נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

אליעזר שמחת תורה נעימות
©
כל הזכויות שמורות
למכון נעימות אליעזר סקולען בארה"ק
ואין רשות לצלם או לתרגם או להעתיק
למאגר מידע אפילו חלק מן הספר ללא אישור בכתב
לקחת חלק בהדפסת ספרי סקולען צור קשר במייל skulen3@gmail.com
copyright by mechon nemois eliezer skulen. beth shemesh.
in all countries subscribing to the international copyright union.
PRINTED IN ISRAEL
יצא לאור העולם ע"י
מכון נעימות אליעזר בארה"ק
053-415-2636
ב
אליעזר שמחת תורה נעימות
הסכמת הרב קלמן ווייס שליט"א
מו"צ העדה החרדית
בס"ד כ"ז שבט תשפ"א
הנני בזה בשורות האלה לחזק ולאמץ את ידי הבה"ח החשוב והיקר
ירא שמים ובעל מדות תרומיות דבוק בלו"נ ברבותינו הק' מסקולען
זי"ע ולהבל"ח לכ"ק האדמורי"ם ממשיכי דרכם שליט"א
כמר אליעזר זוסיא רובין ני"ו
אשר ליקט ואיזן דבריהם הקדושים של האדמורי"ם מסקולען זצוק"ל
במשך שנים על ענינים שונים בתורה ועבודת השי"ת וכן במה
שהביאו מספה"ק תלמידי הבעש"ט הק' בענינים רמים אלו והבה"ח
החשוב הנ"ל תורגם אותם ללשון "האידיש" שיהא שימה בפיהם של
רבים אשר אינם מבינים בלה"ק
ונקרא שמו "נעימות אליעזר"
ודבר גדול מאד עשה בעמיו לקרב דבריהם הק' אשר מלאים ביר"ש
וקדושה בדברים היוצאים מלב טהור וקדוש שבודאי יכנסו ללבם של
ישראל לקרבם לעבוד"ה ולתורה וקדושה וע"כ גם ידי תכון עמו
להוציא לאור ספר הקדוש הזה ויזכה להפיץ תורתם בקרב ישראל
מתוך נחת ובריות גופא ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא בכל הענינים
אמן:
הכו"ח לכבוד התורה וצדיקי הדור:
קלונימוס קלמן ווייס
ג
אליעזר שמחת תורה נעימות
הסכמת אב"ד קאסאן שליט"א
מו"צ העדה החרדית
הנני מצטרף להנ"ל והשי"ת יעזור להרחיב גבולי הקדושה ויתקדש שם
שמים בעולם ובזכות זה נזכה בקרוב להתגלות מלך המשיח בב"א:
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסערט ויזניץ שליט"א
דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מתחזק זיין און
מתרומם זיין אויפן דרך פון אונזערע הייליגע רבי'ס "לבית סקולען",
און אין סקולען איז דאך אסאך אסאך לייכטער זיך צו מתרומם זיין,
ווייל די זיס'קייט דארטן איז דאך גאר גאר הויעך און דערהויבן און
ליכטיג ,און איך בין זיכער אז פון אויבן וועלן זיי משפיע זיין שפע
עבודת השם פאר די אלע וואס וועלן לערנען אין דעם הייליגן ספר.
[והוסיף :ס'איז מיר שווער "נישט" צו חתמ'נען אויף אזאנ'ס].
יעקב בהה"צ מוהר"א זצללה"ה
ד
אליעזר שמחת תורה נעימות
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מדושינסקיא שליט"א
הנני בזה לחזק ולאמץ ידי הבה"ח היקר זוכה ומזכה את הרבים
כמר אליעזר זוסיא רובין נרו יאיר ויזרח
יהי ד"א עמו בכל אשר יפנה ,ויצליח דרכו הטובה על דרך רבותיו
הקדושים אשר האירו את ישראל בנועם אמרותיהם וזמירותיהם,
ויזכה לראות ברכה בעמלו מתוך הרחבת הדעת וטוב לב תמיד
לאויושט"א:
ה
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסקולען מאנסי שליט"א
ה
אליעזר שמחת תורה נעימות
ו
אליעזר שמחת תורה נעימות
הסכמת רב דקהל אש תמיד בני ברק שליט"א
הנני באתי להמליץ טוב עבור הבה"ח חסידא ופרישא המפורסם
בתורותיו ומידות הטובות והישרות מתאבק באפר רגליהם כל צדיקי
הדור ובפרט כ"ק האדמורי"ם מסקולען
ה"ה שמו הולך לפניו
מוהר"ר אליעזר זוסיא רובין שליט"א
יה"ר שיזכה תמיד להפיץ מעינתיו חוצה ויזכה תמיד את הרבים בטוב
טעם ודעת ואך טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו בחן של טעם זקנים
ויזכה במהרה לקבל פני משיח צדקנו אמן בב"א:
ידידו המכבדו בלב טוב
ורבינו זצ"ל היה אומר תמיד ,שלפני שהולכים ללמוד צריכים
לכוון לקיים מצות לימוד התורה ,כי הרי מצות צריכות כוונה,
וממילא וצריך אדם לומר קודם הלימוד בפה מלא:
של או ַריְ י ָתא ֶׁ שה ְ ּד ֹ ה ֲֵרינִ י מ ּוכָ ן ּו ְמז ּו ָמן לְ ַקיֵם ִמ ְצוַ ת ֲע ֵ
ש ּ ָכת ּוב ּ ַב ּת ֹו ָרה ּולְ מַ ְד ּ ֶׁתם א ָֹתם מו ֶׁ לִ ּמ ּוד הַ ּת ֹו ָרה ְּכ ֹ
שה ִמ ְצוָ ה ז ּו ְּכ ֵדי לְ ַק ּיֵם עו ֶׁ
ּו ְשמַ ְר ּ ֶׁתם ַל ֲעש ָֹתם וַ ה ֲֵרינִ י ֹ
ִמ ְצוַ ת ּב ֹו ְר ִאי ּו ְכ ֵדי ַל ֲעש ֹֹות נַחַ ת ר ּוחַ לְ הַ ּב ֹו ֵרא יִ ְת ּ ָב ַר ְך
שם ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל: מו ְּב ֵ
ְש ֹ
יך ה ּוא ּו ְש ִכינְ ּ ֵת ּה ִּב ְד ִחיל ּו ּו ְר ִחימ ּו שא ְּב ִר ְ שם יִ ח ּוד קֻ ְד ָ לְ ֵ
שם שם י"ה ְּבו"ה ְּביִ ח ּו ָדא ְשלִ ים ְּב ֵ ּו ְר ִחימ ּו ּו ְד ִחיל ּו לְ יַ חֵ ד ֵ
שה יָ ֵדינ ּו יהי נ ַֹעם יְ הֹוָ ה אֱ לֹהֵ ינ ּו ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאלִ :ו ִ
שה יָ ֵדינ ּו ּכ ֹונְ נֵה ּו: ּכ ֹונְ נָ ה ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ
ז
אליעזר שמחת תורה נעימות
וכ"ק מרן רבינו זצ"ל
היה אומר תמיד בכל הזדמנות:
אז" :לְ כ ּו ָבנִ ים" – אז ווען איר גייט
אוועק פון די התעוררות ,דעמאלט'ס:
"ש ְמע ּו לִ י" – דעמאלט'ס זאל אייך
ִ
קלונגען אין די אויער'ן דאס וואס איר
האט דא געהערט!..
ווייל בשעת ווען איר זענט דא,
דעמאלט'ס זעה איך דאך שוין אליין
אז איר הערט מיך אויס ,נאר ווען
איר גייט "אוועק" ..דעמאלט'ס זאל
אייך קלונגען אין די אויער'ן דאס
וואס איר האט דא געהערט!..
ח
אליעזר שמחת תורה נעימות
הקדמה
י'שמחו ה'חסידים ו'יגילו ה'משתוקקים לראות אור כי טוב מאמרי קודש
מרז"ל קדושים אשר בארץ המה ,ובשבח והודאה להשי"ת שהחיינו
וקימנו והגיענו לזמן הזה אני מודה ומשבח לאדון כל על שזכיתי לגמור
ספר "נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מיוסד על
דברי חז"ל ועל דברי רבותינו הקדושים תלמידי הבעל שם טוב הק'
ותלמידי המגיד זצוק"ל ,כדי שכל יהודי פשוט יזכה לשאוב מתורתם של
רז"ל אשר מפיהם אנו חיים כל ימינו על אדמתינו ,וכדי שכל יהודי פשוט
יזכה לדעת את הדרך אשר ילכו בה ואת המעשה אשר יעשון.
והרי כבר ידוע ליודעי חן ,כי אמרו רז"ל (יבמות צ"ז ).על כל האומר דבר
שמועה מפיהם ששפתותיו דובבות בקבר ,ובספר חסידים (ס' רכ"ד)
איתא שהם מתפללין עליו שם וממליצים טובה עליו עכלה"ק.
ומודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי אשר זכיתי להוציא לאור ספר
"נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מטרתו של הספר
הוא אך ורק שכל יהודי יזכה לחיות עם "שויתי ה' לנגדי תמיד" בכל רגע
ורגע ולקיים "בכל דרכיך דעהו" במלא מובן המלה.
וברוך הוא אלקינו אשר נתן סיעתא דשמיא בעמלי וזכיתי לראות ברכה
בעמלי ,אשר אחרי שנים רבות וארוכות זכיתי לברך על המוגמר ולזכות
את הרבים בדברים פשוטים וברורים נראים לעינים בעניני עבודת השם
יתברך תורה ותפילה ומידות טובות וישרות ,ואכן שמע אלקים מתוך
סיעתא דשמיא אשר הרגשתי בה על כל צעד ושעל במהלך חיבור ספר
זה ,ומתוך שבח והודיה להשי"ת על כל הטוב אשר גמלני ,הנני עומד
עתה ב"פתח השער" ומתחנן לפני בורא כל עולמים שכה יתן ה' וכה
יוסיף ויזכני להעלות דבר נאה ומתוקן על שולחן חכמים ,ולהוסיף דעת
ט
אליעזר שמחת תורה נעימות
ותבונה ויראת ה' טהורה בתוך לבבות ישראל ,ואל יצא מתחת ידי שום
מכשול חס ושלום ,רק יחזק את האמונה ואת הניצוץ היהודי אשר נמצא
בתוך כל אחד ואחד מישראל ,ובעזרת השם יתברך יהיה לתועלת
הרבים ,ובפרט לבחורי ואברכי חוץ לארץ שיותר קל להם ללמוד ספרים
"באידיש" ,והרי כבר כתוב בתורתינו הק' בפרשה וילך (ל"א פ' י"ט):
"ועתה כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה את בני ישראל שימה
בפיהם" ,פירוש שכל יהודי יזכה להבין ולהשכיל את התורה בשפה
שהוא מבין טוב.
וכאן המקום לציין שכל הספר מתחילה עד הסוף נעשית ע"פ הוראת
והדרכת גדולי ישראל על כל צעד ושעל ,וזהו אינו רק ספר לקריאה
גרידא ,כי אם גם ספר של לימוד התורה באמת ,יען כי הרי זה משפיע
יראת שמים במדה גדושה על לבבות ישראל.
וכאן המקום להודות ולהלל לכל האנשים שעזרו ותרמו ותמכו למען
הוצאת ספר זה ,יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שיזכו לראות אך ורק
תענוג ונחת דקדושה מכל יוצ"ח ,ויזכו לראות בנים ובני בנים עוסקים
בתורה ובמצות באמת לאויושט"א.
ובצאתי אפרוש כפי אל ה' בתפילה שאזכה לישב באהלה של תורה
ולהרביץ תורה ויראה כל ימי חיי ,ואזכה לעבוד את השם יתברך
בשמחה ובטוב לבב מרוב כל מתוך שמחה של מצוה יחד עם כל
ישראל ,ואזכה להיות מאלו שמוסיפים יופי לכתר הגדול שנקרא
תפארת ישרא"ל זרע אברה"ם אוהבו ,מתוך הרחבת הדעת ומנוחה,
ומתוך בריות גופא ונהורא מעליא ,עדי נזכה בקרוב ליעוד הנביא ומלאה
הארץ דעה את ה' וברחמים גדולים אקבצך בביאת גואל צדק ובבנין
בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן:
י
אליעזר שמחת תורה נעימות
ַא ָּתה ָּה ְר ֵא ָּת לָּ ַד ַעת
עוד ִמ ְּלבַ ּד ֹו :ווען עס
ַא ּ ָתה הָ ְר ֵא ָת ל ַָד ַעת ִּכי יהו-ה ה ּוא הָ אֱ ל ִֹקים ֵאין ֹ
"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" ,שרייען
"ש ִמינִי עֲצֶ ֶרת" אוןִ :
קומט ָאן די הייליגע טעג פוןְׁ :
מיר דעמאלט'ס אלע אויס הויעך ,אז" :אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת כִ י יהו-ה הּוא
ֱֹלקים אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ" – אז דער הייליגער באשעפער איז דאך דער
הָ א ִ
איינציגסט'ער גאט ,און עס איז דאך נישט דא קיין שום אנדערע מציאות
מער ווי דער הייליגער באשעפער ,נאר דער הייליגער באשעפער איז דער
איינציגסט'ער גאט וואס פירט אלעס אויף דער וועלט.
און די טעם פארוואס מיר הייבן ָאן די הקפות מיט די ווערטער" :אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ
ל ַָדעַ ת" וגו' איז ,ווייל מיר ווילן דא זאגן פארן הייליגן באשעפער אזוי ,אז..
הייליגער באשעפער ,דו האסט דאך אונז אלע באשאפן פאר דיין כבוד
וועגן ,יא !?..און דו האסט דאך אונז אלע באשאפן כדי אז מיר זאלן דיר
דינען ,יא !?..און מיר שטייען דאך שוין דא יעצט ביים שוועל פון די אנהייב
פון דעם נייעם יאר ,און מיר גרייטן זיך דאך שוין יעצט אלע צוריק אריין צו
גיין אין דעם געהעריג'ן" :סֵ ֶדר הַ ּיוֹם".
און ממילא וועגן דעם ווילן מיר דא יעצט אלע גוט אריין באקען אין
אונזערע הערצער דעם וויכטיג'ן יסוד ,אז וואס !?..אז" :יהו-ה" הּוא
ֱֹלקים" – אז אפילו ווען דער אייבערשטער גייט מיט מיר מיטן נאמען: "הָ א ִ
"מ ַּדת הַ ִּדין" ,און דאס מיינט דאך צו זאגן אין
ֱֹלקים" וואס איז דאךִ :
"א ִ
אנדערע ווערטער ,אז אפילו ווען עס גייט מיר שווער ,איז דאס אבער נאך
אלץ ָאן געפילט מיט" :יהו-ה" – איז דאס אבער נאך אלץ ָאן געפילט מיט
יא
אליעזר שמחת תורה נעימות
גאר גרויסע" :חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים" פון דעם גרויסן" :מֶ לְֶך טוֹב ּומֵ ִטיב" ,און מיר
ֱֹלקים"
דארפן דאך טאקע אלע שטענדיג גוט געדענקען ,אז ..יא ,דער" :א ִ
וואס דו זעהס'ט פון מאל צו מאל ,איז אבער אין אמת'ן אריין ָאן געפילט
מיט" :יהו-ה" – איז אבער אין אמת'ן אריין ָאן געפילט מיט גאר גרויסע:
"חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים".
"ּדין",
ֱֹלקים" וואס דו זעהס'ט אמאל מיט א פנים פוןִ :
און דער זעלב'ער" :א ִ
איז דאך אבער אין אמת'ן" :יהו-ה" – איז דאך אבער אין אמת'ן ָאן געפילט
מיט גאר גרויסע" :חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים" ,ווייל טיף טיף אין א יעדע צרה וואס א
מענטש גייט א דורך אויף דער וועלט ,ליגט דאך באהאלטן גאר גרויסע:
"חֲסָ ִדים וְׁ ַרח ֲִמים" וואס דער אייבערשטער טוט מיט איהם בשעת ווען ער
גייט מיט איהם" :בְׁ ִמ ַּדת הַ ִּדין".
און ממילא דאס זאגן מיר דא יעצט אלע פארן הייליגן באשעפער ,אז ..רבונו
של עולם ,עס איז אמת טאקע אז מיר זענען טאקע אלע גרייט אריין צו גיין
אין דעם נייעם יאר ,אבער ..נאר נאך דעם וואס מיר וועלן אלע גוט אריין
נעמען אין קאפ דעם געדאנק פון" :אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת" וגו'.
ווייל אויב א יודיש קינד נעמט נישט גוט אריין אין קאפ דעם געדאנק פון:
"אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת" וגו' ,דעמאלט'ס קען ער זיך דאך נאך גאר שטארק
מוטשענען אינמיטן די יאר.
און די סיבה פון דעם איז דאך שוין זייער פשוט ,ווייל אויב א מענטש
פארלירט ח"ו זיין ריינע" :אֱמּונָה" אין דעם הייליגן באשעפער בשעת ווען
ער האט א "צרה" ,און ער פארגעסט דעמאלט'ס ח"ו אינגאנצן אז אלעס
יב
אליעזר שמחת תורה נעימות
קומט דאך נאר פון דעם אייבערשטן אליין ,דעמאלט'ס איז דאך שוין גאר
גאר ביטער ,ווייל אויב א מענטש פארלירט ח"ו זיין ריינע" :אֱמּונָה" אין
דעם הייליגן" :בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" בשעת ווען ער האט אמאל א "צרה" ,און
ער הייבט דעמאלט'ס ָאן צו האבן קשיות אויפן אייבערשטן ,האקט ער זיך
דאך דעמאלט'ס אפ פון דעם הייליגן באשעפער ח"ו.
אבער משא"כ ווען א מענטש האט א צרה ,און ער בעט דעמאלט'ס דעם
אייבערשטן אז דער אייבערשטער זאל איהם העלפן ,און ער גלייבט
דעמאלט'ס מיט א שטארקע" :אֱמּונָה" אז דער אייבערשטער שטייט דא
לעבן מיר ,און ער געבט מיר יעצט נאך אלע מיינע בקשות וואס איך בעט
איהם נאר ,און ווען איך ענדיג דאווענען ,דעמאלט'ס גיי איך אוועק מיט א
זיכער'ע" :אֱמּונָה" און" :בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן באשעפער אז איך בין
שוין ב"ה א געהאלפענ'ער ,און איך פריי זיך שוין יעצט מיט די" :יְׁשּועַ ת
יהו-ה" וואס גייט בקרוב ָאן קומען.
ֱֹלקים" – אז דער
און איך זאג שוין יעצט צו מיר ,אז" :צְׁ חֹ ק עָ שָ ה לִ י א ִ
ֱֹלקים" – אז דער זעלב'ער באשעפער וואס האט מיר יעצט זעלב'ער" :א ִ
געגעבן דעם דאזיג'ן שוועריקייט" :בְׁ ִמ ַּדת הַ ִּדין" ,גייט דאך מיר אויך זיכער
בקרוב ממש פריילעך מאכן.
ֱֹלקים"
ֱֹלקים – דער זעלב'ער" :א ִ
און נישט נאר דעם ,נאר :צְׁ חֹ ק "עָ שָ ה" לִ י א ִ
וואס האט מיר געגעבן דעם שוועריקייט ,האט שוין אויך פון לאנג צוריק ָאן
גע'גרייט מיין גרויסע ישועה וואס גייט בקרוב ָאן קומען ,און איך גלייב
טאקע באמת אז מיין" :יְׁשּועַ ת יהו-ה" וואס וועט דאך שוין טאקע בקרוב
ממש ָאן קומען" :כְׁ הֶ ֶרף עַ יִן".
יג
אליעזר שמחת תורה נעימות
און אויב א מענטש זאגט אזעלכע ווערטער ,און ער פארמאגט טאקע באמת
א ריינע" :אֱמּונָה" און" :בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן" :בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים",
דעמאלט'ס וועט ער טאקע קענען זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע ישועות
בקרוב ממש.
און די עבודה פון א יודיש קינד איז ,צו גלייבן מיט א גאנצע" :אֱמּונָה"
בשעת'ן בעטן דעם הייליגן באשעפער א געוויסע בקשה אז דער הייליגער
באשעפער האט מיר יעצט אויס געהערט ,און אז דער הייליגער באשעפער
גייט מיר שוין טאקע יעצט העלפן מיט א" :יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה" ,און די עבודה
פון א יודיש קינד איז ,צו "גלייבן" און "גלייבן" און "גלייבן" אז דער
הייליגער באשעפער "העלפט" אונז שטענדיג ארויס.
און אפילו ווען עס קוקט נישט אויס אז דער אייבערשטער העלפט אונז
ארויס ,דארפן מיר אבער דעמאלט'ס נאך אלץ גלייבן" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז
דער אייבערשטער העלפט אונז דעמאלט'ס אויך ארויס מיט אלעס וואס מיר
דארפן נאר.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק' ,אז ווען א
יודיש קינד דאווענט צום אייבערשטן ,און ער בעט דעם אייבערשטן א
ָאדם ַּדעַ ת" ,און ער
געוויסע תפילה ,ווי למשל ..די תפילה פון" :אַ ּתָ ה ח ֹונֵן לְׁ ָ
בעט דעמאלט'ס דעם אייבערשטן ,אז ..הייליגער טאטע אין הימל ,געב מיר
דעת ,און געב מיר פארשטאנד ,ווייל איך וויל האבן די ריכטיגע דעת צו
פארשטיין דיין הייליגער תורה הק' ,און איך וויל האבן די ריכטיגע דעת זיך
צו קענען פירן ווי עס דארף צו זיין ,זאגן דעמאלט'ס די ספרים הק' ,אז דער
אייבערשטער ענטפערט דעמאלט'ס גלייך פאר דעם יוד אויפן פלאץ אז..
יד
אליעזר שמחת תורה נעימות
גוט ,בסדר ,איך געב דיר נאך דיין בקשה וואס דו האסט מיר דא געבעטן,
און איך גיי דיר טאקע יעצט משפיע זיין א ריכטיגע" :שֵ כֶל הָ עֶ לְׁ יוֹן" זיך צו
קענען פירן ווי אזוי עס דארף צו זיין ,און איך גיי דיר טאקע יעצט משפיע
זיין א ריכטיגע" :שֵ כֶל הָ עֶ לְׁ יוֹן" כדי אז דו זאלסט טאקע קענען זוכה זיין צו
פארשטיין דער הייליגער תורה הק'.
און ווען דער יוד האלט שוין ביים סוף פון די ברכה פון" :אַ ּתָ ה ח ֹונֵן" וכו',
און ער זאגט שוין די ווערטער" :בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה ח ֹונֵן הַ ָּדעַ ת" ,וואלט ער
דאך דעמאלט'ס געדארפט דאנקען דעם אייבערשטן מיט זיין גאנצן הארץ
אויף דעם וואס דער אייבערשטער האט איהם נאך געגעבן זיין בקשה דא,
"ש ְׁמחָ ה" אז ער
און ער וואלט דאך דעמאלט'ס ממש געדארפט טאנצן פארִ :
האט דא זוכה געווען צו באקומען א "הסכמה" פון דעם אייבערשטן אליין
אויף זיינע בקשות וואס ער האט דא געבעטן יעצט ,און ער וואלט דאך
דעמאלט'ס געדארפט אוועק גיין מיט אזא שטארקע" :אֱמּונָה" אז דער
אייבערשטער האט טאקע ָאן גענומען זיין תפילה ,און אז ער גייט שוין
טאקע יעצט געהאלפן ווערן מיט אלעס וואס ער דארף נאר.
"שים שָ לוֹם" וכו'
און די זעלבע זאך איז דאך אויך מיט די ברכה פוןִ :
[למשל] ,ווייל ווען א יודיש קינד קומט ָאן צו די סוף פון די ברכה פון:
"שים שָ לוֹם" וכו' ,דארף ער דאך דעמאלט'ס שפירן ביי זיך זייער קלאר אז
ִ
"דער אייבערשטער האט יעצט טאקע אויס געהערט מיין תפילה" ,און ..יא,
דער אייבערשטער גייט יעצט לייגן" :שָ לוֹם" צווישן יודישע קינדער ,און
דער מענטש דארף דאך דעמאלט'ס האבן גאר גאר א שטארקע" :אֱמּונָה" אז
טו
אליעזר שמחת תורה נעימות
דער אייבערשטער שרייט טאקע דעמאלט'ס אויס הויעך אז" :וְׁ נָתַ ּתִ י שָ לוֹם
ָארץ" – אז איך גיי טאקע יעצט געבן" :שָ לוֹם" אויף דער וועלט!..
בָ ֶ
און די זעלבע זאך איז דאך מיט די סוף פון א יעדע ברכה פון שמונה עשרה,
ווייל א יודיש קינד דארף דאך שטענדיג גלייבן מיט א ריינע" :אֱמּונָה" און:
"בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן באשעפער אז מיין תפילה איז טאקע ָאן גענומען
געווארן יעצט ביים הייליגן באשעפער ,און א יודיש קינד דארף דאך
שטענדיג גלייבן מיט א ריינע" :אֱמּונָה" און" :בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן
באשעפער אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שוין טאקע יעצט העלפן.
און עד כדי כך גלייב איך אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שוין טאקע
יעצט העלפן ..אז איך "דאנק" שוין אפילו דעם הייליגן באשעפער אויף זיין
הילף וואס ער גייט מיר דא יעצט שיקן ,און איך זאג שוין יעצט די ווערטער:
"בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה רוֹפֵ א ח ֹולֵי עַ ּמ ֹו י ְִׁש ָראֵ ל" ,ווייל ..יא ,איך גלייב טאקע
באמת" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער גייט יעצט טאקע
אויס היילן אלע" :ח ֹולֵי י ְִׁש ָראֵ ל".
אבער עס איז נאר דא איין פראבלעם דא ,ווייל די פראבלעם דא איז ,אז מען
הערט דאך דאס נישט בפועל ,נאר מען דארף גלייבן" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז
עס איז טאקע אזוי ,און מען דארף גלייבן אז דער הייליגער באשעפער הערט
טאקע באמת אויס א יעדע "תפילה" פון א יעדע יודיש קינד ,און מען דארף
גלייבן" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער ענטפערט א יעדע
תפילה וואס א יעדע יודיש קינד בעט ,און דאס איז דאך טאקע אונזער
"עבודה" אויף דער וועלט ,צו גלייבן" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער
טז
אליעזר שמחת תורה נעימות
באשעפער הערט שטענדיג אויס אונזערע תפילות ,און אז דער אייבערשטער
"ענטפערט" שטענדיג אונזערע תפילות.
און מיר ווייסן דאך שוין טאקע אלע אויך זייער גוט ,אז אברהם אבינו איז
"מקוֹר הָ אֱמּונָה" ,ווייל אברהם אבינו איז דאך געווען דער
דאך געווען דיְׁ :
ערשטער מענטש וואס האט אויס געשריגן אויף דער וועלט אז" :יֶש מַ נְׁהִ יג
לְׁ בִ ָירה וְׁ אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ"!..
און ממילא וועגן דעם איז אברהם אבינו געווען אין די מדריגה אז ער האט
זוכה געווען צו הערן בפועל ממש פון דעם אייבערשטן אליין אז ער וועט
געהאלפן ווערן מיט א" :יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם" ,ווייל ער האט דאך שוין
אויס געשריגן אין דעם הייסן קאלעך אויווען אז עס איז נאר דא איין גאט
אויף דער וועלט ,און ער איז דאך שוין אריין געגאנגען אין פייער פארן
אייבערשטנ'ס וועגן.
און ממילא וועגן דעם האט ער געקענט הערן בפועל ממש פון דעם
אייבערשטן אליין ווי דער אייבערשטער אליין זאגט איהם די בשורה טובה
אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד ,ווייל ער איז דאך שוין סיי ווי סיי געווען
אויס גע'ארבעט אין דעם ענין פון" :אֱמּונָה".
אבער די אמת איז דאך ,אז דער אייבערשטער ענטפערט דאך א יעדע יודיש
קינד וואס בעט איהם א בקשה אז ..יא ,איך גיי דאס טאקע טוהן ,אבער ווען
דער מענטש גייט אוועק פון דעם תפילה ,געדענקט ער דאך אסאך מאל קוים
קוים אז ער האט בכלל געדאווענט יעצט ,און אסאך מאל געדענקט ער שוין
אפילו נישט וואס ער האט דא געזאגט בכלל.
יז
אליעזר שמחת תורה נעימות
און ממילא דו פרעגס'ט מיר דא אזוי ,אז ווען דער אייבערשטער וואלט
געקומען צו מיר און מיר מודיע געווען אז איך וועל געהאלפן ווערן מיט א:
"יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם" ,דעמאלט'ס וואלט איך דאך אויך געהאט:
"אֱמּונָה" אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער ,און איך וואלט זיך
דאך דעמאלט'ס אויך "געפריידט" מיט די" :יְׁשּועַ ת יהו-ה" וואס גייט יעצט
בקרוב ָאן קומען!?..
און ממילא פארוואס מאכט מען אזא מצב פון די" :צְׁ חֹ ק" פון "אברהם
"ש ְׁמחָ ה" וואס
אבינו" – און ממילא פארוואס מאכט מען אזא מצב פון דיִ :
אברהם אבינו האט געהאט בשעת ווען דער אייבערשטער האט איהם מודיע
געווען אז ער גייט געהאלפן ווערן מיט א קינד!?..
איך וואלט זיך דאך אויך געפריידט ווען דער אייבערשטער וואלט מיר
געקומען זאגן אז איך וועל געהאלפן ווערן מיט א" :יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן
הַ שָ מַ יִם" !?..און איך וואלט דאך אויך געהאט דעמאלט'ס" :אֱמּונָה" אין די
ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער!?..
אבער איין מינוט ר' יוד ,נו האב שוין טאקע יעצט" :אֱמּונָה" אין די ווערטער
פון דעם הייליגן באשעפער !..ווייל דער הייליגער באשעפער שטייט דאך
לעבן דיר א יעדן טאג ביים דאווענען ,און ער זאגט דאך דיר א יעדן טאג פון
דאס ניי נאך אמאל און נאך אמאל ,אז דו ווייסט וואס יענק'ל !?..איך געב
דיר נאך אויף דיין בקשה וואס דו האסט מיר געבעטן דא ,און איך גיי דיר
שוין טאקע יעצט שיקן דיין" :יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם" !?..און ממילא נו
"ש ְׁמחָ ה" בשעת ווען דו
ר' יוד ,לאמיר שוין זעהן ווי דו טאנצט פארִ :
האלטס'ט שוין ביי די סוף פון די ברכה ,און לאמיר שוין זעהן דיין גרויסע:
יח
אליעזר שמחת תורה נעימות
"ש ְׁמחָ ה" ווי דו פרייס'ט זיך מיט די" :יְׁשּועַ ת יהו-ה" וואס גייט שוין בקרוב
ִ
ָאן קומען !?..און לאמיר שוין זעהן דיין גרויסע" :אֱמּונָה" וואס דו האסט
אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער וואס גייט דיר שוין יעצט שיקן
דיין גרויסע" :יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָ מַ יִם"!?..
אבער ..נייןֹ" :לא ִמנֵיּה וְׁ ֹלא ִמ ְׁקצָ תֵ יּה" ,דו ווערס'ט נישט" :מָ לֵא ִש ְׁמחָ ה"
ווען דו קומס'ט שוין ָאן צו די ווערטער" :בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה רוֹפֵ א ח ֹולֵי עַ ּמ ֹו
י ְִׁש ָראֵ ל" ,און דו ווערס'ט נישט עפעס" :מָ לֵא ִש ְׁמחָ ה" ווען דו קומס'ט שוין
ָאן צו די ווערטער" :בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה הַ ְּׁמבָ רֵ ְך אֶ ת עַ ּמ ֹו י ְִׁש ָראֵ ל בַ שָ לוֹם".
און לאמיר דיר נאר פרעגן ר' יוד ,ווען דו קומס'ט ָאן צו די ווערטער" :בָ רּוְך
אַ ּתָ ה יהו-ה ּגוֹאֵ ל י ְִׁש ָראֵ ל" ,טאנצטו טאקע דעמאלט'ס באמת פאר:
"ש ְׁמחָ ה" ,און דו גלייבס'ט טאקע דעמאלט'ס באמת אין הארצן אז דער
ִ
אייבערשטער גייט טאקע "יעצט" בלאזן מיטן גרויסן" :שוֹפָ ר שֶ ל מָ ִשיחַ "
און אויס לייזן אלע יודישע קינדער פון דעם שווער'ן ביטער'ן גלות!?..
אדער טראכסטו דעמאלט'ס ביי דיר אז נו ..נאך א שמונה עשרה אפ
געדאווענט ,אדער קען זיין אז דו טראכס'ט דעמאלט'ס ביי דיר אז "ווען
גייט מען שוין אהיים" !?..הַ א !?..דו גלייבס'ט טאקע דעמאלט'ס באמת אז
דער אייבערשטער האט דיר דעמאלט'ס גע'ענטפערט אויף דיין תפילה!?..
אדער גלייבסטו נישט אזוי שטארק אין דעם!?..
"ש ְׁמחָ ה" אין הארצן בשעת ווען דו קומס'ט ָאן און אויב טאנצטו נישט פארִ :
צו די ווערטער" :בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה ּגוֹאֵ ל י ְִׁש ָראֵ ל" ,דעמאלט'ס איז דאך דאס
א אפענ'ע "הוכחה" אז דו גלייבס'ט נישט אזוי שטארק אז דער
יט
אליעזר שמחת תורה נעימות
אייבערשטער האט טאקע יעצט גע'ענטפערט דיין תפילה ,און אויב טאנצטו
"ש ְׁמחָ ה" אין הארצן בשעת ווען דו קומס'ט ָאן צו די ווערטער:
נישט פארִ :
"בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה ּגוֹאֵ ל י ְִׁש ָראֵ ל" ,דעמאלט'ס איז דאך דאס א אפענ'ע
"הוכחה" אז דו גלייבס'ט נישט אזוי שטארק אז דער אייבערשטער גייט
טאקע יעצט אויס לייזן אלע יודישע קינדער פון דעם שווער'ן ביטער'ן גלות.
אבער משא"כ "אברהם אבינו" האט זיך דאך שוין אויס גע'ארבעט אין דעם
ענין פון" :אֱמּונָה" יארן פריער – ביי די מעשה פון נמרוד אין" :אּור
כ ְַׁש ִּדים" ,און "אברהם אבינו" האט זיך דאך שוין מקריב געווען יארן פריער
פארן אייבערשטנ'ס וועגן ,און ממילא וועגן דעם האט ער טאקע געקענט
זוכה זיין צו הערן ווי דער אייבערשטער אליין ענטפערט איהם אויף זיין
תפילה און ער זאגט איהם אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד.
ווייל דער אייבערשטער האט דאך שוין גאנץ גוט געוואוסט (כביכול) אז
גלייך נאך דעם וואס אברהם אבינו וועט הערן די גוטע בשורה אז ער וועט
זוכה זיין צו א קינד ,וועט דעמאלט'ס גלייך קומען א" :וַּיִ צְׁ חָ ק" – וועט
"ש ְׁמחָ ה" אין די ווערטער פון דעם
דעמאלט'ס גלייך קומען א אמונה'דיגעִ :
הייליגן באשעפער.
אבער די אמת איז דאך ,אז דער אייבערשטער ענטפערט דאך אונז אלע
שטענדיג אויף אונזערע תפילות ,און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש
א יעדן טאג ביים דאווענען ,אז דער אייבערשטער איז דאך א" :ע ֹונֶה" לְׁ עַ ּמ ֹו
י ְִׁש ָראֵ ל בְׁ עֵ ת שַ ּוְׁ עָ ם אֵ לָיו ,און דער אייבערשטער איז דאך א" :ע ֹונֶה" לְׁ עַ ּמ ֹו
ּומ ַרחֵ ם בְׁ כָל עֵ ת
י ְִׁש ָראֵ ל בְׁ עֵ ת צָ ָרה ,און דער אייבערשטער איז דאך א" :ע ֹונֶה" ְׁ
צָ ָרה וְׁ צּוקָ ה ,און ממילא פארוואס האבן מיר נישט אזא שטארקע" :אֱמּונָה"
כ
אליעזר שמחת תורה נעימות
אז דער אייבערשטער ענטפערט אונזערע תפילות אויפן רגע וואס מיר בעטן
"ש ְׁמחָ ה" אין
דאס !?..און פארוואס פארמאגן מיר נישט אזא אמונה'דיגעִ :
די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער אז ער וועט אונז טאקע נאך געבן
אונזערע בקשות!?..
אבער ווען א מענטש דאווענט טאקע מיט א אמת'ע שטארקע" :אֱמּונָה" אין
הארץ ,און ער לייגט טאקע באמת אריין אין זיין קאפ דעם געדאנק אז דער
אייבערשטער אליין שטייט יעצט דא לעבן מיר ,און ער ערפילט יעצט אלע
מיינע בקשות וואס איך בעט איהם דא יעצט ,און ווען ער ענדיגט דאווענען,
גייט ער טאקע דעמאלט'ס אוועק מיט א זיכער'ע" :אֱמּונָה" און" :בִ טָ חוֹן"
אין דעם הייליגן באשעפער אז "ער איז שוין טאקע א געהאלפענער יעצט",
אזא איינער קען טאקע זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע" :יְׁשּועוֹת ִמן הַ שָ מַ יִם".
ווייל אזא איינער וואס פריידט זיך שוין מיט די" :יְׁשּועַ ת יהו-ה" וואס גייט
בקרוב ָאן קומען נאך פאר ווען די ישועה קומט ָאן ,און ער רופט "שוין"
ֱֹלקים – אז דער אייבערשטער האט מיר
אויס הויעך ,אז :צְׁ חֹ ק "עָ שָ ה" לִ י א ִ
"שוין" פריילעך געמאכט מיט דעם וואס ער האט מיר יעצט געזאגט אז ער
ֱֹלקים ,נאר:
גייט ערפילן אלע מיינע בקשות ,און נישט :צְׁ חֹ ק " ַיעֲשֶ ה" לִ י א ִ
ֱֹלקים ,אזא איינער איז טאקע זוכה צו זעהן גאר גרויסע:
צְׁ חֹ ק "עָ שָ ה" לִ י א ִ
"יְׁשּועוֹת ִמן הַ שָ מַ יִם".
און דו ווייסט פארוואס !?..ווייל צדיקים האבן דאך אונז שוין קלאר
געזאגט ,אז" :קַ בָ לַת הַ ּתְׁ פִ לָה" ווענדט זיך לויט ווי שטארק די" :אֱמּונָה"
און" :בִ טָ חוֹן" איז אין די הארץ פון דער יוד וואס דאווענט.
כא
אליעזר שמחת תורה נעימות
און ווען א יודיש קינד שטעלט זיך דאווענען ,דארף ער דאך דעמאלט'ס זיין
זיכער אז זיין תפילה "וועט" גע'ענטפערט ווערן ,און לויט ווי שטארק איך
וועל גלייבן אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר יעצט העלפן ,אזוי
שטארק וועל איך טאקע געהאלפן ווערן מיט מיין ישועה.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט א מורא'דיגע ווארט פון דעם
הייליגן צדיק רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל,
ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט פון דעם הייליגן צדיק רבי מאיר'ל
פרעמישלאנ'ער ,אז דער הייליגער רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער האט אמאל
געזאגט על פי דרך צחות ,אז טאקע וועגן דעם זאגן מיר א יעדן טאג ביי
שמונה עשרה א ברכה אויף" :קַ בָ לַת הַ ּתְׁ פִ לָה" ,און מיר זאגן ביי שמונה
עשרה די ווערטער" :בָ רּוְך אַ ּתָ ה יהו-ה שוֹמֵ עַ ּתְׁ פִ לָה" – אז געלויבט ביזטו
באשעפער אז דו הערס'ט אויס מיינע תפילות ,און אז דו נעמס'ט זיי ָאן.
ווייל אזוי וועט דאך שוין דער הייליגער באשעפער [כביכול] "מוזן" ָאן
נעמען די תפילות פון די יודישע קינדער ,ווייל אויב נישט ,וועט דאך די
ברכה פון" :כִ י אַ ּתָ ה שוֹמֵ עַ ּתְׁ פִ לַת כָל פֶ ה" וכו' זיין א" :בְׁ ָרכָה לְׁ בַ טָ לָה" ,און
דאס איז דאך פארשטייט זיך נאר על פי דרך צחות פון דעם הייליגן צדיק
רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל.
אבער למעשה דארפן מיר דאך אבער אלע וויסן און געדענקען ,אז" :צְׁ חֹ ק"
– אז די גרויסע ישועה וואס דארף ָאן קומען צו מיר ..דאס" :עָ שָ ה לִ י
ֱֹלקים" – דאס האט דאך מיר שוין דער הייליגער באשעפער פון לאנג צוריקא ִ
ָאן גע'גרייט ,אבער" :כָל הַ שֹמֵ עַ " – אבער די אלע מענטשן וואס וועלן הערן
אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שיקן א ישועה און זיי האבן נישט
כב
אליעזר שמחת תורה נעימות
קיין" :אֱמּונָה" אין דעם הייליגן באשעפער ,און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך
אז" :הֲבַ ת ּתִ ְׁשעִ ים שָ נָה ּתֵ לֵד" – און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך אז עס איז
אנטקעגן די מציאות אז איך זאל געהאלפן ווערן ,זייִ " :יצֲחַ ק לִ י" – זיי וועלן
בּורה" און אויך מודה זיין צו מיר אז" :יֶש בוֹרֵ א
"מ ַּדת הַ ּגְׁ ָ
שוין מוזן נוצן דיִ :
"משַ נֶה" די
ע ֹולָם" – אז עס איז דא א באשעפער אויף דער וועלט וואס איזְׁ :
גאנצע טבע הבריאה פאר זיין הייליג פאלק" :י ְִׁש ָראֵ ל".
ווייל ווען איך וועל זעהן מיין גרויסע ישועה ,דעמאלט'ס וועלן דאך שוין
אלע נישט גלויביג'ע אויך מוזן מודה זיין אז" :יֶש מַ נְׁהִ יג לְׁ בִ ָירה" – א עס
"משַ נֶה" די גאנצע טבע
איז דא א" :בוֹרֵ א ע ֹולָם" אויף דער וועלט וואס איזְׁ :
הבריאה פאר זיין הייליג פאלק" :י ְִׁש ָראֵ ל".
און איין זאך איז דאך זיכער ,און דאס איז ,אז א יודיש קינד דארף דאך
שטענדיג גלייבן מיטן גאנצן הארץ אז בשעת ווען ער בעט עפעס פון דעם
אייבערשטן אמאל ,דעמאלט'ס וועט דאס איהם דער אייבערשטער זיכער
נאך געבן ,און אפילו ווען דער מענטש זעהט נישט אלעמאל גלייך די תוצאה
פון זיין תפילה ,טאר ער אבער נאך אלץ נישט וועגן דעם אפ לאזן זיין ריינע:
"אֱמּונָה" אין דעם הייליגן" :בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" אז דער אייבערשטער וועט
איהם נאך העלפן ,נאר ער דארף ווייטער גלייבן" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז:
"יְׁשּועָ תִ י ְׁקרוֹבָ ה לָבוֹא" פון דעם גרויסן" :מָ עוֹז צּור יְׁשּועָ תִ י".
און דאס איז דאך בעצם די גאנצע "נסיון" פון א מענטש ,ווייל די גאנצע
"נסיון" פון א מענטש איז דאך נאר ,אז דער אייבערשטער ווארט אסאך מאל
א שטיק צייט ביז ער שיקט די ריכטיגע" :יְׁשּועָ ה" פאר א מענטש ,און די
סיבה פארוואס דער אייבערשטער ווארט אסאך מאל ביז ער שיקט די
כג
אליעזר שמחת תורה נעימות
ריכטיגע" :יְׁשּועָ ה" פאר א מענטש איז ,ווייל דער אייבערשטער וויל זעהן
אויב דער מענטש וועט ח"ו פארלירן זיין ריינע" :אֱמּונָה" אין דעם הייליגן:
"בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" וואס העלפט איהם כסדר ,און ממילא דאס איז דאך א
פשוט'ע "נסיון" פון הימל וואס א מענטש דארף זיך דאך קענען שטארקן
איבער דעם.
און ..יא ,א יודיש קינד דארף לעבן מיט" :אֱמּונָה פְׁ שּוטָ ה" אין דעם הייליגן:
"בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" אויף א יעדע טריט און שריט ,און א יודיש קינד דארף
דאך שטענדיג געדענקען ,אז דער "הייליגער באשעפער" איז דער
איינציגסט'ער וואס פירט מיין לעבן ,און אז דער "הייליגער באשעפער" איז
דער איינציגסט'ער וואס געבט מיר" :גֶעזּונְׁט פַ ְׁרנָסָ ה נַחַ ת".
און אפילו ווען עס זעהט אמאל אויס אז פלוני בן פלוני האט מיר גאר
שטארק ארויס געהאלפן אין א געוויסע ענין ,טאר מען זיך אבער נאך אלץ
קיינמאל נישט פארלירן פאר א מענטש און זיך אינגאנצן ָאן הענגען:
ָאדם" ח"ו ,ווייל איך מיין אז עס איז דאך שוין העכסט צייט אז
"בְׁ ַדעְׁ ּת ֹו שֶ ל ָ
דו זאלסט גוט אריין ביי דיר אין קאפ די דאזיגע ווערטער אז "קיין שום
מענטש קען דיר נישט העלפן" !..גענוג קלאר ארויס געברענגט!?..
ווייל דאס איז דאך די מציאות ,אז וואס !?..אז קיין שום מענטש קען דאך
דיר נישט העלפן ָאן דעם וואס דער אייבערשטער זאל אריין שיינען:
"סִ ּיַעְׁ ּתָ א ִּד ְׁשמַ ּיָא" אין זיינע" :מַ עֲשֵ ה י ָָדיו".
און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש א יעדן טאג ביי תפילת שחרית,
ָאדם" – אז פאר לאז זיך קיינמאל נישט אויף
אזַ" :אל ּתִ בְׁ ְׁטחּו בִ נ ְִׁדיבִ ים בְׁ בֶ ן ָ
כד
אליעזר שמחת תורה נעימות
קיין שום מענטש ,ווייל" :שֶ אֵ ין ל ֹו תְׁ שּועָ ה" – ווייל קיין שום מענטש
פארמאגט דאך נישט אין זיך קיין שום אייגענ'ע הילף וואס ער זאל דיר
קענען געבן.
וויילּ" :תֵ צֵ א רּוחוֹ" – ווייל ווען די" :נְׁשָ מָ ה" פון א מענטש גייט ארויס פון
ַאדמָ תוֹ" – דעמאלט'ס קערט זיך דאך דער
איהם ,דעמאלט'סָ " :ישֻׁב לְׁ ְׁ
מענטש גלייך צוריק צו דער ערד ,און זיין" :נְׁשָ מָ ה" גייט דאך דעמאלט'ס
גלייך ארויף אויבן אין הימל ,און" :בַ ּיוֹם הַ הּוא ָאבְׁ דּו עֶ ְׁשּתֹ נֹ תָ יו" – און אין
יענע טאג ווערן דאך פארלוירן אלע זיינע צענדליגע טויזנט'ער פלענער וואס
דער מענטש האט געהאט אין פְׁ לַאן צו טוהן.
ווייל" :כִ י עָ פָ ר אַ ּתָ ה וְׁ אֶ ל עָ פָ ר ּתָ שּוב" – ווייל וואס איז א מענטש !?..א
מענטש איז דאך נאר א שטיק "ערד" ,און ממילא וועגן דעם וועט ער דאך
"מּמֶ נָה לֻׁקָ ְׁחּתָ " – און
איין טאג אויך מוזן צוריק גיין צו די פלאץ פון וואוִ :
ממילא וועגן דעם וועט ער דאך איין טאג אויך מוזן צוריק גיין צו די פלאץ
פון וואו מען האט איהם גענומען[ ,און דאס מיינט מען דאך צו דער ערד].
און ממילא פארוואס זאלסטו זיך דעמאלט'ס פאר לאזן אויף א מענטש!?..
א מענטש קען דאך דיר נישט העלפן ָאן דעם וואס דער אייבערשטער זאל
אריין שיינען" :סִ ּיַעְׁ ּתָ א ִּד ְׁשמַ ּיָא" אין זיינע" :מַ עֲשֵ ה י ָָדיו".
און אויב דו דארפס'ט דאך שוין סיי ווי סיי צו קומען צום אייבערשטן,
דעמאלט'ס קענסטו דאך שוין "גלייך" גיין צום אייבערשטן ,און ממילא:
"אַ ְׁשרֵ י שֶ אֵ -ל ַיעֲקֹ ב בְׁ עֶ זְׁ רוֹ" – און ממילא וואויל איז פאר דעם יוד וואס דער
אייבערשטער איז שטענדיג זיין גרויסער" :מֶ לְֶך ע ֹוזֵר ּומו ִֹשיעַ " ,און וואויל
כה
אליעזר שמחת תורה נעימות
איז פאר א מענטש וואס פאר לאזט זיך שטענדיג אויפן אייבערשטן ,ווייל:
צּורי וִ ישּועָ תִ י" – ווייל דער אייבערשטער איז דאך" :אַ ְך וְׁ ַרק" מיין
"אַ ְך הּוא ִ
איינציגסט'ער העלפער ,און "נאר" פון איהם וועט קומען מיין גרויסע
ישועה ,ווייל" :כִ י לַיהו-ה הַ יְׁשּועָ ה" – ווייל ביים "הייליגן באשעפער" ליגן
דאך אלע סארטן "ישועות" וואס א מענטש וויל נאר זוכה זיין צו דעם ,און:
"עַ ל עַ ְּׁמָך" – און ביי גוטע יודן ..איז" :בִ ְׁרכָתֶ ָך סֶ לָה" – איז דאך טאקע אויך
שטענדיג גוט צו נעמען א "ברכה" ,יא ..אבער וואו ליגט דיין אמת'ע הילף
ר' יוד !?..וואו !?..ביים "הייליגן באשעפער".
און ממילא זאג מיר נאר ר' יוד !..וואו ליגט דיין ישועה !?..ביים
רימניצער !?..אדער ביי ר' ישעי'לע אין קערעסטיר !?..הַ א !?..ביי זיי ליגט
דיין ישועה !?..די תירוץ אויף דעם איז ,אז ..ניין ,אויס דרוק'לעך "נישט",
ווייל דיין ישועה ליגט נישט אין קערעסטיר ,און דיין ישועה ליגט נישט אין
רימניץ ,נאר דיין ישועה ליגט ביים "הייליגן באשעפער".
און אויב דו וועסט גוט מתפלל זיין צום הייליגן באשעפער אז ער זאל דיר
שוין שיקן דיין ישועה ,וועסטו דעמאלט'ס זוכה זיין צו באקומען דיין
ישועה ,און אויב דו קענסט נאר האבן" :פְׁ תִ יחַ ת הַ לֵב" אין רימניץ אדער אין
קערעסטיר ,דעמאלט'ס שוין ..זאל דאס זיין דארטן ,אבער דיין ישועה קומט
דאך אויס דרוק'לעך נאר פון דעם "הייליגן באשעפער" אליין.
און דו ביזט גערעכט טאקע אז דורך דעם וואס דו וועסט בעטן דעם
אייבערשטן ביי א ציון פון א" :צַ ִּדיק" אז דו זאלסט זוכה זיין געהאלפן צו
ווערן דעמאלט'ס וועסטו שנעלער זוכה זיין געהאלפן צו ווערן ,אבער צו
זאגן אז דער" :צַ ִּדיק" געבט מיר מיין" :יְׁשּועָ ה" !?..און צו זאגן אז איך
כו
אליעזר שמחת תורה נעימות
דארף שוין נישט צו קומען צום אייבערשטן !?..חס להזכיר ,מען טאר דאך
נישט רעדן אזוי !..ווייל דער "אייבערשטער" איז דאך די "מקור הישועות".
א ון עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט פון צדיקים ,אז די" :יְׁשּועָ ה"
פון א יוד ווענט זיך ווי שטארק זיין" :אֱמּונָה" איז אין דעם הייליגן
באשעפער.
ווייל אויב א מענטש גלייבט טאקע באמת אז דער אייבערשטער הערט איהם
אויס ,און אויב א מענטש גלייבט טאקע באמת אז דער אייבערשטער שפירט
טאקע באמת מיט זיין גרויסן צער ,און אויב א מענטש גלייבט טאקע באמת
אז אט אט אט ..גייט ָאן קומען זיין גרויסע" :יְׁשּועָ ה" ,דעמאלט'ס וועט
איהם זיין" :אֱמּונָה" טאקע ברענגען זיין גרויסע" :יְׁשּועָ ה".
און די ווארט" :אֱמּונָה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :ע' לֵב" ,ווייל יא
ר' יוד ,ווען א יודיש זעהט מיט זיינע אייגענ'ע אויגן זיין ביטער'ע מצב וואו
ער געפונט זיך יעצט ,און ווען א יודיש קינד זעהט מיט זיינע אייגענ'ע אויגן
אז זיין מצב טויג עפעס נישט ,און עס הייבט איהם עפעס פלוצלונג ָאן וויי
צו טוהן דאס הארץ פון גרויס עגמת נפש ,איז זיין עבודה דעמאלט'ס ,איין
זאך ,און דאס איז ,אריין צו לייגן טראפע'לעך פון" :אֱמּונָה" ביי זיך אין
הארץ ,און מצדיק זיין את הדין ,און גלייבן" :בֶ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער
אייבערשטער האט דאך מיר שוין פון לאנג צוריק צו גע'גרייט מיין גרויסע:
"יְׁשּועָ ה" וואס גייט דאך שוין בקרוב ממש ָאן קומען.
און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך פון צדיקים ,אז די גאנצע עבודה פון די
צוויי הייליגע חדשים "אלול" און "תשרי" איז דאך נאר כדי צו קענען צו
כז
אליעזר שמחת תורה נעימות
"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" און אויס שרייען דעם:
קומען צו דעם גרויסן הייליגן טאגִ :
ֱֹלקים אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ"!..
"אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת כִ י יהו-ה הּוא הָ א ִ
און עס איז טאקע כדאי ָאן צו מערקן דא ,אז די ראשי תיבות פון די
ווערטער" :אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ָל ַדעַ ת" – איז דאך טאקע גימטריא צוויי מאל די
ווארט" :חַ י" ,כדי מרמז צו זיין ,אז אויב א יודיש קינד נעמט אריין ביי זיך
אין הארץ דעם ריינעם" :אֱמּונָה" פון" :אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת" ,אז :כִ י "יהו-ה"
"מּתוְֹך ַרח ֲִמים
ֱֹלקים" – אז דער אייבערשטער פירט אלעסִ : הּוא "הָ א ִ
"מ ַּדת הַ ִּדין" ,דעמאלט'ס קען ער זוכה
ַוחֲסָ ִדים" ,אפילו ווען עס זעהט אויסִ :
זיין קונה צו זיין ביידע לעבנ'ס ,סיי אויף דער וועלט ,און סיי אויף יענע
וועלט ,סיי "ברוחניות" ,און סיי "בגשמיות".
ווייל אויב א מענטש ווייסט ביי זיך אז "אלעס קומט פון דעם אייבערשטן",
דעמאלט'ס לעבט ער זיך דאך א גליקלעכ'ע לעבן ,ווייל ער ווייסט דאך
ש טענדיג ביי זיך ,אז אויב איך דארף עפעס ,דעמאלט'ס קען איך נאר בעטן
איינעם ,און דאס איז ,מיין גרויסן הייליגן טאטן אין הימל.
און אזא מענטש איז דאך א רואיג'ע מענטש ,און אזא מענטש איז דאך
קיינמאל נישט ברוגז אויף קיינעם ,נאר ער לעבט זיך שטענדיג א רואיג'ע
געשמאקע לעבן סיי ברוחניות ,און סיי בגשמיות.
ברוחניות ..ווייל ער לעבט דאך מיט" :אֱמּונָה פְׁ שּוטָ ה" אז אלעס קומט דאך
פון דעם אייבערשטן ,און בגשמיות ..ווייל ער ווייסט דאך אז אלע זיינע
גוטע זאכן און אלע זיינע אום באקוועמליכקייטן קומען דאך אויך נאר פון
דעם הייליגן באשעפער אליין.
כח
אליעזר שמחת תורה נעימות
און די ווערטער" :אֱמּונָה בְׁ לֵב" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :חַ ּיִ ים
טוֹבִ ים" [מיטן כולל] ,ווייל יא ר' יוד ,אויב א יודיש קינד לעבט שטענדיג
מיט" :אֱמּונָה" אין דעם הייליגן" :בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" ,דעמאלט'ס האט ער
דאך שטענדיג א" :חַ ּיִ ים טוֹבִ ים"!..
ווייל ער ווייסט דאך שוין שטענדיג ביי זיך ,אז אלעס וואס פאסירט נאר צו
מיר קומט דאך אויס דרוק'לעך נאר פון דעם גרויסן רחמנות'דיגן באשעפער,
און ממילא וועגן דעם וועל איך טאקע שטענדיג בעטן דעם הייליגן
באשעפער א יעדע זאך וואס איך דארף נאר ,ווייל אלעס קומט דאך נאר פון
"איהם" ,און פון דעם קומט דאך אויס ,אז דער מענטש האט דאך שטענדיג
א" :חַ ּיִ ים טוֹבִ ים" ,ווייל ער לעבט דאך שטענדיג מיטן "אייבערשטן".
און אויב דו וועסט טאקע ָאן הייבן צו לעבן מיט א זיכער'ע" :אֱמּונָה" און:
"בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן באשעפער אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט
איז דאך טאקע באמת בלויז פאר מיין גוט'ס ,דעמאלט'ס וועסטו שוין מער
נישט האבן קיין קשיות ,ווייל דו וועסט דאך שוין דעמאלט'ס וויסן אויף
זיכער אז אלעס קומט דאך נאר פון דעם גרויסן גוט'ן" :מֶ לְֶך טוֹב ּומֵ ִטיב".
און ווען א יודיש קינד האט" :אֱמּונָה" און" :בִ טָ חוֹן" אין דעם הייליגן:
"בוֹרֵ א כָל ע ֹול ִָמים" ,הייבט ער שוין דעמאלט'ס פלוצלונג ָאן צו זעהן אז
אלעס וואס ער פארמאגט נאר אויף דער וועלט איז דאך טאקע בלויז:
"חֲסָ ִדים טוֹבִ ים" פון דעם גרויסן" :הַ ּגוֹמֵ ל חֲסָ ִדים טוֹבִ ים לְׁ עַ ּמ ֹו י ְִׁש ָראֵ ל":
כט
אליעזר שמחת תורה נעימות
אשיכֶ ם
ְשאו ְש ָּע ִרים ָּר ֵ
בוא מֶׁ ל ְֶׁך הַ ּ ָכ ֹ
בוד :עס עולָם ְויָ ֹ
אשיכֶׁ ם ְו ִה ָּנ ְשא ּו ּ ִפ ְתחֵ י ֹ
ְשא ּו ְש ָע ִרים ָר ֵ
ווערט דאך שוין געברענגט אין די ספרים הק' ,אז ווען מיר מאכן אויף:
"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" דעם ארון הקודש ,און מיר זאגן די פסוקים פון" :יִחּוד
ִ
הַ בוֹרֵ א" אוןַ" :אחֲדּות הַ בוֹרֵ א" ,ווערט דעמאלט'ס א מורא'דיגע" :עֵ ת ָרצוֹן"
אויבן אין הימל ,און עס עפענען זיך דעמאלט'ס אויף אלע" :שַ עֲרֵ י ַרח ֲִמים"
אויבן אין הימל.
און די יעצטיגע צייט איז דאך די אמת'ע "נעילה" פון די" :יְׁמֵ י הָ ַרח ֲִמים
וְׁ הָ ָרצוֹן" ,און די יעצטיגע צייט איז דאך די אמת'ע "נעילה" פון די הייליגע
טעג ,און די יעצטיגע צייט איז דאך אויך די אמת'ע "נעילה" פון דעם
הייליגן" :י ֶַרח הָ אֵ יתָ נִים" ,און די יעצטיגע צייט איז דאך אויך די אמת'ע
"נעילה" פון דעם גרויסן" :זְׁ מַ ן ִש ְׁמחָ תֵ נּו" ,און די יעצטיגע צייט איז דאך די
לעצטע געלעגענהייט אריין צו כאפן די ליכטיגע אורות פון דעם הייליגן:
"ש ְׁמחָ ה" אויף א גאנצע יאר.
"זְׁ מַ ן ִש ְׁמחָ תֵ נּו" און משפיע זייןִ :
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק' ,אז דער
הייליגער באשעפער באקומט דאך א מורא'דיגע ליבשאפט צו כלל ישראל
בשעת ווען ער זעהט ווי אזוי יונג און אלט [גרויס און קליין] טאנצן און
פרייען זיך מיט דער הייליגער תורה הק' ,און הייבן ָאן פון דאס ניי דער
הייליגער תורה הק'.
ל
אליעזר שמחת תורה נעימות
און איינמאל מיר ענדיגן די זיבן הקפות ,באגלייטן מיר דעמאלט'ס אלע
אינאיינעם די הייליגע ספרי תורות צוריק אין דעם ארון הקודש אריין מיט
"שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם" וגו' ,און די כוונה פון די
דעם הייליגן ניגון פוןְׁ :
"שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם" וגו' איז דאך ,צו ווייזן ,אז מיר נעמען ָאן
ווערטערְׁ :
דער הייליגער תורה הק' פון דאס ניי ,און אז מיר נעמען ָאן דער הייליגער
תורה הק' מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות".
ווייל די גאנצע מטרה פון די נתינת התורה ביי" :מַ עֲמַ ד הַ ר סִ ינַי" איז דאך
נישט געווען א נתינת התורה פאר יעדעם איינעם באזונדער ,נאר די נתינת
התורה איז געווען א "נתינה כללית".
יעצט ווא ס מיינט אז דער הייליגער תורה הק' איז געגעבן געווארן אויף א
אופן פון א "נתינה כללית" !?..און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז דאס
מיינט דאך צו זאגן ,אז דער אייבערשטער האט דאך צוזאם געשטעלט דעם
מענטש צוזאמען מיט דער וועלט און צוזאמען מיט אירע מענטשן ,און
צוזאמען מיט אירע נסיונות ,און דער אייבערשטער האט דאך געוואלט ,אז
"דוקא אזוי" זאל דער מענטש דינען דעם אייבערשטן.
און יא ר' יוד ,דער הייליגער תורה הק' איז אויס דורק'לעך "נישט" געגעבן
געווארן פאר א יעדעם איינעם "באזונדער" ,כדי אז דער מענטש זאל דאס א
דורך לערנען ,און פארטיג.
ווייל אויב די גאנצע מטרה דא איז געווען צו זעהן ווער עס קען ָאן קומען
העכער אין תורה ,וואלט דאך דעמאלט'ס דער אייבערשטער געקענט
באשאפן מליונ'ע וועלט'ן ,און א יעדעם איינעם אריין לייגן אין זיין
לא
אליעזר שמחת תורה נעימות
אייגענעם וועלט'ל ,און געבן פאר א יעדעם איינעם הונדערט און צוואנציג
יאר צום לעבן ,און געבן פאר א יעדעם איינעם א שיינע גרויסע בית המדרש
מיט צענדליגע גרויסע ספרים שאפע'ס ,און דער אייבערשטער וואלט דאך
דעמאלט'ס געדארפט געבן א גאנצע שטאט ירושלים פאר יעדעם איינעם
באזונדער ,כדי אז א יעדער איינער זאל זיך קענען קויפן גענוג עסן און
טרינקען וויפיל ער דארף נאר ,און כדי אז א יעדער איינער זאל זיך קענען
קויפן אלעס וואס ער דארף נאר האבן צום לעבן ,און דער אייבערשטער
וואלט דאך דעמאלט'ס געדארפט מאכן אז א יעדער איינער זאלן האבן
אלעס ,און איינס צוויי דריי געגאנגען ..לאמיר זעהן ווער עס קען ָאן קומען
מער און זיין לעבן !?..און לאמיר זעהן ווער עס קען ָאן קומען העכער אין
"תורה" !?..און לאמיר זעהן ווער עס קען שטייגן העכער איןּ" :תו ָֹרה
ַועֲבו ָֹדה"!?..
אבער ..ניין ,דער אייבערשטער האט נישט געמאכט אזוי ,נאר דער
אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין געלייגט צוזאמען אין איין
שווער'ן וועלט'ל ,און דער אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין
געלייגט אין איין סביבה ,ממש איינער לעבן דעם צווייטן אין איין כולל און
אין איין ישיבה ,אבער איין מינוט ,פארוואס טאקע" :לְׁ מַ עַ ן יהו-ה"!?..
פארוואס טאקע האט דאס דער אייבערשטער אויס געשטעלט אזוי!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,אז דו ווייסט פארוואס דער אייבערשטער האט
דאס אזוי אויס געשטעלט !?..די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט
דאס אזוי אויס געשטעלט איז ,כדי אז מען זאל זיך ארויס העלפן איינעם
דעם צווייטן אזוי ווי צוויי גוטע ברודער'ס.
לב
אליעזר שמחת תורה נעימות
און נישט אז דו זאלסט זיך איין טונקען אין דיין רשב"א און פארגעסן פון
דיינע יודישע ברודער ,ניין ניין ניין ..נאר דו זאלסט לערנען "אביסעל'ע",
און פון די אנדערע זייט זאלסטו אבער אויך ארויס העלפן דיין חבר מיט
וואס דו קענסט נאר ,צו זאל דאס זיין הילף צו פארשטיין א שטיקל גמרא ,צו
זאל דאס זיין הילף דורכ'ן געבן א טרינק פאר דיין חבר ,עס מאכט נישט
אויס וואס פאר א סארט הילף.
ווייל די עצם מציאות אז דער אייבערשטער האט דיר אריין געלייגט צווישן
מענטשן איז דאך א סימן אז דער אייבערשטער וויל אז דו זאלסט ארבעטן
"צוזאמען מיט זיי".
און די עצם מציאות אז דער אייבערשטער האט דיר אריין געלייגט צווישן
מענטשן איז דאך א סימן אז דער אייבערשטער וויל אז דו זאלסט זיי ארויס
העלפן מיט א אמת'עַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" ,און נישט אז דו זאלסט זאגן ,אז..
אנטשולדיגט מיר ,אבער איך בין דאך גאר שטארק פארנומען יעצט מיט גאר
גאר א שווער'ן קצות.
אבער איין מינוט ר' יוד ,וואס הייסט אז דו ביזט יעצט פארנומען מיט גאר
גאר א שווער'ן קצות !?..ר' יוד !..דו ביזט דאך אראפ געקומען אויף דער
וועלט פאר א סיבה !?..ניין !?..און דער אייבערשטער האט דאך דיר צוזאם
געשטעלט צו זאמען מיט דיין חבר כדי אז דו זאלסט איהם ארויס העלפן,
ניין !?..פארוואס דען זיצטו דא לעבן דיין חבר אויב נישט כדי איהם ארויס
צו העלפן אביסעל'ע !?..דו גלייבס'ט נישט אין" :הַ ְׁשגָחַ ת הַ בוֹרֵ א בָ רּוְך הּוא
בְׁ כָל עֵ ת ו ֶָרגַע" !?..דו ביזט דאך א יודיש קינד !?..אוןֻׁ " :כלָנּו בְׁ נֵי אִ יש אֶ חָ ד
נ ְָׁחנּו" – און מיר זענען דאך אלע ברודער'ס פון איין טאטע!?..
לג
אליעזר שמחת תורה נעימות
און ממילא וואס איז געשעהן מיט דיר ר' יוד !?..לויף און העלף ארויס דיין
חבר וואס דארף אביסל הילף ,ווייל פאר דעם ביזטו דאך אראפ געקומען
אויף דער וועלט ,צו העלפן אנדערע יודישע קינדער און פאר שאפן א" :נַחַ ת
רּוחַ " פארן הייליגן באשעפער דורך דעם.
אשית בִ ְׁשבִ יל הַ ּתו ָֹרה" – און דו ביזט
און דו ביזט גערעכט טאקע אז" :בְׁ רֵ ִ
גערעכט טאקע אז די ערשטע זאך איז דער הייליגער "תורה" הק' ,אבער דו
אשית" האט דאך נאך א טייטש האסט פארגעסן ר' יוד אז די ווארט" :בְׁ רֵ ִ
אשית בִ ְׁשבִ יל י ְִׁש ָראֵ ל" –
אשית" איז דאך אויך" :בְׁ רֵ ִ אויך !?..די ווארט" :בְׁ רֵ ִ
די ערשטע זאך איז דאך אויך "א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יוד" ,ווייל
לאמיר זיך נישט נארן ר' יוד ,נאך אלע מעשיות געפונען מיר זיך נאך אלץ
אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות ,אבער פארוואס !?..פארוואס טאקע
געפונען מיר זיך נאך אלץ אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות!?..
ענטפער'ן דאך אונז שוין אויף דעם אונזערע הייליגע חכמים זכרונם לברכה,
אז דו ווייסט פארוואס יודישע קינדער געפונען זיך נאך אלץ אין דעם
שווער'ן ביטער'ן גלות!?..
"שנְַׁאת ִחנָם" צווישן
די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל עס הערשט נאך אִ :
יודישע קינדער ,ווייל" :בִ ְׁשבִ יל ִשנְַׁאת ִחנָם חָ ַרב הַ בַ יִת ּובִ ְׁשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָם
יִבָ נֶה הַ בַ יִת בִ ְׁמהֵ ָרה בְׁ יָמֵ ינּו" ,און ממילא ווען דו הערס'ט אז דיין חבר
קרעכצ'ט פאר הילף ,דעמאלט'ס טונק זיך נישט איין אין דיין רשב"א
דעמאלט'ס ,ווייל דער אייבערשטער האט נישט קיין הנאה פון א לערנען
וואס ווערט געלערנט אויפן חשבון פון דיין חבר'ס געפילן ,און ניין ר' יוד,
דאס איז אויס דרוק'לעך נישט די רצון השם יעצט ,נאר די רצון השם יעצט
לד
אליעזר שמחת תורה נעימות
איז ,אז דו זאלסט זיך אויף הייבן פון דיין רשב"א ,און מפסיק זיין פאר א
מינוט ,און ארויס העלפן דיין חבר וואס נויטיגט זיך אין דיין הילף.
און ממילא קומט דאך אויס פון דעם א מורא'דיגע זאך ,אז די סיבה
פארוואס דער אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין געלייגט צוזאמען
איינער לעבן דעם צווייטן איז געווען ,כדי אז מען זאל איהם דינען צוזאמען:
"מ ְׁדבַ ר
"בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" ,פונקט אזוי ווי די "נתינת התורה" וואס איז געווען איןִ :
סִ ינַי".
ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט ,אז דער הייליגער תורה הק' איז
דאך געגעבן געווארן" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – דער הייליגער תורה הק' איז דאך געגעבן
געווארן "צוזאמען" ,און דער אייבערשטער האט דאך שוין טאקע אויך
געהאט געזאגט פאר משה רבינו ,אז :בְׁ הוֹצִ יאֲָך אֶ ת הָ עָ ם ִמ ִּמצְׁ ַריִם "ּתַ עַ בְׁ דּון"
ֱֹלקים עַ ל הָ הָ ר הַ זֶה ,ווייל דאס איז טאקע געווען די אופן פון די
אֶ ת הָ א ִ
"נתינת התורה" ,צו דינען דעם הייליגן באשעפער" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – צו דינען
דעם הייליגן באשעפער "צוזאמען" ,אזוי ווי" :כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד".
און דאס זאגן מיר דאך שוין טאקע אלע א יעדן טאג ביי קריאת שמע ,אז די
מצוות וואס" :אֲשֶ ר ָאנֹ כִ י ְׁמצַ ּוֶה אֶ תְׁ כֶם הַ ּיוֹם לְׁ ַאהֲבָ ה אֶ ת יהו-ה אֱֹלקֵ יכֶם
ּולְׁ עָ בְׁ דוֹ" ,דארפן ווערן געטוהן אויף אופן פון" :בְׁ כָל לְׁ בַ בְׁ כֶם ּובְׁ כָל נַפְׁ ְׁשכֶם"
– עס דארף ווערן געטוהן "צוזאמען" ,אלע יודן צוזאמען.
און ממילא וועגן דעם האט טאקע דער אייבערשטער געלייגט איין יוד לעבן
דעם צווייטן ,כדי אז מען זאל זיך ארויס העלפן איינעם דעם צווייטן ,און
ווען איין יוד העלפט ארויס דעם צווייטן ,ווערט דאך דעמאלט'ס גלייך א:
לה
אליעזר שמחת תורה נעימות
"יִחּוד יהו-ה" כידוע ,אזוי ווי דעםְׁ " :ייָ" ,און אזא סארט תורה איז דאך א:
"ּתו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד" ,און דער הייליגער "תורה" הק' וואס א יודיש קינד לערנט
און איז מקיים ..מוז דאך זיין אּ" :תו ַֹרת חֶ סֶ ד" ,ווייל כדי צו קענען אויס פירן
דעם אמת'ן תפקיד פארוואס דער הייליגער תורה הק' איז געגעבן געווארן
אויף דער וועלט ,מוז דאך דאס זיין אּ" :תו ַֹרת חֶ סֶ ד".
און פונקט אזוי ווי דער הייליגער תורה הק' איז געגעבן געווארן" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל",
און מען לערנט עס" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" ,אזוי אויך פירט מען זיך אויך אויף מיט
דעם" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – אזוי אויך פירט מען זיך אויך אויף מיט דעם "צוזאמען",
מיטַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל".
און עס איז דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם די באקאנט'ע מעשה
וואס ווערט דאך שוין געברענגט אין די גמרא (שבת דף :ל"א ע"ב) ,אז עס
איז געקומען אמאל א גוי צו הלל הזקן ,און דער גוי האט געבעטן הלל הזקן
אז ער זאל איהם אויס לערנען די גאנצע תורה אזוי שנעל ווי לאנג ער שטייט
אויף איין פוס.
האט איהם דעמאלט'ס הלל הזקן געזאגט ,אז זיכער ..איך וועל דיר שוין
אויס לערנען די גאנצע תורה ,און הלל הזקן האט זיך דעמאלט'ס ָאן גערופן
צו דעם גוי און געזאגט ,אז הער מיר צו ,די גאנצע תורה איז ,איין זאך ,און
די איין זאך איז ,אז" :וְׁ ָאהַ בְׁ ּתָ לְׁ רֵ עֲָך כָמוָֹך" – אז דו זאלסט ליב האבן דיין
חבר פונקט אזוי ווי דו האסט זיך אליין ליב.
איי ..וועסטו אבער פרעגן ,אז וואס מיינט ליב האבן א חבר אזוי ווי זיך
אליין !?..וועל איך דיר זאגן וואס דאס מיינט ליב האבן א חבר אזוי ווי זיך
לו
אליעזר שמחת תורה נעימות
אליין ,ליב האבן א חבר ווי זיך אליין מיינט ,אז" :מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא
תַ עֲבִ יד" – אז וואס דו ווילס'ט נישט מען זאל טוהן פאר דיר ,זאלסטו נישט
טוהן פאר דיין חבר.
יעצט לאמיר אריין טראכטן א מינוט ,ווייל וואס שטייט דא אין דעם הייליגן
מעשה [וואס ווערט דאך שוין געברענגט אין די גמרא] !?..און די תירוץ
אויף דעם איז דאך ,אז אין דעם הייליגן מעשה דא שטייט אזוי ,אז די
הייליגע תנא "הלל הזקן" האט געזאגט פאר א נידריגע "גוי" וואס איז נאך
געווען אזוי ווייט פון די מקור הקדושה ,אז דער הייליגער תורה הק' איז,
איין זאך ,און דאס איז ,אז" :מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא תַ עֲבִ יד" – אז וואס
דו ווילס'ט נישט מען זאל טוהן פאר דיר ,זאלסטו נישט טוהן פאר דיין חבר.
און דאס האט ער געזאגט פאר א "גוי" ,נו ..על אחת כמה וכמה קל וחומר
בן בנו של קל וחומר ווען מען רעדט צו א ערליכע פרומע יוד ,דארף דאך
דער ענין פוןַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" פלאקער'ן און ברענען ביי איהם אין הארץ,
און ח"ו ח"ו קיינמאל נישט עובר זיין אויף דעם" :מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא
תַ עֲבִ יד" ,נאר פארקערט ,גיי נאך העכער אין די מדריגה פוןַ" :אהֲבַ ת
י ְִׁש ָראֵ ל" ,און זוך צו דער פרייען נאך א יודיש קינד וואס איז פאר צער'ט ,און
נאך א" :חֵ ֶלק אֱֹלקַ י ִמּמַ עַ ל" וואס איז פאר צער'ט.
ווייל וואס איז דען א יוד בכלל אויב נישטַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" !?..די ווארט:
"ַאהֲבָ ה" איז דאך גימטריא" :אֶ חָ ד" !?..ווייל יא ר' יוד ,אויב ווילסטו זיין
נאנט צום אייבערשטן ,דעמאלט'ס מוזטו זיך פירן" :בְׁ ַאהֲבָ ה" וְׁ ַא ֲחוָה וְׁ שָ לוֹם
"מצְׁ וַת הַ ּתו ָֹרה" אויף א
וְׁ רֵ עּות ,און נאר אויב מען איז מקיים די הייליגעִ :
אופן פוןַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" ,קען מען טאקע זוכה זיין אז עס זאל טאקע ָאן
לז
אליעזר שמחת תורה נעימות
גענומען ווערן אויבן אין הימל" :לְׁ ַרח ֲִמים ּולְׁ ָרצוֹן" ,און נאר אויב מען
לעבט" :בְׁ שָ לוֹם ּובְׁ שַ לְׁ וָה" קען מען טאקע זוכה זיין אז די תפילות זאלן ָאן
גענומען ווערן אויבן אין הימל" :לְׁ ַרח ֲִמים ּולְׁ ָרצוֹן לִ פְׁ נֵי אֲדוֹן כֹל".
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווארט" :שַ לְׁ וָה" ,ווייל
די ווארט" :שַ לְׁ וָה" – איז דאך טאקע ראשי תיבות" :הַ ב ָלן ְׁשאִ לְׁ ּתִ ין
ּו בָ עּותִ ין" ,ווייל יא טייערע יודן ,נאר אויב עס איז דא" :שָ לוֹם וְׁ שַ לְׁ וָה"
צווישן יודישע קינדער ,און עס הערשט אַ" :אחֲדּות" צווישן יודישע
קינדער ,קען מען דעמאלט'ס זוכה זיין צו דעם ברכה פון" :הַ ב לָן ְׁשאִ לְׁ ּתִ ין
ּובָ עּותִ ין" – קען מען דעמאלט'ס זוכה זיין צו דעם ברכה אז דער
אייבערשטער זאל אונז נאך געבן אונזערע תפילות ובקשות ,און" :וִ ימַ לֵא
יהו-ה כָל ִמ ְׁשאֲלוֹת לִ בֵ נּו לְׁ טוֹבָ ה וְׁ לִ בְׁ ָרכָה".
און מען קען זיך דאך שוין פָ אר שטעלן ווי אזוי עס וועט אויס קוקען דאס
בילד ווען א" :נְׁשָ מָ ה" וועט ארויף קומען אויף יענע וועלט נאך הונדערט
און צוואנציג יאר ,ווייל מען וועט דאך דעמאלט'ס פרעגן די" :נְׁשָ מָ ה" ,אז
נו ..וואס האסטו מיט געברענגט מיט דיר פון דעם לאנג'ן רייזע!?..
וועט די" :נְׁשָ מָ ה" דעמאלט'ס ווייזן ,אז געב נאר א קוק ,איך בין דאך ָאן
געפילט מיט גאנצע'טע זעק פוןּ" :תו ָֹרה ַועֲבו ָֹדה" ,וועט מען איר אבער
פרעגן דעמאלט'ס ,אז זאג נאר נשמה'לע ,וואס איז מיט דיין חבר וואס איז
געזעצן לעבן דיר אין ישיבה !?..דו האסט דאך איהם דאך געקענט ארויס
העלפן !?..און דו האסט דאך איהם געקענט מקרב זיין" :לְׁ ָאבִ ינּו
שֶ בַ שָ מַ יִם" !?..און ממילא פארוואס האסטו זיך ניט אמאל אום געקוקט
אויף דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין ישיבה!?..
לח
אליעזר שמחת תורה נעימות
וועט די" :נְׁשָ מָ ה" דעמאלט'ס זאגן ,אז איך וועל דיר זאגן דעם אמת ,איך
האב נישט געקענט העלפן מיין חבר ,ווייל איך בין דאך שטענדיג געווען
אזוי פארטיפט אין לערנען ..עד כדי כך אז עס איז ממש נישט געווען שייך
איהם ארויס צו העלפן[ ,וועט מען אבער דעמאלט'ס קודם גיין בודק זיין
אויב ער איז טאקע געווען אזוי פארטיפט אין לערנען ווי ער זאגט ,און נאך
דעם] וועט מען אבער פרעגן די" :נְׁשָ מָ ה" ,אז פארוואס האסטו נישט
געגעבן א "גוט ווארט" פאר דיין חבר !?..און פארוואס האסטו נישט
פראבירט צו שטארקן דיין חבר בשעת ווען עס איז איהם געגאנגען
שווער !?..און פארוואס האסטו זיך ניט אמאל אום געקוקט אויף דיין חבר
וואס איז געזעצן לעבן דיר אין ישיבה!?..
ווי אזוי קענען מיר מחשיב זיין אזא תורה וואס האט נישט קיין שום ניצוץ
פון" :חֶ סֶ ד" אין דעם !?..דאס הייסט דען געלערנט !?..אז מען שפארט זיך
איין אין א צימער ,און פון די אנדערע זייט פון די וואנט זאל זיך גיסן יודיש
בלוט מיט יודישע געפילן !?..דאס הייסט דאך נישט קייןּ" :תו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד"
ר' יוד !?..און אויף דעם וועט דאך שוין נישט העלפן קיין שום תירוץ.
און ממילא וועגן דעם דארף דאך טאקע א מענטש וויסן ,אז ..יא ,מיין חבר
וואס זיצט לעבן מיר אין ישיבה אדער אין כולל "האט עפעס מיט מיר" ,און
פון הימל האט מען צו געפירט אז איך זאל זיך געפונען לעבן איהם ,און דו
ווייסט פארוואס מען האט צו געפירט פון הימל אז איך זאל זיך געפונען
לעבן מיין חבר אין ישיבה אדער אין כולל!?..
די תירוץ אויף דעם איז דאך שוין זייער פשוט ,ווייל די תירוץ אויף דעם איז
דאך ,אז די סיבה פארוואס מען האט צו געפירט פון הימל אז איך זאל זיך
לט
אליעזר שמחת תורה נעימות
געפונען לעבן מיין חבר אין ישיבה אדער אין כולל איז דאך ,כדי אז איך זאל
איהם ארויס העלפן מיט וואס איך קען נאר ,ווייל די ענין פון" :חֲבֵ ִרים כָל
י ְִׁש ָראֵ ל" וועט דאך צו ברענגען צו דעם" :הּוא יִגְׁ ַאל אוֹתָ נּו בְׁ קָ רוֹב" ,און נישט
קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים ,ווייל "נאר" דאס וועט ברענגען די:
"גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה" ,ווייל" :בִ ְׁשבִ יל ִשנְַׁאת ִחנָם חָ ַרב הַ בַ יִת" ,און" :בִ ְׁשבִ יל
ַאהֲבַ ת ִחנָם יִבָ נֶה הַ בַ יִת".
און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט ,אז וועגן דעם זאגן
מיר טאקע די ווערטער" :קּומָ ה בְׁ עֶ זְׁ ַרת י ְִׁש ָראֵ ל" פאר "שמונה עשרה" ,ווייל
א יודיש קינד דארף דאך וויסן ,אז העלפן א צווייטע יוד קומט אפילו פאר
"שמונה עשרה"!..
און כמה וכמה אנדערע צדיקים האבן זיך אויס געדרוקט ,אז מען דארף
האבן "מסירות נפש" א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יודיש קינד.
און מיר האבן דאך שוין טאקע דערמאנט אמאל א מורא'דיגע ווארט בשעת
ווען מיר האבן גערעדט פון דעם הייליגן טאג" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" ,און עס איז
אפשר כדאי עס צו דערמאנען דא נאך אמאל ,און דאס איז ,אז עס איז דאך
שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז אין דעם הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָא
ַרבָ ה" איז דאך דא א הייליגע מנהג וואס מען פירט זיך דאך שוין דורי דורות,
און דאס איז ,אז מען בינדט אויף די לולב פון איר איגוד אין דעם הייליגן
טאג פון" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה".
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז ביז יעצט איז דאך די
לולב געווען צוזאם געבינדן מיט דריי רינגל'עך ,אבער אין דעם הייליגן טאג
מ
אליעזר שמחת תורה נעימות
פון" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" בינדט מען שוין אויף די רינגל'עך פון די לולב ,און
מען שאקל'ט שוין לולב מיט א אפענ'ע לולב אין דעם הייליגן טאג פון:
"הוֹשַ ענָא ַרבָ ה".
און עס איז דאך שוין דא פארשידענ'ע סארטן מנהגים וויפיל רינגל'עך אויף
צו בינדן ,אבער על כל פנים ..א יעדער איינער בינדט אביסל אויף די לולב
אין דעם הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה".
אבער פארוואס טאקע !?..פארוואס טאקע בינדן מיר אויף דעם לולב אין
דעם הייליגן טאג" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה"!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל מיר ווילן ווייזן מיט דעם ,אז ווען עס
קומט אמאל א מצב אז איינער שרייט צו דיר אזוי פיל מאל אז" :הוֹשַ ע נָא"
– העלף מיר ביטע[ !..אזוי ווי דעם הייליגן טאג" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" וואס מען
זאגט דאך דעמאלט'ס גאר גאר אסאך מאל די ווערטער" :הוֹשַ ע נָא"] ,און
דער יוד שרייט דעמאלט'ס צו דיר ,אז ..ר' יוד ,איך קען זיך נישט א עצה
געבן אליין ,העלף מיר ביטע !..איך בעט דיר" :הוֹשַ ע נָא" – העלף מיר ר'
יוד ,זאלסטו נישט זאגן דעמאלט'ס ,אז נע ..איך קען דיר נישט העלפן,
אנטשולדיגט מיר ר' יוד ,אבער איך בין פשוט נישט "ביכולת" דיר צו
העלפן ,ניין ניין ניין ,נאר דעמאלט'ס זאלסטו זיך אויף בינדן פון דיין:
"אִ ּגּוד" – דעמאלט'ס זאלסטו זיך אויף בינדן פון דיין פארמאכט'קייט ,און
דו זאלסט דעמאלט'ס לויפן העלפן דיין חבר וואס נויטיגט זיך אין הילף,
ווייל מען דארף זיך קענען געבן א שאקל [ָאן זיין צו געבינדן צו אנדערע
זאכן] בשעת ווען מען הערט ווי א יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל" :הוֹשַ ע
נָא" – העלף מיר!..
מא
אליעזר שמחת תורה נעימות
און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז עס איז
דאך דא א באקאנט'ע ווארט וואס די וועלט זאגט ,און דאס איז ,אז "א
מאמע פון א קינד קען אפילו אויף הייבן א קאר כדי ארויס צו נעמען איר
קינד פון אונטער דעם" ,איי ..ווי אזוי קען דאס זיין !?..עס איז דאך אום
מעגליך אויף צו הייבן א קאר !?..ווייל א קאר איז דאך גאר גאר א שווערע
זאך!?..
אבער די תירוץ אויף דעם איז ,אז אויב עס גייט איינעם "בנפשו" אויס צו
פירן א געוויסע זאך ,קען ער דעמאלט'ס סוף כל סוף צו קומען צו דעם ,און
"רצוֹן" צו העלפן א יעדע יודיש
ממילא מיר דארפן נאר האבן די ריכטיגעָ :
"רצוֹן" צו העלפן
קינד ,און אויב דו וועסט טאקע באמת האבן די ריכטיגעָ :
דיין חבר ,דעמאלט'ס וועסטו פלוצלונג זעהן אז דו קענסט איהם "יא"
העלפן.
און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזער גרויסער הייליגער רבי
"משה רבינו" ,אז ער איז געווען גרייט זיך "מוסר נפש" צו זיין פאר א
צווייטע יוד ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין
פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א) ,אז גלייך ווען משה רבינו איז גרויס
געווארן און ער האט געהאט די ערשטע געלעגענהייט ארויס צו גיין פון
פרעה'ס פאלאץ ,איז ער דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען פון פרעה'ס
פאלאץ כדי צו זעהן וואס עס טוט זיך מיט זיינע יודישע ברודער'ס וואס
ארבעטן נעבעך אזוי שווער אין דעם לאנד מצרים.
און די מפרשים זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך בנוסף צו דעם ,אז די
ווערטערַ " :וּי ְַׁרא" בְׁ סִ בְׁ ֹלתָ ם מיינט דאך צו זאגן ,אז משה רבינו האט "מיט
מב
אליעזר שמחת תורה נעימות
געשפירט" די צער פון די יודישע קינדער אין מצרים ,און ער האט טאקע
באמת "פארשטאנען" ווי שווער עס קומט ָאן פאר די יודישע קינדער צו
ארבעטן אזא שווערע" :עֲבו ָֹדה קָ שָ ה הַ ְׁמפָ ֶרכֶת אֶ ת הַ ּגּוף" ,און ער האט
טאקע דעמאלט'ס באמת "מיט געשפירט" מיט די גרויסע צער וואס די
יודישע קינדער האבן דעמאלט'ס געהאט.
און ער האט נישט סתם "מיט געשפירט" מיט די צער פון די יודישע קינדער
און פארטיג ,ניין ניין ניין ..נאר די רגע וואס משה רבינו האט זיך געקענט
ארויס כאפן פון פרעה'ס פאלאץ ,האט ער זיך דעמאלט'ס גלייך ארויס
געכאפט שטילערהייט פון פרעה'ס פאלאץ ,און ער איז דעמאלט'ס גלייך
"געלאפן" העלפן די יודישע קינדער מיט זייער שווערע ארבעט וואס פרעה
הרשע האט ארויף געלייגט אויף זיי.
און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין
פסוק אין פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א) ,אז דו ווייסט מיט וואס:
"וַּיִ גְׁ ַּדל מֹ שֶ ה" – אז דו ווייסט מיט וואס משה רבינו איז גרויס געווארן!?..
און דו ווייסט וואס איז געווען די "גרויס'קייט" פון משה רבינו!?..
נישט אז ער האט גע'ענדיגט גאנץ ש"ס ,ניין ..נאר משה רבינו איז גרויס
געווארן מיט דעם וואסַ " :וּיֵצֵ א אֶ ל אֶ חָ יו ַוּי ְַׁרא בְׁ סִ בְׁ ֹלתָ ם" – משה רבינו איז
גרויס געווארן מיט דעם וואס ער איז ארויס געגאנגען העלפן זיינע יודישע
ברודער וואס האבן שוין צוואנציג טויזנט מאל אונטער געבראכן פון די
עבודת הפרך דארטן אין דעם ביטער'ןּ" :גָלּות ִמצְׁ ַריִם"!..
מג
אליעזר שמחת תורה נעימות
און משה רבינו איז גרויס געווארן מיט דעם וואס ער האט "מיט געשפירט"
די צער פון זיינע פאר ווייטאגט'ע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט
ביטער שווער אין דעם שווער'ן ביטער'ןּ" :גָלּות ִמצְׁ ַריִם".
ווייל יא ר' יוד ,פון דעם ווערט מען גרויס !..מען ווערט גרויס ווען מען גייט
ארויס פון דעם "איך מיך זיך" און מען גייט העלפן א צווייטע יודיש קינד,
פון דעם ווערט מען גרויס !..און דאס איז" :וַּיִ גְׁ ַּדל מֹ שֶ ה" – און מיט דעם
איז דער גרויסער משה רבינו גרויס געווארן" ,ווייל ער האט געהאלפן א
צווייטע יוד" ,פשוטו כמשמעו.
און יא טייערע יודן ,פון דעם ווערט מען גרויס !..פון טוהן א טובה פאר א
צווייטע יוד טראץ דעם וואס איך בין דאס נישט "מחיוב" צו טוהן.
און לאמיר זיך אליין פרעגן די שאלה ,דו מיינס'ט טאקע אז משה רבינו
[וואס איז אויף געוואקסן אויפן שויס פון דעם גרויסן קעניג פרעה] איז
געווען מחיוב צו העלפן זיינע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט מיט
שמוציגע ליים ארבעט !?..קיינמאל נישט ,ער איז דאך קיינמאל נישט
געווען מחיוב דאס צו טוהן ,אבער מיט דעם אלעמעןַ " :וּיֵצֵ א אֶ ל אֶ חָ יו" –
אבער מיט דעם אלעמען איז אבער משה רבינו נאך אלץ ארויס געגאנגען
העלפן זיין יודישע ברודער מיט זייערע שווערע ארבעט.
ווייל ..יא ,איך בין איהם טאקע נישט "מחיוב" צו העלפן ,אבער מיט דעם
אלעמען געדענק איך אבער נאך אלץ זייער גוט וואס דער הייליגער
סאטמאר'ע רב זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט דאך אונז שוין געזאגט,
אז וואס!?..
מד
אליעזר שמחת תורה נעימות
אז א" :חָ סִ יד" איז דאך נאר אזא איינער וואס איז גרייט זיך "מוסר נפש" צו
זיין א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יוד ,און דאס איז דאך איינער פון די
ערשטע יסודות פון יהדות ,איינער פון די ערשטע יסודות פון יהדות איז
דאךַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" – ליב האבן א יעדע יודיש קינד ווי זיך אליין.
און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט ,אז וואס איז א
"חָ סִ יד" !?..האבן צדיקים געזאגט ,אז נעם די ווארט" :חֶ סֶ ד" און לייג דארט
אריין א יו"ד ,דעמאלט'ס וועט דאס ווערן" :חָ סִ יד" ,ווייל יא ר' יוד ,דאס איז
א" :חָ סִ יד" ,א" :חָ סִ יד" איז ,אזא איינער וואס טוט" :חֶ סֶ ד" מיט א יעדע
יודיש קינד.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק' ,אז עס איז
געווען גרויסע צדיקים וואס האבן געקענט טוהן אסאך אסאך מער ווי עס
איז געווען בכלל אין זייער מעגליכ'קייט צו טוהן בשעת ווען עס איז
געקומען צו העלפן א צווייטע יודיש קינד.
און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע פארן הייליגן באשעפער אין דעם הייליגן
טאג פון" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" ,אז ..הייליגער באשעפער ,מיר בעטן דיר ,אז:
"הוֹשַ ע נָא ז ֹועֲקֶ יָך ּתו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָא" – אז אויב איינער שרייט צו דיר,
דעמאלט'ס זאלסטו איהם העלפן ,און אזוי אויך זאגן מיר דארטן אויך פארן
הייליגן באשעפער ,אז ..הייליגער באשעפער ,מיר בעטן דיר ,אז" :הוֹשַ ע נָא
קו ְֹׁראֶ יָך ּתו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָא" – אז די וואס רופן צו דיר זאלסטו העלפן ,ווייל
ווען א יודיש קינד בעט זיך צו דיר אז דו זאלסט איהם העלפן ,דעמאלט'ס
דארפסטו דאך איהם פראבירן צו העלפן ,ווייל מיר העלפן דאך אויך א
יעדער איינער וואס שרייט צו אונז פאר הילף.
מה
אליעזר שמחת תורה נעימות
און נאר אויב דו וועסט טאקע באמת העלפן אנדערע יודישע קינדער,
וועסטו שפעטער קענען שרייען צום הייליגן באשעפער אז" :הוֹשַ ע נָא
ז ֹועֲקֶ יָך ּתו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָא" – אז ..באשעפער ,יעצט שריי איך צו דיר ,און
ממילא העלף מיר אויך ,ווייל פונקט אזוי ווי איך האב געהאלפן מיין חבר
וואס האט געשריגן צו מיר פאר הילף ,אזוי אויך זאלסטו מיר יעצט אויך
העלפן הייליגער גרויסער טאטע אין הימל בשעת ווען איך רוף צו דיר אין
מיין שווער'ן מצב.
און די ענין פון" :חֲבֵ ִרים כָל י ְִׁש ָראֵ ל" ..דאס וועט צו ברענגען צו דעם" :הּוא
יִגְׁ ַאל אוֹתָ נּו בְׁ קָ רוֹב" ,און נישט קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים ,ווייל יא ר'
יוד" ,נאר" דאס וועט ברענגען די" :גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה" ,ווייל" :בִ ְׁשבִ יל ִשנְַׁאת
ִחנָם חָ ַרב הַ בַ יִת ּובִ ְׁשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָם יִבָ נֶה הַ בַ יִת" ,און צדיקים האבן דאך אונז
שוין טאקע אויך געזאגט ,אז וועגן דעם זאגן מיר טאקע די ווערטער" :קּומָ ה
בְׁ עֶ זְׁ ַרת י ְִׁש ָראֵ ל" פאר שמונה עשרה ,ווייל א יודיש קינד דארף וויסן ,אז
העלפן א צווייטע יוד קומט אפילו פאר שמונה עשרה!..
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק
נ"א) ,אז" :מַ גְׁ ִּדיל יְׁשּועוֹת" – אז אויב א יודיש קינד וויל גרויס מאכן די
ישועות פון דעם" :מַ לְׁ כוֹ" – פון דעם גרויסן" :מַ לְׁ כ ֹו שֶ ל ע ֹולָם" – פון דעם:
"מֶ לְֶך מַ לְׁ כֵי הַ ְּׁמלָכִ ים הַ קָ דוֹש בָ רּוְך הּוא" ,דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה,
און דאס איז ,אז :וְׁ עֹ שֶ ה "חֶ סֶ ד" – אז ער זאל טוהן" :חֶ סֶ ד" מיט א צווייטן.
און בדרך אגב איז דאך דאס אויך גאר גוט" :לִ ְׁמ ִשיחוֹ" – און בדרך אגב איז
דאך דאס אויך גאר גוט צו דער נענטער'ן די" :גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה" ,ווייל אין דעם
מו
אליעזר שמחת תורה נעימות
זכות פון" :חֶ סֶ ד" וועלן דאך די יודישע קינדער אויס געלייזט ווערן פון דעם
שווער'ן ביטער'ן גלות דורך" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו".
און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך אין די בריוו פון הייליגן בעל שם טוב
הק' ,אז ער האט געפרעגט אמאל" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" ,אז" :אֵ מָ תַ י קָ ָאתֵ י מַ ר" –
אז ווען וועט שוין דער הַ אר" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" קומען!?..
האט" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" גע'ענטפערט פארן הייליגן בעל שם טוב הק' ,אז איך
וועל קומען" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ,און די ווערטער" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו
מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך ראשי תיבות" :חֲמֹ ל" ,און די ווערטער:
"מחֹ ל" ,און די
"לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך אויך ראשי תיבותְׁ :
צוויי זאכן גייען דאך בעצם צוזאמען.
ווייל דער אייבערשטער זאגט דא פאר די יודישע קינדער ,אז אויב" :חֲמֹ ל"
– אז אויב ענק וועלן רחמנות האבן איינער אויפן צווייטן ,און ענק וועלן זיך
"מחֹ ל" – און ענק וועלן
פירן" :בְׁ חֶ סֶ ד ּובְׁ ַרח ֲִמים" איינער צום צווייטן ,אוןְׁ :
זיך פאר געבן איינער דעם צווייטן ,און מען וועט מרבה זיין" :שָ לוֹם"
צווישן יודישע קינדער ,דעמאלט'ס וועט דער אייבערשטער אויך טוהן די
זעלבע זאך :א) אז" :חֲמֹ ל" – אז ער וועט רחמנות האבן אויף די יודישע
"מחֹ ל" – און ער וועט אויך "מוחל" זיין די יודישע קינדער
קינדער ,ב) אוןְׁ :
אויף אלע זייערע עבירות ,און דעמאלט'ס וועט דאך שוין קענען קומען די
גרויסע" :גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה".
און די פסוק זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין שיר השירים (קפיטל א'
פסוק ד') ,אז" :מָ ְׁש ֵכנִי ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַאנִי הַ ּמֶ לְֶך ח ֲָד ָריו" ,און די סופי
מז
אליעזר שמחת תורה נעימות
תיבות פון די ווערטער" :מָ ְׁש ֵכ ִני ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַא ִני הַ ּמֶ ֶלְך ח ֲָד ָריו" – איז
דאך טאקע אויך גימטריא" :צוויי און זיבעציג" [מיטן כולל] ,וואס דאס איז
דאך די מספר פון" :חֶ סֶ ד" ,און "כולל" ווייזט דאך אויך אויף א ענין פון:
"חֶ סֶ ד" אז מען איז זיך "כולל" מיט אנדערע מענטשן ,און מען העלפט
ארויס א צווייטן ,ווייל דאס איז דאך א "כלל" ,אז אלע זענען גלייך[ ,אבער
משא"כ א פרט איז א יעדער איינער פאר זיך אליין באזונדער].
און ממילא" :מָ ְׁש ֵכ ִני ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַא ִני הַ ּמֶ ֶלְך ח ֲָד ָריו" – און ממילא אויב
ֱֹלקים" ,דעמאלט'ס דארף מען זיך דאך וויל מען זוכה זיין צוִ " :ק ְׁרבַ ת א ִ
מקבל זיין צו טוהן" :חֶ סֶ ד" מיט יודישע קינדער אפילו אויב עס קומט מיר
ָאן אביסל שווער.
און יעצט ווען מיר דאך שטייען שוין ממש ביים סיום פון די הייליגע :יְׁמֵ י
"הָ ַרח ֲִמים" וְׁ הָ ָרצוֹן ,דארפן מיר דאך שוין טאקע יעצט אלע זעהן זיך צו
מקבל זיין באמת צו פארמאגן דעם" :חֶ סֶ ד וְׁ ַרח ֲִמים" בשלימות ,און צו טוהן
א טובה פאר א צווייטע יוד אפילו ווען עס קומט מיר ָאן אביסעל'ע שווער.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק
נ"א) ,אז" :מַ גְׁ ִּדיל יְׁשּועוֹת" – אז ווען מען דארף האבן גרויסע ישועות ,און
דאס גייט דאך ארויף אויף די "הייליגע טעג" ,ווייל דעמאלט'ס דארפן מיר
דאך אלע האבן די מערסט'ע ישועות ,ווייל דעמאלט'ס ווערט דאך אלעס אפ
געשריבן פאר די גאנצע יאר ,און ממילא" :מַ גְׁ ִּדיל יְׁשּועוֹת" – ווען מען
דארף האבן אין די "הייליגע טעג" גאר גרויסע ישועות פון דעם גרויסן:
"מַ לְׁ כוֹ" שֶ ל ע ֹולָם ,און די ווארט" :מַ לְׁ כוֹ" – איז דאך טאקע אויך ראשי
מח
אליעזר שמחת תורה נעימות
תיבות" :וְׁ יִּתְׁ נּו לְׁ ָך ֶכתֶ ר ְׁמלּוכָה" ,און דאס איז דאך שוין ווידער אמאל די
הייליגע ווערטער וואס מיר שרייען דאך שוין אלע אויס יעצט אין די
הייליגע" :יְׁמֵ י הָ ַרח ֲִמים וְׁ הָ ָרצוֹן".
און ממילא די פסוק וויל דיר דא זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז" :מַ גְׁ ִּדיל
יְׁשּועוֹת מַ לְׁ כוֹ" – אז אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות
אין דעם חודש וואס מען שרייט אויס דעם" :וְׁ יִּתְׁ נּו לְׁ ָך ֶכתֶ ר ְׁמלּוכָה" – אז
אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות אין דעם חודש וואס
מען שרייט אויס" :מַ לְׁ כּות" ,דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה ,און די עצה
איז ,אז :וְׁ עֹ שֶ ה "חֶ סֶ ד" – אז ער זאל טוהן" :חֶ סֶ ד" מיט אנדערע יודן!..
און די גאנצע וועלט איז דאך נאר באשאפן געווארן פאר" :חֶ סֶ ד" ,אזוי ווי
דוד המלך עליו השלום זאגט דאך אונז שוין טאקע בפירוש אין זיין הייליגן
ספר תהלים (קפיטל פ"ט פסוק ג') ,אז" :כִ י ָאמַ ְׁרּתִ י ע ֹולָם חֶ סֶ ד יִבָ נֶה".
און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזערע הייליגע אבות הק',
"אברהם אבינו" ,ווייל אברהם אבינו איז דאך געווען באקרוינט מיט די:
"מ ַּדת הַ חֶ סֶ ד" ,און אברהם אבינו איז דאך געווען די "מקור החסד".
ִ
ווייל אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך אין שטוב אין א
צייט וואס עס איז איהם געווען גאר גאר שווער אריין צו נעמען געסט ביי
איהם אין שטוב ,און אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך
אין שטוב אין א צייט וואס עס איז געווען גאר גאר הייס אינדרויסן ,און ער
האט זיך דאך דעמאלט'ס אויך נישט געשפירט אזוי גוט.
מט
אליעזר שמחת תורה נעימות
אבער מיט דעם אלעמען ..האט ער אבער נאך אלץ אריין גענומען געסט צו
זיך אין שטוב ,און ער האט זיי דעמאלט'ס גאר שיין מכבד געווען און
באדינט ,און ער האט דעמאלט'ס געוויזן מיט דעם פאר די גאנצע וועלט און
פאר די שפעטער'ע דורות וואס דאס מיינט" :הַ כְׁ נָסַ ת או ְֹׁר ִחים" ,און וואס
דאס מיינטּ" :גְׁ ִמילּות חֲסָ ִדים" ,און טאקע דערפאר האט איהם דער
אייבערשטער גרויס געמאכט זיין "נאמען".
און מיר געפונען דאך נישט ביי קיין איינער פון די אבות הק' אז דער
אייבערשטער האט גרויס געמאכט א "נאמען" פון איינעם ,נאר ביי "אברהם
אבינו" ,ווייל דער אייבערשטער האט געוואלט ווייזן מיט דעם פאר די
יודישע קינדער ,אז ווי אזוי ווערט מען גרויס!?..
און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז די וועג ווי אזוי א מענטש ווערט גרויס
איז דאך נאר דורך דעם וואס ער טוט" :חֶ סֶ ד" מיט א צווייטן ,און דאס איז
דאך אויך די שליסל פון" :בְׁ ָרכָה" ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע
בפירוש אין פסוק אין פרשת ראה (קפיטל י"א פסוק כ"ו) ,אז דער
"ראֵ ה"
אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר די יודישע קינדער ,אזְׁ :
– אז א מענטש דארף זעהן ,אזָ" :אנֹ כִ י נֹ תֵ ן" – אז דערָ" :אנֹ כִ י" זאל ווערן א
"געבער" !..און א מענטש דארף זעהן אז ער זאל שטענדיג טוהן" :חֶ סֶ ד"
מיט אנדערע יודן.
און דאס איז דאך די יסוד פון א ערליכע יוד ,ווייל א ערליכע יוד ווייסט דאך
שטענדיג ביי זיך אין הארץ ,אז איך לאז יענעם גיין פריער ,און אז א
"צווייטער" יוד איז ביי מיר דער "ערשטער".
נ
אליעזר שמחת תורה נעימות
און דאס איז דאך טאקע דער ענין פוןָ" :אנֹ כִ י נֹ תֵ ן לִ פְׁ נֵיכֶם" ,אז דערָ" :אנֹ כִ י"
– אז דער "איך" ..זאל געבן א" :לִ פְׁ נֵיכֶם" – אז דער "איך" ..זאל לאזן גיין
מיין גוטע ברודער פאר מיר ,און דאס איז דאך טאקע די ענין פון" :וַּתְׁ ָרנּות",
"מוַּתֵ ר" זיין פאר א צווייטן.
צוְׁ :
און אויב" :הַ ּיוֹם" – און אויב מען וועט טוהן אזא סארט "תשובה"[ ,ווייל
די ווארט" :הַ ּיוֹם" איז דאך רומז אויף "תשובה" כידוע ,אזוי ווי עס איז דאך
שוין טאקע קלאר מבואר אין די ספרים הק'] ,דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר
ברענגען א" :בְׁ ָרכָה" – דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר ברענגען א" :בְׁ ָרכָה"
אויפן מענטש ,ווייל אויב עס איז דא דערָ" :אנֹ כִ י נֹ תֵ ן" – ווייל אויב דער:
"ָאנֹ כִ י" ווערט א" :נֹ תֵ ן" ,קומט דאך דעמאלט'ס גלייך אראפ א מורא'דיגע:
"בְׁ ָרכָה ִמן הַ שָ מַ יִם".
און דער ענין האט דאך שוין טאקע דער אייבערשטער געזאגט פאר "אברהם
אבינו" וואס איז דאך געווען די "מקור החסד" ,אז וואס !?..אזַ " :ואֲבָ ֶרכְׁ ָך"
– אז די" :בְׁ ָרכָה" וואס איך וועל דיר געבן איז ,אזַ " :ו ֲאג ְַּׁדלָה ְׁשמֶ ָך" – אז
איך וועל גרויס מאכן דיין "נאמען".
איי ..וועט איינער אבער פר עגן ,אז וואס איז א נפקא מינה ווי גרויס די
"נאמען" איז !?..וואס איז שוין די גדולה אז דער אייבערשטער האט
גרעסער געמאכט די "נאמען" פון אברהם אבינו!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,אז די ווארטַ" :אבְׁ ָרם" – איז דאך נאך נישט
גימטריאְׁ :רמַ "ח ,אבער משא"כ די ווארטַ" :אבְׁ ָרהָ ם" – איז דאך שוין יא
גימטריאְׁ :רמַ "ח ,און ממילא די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט
נא
אליעזר שמחת תורה נעימות
איהם דא געגעבן דעם נאמעןַ" :אבְׁ ָרהָ ם" איז געווען ,כדי צו ווייזן מיט דעם,
אז איינער וואס זיין "מהות" איז צו טוהן" :חֶ סֶ ד" מיט אנדערע מענטשן מיט
"רמַ "ח אֵ בָ ִרים" ,אזא איינער איז זוכה צו גרויס'קייט.
אלע זיינעְׁ :
און נישט נאר דעם ,נאר" :וֶהְׁ יֵה בְׁ ָרכָה" ,און" :בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין וְׁ ֹלא בָ הֶ ם" – און
מיט דיר וועט מען ענדיגן ,און מען וועט זאגן" :מָ גֵן ַאבְׁ ָרהָ ם" !..און דער
ענין פון" :בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין" וועט בלייבן" :לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד ּולְׁ נֵצַ ח נְׁצָ ִחים" ,און דו
ווייסט פארוואס דער ענין פון" :בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין" וועט בלייבן" :לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד
ּולְׁ נֵצַ ח נְׁצָ ִחים"!?..
די סיבה פארוואס דער ענין פון" :בְׁ ָך חוֹתְׁ ִמין" וועט בלייבן" :לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד
ּולְׁ נֵצַ ח נְׁצָ ִחים" איז ,כדי אז א יעדער איינער זאל גוט געדענקען דעם הייליגן
מדה פון "אברהם אבינו" וואס איז דאך געווען" :כָל כֻׁל ֹו חֶ סֶ ד".
און ממילא לאמיר זיך אלע מקבל זיין טייערע ליכטיגע יודן ,אז מיר וועלן
מער נישט זיצן מיט קיין פאר לייגט'ע הענט ווען מיר וועלן הערן ווי א
יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל" :הוֹשַ ע נָא" – העלף מיר !..נאר מיר וועלן
זיין די "נחשונים" וואס וועלן אריין טאנצן אין דעם ים פון העלפן יודישע
קינדער מיט מסירות נפש ממש.
ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט ,אז ביי אונז יודן איז דאך פארהאן
א ליכטיגעּ" :תו ַֹרת חַ ּיִ ים" צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון" :וְׁ ַאהֲבַ ת חֶ סֶ ד
ּוצְׁ ָדקָ ה" – צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון ליב האבן צו טוהן" :חֶ סֶ ד"
און" :צְׁ ָדקָ ה" מיט אנדערע ,און וויסן זאלסטו ר' יוד ,אז די הייליגעּ" :תו ַֹרת
נב
אליעזר שמחת תורה נעימות
חַ ּיִ ים" דיינע ..האט דאך נאר א "חשיבות" ווען דאס קומט צוזאמען מיט די
הייליגע מדה וואס רופט זיך" :וְׁ ַאהֲבַ ת חֶ סֶ ד ּוצְׁ ָדקָ ה"!..
און ווען א יודיש קינד שפירט אמאל אז ער איז ליידיג געווארן פון" :חֶ סֶ ד",
כאפט דאך איהם דעמאלט'ס גלייך ָאן א "ציטער" ,ווייל ווי אזוי האט
אונזער הייליגער זיידע "יעקב אבינו" געשריגן מיט ווייטאג ווען ער האט
געשפירט ביי זיך אז ער איז געפאלן פון זיין מדריגה !?..אז" :קָ ֹטנְּׁתִ י ִמכֹל
הַ חֲסָ ִדים" !..און אויב א מענטש שפירט אז ער איז ליידיג געווארן פון די
מדה פון" :חֶ סֶ ד" ,כאפט ער דאך דעמאלט'ס טאקע א ציטער.
אבער על כל פנים ..וועגן דעם בינדן מיר אלע אויף דעם לולב אין דעם
הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָא ַרבָ ה" און מיר שאקלען אלע מיט א אפענ'ע
לולב ,ווייל מיר ווילן מיט דעם אויס רופן הויעך ,אז ר' יוד !..ווען דו
הערס'ט ווי איינער שרייט אזוי פיל מאל" :הוֹשַ ע נָא" – ווען דו הערס'ט ווי
איינער שרייט אזוי פיל מאל "העלף מיר" ,דעמאלט'ס געבט מען זיך א
"שאקל" און מען העלפט איהם!..
און נאר אזוי קען מען זוכה זיין געהאלפן צו ווערן מיט" :יְׁשּועוֹת ְּׁורפּואוֹת
ָאדם מו ֵֹדד מו ְֹׁד ִדין לוֹ" ,און
וְׁ כָל טּוב סֶ לָה לָנּו ּולְׁ כָל י ְִׁש ָראֵ ל" ,ווייל" :בְׁ ִמ ָּדה שֶ ָ
אויב דו וועסט זיך אויף בינדן פון דייןֲ " :אג ָֻּׁדה" – און אויב דו וועסט זיך
אויף בינדן פון דיין פארמאכט קייט כדי צו העלפן א צווייטע יוד ,וועט זיך
דעמאלט'ס דער אייבערשטער כביכול אויך אויף בינדן פון א יעדע סארט
מניעה ומקטרג כדי דיר צו העלפן.
נג
אליעזר שמחת תורה נעימות
און אויב דו וועסט זיך אראפ בייגן און אויף הייבן דיין חבר פון זיין
פלאנטער וואו ער געפונט זיך ,וועסטו דעמאלט'ס בעז"ה קענען זוכה זיין:
"בְׁ ַאח ֲִרית הַ ּי ִָמים" צו דעם" :וָאֶ שָ א אֶ תְׁ כֶם עַ ל ַכנְׁפֵ י נְׁשָ ִרים" ,און דער
אייבערשטער וועט דיר דעמאלט'ס אויך אויף הייבן פון וואו דו ליגס'ט ,און
ער וועט דיר דעמאלט'ס אויך צוריק אהיים ברענגען צו אונזער הייליג לאנג
קיין" :אֶ ֶרץ י ְִׁש ָראֵ ל".
און אין דעם זכות וואס מיר וועלן זיך אלע געבן א "שאקל" ווען מען הערט
ווי א יודיש קינד שרייט" :הוֹשַ ע נָא" – העלף מיר ,און מיר וועלן נישט
"זיצן" מיט פאר לייגט'ע הענט ווען מען הערט ווי איינער שרייט" :הוֹשַ ע
נָא" ,נאר מיר וועלן אלע העלפן א יעדע יודיש קינד וואס שרייט נאר פאר
הילף ,וועלן מיר שוין אלע קענען זוכה זיין" :לֵישֵ ב בְׁ סּוכַת עוֹר ֹו שֶ ל לִ וְׁ יָתָ ן".
אבער על כל פנים ..דער הייליגער תורה הק' איז דאך נישט געגעבן געווארן
פאר א יעדעם איינעם באזונדער כדי אז ער זאל דאס א דורך לערנען און
שוין ,און דער אייבערשטער האט דאך אויס דרוק'לעך "נישט" געגעבן דער
הייליגער תורה פאר א יעדעם איינעם אין זיין אייגענעם וועלט'ל ,נאר דער
אייבערשטער האט א יעדעם איינעם אריין געלייגט אין איין וועלט'ל ,און
אין איין סביבה ,ממש איינער לעבן דעם צווייטן ,כדי אז מען זאל זיך ארויס
העלפן איינעם דעם צווייטן אזוי ווי צוויי גוטע ברודער'ס.
אבער "תורה" ָאן קיין" :חֶ סֶ ד" ,איז דאך נישט קיין תורה ,ווייל דער
אייבערשטער האט דאך געגעבן דער הייליגער תורה הק' דוקא" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" –
ווייל דער אייבערשטער האט דאך געגעבן דער הייליגער תורה הק' דוקא
ווען אלע יודישע קינדער זענען געווען מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות" ,אזוי ווי עס
נד
אליעזר שמחת תורה נעימות
שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק
ב') ,אז" :וַּיִ חַ ן" שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר – אז "ער" האט גערועט ביי דעם בארג
סיני ,ווער האט גערועט ביי דעם בארג סיני !?..די יודישע קינדער ,ווייל מיר
זענען דאך דעמאלט'ס אלע געווען" :כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" – מיר האבן
דאך דעמאלט'ס אלע געהאט "איין הארץ" !?..און ממילא וואס הייסט אז
מיין צער אין הארץ האט גארנישט צו טוהן מיט דיר !?..ווי אזוי שעמסטו
זיך נישט כופר צו זיין אין דעם הייליגסט'ן יסוד פון" :מַ עֲמַ ד הַ ר סִ ינַי"!?..
און די כח פוןַ" :אחֲדּות" איז דאך די גרעסטע כח וואס מיר פארמאגן נאר,
אזוי ווי מען זעהט דאך שוין טאקע בפירוש ביי" :קַ בָ לַת הַ ּתו ָֹרה" ,ווייל עס
שטייט דאך שוין ביי" :קַ בָ לַת הַ ּתו ָֹרה" אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק
ח') ,אזַ :ו ַּיעֲנּו כָל הָ עָ ם "י ְַׁח ָּדו" – אז די יודישע קינדער האבן געהאט די
געוואלדיגע גרויסע כח פוןַ" :אחֲדּות" ,און די ווארט" :י ְַׁח ָּדו" – איז דאך
טאקע אויך גימטריא" :כֹחַ " ,ווייל" :אֵ ין כֹחַ כְׁ מ ֹו כֹחַ הָ ַאחֲדּות".
און וויבאלד די יודישע קינדער האבן טאקע געהאט דעם געוואלדיג'ן כח
פון" :וַּיִ חַ ן שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" ,האבן זיי טאקע
געקענט זוכה זיין צו הערן די דברות קודש פון דעם אייבערשטן אליין ,און
דורך זייער געוואלדיגע גרויסע" :כֹחַ הָ ַאחֲדּות" האבן זיי טאקע דעמאלט'ס
אויך געקענט זוכה זיין צו באקומען א געוואלדיגע גרויסע כחֶ " :נגֶד הָ הָ ר" –
אנטקעגן דעם יצר הרע וואס ווערט ָאן גערופן" :הַ ר".
און דאס אלעס האבן זיי קונה געווען פון דעם" :וַּיִ חַ ן שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר
כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" – און דאס אלעס האבן זיי קונה געווען פון דעם וואס
זיי זענען דעמאלט'ס אלע געווען" :בְׁ ַאחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד".
נה
אליעזר שמחת תורה נעימות
ווייל די" :כֹחַ הָ ַאחֲדּות" איז דאך די גרעסטע "הצלחה" אויף דער וועלט,
און ..ו הא ראי' ,ווייל מיר געפונען זיך דאך נאך אלץ אין דעם ביטער'ן גלות,
און מיר ארבעטן דאך נאך אלץ אויף דעםַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" – מיר ארבעטן
דאך נאך אלץ אז א יעדע יודיש קינד זאל האבן א פלאץ ביי זיין חבר אין
הארץ מיט א אמת'עַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" און מיט א אמת'ע" :וְׁ ָאהַ בְׁ ּתָ לְׁ רֵ עֲָך
כָמוָֹך" אז" :מַ ה ַּד ֲעלְָך סַ ֲאנֵי לְׁ חַ בְׁ ָרְך ֹלא תַ עֲבִ יד" – אז וואס דו ווילס'ט נישט
אז מען זאל טוהן פאר דיר זאלסטו נישט טוהן פאר דיין חבר ,און די ענין
פוןַ" :אחֲדּות" איז דאך די גרעסטע "הצלחה" וואס עס איז נאר שייך אויף
דער וועלט ,ווייל יא טייערע ליכטיגע יודן" ,דאס" און "נאר" דאס וועט
ברענגען די" :גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה" בקרוב ממש.
און עס איז טאקע אויך כדאי צו דערמאנען דא ,אז עס שטייט דאך שוין
טאקע אויך בפירוש אין חז"ל (קידושין דף :ל' ע"ב) ,אז דורך" :לִ ּמּוד
הַ ּתו ָֹרה" קען מען דאך זוכה זיין מכניע צו זיין דעם יצר הרע ,אזוי ווי עס
שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין גמרא (קידושין דף :ל' ע"ב) ,אז:
"בָ ָראתִ י יֵצֶ ר הָ ָרע ּובָ ָראתִ י לוֹ ּתוֹ ָרה ּתַ בְׁ לִ ין" ,און חז"ל זאגן דאך אונז שוין
טאקע אויך בפירוש אויף דעם ,אז" :וְׁ אִ ם אַ ּתֶ ם עוֹסְׁ ִקים בַ ּתוֹ ָרה אֵ ין אַ ּתֶ ם
נ ְִׁמסָ ִרים בְׁ יָדוֹ" – אז אויב זענט איר עוסק אין דער הייליגער תורה הק',
דעמאלט'ס באקומט איר א "הבטחה" אז איר וועט נישט ווערן איבער
געגעבן אין די הענט פון דעם יצר הרע ,ווייל דער הייליגער תורה הק' איז
דאך מכניע דעם יצר הרע.
אבער פון די אנדערע זייט ..ווערט דאך שוין אבער אויך געברענגט אין די
ספרים הק' ,אז" :כֹחַ הָ ַאחֲדּות" איז דאך אויך גאר גאר א שטארקע "פייל"
נו
אליעזר שמחת תורה נעימות
אנטקעגן דעם יצר הרע ,ווייל דער יצר הרע איז דאך" :וַּיִ סְׁ עּו מֵ ְׁרפִ ִידים" –
ווייל דער יצר הרע איז דאך די מקור פון "מחלוקת" ,אזוי ווי רש"י הק' זאגט
דאך אונז שוין טאקע בפירוש ביי דעם פסוק פון" :וַּיִ סְׁ עּו מֵ ְׁרפִ ִידים" וגו' ,אז:
"שָאר כָל הַ ֲחנִּיוֹת בְׁ ּתַ ְׁרעּומוֹת ּובְׁ מַ חֲֹלקֶ ת" – אז די אלע אנדערע מסעות פאר
ְׁ
רפידים זענען געווען "במחלוקת" ,און דער יצר הרע איז דאך די גרעסטע
"מקור" פון מחלוקת כידוע.
און ווען די יודישע קינדער זענען ָאן געקומען צו מדבר סיני ,האבן זיי דאך
דעמאלט'ס תשובה געטוהן אויף דעם וואס זיי האבן זיך געקריגט אין
מחלוקת'ן ביז אהער ,און זיי זענען דאך דעמאלט'ס נאך אמאל געווארן
צוריק" :בְׁ ַאחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד".
און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך אין חז"ל ,אז משיח וועט נאר קענען
קומען ווען די יודישע קינדער וועלן זיך האלטן" :בְׁ ַאחֲדּות" – צוזאמען ,און
זיך ליב האבן איינער דעם צווייטן ,און ווען משיח וועט קומען ,וועט מען
טאקע אויך שעכט'ן דעם יצר הרע ,ווייל ..ניין ,די צוויי זאכן גייט דאך נישט
צוזאמען ,ווייל דער יצר הרע איז דאך פארקערט פוןַ" :אחֲדּות" ,און דער
יצר הרע לעבט דאך נאר פון קריגעריי און מחלוקת.
און ממילא ווען א מענטש נעמט די ביידע כוחות פון "תורה" מיט:
"ַאחֲדּות" ,און ער שטעלט דאס צוזאמען ,דעמאלט'ס איז דאך דאס שוין גאר
גאר גאר א שטארקע שפיז אנטקעגן דעם יצר הרע ,ווייל דער יצר הרע איז
דאך פונקט פארקערט פון די ביידע זאכן ,דער יצר הרע איז דאך פארקערט
פון "תורה" ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין די גמרא ,אז:
"בָ ָראתִ י יֵצֶ ר הָ ָרע ּובָ ָראתִ י לוֹ ּתוֹ ָרה ּתַ בְׁ לִ ין" ,און דער יצר הרע איז דאך אויך
נז
אליעזר שמחת תורה נעימות
פארקערט פוןַ" :אחֲדּות" ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין
פסוק אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק ב') ,אז" :וַּיִ סְׁ עּו מֵ ְׁרפִ ִידים" – אז די
יודישע קינדער האבן זיך דאך דעמאלט'ס אוועק געצויגן פון די יצר הרע פון
מחלוקת ,און זיי זענען דאך דעמאלט'ס נאך אמאל געווארן צוריק:
"בְׁ ַאחֲדּות" ,און" :וַּיִ חַ ן" שָ ם י ְִׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר – און זיי האבן דאך
דעמאלט'ס נאך אמאל גערועט לעבן דעם בארג סיני" :כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב
אֶ חָ ד".
און ממילא ווען א יודיש קינד נוצט די ביידע כוחות אנטקעגן דעם יצר הרע,
"תורה" מיטַ" :אחֲדּות" ,דעמאלט'ס קען ער גאר שנעל זוכה זיין מנצח צו
זיין דעם יצר הרע ,ווייל די צוויי זאכן זענען דאך די גרעסטע שפיזן אנטקעגן
דעם יצר הרע.
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון" :וַּיִ חַ ן שָ ם
י ְִׁש ָראֵ ל" וגו' ,ווייל די ווערטערַ " :וּיִ חַ ן שָ ם ִי ְׁש ָראֵ ל ֶנגֶד הָ הָ ר" – איז דאך
טאקע אויך ראשי תיבות :י' ש ֹונֶה ,ווייל יא ר' יוד ,ווען א יודיש קינד
שטעלט צוזאם די צוויי זאכן" ,תורה" מיטַ" :אחֲדּות" ,און ער לערנט א:
"ּתו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד" ,קען ער דעמאלט'ס גאר שנעל זוכה זיין זיך צו קענען
האלטןֶ " :נגֶד הָ הָ ר" – קען ער דעמאלט'ס גאר שנעל זוכה זיין זיך צו קענען
האלטן אנטקעגן זיין יצר הרע וואס ווערט ָאן גערופן" :הַ ר" כידוע.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין חז"ל ,אז ווען משיח
וועט קומען ,וועט דעמאלט'ס דער יצר הרע אויס זעהן פאר די צדיקים אזוי
ווי א גרויסע בארג ,און די צדיקים וועלן זיך דעמאלט'ס גאר שטארק
וואונדער'ן ,און זיי וועלן דעמאלט'ס אלע זאגן ,אז ווי אזוי האבן מיר
נח
אליעזר שמחת תורה נעימות
געקענט ביי קומען אזא גרויסע שווערע בארג !?..דער יצר הרע איז דאך
אזוי גרויס !?..און פאר די רשעים וועט דער יצר הרע אויס זעהן ווי א
קליינע דינע הָ אר ,און די רשעים וועלן זיך דעמאלט'ס אויך וואונדער'ן ,און
זיי וועלן דעמאלט'ס זאגן ,אז ווי אזוי האבן מיר "נישט" געקענט ביי קומען
דעם קליינעם יצר הרע !?..דער יצר הרע איז דאך אזוי קליין!?..
אבער על כל פנים ..זעהט מען דאך שוין פון דעם די גרויסע כח וואס א
יודיש קינד פארמאגט ווען ער איז זוכה צו לערנען אּ" :תו ָֹרה שֶ ל חֶ סֶ ד" ,עד
כדי כך ..אז ער קען דעמאלט'ס זוכה זיין מנצח צו זיין דעם יצר הרע
גרינגערהייט.
און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך בפירוש אין פסוק אין פרשת וזאת
הברכה (קפיטל ל"ג פסוק ד') ,אז דער הייליגער באשעפער האט דאך אונז
שוין אלע קלאר געזאגט ,אזּ" :תו ָֹרה צִ ּוָה לָנּו מֹ שֶ ה" – אז עס איז אמת טאקע
אז דער הייליגער תורה הק' איז טאקע געגעבן געווארן דורך א יחיד וואס
הייסט "משה רבינו".
אבער עס איז אבער" :מו ָֹרשָ ה ְׁקהִ לַת ַיעֲקֹ ב" – אבער עס איז אבער א ירושה
פאר גאנץ כלל ישראל צוזאמען" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" ,און דאס איז דאך טאקע די וועג
ווי אזוי מען איז מקיים דער הייליגער תורה הק' ,די וועג ווי אזוי מען איז
מקיים דער הייליגער תורה הק' איז דאך" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – די וועג ווי אזוי מען
איז מקיים דער הייליגער תורה הק' איז דאך א יעדער איינער צוזאמען:
"כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" – מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות" און מיט א אמת'ע:
"ַאהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל".
נט
אליעזר שמחת תורה נעימות
אבער אויב לערנסטו דער הייליגער תורה הק' ָאן קייןַ" :אחֲדּות" ,און ָאן
קיין" :חֶ סֶ ד" ,און ָאן קייןַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" ,דעמאלט'ס טוסטו דאך פונקט
פארקערט ווי דער אייבערשטער וויל ,ווייל דער אייבערשטער האט דאך
געוואלט אז דער הייליגער תורה הק' זאל געלערנט ווערן" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" – ווייל
דער אייבערשטער האט דאך געוואלט אז דער הייליגער תורה הק' זאל
געלערנט ווערן מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות" ,און מיט א אמת'עַ" :אהֲבַ ת
י ְִׁש ָראֵ ל" ,און דו טוס'ט דאך דא ממש דאס פארקערט'ע!?..
און ווען גאנץ כלל ישראל וואלט טאקע באמת פארשטאנען היינטיגע צייטן
וואס דאס מיינט אז עס מוז זייןַ" :אחֲדּות" צווישן יודישע קינדער ,און ווען
גאנץ כלל ישראל וואלט טאקע באמת געשפירט היינטיגע צייטן וואס דאס
מיינט" :כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" ,דעמאלט'ס וואלטן מיר דאך שוין פון לאנג
ישי".
געקענט זוכה זיין צו דעם גרויסן" :בִ ְׁניַן בֵ ית הַ ִּמ ְׁק ָּדש הַ ְׁשלִ ִ
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די גמרא ,אז" :רֹאש
הַ שָ נָה" זאל מען נעמען א איין געבויגענעם שופר ,ווייל" :רֹאש הַ שָ נָה" איז
דאך דא א" :אֵ ימַ ת הַ ִּדין" ,און מיר זענען דאך דעמאלט'ס אלע איין געבויגן,
און אויך ,כדי צו ווייזן ,אז מיר טוען טאקע אויך באמת תשובה אויף דעם
ָאדם ַלחֲבֵ רוֹ" ,און מיר גייען זיך דאך שוין ָאן הייבן צו בייגן
חלק פון" :בֵ ין ָ
איינער פארן צווייטן ,און מיר זענען זיך דאך שוין טאקע אלע באמת מקבל
פון יעצט און ווייטער אז מיר וועלן זיך שוין ארויס העלפן איינער דעם
צווייטן.
און אזוי אויך דארפן מיר דאך אלע אויך וויסן ,אז ווען מיר גייען מסיים זיין
דער הייליגער תורה הק' ,און מיר גייען ָאן הייבן דער הייליגער תורה הק'
ס
אליעזר שמחת תורה נעימות
פון דאס ניי ,בעטן מיר דאך דעמאלט'ס אויך איבער דעם הייליגן "ספר
תורה" ,און מיר בעטן דאך דעמאלט'ס אלע איבער דעם הייליגן ספר תורה
"ש ְׁמחָ ה" ,און מיר בעטן דאך דעמאלט'ס אלע איבער דעם הייליגן
מיט אִ :
"שישּו וְׁ ִש ְׁמחּו בְׁ ִש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" ,און
ספר תורה מיט דעם הייליגן מנהג פוןִ :
מיר טאנצן אלע מיט די הייליגע ספרי תורות ,און מיר געבן אפ די גרעסטע
כבוד פאר דעם הייליגן ספר תורה וואס אויף דעם שטייט דאך די גאנצע
וועלט ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין חז"ל (רש"י ריש פ'
אשית בִ ְׁשבִ יל הַ ּתו ָֹרה" ,און מיר פרייען זיך אלע גאר
ראשית) ,אז" :בְׁ רֵ ִ
שטארק מיט דער הייליגער תורה הק'.
אבער פארוואס !?..און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז מיר טוען דאס כדי
קובע צו זיין אין אונזערע הערצער דיַ" :אהֲבַ ת הַ ּתו ָֹרה" אויף די קומענדיגע
יאר" :הַ בָ א עָ לֵינּו לְׁ טוֹבָ ה" ,און פון די אנדערע זייט זינגען מיר אלע
"שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם וְׁ הִ נ ְָׁשאּו פִ תְׁ חֵ י ע ֹולָם וְׁ יָבוֹא מֶ לְֶך
אינאיינעם דעםְׁ :
הַ כָבוֹד".
און די ווערטערְׁ " :שאּו ְׁשעָ ִרים ָראשֵ יכֶם וְׁ הִ נ ְָׁשאּו פִ תְׁ חֵ י ע ֹולָם וְׁ יָבוֹא מֶ לְֶך
הַ כָבוֹד" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבותּ" :ומַ עֲשֵ ה שוֹפָ ר" ,און די כוונה
פון דעם איז דאך ,אז מיר בעטן דא אלע דעם הייליגן באשעפער ,אז ער זאל
געדענקען דעם" :מַ עֲשֵ ה שוֹפָ ר" וואס מיר האבן זיך מקבל געווען אין דעם
הייליגן טאג פון" :רֹאש הַ שָ נָה" צו לעבן מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות" און זיך
איין בייגן איינער פארן צווייטן כדי אז עס זאל טאקע זיין" :וְׁ תו ַֹרת חֶ סֶ ד עַ ל
לְׁ ש ֹונָּה" ,און לערנען דער הייליגער תורה הק' אויף דעם אמת'ן וועג ווי אזוי
דער הייליגער תורה הק' איז דאך טאקע געגעבן געווארן אויף דער וועלט.
סא
אליעזר שמחת תורה נעימות
ווייל דער הייליגער תורה הק' איז דאך געגעבן געווארן" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" ,און מען
לערנט דאס" :בְׁ הַ ְׁקהֵ ל" ,און דעם איין געבויגענעם" :שוֹפָ ר" ווייזט דאך
אויך אויף" :חֶ סֶ ד וְׁ ַאהֲבָ ה" – און דעם איין געבויגענעם" :שוֹפָ ר" ווייזט דאך
אויך אויף דעם ענין אז "א יודיש קינד בייגט זיך איין כדי צו טוהן א טובה
פאר א צווייטע יוד".
און דאס איז דאך בעצם געווען די גאנצע יום טוב פון" :סּוכוֹת" ,א יום טוב
פוןַ" :אחֲדּות" ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין
פרשת וילך (קפיטל ל"א פסוק י' און י"א) ,אזַ " :ויְׁצַ ו מֹ שֶ ה אוֹתָ ם לֵאמֹ ר" –
אז משה רבינו האט דעמאלט'ס געזאגט פאר די כהנים ,אז ווען עס איז:
בְׁ בוֹא "כָל" י ְִׁש ָראֵ ל – אז ווען אלע יודישע קינדער זענען" :בְׁ ַאחֲדּות",
דעמאלט'ס קענען מען טאקע זוכה זיין צו" :ל ֵָראוֹת אֶ ת פְׁ נֵי יהו-ה אֱֹלקֶ יָך" –
דעמאלט'ס קען מען טאקע זוכה זיין מקבל צו זיין די הייליגע שכינה הק'.
ווייל כדי צו קענען זוכה זיין צו" :ל ֵָראוֹת אֶ ת פְׁ נֵי יהו-ה אֱֹלקֶ יָך" ,מוז מען
דאך דעמאלט'ס קומען צום הייליגן בית המקדש אויף א אופן פון :בְׁ בוֹא
"כָל" י ְִׁש ָראֵ ל – מוז מען דעמאלט'ס קומען צום הייליגן בית המקדש מיט א
אמת'עַ" :אחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" ,און נאר אזוי קען מען זוכה זיין צו:
"הַ ְׁש ָרַאת הַ ְׁשכִ ינָה".
און אין די קומענדיגע פסוק שטייט דאך שוין טאקע אויך גלייך ,אז משה
רבינו האט דאך שוין טאקע דעמאלט'ס גלייך געזאגט פאר די כהנים דעם
לשון ,אז" :הַ ְׁקהֵ ל" אֶ ת הָ עָ ם הָ ֲאנ ִָשים וְׁ הַ נ ִָשים וְׁ הַ טַ ף וְׁ ג ְֵׁרָך אֲשֶ ר בִ ְׁשעָ ֶריָך
לְׁ מַ עַ ן י ְִׁש ְׁמעּו ּולְׁ מַ עַ ן יִלְׁ ְׁמדּו וְׁ י ְָׁראּו אֶ ת יהו-ה אֱֹלקֵ יכֶם וְׁ שָ ְׁמרּו ַלעֲשוֹת אֶ ת כָל
ִּדבְׁ רֵ י הַ ּתו ָֹרה הַ זֹאת ,ווייל עס מוז דאך זיין אויף א אופן פון :בְׁ בוֹא "כָל"
סב
אליעזר שמחת תורה נעימות
י ְִׁש ָראֵ ל ל ֵָראוֹת וגו' ,און אלע יודישע קינדער מוזן דאך קומען צום הייליגן
בית המקדש מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות" ,ווייל כדי צו קענען זוכה זיין צו:
"ל ֵָראוֹת אֶ ת פְׁ נֵי יהו-ה אֱֹלקֶ יָך" ,מוז מען דאך דעמאלט'ס קומען צום הייליגן
בית המקדש אויף א אופן פון :בְׁ בוֹא "כָל" י ְִׁש ָראֵ ל – מוז מען דעמאלט'ס
קומען צום הייליגן בית המקדש מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ ֵלב
אֶ חָ ד" ,און נאר אזוי קען מען זוכה זיין צו" :הַ ְׁש ָרַאת הַ ְׁשכִ ינָה".
און ממילא ווען א יודיש קינד געבט יא א גוט ווארט פאר זיין חבר ,און ער
פראבירט ארויס צו העלפן זיין חבר מיט וואס ער קען נאר ,דעמאלט'ס איז
זיין תורה א אנדערע תורה ,ווייל אזא תורה איז דאך טאקע א אמת'ע:
"וְׁ תו ַֹרת חֶ סֶ ד עַ ל לְׁ ש ֹונָּה" ,און ממילא מיט דעם וואס מיר דערמאנען:
"שאּו ְׁשעָ ִרים" וגו' ,דערמאנען מיר דאך
"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" דעם פסוק פוןְׁ :
ִ
דעמאלט'ס מיט דעם די" :מַ עֲשֵ ה שוֹפָ ר" ,וואס דאס באדייט דאך ,אז כלל
ישראל האלט זיך דאך טאקע איין געבויגן איינער פארן צווייטן ממש ווי א
כשר'ע" :שוֹפָ ר שֶ ל רֹאש הַ שָ ָנה".
און דאס רופט דאך שוין אויס הויעך פארן הייליגן באשעפער ,אז ..הייליגער
באשעפער ,כלל ישראל האלט זיך דאך "צוזאמען" מיט א אמת'עַ" :אחֲדּות"
און מיט א אמת'עַ" :אהֲבָ ה וְׁ ַא ֲחוָה וְׁ שָ לוֹם וְׁ רֵ עּות כְׁ אִ יש אֶ חָ ד בְׁ לֵב אֶ חָ ד" ,און
מיר זענען דאך שוין אלע העכסט גרייט פאר די גרויסע" :גְׁ אּולָה ְׁשלֵמָ ה",
און מיר זענען דאך שוין אלע העכסט גרייט פאר דעם גרויסן" :בִ ְׁניַן בֵ ית
ישי" ,און ביז דאס וועט געשעהן ,קוקען מיר דאך אלע גאר
הַ ִּמ ְׁק ָּדש הַ ְׁשלִ ִ
שטארק ארויס אויף דעם גרויסן טאג וואס עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס
מקיום ווערן דעם" :וְׁ תִ ָּגלֶה וְׁ תֵ ָראֶ ה מַ לְׁ כּות ֹו עָ לֵינּו בִ זְׁ מַ ן קָ רוֹב":
סג
אליעזר שמחת תורה נעימות
חֲר ָּ
יך נָּרו ָּצה ָּמ ְשכֵ נִ י ַא ֶ
יאנִ י הַ ּ ֶׁמל ְֶׁך ח ֲָד ָריו נָ גִ ילָה ְונִ ְש ְמחָ ה ּ ָב ְך :עס ָמ ְשכֵ נִ י ַאח ֲֶׁר ָ
יך ָּנר ּוצָ ה ה ֱִב ַ
ווערט דאך שוין געברענגט אין חז"ל ,אז" :וְׁ ַאבְׁ ָרהָ ם זָקֵ ן בָ א" – אז ווען א
יודיש קינד ענטפערטָ" :אמֵ ן" מיט גרויס כוונה ,דעמאלט'ס איז ער זוכה אז:
"בָ א בַ ּי ִָמים" – דעמאלט'ס איז ער זוכה אז ער וועט האבן" :א ֲִריכּות י ִָמים
וְׁ שָ נִים" ,פשוטו כמשמעו ,און :וַיהו-ה בֵ ַרְך אֶ ת ַאבְׁ ָרהָ ם "בַ כֹל" – און ער
וועט זוכה זיין צו די ברכה פון" :בַ כֹל".
און די ווארט" :בַ כֹל" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :בֵ ן" ,ווייל ווען א
יודיש קינד ענטפערטָ" :אמֵ ן" מיט גרויס כוונה ,דעמאלט'ס איז ער זוכה צו:
ּומז ֹונֵי ְׁרוִ יחֵ י" ,אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע קלאר מבואר אין
"בָ נֵי חַ יֵי ְׁ
די ספרים הק'.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק' ,אז ווען א
יודיש קינד ענטפערטָ" :אמֵ ן יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" מיט א קול ,דעמאלט'ס איז
ער זוכה צו" :א ֲִריכּות י ִָמים וְׁ שָ נִים" ,און" :אֲפִ לּו נִגְׁ זַר עָ לָיו ּגְׁ ז ֵָרה שֶ ל ִשבְׁ עִ ים
שָ נָה לְׁ ָרעָ ה" – און אפילו אויב עס איז ח"ו נגזר געווארן אויף איהם א גזירה
מן השמים אז ער גייט נעבעך דארפן ליידן צרות צרורות פאר גאנצע
זיבעציג יאר ,איז" :קו ְֹׁרעִ ין ל ֹו ּגְׁ זַר ִּדינוֹ" – צו רייסט מען דעמאלט'ס זיין:
"גְׁ זַר ִּדין" וואס עס איז דא אויף איהם.
אבער איין מינוט ,וואס איז טאקע פשט פון דעם !?..צו רייסן א" :גְׁ זַר ִּדין"
פון "זיבעציג" יאר וואס עס איז אפ געשריבן געווארן מן השמים איז עפעס
סד
אליעזר שמחת תורה נעימות
א קינדער שפיל !?..פארוואס ווען א מענטש ענטפערט איין מאלָ" :אמֵ ן
יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" צו רייסט מען דעמאלט'ס זיין" :גְׁ זַר ִּדין" פון "זיבעציג"
יאר!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט פון
צדיקים א מורא'דיגע משל אויף דעם ,און דאס איז ,אז דער ענין פוןָ" :אמֵ ן
יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" איז דאך אזוי ווי א קינד וואס האט געווארפן א שטיין
אויפן גרויסן קעניג" :שֶ ֹּלא ִמ ַּדעַ ת" – נישט פארשטייענדיג וואס ער טוט דא.
און כדי אויף צו ווייזן פארן קעניג אז דער קינד האט דאס נישט געמיינט צו
טוהן נאר ער האט דאס געטוהן" :שֶ ֹּלא ִמ ַּדעַ ת" ,האט מען דערציילט פארן
קעניג אז דער קליין קינד איז אמאל געשטאנען און מיט געשריגן צוזאמען
מיט א יעדעם צוזאמען" :י ְִׁחי הַ ּמֶ לְֶך" !..און ממילא וועגן דעם מוז דאך זיין
אז די שטיין וואס איז געווארפן געווארן אויפן קעניג איז נישט געווען מער
ווי א" :מַ עֲשֵ ה יַלְׁ דּות" ,און אין אמת'ן ..איז דער קינד יא געטריי פארן
גרויסן קעניג ירום הודו.
האבן צדיקים אויס געפירט דעם משל מיט די ווערטער ,אז ווען א יודיש
קינד קומט אריין אין שוהל ,און ער שרייט דעמאלט'ס אויס הויעך אויפן קול
די ווערטערָ" :אמֵ ן יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" ,וואס די טייטש דערפון איז דאך אז
דעם אייבערשטנ'ס גרויסע נאמען זאל זיין געבענטש'ט" :לְׁ עוֹלְׁ מֵ י עַ ד ּולְׁ נֵצַ ח
נְׁצָ ִחים" ,צו ברעכט ער דאך דעמאלט'ס מיט דעם אלע מקטריגים וואס ווילן
נאר קומען רעדן שלעכט'ס אויף איהם ,און דער אייבערשטער בענטש'ט
דאך איהם דעמאלט'ס אויך צוריק מיט" :חַ ּיִ ים חֵ ן וָחֶ סֶ ד" ,ווייל דער מענטש
סה
אליעזר שמחת תורה נעימות
האט דאך שוין דא אליין קלאר געשטעלט אז ער איז דאך טאקע א אמת'ע
קנעכט פון דעם הייליגן באשעפער.
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון" :מָ ְׁש ֵכנִי
ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה" וגו' ,ווייל די ווערטער" :מָ ְׁש ֵכנִי אַ ח ֲֶריָך ָנרּוצָ ה" – איז דאך
טאקע אויך ראשי תיבותָ" :אמֵ ן" ,און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע
ווערטער ,אז ווען א יודיש קינד ענטפערטָ" :אמֵ ן" ,ווערט דעמאלט'ס
באשאפן א "לימוד זכות" אויף איהם.
ווייל א יעדע יודיש קינד וויל דאך בעצם זיין גוט ,נאר די זאך איז ,אז עס
קומט אמאל א מצב וואס עס איז איהם שווער זיך אויף צו פירן ווי אזוי עס
דארף צו זיין.
אבער ווען מיר שרייען אויס אָ" :אמֵ ן" צום אייבערשטן ,שרייען מיר דאך
דעמאלט'ס אויס די ווערטער" :מָ ְׁש ֵכנִי אַ ח ֲֶריָך ָנרּוצָ ה" ,וואס דאס מיינט דאך
צו זאגן ,אז מיר זאגן דעמאלט'ס אלע פארן אייבערשטן ,אז" :מָ ְׁש ֵכנִי
ַאח ֲֶריָך" – אז געב מיר נאר א קליינע שלעפ נאך דיר ,ווייל ווען דו וועסט
מיר געבן א קליינע שלעפ צו דיר ,וועסטו דאך שוין דעמאלט'ס אליין זעהן
אז" :נָרּוצָ ה" – וועסטו דאך שוין דעמאלט'ס אליין זעהן אז מיר וועלן אלע
"לויפן" צו דיר ,ווייל מיר ווילן דאך אלע בעצם זיין גוט.
און ווי אזוי וועסטו זעהן אז מיר ווילן טאקע אלע באמת זיין גוט !?..דורך
דעם וואס מיר שרייען אויס אלע צוזאמעןָ" :אמֵ ן" – דורך דעם וואס מיר
שרייען אויס אלע צוזאמען אז" :י ְִׁחי הַ ּמֶ לְֶך" !..ווייל דורך דעם וואס מיר
מאכן גרויס דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,ווערט דאך "נתברר" דורך דעם אז
סו
אליעזר שמחת תורה נעימות
די יודישע קינדער ווילן דאך בעצם זיין גוט און וואויל ,נאר זיי דארפן סך
הכל א קליינע "שלעפ" ,און אויב" :מָ ְׁש ֵכנִי ַאח ֲֶריָך" – אויב דו וועסט מיר
טאקע געבן א קליינע "שלעפ" צו דיר ,דעמאלט'ס וועסטו שוין זעהן אז:
"נָרּוצָ ה" – דעמאלט'ס וועסטו שוין זעהן אז מיר וועלן אלע "לויפן" צו דיר.
און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע אויך דעם הייליגן באשעפער ,אז:
"הֱבִ יַאנִי הַ ּמֶ לְֶך ח ֲָד ָריו" – אז ברענג אונז צוריק אריין צו דיר הייליגער
באשעפער ,און זיי אונז צוריק מקרב צו דיר הייליגער באשעפער ,און זיי
אונז צוריק מקרב צו האבן" :י ְִׁרַאת יהו-ה ְׁטהו ָֹרה".
ווייל דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין זעהן אז" :נָגִ ילָה וְׁ נ ְִׁש ְׁמחָ ה בָ ְך" – ווייל
דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין זעהן אז מיר וועלן זיך טאקע אלע באמת
פרייען מיט דיין הייליגע" :מַ לְׁ כּות שָ מַ יִם" ,און עס וועט דאך שוין
דעמאלט'ס זיין" :י ְִׁש ְׁמחּו בְׁ מַ לְׁ כּותְׁ ָך" שו ְֹׁמרֵ י שַ בָ ת – און מיר וועלן זיך שוין
"מצְׁ וַת הַ ּתו ָֹרה" און מיט
דעמאלט'ס אלע באמת פרייען מיט דיינע הייליגעִ :
דיין הייליגע" :מַ לְׁ כּות שָ מַ יִם".
ווייל די גאנצע סיבה פארוואס א יודיש קינד פירט זיך נישט אלעמאל אויף
ווי עס דארף צו זיין איז דאך נאר" ,ווייל ער איז צובראכן" ,און נישט ווייל
ער וויל זיין שלעכט ח"ו ,נאר ווייל ער איז צו מישט ,און ער איז דאך ארום
גענומען מיט כל מיני פראבלעמען און עגמת נפש וכדומה ,און ממילא וועגן
דעם פירט ער זיך אויף ווי אזוי ער פירט זיך אויף ,אבער אין אמת'ן ..וויל ער
דאך זיין א ערליכע יוד ,ווייל ער האט דאך גאר גאר א הייליגע נשמה וואס
איז" :נ ְֶׁחצַ ב ִמּתַ חַ ת כִ סֵ א הַ כָבוֹד" ,און זיין רצון איז דאך צו זיין גוט ,נאר זיין
סז
אליעזר שמחת תורה נעימות
צובראכנ'קייט מאכט אז עס זאל אויס זעהן "כאילו" ער וויל זיין שלעכט,
אבער אין אמת'ן איז ער דאך" :כָל כֻׁל ֹו טוֹב".
און ממילא וועגן דעם שרייען מיר אלע הויעך אויס אין בית המדרש דעם:
"ָאמֵ ן יְׁהֵ א ְׁשמֵ יּה ַרבָ א" ,ווייל מיר ווילן אלע מגלה דעת זיין מיט דעם א יעדן
איינציג'ן טאג פון דעם יאר ,אז יא רבונו של עולם ,אונזער רצון איז" :טוֹב",
און אונזער רצון איז ,אז" :י ְִׁחי הַ ּמֶ לְֶך י ְִׁחי"!..
און דורך דעם וואס א יודיש קינד ענטפערטָ" :אמֵ ן" ,איז ער דאך זוכה צו
אלעם גוט'ן ,צו" :חַ ּיִ ים חֵ ן וָחֶ סֶ ד" ,און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך
מרומז אין דעם פסוק פון" :מָ ְׁש ֵכנִי ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה" וגו' ,ווייל די ראשי תיבות
פון די ווערטערֱ " :הבִ יַאנִי הַ ּמֶ לְֶך ֲח ָד ָריו" – איז דאך גימטריא" :חַ י" ,און
דאס גייט דאך ארויף אויף" :חַ ּיִ ים" ,און די ראשי תיבות פון די ווערטער:
" ָנגִ ילָה וְׁ נ ְִׁש ְׁמחָ ה בָ ְך" – איז דאך גימטריא" :חֵ ן" ,און די סופי תיבות פון די
ווערטער" :מָ ְׁש ֵכ ִני ַאח ֲֶריָך נָרּוצָ ה הֱבִ יַא ִני הַ ּמֶ ֶלְך ח ֲָד ָריו" – איז דאך גימטריא:
"חֶ סֶ ד" מיטן כולל.
[און די ענין פון "כולל" ווייזט דאך אויך אויף א ענין פון" :חֶ סֶ ד" אז מען
איז זיך "כולל" מיט אנדערע ,און אז מען העלפט ארויס א צווייטן ,ווייל
דאס איז דאך א "כלל" ,ווייל א "כלל" איז דאך ,אז אלע זענען גלייך ,און
משא"כ א פרט איז דאך ,אז א יעדער איינער איז פאר זיך באזונדער].
און ממילא קומט דאך אויס פון דעם ,אז ווען א יודיש קינד ענטפערט:
"ָאמֵ ן" מיט כוונה ,איז ער דאך דעמאלט'ס זוכה צו א ברכה פון דעם
אייבערשטן אויף" :חַ ּיִ ים חֵ ן ָוחֶ סֶ ד":
סח
אליעזר שמחת תורה נעימות
ִל ְכ ֶשיָּפוצו ַמ ְעיְ נ ֶת ָּ
יך חו ָּצה
ש ָ ּיפ ּוצ ּו מַ ְעיְ נ ֶֹׁת ָ
יך ח ּו ָצה :עס איז דאך שוין ֵא ָמ ַתי ָק ָא ֵתי מַ ר לִ ְּכ ֶׁ
באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז א יעדע מענטש איז דאך אראפ געקומען
אויף די וועלט מיט א באזונדער'ע "תפקיד" ,און א יעדער איינער האט זיך
דאך זיין באזונדער'ע תפקיד וואס ער קען אויס פירן ,און מען קען נישט
זאגן פאר דעם משפיע וואס זיצט א גאנצן טאג" :בֵ ין כֹתְׁ לֵי בֵ ית הַ ִּמ ְׁד ָרש" אז
ער זאל גיין ראטעווען מענטשן און זיי פירן אין שפיטאל אריין ,אדער ווערן
א עסקן און דאס גלייכן.
און די זעלבע זאך איז דאך אויך פארקערט ,ווייל מען קען דאך נישט נעמען
א הצלה מאן און איהם אריין זעצן אין בית המדרש ,און איהם הייסן ָאן צו
הייבן געבן א שיעור פאר אלע כולל יונגעלייט.
ווייל עס גייט דאך נישט אזוי ,ווייל א יעדער איינער האט זיך דאך זיין:
"חֵ לֶק הַ ּתו ָֹרה" ,און א יעדער איינער האט זיך דאך זיין וועג ווי אזוי ער
ברענגט א" :נַחַ ת רּוחַ " פארן אייבערשטן.
אבער א יעדע יודיש קינד האט דאך עפעס א "תפקיד" פארוואס ער איז
אראפ געקומען אויף דער וועלט ,און עס איז נישט דא אזא זאך אז א מענטש
קען זאגן אויף זיך אז איך בין א פשוט'ע יוד וואס דרייט זיך דא ארום אויף
דער וועלט און איך האב נישט קיין שום תפקיד אויף דער וועלט ,ווייל עס
איז דאך נישט אמת ,ווייל א יעדע יודיש קינד "קען" עפעס צו לייגן צו דעם
שיינעם הערליכ'ן קרוין וואס רופט זיךּ" :תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל".
סט
אליעזר שמחת תורה נעימות
און עס איז דאך נישט דא אזא זאך אז א מענטש איז אראפ געקומען אויף
דער וועלט כדי זיך ארום צו דרייען פאר סתםָ ,אן קיין שום ספעציעל'ע
"תפקיד" ,ווייל א יעדע מענטש איז דאך אראפ געקומען אויף דער וועלט
מיט א פְׁ לַאן פון פריער ,און מען האט דאך שוין ספעציעל אויס גערעכנט
פאר איהם וואס ער זאל קענען צו לייגן צו דעם שיינעם הערליכ'ן קרוין פון:
"ּתִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל" ,כדי אז ער זאל אויך קענען האבן א חלק מוסיף צו זיין צו
די שיינ'קייט פוןּ" :תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל" ,אמאל איז עס מיט "תורה" ,און אמאל
איז עס מיט" :חֶ סֶ ד" ,און אמאל איז עס דורך דעם וואס מען איז מחדש א
נייע ארגענעזאציע צו העלפן אנדערע יודישע קינדער וואס נויטיג'ן זיך אין
הילף ,און אמאל איז עס דורך דעם וואס מען ברענגט צו עסן פאר חולי
ישראל ,און אמאל איז עס דורך דעם וואס מען באדינט תלמידי חכמים ,און
אזוי ווייטער ..גאר אסאך אנדערע סארטן ארבעט און שטעלע'ס וואס עס
קען זיך נאר מאכן.
און ווען וועט משיח קומען !?..און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז משיח
וועט נאר קומען ווען א יעדער איינער וועט שוין האבן גע'ענדיגט זיין
ארבעט און זיין "תפקיד" פארוואס ער איז אראפ געקומען אויף דער וועלט.
און דאס איז דאך טאקע פשט אין די ווערטער וואס" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" האט
דא געזאגט אז ער וועט קומען" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ,ווייל" :מָ ִשיחַ
צִ ְׁדקֵ ינּו" האט דאך אונז דא געזאגט ,אז איך וועל קומען ווען :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו
"מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך" חּוצָ ה – איך וועל קומען ווען "דיינע" קוועלער וועלן זיך צו
שפרייטן ווייטער ,ווייל א יעדער איינער האט זיך דאך זיין באזונדער'ע
תפקיד וואס ער קען אויף טוהן אויף דער וועלט ,און א יעדער איינער האט
ע
אליעזר שמחת תורה נעימות
זיך דאך זיין באזונדער'ע זאך וואס ער קען צו לייגן צו דעם שיינעם קרוין
וואס רופט זיךּ" :תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל".
און אין די ווערטער" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ליגט דאך אין אמת'ן גאר
גאר אסאך ,ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט אין די ספרים הק' ,אז
משיח וועט דאך נאר קומען ווען די דור וועט זיין אדער" :כֻׁל ֹו חַ ּיָב" אדער:
"כֻׁל ֹו ַזכַאי" ,און" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" האט דאך אונז שוין דא דערמאנט די
ווערטער" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ,און די ווערטער" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו
"מחֹ ל" ,און דאס מיינט דאך צו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך ראשי תיבותְׁ :
זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז דורך דעם וואס א יעדער איינער וועט טוהן
וואס ער קען כדי משפיע צו זיין צו דעם שיינעם הערליכ'ן קרוין פון:
"ּתִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל" פון "זיין" קוואל און פון "זיין" יכולת ,וועט ער דורך דעם
גורם זיין אז דער אייבערשטער וועט "מוחל" זיין אלע יודישע קינדער.
ווייל דער אייבערשטער וועט דאך שוין דעמאלט'ס זעהן אז די יודישע
קינדער טוען דאך וואס זיי קענען כדי צו ברענגען די גאולה ,איינער טוט אין
"תורה" ,און איינער טוט אין" :חֶ סֶ ד" ,און איינער טוט אין "עסקנות" ,און
איינער טוט אין אנדערע הייליגע "עניני הכלל".
און ממילא וועגן דעם וועט דעמאלט'ס דער אייבערשטער גלייך מוחל זיין
אלע עבירות פון די יודישע קינדער ,און ער וועט דעמאלט'ס גלייך ברענגען:
"מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" אויף אּ" :דוֹר שֶ כֻׁל ֹו ַזכַאי".
און די ווערטער" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז דאך אויך ראשי תיבות:
"חֲמֹ ל" ,די ווערטער" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – איז ראשי תיבות:
עא
אליעזר שמחת תורה נעימות
"מחֹ ל" ,און די צוויי זאכן גייען דאך בעצם צוזאמען ,ווייל
"חֲמֹ ל" מיטְׁ :
ווען דער אייבערשטער וועט זעהן דעם" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ביי א
יעדעם איינעם אויף זיין אופן – ווייל ווען דער אייבערשטער וועט זעהן ווי
אזוי א יעדע יודיש קינד טוט אלעס וואס ער קען נאר מוסיף צו זיין צו דעם
שיינעם הערליכ'ן קרוין וואס רופט זיךּ" :תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל" ,דעמאלט'ס:
"חֲמֹ ל" – דעמאלט'ס וועט שוין דער אייבערשטער "רחמנות" האבן אויף די
"מחֹ ל" – און ער וועט דעמאלט'ס אויך "מוחל" זיין די
יודישע קינדער ,אוןְׁ :
יודישע קינדער אויף אלע זייערע עבירות ,און ער וועט אונז שוין דעמאלט'ס
שיקן" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו".
און לאמיר זיך טאקע יעצט אלע גוט איין חזר'ן דעם געדאנק ,אז דו ווייסט
ווען דער אייבערשטער וועט שוין "רחמנות" האבן אויף אונז און אונז
"מוחל" זיין אויף אלע אונזערע עבירות און אונז שיקן" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"!?..
ענטפערט אונז אויף דעם" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו" אליין ,און" :מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו"
זאגט דאך אונז שוין דא זייער קלאר ,אז דאס וועט נאר געשעהן" :לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו
מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" – אז דאס וועט נאר געשעהן ווען א יעדער איינער וועט
פאר שפרייטן זיינע מעיינות צו כלל ישראל ,איינער מיט א קוואל פון
"חיזוק" און "הדרכה" ,און איינער מיט א קוואל פון "תורה" לערנען ,און
איינער מיט א שטארקע שטראם פוןַ" :אהֲבַ ת י ְִׁש ָראֵ ל" ,און איינער מיט א
שטארקע שטראם פון" :חֶ סֶ ד" ,און איינער מיט א שטארקע שטראם פון
"עסקנות" ,און איינער מיט א שטארקע שטראם פון עוסק זיין "בצרכי
הכלל" ,אבער אלע יודישע קינדער וועלן האבן א חלק אין דעם גרויסן:
"בִ יַאת הַ מָ ִשיחַ " וואס וועט דאך שוין בקרוב זיין" :בִ ְׁמהֵ ָרה בְׁ יָמֵ ינּו".
עב
אליעזר שמחת תורה נעימות
און מיר דארפן דאך טאקע אלע אויך געדענקען בשעת ווען מיר זענען
מסיים דעם הייליגן ספר תורה ,אז וואס איז די" :וְׁ זֹאת הַ בְׁ ָרכָה אֲשֶ ר בֵ ַרְך
ֱֹלקים אֶ ת בְׁ נֵי י ְִׁש ָראֵ ל לִ פְׁ נֵי מוֹתוֹ"!?..
מֹ שֶ ה אִ יש הָ א ִ
און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז די" :וְׁ זֹאת הַ בְׁ ָרכָה אֲשֶ ר בֵ ַרְך מֹ שֶ ה אִ יש
"מסִ ינַי בָ א" – די ברכה
ֱֹלקים אֶ ת בְׁ נֵי י ְִׁש ָראֵ ל לִ פְׁ נֵי מוֹתוֹ" איז דאך ,אזִ :
הָ א ִ
איז ,צו געדענקען אז מיר קומען אלע פון א הייליגן" :מַ עֲמַ ד מַ ּתַ ן ּתו ָֹרה",
און די גאנצע ציל פון דעם הייליגן" :מַ עֲמַ ד מַ ּתַ ן ּתו ָֹרה" איז דאך נאר געווען
איין זאך ,און דאס איז דאך ,צו געדענקען דעםָ" :אנֹ כִ י יהו-ה אֱֹלקֶ יָך" – צו
ֱֹלקים אֵ ין עוֹד ִמלְׁ בַ ּדוֹ",
געדענקען דעם" :אַ ּתָ ה הָ ְׁראֵ תָ ל ַָדעַ ת כִ י יהו-ה הּוא הָ א ִ
און צו לעבן מיט דעם גרעסט'ן הייליגסט'ן יסוד פון א יודיש קינד ,וואס
"שּוִ יתִ י יהו-ה לְׁ נֶגְׁ ִּדי תָ ִמיד".
דאס איז דאך דעם גרויסן הייליגן יסוד פוןִ :
און איינמאל א יודיש קינד פארשטייט דאך שוין וואס דאס מיינט אז דער
הייליגער תורה האט איין איינציגע ציל ,און דאס איז ,צו זיין דבוק אין דעם
אייבערשטן פיר און צוואנציג שעה א טאג ,דעמאלט'ס קען ער דאך שוין
"ש ְׁמחַ ת ּתו ָֹרה" מיט דער הייליגער תורה
טאקע באמת ָאן הייבן צו טאנצןִ :
הק'.
ווייל ווען איך בין דבוק אין דער הייליגער תורה הק' און אין אירע וועגן ,בין
איך זיך דאך דעמאלט'ס מדבק אין דעם הייליגן באשעפער (כביכול) ,נו..
ֱֹלקים" !?..גארנישט.
"ק ְׁרבַ ת א ִ
וואס איז דען בעסער ווי אביסעל'עִ :
ֱֹלקים" ,דעמאלט'ס איז ער
"ק ְׁרבַ ת א ִ
ווייל איינמאל א מענטש האט שויןִ :
דאך די גליקלעכ'סטע מענטש אויף דער וועלט ,ווייל דער הייליגער נעים
עג
אליעזר שמחת תורה נעימות
זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך אונז שוין בפירוש אין זיין
הייליגן ספר תהלים (קפיטל ע"ג פסוק כ"ח) ,אזַ " :ו ֲאנִי" – אז איך ..דארף
ֱֹלקים" – אז
"ק ְׁרבַ ת א ִ
נאר איין זאך ,און די איין זאך וואס איך דארף איזִ :
איך וויל זיין נאנט צום אייבערשטן ,און דאס איז" :לִ י טוֹב" – און דאס איז
די בעסטע זאך וואס איך גלוסט נאר צו האבן אויף דער וועלט.
ווייל אויב א מענטש איז נאנט צום אייבערשטן ,ווערן דאך דעמאלט'ס זיינע
תפילות גאר שנעל נתקבל ,ווייל דער אייבערשטער שטייט דאך שטענדיג
לעבן איהם ,און ער נעמט דאך שטענדיג גלייך ָאן אלע זיינע תפילות וואס
ער בעט נאר.
און עס איז דאך נישט דא דעמאלט'ס קיין שום שלעכטע" :מַ לְׁ אָ ְך" וואס קען
דעמאלט'ס פראבירן צו שטערן זיינע תפילות פון ארויף גיין צום הייליגן
באשעפער ,ווייל דער קעניג אליין שטייט דאך שטענדיג לעבן איהם ,און ער
הערט דאך איהם שטענדיג אויס אלעס וואס ער בעט נאר ,און עס איז דאך
דעמאלט'ס ממש א בחינה פון" :וְׁ ַרחֲמֶ יָך יהו-ה אֱֹלקֵ ינּו ַוחֲסָ ֶדיָך הָ ַרבִ ים ַאל
יַעַ זְׁ בּונּו נֶצַ ח סֶ לָה וָעֶ ד" ,און קיין שום" :מַ לְׁ אָ ְך" וועט זיך דאך נישט וַואגן ָאן
צו רירן א תפילה וואס שטייט שוין" :לִ פְׁ נֵי מֶ לְֶך מַ לְׁ כֵי הַ ְּׁמלָכִ ים הַ קָ דוֹש בָ רּוְך
"ּדן" זיין צו יא
הּוא" ,ווייל ממילא א פשוט'ע תפילה ,נו ..דארף מען נאךַ :
ֱֹלקים" ,דאס קען
"ק ְׁרבַ ת א ִ
צו ניין ,אבער א תפילה וואס ווערט געזאגט מיטִ :
דאך שוין קיינער נישט צו רירן.
און וויבאלד מיר שטייען דאך שוין דא יעצט ממש ביים גרויסן סיום פון די
הייליגע טעג ,דארפן מיר דאך אלע גוט געדענקען דעם הייליגן ווארט וואס
צדיקים פלעגן טייטש'ן ,אז" :זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" – אז געדענק
עד
אליעזר שמחת תורה נעימות
דעם הייליגן באשעפער אין די טעג וואס מען זאגט :אַ ּתָ ה "בְׁ חַ ְׁרּתָ נּו" ,און
פיר זיך אויף אין די יעצטיגע טעג ווי אזוי עס פאסט זיך אויף צו פירן אין
אזעלכע הייליגע גרויסע טעג.
און" :שַ בָ ת קו ֶֹדש" דארף מען זיך דאך זיכער אויף פירן ווי עס דארף צו זיין
און מקיים זיין דעם" :זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" ,ווייל" :שַ בָ ת קו ֶֹדש"
איז דאך אסאך אסאך גרעסער ווי אלע "ימים טובים" ,אזוי ווי מיר זאגן דאך
שוין טאקע אלע א יעדן פרייטיג צו נאכט'ס ביים דאווענען ,אזּ" :ובֵ ַרכְׁ ּת ֹו
ִמכָל הַ ּי ִָמים וְׁ ִק ַּד ְׁשּת ֹו ִמכָל הַ זְׁ מַ נִים".
און די ווערטער" :יְׁמֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :שַ בָ ת"
[מיט די דריי אותיות מיטן כולל] ,אונז מרמז צו זיין ,אז יום טוב גייט ָאן
דעם" :זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך" – אז געדענק דעם הייליגן באשעפער
אין די טעג וואס מען זאגט :אַ ּתָ ה "בְׁ חַ ְׁרּתָ נּו" ,אבער" :שַ בָ ת"" !?..שַ בָ ת"
גייט דאך דאס זיכער ָאן ,ווייל" :שַ בָ ת" איז דאך אסאך העכער ווי" :יוֹם
טוֹב" ,און ממילא ווען עס קומט ָאן דער הייליגער" :שַ בָ ת קו ֶֹדש" ,דארף
דאך שוין דעמאלט'ס קאכן אין אונז פון זיך אליין דעם" :זְׁ כֹ ר אֶ ת בו ְֹׁראֶ יָך
בִ ימֵ י בְׁ חּורֹתֶ יָך"!..
אבער על כל פנים ..אויב מיר וועלן טאקע אלע באמת לעבן מיט דעם:
" ִשּוִ יתִ י יהו-ה לְׁ נֶגְׁ ִּדי תָ ִמיד" ,און מיר וועלן טאקע אלע מקיים זיין דעם:
"לִ כְׁ שֶ ּיָפּוצּו מַ עְׁ יְׁנֹ תֶ יָך חּוצָ ה" ,און מיר וועלן טאקע אלע טוהן אלעס וואס
מיר קענען נאר כדי מוסיף צו זיין צו די שיינ'קייט פוןּ" :תִ פְׁ אֶ ֶרת י ְִׁש ָראֵ ל",
דעמאלט'ס וועלן מיר שוין טאקע אלע קענען זוכה זיין זיך צו פרייען מיט די
"ש ְׁמחָ ה" פון דעם גרויסן" :בִ יַאת מָ ִשיחַ צִ ְׁדקֵ ינּו".
אמת'ע גרויסעִ :
עה
אליעזר שמחת תורה נעימות
און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די
אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער קערט זיך צוריק צו זיין הייליגן רוה
ארט אין" :יְׁרּושָ ַליִם עִ יר הַ קֹ ֶדש" ,און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע
קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער איז
מקיים דעם" :וְׁ הָ שֵ ב ֹכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹדתָ ם ּולְׁ וִ ּיִ ם לְׁ ִש ָירם ּולְׁ זִ ְׁמ ָרם".
און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די
אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער וועט אראפ ברענגען א פייער'דיגע:
ישי" פון הימל.
"בֵ ית הַ ִּמ ְׁק ָּדש הַ ְׁשלִ ִ
און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אויך קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די
אייגענ'ע אויגן ווי דער אייבערשטער איז מקיים דעם" :בְׁ נֵה בֵ יתְׁ ָך כְׁ בַ ּתְׁ ִחלָה
וְׁ כ ֹונֵן ִמ ְׁק ָּד ְׁשָך עַ ל ְׁמכוֹנוֹ" ,און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אלע אויך
קענען זוכה זיין צו זעהן מיט די אייגענ'ע אויגן דעם גרויסן" :יוֹם שֶ צַ ִּד ִיקים
יו ְֹׁשבִ ין וְׁ עַ ְׁטרוֹתֵ יהֶ ם בְׁ ָראשֵ יהֶ ם וְׁ ֶנ ֱהנִים ִמזִ יו הַ ְׁשכִ ינָה":
און מיט דעם ענדיגן מיר :אז מיר זאלן זוכה זיין אז ווען
עס וועט זיין" :אָּ סֻ ָּרה נָּא" – ווען מען וועט אוועק גיין פון
די גרויסע הייליגע טעג ,זאל אבער נאך אלץ זיין:
"וְ אֶ ְראֶ ה אֶ ת הַ ַמ ְראֶ ה הַ ָּגדל הַ זֶה"!..
תם ולא נשלם!
שבח ושירה לאל בורא עולם!
יצא לאור לז"נ זקני הרב ר' יצחק בן יונה ז"ל
עו
אליעזר שמחת תורה נעימות
עז
אליעזר שמחת תורה נעימות
עח
