gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

מוציא לאור: נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen

שבוע: שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

פתח את ה-PDF הורדה

  ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫©‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫למכון נעימות אליעזר סקולען בארה"ק‬ ‫ואין רשות לצלם או לתרגם או להעתיק‬ ‫למאגר מידע אפילו חלק מן הספר ללא אישור בכתב‬ ‫לקחת חלק בהדפסת ספרי סקולען צור קשר במייל ‪skulen3@gmail.com‬‬ ‫‪copyright by mechon nemois eliezer skulen. beth shemesh.‬‬ ‫‪in all countries subscribing to the international copyright union.‬‬ ‫‪PRINTED IN ISRAEL‬‬ ‫יצא לאור העולם ע"י‬ ‫מכון נעימות אליעזר בארה"ק‬ ‫‪053-415-2636‬‬ ‫ב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת הרב קלמן ווייס שליט"א‬ ‫מו"צ העדה החרדית‬ ‫בס"ד כ"ז שבט תשפ"א‬ ‫הנני בזה בשורות האלה לחזק ולאמץ את ידי הבה"ח החשוב והיקר‬ ‫ירא שמים ובעל מדות תרומיות דבוק בלו"נ ברבותינו הק' מסקולען‬ ‫זי"ע ולהבל"ח לכ"ק האדמורי"ם ממשיכי דרכם שליט"א‬ ‫כמר אליעזר זוסיא רובין ני"ו‬ ‫אשר ליקט ואיזן דבריהם הקדושים של האדמורי"ם מסקולען זצוק"ל‬ ‫במשך שנים על ענינים שונים בתורה ועבודת השי"ת וכן במה‬ ‫שהביאו מספה"ק תלמידי הבעש"ט הק' בענינים רמים אלו והבה"ח‬ ‫החשוב הנ"ל תורגם אותם ללשון "האידיש" שיהא שימה בפיהם של‬ ‫רבים אשר אינם מבינים בלה"ק‬ ‫ונקרא שמו "נעימות אליעזר"‬ ‫ודבר גדול מאד עשה בעמיו לקרב דבריהם הק' אשר מלאים ביר"ש‬ ‫וקדושה בדברים היוצאים מלב טהור וקדוש שבודאי יכנסו ללבם של‬ ‫ישראל לקרבם לעבוד"ה ולתורה וקדושה וע"כ גם ידי תכון עמו‬ ‫להוציא לאור ספר הקדוש הזה ויזכה להפיץ תורתם בקרב ישראל‬ ‫מתוך נחת ובריות גופא ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא בכל הענינים‬ ‫אמן‪:‬‬ ‫הכו"ח לכבוד התורה וצדיקי הדור‪:‬‬ ‫קלונימוס קלמן ווייס‬ ‫ג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת אב"ד קאסאן שליט"א‬ ‫מו"צ העדה החרדית‬ ‫הנני מצטרף להנ"ל והשי"ת יעזור להרחיב גבולי הקדושה ויתקדש שם‬ ‫שמים בעולם ובזכות זה נזכה בקרוב להתגלות מלך המשיח בב"א‪:‬‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסערט ויזניץ שליט"א‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מתחזק זיין און‬ ‫מתרומם זיין אויפן דרך פון אונזערע הייליגע רבי'ס "לבית סקולען"‪,‬‬ ‫און אין סקולען איז דאך אסאך אסאך לייכטער זיך צו מתרומם זיין‪,‬‬ ‫ווייל די זיס'קייט דארטן איז דאך גאר גאר הויעך און דערהויבן און‬ ‫ליכטיג‪ ,‬און איך בין זיכער אז פון אויבן וועלן זיי משפיע זיין שפע‬ ‫עבודת השם פאר די אלע וואס וועלן לערנען אין דעם הייליגן ספר‪.‬‬ ‫[והוסיף‪ :‬ס'איז מיר שווער "נישט" צו חתמ'נען אויף אזאנ'ס]‪.‬‬ ‫יעקב בהה"צ מוהר"א זצללה"ה‬ ‫ד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מדושינסקיא שליט"א‬ ‫הנני בזה לחזק ולאמץ ידי הבה"ח היקר זוכה ומזכה את הרבים‬ ‫כמר אליעזר זוסיא רובין נרו יאיר ויזרח‬ ‫יהי ד"א עמו בכל אשר יפנה‪ ,‬ויצליח דרכו הטובה על דרך רבותיו‬ ‫הקדושים אשר האירו את ישראל בנועם אמרותיהם וזמירותיהם‪,‬‬ ‫ויזכה לראות ברכה בעמלו מתוך הרחבת הדעת וטוב לב תמיד‬ ‫לאויושט"א‪:‬‬ ‫ה‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסקולען מאנסי שליט"א‬ ‫ה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת רב דקהל אש תמיד בני ברק שליט"א‬ ‫הנני באתי להמליץ טוב עבור הבה"ח חסידא ופרישא המפורסם‬ ‫בתורותיו ומידות הטובות והישרות מתאבק באפר רגליהם כל צדיקי‬ ‫הדור ובפרט כ"ק האדמורי"ם מסקולען‬ ‫ה"ה שמו הולך לפניו‬ ‫מוהר"ר אליעזר זוסיא רובין שליט"א‬ ‫יה"ר שיזכה תמיד להפיץ מעינתיו חוצה ויזכה תמיד את הרבים בטוב‬ ‫טעם ודעת ואך טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו בחן של טעם זקנים‬ ‫ויזכה במהרה לקבל פני משיח צדקנו אמן בב"א‪:‬‬ ‫ידידו המכבדו בלב טוב‬ ‫ורבינו זצ"ל היה אומר תמיד‪ ,‬שלפני שהולכים ללמוד צריכים‬ ‫לכוון לקיים מצות לימוד התורה‪ ,‬כי הרי מצות צריכות כוונה‪,‬‬ ‫וממילא וצריך אדם לומר קודם הלימוד בפה מלא‪:‬‬ ‫של‬ ‫או ַריְ י ָתא ֶׁ‬ ‫שה ְ ּד ֹ‬ ‫ה ֲֵרינִ י מ ּוכָ ן ּו ְמז ּו ָמן לְ ַקיֵם ִמ ְצוַ ת ֲע ֵ‬ ‫ש ּ ָכת ּוב ּ ַב ּת ֹו ָרה ּולְ מַ ְד ּ ֶׁתם א ָֹתם‬ ‫מו ֶׁ‬ ‫לִ ּמ ּוד הַ ּת ֹו ָרה ְּכ ֹ‬ ‫שה ִמ ְצוָ ה ז ּו ְּכ ֵדי לְ ַק ּיֵם‬ ‫עו ֶׁ‬ ‫ּו ְשמַ ְר ּ ֶׁתם ַל ֲעש ָֹתם וַ ה ֲֵרינִ י ֹ‬ ‫ִמ ְצוַ ת ּב ֹו ְר ִאי ּו ְכ ֵדי ַל ֲעש ֹֹות נַחַ ת ר ּוחַ לְ הַ ּב ֹו ֵרא יִ ְת ּ ָב ַר ְך‬ ‫שם ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל‪:‬‬ ‫מו ְּב ֵ‬ ‫ְש ֹ‬ ‫יך ה ּוא ּו ְש ִכינְ ּ ֵת ּה ִּב ְד ִחיל ּו ּו ְר ִחימ ּו‬ ‫שא ְּב ִר ְ‬ ‫שם יִ ח ּוד קֻ ְד ָ‬ ‫לְ ֵ‬ ‫שם‬ ‫שם י"ה ְּבו"ה ְּביִ ח ּו ָדא ְשלִ ים ְּב ֵ‬ ‫ּו ְר ִחימ ּו ּו ְד ִחיל ּו לְ יַ חֵ ד ֵ‬ ‫שה יָ ֵדינ ּו‬ ‫יהי נ ַֹעם יְ הֹוָ ה אֱ לֹהֵ ינ ּו ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ‬ ‫ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל‪ִ :‬ו ִ‬ ‫שה יָ ֵדינ ּו ּכ ֹונְ נֵה ּו‪:‬‬ ‫ּכ ֹונְ נָ ה ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ‬ ‫ז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫וכ"ק מרן רבינו זצ"ל‬ ‫היה אומר תמיד בכל הזדמנות‪:‬‬ ‫אז‪" :‬לְ כ ּו ָבנִ ים" – אז ווען איר גייט‬ ‫אוועק פון די התעוררות‪ ,‬דעמאלט'ס‪:‬‬ ‫"ש ְמע ּו לִ י" – דעמאלט'ס זאל אייך‬ ‫ִ‬ ‫קלונגען אין די אויער'ן דאס וואס איר‬ ‫האט דא געהערט‪!..‬‬ ‫ווייל בשעת ווען איר זענט דא‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס זעה איך דאך שוין אליין‬ ‫אז איר הערט מיך אויס‪ ,‬נאר ווען‬ ‫איר גייט "אוועק"‪ ..‬דעמאלט'ס זאל‬ ‫אייך קלונגען אין די אויער'ן דאס‬ ‫וואס איר האט דא געהערט‪!..‬‬ ‫ח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫הקדמה‬ ‫י'שמחו ה'חסידים ו'יגילו ה'משתוקקים לראות אור כי טוב מאמרי קודש‬ ‫מרז"ל קדושים אשר בארץ המה‪ ,‬ובשבח והודאה להשי"ת שהחיינו‬ ‫וקימנו והגיענו לזמן הזה אני מודה ומשבח לאדון כל על שזכיתי לגמור‬ ‫ספר "נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מיוסד על‬ ‫דברי חז"ל ועל דברי רבותינו הקדושים תלמידי הבעל שם טוב הק'‬ ‫ותלמידי המגיד זצוק"ל‪ ,‬כדי שכל יהודי פשוט יזכה לשאוב מתורתם של‬ ‫רז"ל אשר מפיהם אנו חיים כל ימינו על אדמתינו‪ ,‬וכדי שכל יהודי פשוט‬ ‫יזכה לדעת את הדרך אשר ילכו בה ואת המעשה אשר יעשון‪.‬‬ ‫והרי כבר ידוע ליודעי חן‪ ,‬כי אמרו רז"ל (יבמות צ"ז‪ ).‬על כל האומר דבר‬ ‫שמועה מפיהם ששפתותיו דובבות בקבר‪ ,‬ובספר חסידים (ס' רכ"ד)‬ ‫איתא שהם מתפללין עליו שם וממליצים טובה עליו עכלה"ק‪.‬‬ ‫ומודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי אשר זכיתי להוציא לאור ספר‬ ‫"נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מטרתו של הספר‬ ‫הוא אך ורק שכל יהודי יזכה לחיות עם "שויתי ה' לנגדי תמיד" בכל רגע‬ ‫ורגע ולקיים "בכל דרכיך דעהו" במלא מובן המלה‪.‬‬ ‫וברוך הוא אלקינו אשר נתן סיעתא דשמיא בעמלי וזכיתי לראות ברכה‬ ‫בעמלי‪ ,‬אשר אחרי שנים רבות וארוכות זכיתי לברך על המוגמר ולזכות‬ ‫את הרבים בדברים פשוטים וברורים נראים לעינים בעניני עבודת השם‬ ‫יתברך תורה ותפילה ומידות טובות וישרות‪ ,‬ואכן שמע אלקים מתוך‬ ‫סיעתא דשמיא אשר הרגשתי בה על כל צעד ושעל במהלך חיבור ספר‬ ‫זה‪ ,‬ומתוך שבח והודיה להשי"ת על כל הטוב אשר גמלני‪ ,‬הנני עומד‬ ‫עתה ב"פתח השער" ומתחנן לפני בורא כל עולמים שכה יתן ה' וכה‬ ‫יוסיף ויזכני להעלות דבר נאה ומתוקן על שולחן חכמים‪ ,‬ולהוסיף דעת‬ ‫ט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ותבונה ויראת ה' טהורה בתוך לבבות ישראל‪ ,‬ואל יצא מתחת ידי שום‬ ‫מכשול חס ושלום‪ ,‬רק יחזק את האמונה ואת הניצוץ היהודי אשר נמצא‬ ‫בתוך כל אחד ואחד מישראל‪ ,‬ובעזרת השם יתברך יהיה לתועלת‬ ‫הרבים‪ ,‬ובפרט לבחורי ואברכי חוץ לארץ שיותר קל להם ללמוד ספרים‬ ‫"באידיש"‪ ,‬והרי כבר כתוב בתורתינו הק' בפרשה וילך (ל"א פ' י"ט)‪:‬‬ ‫"ועתה כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה את בני ישראל שימה‬ ‫בפיהם"‪ ,‬פירוש שכל יהודי יזכה להבין ולהשכיל את התורה בשפה‬ ‫שהוא מבין טוב‪.‬‬ ‫וכאן המקום לציין שכל הספר מתחילה עד הסוף נעשית ע"פ הוראת‬ ‫והדרכת גדולי ישראל על כל צעד ושעל‪ ,‬וזהו אינו רק ספר לקריאה‬ ‫גרידא‪ ,‬כי אם גם ספר של לימוד התורה באמת‪ ,‬יען כי הרי זה משפיע‬ ‫יראת שמים במדה גדושה על לבבות ישראל‪.‬‬ ‫וכאן המקום להודות ולהלל לכל האנשים שעזרו ותרמו ותמכו למען‬ ‫הוצאת ספר זה‪ ,‬יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שיזכו לראות אך ורק‬ ‫תענוג ונחת דקדושה מכל יוצ"ח‪ ,‬ויזכו לראות בנים ובני בנים עוסקים‬ ‫בתורה ובמצות באמת לאויושט"א‪.‬‬ ‫ובצאתי אפרוש כפי אל ה' בתפילה שאזכה לישב באהלה של תורה‬ ‫ולהרביץ תורה ויראה כל ימי חיי‪ ,‬ואזכה לעבוד את השם יתברך‬ ‫בשמחה ובטוב לבב מרוב כל מתוך שמחה של מצוה יחד עם כל‬ ‫ישראל‪ ,‬ואזכה להיות מאלו שמוסיפים יופי לכתר הגדול שנקרא‬ ‫תפארת ישרא"ל זרע אברה"ם אוהבו‪ ,‬מתוך הרחבת הדעת ומנוחה‪,‬‬ ‫ומתוך בריות גופא ונהורא מעליא‪ ,‬עדי נזכה בקרוב ליעוד הנביא ומלאה‬ ‫הארץ דעה את ה' וברחמים גדולים אקבצך בביאת גואל צדק ובבנין‬ ‫בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן‪:‬‬ ‫י‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ַא ָּתה ָּה ְר ֵא ָּת לָּ ַד ַעת‬ ‫עוד ִמ ְּלבַ ּד ֹו‪ :‬ווען עס‬ ‫ַא ּ ָתה הָ ְר ֵא ָת ל ַָד ַעת ִּכי יהו‪-‬ה ה ּוא הָ אֱ ל ִֹקים ֵאין ֹ‬ ‫"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה"‪ ,‬שרייען‬ ‫"ש ִמינִי עֲצֶ ֶרת" און‪ִ :‬‬ ‫קומט ָאן די הייליגע טעג פון‪ְׁ :‬‬ ‫מיר דעמאלט'ס אלע אויס הויעך‪ ,‬אז‪" :‬אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת כִ י יהו‪-‬ה הּוא‬ ‫ֱֹלקים אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ" – אז דער הייליגער באשעפער איז דאך דער‬ ‫הָ א ִ‬ ‫איינציגסט'ער גאט‪ ,‬און עס איז דאך נישט דא קיין שום אנדערע מציאות‬ ‫מער ווי דער הייליגער באשעפער‪ ,‬נאר דער הייליגער באשעפער איז דער‬ ‫איינציגסט'ער גאט וואס פירט אלעס אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫און די טעם פארוואס מיר הייבן ָאן די הקפות מיט די ווערטער‪" :‬אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ‬ ‫ל ַָדעַ ת" וגו' איז‪ ,‬ווייל מיר ווילן דא זאגן פארן הייליגן באשעפער אזוי‪ ,‬אז‪..‬‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬דו האסט דאך אונז אלע באשאפן פאר דיין כבוד‬ ‫וועגן‪ ,‬יא‪ !?..‬און דו האסט דאך אונז אלע באשאפן כדי אז מיר זאלן דיר‬ ‫דינען‪ ,‬יא‪ !?..‬און מיר שטייען דאך שוין דא יעצט ביים שוועל פון די אנהייב‬ ‫פון דעם נייעם יאר‪ ,‬און מיר גרייטן זיך דאך שוין יעצט אלע צוריק אריין צו‬ ‫גיין אין דעם געהעריג'ן‪" :‬סֵ ֶדר הַ ּיוֹם"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם ווילן מיר דא יעצט אלע גוט אריין באקען אין‬ ‫אונזערע הערצער דעם וויכטיג'ן יסוד‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז‪" :‬יהו‪-‬ה" הּוא‬ ‫ֱֹלקים" – אז אפילו ווען דער אייבערשטער גייט מיט מיר מיטן נאמען‪:‬‬ ‫"הָ א ִ‬ ‫"מ ַּדת הַ ִּדין"‪ ,‬און דאס מיינט דאך צו זאגן אין‬ ‫ֱֹלקים" וואס איז דאך‪ִ :‬‬ ‫"א ִ‬ ‫אנדערע ווערטער‪ ,‬אז אפילו ווען עס גייט מיר שווער‪ ,‬איז דאס אבער נאך‬ ‫אלץ ָאן געפילט מיט‪" :‬יהו‪-‬ה" – איז דאס אבער נאך אלץ ָאן געפילט מיט‬ ‫יא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫גאר גרויסע‪" :‬חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים" פון דעם גרויסן‪" :‬מֶ לְֶך טוֹב ּומֵ ִטיב"‪ ,‬און מיר‬ ‫ֱֹלקים"‬ ‫דארפן דאך טאקע אלע שטענדיג גוט געדענקען‪ ,‬אז‪ ..‬יא‪ ,‬דער‪" :‬א ִ‬ ‫וואס דו זעהס'ט פון מאל צו מאל‪ ,‬איז אבער אין אמת'ן אריין ָאן געפילט‬ ‫מיט‪" :‬יהו‪-‬ה" – איז אבער אין אמת'ן אריין ָאן געפילט מיט גאר גרויסע‪:‬‬ ‫"חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים"‪.‬‬ ‫"ּדין"‪,‬‬ ‫ֱֹלקים" וואס דו זעהס'ט אמאל מיט א פנים פון‪ִ :‬‬ ‫און דער זעלב'ער‪" :‬א ִ‬ ‫איז דאך אבער אין אמת'ן‪" :‬יהו‪-‬ה" – איז דאך אבער אין אמת'ן ָאן געפילט‬ ‫מיט גאר גרויסע‪" :‬חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים"‪ ,‬ווייל טיף טיף אין א יעדע צרה וואס א‬ ‫מענטש גייט א דורך אויף דער וועלט‪ ,‬ליגט דאך באהאלטן גאר גרויסע‪:‬‬ ‫"חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים" וואס דער אייבערשטער טוט מיט איהם בשעת ווען ער‬ ‫גייט מיט איהם‪" :‬בְׁ ִמ ַּדת הַ ִּדין"‪.‬‬ ‫און ממילא דאס זאגן מיר דא יעצט אלע פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‪ ..‬רבונו‬ ‫של עולם‪ ,‬עס איז אמת טאקע אז מיר זענען טאקע אלע גרייט אריין צו גיין‬ ‫אין דעם נייעם יאר‪ ,‬אבער‪ ..‬נאר נאך דעם וואס מיר וועלן אלע גוט אריין‬ ‫נעמען אין קאפ דעם געדאנק פון‪" :‬אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת" וגו'‪.‬‬ ‫ווייל אויב א יודיש קינד נעמט נישט גוט אריין אין קאפ דעם געדאנק פון‪:‬‬ ‫"אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת" וגו'‪ ,‬דעמאלט'ס קען ער זיך דאך נאך גאר שטארק‬ ‫מוטשענען אינמיטן די יאר‪.‬‬ ‫און די סיבה פון דעם איז דאך שוין זייער פשוט‪ ,‬ווייל אויב א מענטש‬ ‫פארלירט ח"ו זיין ריינע‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם הייליגן באשעפער בשעת ווען‬ ‫ער האט א "צרה"‪ ,‬און ער פארגעסט דעמאלט'ס ח"ו אינגאנצן אז אלעס‬ ‫יב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫קומט דאך נאר פון דעם אייבערשטן אליין‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך שוין גאר‬ ‫גאר ביטער‪ ,‬ווייל אויב א מענטש פארלירט ח"ו זיין ריינע‪" :‬אֱמּונָה" אין‬ ‫דעם הייליגן‪" :‬בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" בשעת ווען ער האט אמאל א "צרה"‪ ,‬און‬ ‫ער הייבט דעמאלט'ס ָאן צו האבן קשיות אויפן אייבערשטן‪ ,‬האקט ער זיך‬ ‫דאך דעמאלט'ס אפ פון דעם הייליגן באשעפער ח"ו‪.‬‬ ‫אבער משא"כ ווען א מענטש האט א צרה‪ ,‬און ער בעט דעמאלט'ס דעם‬ ‫אייבערשטן אז דער אייבערשטער זאל איהם העלפן‪ ,‬און ער גלייבט‬ ‫דעמאלט'ס מיט א שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אז דער אייבערשטער שטייט דא‬ ‫לעבן מיר‪ ,‬און ער געבט מיר יעצט נאך אלע מיינע בקשות וואס איך בעט‬ ‫איהם נאר‪ ,‬און ווען איך ענדיג דאווענען‪ ,‬דעמאלט'ס גיי איך אוועק מיט א‬ ‫זיכער'ע‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן באשעפער אז איך בין‬ ‫שוין ב"ה א געהאלפענ'ער‪ ,‬און איך פריי זיך שוין יעצט מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת‬ ‫יהו‪-‬ה" וואס גייט בקרוב ָאן קומען‪.‬‬ ‫ֱֹלקים" – אז דער‬ ‫און איך זאג שוין יעצט צו מיר‪ ,‬אז‪" :‬צְׁ חֹ ק עָ שָ ה לִ י א ִ‬ ‫ֱֹלקים" – אז דער זעלב'ער באשעפער וואס האט מיר יעצט‬ ‫זעלב'ער‪" :‬א ִ‬ ‫געגעבן דעם דאזיג'ן שוועריקייט‪" :‬בְׁ ִמ ַּדת הַ ִּדין"‪ ,‬גייט דאך מיר אויך זיכער‬ ‫בקרוב ממש פריילעך מאכן‪.‬‬ ‫ֱֹלקים"‬ ‫ֱֹלקים – דער זעלב'ער‪" :‬א ִ‬ ‫און נישט נאר דעם‪ ,‬נאר‪ :‬צְׁ חֹ ק "עָ שָ ה" לִ י א ִ‬ ‫וואס האט מיר געגעבן דעם שוועריקייט‪ ,‬האט שוין אויך פון לאנג צוריק ָאן‬ ‫גע'גרייט מיין גרויסע ישועה וואס גייט בקרוב ָאן קומען‪ ,‬און איך גלייב‬ ‫טאקע באמת אז מיין‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס וועט דאך שוין טאקע בקרוב‬ ‫ממש ָאן קומען‪" :‬כְׁ הֶ ֶרף עַ יִן"‪.‬‬ ‫יג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און אויב א מענטש זאגט אזעלכע ווערטער‪ ,‬און ער פארמאגט טאקע באמת‬ ‫א ריינע‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן‪" :‬בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים"‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וועט ער טאקע קענען זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע ישועות‬ ‫בקרוב ממש‪.‬‬ ‫און די עבודה פון א יודיש קינד איז‪ ,‬צו גלייבן מיט א גאנצע‪" :‬אֱמּונָה"‬ ‫בשעת'ן בעטן דעם הייליגן באשעפער א געוויסע בקשה אז דער הייליגער‬ ‫באשעפער האט מיר יעצט אויס געהערט‪ ,‬און אז דער הייליגער באשעפער‬ ‫גייט מיר שוין טאקע יעצט העלפן מיט א‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה"‪ ,‬און די עבודה‬ ‫פון א יודיש קינד איז‪ ,‬צו "גלייבן" און "גלייבן" און "גלייבן" אז דער‬ ‫הייליגער באשעפער "העלפט" אונז שטענדיג ארויס‪.‬‬ ‫און אפילו ווען עס קוקט נישט אויס אז דער אייבערשטער העלפט אונז‬ ‫ארויס‪ ,‬דארפן מיר אבער דעמאלט'ס נאך אלץ גלייבן‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז‬ ‫דער אייבערשטער העלפט אונז דעמאלט'ס אויך ארויס מיט אלעס וואס מיר‬ ‫דארפן נאר‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז ווען א‬ ‫יודיש קינד דאווענט צום אייבערשטן‪ ,‬און ער בעט דעם אייבערשטן א‬ ‫ָאדם ַּדעַ ת"‪ ,‬און ער‬ ‫געוויסע תפילה‪ ,‬ווי למשל‪ ..‬די תפילה פון‪" :‬אַ ּתָ ה ח ֹונֵן לְׁ ָ‬ ‫בעט דעמאלט'ס דעם אייבערשטן‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער טאטע אין הימל‪ ,‬געב מיר‬ ‫דעת‪ ,‬און געב מיר פארשטאנד‪ ,‬ווייל איך וויל האבן די ריכטיגע דעת צו‬ ‫פארשטיין דיין הייליגער תורה הק'‪ ,‬און איך וויל האבן די ריכטיגע דעת זיך‬ ‫צו קענען פירן ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬זאגן דעמאלט'ס די ספרים הק'‪ ,‬אז דער‬ ‫אייבערשטער ענטפערט דעמאלט'ס גלייך פאר דעם יוד אויפן פלאץ אז‪..‬‬ ‫יד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫גוט‪ ,‬בסדר‪ ,‬איך געב דיר נאך דיין בקשה וואס דו האסט מיר דא געבעטן‪,‬‬ ‫און איך גיי דיר טאקע יעצט משפיע זיין א ריכטיגע‪" :‬שֵ כֶל הָ עֶ לְׁ יוֹן" זיך צו‬ ‫קענען פירן ווי אזוי עס דארף צו זיין‪ ,‬און איך גיי דיר טאקע יעצט משפיע‬ ‫זיין א ריכטיגע‪" :‬שֵ כֶל הָ עֶ לְׁ יוֹן" כדי אז דו זאלסט טאקע קענען זוכה זיין צו‬ ‫פארשטיין דער הייליגער תורה הק'‪.‬‬ ‫און ווען דער יוד האלט שוין ביים סוף פון די ברכה פון‪" :‬אַ ּתָ ה ח ֹונֵן" וכו'‪,‬‬ ‫און ער זאגט שוין די ווערטער‪" :‬בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה ח ֹונֵן הַ ָּדעַ ת"‪ ,‬וואלט ער‬ ‫דאך דעמאלט'ס געדארפט דאנקען דעם אייבערשטן מיט זיין גאנצן הארץ‬ ‫אויף דעם וואס דער אייבערשטער האט איהם נאך געגעבן זיין בקשה דא‪,‬‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" אז ער‬ ‫און ער וואלט דאך דעמאלט'ס ממש געדארפט טאנצן פאר‪ִ :‬‬ ‫האט דא זוכה געווען צו באקומען א "הסכמה" פון דעם אייבערשטן אליין‬ ‫אויף זיינע בקשות וואס ער האט דא געבעטן יעצט‪ ,‬און ער וואלט דאך‬ ‫דעמאלט'ס געדארפט אוועק גיין מיט אזא שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אז דער‬ ‫אייבערשטער האט טאקע ָאן גענומען זיין תפילה‪ ,‬און אז ער גייט שוין‬ ‫טאקע יעצט געהאלפן ווערן מיט אלעס וואס ער דארף נאר‪.‬‬ ‫"שים שָ לוֹם" וכו'‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך מיט די ברכה פון‪ִ :‬‬ ‫[למשל]‪ ,‬ווייל ווען א יודיש קינד קומט ָאן צו די סוף פון די ברכה פון‪:‬‬ ‫"שים שָ לוֹם" וכו'‪ ,‬דארף ער דאך דעמאלט'ס שפירן ביי זיך זייער קלאר אז‬ ‫ִ‬ ‫"דער אייבערשטער האט יעצט טאקע אויס געהערט מיין תפילה"‪ ,‬און‪ ..‬יא‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער גייט יעצט לייגן‪" :‬שָ לוֹם" צווישן יודישע קינדער‪ ,‬און‬ ‫דער מענטש דארף דאך דעמאלט'ס האבן גאר גאר א שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אז‬ ‫טו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫דער אייבערשטער שרייט טאקע דעמאלט'ס אויס הויעך אז‪" :‬וְׁ נָתַ ּתִ י שָ לוֹם‬ ‫ָארץ" – אז איך גיי טאקע יעצט געבן‪" :‬שָ לוֹם" אויף דער וועלט‪!..‬‬ ‫בָ ֶ‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך מיט די סוף פון א יעדע ברכה פון שמונה עשרה‪,‬‬ ‫ווייל א יודיש קינד דארף דאך שטענדיג גלייבן מיט א ריינע‪" :‬אֱמּונָה" און‪:‬‬ ‫"בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן באשעפער אז מיין תפילה איז טאקע ָאן גענומען‬ ‫געווארן יעצט ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬און א יודיש קינד דארף דאך‬ ‫שטענדיג גלייבן מיט א ריינע‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן‬ ‫באשעפער אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שוין טאקע יעצט העלפן‪.‬‬ ‫און עד כדי כך גלייב איך אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שוין טאקע‬ ‫יעצט העלפן‪ ..‬אז איך "דאנק" שוין אפילו דעם הייליגן באשעפער אויף זיין‬ ‫הילף וואס ער גייט מיר דא יעצט שיקן‪ ,‬און איך זאג שוין יעצט די ווערטער‪:‬‬ ‫"בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה רוֹפֵ א ח ֹולֵי עַ ּמ ֹו י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬ווייל‪ ..‬יא‪ ,‬איך גלייב טאקע‬ ‫באמת‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער גייט יעצט טאקע‬ ‫אויס היילן אלע‪" :‬ח ֹולֵי י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫אבער עס איז נאר דא איין פראבלעם דא‪ ,‬ווייל די פראבלעם דא איז‪ ,‬אז מען‬ ‫הערט דאך דאס נישט בפועל‪ ,‬נאר מען דארף גלייבן‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז‬ ‫עס איז טאקע אזוי‪ ,‬און מען דארף גלייבן אז דער הייליגער באשעפער הערט‬ ‫טאקע באמת אויס א יעדע "תפילה" פון א יעדע יודיש קינד‪ ,‬און מען דארף‬ ‫גלייבן‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער ענטפערט א יעדע‬ ‫תפילה וואס א יעדע יודיש קינד בעט‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע אונזער‬ ‫"עבודה" אויף דער וועלט‪ ,‬צו גלייבן‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער‬ ‫טז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫באשעפער הערט שטענדיג אויס אונזערע תפילות‪ ,‬און אז דער אייבערשטער‬ ‫"ענטפערט" שטענדיג אונזערע תפילות‪.‬‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין טאקע אלע אויך זייער גוט‪ ,‬אז אברהם אבינו איז‬ ‫"מקוֹר הָ אֱמּונָה"‪ ,‬ווייל אברהם אבינו איז דאך געווען דער‬ ‫דאך געווען די‪ְׁ :‬‬ ‫ערשטער מענטש וואס האט אויס געשריגן אויף דער וועלט אז‪" :‬יֶש מַ נְׁהִ יג‬ ‫לְׁ בִ ָירה וְׁ אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ"‪!..‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם איז אברהם אבינו געווען אין די מדריגה אז ער האט‬ ‫זוכה געווען צו הערן בפועל ממש פון דעם אייבערשטן אליין אז ער וועט‬ ‫געהאלפן ווערן מיט א‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם"‪ ,‬ווייל ער האט דאך שוין‬ ‫אויס געשריגן אין דעם הייסן קאלעך אויווען אז עס איז נאר דא איין גאט‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬און ער איז דאך שוין אריין געגאנגען אין פייער פארן‬ ‫אייבערשטנ'ס וועגן‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם האט ער געקענט הערן בפועל ממש פון דעם‬ ‫אייבערשטן אליין ווי דער אייבערשטער אליין זאגט איהם די בשורה טובה‬ ‫אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪ ,‬ווייל ער איז דאך שוין סיי ווי סיי געווען‬ ‫אויס גע'ארבעט אין דעם ענין פון‪" :‬אֱמּונָה"‪.‬‬ ‫אבער די אמת איז דאך‪ ,‬אז דער אייבערשטער ענטפערט דאך א יעדע יודיש‬ ‫קינד וואס בעט איהם א בקשה אז‪ ..‬יא‪ ,‬איך גיי דאס טאקע טוהן‪ ,‬אבער ווען‬ ‫דער מענטש גייט אוועק פון דעם תפילה‪ ,‬געדענקט ער דאך אסאך מאל קוים‬ ‫קוים אז ער האט בכלל געדאווענט יעצט‪ ,‬און אסאך מאל געדענקט ער שוין‬ ‫אפילו נישט וואס ער האט דא געזאגט בכלל‪.‬‬ ‫יז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא דו פרעגס'ט מיר דא אזוי‪ ,‬אז ווען דער אייבערשטער וואלט‬ ‫געקומען צו מיר און מיר מודיע געווען אז איך וועל געהאלפן ווערן מיט א‪:‬‬ ‫"יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם"‪ ,‬דעמאלט'ס וואלט איך דאך אויך געהאט‪:‬‬ ‫"אֱמּונָה" אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און איך וואלט זיך‬ ‫דאך דעמאלט'ס אויך "געפריידט" מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט יעצט‬ ‫בקרוב ָאן קומען‪!?..‬‬ ‫און ממילא פארוואס מאכט מען אזא מצב פון די‪" :‬צְׁ חֹ ק" פון "אברהם‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" וואס‬ ‫אבינו" – און ממילא פארוואס מאכט מען אזא מצב פון די‪ִ :‬‬ ‫אברהם אבינו האט געהאט בשעת ווען דער אייבערשטער האט איהם מודיע‬ ‫געווען אז ער גייט געהאלפן ווערן מיט א קינד‪!?..‬‬ ‫איך וואלט זיך דאך אויך געפריידט ווען דער אייבערשטער וואלט מיר‬ ‫געקומען זאגן אז איך וועל געהאלפן ווערן מיט א‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן‬ ‫הַ שָ מַ יִם"‪ !?..‬און איך וואלט דאך אויך געהאט דעמאלט'ס‪" :‬אֱמּונָה" אין די‬ ‫ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער‪!?..‬‬ ‫אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬נו האב שוין טאקע יעצט‪" :‬אֱמּונָה" אין די ווערטער‬ ‫פון דעם הייליגן באשעפער‪ !..‬ווייל דער הייליגער באשעפער שטייט דאך‬ ‫לעבן דיר א יעדן טאג ביים דאווענען‪ ,‬און ער זאגט דאך דיר א יעדן טאג פון‬ ‫דאס ניי נאך אמאל און נאך אמאל‪ ,‬אז דו ווייסט וואס יענק'ל‪ !?..‬איך געב‬ ‫דיר נאך אויף דיין בקשה וואס דו האסט מיר געבעטן דא‪ ,‬און איך גיי דיר‬ ‫שוין טאקע יעצט שיקן דיין‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם"‪ !?..‬און ממילא נו‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" בשעת ווען דו‬ ‫ר' יוד‪ ,‬לאמיר שוין זעהן ווי דו טאנצט פאר‪ִ :‬‬ ‫האלטס'ט שוין ביי די סוף פון די ברכה‪ ,‬און לאמיר שוין זעהן דיין גרויסע‪:‬‬ ‫יח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" ווי דו פרייס'ט זיך מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט שוין בקרוב‬ ‫ִ‬ ‫ָאן קומען‪ !?..‬און לאמיר שוין זעהן דיין גרויסע‪" :‬אֱמּונָה" וואס דו האסט‬ ‫אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער וואס גייט דיר שוין יעצט שיקן‬ ‫דיין גרויסע‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם"‪!?..‬‬ ‫אבער‪ ..‬ניין‪ֹ" :‬לא ִמנֵיּה וְׁ ֹלא ִמ ְׁקצָ תֵ יּה"‪ ,‬דו ווערס'ט נישט‪" :‬מָ לֵא ִש ְׁמחָ ה"‬ ‫ווען דו קומס'ט שוין ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה רוֹפֵ א ח ֹולֵי עַ ּמ ֹו‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬און דו ווערס'ט נישט עפעס‪" :‬מָ לֵא ִש ְׁמחָ ה" ווען דו קומס'ט שוין‬ ‫ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה הַ ְּׁמבָ רֵ ְך אֶ ת עַ ּמ ֹו י ְִׁש ָראֵ ל בַ שָ לוֹם"‪.‬‬ ‫און לאמיר דיר נאר פרעגן ר' יוד‪ ,‬ווען דו קומס'ט ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָ רּוְך‬ ‫אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה ּגוֹאֵ ל י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬טאנצטו טאקע דעמאלט'ס באמת פאר‪:‬‬ ‫"ש ְׁמחָ ה"‪ ,‬און דו גלייבס'ט טאקע דעמאלט'ס באמת אין הארצן אז דער‬ ‫ִ‬ ‫אייבערשטער גייט טאקע "יעצט" בלאזן מיטן גרויסן‪" :‬שוֹפָ ר שֶ ל מָ ִשיחַ "‬ ‫און אויס לייזן אלע יודישע קינדער פון דעם שווער'ן ביטער'ן גלות‪!?..‬‬ ‫אדער טראכסטו דעמאלט'ס ביי דיר אז נו‪ ..‬נאך א שמונה עשרה אפ‬ ‫געדאווענט‪ ,‬אדער קען זיין אז דו טראכס'ט דעמאלט'ס ביי דיר אז "ווען‬ ‫גייט מען שוין אהיים"‪ !?..‬הַ א‪ !?..‬דו גלייבס'ט טאקע דעמאלט'ס באמת אז‬ ‫דער אייבערשטער האט דיר דעמאלט'ס גע'ענטפערט אויף דיין תפילה‪!?..‬‬ ‫אדער גלייבסטו נישט אזוי שטארק אין דעם‪!?..‬‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" אין הארצן בשעת ווען דו קומס'ט ָאן‬ ‫און אויב טאנצטו נישט פאר‪ִ :‬‬ ‫צו די ווערטער‪" :‬בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה ּגוֹאֵ ל י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך דאס‬ ‫א אפענ'ע "הוכחה" אז דו גלייבס'ט נישט אזוי שטארק אז דער‬ ‫יט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אייבערשטער האט טאקע יעצט גע'ענטפערט דיין תפילה‪ ,‬און אויב טאנצטו‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" אין הארצן בשעת ווען דו קומס'ט ָאן צו די ווערטער‪:‬‬ ‫נישט פאר‪ִ :‬‬ ‫"בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה ּגוֹאֵ ל י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך דאס א אפענ'ע‬ ‫"הוכחה" אז דו גלייבס'ט נישט אזוי שטארק אז דער אייבערשטער גייט‬ ‫טאקע יעצט אויס לייזן אלע יודישע קינדער פון דעם שווער'ן ביטער'ן גלות‪.‬‬ ‫אבער משא"כ "אברהם אבינו" האט זיך דאך שוין אויס גע'ארבעט אין דעם‬ ‫ענין פון‪" :‬אֱמּונָה" יארן פריער – ביי די מעשה פון נמרוד אין‪" :‬אּור‬ ‫כ ְַׁש ִּדים"‪ ,‬און "אברהם אבינו" האט זיך דאך שוין מקריב געווען יארן פריער‬ ‫פארן אייבערשטנ'ס וועגן‪ ,‬און ממילא וועגן דעם האט ער טאקע געקענט‬ ‫זוכה זיין צו הערן ווי דער אייבערשטער אליין ענטפערט איהם אויף זיין‬ ‫תפילה און ער זאגט איהם אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער האט דאך שוין גאנץ גוט געוואוסט (כביכול) אז‬ ‫גלייך נאך דעם וואס אברהם אבינו וועט הערן די גוטע בשורה אז ער וועט‬ ‫זוכה זיין צו א קינד‪ ,‬וועט דעמאלט'ס גלייך קומען א‪" :‬וַּיִ צְׁ חָ ק" – וועט‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" אין די ווערטער פון דעם‬ ‫דעמאלט'ס גלייך קומען א אמונה'דיגע‪ִ :‬‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫אבער די אמת איז דאך‪ ,‬אז דער אייבערשטער ענטפערט דאך אונז אלע‬ ‫שטענדיג אויף אונזערע תפילות‪ ,‬און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש‬ ‫א יעדן טאג ביים דאווענען‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז דאך א‪" :‬ע ֹונֶה" לְׁ עַ ּמ ֹו‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל בְׁ עֵ ת שַ ּוְׁ עָ ם אֵ לָיו‪ ,‬און דער אייבערשטער איז דאך א‪" :‬ע ֹונֶה" לְׁ עַ ּמ ֹו‬ ‫ּומ ַרחֵ ם בְׁ כָל עֵ ת‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל בְׁ עֵ ת צָ ָרה‪ ,‬און דער אייבערשטער איז דאך א‪" :‬ע ֹונֶה" ְׁ‬ ‫צָ ָרה וְׁ צּוקָ ה‪ ,‬און ממילא פארוואס האבן מיר נישט אזא שטארקע‪" :‬אֱמּונָה"‬ ‫כ‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אז דער אייבערשטער ענטפערט אונזערע תפילות אויפן רגע וואס מיר בעטן‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" אין‬ ‫דאס‪ !?..‬און פארוואס פארמאגן מיר נישט אזא אמונה'דיגע‪ִ :‬‬ ‫די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער אז ער וועט אונז טאקע נאך געבן‬ ‫אונזערע בקשות‪!?..‬‬ ‫אבער ווען א מענטש דאווענט טאקע מיט א אמת'ע שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אין‬ ‫הארץ‪ ,‬און ער לייגט טאקע באמת אריין אין זיין קאפ דעם געדאנק אז דער‬ ‫אייבערשטער אליין שטייט יעצט דא לעבן מיר‪ ,‬און ער ערפילט יעצט אלע‬ ‫מיינע בקשות וואס איך בעט איהם דא יעצט‪ ,‬און ווען ער ענדיגט דאווענען‪,‬‬ ‫גייט ער טאקע דעמאלט'ס אוועק מיט א זיכער'ע‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִ טָ חוֹן"‬ ‫אין דעם הייליגן באשעפער אז "ער איז שוין טאקע א געהאלפענער יעצט"‪,‬‬ ‫אזא איינער קען טאקע זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע‪" :‬יְׁשּועוֹת ִמן הַ שָ מַ יִם"‪.‬‬ ‫ווייל אזא איינער וואס פריידט זיך שוין מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט‬ ‫בקרוב ָאן קומען נאך פאר ווען די ישועה קומט ָאן‪ ,‬און ער רופט "שוין"‬ ‫ֱֹלקים – אז דער אייבערשטער האט מיר‬ ‫אויס הויעך‪ ,‬אז‪ :‬צְׁ חֹ ק "עָ שָ ה" לִ י א ִ‬ ‫"שוין" פריילעך געמאכט מיט דעם וואס ער האט מיר יעצט געזאגט אז ער‬ ‫ֱֹלקים‪ ,‬נאר‪:‬‬ ‫גייט ערפילן אלע מיינע בקשות‪ ,‬און נישט‪ :‬צְׁ חֹ ק " ַיעֲשֶ ה" לִ י א ִ‬ ‫ֱֹלקים‪ ,‬אזא איינער איז טאקע זוכה צו זעהן גאר גרויסע‪:‬‬ ‫צְׁ חֹ ק "עָ שָ ה" לִ י א ִ‬ ‫"יְׁשּועוֹת ִמן הַ שָ מַ יִם"‪.‬‬ ‫און דו ווייסט פארוואס‪ !?..‬ווייל צדיקים האבן דאך אונז שוין קלאר‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז‪" :‬קַ בָ לַת הַ ּתְׁ פִ לָה" ווענדט זיך לויט ווי שטארק די‪" :‬אֱמּונָה"‬ ‫און‪" :‬בִ טָ חוֹן" איז אין די הארץ פון דער יוד וואס דאווענט‪.‬‬ ‫כא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען א יודיש קינד שטעלט זיך דאווענען‪ ,‬דארף ער דאך דעמאלט'ס זיין‬ ‫זיכער אז זיין תפילה "וועט" גע'ענטפערט ווערן‪ ,‬און לויט ווי שטארק איך‬ ‫וועל גלייבן אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר יעצט העלפן‪ ,‬אזוי‬ ‫שטארק וועל איך טאקע געהאלפן ווערן מיט מיין ישועה‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט א מורא'דיגע ווארט פון דעם‬ ‫הייליגן צדיק רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪,‬‬ ‫ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט פון דעם הייליגן צדיק רבי מאיר'ל‬ ‫פרעמישלאנ'ער‪ ,‬אז דער הייליגער רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער האט אמאל‬ ‫געזאגט על פי דרך צחות‪ ,‬אז טאקע וועגן דעם זאגן מיר א יעדן טאג ביי‬ ‫שמונה עשרה א ברכה אויף‪" :‬קַ בָ לַת הַ ּתְׁ פִ לָה"‪ ,‬און מיר זאגן ביי שמונה‬ ‫עשרה די ווערטער‪" :‬בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו‪-‬ה שוֹמֵ עַ ּתְׁ פִ לָה" – אז געלויבט ביזטו‬ ‫באשעפער אז דו הערס'ט אויס מיינע תפילות‪ ,‬און אז דו נעמס'ט זיי ָאן‪.‬‬ ‫ווייל אזוי וועט דאך שוין דער הייליגער באשעפער [כביכול] "מוזן" ָאן‬ ‫נעמען די תפילות פון די יודישע קינדער‪ ,‬ווייל אויב נישט‪ ,‬וועט דאך די‬ ‫ברכה פון‪" :‬כִ י אַ ּתָ ה שוֹמֵ עַ ּתְׁ פִ לַת כָל פֶ ה" וכו' זיין א‪" :‬בְׁ ָרכָה לְׁ בַ טָ לָה"‪ ,‬און‬ ‫דאס איז דאך פארשטייט זיך נאר על פי דרך צחות פון דעם הייליגן צדיק‬ ‫רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪.‬‬ ‫אבער למעשה דארפן מיר דאך אבער אלע וויסן און געדענקען‪ ,‬אז‪" :‬צְׁ חֹ ק"‬ ‫– אז די גרויסע ישועה וואס דארף ָאן קומען צו מיר‪ ..‬דאס‪" :‬עָ שָ ה לִ י‬ ‫ֱֹלקים" – דאס האט דאך מיר שוין דער הייליגער באשעפער פון לאנג צוריק‬‫א ִ‬ ‫ָאן גע'גרייט‪ ,‬אבער‪" :‬כָל הַ שֹמֵ עַ " – אבער די אלע מענטשן וואס וועלן הערן‬ ‫אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שיקן א ישועה און זיי האבן נישט‬ ‫כב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫קיין‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך‬ ‫אז‪" :‬הֲבַ ת ּתִ ְׁשעִ ים שָ נָה ּתֵ לֵד" – און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך אז עס איז‬ ‫אנטקעגן די מציאות אז איך זאל געהאלפן ווערן‪ ,‬זיי‪ִ " :‬יצֲחַ ק לִ י" – זיי וועלן‬ ‫בּורה" און אויך מודה זיין צו מיר אז‪" :‬יֶש בוֹרֵ א‬ ‫"מ ַּדת הַ ּגְׁ ָ‬ ‫שוין מוזן נוצן די‪ִ :‬‬ ‫"משַ נֶה" די‬ ‫ע ֹולָם" – אז עס איז דא א באשעפער אויף דער וועלט וואס איז‪ְׁ :‬‬ ‫גאנצע טבע הבריאה פאר זיין הייליג פאלק‪" :‬י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫ווייל ווען איך וועל זעהן מיין גרויסע ישועה‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן דאך שוין‬ ‫אלע נישט גלויביג'ע אויך מוזן מודה זיין אז‪" :‬יֶש מַ נְׁהִ יג לְׁ בִ ָירה" – א עס‬ ‫"משַ נֶה" די גאנצע טבע‬ ‫איז דא א‪" :‬בוֹרֵ א ע ֹולָם" אויף דער וועלט וואס איז‪ְׁ :‬‬ ‫הבריאה פאר זיין הייליג פאלק‪" :‬י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫און איין זאך איז דאך זיכער‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז א יודיש קינד דארף דאך‬ ‫שטענדיג גלייבן מיטן גאנצן הארץ אז בשעת ווען ער בעט עפעס פון דעם‬ ‫אייבערשטן אמאל‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאס איהם דער אייבערשטער זיכער‬ ‫נאך געבן‪ ,‬און אפילו ווען דער מענטש זעהט נישט אלעמאל גלייך די תוצאה‬ ‫פון זיין תפילה‪ ,‬טאר ער אבער נאך אלץ נישט וועגן דעם אפ לאזן זיין ריינע‪:‬‬ ‫"אֱמּונָה" אין דעם הייליגן‪" :‬בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" אז דער אייבערשטער וועט‬ ‫איהם נאך העלפן‪ ,‬נאר ער דארף ווייטער גלייבן‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז‪:‬‬ ‫"יְׁשּועָ תִ י ְׁקרוֹבָ ה לָבוֹא" פון דעם גרויסן‪" :‬מָ עוֹז צּור יְׁשּועָ תִ י"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם די גאנצע "נסיון" פון א מענטש‪ ,‬ווייל די גאנצע‬ ‫"נסיון" פון א מענטש איז דאך נאר‪ ,‬אז דער אייבערשטער ווארט אסאך מאל‬ ‫א שטיק צייט ביז ער שיקט די ריכטיגע‪" :‬יְׁשּועָ ה" פאר א מענטש‪ ,‬און די‬ ‫סיבה פארוואס דער אייבערשטער ווארט אסאך מאל ביז ער שיקט די‬ ‫כג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ריכטיגע‪" :‬יְׁשּועָ ה" פאר א מענטש איז‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער וויל זעהן‬ ‫אויב דער מענטש וועט ח"ו פארלירן זיין ריינע‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם הייליגן‪:‬‬ ‫"בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" וואס העלפט איהם כסדר‪ ,‬און ממילא דאס איז דאך א‬ ‫פשוט'ע "נסיון" פון הימל וואס א מענטש דארף זיך דאך קענען שטארקן‬ ‫איבער דעם‪.‬‬ ‫און‪ ..‬יא‪ ,‬א יודיש קינד דארף לעבן מיט‪" :‬אֱמּונָה פְׁ שּוטָ ה" אין דעם הייליגן‪:‬‬ ‫"בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" אויף א יעדע טריט און שריט‪ ,‬און א יודיש קינד דארף‬ ‫דאך שטענדיג געדענקען‪ ,‬אז דער "הייליגער באשעפער" איז דער‬ ‫איינציגסט'ער וואס פירט מיין לעבן‪ ,‬און אז דער "הייליגער באשעפער" איז‬ ‫דער איינציגסט'ער וואס געבט מיר‪" :‬גֶעזּונְׁט פַ ְׁרנָסָ ה נַחַ ת"‪.‬‬ ‫און אפילו ווען עס זעהט אמאל אויס אז פלוני בן פלוני האט מיר גאר‬ ‫שטארק ארויס געהאלפן אין א געוויסע ענין‪ ,‬טאר מען זיך אבער נאך אלץ‬ ‫קיינמאל נישט פארלירן פאר א מענטש און זיך אינגאנצן ָאן הענגען‪:‬‬ ‫ָאדם" ח"ו‪ ,‬ווייל איך מיין אז עס איז דאך שוין העכסט צייט אז‬ ‫"בְׁ ַדעְׁ ּת ֹו שֶ ל ָ‬ ‫דו זאלסט גוט אריין ביי דיר אין קאפ די דאזיגע ווערטער אז "קיין שום‬ ‫מענטש קען דיר נישט העלפן"‪ !..‬גענוג קלאר ארויס געברענגט‪!?..‬‬ ‫ווייל דאס איז דאך די מציאות‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז קיין שום מענטש קען דאך‬ ‫דיר נישט העלפן ָאן דעם וואס דער אייבערשטער זאל אריין שיינען‪:‬‬ ‫"סִ ּיַעְׁ ּתָ א ִּד ְׁשמַ ּיָא" אין זיינע‪" :‬מַ עֲשֵ ה י ָָדיו"‪.‬‬ ‫און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש א יעדן טאג ביי תפילת שחרית‪,‬‬ ‫ָאדם" – אז פאר לאז זיך קיינמאל נישט אויף‬ ‫אז‪ַ" :‬אל ּתִ בְׁ ְׁטחּו בִ נ ְִׁדיבִ ים בְׁ בֶ ן ָ‬ ‫כד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫קיין שום מענטש‪ ,‬ווייל‪" :‬שֶ אֵ ין ל ֹו תְׁ שּועָ ה" – ווייל קיין שום מענטש‬ ‫פארמאגט דאך נישט אין זיך קיין שום אייגענ'ע הילף וואס ער זאל דיר‬ ‫קענען געבן‪.‬‬ ‫ווייל‪ּ" :‬תֵ צֵ א רּוחוֹ" – ווייל ווען די‪" :‬נְׁשָ מָ ה" פון א מענטש גייט ארויס פון‬ ‫ַאדמָ תוֹ" – דעמאלט'ס קערט זיך דאך דער‬ ‫איהם‪ ,‬דעמאלט'ס‪ָ " :‬ישֻׁב לְׁ ְׁ‬ ‫מענטש גלייך צוריק צו דער ערד‪ ,‬און זיין‪" :‬נְׁשָ מָ ה" גייט דאך דעמאלט'ס‬ ‫גלייך ארויף אויבן אין הימל‪ ,‬און‪" :‬בַ ּיוֹם הַ הּוא ָאבְׁ דּו עֶ ְׁשּתֹ נֹ תָ יו" – און אין‬ ‫יענע טאג ווערן דאך פארלוירן אלע זיינע צענדליגע טויזנט'ער פלענער וואס‬ ‫דער מענטש האט געהאט אין פְׁ לַאן צו טוהן‪.‬‬ ‫ווייל‪" :‬כִ י עָ פָ ר אַ ּתָ ה וְׁ אֶ ל עָ פָ ר ּתָ שּוב" – ווייל וואס איז א מענטש‪ !?..‬א‬ ‫מענטש איז דאך נאר א שטיק "ערד"‪ ,‬און ממילא וועגן דעם וועט ער דאך‬ ‫"מּמֶ נָה לֻׁקָ ְׁחּתָ " – און‬ ‫איין טאג אויך מוזן צוריק גיין צו די פלאץ פון וואו‪ִ :‬‬ ‫ממילא וועגן דעם וועט ער דאך איין טאג אויך מוזן צוריק גיין צו די פלאץ‬ ‫פון וואו מען האט איהם גענומען‪[ ,‬און דאס מיינט מען דאך צו דער ערד]‪.‬‬ ‫און ממילא פארוואס זאלסטו זיך דעמאלט'ס פאר לאזן אויף א מענטש‪!?..‬‬ ‫א מענטש קען דאך דיר נישט העלפן ָאן דעם וואס דער אייבערשטער זאל‬ ‫אריין שיינען‪" :‬סִ ּיַעְׁ ּתָ א ִּד ְׁשמַ ּיָא" אין זיינע‪" :‬מַ עֲשֵ ה י ָָדיו"‪.‬‬ ‫און אויב דו דארפס'ט דאך שוין סיי ווי סיי צו קומען צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס קענסטו דאך שוין "גלייך" גיין צום אייבערשטן‪ ,‬און ממילא‪:‬‬ ‫"אַ ְׁשרֵ י שֶ אֵ ‪-‬ל ַיעֲקֹ ב בְׁ עֶ זְׁ רוֹ" – און ממילא וואויל איז פאר דעם יוד וואס דער‬ ‫אייבערשטער איז שטענדיג זיין גרויסער‪" :‬מֶ לְֶך ע ֹוזֵר ּומו ִֹשיעַ "‪ ,‬און וואויל‬ ‫כה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫איז פאר א מענטש וואס פאר לאזט זיך שטענדיג אויפן אייבערשטן‪ ,‬ווייל‪:‬‬ ‫צּורי וִ ישּועָ תִ י" – ווייל דער אייבערשטער איז דאך‪" :‬אַ ְך וְׁ ַרק" מיין‬ ‫"אַ ְך הּוא ִ‬ ‫איינציגסט'ער העלפער‪ ,‬און "נאר" פון איהם וועט קומען מיין גרויסע‬ ‫ישועה‪ ,‬ווייל‪" :‬כִ י לַיהו‪-‬ה הַ יְׁשּועָ ה" – ווייל ביים "הייליגן באשעפער" ליגן‬ ‫דאך אלע סארטן "ישועות" וואס א מענטש וויל נאר זוכה זיין צו דעם‪ ,‬און‪:‬‬ ‫"עַ ל עַ ְּׁמָך" – און ביי גוטע יודן‪ ..‬איז‪" :‬בִ ְׁרכָתֶ ָך סֶ לָה" – איז דאך טאקע אויך‬ ‫שטענדיג גוט צו נעמען א "ברכה"‪ ,‬יא‪ ..‬אבער וואו ליגט דיין אמת'ע הילף‬ ‫ר' יוד‪ !?..‬וואו‪ !?..‬ביים "הייליגן באשעפער"‪.‬‬ ‫און ממילא זאג מיר נאר ר' יוד‪ !..‬וואו ליגט דיין ישועה‪ !?..‬ביים‬ ‫רימניצער‪ !?..‬אדער ביי ר' ישעי'לע אין קערעסטיר‪ !?..‬הַ א‪ !?..‬ביי זיי ליגט‬ ‫דיין ישועה‪ !?..‬די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז‪ ..‬ניין‪ ,‬אויס דרוק'לעך "נישט"‪,‬‬ ‫ווייל דיין ישועה ליגט נישט אין קערעסטיר‪ ,‬און דיין ישועה ליגט נישט אין‬ ‫רימניץ‪ ,‬נאר דיין ישועה ליגט ביים "הייליגן באשעפער"‪.‬‬ ‫און אויב דו וועסט גוט מתפלל זיין צום הייליגן באשעפער אז ער זאל דיר‬ ‫שוין שיקן דיין ישועה‪ ,‬וועסטו דעמאלט'ס זוכה זיין צו באקומען דיין‬ ‫ישועה‪ ,‬און אויב דו קענסט נאר האבן‪" :‬פְׁ תִ יחַ ת הַ לֵב" אין רימניץ אדער אין‬ ‫קערעסטיר‪ ,‬דעמאלט'ס שוין‪ ..‬זאל דאס זיין דארטן‪ ,‬אבער דיין ישועה קומט‬ ‫דאך אויס דרוק'לעך נאר פון דעם "הייליגן באשעפער" אליין‪.‬‬ ‫און דו ביזט גערעכט טאקע אז דורך דעם וואס דו וועסט בעטן דעם‬ ‫אייבערשטן ביי א ציון פון א‪" :‬צַ ִּדיק" אז דו זאלסט זוכה זיין געהאלפן צו‬ ‫ווערן דעמאלט'ס וועסטו שנעלער זוכה זיין געהאלפן צו ווערן‪ ,‬אבער צו‬ ‫זאגן אז דער‪" :‬צַ ִּדיק" געבט מיר מיין‪" :‬יְׁשּועָ ה"‪ !?..‬און צו זאגן אז איך‬ ‫כו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫דארף שוין נישט צו קומען צום אייבערשטן‪ !?..‬חס להזכיר‪ ,‬מען טאר דאך‬ ‫נישט רעדן אזוי‪ !..‬ווייל דער "אייבערשטער" איז דאך די "מקור הישועות"‪.‬‬ ‫א ון עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט פון צדיקים‪ ,‬אז די‪" :‬יְׁשּועָ ה"‬ ‫פון א יוד ווענט זיך ווי שטארק זיין‪" :‬אֱמּונָה" איז אין דעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫ווייל אויב א מענטש גלייבט טאקע באמת אז דער אייבערשטער הערט איהם‬ ‫אויס‪ ,‬און אויב א מענטש גלייבט טאקע באמת אז דער אייבערשטער שפירט‬ ‫טאקע באמת מיט זיין גרויסן צער‪ ,‬און אויב א מענטש גלייבט טאקע באמת‬ ‫אז אט אט אט‪ ..‬גייט ָאן קומען זיין גרויסע‪" :‬יְׁשּועָ ה"‪ ,‬דעמאלט'ס וועט‬ ‫איהם זיין‪" :‬אֱמּונָה" טאקע ברענגען זיין גרויסע‪" :‬יְׁשּועָ ה"‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬אֱמּונָה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬ע' לֵב"‪ ,‬ווייל יא‬ ‫ר' יוד‪ ,‬ווען א יודיש זעהט מיט זיינע אייגענ'ע אויגן זיין ביטער'ע מצב וואו‬ ‫ער געפונט זיך יעצט‪ ,‬און ווען א יודיש קינד זעהט מיט זיינע אייגענ'ע אויגן‬ ‫אז זיין מצב טויג עפעס נישט‪ ,‬און עס הייבט איהם עפעס פלוצלונג ָאן וויי‬ ‫צו טוהן דאס הארץ פון גרויס עגמת נפש‪ ,‬איז זיין עבודה דעמאלט'ס‪ ,‬איין‬ ‫זאך‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אריין צו לייגן טראפע'לעך פון‪" :‬אֱמּונָה" ביי זיך אין‬ ‫הארץ‪ ,‬און מצדיק זיין את הדין‪ ,‬און גלייבן‪" :‬בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער‬ ‫אייבערשטער האט דאך מיר שוין פון לאנג צוריק צו גע'גרייט מיין גרויסע‪:‬‬ ‫"יְׁשּועָ ה" וואס גייט דאך שוין בקרוב ממש ָאן קומען‪.‬‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך פון צדיקים‪ ,‬אז די גאנצע עבודה פון די‬ ‫צוויי הייליגע חדשים "אלול" און "תשרי" איז דאך נאר כדי צו קענען צו‬ ‫כז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" און אויס שרייען דעם‪:‬‬ ‫קומען צו דעם גרויסן הייליגן טאג‪ִ :‬‬ ‫ֱֹלקים אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ"‪!..‬‬ ‫"אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת כִ י יהו‪-‬ה הּוא הָ א ִ‬ ‫און עס איז טאקע כדאי ָאן צו מערקן דא‪ ,‬אז די ראשי תיבות פון די‬ ‫ווערטער‪" :‬אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ָל ַדעַ ת" – איז דאך טאקע גימטריא צוויי מאל די‬ ‫ווארט‪" :‬חַ י"‪ ,‬כדי מרמז צו זיין‪ ,‬אז אויב א יודיש קינד נעמט אריין ביי זיך‬ ‫אין הארץ דעם ריינעם‪" :‬אֱמּונָה" פון‪" :‬אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת"‪ ,‬אז‪ :‬כִ י "יהו‪-‬ה"‬ ‫"מּתוְֹך ַרח ֲִמים‬ ‫ֱֹלקים" – אז דער אייבערשטער פירט אלעס‪ִ :‬‬ ‫הּוא "הָ א ִ‬ ‫"מ ַּדת הַ ִּדין"‪ ,‬דעמאלט'ס קען ער זוכה‬ ‫ַוחֲסָ ִדים"‪ ,‬אפילו ווען עס זעהט אויס‪ִ :‬‬ ‫זיין קונה צו זיין ביידע לעבנ'ס‪ ,‬סיי אויף דער וועלט‪ ,‬און סיי אויף יענע‬ ‫וועלט‪ ,‬סיי "ברוחניות"‪ ,‬און סיי "בגשמיות"‪.‬‬ ‫ווייל אויב א מענטש ווייסט ביי זיך אז "אלעס קומט פון דעם אייבערשטן"‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס לעבט ער זיך דאך א גליקלעכ'ע לעבן‪ ,‬ווייל ער ווייסט דאך‬ ‫ש טענדיג ביי זיך‪ ,‬אז אויב איך דארף עפעס‪ ,‬דעמאלט'ס קען איך נאר בעטן‬ ‫איינעם‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬מיין גרויסן הייליגן טאטן אין הימל‪.‬‬ ‫און אזא מענטש איז דאך א רואיג'ע מענטש‪ ,‬און אזא מענטש איז דאך‬ ‫קיינמאל נישט ברוגז אויף קיינעם‪ ,‬נאר ער לעבט זיך שטענדיג א רואיג'ע‬ ‫געשמאקע לעבן סיי ברוחניות‪ ,‬און סיי בגשמיות‪.‬‬ ‫ברוחניות‪ ..‬ווייל ער לעבט דאך מיט‪" :‬אֱמּונָה פְׁ שּוטָ ה" אז אלעס קומט דאך‬ ‫פון דעם אייבערשטן‪ ,‬און בגשמיות‪ ..‬ווייל ער ווייסט דאך אז אלע זיינע‬ ‫גוטע זאכן און אלע זיינע אום באקוועמליכקייטן קומען דאך אויך נאר פון‬ ‫דעם הייליגן באשעפער אליין‪.‬‬ ‫כח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און די ווערטער‪" :‬אֱמּונָה בְׁ לֵב" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬חַ ּיִ ים‬ ‫טוֹבִ ים" [מיטן כולל]‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אויב א יודיש קינד לעבט שטענדיג‬ ‫מיט‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם הייליגן‪" :‬בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים"‪ ,‬דעמאלט'ס האט ער‬ ‫דאך שטענדיג א‪" :‬חַ ּיִ ים טוֹבִ ים"‪!..‬‬ ‫ווייל ער ווייסט דאך שוין שטענדיג ביי זיך‪ ,‬אז אלעס וואס פאסירט נאר צו‬ ‫מיר קומט דאך אויס דרוק'לעך נאר פון דעם גרויסן רחמנות'דיגן באשעפער‪,‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם וועל איך טאקע שטענדיג בעטן דעם הייליגן‬ ‫באשעפער א יעדע זאך וואס איך דארף נאר‪ ,‬ווייל אלעס קומט דאך נאר פון‬ ‫"איהם"‪ ,‬און פון דעם קומט דאך אויס‪ ,‬אז דער מענטש האט דאך שטענדיג‬ ‫א‪" :‬חַ ּיִ ים טוֹבִ ים"‪ ,‬ווייל ער לעבט דאך שטענדיג מיטן "אייבערשטן"‪.‬‬ ‫און אויב דו וועסט טאקע ָאן הייבן צו לעבן מיט א זיכער'ע‪" :‬אֱמּונָה" און‪:‬‬ ‫"בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן באשעפער אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט‬ ‫איז דאך טאקע באמת בלויז פאר מיין גוט'ס‪ ,‬דעמאלט'ס וועסטו שוין מער‬ ‫נישט האבן קיין קשיות‪ ,‬ווייל דו וועסט דאך שוין דעמאלט'ס וויסן אויף‬ ‫זיכער אז אלעס קומט דאך נאר פון דעם גרויסן גוט'ן‪" :‬מֶ לְֶך טוֹב ּומֵ ִטיב"‪.‬‬ ‫און ווען א יודיש קינד האט‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן‪:‬‬ ‫"בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים"‪ ,‬הייבט ער שוין דעמאלט'ס פלוצלונג ָאן צו זעהן אז‬ ‫אלעס וואס ער פארמאגט נאר אויף דער וועלט איז דאך טאקע בלויז‪:‬‬ ‫"חֲסָ ִדים טוֹבִ ים" פון דעם גרויסן‪" :‬הַ ּגוֹמֵ ל חֲסָ ִדים טוֹבִ ים לְׁ עַ ּמ ֹו י ְִׁש ָראֵ ל"‪:‬‬ ‫כט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אשיכֶ ם‬ ‫ְשאו ְש ָּע ִרים ָּר ֵ‬ ‫בוא מֶׁ ל ְֶׁך הַ ּ ָכ ֹ‬ ‫בוד‪ :‬עס‬ ‫עולָם ְויָ ֹ‬ ‫אשיכֶׁ ם ְו ִה ָּנ ְשא ּו ּ ִפ ְתחֵ י ֹ‬ ‫ְשא ּו ְש ָע ִרים ָר ֵ‬ ‫ווערט דאך שוין געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז ווען מיר מאכן אויף‪:‬‬ ‫"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" דעם ארון הקודש‪ ,‬און מיר זאגן די פסוקים פון‪" :‬יִחּוד‬ ‫ִ‬ ‫הַ בוֹרֵ א" און‪ַ" :‬אחֲדּות הַ בוֹרֵ א"‪ ,‬ווערט דעמאלט'ס א מורא'דיגע‪" :‬עֵ ת ָרצוֹן"‬ ‫אויבן אין הימל‪ ,‬און עס עפענען זיך דעמאלט'ס אויף אלע‪" :‬שַ עֲרֵ י ַרח ֲִמים"‬ ‫אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫און די יעצטיגע צייט איז דאך די אמת'ע "נעילה" פון די‪" :‬יְׁמֵ י הָ ַרח ֲִמים‬ ‫וְׁ הָ ָרצוֹן"‪ ,‬און די יעצטיגע צייט איז דאך די אמת'ע "נעילה" פון די הייליגע‬ ‫טעג‪ ,‬און די יעצטיגע צייט איז דאך אויך די אמת'ע "נעילה" פון דעם‬ ‫הייליגן‪" :‬י ֶַרח הָ אֵ יתָ נִים"‪ ,‬און די יעצטיגע צייט איז דאך אויך די אמת'ע‬ ‫"נעילה" פון דעם גרויסן‪" :‬זְׁ מַ ן ִש ְׁמחָ תֵ נּו"‪ ,‬און די יעצטיגע צייט איז דאך די‬ ‫לעצטע געלעגענהייט אריין צו כאפן די ליכטיגע אורות פון דעם הייליגן‪:‬‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" אויף א גאנצע יאר‪.‬‬ ‫"זְׁ מַ ן ִש ְׁמחָ תֵ נּו" און משפיע זיין‪ִ :‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז דער‬ ‫הייליגער באשעפער באקומט דאך א מורא'דיגע ליבשאפט צו כלל ישראל‬ ‫בשעת ווען ער זעהט ווי אזוי יונג און אלט [גרויס און קליין] טאנצן און‬ ‫פרייען זיך מיט דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬און הייבן ָאן פון דאס ניי דער‬ ‫הייליגער תורה הק'‪.‬‬ ‫ל‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און איינמאל מיר ענדיגן די זיבן הקפות‪ ,‬באגלייטן מיר דעמאלט'ס אלע‬ ‫אינאיינעם די הייליגע ספרי תורות צוריק אין דעם ארון הקודש אריין מיט‬ ‫"שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם" וגו'‪ ,‬און די כוונה פון די‬ ‫דעם הייליגן ניגון פון‪ְׁ :‬‬ ‫"שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם" וגו' איז דאך‪ ,‬צו ווייזן‪ ,‬אז מיר נעמען ָאן‬ ‫ווערטער‪ְׁ :‬‬ ‫דער הייליגער תורה הק' פון דאס ניי‪ ,‬און אז מיר נעמען ָאן דער הייליגער‬ ‫תורה הק' מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות"‪.‬‬ ‫ווייל די גאנצע מטרה פון די נתינת התורה ביי‪" :‬מַ עֲמַ ד הַ ר סִ ינַי" איז דאך‬ ‫נישט געווען א נתינת התורה פאר יעדעם איינעם באזונדער‪ ,‬נאר די נתינת‬ ‫התורה איז געווען א "נתינה כללית"‪.‬‬ ‫יעצט ווא ס מיינט אז דער הייליגער תורה הק' איז געגעבן געווארן אויף א‬ ‫אופן פון א "נתינה כללית"‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז דאס‬ ‫מיינט דאך צו זאגן‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט דאך צוזאם געשטעלט דעם‬ ‫מענטש צוזאמען מיט דער וועלט און צוזאמען מיט אירע מענטשן‪ ,‬און‬ ‫צוזאמען מיט אירע נסיונות‪ ,‬און דער אייבערשטער האט דאך געוואלט‪ ,‬אז‬ ‫"דוקא אזוי" זאל דער מענטש דינען דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬דער הייליגער תורה הק' איז אויס דורק'לעך "נישט" געגעבן‬ ‫געווארן פאר א יעדעם איינעם "באזונדער"‪ ,‬כדי אז דער מענטש זאל דאס א‬ ‫דורך לערנען‪ ,‬און פארטיג‪.‬‬ ‫ווייל אויב די גאנצע מטרה דא איז געווען צו זעהן ווער עס קען ָאן קומען‬ ‫העכער אין תורה‪ ,‬וואלט דאך דעמאלט'ס דער אייבערשטער געקענט‬ ‫באשאפן מליונ'ע וועלט'ן‪ ,‬און א יעדעם איינעם אריין לייגן אין זיין‬ ‫לא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אייגענעם וועלט'ל‪ ,‬און געבן פאר א יעדעם איינעם הונדערט און צוואנציג‬ ‫יאר צום לעבן‪ ,‬און געבן פאר א יעדעם איינעם א שיינע גרויסע בית המדרש‬ ‫מיט צענדליגע גרויסע ספרים שאפע'ס‪ ,‬און דער אייבערשטער וואלט דאך‬ ‫דעמאלט'ס געדארפט געבן א גאנצע שטאט ירושלים פאר יעדעם איינעם‬ ‫באזונדער‪ ,‬כדי אז א יעדער איינער זאל זיך קענען קויפן גענוג עסן און‬ ‫טרינקען וויפיל ער דארף נאר‪ ,‬און כדי אז א יעדער איינער זאל זיך קענען‬ ‫קויפן אלעס וואס ער דארף נאר האבן צום לעבן‪ ,‬און דער אייבערשטער‬ ‫וואלט דאך דעמאלט'ס געדארפט מאכן אז א יעדער איינער זאלן האבן‬ ‫אלעס‪ ,‬און איינס צוויי דריי געגאנגען‪ ..‬לאמיר זעהן ווער עס קען ָאן קומען‬ ‫מער און זיין לעבן‪ !?..‬און לאמיר זעהן ווער עס קען ָאן קומען העכער אין‬ ‫"תורה"‪ !?..‬און לאמיר זעהן ווער עס קען שטייגן העכער אין‪ּ" :‬תו ָֹרה‬ ‫ַועֲבו ָֹדה"‪!?..‬‬ ‫אבער‪ ..‬ניין‪ ,‬דער אייבערשטער האט נישט געמאכט אזוי‪ ,‬נאר דער‬ ‫אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין געלייגט צוזאמען אין איין‬ ‫שווער'ן וועלט'ל‪ ,‬און דער אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין‬ ‫געלייגט אין איין סביבה‪ ,‬ממש איינער לעבן דעם צווייטן אין איין כולל און‬ ‫אין איין ישיבה‪ ,‬אבער איין מינוט‪ ,‬פארוואס טאקע‪" :‬לְׁ מַ עַ ן יהו‪-‬ה"‪!?..‬‬ ‫פארוואס טאקע האט דאס דער אייבערשטער אויס געשטעלט אזוי‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דו ווייסט פארוואס דער אייבערשטער האט‬ ‫דאס אזוי אויס געשטעלט‪ !?..‬די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט‬ ‫דאס אזוי אויס געשטעלט איז‪ ,‬כדי אז מען זאל זיך ארויס העלפן איינעם‬ ‫דעם צווייטן אזוי ווי צוויי גוטע ברודער'ס‪.‬‬ ‫לב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און נישט אז דו זאלסט זיך איין טונקען אין דיין רשב"א און פארגעסן פון‬ ‫דיינע יודישע ברודער‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ..‬נאר דו זאלסט לערנען "אביסעל'ע"‪,‬‬ ‫און פון די אנדערע זייט זאלסטו אבער אויך ארויס העלפן דיין חבר מיט‬ ‫וואס דו קענסט נאר‪ ,‬צו זאל דאס זיין הילף צו פארשטיין א שטיקל גמרא‪ ,‬צו‬ ‫זאל דאס זיין הילף דורכ'ן געבן א טרינק פאר דיין חבר‪ ,‬עס מאכט נישט‬ ‫אויס וואס פאר א סארט הילף‪.‬‬ ‫ווייל די עצם מציאות אז דער אייבערשטער האט דיר אריין געלייגט צווישן‬ ‫מענטשן איז דאך א סימן אז דער אייבערשטער וויל אז דו זאלסט ארבעטן‬ ‫"צוזאמען מיט זיי"‪.‬‬ ‫און די עצם מציאות אז דער אייבערשטער האט דיר אריין געלייגט צווישן‬ ‫מענטשן איז דאך א סימן אז דער אייבערשטער וויל אז דו זאלסט זיי ארויס‬ ‫העלפן מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬און נישט אז דו זאלסט זאגן‪ ,‬אז‪..‬‬ ‫אנטשולדיגט מיר‪ ,‬אבער איך בין דאך גאר שטארק פארנומען יעצט מיט גאר‬ ‫גאר א שווער'ן קצות‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬וואס הייסט אז דו ביזט יעצט פארנומען מיט גאר‬ ‫גאר א שווער'ן קצות‪ !?..‬ר' יוד‪ !..‬דו ביזט דאך אראפ געקומען אויף דער‬ ‫וועלט פאר א סיבה‪ !?..‬ניין‪ !?..‬און דער אייבערשטער האט דאך דיר צוזאם‬ ‫געשטעלט צו זאמען מיט דיין חבר כדי אז דו זאלסט איהם ארויס העלפן‪,‬‬ ‫ניין‪ !?..‬פארוואס דען זיצטו דא לעבן דיין חבר אויב נישט כדי איהם ארויס‬ ‫צו העלפן אביסעל'ע‪ !?..‬דו גלייבס'ט נישט אין‪" :‬הַ ְׁשגָחַ ת הַ בוֹרֵ א בָ רּוְך הּוא‬ ‫בְׁ כָל עֵ ת ו ֶָרגַע"‪ !?..‬דו ביזט דאך א יודיש קינד‪ !?..‬און‪ֻׁ " :‬כלָנּו בְׁ נֵי אִ יש אֶ חָ ד‬ ‫נ ְָׁחנּו" – און מיר זענען דאך אלע ברודער'ס פון איין טאטע‪!?..‬‬ ‫לג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא וואס איז געשעהן מיט דיר ר' יוד‪ !?..‬לויף און העלף ארויס דיין‬ ‫חבר וואס דארף אביסל הילף‪ ,‬ווייל פאר דעם ביזטו דאך אראפ געקומען‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬צו העלפן אנדערע יודישע קינדער און פאר שאפן א‪" :‬נַחַ ת‬ ‫רּוחַ " פארן הייליגן באשעפער דורך דעם‪.‬‬ ‫אשית בִ ְׁשבִ יל הַ ּתו ָֹרה" – און דו ביזט‬ ‫און דו ביזט גערעכט טאקע אז‪" :‬בְׁ רֵ ִ‬ ‫גערעכט טאקע אז די ערשטע זאך איז דער הייליגער "תורה" הק'‪ ,‬אבער דו‬ ‫אשית" האט דאך נאך א טייטש‬ ‫האסט פארגעסן ר' יוד אז די ווארט‪" :‬בְׁ רֵ ִ‬ ‫אשית בִ ְׁשבִ יל י ְִׁש ָראֵ ל" –‬ ‫אשית" איז דאך אויך‪" :‬בְׁ רֵ ִ‬ ‫אויך‪ !?..‬די ווארט‪" :‬בְׁ רֵ ִ‬ ‫די ערשטע זאך איז דאך אויך "א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יוד"‪ ,‬ווייל‬ ‫לאמיר זיך נישט נארן ר' יוד‪ ,‬נאך אלע מעשיות געפונען מיר זיך נאך אלץ‬ ‫אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות‪ ,‬אבער פארוואס‪ !?..‬פארוואס טאקע‬ ‫געפונען מיר זיך נאך אלץ אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות‪!?..‬‬ ‫ענטפער'ן דאך אונז שוין אויף דעם אונזערע הייליגע חכמים זכרונם לברכה‪,‬‬ ‫אז דו ווייסט פארוואס יודישע קינדער געפונען זיך נאך אלץ אין דעם‬ ‫שווער'ן ביטער'ן גלות‪!?..‬‬ ‫"שנְַׁאת ִחנָם" צווישן‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל עס הערשט נאך א‪ִ :‬‬ ‫יודישע קינדער‪ ,‬ווייל‪" :‬בִ ְׁשבִ יל ִשנְַׁאת ִחנָם חָ ַרב הַ בַ יִת ּובִ ְׁשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָם‬ ‫יִבָ נֶה הַ בַ יִת בִ ְׁמהֵ ָרה בְׁ יָמֵ ינּו"‪ ,‬און ממילא ווען דו הערס'ט אז דיין חבר‬ ‫קרעכצ'ט פאר הילף‪ ,‬דעמאלט'ס טונק זיך נישט איין אין דיין רשב"א‬ ‫דעמאלט'ס‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער האט נישט קיין הנאה פון א לערנען‬ ‫וואס ווערט געלערנט אויפן חשבון פון דיין חבר'ס געפילן‪ ,‬און ניין ר' יוד‪,‬‬ ‫דאס איז אויס דרוק'לעך נישט די רצון השם יעצט‪ ,‬נאר די רצון השם יעצט‬ ‫לד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫איז‪ ,‬אז דו זאלסט זיך אויף הייבן פון דיין רשב"א‪ ,‬און מפסיק זיין פאר א‬ ‫מינוט‪ ,‬און ארויס העלפן דיין חבר וואס נויטיגט זיך אין דיין הילף‪.‬‬ ‫און ממילא קומט דאך אויס פון דעם א מורא'דיגע זאך‪ ,‬אז די סיבה‬ ‫פארוואס דער אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין געלייגט צוזאמען‬ ‫איינער לעבן דעם צווייטן איז געווען‪ ,‬כדי אז מען זאל איהם דינען צוזאמען‪:‬‬ ‫"מ ְׁדבַ ר‬ ‫"בְׁ הַ ְׁקהֵ ל"‪ ,‬פונקט אזוי ווי די "נתינת התורה" וואס איז געווען אין‪ִ :‬‬ ‫סִ ינַי"‪.‬‬ ‫ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז דער הייליגער תורה הק' איז‬ ‫דאך געגעבן געווארן‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – דער הייליגער תורה הק' איז דאך געגעבן‬ ‫געווארן "צוזאמען"‪ ,‬און דער אייבערשטער האט דאך שוין טאקע אויך‬ ‫געהאט געזאגט פאר משה רבינו‪ ,‬אז‪ :‬בְׁ הוֹצִ יאֲָך אֶ ת הָ עָ ם ִמ ִּמצְׁ ַריִם "ּתַ עַ בְׁ דּון"‬ ‫ֱֹלקים עַ ל הָ הָ ר הַ זֶה‪ ,‬ווייל דאס איז טאקע געווען די אופן פון די‬ ‫אֶ ת הָ א ִ‬ ‫"נתינת התורה"‪ ,‬צו דינען דעם הייליגן באשעפער‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – צו דינען‬ ‫דעם הייליגן באשעפער "צוזאמען"‪ ,‬אזוי ווי‪" :‬כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪.‬‬ ‫און דאס זאגן מיר דאך שוין טאקע אלע א יעדן טאג ביי קריאת שמע‪ ,‬אז די‬ ‫מצוות וואס‪" :‬אֲשֶ ר ָאנֹ כִ י ְׁמצַ ּוֶה אֶ תְׁ כֶם הַ ּיוֹם לְׁ ַאהֲבָ ה אֶ ת יהו‪-‬ה אֱֹלקֵ יכֶם‬ ‫ּולְׁ עָ בְׁ דוֹ"‪ ,‬דארפן ווערן געטוהן אויף אופן פון‪" :‬בְׁ כָל לְׁ בַ בְׁ כֶם ּובְׁ כָל נַפְׁ ְׁשכֶם"‬ ‫– עס דארף ווערן געטוהן "צוזאמען"‪ ,‬אלע יודן צוזאמען‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם האט טאקע דער אייבערשטער געלייגט איין יוד לעבן‬ ‫דעם צווייטן‪ ,‬כדי אז מען זאל זיך ארויס העלפן איינעם דעם צווייטן‪ ,‬און‬ ‫ווען איין יוד העלפט ארויס דעם צווייטן‪ ,‬ווערט דאך דעמאלט'ס גלייך א‪:‬‬ ‫לה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫"יִחּוד יהו‪-‬ה" כידוע‪ ,‬אזוי ווי דעם‪ְׁ " :‬ייָ"‪ ,‬און אזא סארט תורה איז דאך א‪:‬‬ ‫"ּתו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד"‪ ,‬און דער הייליגער "תורה" הק' וואס א יודיש קינד לערנט‬ ‫און איז מקיים‪ ..‬מוז דאך זיין א‪ּ" :‬תו ַֹרת חֶ סֶ ד"‪ ,‬ווייל כדי צו קענען אויס פירן‬ ‫דעם אמת'ן תפקיד פארוואס דער הייליגער תורה הק' איז געגעבן געווארן‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬מוז דאך דאס זיין א‪ּ" :‬תו ַֹרת חֶ סֶ ד"‪.‬‬ ‫און פונקט אזוי ווי דער הייליגער תורה הק' איז געגעבן געווארן‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל"‪,‬‬ ‫און מען לערנט עס‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל"‪ ,‬אזוי אויך פירט מען זיך אויך אויף מיט‬ ‫דעם‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – אזוי אויך פירט מען זיך אויך אויף מיט דעם "צוזאמען"‪,‬‬ ‫מיט‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם די באקאנט'ע מעשה‬ ‫וואס ווערט דאך שוין געברענגט אין די גמרא (שבת דף‪ :‬ל"א ע"ב)‪ ,‬אז עס‬ ‫איז געקומען אמאל א גוי צו הלל הזקן‪ ,‬און דער גוי האט געבעטן הלל הזקן‬ ‫אז ער זאל איהם אויס לערנען די גאנצע תורה אזוי שנעל ווי לאנג ער שטייט‬ ‫אויף איין פוס‪.‬‬ ‫האט איהם דעמאלט'ס הלל הזקן געזאגט‪ ,‬אז זיכער‪ ..‬איך וועל דיר שוין‬ ‫אויס לערנען די גאנצע תורה‪ ,‬און הלל הזקן האט זיך דעמאלט'ס ָאן גערופן‬ ‫צו דעם גוי און געזאגט‪ ,‬אז הער מיר צו‪ ,‬די גאנצע תורה איז‪ ,‬איין זאך‪ ,‬און‬ ‫די איין זאך איז‪ ,‬אז‪" :‬וְׁ ָאהַ בְׁ ּתָ לְׁ רֵ עֲָך כָמוָֹך" – אז דו זאלסט ליב האבן דיין‬ ‫חבר פונקט אזוי ווי דו האסט זיך אליין ליב‪.‬‬ ‫איי‪ ..‬וועסטו אבער פרעגן‪ ,‬אז וואס מיינט ליב האבן א חבר אזוי ווי זיך‬ ‫אליין‪ !?..‬וועל איך דיר זאגן וואס דאס מיינט ליב האבן א חבר אזוי ווי זיך‬ ‫לו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אליין‪ ,‬ליב האבן א חבר ווי זיך אליין מיינט‪ ,‬אז‪" :‬מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא‬ ‫תַ עֲבִ יד" – אז וואס דו ווילס'ט נישט מען זאל טוהן פאר דיר‪ ,‬זאלסטו נישט‬ ‫טוהן פאר דיין חבר‪.‬‬ ‫יעצט לאמיר אריין טראכטן א מינוט‪ ,‬ווייל וואס שטייט דא אין דעם הייליגן‬ ‫מעשה [וואס ווערט דאך שוין געברענגט אין די גמרא]‪ !?..‬און די תירוץ‬ ‫אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז אין דעם הייליגן מעשה דא שטייט אזוי‪ ,‬אז די‬ ‫הייליגע תנא "הלל הזקן" האט געזאגט פאר א נידריגע "גוי" וואס איז נאך‬ ‫געווען אזוי ווייט פון די מקור הקדושה‪ ,‬אז דער הייליגער תורה הק' איז‪,‬‬ ‫איין זאך‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז‪" :‬מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא תַ עֲבִ יד" – אז וואס‬ ‫דו ווילס'ט נישט מען זאל טוהן פאר דיר‪ ,‬זאלסטו נישט טוהן פאר דיין חבר‪.‬‬ ‫און דאס האט ער געזאגט פאר א "גוי"‪ ,‬נו‪ ..‬על אחת כמה וכמה קל וחומר‬ ‫בן בנו של קל וחומר ווען מען רעדט צו א ערליכע פרומע יוד‪ ,‬דארף דאך‬ ‫דער ענין פון‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" פלאקער'ן און ברענען ביי איהם אין הארץ‪,‬‬ ‫און ח"ו ח"ו קיינמאל נישט עובר זיין אויף דעם‪" :‬מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא‬ ‫תַ עֲבִ יד"‪ ,‬נאר פארקערט‪ ,‬גיי נאך העכער אין די מדריגה פון‪ַ" :‬אהֲבַ ת‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬און זוך צו דער פרייען נאך א יודיש קינד וואס איז פאר צער'ט‪ ,‬און‬ ‫נאך א‪" :‬חֵ ֶלק אֱֹלקַ י ִמּמַ עַ ל" וואס איז פאר צער'ט‪.‬‬ ‫ווייל וואס איז דען א יוד בכלל אויב נישט‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ !?..‬די ווארט‪:‬‬ ‫"ַאהֲבָ ה" איז דאך גימטריא‪" :‬אֶ חָ ד"‪ !?..‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אויב ווילסטו זיין‬ ‫נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬דעמאלט'ס מוזטו זיך פירן‪" :‬בְׁ ַאהֲבָ ה" וְׁ ַא ֲחוָה וְׁ שָ לוֹם‬ ‫"מצְׁ וַת הַ ּתו ָֹרה" אויף א‬ ‫וְׁ רֵ עּות‪ ,‬און נאר אויב מען איז מקיים די הייליגע‪ִ :‬‬ ‫אופן פון‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬קען מען טאקע זוכה זיין אז עס זאל טאקע ָאן‬ ‫לז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫גענומען ווערן אויבן אין הימל‪" :‬לְׁ ַרח ֲִמים ּולְׁ ָרצוֹן"‪ ,‬און נאר אויב מען‬ ‫לעבט‪" :‬בְׁ שָ לוֹם ּובְׁ שַ לְׁ וָה" קען מען טאקע זוכה זיין אז די תפילות זאלן ָאן‬ ‫גענומען ווערן אויבן אין הימל‪" :‬לְׁ ַרח ֲִמים ּולְׁ ָרצוֹן לִ פְׁ נֵי אֲדוֹן כֹל"‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווארט‪" :‬שַ לְׁ וָה"‪ ,‬ווייל‬ ‫די ווארט‪" :‬שַ לְׁ וָה" – איז דאך טאקע ראשי תיבות‪" :‬הַ ב ָלן ְׁשאִ לְׁ ּתִ ין‬ ‫ּו בָ עּותִ ין"‪ ,‬ווייל יא טייערע יודן‪ ,‬נאר אויב עס איז דא‪" :‬שָ לוֹם וְׁ שַ לְׁ וָה"‬ ‫צווישן יודישע קינדער‪ ,‬און עס הערשט א‪ַ" :‬אחֲדּות" צווישן יודישע‬ ‫קינדער‪ ,‬קען מען דעמאלט'ס זוכה זיין צו דעם ברכה פון‪" :‬הַ ב לָן ְׁשאִ לְׁ ּתִ ין‬ ‫ּובָ עּותִ ין" – קען מען דעמאלט'ס זוכה זיין צו דעם ברכה אז דער‬ ‫אייבערשטער זאל אונז נאך געבן אונזערע תפילות ובקשות‪ ,‬און‪" :‬וִ ימַ לֵא‬ ‫יהו‪-‬ה כָל ִמ ְׁשאֲלוֹת לִ בֵ נּו לְׁ טוֹבָ ה וְׁ לִ בְׁ ָרכָה"‪.‬‬ ‫און מען קען זיך דאך שוין פָ אר שטעלן ווי אזוי עס וועט אויס קוקען דאס‬ ‫בילד ווען א‪" :‬נְׁשָ מָ ה" וועט ארויף קומען אויף יענע וועלט נאך הונדערט‬ ‫און צוואנציג יאר‪ ,‬ווייל מען וועט דאך דעמאלט'ס פרעגן די‪" :‬נְׁשָ מָ ה"‪ ,‬אז‬ ‫נו‪ ..‬וואס האסטו מיט געברענגט מיט דיר פון דעם לאנג'ן רייזע‪!?..‬‬ ‫וועט די‪" :‬נְׁשָ מָ ה" דעמאלט'ס ווייזן‪ ,‬אז געב נאר א קוק‪ ,‬איך בין דאך ָאן‬ ‫געפילט מיט גאנצע'טע זעק פון‪ּ" :‬תו ָֹרה ַועֲבו ָֹדה"‪ ,‬וועט מען איר אבער‬ ‫פרעגן דעמאלט'ס‪ ,‬אז זאג נאר נשמה'לע‪ ,‬וואס איז מיט דיין חבר וואס איז‬ ‫געזעצן לעבן דיר אין ישיבה‪ !?..‬דו האסט דאך איהם דאך געקענט ארויס‬ ‫העלפן‪ !?..‬און דו האסט דאך איהם געקענט מקרב זיין‪" :‬לְׁ ָאבִ ינּו‬ ‫שֶ בַ שָ מַ יִם"‪ !?..‬און ממילא פארוואס האסטו זיך ניט אמאל אום געקוקט‬ ‫אויף דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין ישיבה‪!?..‬‬ ‫לח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫וועט די‪" :‬נְׁשָ מָ ה" דעמאלט'ס זאגן‪ ,‬אז איך וועל דיר זאגן דעם אמת‪ ,‬איך‬ ‫האב נישט געקענט העלפן מיין חבר‪ ,‬ווייל איך בין דאך שטענדיג געווען‬ ‫אזוי פארטיפט אין לערנען‪ ..‬עד כדי כך אז עס איז ממש נישט געווען שייך‬ ‫איהם ארויס צו העלפן‪[ ,‬וועט מען אבער דעמאלט'ס קודם גיין בודק זיין‬ ‫אויב ער איז טאקע געווען אזוי פארטיפט אין לערנען ווי ער זאגט‪ ,‬און נאך‬ ‫דעם] וועט מען אבער פרעגן די‪" :‬נְׁשָ מָ ה"‪ ,‬אז פארוואס האסטו נישט‬ ‫געגעבן א "גוט ווארט" פאר דיין חבר‪ !?..‬און פארוואס האסטו נישט‬ ‫פראבירט צו שטארקן דיין חבר בשעת ווען עס איז איהם געגאנגען‬ ‫שווער‪ !?..‬און פארוואס האסטו זיך ניט אמאל אום געקוקט אויף דיין חבר‬ ‫וואס איז געזעצן לעבן דיר אין ישיבה‪!?..‬‬ ‫ווי אזוי קענען מיר מחשיב זיין אזא תורה וואס האט נישט קיין שום ניצוץ‬ ‫פון‪" :‬חֶ סֶ ד" אין דעם‪ !?..‬דאס הייסט דען געלערנט‪ !?..‬אז מען שפארט זיך‬ ‫איין אין א צימער‪ ,‬און פון די אנדערע זייט פון די וואנט זאל זיך גיסן יודיש‬ ‫בלוט מיט יודישע געפילן‪ !?..‬דאס הייסט דאך נישט קיין‪ּ" :‬תו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד"‬ ‫ר' יוד‪ !?..‬און אויף דעם וועט דאך שוין נישט העלפן קיין שום תירוץ‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם דארף דאך טאקע א מענטש וויסן‪ ,‬אז‪ ..‬יא‪ ,‬מיין חבר‬ ‫וואס זיצט לעבן מיר אין ישיבה אדער אין כולל "האט עפעס מיט מיר"‪ ,‬און‬ ‫פון הימל האט מען צו געפירט אז איך זאל זיך געפונען לעבן איהם‪ ,‬און דו‬ ‫ווייסט פארוואס מען האט צו געפירט פון הימל אז איך זאל זיך געפונען‬ ‫לעבן מיין חבר אין ישיבה אדער אין כולל‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז דאך שוין זייער פשוט‪ ,‬ווייל די תירוץ אויף דעם איז‬ ‫דאך‪ ,‬אז די סיבה פארוואס מען האט צו געפירט פון הימל אז איך זאל זיך‬ ‫לט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫געפונען לעבן מיין חבר אין ישיבה אדער אין כולל איז דאך‪ ,‬כדי אז איך זאל‬ ‫איהם ארויס העלפן מיט וואס איך קען נאר‪ ,‬ווייל די ענין פון‪" :‬חֲבֵ ִרים כָל‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל" וועט דאך צו ברענגען צו דעם‪" :‬הּוא יִגְׁ ַאל אוֹתָ נּו בְׁ קָ רוֹב"‪ ,‬און נישט‬ ‫קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים‪ ,‬ווייל "נאר" דאס וועט ברענגען די‪:‬‬ ‫"גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה"‪ ,‬ווייל‪" :‬בִ ְׁשבִ יל ִשנְַׁאת ִחנָם חָ ַרב הַ בַ יִת"‪ ,‬און‪" :‬בִ ְׁשבִ יל‬ ‫ַאהֲבַ ת ִחנָם יִבָ נֶה הַ בַ יִת"‪.‬‬ ‫און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט‪ ,‬אז וועגן דעם זאגן‬ ‫מיר טאקע די ווערטער‪" :‬קּומָ ה בְׁ עֶ זְׁ ַרת י ְִׁש ָראֵ ל" פאר "שמונה עשרה"‪ ,‬ווייל‬ ‫א יודיש קינד דארף דאך וויסן‪ ,‬אז העלפן א צווייטע יוד קומט אפילו פאר‬ ‫"שמונה עשרה"‪!..‬‬ ‫און כמה וכמה אנדערע צדיקים האבן זיך אויס געדרוקט‪ ,‬אז מען דארף‬ ‫האבן "מסירות נפש" א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יודיש קינד‪.‬‬ ‫און מיר האבן דאך שוין טאקע דערמאנט אמאל א מורא'דיגע ווארט בשעת‬ ‫ווען מיר האבן גערעדט פון דעם הייליגן טאג‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"‪ ,‬און עס איז‬ ‫אפשר כדאי עס צו דערמאנען דא נאך אמאל‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז עס איז דאך‬ ‫שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז אין דעם הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָא‬ ‫ַרבָ ה" איז דאך דא א הייליגע מנהג וואס מען פירט זיך דאך שוין דורי דורות‪,‬‬ ‫און דאס איז‪ ,‬אז מען בינדט אויף די לולב פון איר איגוד אין דעם הייליגן‬ ‫טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"‪.‬‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז ביז יעצט איז דאך די‬ ‫לולב געווען צוזאם געבינדן מיט דריי רינגל'עך‪ ,‬אבער אין דעם הייליגן טאג‬ ‫מ‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫פון‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" בינדט מען שוין אויף די רינגל'עך פון די לולב‪ ,‬און‬ ‫מען שאקל'ט שוין לולב מיט א אפענ'ע לולב אין דעם הייליגן טאג פון‪:‬‬ ‫"הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך שוין דא פארשידענ'ע סארטן מנהגים וויפיל רינגל'עך אויף‬ ‫צו בינדן‪ ,‬אבער על כל פנים‪ ..‬א יעדער איינער בינדט אביסל אויף די לולב‬ ‫אין דעם הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"‪.‬‬ ‫אבער פארוואס טאקע‪ !?..‬פארוואס טאקע בינדן מיר אויף דעם לולב אין‬ ‫דעם הייליגן טאג‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל מיר ווילן ווייזן מיט דעם‪ ,‬אז ווען עס‬ ‫קומט אמאל א מצב אז איינער שרייט צו דיר אזוי פיל מאל אז‪" :‬הוֹשַ ע נָא"‬ ‫– העלף מיר ביטע‪[ !..‬אזוי ווי דעם הייליגן טאג‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" וואס מען‬ ‫זאגט דאך דעמאלט'ס גאר גאר אסאך מאל די ווערטער‪" :‬הוֹשַ ע נָא"]‪ ,‬און‬ ‫דער יוד שרייט דעמאלט'ס צו דיר‪ ,‬אז‪ ..‬ר' יוד‪ ,‬איך קען זיך נישט א עצה‬ ‫געבן אליין‪ ,‬העלף מיר ביטע‪ !..‬איך בעט דיר‪" :‬הוֹשַ ע נָא" – העלף מיר ר'‬ ‫יוד‪ ,‬זאלסטו נישט זאגן דעמאלט'ס‪ ,‬אז נע‪ ..‬איך קען דיר נישט העלפן‪,‬‬ ‫אנטשולדיגט מיר ר' יוד‪ ,‬אבער איך בין פשוט נישט "ביכולת" דיר צו‬ ‫העלפן‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ,‬נאר דעמאלט'ס זאלסטו זיך אויף בינדן פון דיין‪:‬‬ ‫"אִ ּגּוד" – דעמאלט'ס זאלסטו זיך אויף בינדן פון דיין פארמאכט'קייט‪ ,‬און‬ ‫דו זאלסט דעמאלט'ס לויפן העלפן דיין חבר וואס נויטיגט זיך אין הילף‪,‬‬ ‫ווייל מען דארף זיך קענען געבן א שאקל [ָאן זיין צו געבינדן צו אנדערע‬ ‫זאכן] בשעת ווען מען הערט ווי א יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל‪" :‬הוֹשַ ע‬ ‫נָא" – העלף מיר‪!..‬‬ ‫מא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז עס איז‬ ‫דאך דא א באקאנט'ע ווארט וואס די וועלט זאגט‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז "א‬ ‫מאמע פון א קינד קען אפילו אויף הייבן א קאר כדי ארויס צו נעמען איר‬ ‫קינד פון אונטער דעם"‪ ,‬איי‪ ..‬ווי אזוי קען דאס זיין‪ !?..‬עס איז דאך אום‬ ‫מעגליך אויף צו הייבן א קאר‪ !?..‬ווייל א קאר איז דאך גאר גאר א שווערע‬ ‫זאך‪!?..‬‬ ‫אבער די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז אויב עס גייט איינעם "בנפשו" אויס צו‬ ‫פירן א געוויסע זאך‪ ,‬קען ער דעמאלט'ס סוף כל סוף צו קומען צו דעם‪ ,‬און‬ ‫"רצוֹן" צו העלפן א יעדע יודיש‬ ‫ממילא מיר דארפן נאר האבן די ריכטיגע‪ָ :‬‬ ‫"רצוֹן" צו העלפן‬ ‫קינד‪ ,‬און אויב דו וועסט טאקע באמת האבן די ריכטיגע‪ָ :‬‬ ‫דיין חבר‪ ,‬דעמאלט'ס וועסטו פלוצלונג זעהן אז דו קענסט איהם "יא"‬ ‫העלפן‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזער גרויסער הייליגער רבי‬ ‫"משה רבינו"‪ ,‬אז ער איז געווען גרייט זיך "מוסר נפש" צו זיין פאר א‬ ‫צווייטע יוד‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין‬ ‫פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א)‪ ,‬אז גלייך ווען משה רבינו איז גרויס‬ ‫געווארן און ער האט געהאט די ערשטע געלעגענהייט ארויס צו גיין פון‬ ‫פרעה'ס פאלאץ‪ ,‬איז ער דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען פון פרעה'ס‬ ‫פאלאץ כדי צו זעהן וואס עס טוט זיך מיט זיינע יודישע ברודער'ס וואס‬ ‫ארבעטן נעבעך אזוי שווער אין דעם לאנד מצרים‪.‬‬ ‫און די מפרשים זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך בנוסף צו דעם‪ ,‬אז די‬ ‫ווערטער‪ַ " :‬וּי ְַׁרא" בְׁ סִ בְׁ ֹלתָ ם מיינט דאך צו זאגן‪ ,‬אז משה רבינו האט "מיט‬ ‫מב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫געשפירט" די צער פון די יודישע קינדער אין מצרים‪ ,‬און ער האט טאקע‬ ‫באמת "פארשטאנען" ווי שווער עס קומט ָאן פאר די יודישע קינדער צו‬ ‫ארבעטן אזא שווערע‪" :‬עֲבו ָֹדה קָ שָ ה הַ ְׁמפָ ֶרכֶת אֶ ת הַ ּגּוף"‪ ,‬און ער האט‬ ‫טאקע דעמאלט'ס באמת "מיט געשפירט" מיט די גרויסע צער וואס די‬ ‫יודישע קינדער האבן דעמאלט'ס געהאט‪.‬‬ ‫און ער האט נישט סתם "מיט געשפירט" מיט די צער פון די יודישע קינדער‬ ‫און פארטיג‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ..‬נאר די רגע וואס משה רבינו האט זיך געקענט‬ ‫ארויס כאפן פון פרעה'ס פאלאץ‪ ,‬האט ער זיך דעמאלט'ס גלייך ארויס‬ ‫געכאפט שטילערהייט פון פרעה'ס פאלאץ‪ ,‬און ער איז דעמאלט'ס גלייך‬ ‫"געלאפן" העלפן די יודישע קינדער מיט זייער שווערע ארבעט וואס פרעה‬ ‫הרשע האט ארויף געלייגט אויף זיי‪.‬‬ ‫און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין‬ ‫פסוק אין פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א)‪ ,‬אז דו ווייסט מיט וואס‪:‬‬ ‫"וַּיִ גְׁ ַּדל מֹ שֶ ה" – אז דו ווייסט מיט וואס משה רבינו איז גרויס געווארן‪!?..‬‬ ‫און דו ווייסט וואס איז געווען די "גרויס'קייט" פון משה רבינו‪!?..‬‬ ‫נישט אז ער האט גע'ענדיגט גאנץ ש"ס‪ ,‬ניין‪ ..‬נאר משה רבינו איז גרויס‬ ‫געווארן מיט דעם וואס‪ַ " :‬וּיֵצֵ א אֶ ל אֶ חָ יו ַוּי ְַׁרא בְׁ סִ בְׁ ֹלתָ ם" – משה רבינו איז‬ ‫גרויס געווארן מיט דעם וואס ער איז ארויס געגאנגען העלפן זיינע יודישע‬ ‫ברודער וואס האבן שוין צוואנציג טויזנט מאל אונטער געבראכן פון די‬ ‫עבודת הפרך דארטן אין דעם ביטער'ן‪ּ" :‬גָלּות ִמצְׁ ַריִם"‪!..‬‬ ‫מג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און משה רבינו איז גרויס געווארן מיט דעם וואס ער האט "מיט געשפירט"‬ ‫די צער פון זיינע פאר ווייטאגט'ע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט‬ ‫ביטער שווער אין דעם שווער'ן ביטער'ן‪ּ" :‬גָלּות ִמצְׁ ַריִם"‪.‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬פון דעם ווערט מען גרויס‪ !..‬מען ווערט גרויס ווען מען גייט‬ ‫ארויס פון דעם "איך מיך זיך" און מען גייט העלפן א צווייטע יודיש קינד‪,‬‬ ‫פון דעם ווערט מען גרויס‪ !..‬און דאס איז‪" :‬וַּיִ גְׁ ַּדל מֹ שֶ ה" – און מיט דעם‬ ‫איז דער גרויסער משה רבינו גרויס געווארן‪" ,‬ווייל ער האט געהאלפן א‬ ‫צווייטע יוד"‪ ,‬פשוטו כמשמעו‪.‬‬ ‫און יא טייערע יודן‪ ,‬פון דעם ווערט מען גרויס‪ !..‬פון טוהן א טובה פאר א‬ ‫צווייטע יוד טראץ דעם וואס איך בין דאס נישט "מחיוב" צו טוהן‪.‬‬ ‫און לאמיר זיך אליין פרעגן די שאלה‪ ,‬דו מיינס'ט טאקע אז משה רבינו‬ ‫[וואס איז אויף געוואקסן אויפן שויס פון דעם גרויסן קעניג פרעה] איז‬ ‫געווען מחיוב צו העלפן זיינע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט מיט‬ ‫שמוציגע ליים ארבעט‪ !?..‬קיינמאל נישט‪ ,‬ער איז דאך קיינמאל נישט‬ ‫געווען מחיוב דאס צו טוהן‪ ,‬אבער מיט דעם אלעמען‪ַ " :‬וּיֵצֵ א אֶ ל אֶ חָ יו" –‬ ‫אבער מיט דעם אלעמען איז אבער משה רבינו נאך אלץ ארויס געגאנגען‬ ‫העלפן זיין יודישע ברודער מיט זייערע שווערע ארבעט‪.‬‬ ‫ווייל‪ ..‬יא‪ ,‬איך בין איהם טאקע נישט "מחיוב" צו העלפן‪ ,‬אבער מיט דעם‬ ‫אלעמען געדענק איך אבער נאך אלץ זייער גוט וואס דער הייליגער‬ ‫סאטמאר'ע רב זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט דאך אונז שוין געזאגט‪,‬‬ ‫אז וואס‪!?..‬‬ ‫מד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אז א‪" :‬חָ סִ יד" איז דאך נאר אזא איינער וואס איז גרייט זיך "מוסר נפש" צו‬ ‫זיין א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יוד‪ ,‬און דאס איז דאך איינער פון די‬ ‫ערשטע יסודות פון יהדות‪ ,‬איינער פון די ערשטע יסודות פון יהדות איז‬ ‫דאך‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" – ליב האבן א יעדע יודיש קינד ווי זיך אליין‪.‬‬ ‫און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט‪ ,‬אז וואס איז א‬ ‫"חָ סִ יד"‪ !?..‬האבן צדיקים געזאגט‪ ,‬אז נעם די ווארט‪" :‬חֶ סֶ ד" און לייג דארט‬ ‫אריין א יו"ד‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאס ווערן‪" :‬חָ סִ יד"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דאס איז‬ ‫א‪" :‬חָ סִ יד"‪ ,‬א‪" :‬חָ סִ יד" איז‪ ,‬אזא איינער וואס טוט‪" :‬חֶ סֶ ד" מיט א יעדע‬ ‫יודיש קינד‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז עס איז‬ ‫געווען גרויסע צדיקים וואס האבן געקענט טוהן אסאך אסאך מער ווי עס‬ ‫איז געווען בכלל אין זייער מעגליכ'קייט צו טוהן בשעת ווען עס איז‬ ‫געקומען צו העלפן א צווייטע יודיש קינד‪.‬‬ ‫און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע פארן הייליגן באשעפער אין דעם הייליגן‬ ‫טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער באשעפער‪ ,‬מיר בעטן דיר‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"הוֹשַ ע נָא ז ֹועֲקֶ יָך ּתו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָא" – אז אויב איינער שרייט צו דיר‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס זאלסטו איהם העלפן‪ ,‬און אזוי אויך זאגן מיר דארטן אויך פארן‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער באשעפער‪ ,‬מיר בעטן דיר‪ ,‬אז‪" :‬הוֹשַ ע נָא‬ ‫קו ְֹׁראֶ יָך ּתו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָא" – אז די וואס רופן צו דיר זאלסטו העלפן‪ ,‬ווייל‬ ‫ווען א יודיש קינד בעט זיך צו דיר אז דו זאלסט איהם העלפן‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫דארפסטו דאך איהם פראבירן צו העלפן‪ ,‬ווייל מיר העלפן דאך אויך א‬ ‫יעדער איינער וואס שרייט צו אונז פאר הילף‪.‬‬ ‫מה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און נאר אויב דו וועסט טאקע באמת העלפן אנדערע יודישע קינדער‪,‬‬ ‫וועסטו שפעטער קענען שרייען צום הייליגן באשעפער אז‪" :‬הוֹשַ ע נָא‬ ‫ז ֹועֲקֶ יָך ּתו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָא" – אז‪ ..‬באשעפער‪ ,‬יעצט שריי איך צו דיר‪ ,‬און‬ ‫ממילא העלף מיר אויך‪ ,‬ווייל פונקט אזוי ווי איך האב געהאלפן מיין חבר‬ ‫וואס האט געשריגן צו מיר פאר הילף‪ ,‬אזוי אויך זאלסטו מיר יעצט אויך‬ ‫העלפן הייליגער גרויסער טאטע אין הימל בשעת ווען איך רוף צו דיר אין‬ ‫מיין שווער'ן מצב‪.‬‬ ‫און די ענין פון‪" :‬חֲבֵ ִרים כָל י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ..‬דאס וועט צו ברענגען צו דעם‪" :‬הּוא‬ ‫יִגְׁ ַאל אוֹתָ נּו בְׁ קָ רוֹב"‪ ,‬און נישט קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים‪ ,‬ווייל יא ר'‬ ‫יוד‪" ,‬נאר" דאס וועט ברענגען די‪" :‬גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה"‪ ,‬ווייל‪" :‬בִ ְׁשבִ יל ִשנְַׁאת‬ ‫ִחנָם חָ ַרב הַ בַ יִת ּובִ ְׁשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָם יִבָ נֶה הַ בַ יִת"‪ ,‬און צדיקים האבן דאך אונז‬ ‫שוין טאקע אויך געזאגט‪ ,‬אז וועגן דעם זאגן מיר טאקע די ווערטער‪" :‬קּומָ ה‬ ‫בְׁ עֶ זְׁ ַרת י ְִׁש ָראֵ ל" פאר שמונה עשרה‪ ,‬ווייל א יודיש קינד דארף וויסן‪ ,‬אז‬ ‫העלפן א צווייטע יוד קומט אפילו פאר שמונה עשרה‪!..‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק‬ ‫נ"א)‪ ,‬אז‪" :‬מַ גְׁ ִּדיל יְׁשּועוֹת" – אז אויב א יודיש קינד וויל גרויס מאכן די‬ ‫ישועות פון דעם‪" :‬מַ לְׁ כוֹ" – פון דעם גרויסן‪" :‬מַ לְׁ כ ֹו שֶ ל ע ֹולָם" – פון דעם‪:‬‬ ‫"מֶ לְֶך מַ לְׁ כֵי הַ ְּׁמלָכִ ים הַ קָ דוֹש בָ רּוְך הּוא"‪ ,‬דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה‪,‬‬ ‫און דאס איז‪ ,‬אז‪ :‬וְׁ עֹ שֶ ה "חֶ סֶ ד" – אז ער זאל טוהן‪" :‬חֶ סֶ ד" מיט א צווייטן‪.‬‬ ‫און בדרך אגב איז דאך דאס אויך גאר גוט‪" :‬לִ ְׁמ ִשיחוֹ" – און בדרך אגב איז‬ ‫דאך דאס אויך גאר גוט צו דער נענטער'ן די‪" :‬גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה"‪ ,‬ווייל אין דעם‬ ‫מו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫זכות פון‪" :‬חֶ סֶ ד" וועלן דאך די יודישע קינדער אויס געלייזט ווערן פון דעם‬ ‫שווער'ן ביטער'ן גלות דורך‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"‪.‬‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך אין די בריוו פון הייליגן בעל שם טוב‬ ‫הק'‪ ,‬אז ער האט געפרעגט אמאל‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"‪ ,‬אז‪" :‬אֵ מָ תַ י קָ ָאתֵ י מַ ר" –‬ ‫אז ווען וועט שוין דער הַ אר‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" קומען‪!?..‬‬ ‫האט‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" גע'ענטפערט פארן הייליגן בעל שם טוב הק'‪ ,‬אז איך‬ ‫וועל קומען‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה"‪ ,‬און די ווערטער‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו‬ ‫מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך ראשי תיבות‪" :‬חֲמֹ ל"‪ ,‬און די ווערטער‪:‬‬ ‫"מחֹ ל"‪ ,‬און די‬ ‫"לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך אויך ראשי תיבות‪ְׁ :‬‬ ‫צוויי זאכן גייען דאך בעצם צוזאמען‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער זאגט דא פאר די יודישע קינדער‪ ,‬אז אויב‪" :‬חֲמֹ ל"‬ ‫– אז אויב ענק וועלן רחמנות האבן איינער אויפן צווייטן‪ ,‬און ענק וועלן זיך‬ ‫"מחֹ ל" – און ענק וועלן‬ ‫פירן‪" :‬בְׁ חֶ סֶ ד ּובְׁ ַרח ֲִמים" איינער צום צווייטן‪ ,‬און‪ְׁ :‬‬ ‫זיך פאר געבן איינער דעם צווייטן‪ ,‬און מען וועט מרבה זיין‪" :‬שָ לוֹם"‬ ‫צווישן יודישע קינדער‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דער אייבערשטער אויך טוהן די‬ ‫זעלבע זאך‪ :‬א) אז‪" :‬חֲמֹ ל" – אז ער וועט רחמנות האבן אויף די יודישע‬ ‫"מחֹ ל" – און ער וועט אויך "מוחל" זיין די יודישע קינדער‬ ‫קינדער‪ ,‬ב) און‪ְׁ :‬‬ ‫אויף אלע זייערע עבירות‪ ,‬און דעמאלט'ס וועט דאך שוין קענען קומען די‬ ‫גרויסע‪" :‬גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה"‪.‬‬ ‫און די פסוק זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין שיר השירים (קפיטל א'‬ ‫פסוק ד')‪ ,‬אז‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַאנִי הַ ּמֶ לְֶך ח ֲָד ָריו"‪ ,‬און די סופי‬ ‫מז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫תיבות פון די ווערטער‪" :‬מָ ְׁש ֵכ ִני ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַא ִני הַ ּמֶ ֶלְך ח ֲָד ָריו" – איז‬ ‫דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬צוויי און זיבעציג" [מיטן כולל]‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫דאך די מספר פון‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬און "כולל" ווייזט דאך אויך אויף א ענין פון‪:‬‬ ‫"חֶ סֶ ד" אז מען איז זיך "כולל" מיט אנדערע מענטשן‪ ,‬און מען העלפט‬ ‫ארויס א צווייטן‪ ,‬ווייל דאס איז דאך א "כלל"‪ ,‬אז אלע זענען גלייך‪[ ,‬אבער‬ ‫משא"כ א פרט איז א יעדער איינער פאר זיך אליין באזונדער]‪.‬‬ ‫און ממילא‪" :‬מָ ְׁש ֵכ ִני ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַא ִני הַ ּמֶ ֶלְך ח ֲָד ָריו" – און ממילא אויב‬ ‫ֱֹלקים"‪ ,‬דעמאלט'ס דארף מען זיך דאך‬ ‫וויל מען זוכה זיין צו‪ִ " :‬ק ְׁרבַ ת א ִ‬ ‫מקבל זיין צו טוהן‪" :‬חֶ סֶ ד" מיט יודישע קינדער אפילו אויב עס קומט מיר‬ ‫ָאן אביסל שווער‪.‬‬ ‫און יעצט ווען מיר דאך שטייען שוין ממש ביים סיום פון די הייליגע‪ :‬יְׁמֵ י‬ ‫"הָ ַרח ֲִמים" וְׁ הָ ָרצוֹן‪ ,‬דארפן מיר דאך שוין טאקע יעצט אלע זעהן זיך צו‬ ‫מקבל זיין באמת צו פארמאגן דעם‪" :‬חֶ סֶ ד וְׁ ַרח ֲִמים" בשלימות‪ ,‬און צו טוהן‬ ‫א טובה פאר א צווייטע יוד אפילו ווען עס קומט מיר ָאן אביסעל'ע שווער‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק‬ ‫נ"א)‪ ,‬אז‪" :‬מַ גְׁ ִּדיל יְׁשּועוֹת" – אז ווען מען דארף האבן גרויסע ישועות‪ ,‬און‬ ‫דאס גייט דאך ארויף אויף די "הייליגע טעג"‪ ,‬ווייל דעמאלט'ס דארפן מיר‬ ‫דאך אלע האבן די מערסט'ע ישועות‪ ,‬ווייל דעמאלט'ס ווערט דאך אלעס אפ‬ ‫געשריבן פאר די גאנצע יאר‪ ,‬און ממילא‪" :‬מַ גְׁ ִּדיל יְׁשּועוֹת" – ווען מען‬ ‫דארף האבן אין די "הייליגע טעג" גאר גרויסע ישועות פון דעם גרויסן‪:‬‬ ‫"מַ לְׁ כוֹ" שֶ ל ע ֹולָם‪ ,‬און די ווארט‪" :‬מַ לְׁ כוֹ" – איז דאך טאקע אויך ראשי‬ ‫מח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫תיבות‪" :‬וְׁ יִּתְׁ נּו לְׁ ָך ֶכתֶ ר ְׁמלּוכָה"‪ ,‬און דאס איז דאך שוין ווידער אמאל די‬ ‫הייליגע ווערטער וואס מיר שרייען דאך שוין אלע אויס יעצט אין די‬ ‫הייליגע‪" :‬יְׁמֵ י הָ ַרח ֲִמים וְׁ הָ ָרצוֹן"‪.‬‬ ‫און ממילא די פסוק וויל דיר דא זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז‪" :‬מַ גְׁ ִּדיל‬ ‫יְׁשּועוֹת מַ לְׁ כוֹ" – אז אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות‬ ‫אין דעם חודש וואס מען שרייט אויס דעם‪" :‬וְׁ יִּתְׁ נּו לְׁ ָך ֶכתֶ ר ְׁמלּוכָה" – אז‬ ‫אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות אין דעם חודש וואס‬ ‫מען שרייט אויס‪" :‬מַ לְׁ כּות"‪ ,‬דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה‪ ,‬און די עצה‬ ‫איז‪ ,‬אז‪ :‬וְׁ עֹ שֶ ה "חֶ סֶ ד" – אז ער זאל טוהן‪" :‬חֶ סֶ ד" מיט אנדערע יודן‪!..‬‬ ‫און די גאנצע וועלט איז דאך נאר באשאפן געווארן פאר‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫דוד המלך עליו השלום זאגט דאך אונז שוין טאקע בפירוש אין זיין הייליגן‬ ‫ספר תהלים (קפיטל פ"ט פסוק ג')‪ ,‬אז‪" :‬כִ י ָאמַ ְׁרּתִ י ע ֹולָם חֶ סֶ ד יִבָ נֶה"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזערע הייליגע אבות הק'‪,‬‬ ‫"אברהם אבינו"‪ ,‬ווייל אברהם אבינו איז דאך געווען באקרוינט מיט די‪:‬‬ ‫"מ ַּדת הַ חֶ סֶ ד"‪ ,‬און אברהם אבינו איז דאך געווען די "מקור החסד"‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫ווייל אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך אין שטוב אין א‬ ‫צייט וואס עס איז איהם געווען גאר גאר שווער אריין צו נעמען געסט ביי‬ ‫איהם אין שטוב‪ ,‬און אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך‬ ‫אין שטוב אין א צייט וואס עס איז געווען גאר גאר הייס אינדרויסן‪ ,‬און ער‬ ‫האט זיך דאך דעמאלט'ס אויך נישט געשפירט אזוי גוט‪.‬‬ ‫מט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אבער מיט דעם אלעמען‪ ..‬האט ער אבער נאך אלץ אריין גענומען געסט צו‬ ‫זיך אין שטוב‪ ,‬און ער האט זיי דעמאלט'ס גאר שיין מכבד געווען און‬ ‫באדינט‪ ,‬און ער האט דעמאלט'ס געוויזן מיט דעם פאר די גאנצע וועלט און‬ ‫פאר די שפעטער'ע דורות וואס דאס מיינט‪" :‬הַ כְׁ נָסַ ת או ְֹׁר ִחים"‪ ,‬און וואס‬ ‫דאס מיינט‪ּ" :‬גְׁ ִמילּות חֲסָ ִדים"‪ ,‬און טאקע דערפאר האט איהם דער‬ ‫אייבערשטער גרויס געמאכט זיין "נאמען"‪.‬‬ ‫און מיר געפונען דאך נישט ביי קיין איינער פון די אבות הק' אז דער‬ ‫אייבערשטער האט גרויס געמאכט א "נאמען" פון איינעם‪ ,‬נאר ביי "אברהם‬ ‫אבינו"‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער האט געוואלט ווייזן מיט דעם פאר די‬ ‫יודישע קינדער‪ ,‬אז ווי אזוי ווערט מען גרויס‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז די וועג ווי אזוי א מענטש ווערט גרויס‬ ‫איז דאך נאר דורך דעם וואס ער טוט‪" :‬חֶ סֶ ד" מיט א צווייטן‪ ,‬און דאס איז‬ ‫דאך אויך די שליסל פון‪" :‬בְׁ ָרכָה"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע‬ ‫בפירוש אין פסוק אין פרשת ראה (קפיטל י"א פסוק כ"ו)‪ ,‬אז דער‬ ‫"ראֵ ה"‬ ‫אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר די יודישע קינדער‪ ,‬אז‪ְׁ :‬‬ ‫– אז א מענטש דארף זעהן‪ ,‬אז‪ָ" :‬אנֹ כִ י נֹ תֵ ן" – אז דער‪ָ" :‬אנֹ כִ י" זאל ווערן א‬ ‫"געבער"‪ !..‬און א מענטש דארף זעהן אז ער זאל שטענדיג טוהן‪" :‬חֶ סֶ ד"‬ ‫מיט אנדערע יודן‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך די יסוד פון א ערליכע יוד‪ ,‬ווייל א ערליכע יוד ווייסט דאך‬ ‫שטענדיג ביי זיך אין הארץ‪ ,‬אז איך לאז יענעם גיין פריער‪ ,‬און אז א‬ ‫"צווייטער" יוד איז ביי מיר דער "ערשטער"‪.‬‬ ‫נ‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און דאס איז דאך טאקע דער ענין פון‪ָ" :‬אנֹ כִ י נֹ תֵ ן לִ פְׁ נֵיכֶם"‪ ,‬אז דער‪ָ" :‬אנֹ כִ י"‬ ‫– אז דער "איך"‪ ..‬זאל געבן א‪" :‬לִ פְׁ נֵיכֶם" – אז דער "איך"‪ ..‬זאל לאזן גיין‬ ‫מיין גוטע ברודער פאר מיר‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע די ענין פון‪" :‬וַּתְׁ ָרנּות"‪,‬‬ ‫"מוַּתֵ ר" זיין פאר א צווייטן‪.‬‬ ‫צו‪ְׁ :‬‬ ‫און אויב‪" :‬הַ ּיוֹם" – און אויב מען וועט טוהן אזא סארט "תשובה"‪[ ,‬ווייל‬ ‫די ווארט‪" :‬הַ ּיוֹם" איז דאך רומז אויף "תשובה" כידוע‪ ,‬אזוי ווי עס איז דאך‬ ‫שוין טאקע קלאר מבואר אין די ספרים הק']‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר‬ ‫ברענגען א‪" :‬בְׁ ָרכָה" – דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר ברענגען א‪" :‬בְׁ ָרכָה"‬ ‫אויפן מענטש‪ ,‬ווייל אויב עס איז דא דער‪ָ" :‬אנֹ כִ י נֹ תֵ ן" – ווייל אויב דער‪:‬‬ ‫"ָאנֹ כִ י" ווערט א‪" :‬נֹ תֵ ן"‪ ,‬קומט דאך דעמאלט'ס גלייך אראפ א מורא'דיגע‪:‬‬ ‫"בְׁ ָרכָה ִמן הַ שָ מַ יִם"‪.‬‬ ‫און דער ענין האט דאך שוין טאקע דער אייבערשטער געזאגט פאר "אברהם‬ ‫אבינו" וואס איז דאך געווען די "מקור החסד"‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז‪ַ " :‬ואֲבָ ֶרכְׁ ָך"‬ ‫– אז די‪" :‬בְׁ ָרכָה" וואס איך וועל דיר געבן איז‪ ,‬אז‪ַ " :‬ו ֲאג ְַּׁדלָה ְׁשמֶ ָך" – אז‬ ‫איך וועל גרויס מאכן דיין "נאמען"‪.‬‬ ‫איי‪ ..‬וועט איינער אבער פר עגן‪ ,‬אז וואס איז א נפקא מינה ווי גרויס די‬ ‫"נאמען" איז‪ !?..‬וואס איז שוין די גדולה אז דער אייבערשטער האט‬ ‫גרעסער געמאכט די "נאמען" פון אברהם אבינו‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז די ווארט‪ַ" :‬אבְׁ ָרם" – איז דאך נאך נישט‬ ‫גימטריא‪ְׁ :‬רמַ "ח‪ ,‬אבער משא"כ די ווארט‪ַ" :‬אבְׁ ָרהָ ם" – איז דאך שוין יא‬ ‫גימטריא‪ְׁ :‬רמַ "ח‪ ,‬און ממילא די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט‬ ‫נא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫איהם דא געגעבן דעם נאמען‪ַ" :‬אבְׁ ָרהָ ם" איז געווען‪ ,‬כדי צו ווייזן מיט דעם‪,‬‬ ‫אז איינער וואס זיין "מהות" איז צו טוהן‪" :‬חֶ סֶ ד" מיט אנדערע מענטשן מיט‬ ‫"רמַ "ח אֵ בָ ִרים"‪ ,‬אזא איינער איז זוכה צו גרויס'קייט‪.‬‬ ‫אלע זיינע‪ְׁ :‬‬ ‫און נישט נאר דעם‪ ,‬נאר‪" :‬וֶהְׁ יֵה בְׁ ָרכָה"‪ ,‬און‪" :‬בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין וְׁ ֹלא בָ הֶ ם" – און‬ ‫מיט דיר וועט מען ענדיגן‪ ,‬און מען וועט זאגן‪" :‬מָ גֵן ַאבְׁ ָרהָ ם"‪ !..‬און דער‬ ‫ענין פון‪" :‬בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין" וועט בלייבן‪" :‬לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד ּולְׁ נֵצַ ח נְׁצָ ִחים"‪ ,‬און דו‬ ‫ווייסט פארוואס דער ענין פון‪" :‬בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין" וועט בלייבן‪" :‬לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד‬ ‫ּולְׁ נֵצַ ח נְׁצָ ִחים"‪!?..‬‬ ‫די סיבה פארוואס דער ענין פון‪" :‬בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין" וועט בלייבן‪" :‬לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד‬ ‫ּולְׁ נֵצַ ח נְׁצָ ִחים" איז‪ ,‬כדי אז א יעדער איינער זאל גוט געדענקען דעם הייליגן‬ ‫מדה פון "אברהם אבינו" וואס איז דאך געווען‪" :‬כָל כֻׁל ֹו חֶ סֶ ד"‪.‬‬ ‫און ממילא לאמיר זיך אלע מקבל זיין טייערע ליכטיגע יודן‪ ,‬אז מיר וועלן‬ ‫מער נישט זיצן מיט קיין פאר לייגט'ע הענט ווען מיר וועלן הערן ווי א‬ ‫יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל‪" :‬הוֹשַ ע נָא" – העלף מיר‪ !..‬נאר מיר וועלן‬ ‫זיין די "נחשונים" וואס וועלן אריין טאנצן אין דעם ים פון העלפן יודישע‬ ‫קינדער מיט מסירות נפש ממש‪.‬‬ ‫ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז ביי אונז יודן איז דאך פארהאן‬ ‫א ליכטיגע‪ּ" :‬תו ַֹרת חַ ּיִ ים" צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון‪" :‬וְׁ ַאהֲבַ ת חֶ סֶ ד‬ ‫ּוצְׁ ָדקָ ה" – צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון ליב האבן צו טוהן‪" :‬חֶ סֶ ד"‬ ‫און‪" :‬צְׁ ָדקָ ה" מיט אנדערע‪ ,‬און וויסן זאלסטו ר' יוד‪ ,‬אז די הייליגע‪ּ" :‬תו ַֹרת‬ ‫נב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫חַ ּיִ ים" דיינע‪ ..‬האט דאך נאר א "חשיבות" ווען דאס קומט צוזאמען מיט די‬ ‫הייליגע מדה וואס רופט זיך‪" :‬וְׁ ַאהֲבַ ת חֶ סֶ ד ּוצְׁ ָדקָ ה"‪!..‬‬ ‫און ווען א יודיש קינד שפירט אמאל אז ער איז ליידיג געווארן פון‪" :‬חֶ סֶ ד"‪,‬‬ ‫כאפט דאך איהם דעמאלט'ס גלייך ָאן א "ציטער"‪ ,‬ווייל ווי אזוי האט‬ ‫אונזער הייליגער זיידע "יעקב אבינו" געשריגן מיט ווייטאג ווען ער האט‬ ‫געשפירט ביי זיך אז ער איז געפאלן פון זיין מדריגה‪ !?..‬אז‪" :‬קָ ֹטנְּׁתִ י ִמכֹל‬ ‫הַ חֲסָ ִדים"‪ !..‬און אויב א מענטש שפירט אז ער איז ליידיג געווארן פון די‬ ‫מדה פון‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬כאפט ער דאך דעמאלט'ס טאקע א ציטער‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬וועגן דעם בינדן מיר אלע אויף דעם לולב אין דעם‬ ‫הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" און מיר שאקלען אלע מיט א אפענ'ע‬ ‫לולב‪ ,‬ווייל מיר ווילן מיט דעם אויס רופן הויעך‪ ,‬אז ר' יוד‪ !..‬ווען דו‬ ‫הערס'ט ווי איינער שרייט אזוי פיל מאל‪" :‬הוֹשַ ע נָא" – ווען דו הערס'ט ווי‬ ‫איינער שרייט אזוי פיל מאל "העלף מיר"‪ ,‬דעמאלט'ס געבט מען זיך א‬ ‫"שאקל" און מען העלפט איהם‪!..‬‬ ‫און נאר אזוי קען מען זוכה זיין געהאלפן צו ווערן מיט‪" :‬יְׁשּועוֹת ְּׁורפּואוֹת‬ ‫ָאדם מו ֵֹדד מו ְֹׁד ִדין לוֹ"‪ ,‬און‬ ‫וְׁ כָל טּוב סֶ לָה לָנּו ּולְׁ כָל י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬ווייל‪" :‬בְׁ ִמ ָּדה שֶ ָ‬ ‫אויב דו וועסט זיך אויף בינדן פון דיין‪ֲ " :‬אג ָֻּׁדה" – און אויב דו וועסט זיך‬ ‫אויף בינדן פון דיין פארמאכט קייט כדי צו העלפן א צווייטע יוד‪ ,‬וועט זיך‬ ‫דעמאלט'ס דער אייבערשטער כביכול אויך אויף בינדן פון א יעדע סארט‬ ‫מניעה ומקטרג כדי דיר צו העלפן‪.‬‬ ‫נג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און אויב דו וועסט זיך אראפ בייגן און אויף הייבן דיין חבר פון זיין‬ ‫פלאנטער וואו ער געפונט זיך‪ ,‬וועסטו דעמאלט'ס בעז"ה קענען זוכה זיין‪:‬‬ ‫"בְׁ ַאח ֲִרית הַ ּי ִָמים" צו דעם‪" :‬וָאֶ שָ א אֶ תְׁ כֶם עַ ל ַכנְׁפֵ י נְׁשָ ִרים"‪ ,‬און דער‬ ‫אייבערשטער וועט דיר דעמאלט'ס אויך אויף הייבן פון וואו דו ליגס'ט‪ ,‬און‬ ‫ער וועט דיר דעמאלט'ס אויך צוריק אהיים ברענגען צו אונזער הייליג לאנג‬ ‫קיין‪" :‬אֶ ֶרץ י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫און אין דעם זכות וואס מיר וועלן זיך אלע געבן א "שאקל" ווען מען הערט‬ ‫ווי א יודיש קינד שרייט‪" :‬הוֹשַ ע נָא" – העלף מיר‪ ,‬און מיר וועלן נישט‬ ‫"זיצן" מיט פאר לייגט'ע הענט ווען מען הערט ווי איינער שרייט‪" :‬הוֹשַ ע‬ ‫נָא"‪ ,‬נאר מיר וועלן אלע העלפן א יעדע יודיש קינד וואס שרייט נאר פאר‬ ‫הילף‪ ,‬וועלן מיר שוין אלע קענען זוכה זיין‪" :‬לֵישֵ ב בְׁ סּוכַת עוֹר ֹו שֶ ל לִ וְׁ יָתָ ן"‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬דער הייליגער תורה הק' איז דאך נישט געגעבן געווארן‬ ‫פאר א יעדעם איינעם באזונדער כדי אז ער זאל דאס א דורך לערנען און‬ ‫שוין‪ ,‬און דער אייבערשטער האט דאך אויס דרוק'לעך "נישט" געגעבן דער‬ ‫הייליגער תורה פאר א יעדעם איינעם אין זיין אייגענעם וועלט'ל‪ ,‬נאר דער‬ ‫אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין געלייגט אין איין וועלט'ל‪ ,‬און‬ ‫אין איין סביבה‪ ,‬ממש איינער לעבן דעם צווייטן‪ ,‬כדי אז מען זאל זיך ארויס‬ ‫העלפן איינעם דעם צווייטן אזוי ווי צוויי גוטע ברודער'ס‪.‬‬ ‫אבער "תורה" ָאן קיין‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬איז דאך נישט קיין תורה‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אייבערשטער האט דאך געגעבן דער הייליגער תורה הק' דוקא‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" –‬ ‫ווייל דער אייבערשטער האט דאך געגעבן דער הייליגער תורה הק' דוקא‬ ‫ווען אלע יודישע קינדער זענען געווען מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬אזוי ווי עס‬ ‫נד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק‬ ‫ב')‪ ,‬אז‪" :‬וַּיִ חַ ן" שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר – אז "ער" האט גערועט ביי דעם בארג‬ ‫סיני‪ ,‬ווער האט גערועט ביי דעם בארג סיני‪ !?..‬די יודישע קינדער‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫זענען דאך דעמאלט'ס אלע געווען‪" :‬כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" – מיר האבן‬ ‫דאך דעמאלט'ס אלע געהאט "איין הארץ"‪ !?..‬און ממילא וואס הייסט אז‬ ‫מיין צער אין הארץ האט גארנישט צו טוהן מיט דיר‪ !?..‬ווי אזוי שעמסטו‬ ‫זיך נישט כופר צו זיין אין דעם הייליגסט'ן יסוד פון‪" :‬מַ עֲמַ ד הַ ר סִ ינַי"‪!?..‬‬ ‫און די כח פון‪ַ" :‬אחֲדּות" איז דאך די גרעסטע כח וואס מיר פארמאגן נאר‪,‬‬ ‫אזוי ווי מען זעהט דאך שוין טאקע בפירוש ביי‪" :‬קַ בָ לַת הַ ּתו ָֹרה"‪ ,‬ווייל עס‬ ‫שטייט דאך שוין ביי‪" :‬קַ בָ לַת הַ ּתו ָֹרה" אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק‬ ‫ח')‪ ,‬אז‪ַ :‬ו ַּיעֲנּו כָל הָ עָ ם "י ְַׁח ָּדו" – אז די יודישע קינדער האבן געהאט די‬ ‫געוואלדיגע גרויסע כח פון‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬און די ווארט‪" :‬י ְַׁח ָּדו" – איז דאך‬ ‫טאקע אויך גימטריא‪" :‬כֹחַ "‪ ,‬ווייל‪" :‬אֵ ין כֹחַ כְׁ מ ֹו כֹחַ הָ ַאחֲדּות"‪.‬‬ ‫און וויבאלד די יודישע קינדער האבן טאקע געהאט דעם געוואלדיג'ן כח‬ ‫פון‪" :‬וַּיִ חַ ן שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪ ,‬האבן זיי טאקע‬ ‫געקענט זוכה זיין צו הערן די דברות קודש פון דעם אייבערשטן אליין‪ ,‬און‬ ‫דורך זייער געוואלדיגע גרויסע‪" :‬כֹחַ הָ ַאחֲדּות" האבן זיי טאקע דעמאלט'ס‬ ‫אויך געקענט זוכה זיין צו באקומען א געוואלדיגע גרויסע כח‪ֶ " :‬נגֶד הָ הָ ר" –‬ ‫אנטקעגן דעם יצר הרע וואס ווערט ָאן גערופן‪" :‬הַ ר"‪.‬‬ ‫און דאס אלעס האבן זיי קונה געווען פון דעם‪" :‬וַּיִ חַ ן שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר‬ ‫כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" – און דאס אלעס האבן זיי קונה געווען פון דעם וואס‬ ‫זיי זענען דעמאלט'ס אלע געווען‪" :‬בְׁ ַאחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪.‬‬ ‫נה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל די‪" :‬כֹחַ הָ ַאחֲדּות" איז דאך די גרעסטע "הצלחה" אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫און‪ ..‬ו הא ראי'‪ ,‬ווייל מיר געפונען זיך דאך נאך אלץ אין דעם ביטער'ן גלות‪,‬‬ ‫און מיר ארבעטן דאך נאך אלץ אויף דעם‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" – מיר ארבעטן‬ ‫דאך נאך אלץ אז א יעדע יודיש קינד זאל האבן א פלאץ ביי זיין חבר אין‬ ‫הארץ מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" און מיט א אמת'ע‪" :‬וְׁ ָאהַ בְׁ ּתָ לְׁ רֵ עֲָך‬ ‫כָמוָֹך" אז‪" :‬מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא תַ עֲבִ יד" – אז וואס דו ווילס'ט נישט‬ ‫אז מען זאל טוהן פאר דיר זאלסטו נישט טוהן פאר דיין חבר‪ ,‬און די ענין‬ ‫פון‪ַ" :‬אחֲדּות" איז דאך די גרעסטע "הצלחה" וואס עס איז נאר שייך אויף‬ ‫דער וועלט‪ ,‬ווייל יא טייערע ליכטיגע יודן‪" ,‬דאס" און "נאר" דאס וועט‬ ‫ברענגען די‪" :‬גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה" בקרוב ממש‪.‬‬ ‫און עס איז טאקע אויך כדאי צו דערמאנען דא‪ ,‬אז עס שטייט דאך שוין‬ ‫טאקע אויך בפירוש אין חז"ל (קידושין דף‪ :‬ל' ע"ב)‪ ,‬אז דורך‪" :‬לִ ּמּוד‬ ‫הַ ּתו ָֹרה" קען מען דאך זוכה זיין מכניע צו זיין דעם יצר הרע‪ ,‬אזוי ווי עס‬ ‫שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין גמרא (קידושין דף‪ :‬ל' ע"ב)‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"בָ ָראתִ י יֵצֶ ר הָ ָרע ּובָ ָראתִ י לוֹ ּתוֹ ָרה ּתַ בְׁ לִ ין"‪ ,‬און חז"ל זאגן דאך אונז שוין‬ ‫טאקע אויך בפירוש אויף דעם‪ ,‬אז‪" :‬וְׁ אִ ם אַ ּתֶ ם עוֹסְׁ ִקים בַ ּתוֹ ָרה אֵ ין אַ ּתֶ ם‬ ‫נ ְִׁמסָ ִרים בְׁ יָדוֹ" – אז אויב זענט איר עוסק אין דער הייליגער תורה הק'‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס באקומט איר א "הבטחה" אז איר וועט נישט ווערן איבער‬ ‫געגעבן אין די הענט פון דעם יצר הרע‪ ,‬ווייל דער הייליגער תורה הק' איז‬ ‫דאך מכניע דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫אבער פון די אנדערע זייט‪ ..‬ווערט דאך שוין אבער אויך געברענגט אין די‬ ‫ספרים הק'‪ ,‬אז‪" :‬כֹחַ הָ ַאחֲדּות" איז דאך אויך גאר גאר א שטארקע "פייל"‬ ‫נו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אנטקעגן דעם יצר הרע‪ ,‬ווייל דער יצר הרע איז דאך‪" :‬וַּיִ סְׁ עּו מֵ ְׁרפִ ִידים" –‬ ‫ווייל דער יצר הרע איז דאך די מקור פון "מחלוקת"‪ ,‬אזוי ווי רש"י הק' זאגט‬ ‫דאך אונז שוין טאקע בפירוש ביי דעם פסוק פון‪" :‬וַּיִ סְׁ עּו מֵ ְׁרפִ ִידים" וגו'‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"שָאר כָל הַ ֲחנִּיוֹת בְׁ ּתַ ְׁרעּומוֹת ּובְׁ מַ חֲֹלקֶ ת" – אז די אלע אנדערע מסעות פאר‬ ‫ְׁ‬ ‫רפידים זענען געווען "במחלוקת"‪ ,‬און דער יצר הרע איז דאך די גרעסטע‬ ‫"מקור" פון מחלוקת כידוע‪.‬‬ ‫און ווען די יודישע קינדער זענען ָאן געקומען צו מדבר סיני‪ ,‬האבן זיי דאך‬ ‫דעמאלט'ס תשובה געטוהן אויף דעם וואס זיי האבן זיך געקריגט אין‬ ‫מחלוקת'ן ביז אהער‪ ,‬און זיי זענען דאך דעמאלט'ס נאך אמאל געווארן‬ ‫צוריק‪" :‬בְׁ ַאחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪.‬‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך אין חז"ל‪ ,‬אז משיח וועט נאר קענען‬ ‫קומען ווען די יודישע קינדער וועלן זיך האלטן‪" :‬בְׁ ַאחֲדּות" – צוזאמען‪ ,‬און‬ ‫זיך ליב האבן איינער דעם צווייטן‪ ,‬און ווען משיח וועט קומען‪ ,‬וועט מען‬ ‫טאקע אויך שעכט'ן דעם יצר הרע‪ ,‬ווייל‪ ..‬ניין‪ ,‬די צוויי זאכן גייט דאך נישט‬ ‫צוזאמען‪ ,‬ווייל דער יצר הרע איז דאך פארקערט פון‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬און דער‬ ‫יצר הרע לעבט דאך נאר פון קריגעריי און מחלוקת‪.‬‬ ‫און ממילא ווען א מענטש נעמט די ביידע כוחות פון "תורה" מיט‪:‬‬ ‫"ַאחֲדּות"‪ ,‬און ער שטעלט דאס צוזאמען‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך דאס שוין גאר‬ ‫גאר גאר א שטארקע שפיז אנטקעגן דעם יצר הרע‪ ,‬ווייל דער יצר הרע איז‬ ‫דאך פונקט פארקערט פון די ביידע זאכן‪ ,‬דער יצר הרע איז דאך פארקערט‬ ‫פון "תורה"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין די גמרא‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"בָ ָראתִ י יֵצֶ ר הָ ָרע ּובָ ָראתִ י לוֹ ּתוֹ ָרה ּתַ בְׁ לִ ין"‪ ,‬און דער יצר הרע איז דאך אויך‬ ‫נז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫פארקערט פון‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין‬ ‫פסוק אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק ב')‪ ,‬אז‪" :‬וַּיִ סְׁ עּו מֵ ְׁרפִ ִידים" – אז די‬ ‫יודישע קינדער האבן זיך דאך דעמאלט'ס אוועק געצויגן פון די יצר הרע פון‬ ‫מחלוקת‪ ,‬און זיי זענען דאך דעמאלט'ס נאך אמאל געווארן צוריק‪:‬‬ ‫"בְׁ ַאחֲדּות"‪ ,‬און‪" :‬וַּיִ חַ ן" שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר – און זיי האבן דאך‬ ‫דעמאלט'ס נאך אמאל גערועט לעבן דעם בארג סיני‪" :‬כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב‬ ‫אֶ חָ ד"‪.‬‬ ‫און ממילא ווען א יודיש קינד נוצט די ביידע כוחות אנטקעגן דעם יצר הרע‪,‬‬ ‫"תורה" מיט‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬דעמאלט'ס קען ער גאר שנעל זוכה זיין מנצח צו‬ ‫זיין דעם יצר הרע‪ ,‬ווייל די צוויי זאכן זענען דאך די גרעסטע שפיזן אנטקעגן‬ ‫דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬וַּיִ חַ ן שָ ם‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל" וגו'‪ ,‬ווייל די ווערטער‪ַ " :‬וּיִ חַ ן שָ ם ִי ְׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר" – איז דאך‬ ‫טאקע אויך ראשי תיבות‪ :‬י' ש ֹונֶה‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬ווען א יודיש קינד‬ ‫שטעלט צוזאם די צוויי זאכן‪" ,‬תורה" מיט‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬און ער לערנט א‪:‬‬ ‫"ּתו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד"‪ ,‬קען ער דעמאלט'ס גאר שנעל זוכה זיין זיך צו קענען‬ ‫האלטן‪ֶ " :‬נגֶד הָ הָ ר" – קען ער דעמאלט'ס גאר שנעל זוכה זיין זיך צו קענען‬ ‫האלטן אנטקעגן זיין יצר הרע וואס ווערט ָאן גערופן‪" :‬הַ ר" כידוע‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין חז"ל‪ ,‬אז ווען משיח‬ ‫וועט קומען‪ ,‬וועט דעמאלט'ס דער יצר הרע אויס זעהן פאר די צדיקים אזוי‬ ‫ווי א גרויסע בארג‪ ,‬און די צדיקים וועלן זיך דעמאלט'ס גאר שטארק‬ ‫וואונדער'ן‪ ,‬און זיי וועלן דעמאלט'ס אלע זאגן‪ ,‬אז ווי אזוי האבן מיר‬ ‫נח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫געקענט ביי קומען אזא גרויסע שווערע בארג‪ !?..‬דער יצר הרע איז דאך‬ ‫אזוי גרויס‪ !?..‬און פאר די רשעים וועט דער יצר הרע אויס זעהן ווי א‬ ‫קליינע דינע הָ אר‪ ,‬און די רשעים וועלן זיך דעמאלט'ס אויך וואונדער'ן‪ ,‬און‬ ‫זיי וועלן דעמאלט'ס זאגן‪ ,‬אז ווי אזוי האבן מיר "נישט" געקענט ביי קומען‬ ‫דעם קליינעם יצר הרע‪ !?..‬דער יצר הרע איז דאך אזוי קליין‪!?..‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬זעהט מען דאך שוין פון דעם די גרויסע כח וואס א‬ ‫יודיש קינד פארמאגט ווען ער איז זוכה צו לערנען א‪ּ" :‬תו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד"‪ ,‬עד‬ ‫כדי כך‪ ..‬אז ער קען דעמאלט'ס זוכה זיין מנצח צו זיין דעם יצר הרע‬ ‫גרינגערהייט‪.‬‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך בפירוש אין פסוק אין פרשת וזאת‬ ‫הברכה (קפיטל ל"ג פסוק ד')‪ ,‬אז דער הייליגער באשעפער האט דאך אונז‬ ‫שוין אלע קלאר געזאגט‪ ,‬אז‪ּ" :‬תו ָֹרה צִ ּוָה לָנּו מֹ שֶ ה" – אז עס איז אמת טאקע‬ ‫אז דער הייליגער תורה הק' איז טאקע געגעבן געווארן דורך א יחיד וואס‬ ‫הייסט "משה רבינו"‪.‬‬ ‫אבער עס איז אבער‪" :‬מו ָֹרשָ ה ְׁקהִ לַת ַיעֲקֹ ב" – אבער עס איז אבער א ירושה‬ ‫פאר גאנץ כלל ישראל צוזאמען‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל"‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע די וועג‬ ‫ווי אזוי מען איז מקיים דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬די וועג ווי אזוי מען איז‬ ‫מקיים דער הייליגער תורה הק' איז דאך‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – די וועג ווי אזוי מען‬ ‫איז מקיים דער הייליגער תורה הק' איז דאך א יעדער איינער צוזאמען‪:‬‬ ‫"כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" – מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות" און מיט א אמת'ע‪:‬‬ ‫"ַאהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫נט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫אבער אויב לערנסטו דער הייליגער תורה הק' ָאן קיין‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬און ָאן‬ ‫קיין‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬און ָאן קיין‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬דעמאלט'ס טוסטו דאך פונקט‬ ‫פארקערט ווי דער אייבערשטער וויל‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער האט דאך‬ ‫געוואלט אז דער הייליגער תורה הק' זאל געלערנט ווערן‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – ווייל‬ ‫דער אייבערשטער האט דאך געוואלט אז דער הייליגער תורה הק' זאל‬ ‫געלערנט ווערן מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬און מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אהֲבַ ת‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬און דו טוס'ט דאך דא ממש דאס פארקערט'ע‪!?..‬‬ ‫און ווען גאנץ כלל ישראל וואלט טאקע באמת פארשטאנען היינטיגע צייטן‬ ‫וואס דאס מיינט אז עס מוז זיין‪ַ" :‬אחֲדּות" צווישן יודישע קינדער‪ ,‬און ווען‬ ‫גאנץ כלל ישראל וואלט טאקע באמת געשפירט היינטיגע צייטן וואס דאס‬ ‫מיינט‪" :‬כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪ ,‬דעמאלט'ס וואלטן מיר דאך שוין פון לאנג‬ ‫ישי"‪.‬‬ ‫געקענט זוכה זיין צו דעם גרויסן‪" :‬בִ ְׁניַן בֵ ית הַ ִּמ ְׁק ָּדש הַ ְׁשלִ ִ‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די גמרא‪ ,‬אז‪" :‬רֹאש‬ ‫הַ שָ נָה" זאל מען נעמען א איין געבויגענעם שופר‪ ,‬ווייל‪" :‬רֹאש הַ שָ נָה" איז‬ ‫דאך דא א‪" :‬אֵ ימַ ת הַ ִּדין"‪ ,‬און מיר זענען דאך דעמאלט'ס אלע איין געבויגן‪,‬‬ ‫און אויך‪ ,‬כדי צו ווייזן‪ ,‬אז מיר טוען טאקע אויך באמת תשובה אויף דעם‬ ‫ָאדם ַלחֲבֵ רוֹ"‪ ,‬און מיר גייען זיך דאך שוין ָאן הייבן צו בייגן‬ ‫חלק פון‪" :‬בֵ ין ָ‬ ‫איינער פארן צווייטן‪ ,‬און מיר זענען זיך דאך שוין טאקע אלע באמת מקבל‬ ‫פון יעצט און ווייטער אז מיר וועלן זיך שוין ארויס העלפן איינער דעם‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫און אזוי אויך דארפן מיר דאך אלע אויך וויסן‪ ,‬אז ווען מיר גייען מסיים זיין‬ ‫דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬און מיר גייען ָאן הייבן דער הייליגער תורה הק'‬ ‫ס‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫פון דאס ניי‪ ,‬בעטן מיר דאך דעמאלט'ס אויך איבער דעם הייליגן "ספר‬ ‫תורה"‪ ,‬און מיר בעטן דאך דעמאלט'ס אלע איבער דעם הייליגן ספר תורה‬ ‫"ש ְׁמחָ ה"‪ ,‬און מיר בעטן דאך דעמאלט'ס אלע איבער דעם הייליגן‬ ‫מיט א‪ִ :‬‬ ‫"שישּו וְׁ ִש ְׁמחּו בְׁ ִש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה"‪ ,‬און‬ ‫ספר תורה מיט דעם הייליגן מנהג פון‪ִ :‬‬ ‫מיר טאנצן אלע מיט די הייליגע ספרי תורות‪ ,‬און מיר געבן אפ די גרעסטע‬ ‫כבוד פאר דעם הייליגן ספר תורה וואס אויף דעם שטייט דאך די גאנצע‬ ‫וועלט‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין חז"ל (רש"י ריש פ'‬ ‫אשית בִ ְׁשבִ יל הַ ּתו ָֹרה"‪ ,‬און מיר פרייען זיך אלע גאר‬ ‫ראשית)‪ ,‬אז‪" :‬בְׁ רֵ ִ‬ ‫שטארק מיט דער הייליגער תורה הק'‪.‬‬ ‫אבער פארוואס‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז מיר טוען דאס כדי‬ ‫קובע צו זיין אין אונזערע הערצער די‪ַ" :‬אהֲבַ ת הַ ּתו ָֹרה" אויף די קומענדיגע‬ ‫יאר‪" :‬הַ בָ א עָ לֵינּו לְׁ טוֹבָ ה"‪ ,‬און פון די אנדערע זייט זינגען מיר אלע‬ ‫"שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם וְׁ הִ נ ְָׁשאּו פִ תְׁ חֵ י ע ֹולָם וְׁ יָבוֹא מֶ לְֶך‬ ‫אינאיינעם דעם‪ְׁ :‬‬ ‫הַ כָבוֹד"‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪ְׁ " :‬שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם וְׁ הִ נ ְָׁשאּו פִ תְׁ חֵ י ע ֹולָם וְׁ יָבוֹא מֶ לְֶך‬ ‫הַ כָבוֹד" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות‪ּ" :‬ומַ עֲשֵ ה שוֹפָ ר"‪ ,‬און די כוונה‬ ‫פון דעם איז דאך‪ ,‬אז מיר בעטן דא אלע דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫געדענקען דעם‪" :‬מַ עֲשֵ ה שוֹפָ ר" וואס מיר האבן זיך מקבל געווען אין דעם‬ ‫הייליגן טאג פון‪" :‬רֹאש הַ שָ נָה" צו לעבן מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות" און זיך‬ ‫איין בייגן איינער פארן צווייטן כדי אז עס זאל טאקע זיין‪" :‬וְׁ תו ַֹרת חֶ סֶ ד עַ ל‬ ‫לְׁ ש ֹונָּה"‪ ,‬און לערנען דער הייליגער תורה הק' אויף דעם אמת'ן וועג ווי אזוי‬ ‫דער הייליגער תורה הק' איז דאך טאקע געגעבן געווארן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫סא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל דער הייליגער תורה הק' איז דאך געגעבן געווארן‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל"‪ ,‬און מען‬ ‫לערנט דאס‪" :‬בְׁ הַ ְׁקהֵ ל"‪ ,‬און דעם איין געבויגענעם‪" :‬שוֹפָ ר" ווייזט דאך‬ ‫אויך אויף‪" :‬חֶ סֶ ד וְׁ ַאהֲבָ ה" – און דעם איין געבויגענעם‪" :‬שוֹפָ ר" ווייזט דאך‬ ‫אויך אויף דעם ענין אז "א יודיש קינד בייגט זיך איין כדי צו טוהן א טובה‬ ‫פאר א צווייטע יוד"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם געווען די גאנצע יום טוב פון‪" :‬סּוכוֹת"‪ ,‬א יום טוב‬ ‫פון‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין‬ ‫פרשת וילך (קפיטל ל"א פסוק י' און י"א)‪ ,‬אז‪ַ " :‬ויְׁצַ ו מֹ שֶ ה אוֹתָ ם לֵאמֹ ר" –‬ ‫אז משה רבינו האט דעמאלט'ס געזאגט פאר די כהנים‪ ,‬אז ווען עס איז‪:‬‬ ‫בְׁ בוֹא "כָל" י ְִׁש ָראֵ ל – אז ווען אלע יודישע קינדער זענען‪" :‬בְׁ ַאחֲדּות"‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס קענען מען טאקע זוכה זיין צו‪" :‬ל ֵָראוֹת אֶ ת פְׁ נֵי יהו‪-‬ה אֱֹלקֶ יָך" –‬ ‫דעמאלט'ס קען מען טאקע זוכה זיין מקבל צו זיין די הייליגע שכינה הק'‪.‬‬ ‫ווייל כדי צו קענען זוכה זיין צו‪" :‬ל ֵָראוֹת אֶ ת פְׁ נֵי יהו‪-‬ה אֱֹלקֶ יָך"‪ ,‬מוז מען‬ ‫דאך דעמאלט'ס קומען צום הייליגן בית המקדש אויף א אופן פון‪ :‬בְׁ בוֹא‬ ‫"כָל" י ְִׁש ָראֵ ל – מוז מען דעמאלט'ס קומען צום הייליגן בית המקדש מיט א‬ ‫אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪ ,‬און נאר אזוי קען מען זוכה זיין צו‪:‬‬ ‫"הַ ְׁש ָרַאת הַ ְׁשכִ ינָה"‪.‬‬ ‫און אין די קומענדיגע פסוק שטייט דאך שוין טאקע אויך גלייך‪ ,‬אז משה‬ ‫רבינו האט דאך שוין טאקע דעמאלט'ס גלייך געזאגט פאר די כהנים דעם‬ ‫לשון‪ ,‬אז‪" :‬הַ ְׁקהֵ ל" אֶ ת הָ עָ ם הָ ֲאנ ִָשים וְׁ הַ נ ִָשים וְׁ הַ טַ ף וְׁ ג ְֵׁרָך אֲשֶ ר בִ ְׁשעָ ֶריָך‬ ‫לְׁ מַ עַ ן י ְִׁש ְׁמעּו ּולְׁ מַ עַ ן יִלְׁ ְׁמדּו וְׁ י ְָׁראּו אֶ ת יהו‪-‬ה אֱֹלקֵ יכֶם וְׁ שָ ְׁמרּו ַלעֲשוֹת אֶ ת כָל‬ ‫ִּדבְׁ רֵ י הַ ּתו ָֹרה הַ זֹאת‪ ,‬ווייל עס מוז דאך זיין אויף א אופן פון‪ :‬בְׁ בוֹא "כָל"‬ ‫סב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫י ְִׁש ָראֵ ל ל ֵָראוֹת וגו'‪ ,‬און אלע יודישע קינדער מוזן דאך קומען צום הייליגן‬ ‫בית המקדש מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות"‪ ,‬ווייל כדי צו קענען זוכה זיין צו‪:‬‬ ‫"ל ֵָראוֹת אֶ ת פְׁ נֵי יהו‪-‬ה אֱֹלקֶ יָך"‪ ,‬מוז מען דאך דעמאלט'ס קומען צום הייליגן‬ ‫בית המקדש אויף א אופן פון‪ :‬בְׁ בוֹא "כָל" י ְִׁש ָראֵ ל – מוז מען דעמאלט'ס‬ ‫קומען צום הייליגן בית המקדש מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ ֵלב‬ ‫אֶ חָ ד"‪ ,‬און נאר אזוי קען מען זוכה זיין צו‪" :‬הַ ְׁש ָרַאת הַ ְׁשכִ ינָה"‪.‬‬ ‫און ממילא ווען א יודיש קינד געבט יא א גוט ווארט פאר זיין חבר‪ ,‬און ער‬ ‫פראבירט ארויס צו העלפן זיין חבר מיט וואס ער קען נאר‪ ,‬דעמאלט'ס איז‬ ‫זיין תורה א אנדערע תורה‪ ,‬ווייל אזא תורה איז דאך טאקע א אמת'ע‪:‬‬ ‫"וְׁ תו ַֹרת חֶ סֶ ד עַ ל לְׁ ש ֹונָּה"‪ ,‬און ממילא מיט דעם וואס מיר דערמאנען‪:‬‬ ‫"שאּו ְׁשעָ ִרים" וגו'‪ ,‬דערמאנען מיר דאך‬ ‫"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" דעם פסוק פון‪ְׁ :‬‬ ‫ִ‬ ‫דעמאלט'ס מיט דעם די‪" :‬מַ עֲשֵ ה שוֹפָ ר"‪ ,‬וואס דאס באדייט דאך‪ ,‬אז כלל‬ ‫ישראל האלט זיך דאך טאקע איין געבויגן איינער פארן צווייטן ממש ווי א‬ ‫כשר'ע‪" :‬שוֹפָ ר שֶ ל רֹאש הַ שָ ָנה"‪.‬‬ ‫און דאס רופט דאך שוין אויס הויעך פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער‬ ‫באשעפער‪ ,‬כלל ישראל האלט זיך דאך "צוזאמען" מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אחֲדּות"‬ ‫און מיט א אמת'ע‪ַ" :‬אהֲבָ ה וְׁ ַא ֲחוָה וְׁ שָ לוֹם וְׁ רֵ עּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד"‪ ,‬און‬ ‫מיר זענען דאך שוין אלע העכסט גרייט פאר די גרויסע‪" :‬גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה"‪,‬‬ ‫און מיר זענען דאך שוין אלע העכסט גרייט פאר דעם גרויסן‪" :‬בִ ְׁניַן בֵ ית‬ ‫ישי"‪ ,‬און ביז דאס וועט געשעהן‪ ,‬קוקען מיר דאך אלע גאר‬ ‫הַ ִּמ ְׁק ָּדש הַ ְׁשלִ ִ‬ ‫שטארק ארויס אויף דעם גרויסן טאג וואס עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס‬ ‫מקיום ווערן דעם‪" :‬וְׁ תִ ָּגלֶה וְׁ תֵ ָראֶ ה מַ לְׁ כּות ֹו עָ לֵינּו בִ זְׁ מַ ן קָ רוֹב"‪:‬‬ ‫סג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫חֲר ָּ‬ ‫יך נָּרו ָּצה‬ ‫ָּמ ְשכֵ נִ י ַא ֶ‬ ‫יאנִ י הַ ּ ֶׁמל ְֶׁך ח ֲָד ָריו נָ גִ ילָה ְונִ ְש ְמחָ ה ּ ָב ְך‪ :‬עס‬ ‫ָמ ְשכֵ נִ י ַאח ֲֶׁר ָ‬ ‫יך ָּנר ּוצָ ה ה ֱִב ַ‬ ‫ווערט דאך שוין געברענגט אין חז"ל‪ ,‬אז‪" :‬וְׁ ַאבְׁ ָרהָ ם זָקֵ ן בָ א" – אז ווען א‬ ‫יודיש קינד ענטפערט‪ָ" :‬אמֵ ן" מיט גרויס כוונה‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער זוכה אז‪:‬‬ ‫"בָ א בַ ּי ִָמים" – דעמאלט'ס איז ער זוכה אז ער וועט האבן‪" :‬א ֲִריכּות י ִָמים‬ ‫וְׁ שָ נִים"‪ ,‬פשוטו כמשמעו‪ ,‬און‪ :‬וַיהו‪-‬ה בֵ ַרְך אֶ ת ַאבְׁ ָרהָ ם "בַ כֹל" – און ער‬ ‫וועט זוכה זיין צו די ברכה פון‪" :‬בַ כֹל"‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬בַ כֹל" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬בֵ ן"‪ ,‬ווייל ווען א‬ ‫יודיש קינד ענטפערט‪ָ" :‬אמֵ ן" מיט גרויס כוונה‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער זוכה צו‪:‬‬ ‫ּומז ֹונֵי ְׁרוִ יחֵ י"‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע קלאר מבואר אין‬ ‫"בָ נֵי חַ יֵי ְׁ‬ ‫די ספרים הק'‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז ווען א‬ ‫יודיש קינד ענטפערט‪ָ" :‬אמֵ ן יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" מיט א קול‪ ,‬דעמאלט'ס איז‬ ‫ער זוכה צו‪" :‬א ֲִריכּות י ִָמים וְׁ שָ נִים"‪ ,‬און‪" :‬אֲפִ לּו נִגְׁ זַר עָ לָיו ּגְׁ ז ֵָרה שֶ ל ִשבְׁ עִ ים‬ ‫שָ נָה לְׁ ָרעָ ה" – און אפילו אויב עס איז ח"ו נגזר געווארן אויף איהם א גזירה‬ ‫מן השמים אז ער גייט נעבעך דארפן ליידן צרות צרורות פאר גאנצע‬ ‫זיבעציג יאר‪ ,‬איז‪" :‬קו ְֹׁרעִ ין ל ֹו ּגְׁ זַר ִּדינוֹ" – צו רייסט מען דעמאלט'ס זיין‪:‬‬ ‫"גְׁ זַר ִּדין" וואס עס איז דא אויף איהם‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט‪ ,‬וואס איז טאקע פשט פון דעם‪ !?..‬צו רייסן א‪" :‬גְׁ זַר ִּדין"‬ ‫פון "זיבעציג" יאר וואס עס איז אפ געשריבן געווארן מן השמים איז עפעס‬ ‫סד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫א קינדער שפיל‪ !?..‬פארוואס ווען א מענטש ענטפערט איין מאל‪ָ" :‬אמֵ ן‬ ‫יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" צו רייסט מען דעמאלט'ס זיין‪" :‬גְׁ זַר ִּדין" פון "זיבעציג"‬ ‫יאר‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט פון‬ ‫צדיקים א מורא'דיגע משל אויף דעם‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז דער ענין פון‪ָ" :‬אמֵ ן‬ ‫יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" איז דאך אזוי ווי א קינד וואס האט געווארפן א שטיין‬ ‫אויפן גרויסן קעניג‪" :‬שֶ ֹּלא ִמ ַּדעַ ת" – נישט פארשטייענדיג וואס ער טוט דא‪.‬‬ ‫און כדי אויף צו ווייזן פארן קעניג אז דער קינד האט דאס נישט געמיינט צו‬ ‫טוהן נאר ער האט דאס געטוהן‪" :‬שֶ ֹּלא ִמ ַּדעַ ת"‪ ,‬האט מען דערציילט פארן‬ ‫קעניג אז דער קליין קינד איז אמאל געשטאנען און מיט געשריגן צוזאמען‬ ‫מיט א יעדעם צוזאמען‪" :‬י ְִׁחי הַ ּמֶ לְֶך"‪ !..‬און ממילא וועגן דעם מוז דאך זיין‬ ‫אז די שטיין וואס איז געווארפן געווארן אויפן קעניג איז נישט געווען מער‬ ‫ווי א‪" :‬מַ עֲשֵ ה יַלְׁ דּות"‪ ,‬און אין אמת'ן‪ ..‬איז דער קינד יא געטריי פארן‬ ‫גרויסן קעניג ירום הודו‪.‬‬ ‫האבן צדיקים אויס געפירט דעם משל מיט די ווערטער‪ ,‬אז ווען א יודיש‬ ‫קינד קומט אריין אין שוהל‪ ,‬און ער שרייט דעמאלט'ס אויס הויעך אויפן קול‬ ‫די ווערטער‪ָ" :‬אמֵ ן יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א"‪ ,‬וואס די טייטש דערפון איז דאך אז‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס גרויסע נאמען זאל זיין געבענטש'ט‪" :‬לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד ּולְׁ נֵצַ ח‬ ‫נְׁצָ ִחים"‪ ,‬צו ברעכט ער דאך דעמאלט'ס מיט דעם אלע מקטריגים וואס ווילן‬ ‫נאר קומען רעדן שלעכט'ס אויף איהם‪ ,‬און דער אייבערשטער בענטש'ט‬ ‫דאך איהם דעמאלט'ס אויך צוריק מיט‪" :‬חַ ּיִ ים חֵ ן וָחֶ סֶ ד"‪ ,‬ווייל דער מענטש‬ ‫סה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫האט דאך שוין דא אליין קלאר געשטעלט אז ער איז דאך טאקע א אמת'ע‬ ‫קנעכט פון דעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי‬ ‫ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה" וגו'‪ ,‬ווייל די ווערטער‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי אַ ח ֲֶריָך ָנרּוצָ ה" – איז דאך‬ ‫טאקע אויך ראשי תיבות‪ָ" :‬אמֵ ן"‪ ,‬און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע‬ ‫ווערטער‪ ,‬אז ווען א יודיש קינד ענטפערט‪ָ" :‬אמֵ ן"‪ ,‬ווערט דעמאלט'ס‬ ‫באשאפן א "לימוד זכות" אויף איהם‪.‬‬ ‫ווייל א יעדע יודיש קינד וויל דאך בעצם זיין גוט‪ ,‬נאר די זאך איז‪ ,‬אז עס‬ ‫קומט אמאל א מצב וואס עס איז איהם שווער זיך אויף צו פירן ווי אזוי עס‬ ‫דארף צו זיין‪.‬‬ ‫אבער ווען מיר שרייען אויס א‪ָ" :‬אמֵ ן" צום אייבערשטן‪ ,‬שרייען מיר דאך‬ ‫דעמאלט'ס אויס די ווערטער‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי אַ ח ֲֶריָך ָנרּוצָ ה"‪ ,‬וואס דאס מיינט דאך‬ ‫צו זאגן‪ ,‬אז מיר זאגן דעמאלט'ס אלע פארן אייבערשטן‪ ,‬אז‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי‬ ‫ַאח ֲֶריָך" – אז געב מיר נאר א קליינע שלעפ נאך דיר‪ ,‬ווייל ווען דו וועסט‬ ‫מיר געבן א קליינע שלעפ צו דיר‪ ,‬וועסטו דאך שוין דעמאלט'ס אליין זעהן‬ ‫אז‪" :‬נָרּוצָ ה" – וועסטו דאך שוין דעמאלט'ס אליין זעהן אז מיר וועלן אלע‬ ‫"לויפן" צו דיר‪ ,‬ווייל מיר ווילן דאך אלע בעצם זיין גוט‪.‬‬ ‫און ווי אזוי וועסטו זעהן אז מיר ווילן טאקע אלע באמת זיין גוט‪ !?..‬דורך‬ ‫דעם וואס מיר שרייען אויס אלע צוזאמען‪ָ" :‬אמֵ ן" – דורך דעם וואס מיר‬ ‫שרייען אויס אלע צוזאמען אז‪" :‬י ְִׁחי הַ ּמֶ לְֶך"‪ !..‬ווייל דורך דעם וואס מיר‬ ‫מאכן גרויס דעם אייבערשטנ'ס נאמען‪ ,‬ווערט דאך "נתברר" דורך דעם אז‬ ‫סו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫די יודישע קינדער ווילן דאך בעצם זיין גוט און וואויל‪ ,‬נאר זיי דארפן סך‬ ‫הכל א קליינע "שלעפ"‪ ,‬און אויב‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי ַאח ֲֶריָך" – אויב דו וועסט מיר‬ ‫טאקע געבן א קליינע "שלעפ" צו דיר‪ ,‬דעמאלט'ס וועסטו שוין זעהן אז‪:‬‬ ‫"נָרּוצָ ה" – דעמאלט'ס וועסטו שוין זעהן אז מיר וועלן אלע "לויפן" צו דיר‪.‬‬ ‫און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע אויך דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"הֱבִ יַאנִי הַ ּמֶ לְֶך ח ֲָד ָריו" – אז ברענג אונז צוריק אריין צו דיר הייליגער‬ ‫באשעפער‪ ,‬און זיי אונז צוריק מקרב צו דיר הייליגער באשעפער‪ ,‬און זיי‬ ‫אונז צוריק מקרב צו האבן‪" :‬י ְִׁרַאת יהו‪-‬ה ְׁטהו ָֹרה"‪.‬‬ ‫ווייל דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין זעהן אז‪" :‬נָגִ ילָה וְׁ נ ְִׁש ְׁמחָ ה בָ ְך" – ווייל‬ ‫דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין זעהן אז מיר וועלן זיך טאקע אלע באמת‬ ‫פרייען מיט דיין הייליגע‪" :‬מַ לְׁ כּות שָ מַ יִם"‪ ,‬און עס וועט דאך שוין‬ ‫דעמאלט'ס זיין‪" :‬י ְִׁש ְׁמחּו בְׁ מַ לְׁ כּותְׁ ָך" שו ְֹׁמרֵ י שַ בָ ת – און מיר וועלן זיך שוין‬ ‫"מצְׁ וַת הַ ּתו ָֹרה" און מיט‬ ‫דעמאלט'ס אלע באמת פרייען מיט דיינע הייליגע‪ִ :‬‬ ‫דיין הייליגע‪" :‬מַ לְׁ כּות שָ מַ יִם"‪.‬‬ ‫ווייל די גאנצע סיבה פארוואס א יודיש קינד פירט זיך נישט אלעמאל אויף‬ ‫ווי עס דארף צו זיין איז דאך נאר‪" ,‬ווייל ער איז צובראכן"‪ ,‬און נישט ווייל‬ ‫ער וויל זיין שלעכט ח"ו‪ ,‬נאר ווייל ער איז צו מישט‪ ,‬און ער איז דאך ארום‬ ‫גענומען מיט כל מיני פראבלעמען און עגמת נפש וכדומה‪ ,‬און ממילא וועגן‬ ‫דעם פירט ער זיך אויף ווי אזוי ער פירט זיך אויף‪ ,‬אבער אין אמת'ן‪ ..‬וויל ער‬ ‫דאך זיין א ערליכע יוד‪ ,‬ווייל ער האט דאך גאר גאר א הייליגע נשמה וואס‬ ‫איז‪" :‬נ ְֶׁחצַ ב ִמּתַ חַ ת כִ סֵ א הַ כָבוֹד"‪ ,‬און זיין רצון איז דאך צו זיין גוט‪ ,‬נאר זיין‬ ‫סז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫צובראכנ'קייט מאכט אז עס זאל אויס זעהן "כאילו" ער וויל זיין שלעכט‪,‬‬ ‫אבער אין אמת'ן איז ער דאך‪" :‬כָל כֻׁל ֹו טוֹב"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם שרייען מיר אלע הויעך אויס אין בית המדרש דעם‪:‬‬ ‫"ָאמֵ ן יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א"‪ ,‬ווייל מיר ווילן אלע מגלה דעת זיין מיט דעם א יעדן‬ ‫איינציג'ן טאג פון דעם יאר‪ ,‬אז יא רבונו של עולם‪ ,‬אונזער רצון איז‪" :‬טוֹב"‪,‬‬ ‫און אונזער רצון איז‪ ,‬אז‪" :‬י ְִׁחי הַ ּמֶ לְֶך י ְִׁחי"‪!..‬‬ ‫און דורך דעם וואס א יודיש קינד ענטפערט‪ָ" :‬אמֵ ן"‪ ,‬איז ער דאך זוכה צו‬ ‫אלעם גוט'ן‪ ,‬צו‪" :‬חַ ּיִ ים חֵ ן וָחֶ סֶ ד"‪ ,‬און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך‬ ‫מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬מָ ְׁש ֵכנִי ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה" וגו'‪ ,‬ווייל די ראשי תיבות‬ ‫פון די ווערטער‪ֱ " :‬הבִ יַאנִי הַ ּמֶ לְֶך ֲח ָד ָריו" – איז דאך גימטריא‪" :‬חַ י"‪ ,‬און‬ ‫דאס גייט דאך ארויף אויף‪" :‬חַ ּיִ ים"‪ ,‬און די ראשי תיבות פון די ווערטער‪:‬‬ ‫" ָנגִ ילָה וְׁ נ ְִׁש ְׁמחָ ה בָ ְך" – איז דאך גימטריא‪" :‬חֵ ן"‪ ,‬און די סופי תיבות פון די‬ ‫ווערטער‪" :‬מָ ְׁש ֵכ ִני ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַא ִני הַ ּמֶ ֶלְך ח ֲָד ָריו" – איז דאך גימטריא‪:‬‬ ‫"חֶ סֶ ד" מיטן כולל‪.‬‬ ‫[און די ענין פון "כולל" ווייזט דאך אויך אויף א ענין פון‪" :‬חֶ סֶ ד" אז מען‬ ‫איז זיך "כולל" מיט אנדערע‪ ,‬און אז מען העלפט ארויס א צווייטן‪ ,‬ווייל‬ ‫דאס איז דאך א "כלל"‪ ,‬ווייל א "כלל" איז דאך‪ ,‬אז אלע זענען גלייך‪ ,‬און‬ ‫משא"כ א פרט איז דאך‪ ,‬אז א יעדער איינער איז פאר זיך באזונדער]‪.‬‬ ‫און ממילא קומט דאך אויס פון דעם‪ ,‬אז ווען א יודיש קינד ענטפערט‪:‬‬ ‫"ָאמֵ ן" מיט כוונה‪ ,‬איז ער דאך דעמאלט'ס זוכה צו א ברכה פון דעם‬ ‫אייבערשטן אויף‪" :‬חַ ּיִ ים חֵ ן ָוחֶ סֶ ד"‪:‬‬ ‫סח‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫ִל ְכ ֶשיָּפוצו ַמ ְעיְ נ ֶת ָּ‬ ‫יך חו ָּצה‬ ‫ש ָ ּיפ ּוצ ּו מַ ְעיְ נ ֶֹׁת ָ‬ ‫יך ח ּו ָצה‪ :‬עס איז דאך שוין‬ ‫ֵא ָמ ַתי ָק ָא ֵתי מַ ר לִ ְּכ ֶׁ‬ ‫באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז א יעדע מענטש איז דאך אראפ געקומען‬ ‫אויף די וועלט מיט א באזונדער'ע "תפקיד"‪ ,‬און א יעדער איינער האט זיך‬ ‫דאך זיין באזונדער'ע תפקיד וואס ער קען אויס פירן‪ ,‬און מען קען נישט‬ ‫זאגן פאר דעם משפיע וואס זיצט א גאנצן טאג‪" :‬בֵ ין כֹתְׁ לֵי בֵ ית הַ ִּמ ְׁד ָרש" אז‬ ‫ער זאל גיין ראטעווען מענטשן און זיי פירן אין שפיטאל אריין‪ ,‬אדער ווערן‬ ‫א עסקן און דאס גלייכן‪.‬‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך פארקערט‪ ,‬ווייל מען קען דאך נישט נעמען‬ ‫א הצלה מאן און איהם אריין זעצן אין בית המדרש‪ ,‬און איהם הייסן ָאן צו‬ ‫הייבן געבן א שיעור פאר אלע כולל יונגעלייט‪.‬‬ ‫ווייל עס גייט דאך נישט אזוי‪ ,‬ווייל א יעדער איינער האט זיך דאך זיין‪:‬‬ ‫"חֵ לֶק הַ ּתו ָֹרה"‪ ,‬און א יעדער איינער האט זיך דאך זיין וועג ווי אזוי ער‬ ‫ברענגט א‪" :‬נַחַ ת רּוחַ " פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫אבער א יעדע יודיש קינד האט דאך עפעס א "תפקיד" פארוואס ער איז‬ ‫אראפ געקומען אויף דער וועלט‪ ,‬און עס איז נישט דא אזא זאך אז א מענטש‬ ‫קען זאגן אויף זיך אז איך בין א פשוט'ע יוד וואס דרייט זיך דא ארום אויף‬ ‫דער וועלט און איך האב נישט קיין שום תפקיד אויף דער וועלט‪ ,‬ווייל עס‬ ‫איז דאך נישט אמת‪ ,‬ווייל א יעדע יודיש קינד "קען" עפעס צו לייגן צו דעם‬ ‫שיינעם הערליכ'ן קרוין וואס רופט זיך‪ּ" :‬תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫סט‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און עס איז דאך נישט דא אזא זאך אז א מענטש איז אראפ געקומען אויף‬ ‫דער וועלט כדי זיך ארום צו דרייען פאר סתם‪ָ ,‬אן קיין שום ספעציעל'ע‬ ‫"תפקיד"‪ ,‬ווייל א יעדע מענטש איז דאך אראפ געקומען אויף דער וועלט‬ ‫מיט א פְׁ לַאן פון פריער‪ ,‬און מען האט דאך שוין ספעציעל אויס גערעכנט‬ ‫פאר איהם וואס ער זאל קענען צו לייגן צו דעם שיינעם הערליכ'ן קרוין פון‪:‬‬ ‫"ּתִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬כדי אז ער זאל אויך קענען האבן א חלק מוסיף צו זיין צו‬ ‫די שיינ'קייט פון‪ּ" :‬תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬אמאל איז עס מיט "תורה"‪ ,‬און אמאל‬ ‫איז עס מיט‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬און אמאל איז עס דורך דעם וואס מען איז מחדש א‬ ‫נייע ארגענעזאציע צו העלפן אנדערע יודישע קינדער וואס נויטיג'ן זיך אין‬ ‫הילף‪ ,‬און אמאל איז עס דורך דעם וואס מען ברענגט צו עסן פאר חולי‬ ‫ישראל‪ ,‬און אמאל איז עס דורך דעם וואס מען באדינט תלמידי חכמים‪ ,‬און‬ ‫אזוי ווייטער‪ ..‬גאר אסאך אנדערע סארטן ארבעט און שטעלע'ס וואס עס‬ ‫קען זיך נאר מאכן‪.‬‬ ‫און ווען וועט משיח קומען‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז משיח‬ ‫וועט נאר קומען ווען א יעדער איינער וועט שוין האבן גע'ענדיגט זיין‬ ‫ארבעט און זיין "תפקיד" פארוואס ער איז אראפ געקומען אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך טאקע פשט אין די ווערטער וואס‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" האט‬ ‫דא געזאגט אז ער וועט קומען‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה"‪ ,‬ווייל‪" :‬מָ ִשיחַ‬ ‫צִ ְׁדקֵ ינּו" האט דאך אונז דא געזאגט‪ ,‬אז איך וועל קומען ווען‪ :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו‬ ‫"מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך" חּוצָ ה – איך וועל קומען ווען "דיינע" קוועלער וועלן זיך צו‬ ‫שפרייטן ווייטער‪ ,‬ווייל א יעדער איינער האט זיך דאך זיין באזונדער'ע‬ ‫תפקיד וואס ער קען אויף טוהן אויף דער וועלט‪ ,‬און א יעדער איינער האט‬ ‫ע‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫זיך דאך זיין באזונדער'ע זאך וואס ער קען צו לייגן צו דעם שיינעם קרוין‬ ‫וואס רופט זיך‪ּ" :‬תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫און אין די ווערטער‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ליגט דאך אין אמת'ן גאר‬ ‫גאר אסאך‪ ,‬ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז‬ ‫משיח וועט דאך נאר קומען ווען די דור וועט זיין אדער‪" :‬כֻׁל ֹו חַ ּיָב" אדער‪:‬‬ ‫"כֻׁל ֹו ַזכַאי"‪ ,‬און‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" האט דאך אונז שוין דא דערמאנט די‬ ‫ווערטער‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה"‪ ,‬און די ווערטער‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו‬ ‫"מחֹ ל"‪ ,‬און דאס מיינט דאך צו‬ ‫מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך ראשי תיבות‪ְׁ :‬‬ ‫זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז דורך דעם וואס א יעדער איינער וועט טוהן‬ ‫וואס ער קען כדי משפיע צו זיין צו דעם שיינעם הערליכ'ן קרוין פון‪:‬‬ ‫"ּתִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל" פון "זיין" קוואל און פון "זיין" יכולת‪ ,‬וועט ער דורך דעם‬ ‫גורם זיין אז דער אייבערשטער וועט "מוחל" זיין אלע יודישע קינדער‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער וועט דאך שוין דעמאלט'ס זעהן אז די יודישע‬ ‫קינדער טוען דאך וואס זיי קענען כדי צו ברענגען די גאולה‪ ,‬איינער טוט אין‬ ‫"תורה"‪ ,‬און איינער טוט אין‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬און איינער טוט אין "עסקנות"‪ ,‬און‬ ‫איינער טוט אין אנדערע הייליגע "עניני הכלל"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם וועט דעמאלט'ס דער אייבערשטער גלייך מוחל זיין‬ ‫אלע עבירות פון די יודישע קינדער‪ ,‬און ער וועט דעמאלט'ס גלייך ברענגען‪:‬‬ ‫"מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" אויף א‪ּ" :‬דוֹר שֶ כֻׁל ֹו ַזכַאי"‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך אויך ראשי תיבות‪:‬‬ ‫"חֲמֹ ל"‪ ,‬די ווערטער‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז ראשי תיבות‪:‬‬ ‫עא‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫"מחֹ ל"‪ ,‬און די צוויי זאכן גייען דאך בעצם צוזאמען‪ ,‬ווייל‬ ‫"חֲמֹ ל" מיט‪ְׁ :‬‬ ‫ווען דער אייבערשטער וועט זעהן דעם‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ביי א‬ ‫יעדעם איינעם אויף זיין אופן – ווייל ווען דער אייבערשטער וועט זעהן ווי‬ ‫אזוי א יעדע יודיש קינד טוט אלעס וואס ער קען נאר מוסיף צו זיין צו דעם‬ ‫שיינעם הערליכ'ן קרוין וואס רופט זיך‪ּ" :‬תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬דעמאלט'ס‪:‬‬ ‫"חֲמֹ ל" – דעמאלט'ס וועט שוין דער אייבערשטער "רחמנות" האבן אויף די‬ ‫"מחֹ ל" – און ער וועט דעמאלט'ס אויך "מוחל" זיין די‬ ‫יודישע קינדער‪ ,‬און‪ְׁ :‬‬ ‫יודישע קינדער אויף אלע זייערע עבירות‪ ,‬און ער וועט אונז שוין דעמאלט'ס‬ ‫שיקן‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"‪.‬‬ ‫און לאמיר זיך טאקע יעצט אלע גוט איין חזר'ן דעם געדאנק‪ ,‬אז דו ווייסט‬ ‫ווען דער אייבערשטער וועט שוין "רחמנות" האבן אויף אונז און אונז‬ ‫"מוחל" זיין אויף אלע אונזערע עבירות און אונז שיקן‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"‪!?..‬‬ ‫ענטפערט אונז אויף דעם‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" אליין‪ ,‬און‪" :‬מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"‬ ‫זאגט דאך אונז שוין דא זייער קלאר‪ ,‬אז דאס וועט נאר געשעהן‪" :‬לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו‬ ‫מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – אז דאס וועט נאר געשעהן ווען א יעדער איינער וועט‬ ‫פאר שפרייטן זיינע מעיינות צו כלל ישראל‪ ,‬איינער מיט א קוואל פון‬ ‫"חיזוק" און "הדרכה"‪ ,‬און איינער מיט א קוואל פון "תורה" לערנען‪ ,‬און‬ ‫איינער מיט א שטארקע שטראם פון‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל"‪ ,‬און איינער מיט א‬ ‫שטארקע שטראם פון‪" :‬חֶ סֶ ד"‪ ,‬און איינער מיט א שטארקע שטראם פון‬ ‫"עסקנות"‪ ,‬און איינער מיט א שטארקע שטראם פון עוסק זיין "בצרכי‬ ‫הכלל"‪ ,‬אבער אלע יודישע קינדער וועלן האבן א חלק אין דעם גרויסן‪:‬‬ ‫"בִ יַאת הַ מָ ִשיחַ " וואס וועט דאך שוין בקרוב זיין‪" :‬בִ ְׁמהֵ ָרה בְׁ יָמֵ ינּו"‪.‬‬ ‫עב‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און מיר דארפן דאך טאקע אלע אויך געדענקען בשעת ווען מיר זענען‬ ‫מסיים דעם הייליגן ספר תורה‪ ,‬אז וואס איז די‪" :‬וְׁ זֹאת הַ בְׁ ָרכָה אֲשֶ ר בֵ ַרְך‬ ‫ֱֹלקים אֶ ת בְׁ נֵי י ְִׁש ָראֵ ל לִ פְׁ נֵי מוֹתוֹ"‪!?..‬‬ ‫מֹ שֶ ה אִ יש הָ א ִ‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז די‪" :‬וְׁ זֹאת הַ בְׁ ָרכָה אֲשֶ ר בֵ ַרְך מֹ שֶ ה אִ יש‬ ‫"מסִ ינַי בָ א" – די ברכה‬ ‫ֱֹלקים אֶ ת בְׁ נֵי י ְִׁש ָראֵ ל לִ פְׁ נֵי מוֹתוֹ" איז דאך‪ ,‬אז‪ִ :‬‬ ‫הָ א ִ‬ ‫איז‪ ,‬צו געדענקען אז מיר קומען אלע פון א הייליגן‪" :‬מַ עֲמַ ד מַ ּתַ ן ּתו ָֹרה"‪,‬‬ ‫און די גאנצע ציל פון דעם הייליגן‪" :‬מַ עֲמַ ד מַ ּתַ ן ּתו ָֹרה" איז דאך נאר געווען‬ ‫איין זאך‪ ,‬און דאס איז דאך‪ ,‬צו געדענקען דעם‪ָ" :‬אנֹ כִ י יהו‪-‬ה אֱֹלקֶ יָך" – צו‬ ‫ֱֹלקים אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ"‪,‬‬ ‫געדענקען דעם‪" :‬אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת כִ י יהו‪-‬ה הּוא הָ א ִ‬ ‫און צו לעבן מיט דעם גרעסט'ן הייליגסט'ן יסוד פון א יודיש קינד‪ ,‬וואס‬ ‫"שּוִ יתִ י יהו‪-‬ה לְׁ נֶגְׁ ִּדי תָ ִמיד"‪.‬‬ ‫דאס איז דאך דעם גרויסן הייליגן יסוד פון‪ִ :‬‬ ‫און איינמאל א יודיש קינד פארשטייט דאך שוין וואס דאס מיינט אז דער‬ ‫הייליגער תורה האט איין איינציגע ציל‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬צו זיין דבוק אין דעם‬ ‫אייבערשטן פיר און צוואנציג שעה א טאג‪ ,‬דעמאלט'ס קען ער דאך שוין‬ ‫"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" מיט דער הייליגער תורה‬ ‫טאקע באמת ָאן הייבן צו טאנצן‪ִ :‬‬ ‫הק'‪.‬‬ ‫ווייל ווען איך בין דבוק אין דער הייליגער תורה הק' און אין אירע וועגן‪ ,‬בין‬ ‫איך זיך דאך דעמאלט'ס מדבק אין דעם הייליגן באשעפער (כביכול)‪ ,‬נו‪..‬‬ ‫ֱֹלקים"‪ !?..‬גארנישט‪.‬‬ ‫"ק ְׁרבַ ת א ִ‬ ‫וואס איז דען בעסער ווי אביסעל'ע‪ִ :‬‬ ‫ֱֹלקים"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער‬ ‫"ק ְׁרבַ ת א ִ‬ ‫ווייל איינמאל א מענטש האט שוין‪ִ :‬‬ ‫דאך די גליקלעכ'סטע מענטש אויף דער וועלט‪ ,‬ווייל דער הייליגער נעים‬ ‫עג‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך אונז שוין בפירוש אין זיין‬ ‫הייליגן ספר תהלים (קפיטל ע"ג פסוק כ"ח)‪ ,‬אז‪ַ " :‬ו ֲאנִי" – אז איך‪ ..‬דארף‬ ‫ֱֹלקים" – אז‬ ‫"ק ְׁרבַ ת א ִ‬ ‫נאר איין זאך‪ ,‬און די איין זאך וואס איך דארף איז‪ִ :‬‬ ‫איך וויל זיין נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬און דאס איז‪" :‬לִ י טוֹב" – און דאס איז‬ ‫די בעסטע זאך וואס איך גלוסט נאר צו האבן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫ווייל אויב א מענטש איז נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬ווערן דאך דעמאלט'ס זיינע‬ ‫תפילות גאר שנעל נתקבל‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער שטייט דאך שטענדיג‬ ‫לעבן איהם‪ ,‬און ער נעמט דאך שטענדיג גלייך ָאן אלע זיינע תפילות וואס‬ ‫ער בעט נאר‪.‬‬ ‫און עס איז דאך נישט דא דעמאלט'ס קיין שום שלעכטע‪" :‬מַ לְׁ אָ ְך" וואס קען‬ ‫דעמאלט'ס פראבירן צו שטערן זיינע תפילות פון ארויף גיין צום הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬ווייל דער קעניג אליין שטייט דאך שטענדיג לעבן איהם‪ ,‬און ער‬ ‫הערט דאך איהם שטענדיג אויס אלעס וואס ער בעט נאר‪ ,‬און עס איז דאך‬ ‫דעמאלט'ס ממש א בחינה פון‪" :‬וְׁ ַרחֲמֶ יָך יהו‪-‬ה אֱֹלקֵ ינּו ַוחֲסָ ֶדיָך הָ ַרבִ ים ַאל‬ ‫יַעַ זְׁ בּונּו נֶצַ ח סֶ לָה וָעֶ ד"‪ ,‬און קיין שום‪" :‬מַ לְׁ אָ ְך" וועט זיך דאך נישט וַואגן ָאן‬ ‫צו רירן א תפילה וואס שטייט שוין‪" :‬לִ פְׁ נֵי מֶ לְֶך מַ לְׁ כֵי הַ ְּׁמלָכִ ים הַ קָ דוֹש בָ רּוְך‬ ‫"ּדן" זיין צו יא‬ ‫הּוא"‪ ,‬ווייל ממילא א פשוט'ע תפילה‪ ,‬נו‪ ..‬דארף מען נאך‪ַ :‬‬ ‫ֱֹלקים"‪ ,‬דאס קען‬ ‫"ק ְׁרבַ ת א ִ‬ ‫צו ניין‪ ,‬אבער א תפילה וואס ווערט געזאגט מיט‪ִ :‬‬ ‫דאך שוין קיינער נישט צו רירן‪.‬‬ ‫און וויבאלד מיר שטייען דאך שוין דא יעצט ממש ביים גרויסן סיום פון די‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬דארפן מיר דאך אלע גוט געדענקען דעם הייליגן ווארט וואס‬ ‫צדיקים פלעגן טייטש'ן‪ ,‬אז‪" :‬זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" – אז געדענק‬ ‫עד‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫דעם הייליגן באשעפער אין די טעג וואס מען זאגט‪ :‬אַ ּתָ ה "בְׁ חַ ְׁרּתָ נּו"‪ ,‬און‬ ‫פיר זיך אויף אין די יעצטיגע טעג ווי אזוי עס פאסט זיך אויף צו פירן אין‬ ‫אזעלכע הייליגע גרויסע טעג‪.‬‬ ‫און‪" :‬שַ בָ ת קו ֶֹדש" דארף מען זיך דאך זיכער אויף פירן ווי עס דארף צו זיין‬ ‫און מקיים זיין דעם‪" :‬זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך"‪ ,‬ווייל‪" :‬שַ בָ ת קו ֶֹדש"‬ ‫איז דאך אסאך אסאך גרעסער ווי אלע "ימים טובים"‪ ,‬אזוי ווי מיר זאגן דאך‬ ‫שוין טאקע אלע א יעדן פרייטיג צו נאכט'ס ביים דאווענען‪ ,‬אז‪ּ" :‬ובֵ ַרכְׁ ּת ֹו‬ ‫ִמכָל הַ ּי ִָמים וְׁ ִק ַּד ְׁשּת ֹו ִמכָל הַ זְׁ מַ נִים"‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬יְׁמֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬שַ בָ ת"‬ ‫[מיט די דריי אותיות מיטן כולל]‪ ,‬אונז מרמז צו זיין‪ ,‬אז יום טוב גייט ָאן‬ ‫דעם‪" :‬זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" – אז געדענק דעם הייליגן באשעפער‬ ‫אין די טעג וואס מען זאגט‪ :‬אַ ּתָ ה "בְׁ חַ ְׁרּתָ נּו"‪ ,‬אבער‪" :‬שַ בָ ת"‪" !?..‬שַ בָ ת"‬ ‫גייט דאך דאס זיכער ָאן‪ ,‬ווייל‪" :‬שַ בָ ת" איז דאך אסאך העכער ווי‪" :‬יוֹם‬ ‫טוֹב"‪ ,‬און ממילא ווען עס קומט ָאן דער הייליגער‪" :‬שַ בָ ת קו ֶֹדש"‪ ,‬דארף‬ ‫דאך שוין דעמאלט'ס קאכן אין אונז פון זיך אליין דעם‪" :‬זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך‬ ‫בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך"‪!..‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬אויב מיר וועלן טאקע אלע באמת לעבן מיט דעם‪:‬‬ ‫" ִשּוִ יתִ י יהו‪-‬ה לְׁ נֶגְׁ ִּדי תָ ִמיד"‪ ,‬און מיר וועלן טאקע אלע מקיים זיין דעם‪:‬‬ ‫"לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה"‪ ,‬און מיר וועלן טאקע אלע טוהן אלעס וואס‬ ‫מיר קענען נאר כדי מוסיף צו זיין צו די שיינ'קייט פון‪ּ" :‬תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל"‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וועלן מיר שוין טאקע אלע קענען זוכה זיין זיך צו פרייען מיט די‬ ‫"ש ְׁמחָ ה" פון דעם גרויסן‪" :‬בִ יַאת מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"‪.‬‬ ‫אמת'ע גרויסע‪ִ :‬‬ ‫עה‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די‬ ‫אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער קערט זיך צוריק צו זיין הייליגן רוה‬ ‫ארט אין‪" :‬יְׁרּושָ ַליִם עִ יר הַ קֹ ֶדש"‪ ,‬און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע‬ ‫קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער איז‬ ‫מקיים דעם‪" :‬וְׁ הָ שֵ ב ֹכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹדתָ ם ּולְׁ וִ ּיִ ם לְׁ ִש ָירם ּולְׁ זִ ְׁמ ָרם"‪.‬‬ ‫און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די‬ ‫אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער וועט אראפ ברענגען א פייער'דיגע‪:‬‬ ‫ישי" פון הימל‪.‬‬ ‫"בֵ ית הַ ִּמ ְׁק ָּדש הַ ְׁשלִ ִ‬ ‫און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אויך קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די‬ ‫אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער איז מקיים דעם‪" :‬בְׁ נֵה בֵ יתְׁ ָך כְׁ בַ ּתְׁ ִחלָה‬ ‫וְׁ כ ֹונֵן ִמ ְׁק ָּד ְׁשָך עַ ל ְׁמכוֹנוֹ"‪ ,‬און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע אויך‬ ‫קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די אייגענ'ע אויגן דעם גרויסן‪" :‬יוֹם שֶ צַ ִּד ִיקים‬ ‫יו ְֹׁשבִ ין וְׁ עַ ְׁטרוֹתֵ יהֶ ם בְׁ ָראשֵ יהֶ ם וְׁ ֶנ ֱהנִים ִמזִ יו הַ ְׁשכִ ינָה"‪:‬‬ ‫און מיט דעם ענדיגן מיר‪ :‬אז מיר זאלן זוכה זיין אז ווען‬ ‫עס וועט זיין‪" :‬אָּ סֻ ָּרה נָּא" – ווען מען וועט אוועק גיין פון‬ ‫די גרויסע הייליגע טעג‪ ,‬זאל אבער נאך אלץ זיין‪:‬‬ ‫"וְ אֶ ְראֶ ה אֶ ת הַ ַמ ְראֶ ה הַ ָּגדל הַ זֶה"‪!..‬‬ ‫תם ולא נשלם!‬ ‫שבח ושירה לאל בורא עולם!‬ ‫יצא לאור לז"נ זקני הרב ר' יצחק בן יונה ז"ל‬ ‫עו‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫עז‬ ‫אליעזר‬ ‫שמחת תורה‬ ‫נעימות‬ ‫עח‬