gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב החיים · Tiv Hachayim — בראשית (2026-10-05)

מוציא לאור: טיב החיים · Tiv Hachayim

שבוע: בראשית (2026-10-05)

טיב החיים · Tiv Hachayim — בראשית (2026-10-05)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‬ ‫בס"ד‬ ‫תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות‬ ‫פ' בראשית‬ ‫שנת תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון ע"ו‬ ‫אמרים יקרים ופנינים‬ ‫נחמדים על הפרשה‬ ‫טיב החיים‬ ‫בשארי"ת‪ ,‬כלומר מאותו רשימא ברא שמים‬ ‫אף שנחרב האדם לגמרי בכוחו להתחדש‬ ‫וארץ‪.‬‬ ‫מחדש ע"י הרשימא קדישא שבקרבו‬ ‫והענין בזה לחזק ידים רפות ולאמץ ברכים‬ ‫לנעוץ סוף התורה לתחלתה‪ ,‬ולכל היד‬ ‫כושלות‪ ,‬דמי שחטא ורוצה לשוב‬ ‫החזקה ולכל המורא הגדול אשר‬ ‫בתשובה שלימה ולילך בדרך הישר מעתה‪ ,‬הנה‬ ‫עשה משה לעיני כל ישראל‪ ,‬בראשית‬ ‫בהעלותו על לבו את כל אשר עשה מקדם‪ ,‬אז‬ ‫ברא אלהים את השמים ואת הארץ‪.‬‬ ‫הוא נבזה בעיניו ונדמה לו כאילו ח"ו נסתלק‬ ‫מאתו כח הקדושה‪ ,‬לכן זאת ישיב אל לבו כי עם‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בקדושת יום טוב‬ ‫כל זה נשאר אצלו רשימא קדישא בעמקי לבבו‪,‬‬ ‫(לראש השנה אות ח) לבאר דברי‬ ‫ומזה הרשימא יכול לחדש עצמו ועולמו‪ ,‬כי‬ ‫המדרש (ב"ר פ"ג ס"ז) על הפסוק ויהי ערב‬ ‫האדם הוא עולם קטן‪ ,‬לשוב ולעלות למקור‬ ‫ויהי בוקר‪ ,‬יהי ערב אין כתיב כאן‪ ,‬אלא ויהי‬ ‫הקדושה אשר משם נחצב‪ ,‬ויקח ראיה לעצמו‬ ‫ערב‪ ,‬מלמד שהיה בונה עולמות ומחריבן‪ ,‬עד‬ ‫מבריאת העולם שמהרשימא דקדושה האציל‬ ‫שברא את אלו‪ ,‬אמר דין הניין לי‪ ,‬יתהון לא‬ ‫ויצר וברא ועשה את כל העולמות‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫הניין לי‪ .‬דהנה כתבו חכמי האמת דכשעלה‬ ‫והנה כתב מרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל‬ ‫ברצונו הפשוט לברוא את העולם‪ ,‬כביכול צמצם‬ ‫(פרשתן עמוד עא) לבאר ענין שבירת‬ ‫את עצמו ונשאר מקום פנוי באמצע‪ ,‬ושם‬ ‫הלוחות‪ ,‬דהלא הלוחות היו מעשה ידיו של‬ ‫נשאר רשימא דקדושה‪ ,‬ומאותו רשימא‬ ‫הקב"ה דכתיב (שמות לב טו) והלוחות מעשה‬ ‫דקדושה הנשאר שם היה עיקר ושורש לבריאת‬ ‫אלהים המה‪ .‬ומעשה ידיו יתברך הם נצחיים‬ ‫העולמות‪ ,‬וזהו בראשי"ת ברא אלהים‪ ,‬אותיות‬ ‫הורה להם שאף שנפלו מאיגרא רמא לבירא‬ ‫וקיימים לעד‪ ,‬כמו שאמר הכתוב (קהלת ג יד)‬ ‫עמיקתא‪ ,‬עם כל זה אותיות פורחות ומוכנות‬ ‫כי כל אשר יעשה האלהים הוא יהיה לעולם‪,‬‬ ‫ומזומנות לזמן שיתקנו חטא זה‪ ,‬ואם כן מוכח‬ ‫ואיך יתכן שנשתברו ונתבטלו‪ .‬אכן באמת לא‬ ‫מזה שעדיין לא אפסה תקותם ויכולים לתקן‬ ‫היתה שבירתן רק לפי שעה‪ ,‬אבל לעתיד‬ ‫את אשר חטאו‪ .‬וזהו יסוד וכח לרוצה לשוב אל‬ ‫כשיתוקן חטא העגל ויהיה עולם התיקון‪,‬‬ ‫ה'‪ ,‬שעדיין ביכלתו לתקן את אשר עיוות‪.‬‬ ‫יחזרו לנו הלוחות הראשונות כבחינתן‪ ,‬ובודאי‬ ‫ומהאי טעמא בראשית ברא אלקים את השמים‬ ‫עדיין עומדים וקיימים ולעתיד ידבקו השברים‬ ‫ואת הארץ‪ ,‬שבריאת שמים וארץ היתה על דרך‬ ‫ויוחזר הכתב אליהם ושפיר מקרי קיומם דבר‬ ‫בנה עולמות והחריבן‪ ,‬להורות כי אף אם‬ ‫נצחי‪ ,‬מפני שלעתיד בעולם הנצחי יוחזר‬ ‫האדם רואה את עצמו חרוב ונחרב עם כל זה‬ ‫בחינתם הראשונה ויתקיים כן לעולם‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫נשאר בקרבו רשימא דקדושה אשר על ידה‬ ‫והנה דרשו חז"ל (פסחים פז‪ ):‬על הכתוב‬ ‫בידו להבנות מחדש‪.‬‬ ‫(דברים ט יז) ואשברם לעיניכם‪ ,‬תנא‬ ‫לוחות נשברות ואותיות פורחות‪ .‬וכתב‬ ‫במהרש"א (בחידושי אגדות) דמשמע לעיניכם‬ ‫שכולם ראו‪ ,‬וזה דבר שאי אפשר שיהיו כולם‬ ‫בכח האמונה פשוטה מבלי ראיות‬ ‫רואים שבירת הלוחות שהיו מפוזרים‬ ‫ומופתים זוכים ישראל לשכר עולם זה‬ ‫ומפורדים‪ ,‬אבל אותיות פורחות למעלה אפשר‬ ‫בראשית ברא אלהים את השמים ואת‬ ‫שכולם ראו בו‪ ,‬עיי"ש‪ .‬וטעמא בעי מדוע‬ ‫הארץ‪ .‬פירש"י אמר רבי יצחק‬ ‫היתה שבירת הלוחות לעיני כל ישראל‪.‬‬ ‫לא היה צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש‬ ‫אך לדרכינו י"ל‪ ,‬דהנה אמרו חז"ל (שמו"ר‬ ‫הזה לכם שהיא מצוה ראשונה שנצטוו בה‬ ‫פמ"א ס"ז) אלמלא נשתברו לוחות‬ ‫ישראל‪ ,‬ומה טעם פתח בבראשית‪ ,‬משם כח‬ ‫הראשונות היה חירות ממלאך המות‪ ,‬ובפעם‬ ‫מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים (תהלים‬ ‫אחת נפלו ממדרגתם הגדולה שהיו בעת מתן‬ ‫קיא ו)‪ ,‬שאם יאמרו אומות העולם לישראל‬ ‫תורה שפסקה זוהמתן‪ ,‬והיה להם מקום‬ ‫לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים‪ ,‬הם‬ ‫לחשוב שנשברו ונחרבו לגמרי‪ ,‬ועל כן הראה‬ ‫אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא‪ ,‬הוא‬ ‫להם משה רבינו את האותיות פורחות‬ ‫בראה ונתנה לאשר ישר בעיניו‪ ,‬ברצונו נתנה‬ ‫שמוכנות ומזומנות לזמן התיקון‪ ,‬שאף שירדו‬ ‫להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו‪ .‬וצ"ב‬ ‫פלאים ממדריגתם הרמה והנשגבה‪ ,‬מכל‬ ‫הכוונה‪.‬‬ ‫מקום אפשר להם עוד לתקן ולהבנות מחדש‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בחתם סופר (פ'‬ ‫ויחזרו אליהם האותיות שפרחו‪.‬‬ ‫תשא) לבאר כווונת אמרינו בקידוש‬ ‫ומעתה ישולב סוף התורה לתחלתה‪ ,‬ולכל‬ ‫של שבת תחילה למקראי קודש זכר ליציאת‬ ‫היד החזקה ולכל המורא הגדול‬ ‫מצרים‪ ,‬דהנה כתב הרמב"ן (פ' ואתחנן) לבאר‬ ‫אשר עשה משה לעיני כל ישראל‪ ,‬ופירש"י‬ ‫שייכות יציאת מצרים לשבת‪ ,‬כי באם יפול‬ ‫שנשאו לבו לשבור את הלוחות לעיניהם‪ ,‬ובכך‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ב‬ ‫שהרי השכר הוא בלי גבול‪ ,‬ולכן בזכות האמונה‬ ‫במחשבת אדם ספק בחידוש העולם‪ ,‬נעיד לו‬ ‫ניזונים ישראל בהאי עלמא‪.‬‬ ‫מה שראינו בעינינו ביציאת מצרים שינוי‬ ‫ובזה יבוארו דברי רש"י‪ ,‬דהנה הקשה‬ ‫הטבעים‪ ,‬המורה לנו שהוא ית"ש המשכלל‬ ‫הרמב"ן על דברי רש"י‪ ,‬הא צורך‬ ‫עולמו‪ ,‬עכ"ד‪ .‬אכן באמת גנאי הוא לנו שיעלה‬ ‫גדול הוא להתחיל התורה בבראשית ברא‬ ‫ספק במחשבתינו בחידוש העולם עד שנצטרך‬ ‫אלקים‪ ,‬כי הוא שורש האמונה‪ ,‬ומי שאינו‬ ‫להביא ראיה מיציאת מצרים‪ ,‬והלא באזנינו‬ ‫מאמין בזה וחושב שהעולם קדמון‪ ,‬הוא כופר‬ ‫שמענו במעמד הנבחר דברי אלהים חיים‬ ‫בעיקר‪ ,‬ואין לו תורה כלל‪ .‬ותירץ‪ ,‬כי האמונה‬ ‫באמרו כי ששת ימים עשה ה' את השמים ואת‬ ‫נזכרה בעשרת הדברות‪ ,‬וכמו שנאמר (שמות כ‬ ‫הארץ‪ ,‬אך מכל מקום בעגל פגמו באמונתם‪,‬‬ ‫יא) כי ששת ימים עשה את השמים ואת הארץ‬ ‫ולכן הוצרך אחר כך בלוחות שניות להביא ראיה‬ ‫את הים ואת כל אשר בם‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫מיציאת מצרים‪ ,‬ולפי זה נמצא שכל המועדים‬ ‫מקראי קודש המורים על יציאת מצרים‬ ‫אך לפי דברי החתם סופר יתכן לומר‪ ,‬כי אין‬ ‫קודמים לשבת‪ ,‬שהרי הם המעידים לנו על‬ ‫די במה שהזכיר הכתוב האמונה בעשרת‬ ‫שבת‪ ,‬אך המאמין בה' ותורתו בלי ראיה‬ ‫הדברות‪ ,‬שהרי הם נאמרו אחר פרשת החודש‬ ‫מיציאת מצרים‪ ,‬לדידיה שבת תחילה לאותן‬ ‫הזה לכם‪ ,‬שבה הוזכרה יציאת מצרים‪ ,‬ואם כן‬ ‫מקראי קודש שהם זכר ליציאת מצרים‪ ,‬כי בלאו‬ ‫הוה סלקא אדעתין לומר‪ ,‬שדי לנו באמונה‬ ‫הנהו מקראי קודש נמי יאמין בשבת‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫הבאה מתוך הוכחה וראיה מהאותות‬ ‫והמופתים שראינו ביציאת מצרים‪ .‬ולזה‬ ‫והנה אמרו חז"ל (הובא בישמח משה פ' מטות)‬ ‫התחילה תורה מבראשית ברא אלקים‪ ,‬להורות‬ ‫אין ישראל ניזונין אלא בזכות האמונה‪,‬‬ ‫כי עוד לפני שידענו מפרשת יציאת מצרים‪,‬‬ ‫וביארו בספרים הקדושים כי על שכר המצוות‬ ‫עלינו להאמין שהוא יתברך ברא העולם‬ ‫כבר אמרו (קידושין לט‪ ):‬שכר מצוה בהאי‬ ‫ומחדשו תמיד‪ ,‬ולא משום שיש לנו הוכחה‬ ‫עלמא ליכא‪ ,‬אבל על האמונה יש שכר אף בהאי‬ ‫וראיה לכך‪ ,‬אלא מחמת שכן כתוב בתורה‪,‬‬ ‫עלמא‪ .‬וטעמא דמילתא‪ ,‬כי הטעם ששכר‬ ‫ומשום שכן שמענו מפיו במעמד הנבחר על‬ ‫מצוה בהאי עלמא ליכא הוא‪ ,‬שעיקר השכר‬ ‫הר סיני‪.‬‬ ‫הניתן על המצוות הוא בעולם הבא‪ ,‬ולכן לא‬ ‫וזה כוונת דברי רש"י לא היה צריך להתחיל‬ ‫שוה כלל ליתן שכר על המצוות בעולם הזה‪,‬‬ ‫את התורה אלא מהחודש הזה לכם‪,‬‬ ‫שכבר אמרו (אבות פ"ה מכ"ב) יפה שעה אחת‬ ‫ואמונת בריאת שמים וארץ תכתב בעשרת‬ ‫בעולם הבא יותר מכל חיי העולם הבא‪ ,‬ואם‬ ‫הדברות‪ ,‬ומה טעם פתח בבראשית‪ ,‬שאם‬ ‫יקבל שכרו בעולם הזה ינוכה משכרו בעולם‬ ‫יאמרו אומות העולם לישראל לסטים אתם‬ ‫הבא‪ ,‬אך האמונה הוא דבר שהוא בלי גבול‪,‬‬ ‫שכבשתם ארצות שבעה גוים‪ ,‬והיינו אף אומות‬ ‫שהוא למעלה מן השכל והדעת מבלי ראיות‬ ‫העולם יודעים כי ה' בחר לו את ישראל לעם‬ ‫ומופתים כלל‪ ,‬לכן השכר הניתן על זה הוא גם‬ ‫נחלה ויתן להם ארצות גוים‪ ,‬אך טענתם‬ ‫כן בלי גבול‪ ,‬ואם כן אין לחוש שאם יקבל‬ ‫בפיהם כי שכר מצוה בהאי עלמא ליכא‪ ,‬ולכן‬ ‫משכרו בעולם הזה ינוכה משכרו בעולם הבא‪,‬‬ ‫ג‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫ומעתה שסיבת הדבר שיהיה האדם מחוסר‬ ‫לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים‪ ,‬כי‬ ‫וצריך לדברים הוא כדי שידע ויכיר‬ ‫מדוע ינחלו את ארץ ישראל בעולם הזה‪ ,‬לכן‬ ‫בכל עת ושעה שהוא תלוי ועומד בבורא כל‬ ‫פתח הכתוב בבראשית‪ ,‬שמורה כי עוד לפני‬ ‫עולמים‪ ,‬ולא בחיל ולא בכח יגבר איש‪ ,‬בכן‬ ‫שידענו מפרשת יציאת מצרים‪ ,‬אנו מאינים‬ ‫כאשר האדם קובע בנפשו ובדעתו שכל מה‬ ‫שהוא יתברך ברא העולם ומחדשו תמיד‪ ,‬מבלי‬ ‫שיש לו הוא מאת ה' אשר גמלו ברחמיו ורוב‬ ‫שום הוכחה וראיה לכך‪ ,‬אלא מחמת שכן כתוב‬ ‫חסדיו‪ ,‬ואילו בכוחו ועוצם ידו אינו יכול להשיג‬ ‫בתורה‪ ,‬ומכח אמונה זו זוכים ישראל שלכר‬ ‫מאומה‪ ,‬אז אין צריך לשום חסרון‪ ,‬וימולאו כל‬ ‫עולם הזה ולירושת הארץ‪.‬‬ ‫משאלותיו במדה טובה וגדושה‪.‬‬ ‫ובכן י"ל כי זו כוונת הכתוב ברכת ה' היא‬ ‫תעשיר ולא יוסיף עצב עמה‪ ,‬פי' כאשר‬ ‫השבת קובעת בלבו של אדם שהכל‬ ‫הוא מאת השי"ת וממילא נשפעים‬ ‫האדם זוכר ומשים אל לבו שכל מה שיש לו הוא‬ ‫כל ההשפעות מבלי חסרון‬ ‫ברכת ה'‪ ,‬ואין בכוחו ועוצם ידו להשיג מאומה‪,‬‬ ‫ויברך אלהים את יום השביעי‪ .‬במדרש‬ ‫היא תעשיר ולא יוסיף עצב עמה‪ ,‬שאז זוכה‬ ‫(ב"ר פי"א ס"א) איתא זה שאמר‬ ‫לעשירות ושפע וברכה מבלי שום חסרון ועצב‬ ‫הכתוב (משלי י כב) ברכת ה' היא תעשיר ולא‬ ‫מקודם‪ ,‬כי ממילא זוכר שהכל משפיע לו‬ ‫יוסיף עצב עמה‪ .‬וצ"ב הכוונה‪.‬‬ ‫הבורא ב"ה ברחמיו ורוב חסדיו‪ ,‬שהוא מטרת‬ ‫וסיבת החסרון‪.‬‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב החתם סופר‬ ‫בתורת משה (פ' עקב) לפרש כוונת‬ ‫ובזה יבוארו דברי המדרש‪ ,‬דהנה יום השבת‬ ‫הברכה‪ ,‬בורא נפשות רבות וחסרונם‪ ,‬על כל‬ ‫מסוגל לכך שיקבע האדם בנפשו שכל‬ ‫מה שבראת להחיות בהם נפש כל חי‪ ,‬ברוך חי‬ ‫מה שיש לו הוא מאת הבורא ב"ה‪ ,‬וכנאמר‬ ‫העולמים‪ .‬דהנה טובה גדולה עושה הקב"ה‬ ‫(תהלים צב) מזמור שיר ליום השבת‪ ,‬טוב‬ ‫עם בריותיו להשקות צמא לרוות צמאונו‪,‬‬ ‫להודות לה' ולזמר לשמך עליון‪ ,‬להגיד בבוקר‬ ‫אמנם זהו דוקא מפני שבראו חסר ונצמא‬ ‫חסדך‪ ,‬והיינו כי יום השבת מסוגל שיכיר‬ ‫למים‪ ,‬ואלו בראו בשלימות לא היה צמא ולא‬ ‫האדם שכל השפע שיש לו הוא 'חסדך'‪ ,‬מרחמי‬ ‫היה צריך למים‪ ,‬ואם כן ברכה זו מה טיבה‪,‬‬ ‫וחסדי הבורא ב"ה עליו‪ ,‬ולא כוחו ועוצם ידו‬ ‫אבל האמת זו היא עיקר טובת בריאת האדם‪,‬‬ ‫עשה לו את החיל הזה‪ .‬ולכן הברכה הנשפעת‬ ‫כי לכך נברא בחסרון‪ ,‬כדי שיכיר את בוראו‬ ‫מכח השבת קודש‪ ,‬דכל ברכאן דלעילא ותתא‬ ‫ויעבוד אותו ויזכה לשני עולמות‪ ,‬ומעתה נמצא‬ ‫ביומא שביעאה תליין (זוה"ק יתרו פח‪ ,).‬היא‬ ‫חסרונו יותר טובה לו מכל טוב‪ ,‬ועל זה מברך‬ ‫בבחינת ברכת ה' היא תעשיר ולא יוסיף עצב‬ ‫בורא נפשות רבות וחסרונ"ם‪ ,‬והחסרון הוא‬ ‫עמה‪ ,‬שאין נצרך לשום חסרון ועצב מקודם‪,‬‬ ‫יותר טובה יותר על כל מה שבראת‪ ,‬מפני שעל‬ ‫מאחר שמכיר ויודע שכל מה שיש לו הוא ברכת‬ ‫ידי זה ברוך חי העולמי"ם‪ ,‬שזוכה לשני‬ ‫ה'‪.‬‬ ‫עולמות‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫יסודות נאמנים‬ ‫בעבודת החיים‬ ‫יסודי החיים‬ ‫פרק א'‬ ‫בראשית בשביל התורה‬ ‫העולם לתוהו ובוהו" ‪ -‬וועט די גאנצע וועלט‬ ‫א‪.‬‬ ‫חרוב ווערן‪.‬‬ ‫ראשית דרכו‪:‬‬ ‫יציאת מצרים צוליב לימוד התורה‬ ‫די גאנצע תכלית פון‬ ‫דער בריאה איז בלויז‬ ‫פונקט ווי גאנץ בריאת העולם איז געווען‬ ‫פאר די תורה הקדושה‬ ‫צוליב לימוד התורה ‪ -‬אזוי איז אויך גאנץ‬ ‫יציאת מצרים ‪ -‬וואס דאס איז די יצירה פון‬ ‫כלל ישראל ‪ -‬געווען צוליב לימוד התורה; ווי‬ ‫בריאת העולם צוליב די תורה הקדושה‬ ‫עס שטייט אין פסוק (שמות ג‪ ,‬יב)‪" :‬בהוציאך‬ ‫את העם ממצרים תעבדון את האלקים על‬ ‫די גאנצע בריאה איז באשאפן געווארן‬ ‫ההר הזה" ‪ -‬די אלע געוואלדיגע נסים וואס‬ ‫צוליב די תורה הקדושה‪ .‬חז"ל זאגן (רש"י‬ ‫דער אויבערשטער האט געטון מיט אידישע‬ ‫בראשית א‪ ,‬א)‪" :‬בראשית ‪ -‬בשביל ישראל‬ ‫קינדער ווען ער האט זיי ארויסגענומען פון‬ ‫שנקראו ראשית‪ ,‬בשביל התורה שנקראת‬ ‫פון אזא שווערן גלות מצרים‪ ,‬איז אלעס‬ ‫ראשית"‪ .‬דער אויבערשטער האט באשאפן‬ ‫געווען נאר א הכנה‪ ,‬אז נאכדעם זאל זיין‬ ‫די וועלט כדי אידן זאלן לערנען די תורה‬ ‫קבלת התורה!‬ ‫הקדושה! "בשביל ישראל שיעסקו בתורה"‪.‬‬ ‫דאס איז דער תכלית הבריאה און אלעס‬ ‫א איד דארף זיך איינבאקן אז דער גאנצער‬ ‫דרייט זיך ארום דעם! אזוי שטייט אויך‬ ‫ענין פון א איד איז נאר די תורה הקדושה!‬ ‫(שבת פח‪" :).‬תנאי התנה הקדוש ברוך הוא‬ ‫אויב איז דא די תורה ‪ -‬איז דא א איד‪ ,‬און‬ ‫עם מעשי בראשית" ‪ -‬דער אויבערשטער‬ ‫חלילה טאמער איז נישט דא די תורה ‪ -‬זענען‬ ‫האט זיך אויסגענומען מיט דער גאנצע‬ ‫מיר גארנישט ווערד; ווי דער חינוך (מצוה‬ ‫בריאה‪ ,‬אז טאמער אידן וועלן מקבל זיין די‬ ‫שו) דרוקט זיך אויס‪" :‬כל עיקרן של ישראל‬ ‫תורה שבועות ‪ -‬וועט ווייטער עקזעסטירן‬ ‫אינו אלא התורה" ‪ -‬דער גאנצער ענין פון‬ ‫א בריאה‪ ,‬און טאמער נישט ‪" -‬אחזיר את‬ ‫ה‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫באשאפן די גאנצע וועלט פארן תכלית פון‬ ‫כלל ישראל דרייט זיך בלויז אויף די תורה‬ ‫לימוד התורה‪ ,‬און ווען די תכלית ווערט‬ ‫הקדושה! א איד דארף זיך דאס אזוי שטארק‬ ‫טאקע אויסגעפירט און אידן זיצן און לערנען‬ ‫איינבאקן‪ ,‬ביז ער זאל ממש שפירן אז דאס‬ ‫‪ -‬איז דאס די גרעסטע שמחה וואס איז שייך‬ ‫איז א איד‪ ,‬אז ער קען עוסק זיין בתורה! ער‬ ‫גורם צו זיין פארן אויבערשטן‪.‬‬ ‫קען מקיים זיין מצוות התורה! ער קען לעבן‬ ‫מיט דער תורה! דאס איז כלל ישראל און‬ ‫און אז דער אויבערשטער כביכול איז‬ ‫דאס איז די תכלית הבריאה‪.‬‬ ‫בשמחה‪ ,‬גיסט זיך אלע השפעות און ברכות;‬ ‫ווי די תורה הקדושה זאגט (דברים ז‪ ,‬יב)‪:‬‬ ‫"והיה עקב תשמעון" ‪ -‬טאמער מען וועט‬ ‫די שמחה ביים אויבערשטן ווען עס‬ ‫ווערט ערפילט די תכלית הבריאה‬ ‫זיך צוהערן צו דער תורה וועט קומען אלע‬ ‫ברכות‪ .‬און דער אור החיים הקדוש זאגט‬ ‫דארט אויפן פלאץ‪' :‬והיה' איז א לשון שמחה;‬ ‫וויבאלד די תורה איז די תכלית פון‬ ‫ווייל ווען אידן לערנען איז א שמחה ביים‬ ‫דער בריאה‪ ,‬דערפאר ברענגט דאס אזא‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און איינמאל עס איז דא א שמחה‬ ‫געוואלדיגע שמחה פארן אויבערשטן; ווי עס‬ ‫ביים אויבערשטן ווערט שוין ממילא נשפע‬ ‫שטייט אין זוהר הקדוש (ח"ג ריג‪" :).‬לית חדותא‬ ‫אלע השפעות‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער איז‬ ‫קמי קודשא בריך הוא כשעתא דישראל‬ ‫דער 'מחיה החיים' ‪ -‬די גאנצע שפע פון דער‬ ‫משתדלי באורייתא" ‪ -‬עס איז נישט דא נאך‬ ‫וועלט קומט בלויז פון אים‪ ,‬און אויב איז ביי‬ ‫אזא שמחה ביים אויבערשטן ווי ווען אידישע‬ ‫אים פרייליך‪ ,‬ווערט ממילא נשפע א שמחה‬ ‫קינדער לערנען תורה‪.‬‬ ‫און אלע גוטע ברכות אין אלע עולמות! און‬ ‫דאס איז נישט 'בתורת שכר'‪ ,‬ווייל שכר וועט‬ ‫לשבר את האוזן קען מען דאס אביסל‬ ‫מען נאר באקומען אויף יענע וועלט‪ ,‬נאר‬ ‫מסביר זיין מיט א משל פון א בשר ודם‪ ,‬ווען‬ ‫דאס איז פשוט א תוצאה פון די שמחה וואס‬ ‫א מענטש איז משקיע אסאך כוחות אין א‬ ‫מען איז גורם אין הימל‪ ,‬וואס דאס ברענגט‬ ‫געשעפט‪ ,‬און דער געשעפט איז מצליח און‬ ‫אויטאמאטיש אז עס זאל זיך גיסן אלע‬ ‫עס ברענגט אים דער תכלית וואס ער האט‬ ‫ברכות און השפעות טובות‪.‬‬ ‫געוואלט ארויסנעמען פון דעם געשעפט ‪-‬‬ ‫איז ער זייער פרייליך אז אלע זיינע כוחות‬ ‫יעדער איד דארף דאס אננעמען בפרטיות;‬ ‫האבן געברענגט דעם ריכטיגן תכלית‪ .‬די‬ ‫ווי חכמינו ז"ל זאגן (סנהדרין לז‪" :):‬חייב אדם‬ ‫זעלבע זאך‪ ,‬כביכול דער אויבערשטער האט‬ ‫מקור חיים‬ ‫עוד רמז למה שאמרו בספר הזוהר (ח"ג רס‪ ).‬וז"ל דלית חדוותא קמי קודשא בריך הוא כשעתא דישראל משתדלי‬ ‫באורייתא‪ ,‬והוא אומרו והיה סתם שמחה כללית למלא עולם‪ ,‬וכשהוא שמח כל העולם בשמחה וששון‪ ,‬עקב‬ ‫תשמעון וגו'‪:‬‬ ‫אור החיים הקדוש‪ ,‬דברים ו‪ ,‬יב‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫קעגן אלע העכערע‬ ‫יעדער איד‬ ‫לומר בשבילי נברא‬ ‫'עולמות העליונים' וואס‬ ‫פאר זיך וואס‬ ‫העולם" ‪ -‬א מענטש איז‬ ‫דער אויבערשטער האט‬ ‫לערנט תורה‪,‬‬ ‫מחויב צו טראכטן‪" :‬די‬ ‫באשאפן‪ ,‬און די אלע‬ ‫אזא‬ ‫דאס‬ ‫איז‬ ‫גאנצע וועלט איז באשאפן‬ ‫וועלטן איז אלץ פארן‬ ‫געוואלדיגער‬ ‫געווארן צוליב מיר"‪ .‬ווען‬ ‫תכלית אז איך זאל יעצט‬ ‫פארן‬ ‫רוח‬ ‫נחת‬ ‫מען רעדט כלפי דעם‬ ‫אויבערשטן‪,‬‬ ‫זיצן און לערנען די תורה!‬ ‫אז פארדעם‬ ‫ענין פון 'בראשית בשביל‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז דער‬ ‫אליינס האט‬ ‫ישראל שיעסקו בתורה' ‪-‬‬ ‫עצם זאך וואס איך בין יעצט‬ ‫ער באשאפן די‬ ‫טייטשט זיך דאס אפ‪ ,‬אז‬ ‫זוכה צו לערנען תורה ‪ -‬דאס‬ ‫גאנצע וועלט!‬ ‫בריאת העולם איז נישט‬ ‫אליינס איז שוין די תכלית‬ ‫די גאנצע וועלט‬ ‫נאר געווען כדי 'גאנץ‬ ‫הבריאה!"‪ .‬און כאטש מען‬ ‫און‬ ‫זיך‬ ‫דרייט‬ ‫כלל ישראל' זאל עוסק‬ ‫קען דאס טאקע נישט‬ ‫כדי‬ ‫זיך‪,‬‬ ‫טוט‬ ‫זיין בתורה‪ ,‬נאר מען‬ ‫פארשטיין מיטן שכל‪,‬‬ ‫איד‬ ‫איין‬ ‫אז‬ ‫האט געמיינט בפרטיות‬ ‫זאל מקבל זיין‬ ‫דארף מען אבער גלייבן און‬ ‫די תורה און‬ ‫יעדן איד מיט זיין לימוד‬ ‫וויסן‪ ,‬אז אויב חכמינו ז"ל‬ ‫לערנען תורה!‬ ‫התורה! ווייל עס קען נישט‬ ‫זאגן אונז "בראשית בשביל‬ ‫זיין אז דער חשבון איז‬ ‫התורה ובשביל ישראל"‬ ‫נאר געווען אויפן גאנצן‬ ‫‪ -‬איז עס אזוי! דאס איז‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬ווייל ביים‬ ‫די תכלית און רצון ה' פארוואס‬ ‫אויבערשטן שטייט (דברים לב‪ ,‬ד)‪:‬‬ ‫דער אויבערשטער האט באשאפן די גאנצע‬ ‫"הצור תמים פעלו" ‪ -‬זיינע מעשים זענען‬ ‫וועלט! א איד דארף זיך דאס שטארק‬ ‫גאנץ! יעדע זאך וואס ער האט באשאפן‪ ,‬איז‬ ‫איינבאקן און געדענקען א גאנצן צייט‪.‬‬ ‫א גאנצע זאך פאר זיך! קיינער דעקט נישט‬ ‫דעם צווייטן! יעדער איד איז א חשבון פאר‬ ‫ב‪.‬‬ ‫זיך! קומט אויס‪ ,‬אז יעדער איד פאר זיך וואס‬ ‫אנכי מצוך היום‪:‬‬ ‫לערנט תורה‪ ,‬איז דאס אזא געוואלדיגער נחת‬ ‫רוח פארן אויבערשטן‪ ,‬אז פארדעם אליינס‬ ‫האט ער באשאפן די גאנצע וועלט! די גאנצע‬ ‫דער עיקר פונעם גאנצן‬ ‫וועלט דרייט זיך און טוט זיך‪ ,‬כדי אז איין איד‬ ‫טאג איז די שעות וואס‬ ‫זאל מקבל זיין די תורה און לערנען תורה!‬ ‫מען איז עוסק בתורה‬ ‫מען מיינט יעדן איינעם באזונדער‬ ‫יעדן טאג איז א נייע בריאה‬ ‫‪ -‬צוליב לימוד התורה‬ ‫יעדעס מאל וואס א איד זעצט זיך אראפ‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬זאל ער צו זיך טראכטן איין‬ ‫באלד ווען א איד וועקט זיך אויף‬ ‫מינוט‪" :‬עס דריידט זיך דא א גאנצע ריזיגע‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬שטעלט ער זיך אוועק און זאגט‬ ‫וועלט‪ ,‬און דאס אלעס איז נאר ווי א פינטעלע‬ ‫ז‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫וועמען האט דער אויבערשטער נאכאמאל‬ ‫ברכת התורה‪ ,‬וואס דאס האבן חכמינו ז"ל‬ ‫מחדש געווען די בריאה?! פאר מיר ‪ -‬כדי איך‬ ‫אוועקגעשטעלט אין א נוסח פון א תפלה און‬ ‫זאל לערנען תורה! די גאנצע תכלית פון דער‬ ‫בקשה‪ ,‬און דאס איז די ערשטע תפילה וואס‬ ‫נייער בריאה איז דאך נאר 'עסק התורה'!‬ ‫א איד בעט יעדן טאג‪" :‬והערב נא ה' אלקינו‬ ‫צוליב דעם האט מיר דער אויבערשטער‬ ‫את דברי תורתך בפינו ובפיות עמך בית‬ ‫נאכאמאל צוריקגעגעבן די נשמה! אויב אזוי‪,‬‬ ‫ישראל" ‪ -‬מאך מיר זיס די תורה! העלף מיר‪,‬‬ ‫דארף איך זיך באלד נעמען לערנען מיט א‬ ‫אז איך זאל שפירן אן 'עריבות' און 'מתיקות'‬ ‫חשק און א מתיקות!"‪ .‬דערפאר בעט מען‬ ‫אין דער תורה הקדושה! איך זאל זיין מקושר‬ ‫באלד אויף 'עריבות התורה'‪.‬‬ ‫מיט דער תורה הקדושה‪ .‬לכאורה דארף מען‬ ‫פארשטיין פארוואס טאקע האבן חז"ל אזוי‬ ‫אויסגעשטעלט‪ ,‬אז די ערשטע בקשה וואס א‬ ‫איך בין אויפגעשטאנען צוליב די‬ ‫צייט וואס איך בין עוסק בתורה‬ ‫איד איז מתפלל פונעם אויבערשטן איז דוקא‬ ‫אויף 'מתיקות התורה'?!‬ ‫אן ענליכע בחינה זאגט דער רבי זכרונו‬ ‫נאר עס קען זיין‪ ,‬לויט ווי מען האט‬ ‫לברכה אין דברי יואל (פ' ויחי עמוד תקלב)‬ ‫אויבנדערמאנט דעם חז"ל‪" :‬בראשית בשביל‬ ‫אויף דעם נוסח וואס מען זאגט‪" :‬מודה‬ ‫התורה שנקראת ראשית" ‪ -‬די תכלית הבריאה‬ ‫אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי וכו' שאנו‬ ‫איז‪ ,‬אז א איד זאל עוסק זיין אין תורה‪ .‬און‬ ‫משכימים והם משכימים‪ ,‬אני משכים לדברי‬ ‫מען ווייסט דאך אז דער אויבערשטער‬ ‫תורה" ‪ -‬מען דאנקט דעם אויבערשטן אז‬ ‫באשאפט יעדן טאג די וועלט פונדאסניי; ווי‬ ‫מען איז זוכה אויפצושטיין פרי צו לערנען‬ ‫מען זאגט ביי דאווענען‪" :‬המחדש בטובו בכל‬ ‫תורה‪ .‬לכאורה איז דאך שווער‪ ,‬בשלמא א‬ ‫יום תמיד מעשה בראשית" ‪ -‬יעדן טאג איז‬ ‫איד וועלכער איז טאקע זוכה אויסצושטעלן‬ ‫א בחינה פון א פרישע בריאה‪ .‬נו‪ ,‬אז א איד‬ ‫זיין סדר היום אויף דעם אופן‪ ,‬אז ער זיצט‬ ‫שטייט אויף אינדערפרי און זעט פאר זיך אז‬ ‫און לערנט לערנען פארטאגס‪ ,‬איז טאקע‬ ‫דער אויבערשטער האט נאכאמאל באשאפן‬ ‫פשוט דער 'אני משכים לדברי תורה'‪ ,‬אבער‬ ‫א בריאה‪ ,‬דארף ער אריינטראכטן‪" :‬פאר‬ ‫מקור חיים‬ ‫‪...‬אבל אלו היושבי קרנות הנזכרים כאן גם המה עוסקים בתורה‪ ,‬אלא שעושין מלאכתן קבע ותורתן עראיף ועיקר‬ ‫וראשית עשייתן להשיג קניני עוה"ז עושר וכבוד‪ ,‬ולימוד התורה משליכין אחרי גוום‪ ...‬ושניהם עוסקים‬ ‫ולומדים בתורה‪ ,‬אבל תכלית התוצאה שזה הדרך מביא לידי חיי עוה"ב‪ ,‬והדרך השני גורם ומביא ח"ו לבאר שחת‪...‬‬ ‫ואפשר שע"כ אמר ר' נחוניא בן הקנה הודעה זו ביציאתו מביהמ"ד‪ ,‬דעיקר ההבדל בין שני חלוקות האלו הוא‬ ‫ביציאתם מביהמ"ד‪ ,‬דזה שעושה תורתו קבע אף ביציאתו מביהמ"ד ובעסקו במלאכתו‪ ,‬ג"כ אינו מסיח דעתו מן‬ ‫התורה‪ ,‬ותמיד דעתו על לימודו ולקיים מצות התורה‪ ,‬משא"כ מי שתורתו ארעי כיון שיצא מביהמ"ד מיד מסיח‬ ‫דעתו הימנה‪ ,‬אבל בכניסתם לביהמ"ד אין ניכר ההבדל ביניהם כ"כ דשניהם עוסקים בתורה וא"ש‪.‬‬ ‫דברי יואל‪ ,‬פרשת ויחי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫די תורה ווערט אנגערופן 'ראשית'‪ ,‬דעריבער‬ ‫עס זענען דאך אסאך אידן וועלכע האבן אן‬ ‫דארף דער צוגאנג פון א איד דערצו‪ ,‬אויך זיין‬ ‫אנדערער סדר היום‪ ,‬זיי גייען קודם אין דער‬ ‫אויף אן אופן פון 'ראשית'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬א איד‬ ‫ארבעט און ערשט ביינאכט האבן זיי שיעורים‬ ‫דארף זיך אוועקשטעלן אז די תורה איז דער‬ ‫קבועים אין תורה‪ ,‬נו וויאזוי שייך ביי זיי דער‬ ‫עיקר! די תורה איז דער 'ראשית' און די תורה‬ ‫נוסח פון 'אני משכים לדברי תורה'?!‬ ‫איז די 'תכלית'! און כאטש דער אויבערשטער‬ ‫האט טאקע באשאפן דעם מענטש מיט‬ ‫ענטפערט דער רבי זכרונו לברכה א‬ ‫פארשידענע טירדות פון פרנסה‪ ,‬געזונט‪,‬‬ ‫געוואלדיגע בחינה‪ :‬ווען א איד שטייט אויף‬ ‫שטוב זאכן וכדומה ‪ -‬אבער ער דארף זיין‬ ‫אינדערפרי דארף ער קודם אריינטראכטן‪:‬‬ ‫קלאר אז דער עיקר איז תורה! אלעס זאל‬ ‫"אויף וואס בין איך היינט אויפגעשטאנען?!‬ ‫זיך דרייען ארום תורה! דאס איז זיין ערשטע‬ ‫פאר וועלכן תכלית האט מיר דער‬ ‫שעבוד און אלעס איז משועבד פאר דעם!‬ ‫אויבערשטער היינט צוריק געגעבן מיין‬ ‫נשמה?! צוליב 'עסק התורה'! פארדעם בין‬ ‫איך היינט נאכאמאל אראפגעקומען דא אויף‬ ‫חורבן און גאולה ‪ -‬ווענדט זיך‬ ‫דער וועלט! ריכטיג טאקע אז עס קומט א‬ ‫אינעם צוגאנג צו תורה‬ ‫טאג אנגעפילט מיט פארשידענע טירדות‪ ,‬איך‬ ‫דארף גיין ארבעטן‪ ,‬איך דארף גיין און קומען‪,‬‬ ‫ערלעדיגן און אויפטון פארשידנס‪ ,‬אבער די‬ ‫ווען אידישע קינדער שטעלן די תורה‬ ‫תכלית פארוואס איך בין אויפגעשטאנען איז‬ ‫אלס 'ראשית' ‪ -‬ווערט אויך נתגלה דורכדעם‪,‬‬ ‫נישט פאר די אלע זאכן‪ ,‬נאר כדי צו לערנען‬ ‫מדה כנגד מדה‪ ,‬אז 'ישראל נקראו ראשית'‬ ‫תורה! וויפיל תורה איך וועל היינט לערנען‬ ‫‪ -‬אידן זענען דער עיקר פון דער בריאה!‬ ‫‪ -‬אזויפיל האב איך אויסגענוצט דעם טאג‬ ‫אלעס זאל זיך דרייען ארום כלל ישראל‬ ‫פארן תכלית! ווייל 'אני משכים לדברי תורה'‬ ‫און קיינער זאל נישט קענען טשעפען דעם‬ ‫‪ -‬איך בין אראפגעקומען נאך א טאג אויף דער‬ ‫כלל ישראל! און דעמאלט איז כלל ישראל‬ ‫וועלט כדי צו לערנען נאך אביסל תורה!"‪.‬‬ ‫ברום המעלה אזויווי זיי דארפן צו זיין‪ .‬מיט‬ ‫דאס דארף זיין דער 'מהלך המחשבה' פון‬ ‫דעם פארשטייט מען וואס חכמינו ז"ל זאגן‬ ‫א איד ‪ -‬אפילו אויב דער שיעור זיינער איז‬ ‫(נדרים פא‪" :).‬על מה אבדה הארץ" ‪ -‬פארוואס‬ ‫ביינאכט ‪ -‬וויבאלד עס האט זיך אים אזוי‬ ‫איז ארץ ישראל חרוב געווארן?! "על שלא‬ ‫אויסגעשטעלט ‪ -‬אבער ער ווייסט אז דאס‬ ‫בירכו בתורה תחילה" ‪ -‬ווייל זיי האבן נישט‬ ‫איז דער עיקר פונעם גאנצן טאג! דער תכלית‬ ‫געמאכט א ברכה בעפארן לערנען‪ .‬עס קען‬ ‫פארוואס ער איז אויפגעשטאנען אינדערפרי‬ ‫אפשר זיין‪ ,‬אז דא ליגט א רמז אויף דעם ענין‬ ‫איז 'לדברי תורה'‪ ,‬און אלעס אנדערש איז‬ ‫וואס מען האט גערעדט‪ ,‬אז א איד דארף‬ ‫בלויז א הכנה אויף דעם! אלעס דארף זיך‬ ‫אריינטראכטן אז די ערשטע תפילה וואס‬ ‫דרייען ארום דעם שיעור תורה וואס ער וועט‬ ‫מען בעט יעדן טאג‪ ,‬איז אויף דעם ענין פון‬ ‫לערנען ביינאכט‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬וויבאלד דאס איז די סיבה פארוואס‬ ‫דער אויבערשטער האט נאכאמאל באשאפן‬ ‫דאס ליגט אויך אינעם חז"ל פון 'בראשית‬ ‫די גאנצע וועלט‪ .‬וואס דאס ברענגט ארויס‬ ‫בשביל ישראל שיעסקו בתורה'‪ ,‬אז וויבאלד‬ ‫ט‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫הארץ אז די תורה דאס איז 'ראשית' ‪ -‬די‬ ‫אז די תורה איז דער 'ראשית' פון דער בריאה‬ ‫ערשטע‪ ,‬און אלעס דרייט זיך נאר ארום דעם‪.‬‬ ‫און פונעם גאנצן טאג בפרטיות‪.‬‬ ‫ווען דער צוגאנג וואס א איד האט צו לימוד‬ ‫התורה וואלט געווען א ריכטיגער צוגאנג‪,‬‬ ‫דעריבער פרעגט די גמרא‪" :‬על מה‬ ‫וואלט מען נישט כסדר געדארפט מעורר זיין‬ ‫אבדה הארץ"‪ ,‬אידן זענען דאך געווען אז‬ ‫און רעדן דרשות איבער דעם גרויסן נחיצות‬ ‫'ברום המעלה'‪ ,‬די גאנצע וועלט האט זיך‬ ‫פון לערנען תורה‪ ,‬פון זיך אליינס וואלט מען‬ ‫געדרייט ארום זיי ‪ -‬וויבאלד זיי זענען דער‬ ‫שוין געהאט דעם עול אז מען מוז לערנען און‬ ‫'ראשית' פון דער וועלט‪ ,‬נו וויאזוי זענען זיי‬ ‫עוסק זיין בתורה‪.‬‬ ‫נעבעך אראפגעפאלן 'מאיגרא רמא לבירא‬ ‫עמיקתא'?! ענטפערט די גמרא‪ :‬עס האט‬ ‫ווען א איד גלייבט מיט א שטארקע אמונה‬ ‫געפעלט דער בירכו בתורה 'תחילה'! זיי האבן‬ ‫אז די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן‬ ‫זיך נישט מתבונן געווען דעם התבוננות פון‬ ‫צוליב די תורה‪ ,‬צוליב די צייט וואס ער זעצט‬ ‫ברכת התורה‪ ,‬אז די סיבה פארוואס דאס‬ ‫זיך אוועק מיט א גמרא און לערנט ‪ -‬דעמאלט‬ ‫איז דוקא די ערשטע תפילה אין טאג איז‪,‬‬ ‫טוישט זיך אים דער גאנצער צוגאנג צו תורה!‬ ‫ווייל די תורה איז דער 'ראשית' און אלעס‬ ‫עס ווערט ביי אים די וויכטיגסטע זאך אין‬ ‫דרייט זיך נאר ארום די תורה‪ .‬און וויבאלד‬ ‫טאג ‪ -‬וואס אויף דעם קען מען נישט מוותר‬ ‫זיי האבן נישט אנערקענט אז די תורה איז‬ ‫זיין! ער ווארט שוין א גאנצן טאג אויף דעם‬ ‫דער 'ראשית'‪ ,‬איז אויך געווארן באהאלטן‬ ‫באשטימטן זמן ווען ער וועט זיך אוועקזעצן‬ ‫די מציאות אז אידן זענען דער 'ראשית'‪ ,‬און‬ ‫און עוסק זיין אין תורה!‬ ‫דעריבער איז נעבעך געשען אזא חורבן און‬ ‫גלות פאר אידישע קינדער‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט באשאפן דעם‬ ‫מענטש מיט א גוף‪ ,‬און מען מוז אינזין האבן‬ ‫ג‪.‬‬ ‫דעם גוף‪ ,‬מען דארף עסן‪ ,‬שלאפן און אלע‬ ‫וירא ראשית לו‪:‬‬ ‫צרכי הגוף‪ .‬בפרט אין די היינטיגע שוואכע‬ ‫דורות‪ ,‬וואס אויב עס פעלט נאר עפעס א‬ ‫קלייניקייט ‪ -‬קען מען שוין נישט אנגיין און‬ ‫דער פליכט זיך צו‬ ‫איינווארצלען אין הארץ‬ ‫אויספירן די 'חובת האדם בעולמו'‪ .‬ממילא‪,‬‬ ‫טאר מען זיך נישט ארומשפילן מיט די צרכי‬ ‫אז די תורה איז 'ראשית'‬ ‫הגוף‪ ,‬נאר מען דארף טאקע עסן און שלאפן‬ ‫געהעריג און אינזין האבן אלע צרכי הגוף‪.‬‬ ‫דעם גרויסן טויש וואס‬ ‫אבער דאס גופא איז א חלק פונעם נחת רוח‬ ‫ווערט ‪ -‬טאמער מען קוקט‬ ‫אין הימל‪ ,‬אז כאטש וואס דער מענטש איז‬ ‫אן תורה ווי 'ראשית'‬ ‫פארנומען מיט אזויפיל זייטיגע גופניות'דיגע‬ ‫זאכן ‪ -‬דאך ווייסט ער מיט א קלארקייט‪ ,‬אז‬ ‫א איד דארף זען אוועקצושטעלן מער‬ ‫דער תכלית פון אלעם ‪ -‬איז עסק התורה!‬ ‫יסודות'דיג דעם 'מהלך המחשבה'‪ ,‬אנקוקן‬ ‫דער אויבערשטער האט א געוואלדיגן נחת‬ ‫אנדערש דעם גאנצן ענין פון לימוד התורה‪,‬‬ ‫רוח‪ ,‬אז עס דרייט זיך ארום א מענטש אויף דער‬ ‫עס דארף זיין אנגעלייגט שטארק אין זיין‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫געווארט אויף דעם שיעור א גאנצן‬ ‫וועלט‪ ,‬וואס‬ ‫דאס דארף‬ ‫טאג! און אפילו אויב עס איז שווער –‬ ‫זיין דער 'מהלך‬ ‫ער דארף עסן‬ ‫וועט ער זיך מוטשען און פלאגן‪ ,‬צוזאמען‬ ‫המחשבה' פון‬ ‫און ער דארף‬ ‫מיט א חשק און שמחה‪ ,‬אז ער איז זוכה‬ ‫א איד ‪ -‬אפילו‬ ‫ער‬ ‫שלאפן‪,‬‬ ‫צו טון דעם תכלית הבריאה‪.‬‬ ‫אויב דער‬ ‫דארף קומען‬ ‫שיעור זיינער‬ ‫און ער דארף‬ ‫איז ביינאכט‬ ‫גיין‪ ,‬אבער ער‬ ‫משל‪ :‬א סוחר וואס פאר'בטל'ט‬ ‫‪ -‬וויבאלד‬ ‫די צייט פונעם מארק‬ ‫עס האט‬ ‫ווערט נישט‬ ‫צומישט!‬ ‫זיך אים אזוי‬ ‫אויסגעשטעלט‬ ‫באקט‬ ‫ער‬ ‫חכמינו ז"ל זאגן (סנהדרין צט‪ ).‬און‬ ‫עס ווערט אויך אראפגעברענגט אין‬ ‫‪ -‬אבער ער‬ ‫זיך אריין אין‬ ‫ווייסט אז דאס‬ ‫הארץ‪" :‬דער‬ ‫שולחן ערוך הלכות תלמוד תורה (ס'‬ ‫איז דער עיקר‬ ‫ג א נ צ ע ר‬ ‫רמו סכ"ו)‪" :‬מי שאפשר לו לעסוק בתורה‬ ‫פונעם גאנצן‬ ‫פארנומענער‬ ‫ואינו עוסק‪ ,‬הרי זה בכלל כי דבר ה'‬ ‫טאג!‬ ‫איז‬ ‫טאג‬ ‫בזה" ‪ -‬טאמער א מענטש האט צייט‬ ‫בלויז כדי איך‬ ‫צו לערנען און ער לערנט נישט ‪ -‬האט‬ ‫זאל קענען‬ ‫ער פארשעמט די תורה‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫צו‬ ‫אנקומען‬ ‫ספרים א משל דערויף‪ :‬אמאל איז געווען א‬ ‫מיין צייט פון לימוד‬ ‫גרויסער סוחר וואס ער איז אוועקגעפארן‬ ‫התורה! דעמאלט פיר איך אויס דער תכלית‬ ‫צו א ווייטן שטאט איינצוקויפן סחורות ביים‬ ‫הבריאה!"‪ .‬דאס שאפט א מורא'דיגן נחת רוח‬ ‫מארק‪ .‬ווי פארשטענדליך נעמט ער מיט צו‬ ‫פארן אויבערשטן‪.‬‬ ‫עסן און ער ערלעדיגט זיך אן אכסניא וואו צו‬ ‫שלאפן‪ .‬דער מארק דארף פארצוקומען אין‬ ‫ווען א איד האט דעם ריכטיגן‬ ‫איין געוויסן טאג פאר עטליכע שעה‪ ,‬וואס‬ ‫צוגאנג ‪ -‬פאלט אים נישט איין‬ ‫דעמאלט דארף מען אריינכאפן איינצוקויפן‬ ‫צו שמועסן אינמיטן לערנען‬ ‫פארן גאנצן יאר‪ .‬דער סוחר איז אנגעקומען‬ ‫צו זיין אכסניא שוין א טאג פריער‪ ,‬ער האט‬ ‫ווען א איד איז אויסגעבויעט מיט דער‬ ‫גוט געגעסן און גוט געשלאפן‪ .‬צומארגנס‪,‬‬ ‫מהלך מחשבה‪ ,‬אז פון זיין גאנצן סדר היום‬ ‫עס קומט דער צייט ווען דער מארק עפנט‬ ‫והלילה איז די תכלית די פאר שעה וואס ער‬ ‫זיך‪ ,‬טרעפט ער דארט עפעס א חבר און‬ ‫איז עוסק אין תורה ‪ -‬האט ער שוין בכלל‬ ‫פארשמועסט זיך מיט אים פאר עטליכע‬ ‫נישט קיין נסיון צו מפסיק זיין אינמיטן‬ ‫שעה‪ .‬פרעגט אים איינער‪" :‬וואס איז מיט‬ ‫לערנען! ווייל איינמאל ער קומט שוין ענדליך‬ ‫דיר?! דו פארפאסט דאך יעצט אזעלכע‬ ‫אן צו דער גמרא און ער זעצט זיך לערנען‪,‬‬ ‫טייערע שעות פונעם מארק!"‪ .‬ענטפערט ער‬ ‫און עס קומט אונטער עפעס א נארישקייט‬ ‫אים‪" :‬נישט געפערליך‪ ,‬איך האב דאך געטון‬ ‫וועלכע וויל אים שטערן פון לערנען‪ ,‬צי ער‬ ‫אלעס וואס איך דארף צו טון! דאס עסן וואס‬ ‫פארלירט סתם אזוי דאס געדולד ‪ -‬וועט ער‬ ‫איך האב מיטגענומען ‪ -‬האב איך געגעסן!‬ ‫דען גיין פארברענגען די צייט?! ער האט דאך‬ ‫אי‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫שלאפן ביינאכט געהעריג און איך דארף זיין‬ ‫אין דער אכסניא וואו איך האב זיך מסדר‬ ‫אוועקגעשטעלט געהעריג‪ .‬אבער די פאר‬ ‫געווען ‪ -‬בין איך געשלאפן! נו‪ ,‬די איינע זאך‬ ‫שעות פון תורה ‪ -‬דאס איז דער תכלית!‬ ‫אז איך וועל נישט גיין איינקויפן די סחורה‪,‬‬ ‫פארוואס דארף איך שלאפן ביינאכט?!‬ ‫עה‪ ,‬נישט געפערליך!"‪ .‬פארשטייט זיך אז‬ ‫פארוואס דארף איך עסן?! פארוואס דארף‬ ‫דער מענטש מאכט דא די גרעסטע ליצנות‬ ‫איך זיך אינזין האבן מיט אלע הצטרכות'ן?!‬ ‫פונעם גאנצן מארק‪ ,‬ווייל דאס גאנצע עסן‬ ‫אלעס איז דאך נאר פאר די פאר שעות פון‬ ‫און אכסניא איז דאך אלעס נאר צוליב די‬ ‫תורה! פאר דעם בין איך געקומען אויף דער‬ ‫סחורה וואס ער וועט איינקויפן‪ .‬צו וואס‬ ‫וועלט! פארדעם האט דער אויבערשטער‬ ‫דארף ער דען די אכסניא און דאס עסן‪ ,‬טאמער‬ ‫באשאפן די וועלט! נו‪ ,‬ווי איז מעגליך אז איך‬ ‫ער קויפט גארנישט איין?! אלעס אלעס איז‬ ‫זאל נעמען די שעות און זיין יעצט פארנומען‬ ‫דאך נאר אויף דעם?! נאר ווייזט אויס‪ ,‬אז דער‬ ‫מיט עפעס א נארישקייט?"‪ .‬דאס איז א זאך‬ ‫מענטש האט נישט פארשטאנען צו וואס ער‬ ‫וואס מען דארף אסאך חזר'ן און עס קובע זיין‬ ‫איז בכלל אהערגעקומען‪.‬‬ ‫בלב ובנפש‪ .‬און כאטש דער גאנצער עולם‬ ‫הזה שרייט פארקערט‪ ,‬איז אבער דאס דער‬ ‫נמשל‪ :‬איינער וואס פאר'בטל'ט‬ ‫'עבודת האדם בעולמו' צו געדענקען און‬ ‫די צייט פון לערנען‬ ‫וויסן אז אלעס דרייט זיך אויף תורה‪.‬‬ ‫דער נמשל איז פשוט‪ :‬דער אויבערשטער‬ ‫הביטו אל צור חוצבתם ‪ -‬די‬ ‫האט טאקע באשאפן אז א מענטש קען‬ ‫פריערדיגע דורות האבן זיך נישט‬ ‫נישט לערנען פיר און צוואנציג שעה א מעת‬ ‫גערירט פונעם שיעור קבוע‬ ‫לעת‪ ,‬ער האט אזויפיל טירדות און זאכן צו‬ ‫ערלעדיגן‪ .‬אבער ווען עס קומט ביינאכט און‬ ‫מען געדענקט וויאזוי די ערליכע אידן פון‬ ‫עס איז שוין 'אפשר לו לעסוק בתורה'‪ ,‬דער איד‬ ‫א דור ‪ -‬צוויי צוריק האבן געהאט שיעורים‬ ‫האט א שיעור צו לערנען תורה; יעדער איינער‬ ‫קבועים‪ ,‬אפילו פשוט'ע אידן האבן געוואוסט‬ ‫לויט וויאזוי ער איז אוועקגעשטעלט‪ ,‬טאמער‬ ‫אז דאס איז א יסוד! דעם שעה פונעם‬ ‫איז ער יעצט פארנומען מיט אנדערע הבלים‪,‬‬ ‫שיעור ‪ -‬האט מען נישט גערירט! מען האט‬ ‫איז דאס 'כי דבר ה' בזה'! ער ווייזט ער האט‬ ‫געוואוסט אז פונקט ווי א איד מוז דאווענען‬ ‫נישט דעם ריכטיגן צוגאנג צו עסק התורה!‬ ‫יעדן טאג ‪ -‬מוז ער אויך לערנען יעדן טאג!‬ ‫עס לעבט נישט ביי אים די קלארקייט אז די‬ ‫עס האט געמעגט זיין אלע מיני תירוצים‪,‬‬ ‫גאנצע עסן און שלאפן מיט אלע טירדות‬ ‫צי חתונות צי אנדערע טירדות‪ ,‬האבן זיי‬ ‫פון א גאנצן טאג‪ ,‬איז בלויז כדי צו קענען‬ ‫נישט פארפעלט קיין איין טאג פונעם שיעור‬ ‫אנקומען צו דער יעצטיגער זמן און לערנען‬ ‫צוליב די אלע תירוצים‪ .‬דאס איז איינע פון‬ ‫תורה! ווידער אבער‪ ,‬טאמער א איד איז‬ ‫די פלעצער וואו עס זעט זיך זייער שטארק‬ ‫זוכה קובע צו זיין אין הארץ אז תורה איז די‬ ‫אן די ירידת און חולשת הדורות‪ .‬היינט האלט‬ ‫תכלית פון אלעם‪ ,‬אזא מענטש מאכט זיך א‬ ‫מען זיך פאר גרעסערע חכמים ווי זיי‪ ,‬ווייל‬ ‫פשוט'ן חשבון‪" :‬אמת טאקע‪ ,‬איך קען נישט‬ ‫זיי זענען געווען גאר תמימות'דיגע אידן אן‬ ‫אויפזיין גאנצע נעכט און לערנען‪ ,‬איך מוז‬ ‫קיין חכמות‪ ,‬אבער ביי זיי האט מען געזען‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬ ‫וויפיל עס איז געווען וויכטיג אמאל‪ ,‬איז דאך‬ ‫וואס מיינט א 'קביעות עתים לתורה'‪ ,‬אז‬ ‫היינט כולי עלמא מודו אז אן א תורה האבן‬ ‫עס איז ממש געווען חק ולא יעבור! אידן‬ ‫מיר גארנישט‪ ,‬עס איז דאך 'אין לנו שיור‬ ‫האבן געקענט אויפזיין א גאנצע נאכט ביי א‬ ‫רק התורה הזאת' ‪ -‬מיר זענען געבליבן אן‬ ‫חתונה פון א קינד אדער אייניקל וכדומה‪ ,‬און‬ ‫גארנישט‪ ,‬נאר די תורה הקדושה האבן מיר‬ ‫ווען עס איז געקומען צום שיעור אינדערפרי‬ ‫נאך‪ .‬נו‪ ,‬דארף מען זען אז עס זאל זיין 'בירכו‬ ‫איז ער דארט געווען פונקט ווי יעדן טאג! ער‬ ‫בתורה תחילה'‪ ,‬וויסן אז דאס איז 'ראשית'‬ ‫האט נישט מוותר געווען אויף זיין שיעור בשום‬ ‫און נישט מוותר זיין אויפן קביעות עתים‬ ‫אופן שבעולם! מיר דארפן ארויפקוקן אויף‬ ‫לתורה בשום אופן‪.‬‬ ‫די פריערדיגע דורות און זיי נאכטון‪ ,‬ווייל‬ ‫תוצאות חיים‬ ‫‪ .‬אדי גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן צוליב דעם לימוד התורה פון יעדן איד‬ ‫בפרטיות‪ .‬דאס דארף מען איינבאקן אין הארץ און באקומען א חשיבות צו לימוד‬ ‫התורה‪.‬‬ ‫‪ .‬ביעדן טאג בפרטיות דארף מען אריינטראכטן אז דער גאנצער טאג – מיט אלע צרכי‬ ‫הגוף – איז בלויז צוליב די שעות וואס מען וועט עוסק זיין בתורה – אפילו אויב עס וועט‬ ‫ערשט זיין סוף טאג‪ .‬דאס ברענגט אז מען זאל אויסווארטן דערויף א גאנצן טאג‪ .‬דער‬ ‫געוואלדיגער נחת רוח למעלה פון אזעלכע מחשבות‪.‬‬ ‫‪ .‬גאויב מען ווייסט אז די תורה איז דער עיקר פונעם טאג‪ ,‬האט מען נישט קיין שום‬ ‫נסיון צו אנברענגען די צייט וואס איז מוקדש פארן לערנען מיט נארישקייטן‪ ,‬וואוסנדיג‬ ‫אז מיין גאנצע פארנומענע טאג איז בלויז צוליב די צייט וואס איך לערן די הייליגע‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫המשך מעמוד ט"ז‬ ‫אורות חיים‬ ‫מען לערנט שבת קודש ‪ -‬פון אלעס קען מען‬ ‫איז שוין אהיימגעגאנגען ‪ -‬מעין דעם איז די‬ ‫ארויסנעמען דעם כח פון שבת‪ .‬דורך דעם 'בא‬ ‫קדושה פון שבת‪ .‬עס שטייט אין די ספרים אז‬ ‫שבת בא מנוחה' קען א איד זוכה זיין צו לעבן‬ ‫די נשמה יתירה און די ליכטיגקייט פון שבת‬ ‫מיטן באשעפער אז די נשמה זאל זיין רואיג‬ ‫ליגט באהאלטן אינעם כח פון די תפילות‬ ‫און דער גוף זאל זיין רואיג‪ .‬דאס געבט דעם‬ ‫השבת‪ ,‬ווען א איד דאווענט די תפילות שבת‬ ‫כח צו לעבן מיטן אויבערשטן אפילו אינעם‬ ‫ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬איז ער זוכה צו דעם‬ ‫גרעסטן הסתר‪ .‬איז פארדעם איז 'מתנה טובה‬ ‫גרויסן אור‪ .‬אזוי אויך דורך די סעודות שבת‪,‬‬ ‫יש לי בבית גנזי ושבת שמה'‪.‬‬ ‫די זמירות שבת‪ ,‬און דער לימוד התורה וואס‬ ‫גי‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫ליקוטי פנינים‬ ‫על פרשת השבוע‬ ‫אורות חיים‬ ‫אז מען זאל קענען נאכדעם אליינס הארעווען‪,‬‬ ‫ויאמר אלקים יהי אור‪:‬‬ ‫און די גאנצע ימי הספירה האבן אידן טאקע‬ ‫די עבודה נאך די ימים טובים‬ ‫געהארעוועט מיט דעם כח‪ ,‬ביז זיי האבן זוכה‬ ‫געווען צום גרויסן אור פון קבלת התורה וואס‬ ‫עס שטייט אין קדושת יום טוב (פרשת‬ ‫דאס איז שוין געבליבן פאר א קביעות‪ .‬און‬ ‫ֹלִקים‬ ‫אִׁשית ָּב ָָּרא ֱֱא ִ‬ ‫"ְּב ֵֵר ׁ‬ ‫בראשית)‪ ,‬אויפן פסוק‪ּ :‬‬ ‫דאס זעלבע חזר'ט זיך איבער בכל שנה ושנה‪.‬‬ ‫ַׁמִיִם ְֵוְֵאת ָָה ָָא ֶֶרץ‪ְָ ,‬וְָה ָָא ֶֶרץ ָָה ְָיְָתה ֹּתּהּו‬ ‫ֵֵאת ַַהָּׁש� ַ‬ ‫דער ענין איז א כלליות'דיגער מהלך ביי א‬ ‫ֹלִקים ְִיְִהי‬ ‫ּאֶמר ֱֱא ִ‬‫ָוָ ֹבֹהּו ְוְֹחֶֹׁשׁ ְך ַַעל ְּּפֵנֵ י ְתְ הֹום‪ַ ,‬וַ ֹּי ֶ‬ ‫איד‪ :‬עס זענען דא די לעכטיגע זמנים‪ ,‬די אלע‬ ‫אֹור ַוַ ְִיְִהי אֹור" (בראשית א‪ ,‬א‪-‬ג)‪.‬‬ ‫זמנים פון די ימים טובים ‪ -‬יעדער יום טוב‬ ‫ער רעדט דארטן איבער דעם ענין וואס‬ ‫האט זיך זיין בחינה‪ ,‬אבער אלעס אינאיינעם‬ ‫פרשת בראשית קומט דאך גלייך נאך די‬ ‫איז א זמן פון 'ליכטיגקייט' וואס דער‬ ‫הייליגע ימים טובים‪ ,‬אז נאכדעם וואס עס‬ ‫אויבערשטער טוט מאיר זיין פאר אידישע‬ ‫גייען אדורך די אלע ימים טובים ‪ -‬אזעלכע‬ ‫קינדער און זיי אויפהייבן‪ .‬אבער דאס אלעס‬ ‫געהויבענע זמנים וואס אידן טוען אזויפיל‬ ‫איז בלויז א בחינה פון א 'מתנה' וואס מען‬ ‫מצוות‪ ,‬אידן זענען דערהויבן און שפירן זיך‬ ‫באקומט אין די ימים טובים‪.‬‬ ‫נאנט צום באשעפער ‪ -‬און מען גייט נאכדעם‬ ‫שפעטער‪ ,‬נאך די ימים טובים‪ ,‬ווען מען גייט‬ ‫צוריק צו די ימות החול‪ ,‬צו די געווענליכע‬ ‫צוריק צו די ימות החול‪ ,‬דארף מען מאכן א‬ ‫טעג‪ ,‬שפירט זיך דאך אין הארץ עפעס א‬ ‫'כלי' צו דעם וואס מען האט מקבל געווען‪ ,‬און‬ ‫שטארקע ירידה‪.‬‬ ‫מען דארף הארעווען מיט דעם כח ווייטער‪,‬‬ ‫אבער דער אמת איז ‪ -‬זאגט ער ‪ -‬אז דאס‬ ‫און דורכדעם שטעלט א מענטש אוועק כוחות‬ ‫איז א באקאנטער וועג אין עבודת ה'‪ .‬עס איז‬ ‫נצחיים‪ ,‬כוחות הקדושה וואס ער דארף בויען‬ ‫ידוע וואס אלע ספרים ברענגען אראפ בשם‬ ‫פארן גאנצן יאר! די מתנה אליינס איז נאר‬ ‫דעם אר"י הקדוש (פרע"ח שער חג המצות פ"א)‬ ‫א בחינה פון א 'זריעה'‪ ,‬אז ער זאל קענען‬ ‫ביים אור פון יציאת מצרים‪ :‬בשעת די אידישע‬ ‫שפעטער עס אויפארבעטן און ארויסנעמען די‬ ‫קינדער זענען ארויסגעגאנגען פון מצרים‪,‬‬ ‫ריכטיגע פירות‪ ,‬כדי עס זאל בלייבן א כח נצחי‪.‬‬ ‫האט דער אויבערשטער זיי געגעבן א מתנה ‪-‬‬ ‫דאס איז דער רמז אינעם פסוק‪' :‬בראשית‬ ‫אן דעם וואס זיי זאלן הארעווען דערויף‪ ,‬האבן‬ ‫ברא אלקים' ‪ -‬דער אויבערשטער האט‬ ‫זיי באקומען א געוואלדיגע ליכטיגקייט‪ .‬אבער‬ ‫אוועקגעשטעלט די הנהגה פון די בריאה אזוי‪:‬‬ ‫ווייל דאס איז געווען בלויז אן 'אתערותא‬ ‫'את השמים' ‪ -‬דאס ווייזט אויף די העכערע‬ ‫דלעילא'‪ ,‬א 'מתנה'‪ ,‬איז דאס נאכדעם נסתלק‬ ‫טעג‪ ,‬א בחינה פון 'שמים'‪ ,‬ווען א מענטש‬ ‫געווארן‪ ,‬אבער עס האט איבערגעלאזט א כח‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫די‬ ‫אלע נבראים אין דער וועלט‪ ,‬אזויווי דער‬ ‫שפירט זיך מער נאנט צום באשעפער און ער‬ ‫אויבערשטער האט זיי באשאפן ‪ -‬דאס איז‬ ‫איז מער עוסק במצוות‪ ,‬בתפילה און בעניני‬ ‫שוין זייער גאנצער שלימות‪ .‬ביי די בעלי‬ ‫קדושה‪' .‬ואת הארץ' ‪ -‬דאס זענען די טעג וואס‬ ‫חיים אדער די אנדערע באשעפענישן פון‬ ‫א מענטש דארף עוסק זיין אין די ימות החול‪,‬‬ ‫דומם‪ ,‬צומח און חי‪ ,‬איז נישט שייך אז זיי‬ ‫וואס דאס איז א בחינה פון 'ארץ'‪.‬‬ ‫זאלן זיך אליינס משלים זיין און צוקומען‬ ‫זאגט ער ווייטער‪' :‬והארץ' ‪ -‬ווען מען גייט‬ ‫צו מער שלימות ווי דער אופן וויאזוי דער‬ ‫צוריק צו די טעג וואס זענען בבחינת 'ארץ'‪,‬‬ ‫אויבערשטער האט זיי באשאפן; אזויווי זיי‬ ‫דערזעט מען זיך אין א מצב פון 'תוהו ובוהו‬ ‫זענען באשאפן געווארן ‪ -‬אזוי בלייבן זיי‪.‬‬ ‫וחושך'‪ ,‬אויפאיינמאל פאלט מען צוריק צו די‬ ‫גשמיות נאך אזעלכע געהויבענע טעג‪ ,‬און א‬ ‫ווידער ביים מענטש איז פארקערט‪:‬‬ ‫מענטש שפירט זיך צובראכן און דערווייטערט‬ ‫ווען דער אויבערשטער האט אים באשאפן‪,‬‬ ‫פון דעם‪ .‬אבער אויף דעם זאגט דער פסוק‪:‬‬ ‫איז ער נאך בכלל נישט אנגעקומען צו זיין‬ ‫'ויאמר אלקים יהי אור' ‪ -‬א מענטש דארף וויסן‪,‬‬ ‫שלימות‪ .‬ערשט מיט דעם וואס א איד טוט‬ ‫אז כדי עס זאל קענען זיין דער ריכטיגער אור‪,‬‬ ‫זיך משלים זיין דורך די תרי"ג מצוות‪ ,‬ער איז‬ ‫אן אור נצחי‪ ,‬אוועקצושטעלן דעם כח הקדושה‬ ‫מתקן זיינע מדות און ער שטעלט זיך אוועק‬ ‫וואס ער דארף אוועקשטעלן ‪ -‬קען דאס נאר‬ ‫אזויווי עס דארף צו זיין‪ ,‬דעמאלט ווערט ער‬ ‫זיין דורכדעם וואס ער הארעוועט אליינס אין‬ ‫אן 'אדם'! דאס הייסט 'נעשה אדם' ‪ -‬דער‬ ‫די ימות החול! ער דארף נעמען דעם רושם און‬ ‫אויבערשטער זאגט‪" :‬כביכול‪ ,‬איך מיט דעם‬ ‫דעם כח פון די מתנה וואס איז איבערגעבליבן‬ ‫מענטש אינאיינעם‪ ,‬וועלן מיר אוועקשטעלן‬ ‫פונעם יום טוב‪ ,‬און דורך דעם אייגענעם‬ ‫דעם שלימות פון אן אדם!"‪.‬‬ ‫הארעוואניע ווערט נתגלה דאס 'ויהי אור' ‪ -‬אן‬ ‫אור וואס בלייבט שוין קבועה לדורות!‬ ‫שטייט ווייטער ביים בריאת האדם‪:‬‬ ‫ְלְֵמנּו" ‪ -‬מיט דעם צלם אלקים‪ .‬דער מאור‬ ‫"ְּב ַַצ ֵ‬ ‫ּ‬ ‫עינים ברענגט (פרשת אמור) אויפן פסוק‪ִּ" :‬כּ י‬ ‫ֹלִקים ָָעָׂשׂ ה ֶֶאת ָָה ָָא ָָדם" (בראשית ט‪ ,‬ו)‪,‬‬ ‫ְּּב ֶֶצֶלֶ ם ֱֱא ִ‬ ‫נעשה אדם בצלמנו‪:‬‬ ‫אז א מענטש איז באשאפן געווארן מיט רמ"ח‬ ‫די אייגענע עבודה אין די בריאה‬ ‫אברים און שס"ה גידים‪ ,‬און אין די תורה‬ ‫הקדושה איז דאך דא רמ"ח מצוות עשה און‬ ‫עס איז באקאנט דאס ווארט פונעם ישמח‬ ‫שס"ה מצוות לא תעשה‪ ,‬און אזויווי די תורה‬ ‫משה (פרשת בראשית)‪ ,‬אויף דעם וואס דער‬ ‫הקדושה דאס איז דאך דער אויבערשטער‬ ‫אויבערשטער האט געזאגט ביים בריאת‬ ‫אליין ‪ -‬ווי דער זוהר הקדוש (אחרי עג‪ ).‬זאגט‪:‬‬ ‫מּוֵתנּו" (בראשית‬ ‫ְלְֵמנּו ִּכְּדְ ֵ‬ ‫העולם‪ַ" :‬נַ ֲֲע ֶׂׂשה ָָא ָָדם ְּּב ַַצ ֵ‬ ‫'אורייתא וקודשא בריך הוא חד הוא'‪ ,‬איז דאס‬ ‫א‪ ,‬כו)‪ ,‬לכאורה דארף מען פארשטיין‪ :‬וואס איז‬ ‫וואס דער אויבערשטער האט באשאפן דעם‬ ‫דער לשון רבים פון 'נעשה אדם'? זאגט ער א‬ ‫מענטש מיט רמ"ח אברים און שס"ה גידים‪,‬‬ ‫מורא'דיגע זאך‪' :‬נעשה אדם' מיינט‪ ,‬אז דעם‬ ‫דאס אליין איז דער 'צלם אלקים' וואס ליגט‬ ‫שלימות פונעם אדם מאכט דער אויבערשטער‬ ‫אינעם אדם‪.‬‬ ‫צוזאמען מיט דעם מענטש!‬ ‫וט‬ ‫בראשית תשפ"ז‬ ‫בעת בריאת העולם‪ ,‬האבן זיי געוויינט‪' :‬אנן‬ ‫דאס איז דער 'בצלמינו'‪ :‬דער אויבערשטער‬ ‫בעינן למהוי קמי מלכא' ‪ -‬מיר ווילן צוריק‬ ‫האט באשאפן דעם מענטש‪ ,‬אז ער זאל זיך‬ ‫זיין נאנט צום באשעפער! זעט מען פון דעם‬ ‫דארפן משלים זיין דורך זיין אייגענער עבודה‪.‬‬ ‫א יסוד‪ :‬ווען א נברא ווערט נתרחק פונעם‬ ‫ווען א איד פירט אויס די רמ"ח מצוות עשה‬ ‫באשעפער‪ ,‬איז ער נישט רואיג; ער וויינט און‬ ‫מיט זיינע רמ"ח אברים‪ ,‬און ער היט זיך פון‬ ‫בענקט צוריק צום מקור‪.‬‬ ‫די שס"ה לא תעשה מיט זיינע שס"ה גידים‪,‬‬ ‫די זעלבע זאך איז מיט אידישע קינדער‪,‬‬ ‫דעמאלט ווערט נשלם דער 'צלם אלקים'‬ ‫וועלכע זענען דאך 'בנים למקום'‪ ,‬און די גאנצע‬ ‫בשלימות‪ ,‬און דעמאלט איז דער 'נעשה‬ ‫תכלית הבריאה איז דאך נאר געקומען פאר‬ ‫אדם' ‪ -‬דער אויבערשטער מיט דעם מענטש‬ ‫כלל ישראל‪ .‬ווילאנג עס איז נאך נישט געווען‬ ‫צוזאמען‪ ,‬אז דורך מקיים זיין די אלע מצוות‬ ‫דער כח פון שבת‪ ,‬וואס שבת איז דאך דער‬ ‫ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬וועט ער זוכה זיין‬ ‫כח הקדושה וואס דער אויבערשטער לאזט‬ ‫אנצוקומען צו זיין שלימות‪.‬‬ ‫זיך אראפ צו אידישע קינדער‪ ,‬איז די וועלט‬ ‫געווען אן 'עולם חסר מנוחה'‪ .‬א קינד‪ ,‬ווען‬ ‫ער זעט נישט זיין טאטן אדער ווען ער איז‬ ‫בא שבת בא מנוחה‪:‬‬ ‫דערווייטערט פון אים‪ ,‬איז ער נישט רואיג;‬ ‫די נשמה בענקט צום טאטן‬ ‫ער וויינט 'אנן בעינן למהוי קמי מלכא' ‪ -‬ער‬ ‫וויל צוריק זיין לעבן טאטן‪ .‬אבער 'בא שבת‬ ‫עס שטייט אין ערוגת הבושם (פרשת בהר)‪,‬‬ ‫בא מנוחה' ‪ -‬שבת קודש איז דער כח אז א איד‬ ‫ער ברענגט דאס וואס רש"י זאגט אויפן‬ ‫כאפט זיך אן אינעם קדושת השבת קען ער‬ ‫ִׁב ִיִעי ְמְַלַ אְכְּתֹו‬ ‫ֹלִקים ַּבּּיֹום ַַהְּׁש� ִ‬ ‫פסוק‪ַ" :‬וַ ְיְַכַ ל ֱֱא ִ‬ ‫זוכה זיין צו לעבן אינאיינעם מיטן באשעפער!‬ ‫ֲֲאֶׁשׁ ר ָָעָׂשׂ ה" (בראשית ב‪ ,‬ב)‪ ,‬אז נאכדעם וואס‬ ‫אפילו אין אזא וועלט‪ ,‬וואס 'עולם' איז דאך לשון‬ ‫דער אויבערשטער האט באשאפן די גאנצע‬ ‫'העלם' און הסתר‪ ,‬קען א איד דורך שבת לעבן‬ ‫וועלט‪" ,‬מה היה העולם חסר‪ ,‬מנוחה‪ ,‬בא שבת‬ ‫מיטן אויבערשטן! דאס איז דער כח פון שבת‪.‬‬ ‫בא מנוחה"‪ .‬פרעגט דער ערוגת הבושם‪ :‬וואס‬ ‫מיינט דאס אז עס האט געפעלט מנוחה? ביים‬ ‫דעריבער איז שבת קודש א בחינה פון א‬ ‫אויבערשטן איז דאך כביכול נישט שייך צו‬ ‫'מעין קדושת המקדש'‪ .‬פונקט אזויווי בזמן‬ ‫זאגן קיין 'עיף' אדער 'יגע'‪ ,‬נו‪ ,‬וואס הייסט עס‬ ‫שבית המקדש היה קיים איז געווען דער‬ ‫האט געפעלט מנוחה אינעם בריאה?‬ ‫ענין פון 'את פני ה' אלקיך'‪ ,‬ווען א איד‬ ‫איז געקומען עולה רגל זיין האט ער געזען‬ ‫אויף דעם ענטפערט ער מיט דעם‬ ‫א גילוי פונעם אור פני ה'‪ ,‬וואס דאס האט‬ ‫באקאנטן חז"ל‪ ,‬אז ווען די מים התחתונים‬ ‫אים געגעבן דעם כח כסדר‪ ,‬אפילו ווען ער‬ ‫זענען נתרחק געווארן פונעם אויבערשטן‬ ‫המשך בעמוד י"ג‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫‪845.445.8579‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫זט‬