לית חדותא
אלע השפעות ,ווייל דער אויבערשטער איז קמי קודשא בריך הוא כשעתא דישראל
דער 'מחיה החיים' -די גאנצע שפע פון דער משתדלי באורייתא" -עס איז נישט דא נאך
וועלט קומט בלויז פון אים ,און אויב איז ביי אזא שמחה ביים אויבערשטן ווי ווען אידישע
אים פרייליך ,ווערט ממילא נשפע א שמחה קינדער לערנען תורה.
און אלע גוטע ברכות אין אלע עולמות! און
דאס איז נישט 'בתורת שכר' ,ווייל שכר וועט לשבר את האוזן קען מען דאס אביסל
מען נאר באקומען אויף יענע וועלט ,נאר מסביר זיין מיט א משל פון א בשר ודם ,ווען
דאס איז פשוט א תוצאה פון די שמחה וואס א מענטש איז משקיע אסאך כוחות אין א
מען איז גורם אין הימל ,וואס דאס ברענגט געשעפט ,און דער געשעפט איז מצליח און
אויטאמאטיש אז עס זאל זיך גיסן אלע עס ברענגט אים דער תכלית וואס ער האט
ברכות און השפעות טובות. געוואלט ארויסנעמען פון דעם געשעפט -
איז ער זייער פרייליך אז אלע זיינע כוחות
יעדער איד דארף דאס אננעמען בפרטיות; האבן געברענגט דעם ריכטיגן תכלית .די
ווי חכמינו ז"ל זאגן (סנהדרין לז" :):חייב אדם זעלבע זאך ,כביכול דער אויבערשטער האט
מקור חיים
עוד רמז למה שאמרו בספר הזוהר (ח"ג רס ).וז"ל דלית חדוותא קמי קודשא בריך הוא כשעתא דישראל משתדלי
באורייתא ,והוא אומרו והיה סתם שמחה כללית למלא עולם ,וכשהוא שמח כל העולם בשמחה וששון ,עקב
תשמעון וגו':
אור החיים הקדוש ,דברים ו ,יב
ובחרת בחיים ו
קעגן אלע העכערע יעדער איד לומר בשבילי נברא
'עולמות העליונים' וואס פאר זיך וואס העולם" -א מענטש איז
דער אויבערשטער האט לערנט תורה, מחויב צו טראכטן" :די
באשאפן ,און די אלע אזא דאס איז גאנצע וועלט איז באשאפן
וועלטן איז אלץ פארן
געוואלדיגער געווארן צוליב מיר" .ווען
תכלית אז איך זאל יעצט
פארן רוח נחת מען רעדט כלפי דעם
אויבערשטן,
זיצן און לערנען די תורה! אז פארדעם ענין פון 'בראשית בשביל
קומט דאך אויס ,אז דער אליינס האט ישראל שיעסקו בתורה' -
עצם זאך וואס איך בין יעצט ער באשאפן די טייטשט זיך דאס אפ ,אז
זוכה צו לערנען תורה -דאס גאנצע וועלט! בריאת העולם איז נישט
אליינס איז שוין די תכלית די גאנצע וועלט נאר געווען כדי 'גאנץ
הבריאה!" .און כאטש מען און זיך דרייט כלל ישראל' זאל עוסק
קען דאס טאקע נישט כדי זיך, טוט זיין בתורה ,נאר מען
פארשטיין מיטן שכל,
איד איין אז האט געמיינט בפרטיות
זאל מקבל זיין
דארף מען אבער גלייבן און די תורה און יעדן איד מיט זיין לימוד
וויסן ,אז אויב חכמינו ז"ל לערנען תורה! התורה! ווייל עס קען נישט
זאגן אונז "בראשית בשביל זיין אז דער חשבון איז
התורה ובשביל ישראל" נאר געווען אויפן גאנצן
-איז עס אזוי! דאס איז כלל ישראל ,ווייל ביים
די תכלית און רצון ה' פארוואס אויבערשטן שטייט (דברים לב ,ד):
דער אויבערשטער האט באשאפן די גאנצע "הצור תמים פעלו" -זיינע מעשים זענען
וועלט! א איד דארף זיך דאס שטארק גאנץ! יעדע זאך וואס ער האט באשאפן ,איז
איינבאקן און געדענקען א גאנצן צייט. א גאנצע זאך פאר זיך! קיינער דעקט נישט
דעם צווייטן! יעדער איד איז א חשבון פאר
ב. זיך! קומט אויס ,אז יעדער איד פאר זיך וואס
אנכי מצוך היום: לערנט תורה ,איז דאס אזא געוואלדיגער נחת
רוח פארן אויבערשטן ,אז פארדעם אליינס
האט ער באשאפן די גאנצע וועלט! די גאנצע
דער עיקר פונעם גאנצן וועלט דרייט זיך און טוט זיך ,כדי אז איין איד
טאג איז די שעות וואס זאל מקבל זיין די תורה און לערנען תורה!
מען איז עוסק בתורה
מען מיינט יעדן איינעם באזונדער
יעדן טאג איז א נייע בריאה
-צוליב לימוד התורה יעדעס מאל וואס א איד זעצט זיך אראפ
לערנען תורה ,זאל ער צו זיך טראכטן איין
באלד ווען א איד וועקט זיך אויף מינוט" :עס דריידט זיך דא א גאנצע ריזיגע
אינדערפרי ,שטעלט ער זיך אוועק און זאגט וועלט ,און דאס אלעס איז נאר ווי א פינטעלע
ז בראשית תשפ"ז
וועמען האט דער אויבערשטער נאכאמאל ברכת התורה ,וואס דאס האבן חכמינו ז"ל
מחדש געווען די בריאה?! פאר מיר -כדי איך אוועקגעשטעלט אין א נוסח פון א תפלה און
זאל לערנען תורה! די גאנצע תכלית פון דער בקשה ,און דאס איז די ערשטע תפילה וואס
נייער בריאה איז דאך נאר 'עסק התורה'! א איד בעט יעדן טאג" :והערב נא ה' אלקינו
צוליב דעם האט מיר דער אויבערשטער את דברי תורתך בפינו ובפיות עמך בית
נאכאמאל צוריקגעגעבן די נשמה! אויב אזוי, ישראל" -מאך מיר זיס די תורה! העלף מיר,
דארף איך זיך באלד נעמען לערנען מיט א אז איך זאל שפירן אן 'עריבות' און 'מתיקות'
חשק און א מתיקות!" .דערפאר בעט מען אין דער תורה הקדושה! איך זאל זיין מקושר
באלד אויף 'עריבות התורה'. מיט דער תורה הקדושה .לכאורה דארף מען
פארשטיין פארוואס טאקע האבן חז"ל אזוי
אויסגעשטעלט ,אז די ערשטע בקשה וואס א
איך בין אויפגעשטאנען צוליב די
צייט וואס איך בין עוסק בתורה איד איז מתפלל פונעם אויבערשטן איז דוקא
אויף 'מתיקות התורה'?!
אן ענליכע בחינה זאגט דער רבי זכרונו נאר עס קען זיין ,לויט ווי מען האט
לברכה אין דברי יואל (פ' ויחי עמוד תקלב) אויבנדערמאנט דעם חז"ל" :בראשית בשביל
אויף דעם נוסח וואס מען זאגט" :מודה התורה שנקראת ראשית" -די תכלית הבריאה
אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי וכו' שאנו איז ,אז א איד זאל עוסק זיין אין תורה .און
משכימים והם משכימים ,אני משכים לדברי מען ווייסט דאך אז דער אויבערשטער
תורה" -מען דאנקט דעם אויבערשטן אז באשאפט יעדן טאג די וועלט פונדאסניי; ווי
מען איז זוכה אויפצושטיין פרי צו לערנען מען זאגט ביי דאווענען" :המחדש בטובו בכל
תורה .לכאורה איז דאך שווער ,בשלמא א יום תמיד מעשה בראשית" -יעדן טאג איז
איד וועלכער איז טאקע זוכה אויסצושטעלן א בחינה פון א פרישע בריאה .נו ,אז א איד
זיין סדר היום אויף דעם אופן ,אז ער זיצט שטייט אויף אינדערפרי און זעט פאר זיך אז
און לערנט לערנען פארטאגס ,איז טאקע דער אויבערשטער האט נאכאמאל באשאפן
פשוט דער 'אני משכים לדברי תורה' ,אבער א בריאה ,דארף ער אריינטראכטן" :פאר
מקור חיים
...אבל אלו היושבי קרנות הנזכרים כאן גם המה עוסקים בתורה ,אלא שעושין מלאכתן קבע ותורתן עראיף ועיקר
וראשית עשייתן להשיג קניני עוה"ז עושר וכבוד ,ולימוד התורה משליכין אחרי גוום ...ושניהם עוסקים
ולומדים בתורה ,אבל תכלית התוצאה שזה הדרך מביא לידי חיי עוה"ב ,והדרך השני גורם ומביא ח"ו לבאר שחת...
ואפשר שע"כ אמר ר' נחוניא בן הקנה הודעה זו ביציאתו מביהמ"ד ,דעיקר ההבדל בין שני חלוקות האלו הוא
ביציאתם מביהמ"ד ,דזה שעושה תורתו קבע אף ביציאתו מביהמ"ד ובעסקו במלאכתו ,ג"כ אינו מסיח דעתו מן
התורה ,ותמיד דעתו על לימודו ולקיים מצות התורה ,משא"כ מי שתורתו ארעי כיון שיצא מביהמ"ד מיד מסיח
דעתו הימנה ,אבל בכניסתם לביהמ"ד אין ניכר ההבדל ביניהם כ"כ דשניהם עוסקים בתורה וא"ש.
דברי יואל ,פרשת ויחי
ובחרת בחיים ח
די תורה ווערט אנגערופן 'ראשית' ,דעריבער עס זענען דאך אסאך אידן וועלכע האבן אן
דארף דער צוגאנג פון א איד דערצו ,אויך זיין אנדערער סדר היום ,זיי גייען קודם אין דער
אויף אן אופן פון 'ראשית' .דאס הייסט ,א איד ארבעט און ערשט ביינאכט האבן זיי שיעורים
דארף זיך אוועקשטעלן אז די תורה איז דער קבועים אין תורה ,נו וויאזוי שייך ביי זיי דער
עיקר! די תורה איז דער 'ראשית' און די תורה נוסח פון 'אני משכים לדברי תורה'?!
איז די 'תכלית'! און כאטש דער אויבערשטער
האט טאקע באשאפן דעם מענטש מיט ענטפערט דער רבי זכרונו לברכה א
פארשידענע טירדות פון פרנסה ,געזונט, געוואלדיגע בחינה :ווען א איד שטייט אויף
שטוב זאכן וכדומה -אבער ער דארף זיין אינדערפרי דארף ער קודם אריינטראכטן:
קלאר אז דער עיקר איז תורה! אלעס זאל "אויף וואס בין איך היינט אויפגעשטאנען?!
זיך דרייען ארום תורה! דאס איז זיין ערשטע פאר וועלכן תכלית האט מיר דער
שעבוד און אלעס איז משועבד פאר דעם! אויבערשטער היינט צוריק געגעבן מיין
נשמה?! צוליב 'עסק התורה'! פארדעם בין
איך היינט נאכאמאל אראפגעקומען דא אויף
חורבן און גאולה -ווענדט זיך דער וועלט! ריכטיג טאקע אז עס קומט א
אינעם צוגאנג צו תורה טאג אנגעפילט מיט פארשידענע טירדות ,איך
דארף גיין ארבעטן ,איך דארף גיין און קומען,
ערלעדיגן און אויפטון פארשידנס ,אבער די
ווען אידישע קינדער שטעלן די תורה תכלית פארוואס איך בין אויפגעשטאנען איז
אלס 'ראשית' -ווערט אויך נתגלה דורכדעם, נישט פאר די אלע זאכן ,נאר כדי צו לערנען
מדה כנגד מדה ,אז 'ישראל נקראו ראשית' תורה! וויפיל תורה איך וועל היינט לערנען
-אידן זענען דער עיקר פון דער בריאה! -אזויפיל האב איך אויסגענוצט דעם טאג
אלעס זאל זיך דרייען ארום כלל ישראל פארן תכלית! ווייל 'אני משכים לדברי תורה'
און קיינער זאל נישט קענען טשעפען דעם -איך בין אראפגעקומען נאך א טאג אויף דער
כלל ישראל! און דעמאלט איז כלל ישראל וועלט כדי צו לערנען נאך אביסל תורה!".
ברום המעלה אזויווי זיי דארפן צו זיין .מיט דאס דארף זיין דער 'מהלך המחשבה' פון
דעם פארשטייט מען וואס חכמינו ז"ל זאגן א איד -אפילו אויב דער שיעור זיינער איז
(נדרים פא" :).על מה אבדה הארץ" -פארוואס ביינאכט -וויבאלד עס האט זיך אים אזוי
איז ארץ ישראל חרוב געווארן?! "על שלא אויסגעשטעלט -אבער ער ווייסט אז דאס
בירכו בתורה תחילה" -ווייל זיי האבן נישט איז דער עיקר פונעם גאנצן טאג! דער תכלית
געמאכט א ברכה בעפארן לערנען .עס קען פארוואס ער איז אויפגעשטאנען אינדערפרי
אפשר זיין ,אז דא ליגט א רמז אויף דעם ענין איז 'לדברי תורה' ,און אלעס אנדערש איז
וואס מען האט גערעדט ,אז א איד דארף בלויז א הכנה אויף דעם! אלעס דארף זיך
אריינטראכטן אז די ערשטע תפילה וואס דרייען ארום דעם שיעור תורה וואס ער וועט
מען בעט יעדן טאג ,איז אויף דעם ענין פון לערנען ביינאכט.
תורה ,וויבאלד דאס איז די סיבה פארוואס
דער אויבערשטער האט נאכאמאל באשאפן דאס ליגט אויך אינעם חז"ל פון 'בראשית
די גאנצע וועלט .וואס דאס ברענגט ארויס בשביל ישראל שיעסקו בתורה' ,אז וויבאלד
ט בראשית תשפ"ז
הארץ אז די תורה דאס איז 'ראשית' -די אז די תורה איז דער 'ראשית' פון דער בריאה
ערשטע ,און אלעס דרייט זיך נאר ארום דעם. און פונעם גאנצן טאג בפרטיות.
ווען דער צוגאנג וואס א איד האט צו לימוד
התורה וואלט געווען א ריכטיגער צוגאנג, דעריבער פרעגט די גמרא" :על מה
וואלט מען נישט כסדר געדארפט מעורר זיין אבדה הארץ" ,אידן זענען דאך געווען אז
און רעדן דרשות איבער דעם גרויסן נחיצות 'ברום המעלה' ,די גאנצע וועלט האט זיך
פון לערנען תורה ,פון זיך אליינס וואלט מען געדרייט ארום זיי -וויבאלד זיי זענען דער
שוין געהאט דעם עול אז מען מוז לערנען און 'ראשית' פון דער וועלט ,נו וויאזוי זענען זיי
עוסק זיין בתורה. נעבעך אראפגעפאלן 'מאיגרא רמא לבירא
עמיקתא'?! ענטפערט די גמרא :עס האט
ווען א איד גלייבט מיט א שטארקע אמונה געפעלט דער בירכו בתורה 'תחילה'! זיי האבן
אז די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן זיך נישט מתבונן געווען דעם התבוננות פון
צוליב די תורה ,צוליב די צייט וואס ער זעצט ברכת התורה ,אז די סיבה פארוואס דאס
זיך אוועק מיט א גמרא און לערנט -דעמאלט איז דוקא די ערשטע תפילה אין טאג איז,
טוישט זיך אים דער גאנצער צוגאנג צו תורה! ווייל די תורה איז דער 'ראשית' און אלעס
עס ווערט ביי אים די וויכטיגסטע זאך אין דרייט זיך נאר ארום די תורה .און וויבאלד
טאג -וואס אויף דעם קען מען נישט מוותר זיי האבן נישט אנערקענט אז די תורה איז
זיין! ער ווארט שוין א גאנצן טאג אויף דעם דער 'ראשית' ,איז אויך געווארן באהאלטן
באשטימטן זמן ווען ער וועט זיך אוועקזעצן די מציאות אז אידן זענען דער 'ראשית' ,און
און עוסק זיין אין תורה! דעריבער איז נעבעך געשען אזא חורבן און
גלות פאר אידישע קינדער.
דער אויבערשטער האט באשאפן דעם
מענטש מיט א גוף ,און מען מוז אינזין האבן ג.
דעם גוף ,מען דארף עסן ,שלאפן און אלע וירא ראשית לו:
צרכי הגוף .בפרט אין די היינטיגע שוואכע
דורות ,וואס אויב עס פעלט נאר עפעס א
קלייניקייט -קען מען שוין נישט אנגיין און
דער פליכט זיך צו
איינווארצלען אין הארץ
אויספירן די 'חובת האדם בעולמו' .ממילא,
טאר מען זיך נישט ארומשפילן מיט די צרכי
אז די תורה איז 'ראשית'
הגוף ,נאר מען דארף טאקע עסן און שלאפן
געהעריג און אינזין האבן אלע צרכי הגוף. דעם גרויסן טויש וואס
אבער דאס גופא איז א חלק פונעם נחת רוח ווערט -טאמער מען קוקט
אין הימל ,אז כאטש וואס דער מענטש איז אן תורה ווי 'ראשית'
פארנומען מיט אזויפיל זייטיגע גופניות'דיגע
זאכן -דאך ווייסט ער מיט א קלארקייט ,אז א איד דארף זען אוועקצושטעלן מער
דער תכלית פון אלעם -איז עסק התורה! יסודות'דיג דעם 'מהלך המחשבה' ,אנקוקן
דער אויבערשטער האט א געוואלדיגן נחת אנדערש דעם גאנצן ענין פון לימוד התורה,
רוח ,אז עס דרייט זיך ארום א מענטש אויף דער עס דארף זיין אנגעלייגט שטארק אין זיין
ובחרת בחיים י
געווארט אויף דעם שיעור א גאנצן וועלט ,וואס
דאס דארף
טאג! און אפילו אויב עס איז שווער – זיין דער 'מהלך ער דארף עסן
וועט ער זיך מוטשען און פלאגן ,צוזאמען המחשבה' פון און ער דארף
מיט א חשק און שמחה ,אז ער איז זוכה א איד -אפילו ער שלאפן,
צו טון דעם תכלית הבריאה. אויב דער דארף קומען
שיעור זיינער און ער דארף
איז ביינאכט גיין ,אבער ער
משל :א סוחר וואס פאר'בטל'ט -וויבאלד
די צייט פונעם מארק עס האט ווערט נישט
צומישט!
זיך אים אזוי
אויסגעשטעלט באקט ער
חכמינו ז"ל זאגן (סנהדרין צט ).און
עס ווערט אויך אראפגעברענגט אין
-אבער ער זיך אריין אין
ווייסט אז דאס הארץ" :דער
שולחן ערוך הלכות תלמוד תורה (ס' איז דער עיקר ג א נ צ ע ר
רמו סכ"ו)" :מי שאפשר לו לעסוק בתורה פונעם גאנצן פארנומענער
ואינו עוסק ,הרי זה בכלל כי דבר ה' טאג! איז טאג
בזה" -טאמער א מענטש האט צייט בלויז כדי איך
צו לערנען און ער לערנט נישט -האט זאל קענען
ער פארשעמט די תורה .עס שטייט אין צו אנקומען
ספרים א משל דערויף :אמאל איז געווען א מיין צייט פון לימוד
גרויסער סוחר וואס ער איז אוועקגעפארן התורה! דעמאלט פיר איך אויס דער תכלית
צו א ווייטן שטאט איינצוקויפן סחורות ביים הבריאה!" .דאס שאפט א מורא'דיגן נחת רוח
מארק .ווי פארשטענדליך נעמט ער מיט צו פארן אויבערשטן.
עסן און ער ערלעדיגט זיך אן אכסניא וואו צו
שלאפן .דער מארק דארף פארצוקומען אין
ווען א איד האט דעם ריכטיגן
איין געוויסן טאג פאר עטליכע שעה ,וואס צוגאנג -פאלט אים נישט איין
דעמאלט דארף מען אריינכאפן איינצוקויפן צו שמועסן אינמיטן לערנען
פארן גאנצן יאר .דער סוחר איז אנגעקומען
צו זיין אכסניא שוין א טאג פריער ,ער האט ווען א איד איז אויסגעבויעט מיט דער
גוט געגעסן און גוט געשלאפן .צומארגנס, מהלך מחשבה ,אז פון זיין גאנצן סדר היום
עס קומט דער צייט ווען דער מארק עפנט והלילה איז די תכלית די פאר שעה וואס ער
זיך ,טרעפט ער דארט עפעס א חבר און איז עוסק אין תורה -האט ער שוין בכלל
פארשמועסט זיך מיט אים פאר עטליכע נישט קיין נסיון צו מפסיק זיין אינמיטן
שעה .פרעגט אים איינער" :וואס איז מיט לערנען! ווייל איינמאל ער קומט שוין ענדליך
דיר?! דו פארפאסט דאך יעצט אזעלכע אן צו דער גמרא און ער זעצט זיך לערנען,
טייערע שעות פונעם מארק!" .ענטפערט ער און עס קומט אונטער עפעס א נארישקייט
אים" :נישט געפערליך ,איך האב דאך געטון וועלכע וויל אים שטערן פון לערנען ,צי ער
אלעס וואס איך דארף צו טון! דאס עסן וואס פארלירט סתם אזוי דאס געדולד -וועט ער
איך האב מיטגענומען -האב איך געגעסן! דען גיין פארברענגען די צייט?! ער האט דאך
אי בראשית תשפ"ז
שלאפן ביינאכט געהעריג און איך דארף זיין אין דער אכסניא וואו איך האב זיך מסדר
אוועקגעשטעלט געהעריג .אבער די פאר געווען -בין איך געשלאפן! נו ,די איינע זאך
שעות פון תורה -דאס איז דער תכלית! אז איך וועל נישט גיין איינקויפן די סחורה,
פארוואס דארף איך שלאפן ביינאכט?! עה ,נישט געפערליך!" .פארשטייט זיך אז
פארוואס דארף איך עסן?! פארוואס דארף דער מענטש מאכט דא די גרעסטע ליצנות
איך זיך אינזין האבן מיט אלע הצטרכות'ן?! פונעם גאנצן מארק ,ווייל דאס גאנצע עסן
אלעס איז דאך נאר פאר די פאר שעות פון און אכסניא איז דאך אלעס נאר צוליב די
תורה! פאר דעם בין איך געקומען אויף דער סחורה וואס ער וועט איינקויפן .צו וואס
וועלט! פארדעם האט דער אויבערשטער דארף ער דען די אכסניא און דאס עסן ,טאמער
באשאפן די וועלט! נו ,ווי איז מעגליך אז איך ער קויפט גארנישט איין?! אלעס אלעס איז
זאל נעמען די שעות און זיין יעצט פארנומען דאך נאר אויף דעם?! נאר ווייזט אויס ,אז דער
מיט עפעס א נארישקייט?" .דאס איז א זאך מענטש האט נישט פארשטאנען צו וואס ער
וואס מען דארף אסאך חזר'ן און עס קובע זיין איז בכלל אהערגעקומען.
בלב ובנפש .און כאטש דער גאנצער עולם
הזה שרייט פארקערט ,איז אבער דאס דער נמשל :איינער וואס פאר'בטל'ט
'עבודת האדם בעולמו' צו געדענקען און די צייט פון לערנען
וויסן אז אלעס דרייט זיך אויף תורה.
דער נמשל איז פשוט :דער אויבערשטער
הביטו אל צור חוצבתם -די האט טאקע באשאפן אז א מענטש קען
פריערדיגע דורות האבן זיך נישט נישט לערנען פיר און צוואנציג שעה א מעת
גערירט פונעם שיעור קבוע לעת ,ער האט אזויפיל טירדות און זאכן צו
ערלעדיגן .אבער ווען עס קומט ביינאכט און
מען געדענקט וויאזוי די ערליכע אידן פון עס איז שוין 'אפשר לו לעסוק בתורה' ,דער איד
א דור -צוויי צוריק האבן געהאט שיעורים האט א שיעור צו לערנען תורה; יעדער איינער
קבועים ,אפילו פשוט'ע אידן האבן געוואוסט לויט וויאזוי ער איז אוועקגעשטעלט ,טאמער
אז דאס איז א יסוד! דעם שעה פונעם איז ער יעצט פארנומען מיט אנדערע הבלים,
שיעור -האט מען נישט גערירט! מען האט איז דאס 'כי דבר ה' בזה'! ער ווייזט ער האט
געוואוסט אז פונקט ווי א איד מוז דאווענען נישט דעם ריכטיגן צוגאנג צו עסק התורה!
יעדן טאג -מוז ער אויך לערנען יעדן טאג! עס לעבט נישט ביי אים די קלארקייט אז די
עס האט געמעגט זיין אלע מיני תירוצים, גאנצע עסן און שלאפן מיט אלע טירדות
צי חתונות צי אנדערע טירדות ,האבן זיי פון א גאנצן טאג ,איז בלויז כדי צו קענען
נישט פארפעלט קיין איין טאג פונעם שיעור אנקומען צו דער יעצטיגער זמן און לערנען
צוליב די אלע תירוצים .דאס איז איינע פון תורה! ווידער אבער ,טאמער א איד איז
די פלעצער וואו עס זעט זיך זייער שטארק זוכה קובע צו זיין אין הארץ אז תורה איז די
אן די ירידת און חולשת הדורות .היינט האלט תכלית פון אלעם ,אזא מענטש מאכט זיך א
מען זיך פאר גרעסערע חכמים ווי זיי ,ווייל פשוט'ן חשבון" :אמת טאקע ,איך קען נישט
זיי זענען געווען גאר תמימות'דיגע אידן אן אויפזיין גאנצע נעכט און לערנען ,איך מוז
קיין חכמות ,אבער ביי זיי האט מען געזען
ובחרת בחיים בי
וויפיל עס איז געווען וויכטיג אמאל ,איז דאך וואס מיינט א 'קביעות עתים לתורה' ,אז
היינט כולי עלמא מודו אז אן א תורה האבן עס איז ממש געווען חק ולא יעבור! אידן
מיר גארנישט ,עס איז דאך 'אין לנו שיור האבן געקענט אויפזיין א גאנצע נאכט ביי א
רק התורה הזאת' -מיר זענען געבליבן אן חתונה פון א קינד אדער אייניקל וכדומה ,און
גארנישט ,נאר די תורה הקדושה האבן מיר ווען עס איז געקומען צום שיעור אינדערפרי
נאך .נו ,דארף מען זען אז עס זאל זיין 'בירכו איז ער דארט געווען פונקט ווי יעדן טאג! ער
בתורה תחילה' ,וויסן אז דאס איז 'ראשית' האט נישט מוותר געווען אויף זיין שיעור בשום
און נישט מוותר זיין אויפן קביעות עתים אופן שבעולם! מיר דארפן ארויפקוקן אויף
לתורה בשום אופן. די פריערדיגע דורות און זיי נאכטון ,ווייל
תוצאות חיים
.אדי גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן צוליב דעם לימוד התורה פון יעדן איד
בפרטיות .דאס דארף מען איינבאקן אין הארץ און באקומען א חשיבות צו לימוד
התורה.
.ביעדן טאג בפרטיות דארף מען אריינטראכטן אז דער גאנצער טאג – מיט אלע צרכי
הגוף – איז בלויז צוליב די שעות וואס מען וועט עוסק זיין בתורה – אפילו אויב עס וועט
ערשט זיין סוף טאג .דאס ברענגט אז מען זאל אויסווארטן דערויף א גאנצן טאג .דער
געוואלדיגער נחת רוח למעלה פון אזעלכע מחשבות.
.גאויב מען ווייסט אז די תורה איז דער עיקר פונעם טאג ,האט מען נישט קיין שום
נסיון צו אנברענגען די צייט וואס איז מוקדש פארן לערנען מיט נארישקייטן ,וואוסנדיג
אז מיין גאנצע פארנומענע טאג איז בלויז צוליב די צייט וואס איך לערן די הייליגע
תורה.
המשך מעמוד ט"ז אורות חיים
מען לערנט שבת קודש -פון אלעס קען מען איז שוין אהיימגעגאנגען -מעין דעם איז די
ארויסנעמען דעם כח פון שבת .דורך דעם 'בא קדושה פון שבת .עס שטייט אין די ספרים אז
שבת בא מנוחה' קען א איד זוכה זיין צו לעבן די נשמה יתירה און די ליכטיגקייט פון שבת
מיטן באשעפער אז די נשמה זאל זיין רואיג ליגט באהאלטן אינעם כח פון די תפילות
און דער גוף זאל זיין רואיג .דאס געבט דעם השבת ,ווען א איד דאווענט די תפילות שבת
כח צו לעבן מיטן אויבערשטן אפילו אינעם ווי עס דארף צו זיין ,איז ער זוכה צו דעם
גרעסטן הסתר .איז פארדעם איז 'מתנה טובה גרויסן אור .אזוי אויך דורך די סעודות שבת,
יש לי בבית גנזי ושבת שמה'. די זמירות שבת ,און דער לימוד התורה וואס
גי בראשית תשפ"ז
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
אז מען זאל קענען נאכדעם אליינס הארעווען, ויאמר אלקים יהי אור:
און די גאנצע ימי הספירה האבן אידן טאקע די עבודה נאך די ימים טובים
געהארעוועט מיט דעם כח ,ביז זיי האבן זוכה
געווען צום גרויסן אור פון קבלת התורה וואס עס שטייט אין קדושת יום טוב (פרשת
דאס איז שוין געבליבן פאר א קביעות .און ֹלִקים
אִׁשית ָּב ָָּרא ֱֱא ִ
"ְּב ֵֵר ׁ
בראשית) ,אויפן פסוקּ :
דאס זעלבע חזר'ט זיך איבער בכל שנה ושנה. ַׁמִיִם ְֵוְֵאת ָָה ָָא ֶֶרץְָ ,וְָה ָָא ֶֶרץ ָָה ְָיְָתה ֹּתּהּו
ֵֵאת ַַהָּׁש� ַ
דער ענין איז א כלליות'דיגער מהלך ביי א ֹלִקים ְִיְִהי
ּאֶמר ֱֱא ִָוָ ֹבֹהּו ְוְֹחֶֹׁשׁ ְך ַַעל ְּּפֵנֵ י ְתְ הֹוםַ ,וַ ֹּי ֶ
איד :עס זענען דא די לעכטיגע זמנים ,די אלע אֹור ַוַ ְִיְִהי אֹור" (בראשית א ,א-ג).
זמנים פון די ימים טובים -יעדער יום טוב ער רעדט דארטן איבער דעם ענין וואס
האט זיך זיין בחינה ,אבער אלעס אינאיינעם פרשת בראשית קומט דאך גלייך נאך די
איז א זמן פון 'ליכטיגקייט' וואס דער הייליגע ימים טובים ,אז נאכדעם וואס עס
אויבערשטער טוט מאיר זיין פאר אידישע גייען אדורך די אלע ימים טובים -אזעלכע
קינדער און זיי אויפהייבן .אבער דאס אלעס געהויבענע זמנים וואס אידן טוען אזויפיל
איז בלויז א בחינה פון א 'מתנה' וואס מען מצוות ,אידן זענען דערהויבן און שפירן זיך
באקומט אין די ימים טובים. נאנט צום באשעפער -און מען גייט נאכדעם
שפעטער ,נאך די ימים טובים ,ווען מען גייט צוריק צו די ימות החול ,צו די געווענליכע
צוריק צו די ימות החול ,דארף מען מאכן א טעג ,שפירט זיך דאך אין הארץ עפעס א
'כלי' צו דעם וואס מען האט מקבל געווען ,און שטארקע ירידה.
מען דארף הארעווען מיט דעם כח ווייטער, אבער דער אמת איז -זאגט ער -אז דאס
און דורכדעם שטעלט א מענטש אוועק כוחות איז א באקאנטער וועג אין עבודת ה' .עס איז
נצחיים ,כוחות הקדושה וואס ער דארף בויען ידוע וואס אלע ספרים ברענגען אראפ בשם
פארן גאנצן יאר! די מתנה אליינס איז נאר דעם אר"י הקדוש (פרע"ח שער חג המצות פ"א)
א בחינה פון א 'זריעה' ,אז ער זאל קענען ביים אור פון יציאת מצרים :בשעת די אידישע
שפעטער עס אויפארבעטן און ארויסנעמען די קינדער זענען ארויסגעגאנגען פון מצרים,
ריכטיגע פירות ,כדי עס זאל בלייבן א כח נצחי. האט דער אויבערשטער זיי געגעבן א מתנה -
דאס איז דער רמז אינעם פסוק' :בראשית אן דעם וואס זיי זאלן הארעווען דערויף ,האבן
ברא אלקים' -דער אויבערשטער האט זיי באקומען א געוואלדיגע ליכטיגקייט .אבער
אוועקגעשטעלט די הנהגה פון די בריאה אזוי: ווייל דאס איז געווען בלויז אן 'אתערותא
'את השמים' -דאס ווייזט אויף די העכערע דלעילא' ,א 'מתנה' ,איז דאס נאכדעם נסתלק
טעג ,א בחינה פון 'שמים' ,ווען א מענטש געווארן ,אבער עס האט איבערגעלאזט א כח
ובחרת בחיים די
אלע נבראים אין דער וועלט ,אזויווי דער שפירט זיך מער נאנט צום באשעפער און ער
אויבערשטער האט זיי באשאפן -דאס איז איז מער עוסק במצוות ,בתפילה און בעניני
שוין זייער גאנצער שלימות .ביי די בעלי קדושה' .ואת הארץ' -דאס זענען די טעג וואס
חיים אדער די אנדערע באשעפענישן פון א מענטש דארף עוסק זיין אין די ימות החול,
דומם ,צומח און חי ,איז נישט שייך אז זיי וואס דאס איז א בחינה פון 'ארץ'.
זאלן זיך אליינס משלים זיין און צוקומען זאגט ער ווייטער' :והארץ' -ווען מען גייט
צו מער שלימות ווי דער אופן וויאזוי דער צוריק צו די טעג וואס זענען בבחינת 'ארץ',
אויבערשטער האט זיי באשאפן; אזויווי זיי דערזעט מען זיך אין א מצב פון 'תוהו ובוהו
זענען באשאפן געווארן -אזוי בלייבן זיי. וחושך' ,אויפאיינמאל פאלט מען צוריק צו די
גשמיות נאך אזעלכע געהויבענע טעג ,און א
ווידער ביים מענטש איז פארקערט: מענטש שפירט זיך צובראכן און דערווייטערט
ווען דער אויבערשטער האט אים באשאפן, פון דעם .אבער אויף דעם זאגט דער פסוק:
איז ער נאך בכלל נישט אנגעקומען צו זיין 'ויאמר אלקים יהי אור' -א מענטש דארף וויסן,
שלימות .ערשט מיט דעם וואס א איד טוט אז כדי עס זאל קענען זיין דער ריכטיגער אור,
זיך משלים זיין דורך די תרי"ג מצוות ,ער איז אן אור נצחי ,אוועקצושטעלן דעם כח הקדושה
מתקן זיינע מדות און ער שטעלט זיך אוועק וואס ער דארף אוועקשטעלן -קען דאס נאר
אזויווי עס דארף צו זיין ,דעמאלט ווערט ער זיין דורכדעם וואס ער הארעוועט אליינס אין
אן 'אדם'! דאס הייסט 'נעשה אדם' -דער די ימות החול! ער דארף נעמען דעם רושם און
אויבערשטער זאגט" :כביכול ,איך מיט דעם דעם כח פון די מתנה וואס איז איבערגעבליבן
מענטש אינאיינעם ,וועלן מיר אוועקשטעלן פונעם יום טוב ,און דורך דעם אייגענעם
דעם שלימות פון אן אדם!". הארעוואניע ווערט נתגלה דאס 'ויהי אור' -אן
אור וואס בלייבט שוין קבועה לדורות!
שטייט ווייטער ביים בריאת האדם:
ְלְֵמנּו" -מיט דעם צלם אלקים .דער מאור "ְּב ַַצ ֵ
ּ
עינים ברענגט (פרשת אמור) אויפן פסוקִּ" :כּ י
ֹלִקים ָָעָׂשׂ ה ֶֶאת ָָה ָָא ָָדם" (בראשית ט ,ו),
ְּּב ֶֶצֶלֶ ם ֱֱא ִ נעשה אדם בצלמנו:
אז א מענטש איז באשאפן געווארן מיט רמ"ח די אייגענע עבודה אין די בריאה
אברים און שס"ה גידים ,און אין די תורה
הקדושה איז דאך דא רמ"ח מצוות עשה און עס איז באקאנט דאס ווארט פונעם ישמח
שס"ה מצוות לא תעשה ,און אזויווי די תורה משה (פרשת בראשית) ,אויף דעם וואס דער
הקדושה דאס איז דאך דער אויבערשטער אויבערשטער האט געזאגט ביים בריאת
אליין -ווי דער זוהר הקדוש (אחרי עג ).זאגט: מּוֵתנּו" (בראשית
ְלְֵמנּו ִּכְּדְ ֵ
העולםַ" :נַ ֲֲע ֶׂׂשה ָָא ָָדם ְּּב ַַצ ֵ
'אורייתא וקודשא בריך הוא חד הוא' ,איז דאס א ,כו) ,לכאורה דארף מען פארשטיין :וואס איז
וואס דער אויבערשטער האט באשאפן דעם דער לשון רבים פון 'נעשה אדם'? זאגט ער א
מענטש מיט רמ"ח אברים און שס"ה גידים, מורא'דיגע זאך' :נעשה אדם' מיינט ,אז דעם
דאס אליין איז דער 'צלם אלקים' וואס ליגט שלימות פונעם אדם מאכט דער אויבערשטער
אינעם אדם. צוזאמען מיט דעם מענטש!
וט בראשית תשפ"ז
בעת בריאת העולם ,האבן זיי געוויינט' :אנן דאס איז דער 'בצלמינו' :דער אויבערשטער
בעינן למהוי קמי מלכא' -מיר ווילן צוריק האט באשאפן דעם מענטש ,אז ער זאל זיך
זיין נאנט צום באשעפער! זעט מען פון דעם דארפן משלים זיין דורך זיין אייגענער עבודה.
א יסוד :ווען א נברא ווערט נתרחק פונעם ווען א איד פירט אויס די רמ"ח מצוות עשה
באשעפער ,איז ער נישט רואיג; ער וויינט און מיט זיינע רמ"ח אברים ,און ער היט זיך פון
בענקט צוריק צום מקור. די שס"ה לא תעשה מיט זיינע שס"ה גידים,
די זעלבע זאך איז מיט אידישע קינדער, דעמאלט ווערט נשלם דער 'צלם אלקים'
וועלכע זענען דאך 'בנים למקום' ,און די גאנצע בשלימות ,און דעמאלט איז דער 'נעשה
תכלית הבריאה איז דאך נאר געקומען פאר אדם' -דער אויבערשטער מיט דעם מענטש
כלל ישראל .ווילאנג עס איז נאך נישט געווען צוזאמען ,אז דורך מקיים זיין די אלע מצוות
דער כח פון שבת ,וואס שבת איז דאך דער ווי עס דארף צו זיין ,וועט ער זוכה זיין
כח הקדושה וואס דער אויבערשטער לאזט אנצוקומען צו זיין שלימות.
זיך אראפ צו אידישע קינדער ,איז די וועלט
געווען אן 'עולם חסר מנוחה' .א קינד ,ווען
ער זעט נישט זיין טאטן אדער ווען ער איז בא שבת בא מנוחה:
דערווייטערט פון אים ,איז ער נישט רואיג; די נשמה בענקט צום טאטן
ער וויינט 'אנן בעינן למהוי קמי מלכא' -ער
וויל צוריק זיין לעבן טאטן .אבער 'בא שבת עס שטייט אין ערוגת הבושם (פרשת בהר),
בא מנוחה' -שבת קודש איז דער כח אז א איד ער ברענגט דאס וואס רש"י זאגט אויפן
כאפט זיך אן אינעם קדושת השבת קען ער ִׁב ִיִעי ְמְַלַ אְכְּתֹו
ֹלִקים ַּבּּיֹום ַַהְּׁש� ִ
פסוקַ" :וַ ְיְַכַ ל ֱֱא ִ
זוכה זיין צו לעבן אינאיינעם מיטן באשעפער! ֲֲאֶׁשׁ ר ָָעָׂשׂ ה" (בראשית ב ,ב) ,אז נאכדעם וואס
אפילו אין אזא וועלט ,וואס 'עולם' איז דאך לשון דער אויבערשטער האט באשאפן די גאנצע
'העלם' און הסתר ,קען א איד דורך שבת לעבן וועלט" ,מה היה העולם חסר ,מנוחה ,בא שבת
מיטן אויבערשטן! דאס איז דער כח פון שבת. בא מנוחה" .פרעגט דער ערוגת הבושם :וואס
מיינט דאס אז עס האט געפעלט מנוחה? ביים
דעריבער איז שבת קודש א בחינה פון א אויבערשטן איז דאך כביכול נישט שייך צו
'מעין קדושת המקדש' .פונקט אזויווי בזמן זאגן קיין 'עיף' אדער 'יגע' ,נו ,וואס הייסט עס
שבית המקדש היה קיים איז געווען דער האט געפעלט מנוחה אינעם בריאה?
ענין פון 'את פני ה' אלקיך' ,ווען א איד
איז געקומען עולה רגל זיין האט ער געזען אויף דעם ענטפערט ער מיט דעם
א גילוי פונעם אור פני ה' ,וואס דאס האט באקאנטן חז"ל ,אז ווען די מים התחתונים
אים געגעבן דעם כח כסדר ,אפילו ווען ער זענען נתרחק געווארן פונעם אויבערשטן
המשך בעמוד י"ג
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים זט
