לעיקפראנט שבת בלעטל - אידיש · Lakefront Shabbos Bletel - Yiddish — בראשית (2026-10-05)

בס"ד
ליעקפראנט
פרשת בראשית
שנת תשפ"ז
שבת בלעטל
גליון ט'
שמחה פראנט תורה פראנט
דאס זענען די סמיכות הענינים "ולא קם ָ ולכל המורא הגדול אשר עשה משה
נביא "בישראל" עוד כמשה"ַ ,אז משה לעיני ישראל—בראשית ברא אלקים את
האט זוכה געווען צו זיין נבואה רבינו ָ השמים ואת הארץ.
מזל טוב! מזל טוב! אין זכות פון די אידן ,ווייל "כלום נתתי דער קישור פון דעם סוף פון דער תורה
לך גדולה אלא בשביל ישראל" ,און דאס
צו איר ָאנהייב ,קען זיין ,ווייל ָ
האט משה רבינו ַאלעס תולה וועגן דעם ָ
מיט גרויס פרייד ווינטשן געווען אין זייער זכותָ ,אבער "ולכל היד
התגלות פון השי"ת'ס כבוד אויף אידישע
נאר געקענט זיין דורךהאט ָ קינדערָ ,
מיר א הערצליכן מזל החזקה וגו' אשר עשה משה"ַ ,אז ַאלעס פארמיטלער משה רבינו ,זייענדיג דער ַ
טוב פאר אלע חשוב'ע געווארן דורך דעם זכות פון
דאס איז געווען "לעיני כל
ָ געטאן
ָ
משה רבינוָ ,
איז און דער משפיע "בין ישראל לאביהם
דאס
וואלט ָ שבשמים" ,און ָאן אים ָ
נייע תושבי לעיקפראנט, געהאט ַאלעס
ַ האבן
ישראל" ,ווייל זיי ָ צושטאנד געקומעןָ ,אבער עס
ַ גארנישטָ
לרגל דעם אריינציען תולה געווען אין זיין זכות. האט זיך אויך אויסגעפעלט די קדושה ָ
ָאבער דער אמת איז געווען ַאז "בראשית, פון כלל ישראל ,ווי רש"י (פ' כי תשא)
אין זייערע נייע הייזער דאס איז די בחינהוואס ָ
בשביל התורה"ָ , זאגט אויפ'ן פסוק "לך רד"ַ ,אז "כלום ָ
בשעה טובה ומוצלחת! פון משה רבינו און "בשביל ישראל" ,און נתתי לך גדולה אלא בשביל ישראל".
שאפן
בא ַזכות פון ביידע איז די וועלט ַ זאכןהאט געמוזט ביידע ַ און אפילו מען ָ
האט דורך ביידע ַא קיום.
געווארן ,און זי ָ
ָ האט משה רבינו ,מיט זיין דאך ָ האבןָ , ָ
זאל דער אויבערשטער (דברי יואל) נארגרויס עניוותַ ,אלעס תולה געווען ָ
העלפן אז אלע זאלן זוכה אין זכות פון די אידן ,גלייך ווי דורך אים
געטאן ,און ווייטער
ָ גארנישט וואלט זיך ָ
ָ
זיין צו וואוינען אין די נייע עס שטייט אין "צמח ה' לצבי"( ,פ' עקב) האבן ַאלעס תולה געווען אין די אידן ָ
שטיבער מתוך שמחה, אויפ'ן פסוק "מה ה' אלקיך שואל מעמך משה רבינו'ן.
ברכה ,הצלחה ,נחת און כי אם ליראה"ַ ,אז די בחינות פון ענוה
מיט יראה ,קענען כ'מעט נישט גיין
זאגן "בשביל התורהדאס מיינט רש"י צו ָָ
ובשביל ישראל שנקראו ראשית"ַ ,אז
הרחבת הדעת. אינאיינעם ,ווייל דער שורש פון ענוה וועגן משה רבינו וועלכער איז געווען
איז צו זיין "בטל במציאות" ,און נישט דער "עצם התורה" ,און וועגן די אידן
האבן ,ווייל ווער איז
אין ַא גדר פון מורא ָ האלטן די תורה איז די וועלט וועלכע ָ
ער דען ,און אינעם גדר פון יראה ,ליגט געווארן ,און אין מדרש ָ שאפן
בא ַ
ַ
על כל פנים עפעס ַא מציאות ,וועגן טאקע "בראשית בשביל משה שטייט ַ
זאגט דער פסוק "מה ה' אלקיך דעם ָ האבן זיך
שנקרא ראשית" ,ווייל ביידע ָ
שואל מעמך"ַ ,אז השי"ת בעט פון דיר אויסגעפעלט צום קיום פון דער וועלט.
1 לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
וואלט נישט
טאן עבירות ,ווייל ווען ער ָ
פון צו ָ דארפן דאן ַ
דאס איז נוגע צו יראת ה'ַ , ווען ָ זאלסט זיין אין די בחינה פון "מה" ,און דו ָ
וואלט ער אויך נישט געווארןָ ,
ָ שאפןבא ַ ַ דאס עניוות ,און וויסן
אידן ַאוועק צו לייגן ָ גארנישט" ,כי אםזאלסט זיין ביי דיר ָ דו ָ
דאסגעטאן קיין עבירות ,קומט אויס ַאז ָ ָ געווארן.
ָ שאפן
בא ַַאז די וועלט איז וועגן זיי ַ דעמאלט
ָ וואס
ליראה" ,אויסער ביי יראהָ ,
געווארן איז
ָ שאפן
בא ַ
וואס דער מענטש איז ַ ָ (ברך משה) נאר אדרבה "ויגבהזאלסטו נישט זיין "מה"ָ , ָ
געווען ,אויף מקיים זיין די מצוות. לבו בדרכי ה'".
דאס קען זיין די כוונה אין די מסורה ָ זאגטרש"י אויפ'ן פסוק "לעיני כל ישראל"ָ ,
זאגט"בראשית ברא אלקים" ,און ווי רש"י ָ בראשית ברא אלקים ,למן היום אשר ברא "שנשאו לבו לשבור הלוחות לעיניהם" ,זעט
"בשביל התורה ובשביל ישראל שנקראו אלקים אדם על הארץ ,אשר ברא אלקים מען דערפוןַ ,אז אפילו משה רבינו ,וועלכער
נאכנישט,ראשית"ָ ,אבער פון דעם ווייס איך ָ לעשות. דאך ווען עסאיז געווען דער גרעסטער עניוָ ,
אויב דער מענשט איז יוצא זיין חוב ,בלויז איז געקומען צום כבוד שמים" ,נשאו לבו",
דורך נישט זינדיגןָ ,אדער איז ער מחוייב עס שטייט פונעם ווילנער גאון ,פשט אויף
די משנה (אבות פ"ג) "ולפני מי אתה עתיד דאס עניוות איןהאט ַאוועקגעלייגט ָ
און ער ָ
יעדע צייט מקיים צו זיין די מצוות ,וועגן צובראגכן די לוחות.
ָ האט
ַא זייט ,און ער ָ
זאגט די מסורה ווייטער "אשר ברא דעם ָ ליתן דין וחשבון"ַ ,אז "דין" וועט מען מוזן
טאן די מצוות און נישט אלקים "לעשות" ,צו ָ האט וואס מען ָ
געבן אויף די עצם עבירה ָ דאס זעלבע איז מרומז ביים ָאנהייב פון און ָ
בלויז זיך צו היטן פון עבירות ,ווייל "אשר וואס
עובר געווען ,און "חשבון" ,אויף דעם ָ זאגט "בראשית בשביל די תורה ,ווי רש"י ָ
ברא" אלקים אדם על הארץ" ,און אויב ער האט עובר געוועןוואס מען ָ אין די צייט ָ ישראל שנקראו ראשית" ,און "בראשית" ,איז
וואלט ער געווארן ָ
ָ שאפן
בא ַ
וואלט נישט ַ ָ האט מען געקענט מקיים אויף די עבירה ָ מרמז אויך אויף יראה ,ווי דער זוהר הקדוש
דאסאויך נישט געזינדיגט ,קומט אויס ַאז ָ זיין ַא מצוה. זאגט "בראשית דא יראת ה' דאקרי ראשית ָ
געווארן ,איז
ָ שאפן
בא ַיא ַוואס ער איז ָ ָ געווארן אויף
ָ שאפן
בא ַ
דער מענטש איז ַ דכתיב (תהלים קי"א) ראשית חכמה יראת
זאל צו יעדע צייט מקיים זיין געווען ַאז ער ָ טאן מצוות ,און עס איז
זאל ָ
דעםַ ,אז ער ָ דאס מרמז צו זייןַ ,אז דערפאר קומט ָ
ַ ה'",
די מצוות. האלט זיך צוריק
וואס ער ַ
דאס ָ
נישט גענוג ָ דאךגארנישטָ , דארף ביי זיך זיין ָ
אפילו מען ַ
מעשה פראנט
ְוּרדוּ בִּ דְ גַ ת הַ יָּם וּבְ עוֹף הַ ָשּׁמַ יִם וּבְ כָ ל חַ יָּה הָ רֹמֶ ֶשׂת עַ ל הָ אָ ֶרץ:
ווען דער הייליגער אור החיים הקדוש רבי חיים בן עטר איז געווען יונג ,האט ער געוואונט אין די שטאט "מאראקא,
און ער האט זיך געלערנט די פאך פון גאלד שמידט .פון דעם האט ער זיך געשפייזט אויף צום לעבן .ער האט נישט
געארבעט אויף רייך צו ווערן ,נאר וויבאלד ער האט שוין געהאט גענוג אויף צום לעבן ,האט ער זיך גלייך געזעצט
לערנען.
דער גוי ביי וועמען ער האט גע'ארבעט איז געווען א שונא ישראל ,אבער וויבאלד ר' חיים האט זייער גוט געקענט זיין
פאך ,און ער איז געווען זייער ערליך ,האט ער אים געהאלטן .און אין די גאנצע שטאט האט מען געהערט פון די הצלחה
פון דעם גאלדשמידט.
איינמאל האט דער קעניג פון דער שטאט "מאראקא" געלאזט רופן דעם גוי דער בעל הבית פון די גאלדשמידט ,צו זיך
אין פאלאץ ,און אים געזאגט :אזוי ווי עס איז געקומען די צייט חתונה צו מאכן מיין טאכטער ,האב איך אסאך ארבעט
פאר דיר ,זאלסט מיר מאכן שיינע צורינג פאר די חתונה ,און ביז אפאר טעג וויל איך אז אלעס זאל זיין פארעענדיגט.
דער גוי איז געווען א גרויסער בעל גאווה ,און געזאגט א וודאי; איך וועל עס נאך ענדיגן פאר די באשטימטע צייט.
ער איז שנעל אהיים געלאפן און געארבעט זייער שווער ,אבער ווען עס איז אנגעקומען די צייט איז זיין ארבעט נישט
געענדיגט געווארן .ווען דער קעניג האט געהערט אז די ארבעט איז נישט גרייט ,האט ער זיך זייער אויפגערעגט .און
2לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
האט געשיקט זאגן צום גוי ,אז וויבאלד דו האסט נישט ערפילט מיין פארלאנג וועל איך דיר אריינווארפן אין לייבן גרוב פאר
די הונגעריגע לייבן.
דער גוי האט געענטפערט פארן קעניג אז ער איז גארנישט שולדיג ,מיין ארבעטער ר' חיים דער פוילער האט נישט געטון זיין
ארבעט ווי עס דארף צו זיין ,דערפאר האט מען נישט געענדיגט די צירונג פונעם קעניג ,און ער איז דער שולדיגער.
דער קעניג האט געשיקט זיינע סאלדאטן צו ר' חיים אין שטוב ,מען זאל אים אריינווארפן אין לייבן גרוב .ווען ר' חיים האט
געהערט וואס זיי זאגן ,האט ער זיי געבעטן" :לאזט מיך נעמען מיין טלית און תפילין ,און מיינע ספרים" .די סאלדאטן האבן
אים אויסגעלאכט .און ר' חיים האט זיך פון זיי נישט דערשראקן.
ווען די אידן האבן דערפון געהערט ,זענען זיי געווארן זייער טרויעריג ,און האבן אלע געוויינט ,ווען מען האט געזעהן ווי מען
פירט ר' חיים מיט קייטן צום הויף פון דעם קעניג ,וואס דארט איז געווען זיין לייבן גרוב.
מען האט צוגעבינדן ר' חיים מיט שטריק ,און מען האט אים אראפגעלאזט אין דעם לייבן גרוב.
נאך אפאר מינוט האבן די סאלדאטן אריינגעקוקט אין דעם לייבן גרוב ,און זיי האבן זיך זייער געוואונדערט צו זעהן ווי ר' חיים
זיצט מיט זיין טלית ,און איז פארטיפט אין זיין ספר ,און די לייבן זיצן ארום אים מיט גרויס דרך ארץ.
די גוים האבן זיך געאיילט צו רופן דעם קעניג ,און ווען דער קעניג האט דאס געזעהן האט ער שנעל באפוילן ,מען זאל אים
ארויס שלעפן פון לייבן-גרוב .און דער קעניג האט אים געזאגט" :איך זעה אז דו ביסט א געטליכער מענטש ,זיי מיר מוחל .און
פון היינט וויל איך אז דו זאלסט זיין מיין עצה געבער" .זכותו יגן עלינו אמן.
הלכה פראנט
'חנוכת הבית' אין פרשת בראשית
לכבודם פון די קרוב צו 100משפחות וואס באנייען
זייערע הייזער די וואך אין לעיקפראנט יצ"ו
ע"י הרה"ג רבי עמרם יוסף הלוי יונגרייז שליט"א,
דומ"ץ וראש כולל דקהילתינו
אויבערשטער געענדיגט בויען די וועלט שטייט אין מדרש אז די שמחה אין די תוה"ק פארציילט די וואך איבער די
און געמאכט א יום טוב וואס דאס איז שבת קודש איז 'כמאן דבני ביתא וגמר
בריאת העולם ווי די אויבערשטער האט
די יום השבת ,און כעין זה שטייט אין לעבידתיה ועביד יומא טבא' ,אזוי ווי ווען
באשאפן די וועלט אין זעקס טאג ,וביום
שאילתות דרב אחאי גאון ,וז"ל 'דמחייבין איינער ענדיגט בויען א הויז און מאכט א
דבית ישראל למינח ביומא דשבתא ,דכד חנוכת הבית ,אזוי אויך כביכול האט די השביעי שבת וינפש.
3 לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
ברייה קודשא בריך הוא לעלמיה ,ברייה מדרש זאגט ,איז ממילא פאסיג אין דעם פרשת השבוע' :ילמדנו רבינו ,הבונה בית
בשיתא יומין ונח ביומא דשבתא וברכיה טאג צו אפרעכטן א מסיבת חנוכת הבית .חדש כיצד צריך לברך ,כך שנו חכמינו
וקדשיה ,כאינשי דבני ביתא וכד גמר
הבונה בית חדש מברך שהחיינו ,כדי
ליה לעבידתיה עביד הילולא חד יומא ,אין שו"ת תורה לשמה (שם) שרייבט ער
שיעשה נחת רוח ליוצרו' ,און אזוי שטייט
כדאמרי אינשי הלולי ביתי ,'...און פון דא אז עס איז ענדערש צו מאכען די חנוכת
ברענגן טאקע טייל פוסקים (עי' בן איש הבית אינדערוואכען און נישט שבת ,כדי אויך אין די גמרא (ברכות נ"ט ):און ווערט
חי ,פרשת ראה ,אות ו' ,ובספרו שו"ת עס זאל זיין מער ניכר אז ער מאכט די געפסקנ'ט אין שלחן ערוך (או"ח סי' רכ"ג
תורה לשמה ,סי' תפ"ד) א מקור צו מאכן
סעודה לכבוד די חנוכת הבית (אין שו"ת ס"ג).
א מסיבת חנוכת הבית ביים זיך אריינצוען לבושי מרדכי (או"ח סי' ק"א) שרייבט ער
אז מ'זאל זיך נישט אריינצוען אין א נייע אין א נייע הויז.
למעשה קומט אויס אין שלחן ערוך אז
הויז אויף שבת נישט צוצוקומען צו א
דאס איז נאר אויב ער איז די אייניגסטע קומט אויס לפי זה אז די מצות עונג שבת חשש חילול שבת ,עיי"ש).
וואס האט הנאה פון די הויז ,אויב האט איז א בחינה פון חנוכת הבית -אין שו"ת
בנין שלמה (סימן ל"ב) איז ער מסביר
הגאון רבי אייזיק שער זצ"ל (פון די גדולי ער א משפחה וואס גייען אויך וואוינען
מיט דעם דאס וואס חז"ל זאגען (פסחים
ס"ח ):הכל מודים בעצרת נמי בעינן לכם ,בעלי המוסר) איז מסביר מיט דעם (לקט דארט מאכט ער נישט קיין שהחיינו ,נאר
שיחות מוסר א' ת"ה) א הערה נפלאה
הטוב והמיטיב. מ"ט ,יום שניתנה בו תורה הוא ,וואס
וואס איז לכאורה שווער אויף די מזמור
לכאורה איז שווער וואס האט מתן תורה
שיר ליום השבת ,וואס לכאורה ווערט
-א דבר רוחני -מיט 'לכם' ,גשמיות'ידע גארנישט דערמאנט אינעם מזמור עפעס אין די פוסקים איז דא פארשידענע
הנאה? אבער לפ"ז איז מובן ווייל פונקט
וועגן שבת ,נאר די גאנצע קאפיטל איז שאלות איבער מאכן א ברכה אויף א
ווי שבת איז דא א מצות עונג אזוי ווי ביי
א חנוכת הבית ,דאס זעלבע איז מיט מתן פשוט ארויסצוברענגן די נפלאות הבורא נייע הויז ,צווישען זיי דאס וואס שטייט
אין די בריאת העולם ,וטעמא בעי.
אין שו"ת לב חיים (ח"ג סי' נ"ב) אז אויב תורה ,וואס אהן דעם וואלט די וועלט
נישט געהאט קיין קיום ,קומט אויס אז זאגט ער אז לפי וואס די מדרש זאגט האט ער נישט געקויפט די הויז אליין נאר
די תורה איז א חלק פונעם חנוכת הבית,
אז די שמחה פון שבת איז א בחינה פון געבארגט אדער גענומען א מארגעדזש
עיי"ש עוד באריכות.
חנוכת הבית ,קען מען עס פארשטיין ,זאל ער נישט מאכן די ברכה (און אפילו
מיט דעם קען מען געבן א טעם לשבח ווייל פונקט ווי ביי חנוכת הבית איז די אויב 'בקרב הימים הרחיב ה' את גבולו
דרך אז די בעל הבית ווייזט ארום פאר
ופרע כל חובותיו וסילק כל דאגותיו מלבו, אויף וואס עס ווערט אראפגעברענגט אין
די באטייליגטע און ער נעמט זיי ארום
שו"ת אבני נזר (יו"ד סי' שפ"ד סק"ט) אז
אין די צומערן זיך אומציקוקען אויף מ"מ כיון דבאותה שעה לא קנאם פטור
די מנהג איז געווען צו מאכען חנוכת הבית
דייקא אין שבת ,וואס לכאורה דארף מען זיין נייע הויז ,די זעלבע כביכול איז די מלברך') -צוליב דעם זאגן די פוסקים
צו פארשטיין פשט אין די מנהג (ע"ש תכלית מצות שבת אז מ'זאל זיך מתבונן אז עס איז כדאי ביים קויפען א נייע הויז
באבנ"ז שכתב בטעמא דמילתא משום זיין אין די פלאי הבריאה ,ובלשונו' :וזהו
צו קויפן א נייע פרי אדער בגד און אונזין
דמעיקר הדין ליכא מצוה בבונה בית כאמור תוכן חיובנו ביום שב"ק ,לעמוד
ולהתבונן בשעת 'חנוכת הבית' ביופי האבען אז די שהחיינו זאל ארויפגיין אויף
בחו"ל ורק בא"י יש מצוה ,וכמבואר במגן
אברהם סי' תקס"ח סק"ה בשם שו"ת הבריאה ותפארתה ולהכיר מתוכה חסדו דעם אויך (ווי געשריבען בקיצור אין די
באר שבע [ועי' שו"ת דברי מלכיאל ,ח"ד ואמונתו של הקב"ה ,גודל מעשיו ועומק פאריגע גליון לסוכות) ,ועי' דברי יואל
סי' ח'] ,אך מ"מ כיון שאוכל סעודות שבת מחשבותיו ,עד ששימח אותנו במפעל פרשת בראשית (עמוד כ"ט) טעם נחמד
ויו"ט בהבית ממילא נעשה הבית מצוה ,נפלא ונהדר שכזה על כל פרטיו ועניניו'.
בדרך העבודה על מה שאין נהוג בזמנינו
ע"ש מה שפלפל בזה) ,אבער לפי מה
שנתבאר קען מען עס פארשטיין ,ווייל די נאך א נושא וואס ווערט דערמאנט אין לברך שהחיינו בקונה בית חדש.
גאנצע תכלית פון מצות שבת איז מטעם די וואך פרשה איבער בויען א נייע הויז
ווייל עס איז כעין חנוכת הבית ווי די איז וואס די מדרש תנחומא הייבט אן די
להערות והארות lakefrontshabbosblettel@gmail.com
4לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
5 לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
6לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
7 לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
זמן התחלת הלימודים
ופתיחת מוסדות התורה
תלמוד תורה
נורסערי -כתה ט׳
מתחילים יום ב׳ נח הבעל״ט 10:00בבוקר
בית חינוך לבנות
פרי סקול -עלעמענטרי
מתחילים יום ד׳ נח הבעל״ט 10:00בבוקר
ישיבה קטנה
שיעור א׳ -ג׳
מתחילים יום ד׳ לך לך הבעל״ט 10:00בבוקר
כולל לאברכים
מתחילים יום ד׳ לך לך הבעל״ט 10:30בבוקר
8לעיקפראנט שבת בלעטל | פרשת בראשית תשפ"ז
