טיב החיים · Tiv Hachayim — שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
חג הסוכות
שמ"ע ושמח"ת
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון ע"ה
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
ולכן אפילו על סוכות ממש שעשו יש גם כן האדם אין יכול לעשות מעצמו
להביע השבח וההודאה להשי"ת .וזה כוונת כלום בלי עזר הבורא
אומרו 'כי בסוכות הושבתי' ,וכתב הרוקח בסוכות תשבו שבעת ימים כל האזרח
(סימן ריט) כי אמר בסוכו"ת הושבתי לשון רבים, בישראל ישבו בסוכות ,למען
להורות על שני מיני הסוכות שהיו להם אז הן ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את
סוכות ממש שעשו להם ,והן ענני הכבוד. בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים.
ועליהם אמר 'הושבתי' שהקב"ה הושיב את בגמרא (סוכה יא ):תניא כי בסכות הושבתי את
ישראל באלו הסוכות היינו אף בסוכות ממש, בני ישראל ,ענני כבוד היו דברי רבי אליעזר ,רבי
כיון שאין האדם יכול לעשות מעצמו כלום מבלי עקיבא אומר סוכות ממש עשו להם .ותמהו
עזר הבורא ב"ה ,ועל כן שפיר יש לעשות זכר המפרשים בדברי רבי עקיבא מהו הטעם שיצונו
לדבר ,שנתבונן ביסוד גדול זה שכל דבר בעולם הקב"ה לעשות זכר לסוכות ממש שעשו ישראל
בא מאת הקב"ה ואין האדם עושה כלום בלא במדבר ,כי על נס וטובה יתירה שלא כדרך
עזר וסיוע מאתו ית'. העולם כגון ענני הכבוד שהשרה הקב"ה שכינת
כבודו בתוך בני ישראל והושיבם תחת צל כנפיו,
שייך לעשות זכר להודות להשי"ת על נס זה בכל
שנה ושנה ,אבל על סוכות שעשו לעצמם מה
תכלית כל הנסיונות הם כדי
שיתפעל האדם מהפיכו טעם יש לעשות להם זכר.
במדרש פליאה איתא ,לא נתקררה דעתו וי"ל בפשטות דהנה כל דבר שנמצא בעולם בא
של איוב עד שראה בסכת בסכת אך ורק מאת הבורא ית' ,ואין ביד האדם
בסכות .והוא פלאי. לעשות בעצמו כלום מבלעדי עזר הבורא ית',
טוב מאוד זה יצר הרע .כי מהיצר הרע יוצמח ואפ"ל עפ"י דברי מרן רביה"ק זי"ע בדברי
טובה גדולה עד מאוד ,מה שלא היה אילו היה יואל (פ' וישב עמוד ר') לבאר מה
היצר טוב לבדו ,כי מכיון שיש גם כח היצר הרי דאיתא בירושלמי (סנהדרין פ"ד ה"ב) אילו היתה
תתפעל כח הקדושה ביתר שאת ויתר עז ניתנה התורה חתיכה לא היה לרגל עמידה.
להתגבר עליו .וממנו נקח לעבודת ה' שבעת ופירשו המפרשים שאילו היתה התורה פסק
שיהיה האדם רוצה לעשות ולקיים איזה מצוה הלכה בלא נטיית הדעת לכאן ולכאן ,לא היה
ממצוות תורתינו הק' ,ויראה שנזדמן לפניו קיום להעולם ,דהתורה צריכה שתהיה נדרשת
איזה עיכוב ומניעה אשר תעמוד לפניו כחומת מ"ט פנים טהור ומ"ט פנים טמא .וראוי
ברזל לעצרהו מלעשות מעשה המצוה ,לא יחשוב להבין הכוונה בזה ,אמאי לא היה קיום להעולם
אז בדעתו להמנע מעשיית המצוה באמרו כי מן אילו ניתנה התורה פסק הלכה .ומבאר עפ"י
השמים עכבוהו .רק אדרבה ישתדל בזריזות מה שכתב בישמח משה (פ' חוקת) לבאר מה
ובשמירה יתירה לעשות ולקיים את התורה ואת שאמרו חכמינו ז"ל (גיטין מג ).אין אדם על
המצוה ,וישכיל ויבין את זאת כי כל העיכובים דברי תורה אלא אם כן נכשל בהן ,דהנה כלל
העומדים לנגדו ,אין תכליתם רק שעל ידם גדול הוא דכל דבר נתפעל מהפיכו ,ואף דבר
יתפעל מהפיכו ,ויבא לשלימות יותר ,עכ"ד. שכאשר הוא לעצמו אין לו כוחות חזקים כל כך,
מכל מקום בהפגשו עם מנגדו והפיכו מתפעל
ולפי זה י"ל דהנה על איוב הלא העיד הכתוב הוא ביתר שאת ועוז בעוד כוחות ,אשר אילו
(איוב א ח) איש תם וישר ירא אלהים וסר היה נשאר כמות שהוא לא היו לו כל אלו
מרע ,וכאשר באו עליו היסורים היתה טענתו הכוחות .ולכן על ידי המכשלה והטעות שהיה
בפיו כי רוצה הוא לעבוד את ה' כאשר עם לו בלימודו נפעל מאוד כשמרגיש בו ,ומגביר
לבבו ,ומדוע שלחו אליו יסורים וחליים רעים שכלו ובא לידי שלימות ההשגה ,להיות שכל דבר
המונעים בעדו מלעבוד את בוראו כראוי .אך נתפעל מהפיכו ,עכ"ד .ולפי זה מבוארים דברי
כאשר ראה 'בסכת בסכת בסכות' ג' פעמים הירושלמי 'אילו היתה התורה ניתנה חתיכה לא
נתקררה דעתו ,דהנה בגמרא (סוכה ו ):איפליגו היה לרגל עמידה' ,דהיינו שההכרח הוא
רבנן ורבי שמעון בדין כמה דפנות צריכה שתנתן התורה פנים לכאן ולכאן ,דעל ידי שיש
הסוכה ,וקא מיפלגי בפירוש הני ג' בסוכות אי פנים לכאן ולכאן ,יתפעל מהפכיות ויגביר שכלו
יש אם למקרא אי יש אם למסורת ,עיי"ש. יותר ,ויתברר ההלכה לאמיתה ,אך אם היתה
ולכאורה קשה מדוע לא כתבה תורה בפירוש התורה ניתנה לא היתה לרגל עמידה ,שלא היו
מכמה דפנות יש לעשות הסוכה ,אלא כתבה יכולים לברר ההלכה לאמיתה ,עכ"ד.
'בסכת בסכת בסכות' ,שבזה שייך פלוגתא אי יש
אם למקרא אי יש אם למסורת .אך טעם הדבר ויסוד זה שכל דבר נתפעל מהפיכו נצרך מאוד
הוא כנ"ל ,שכל דבר נתפעל מהפיכו ,דעל ידי לכך שיוכל האדם להחזיק מעמד נגד
שיש פנים לכאן ולכאן ,יתפעל מהפכיות ויגביר נסיונות היצר ,ולא ימעדו קרסוליו ,וכמו שכתב
שכלו יותר ,ובזה ישיג עומק אמיתת הדין, בקדושת יום טוב (פ' תזריע) בשם המפרשים
וכאשר ראה זאת נתקררה דעתו כי זבה השכיל לבאר כוונת מאמרם (בר"ר פ"ט ס"ז) טוב זה יצר
ובחרת בחיים ב
באגודה אחת ,ורכוש מצרים בידם ,דמבואר לדעת שכל היסורים המונעים בעדו מלהתקרב
במדרש (במ"ר פ"כ סכ"ב) שאף שנצטוו מאת ה' אל בוראו ,אינם כי אם שעל ידם יתפעל
וישאלו איש מאת רעהו וכו' ,לא היה בהם מהפיכו ,ויתעלה במעלות רמות יותר.
דלטורין שיגיד דבר זה להמצרים ,וממילא היה
בידם כחו של יעקב אבינו ,ובכח זה נקרע הים
לפניהם ,עכ"ד.
והנה כתיב (ישעיה ד ו) וסוכה תהיה לצל יומם הסוכה מגינה על האדם בין
בגשמיות ובין ברוחניות
למחסה ולמסתור מזרם וממטר,
ומבואר בספרים הקדושים הכוונה ,שהסוכה כתב הטור (אורח חיים סימן תיז) בשם אחיו
היא זכר לענני הכבוד (סוכה יא ,).וענני הכבוד ה"ר יהודה ז"ל ,שפסח הוא כנגד
היו שמירה לכלל ישראל בגשמיות וברוחניות, אברהם ,ושבועות כנגד יצחק ,וסוכות
בגשמיות -כמבואר במדרשי חכמינו ז"ל שהיה כנגד יעקב דכתיב (בראשית לג יז) ויעקב נסע
הענן מגין עליהם מחיות רעות ,וכל האויבים סכותה .ויש להבין קישור חג הסוכות ליעקב
שבאו להלחם עמהם לא היו יכולים לשלוט בהם, אבינו.
וכדמצינו במלחמת עמלק שלא היה לו שום
ונל"פ על פי מה שכתב בישמח משה (פ'
שליטה רק באלו שפלטם הענן ,וברוחניות -
בשלח) לפרש אמרם ז"ל הים ראה
מבואר בספרים הקדושים שעל המדבר נאמר
וינס ,מה ראה ישראל באים ורכוש מצרים בידם,
(דברים ח טו) מקום נחש שרף ועקרב ,וזה מרמז
ויש להבין מהו הלשון ראה ישרא"ל באים ,ולא
שכל כחות הקליפה היו שרויים במדבר ,ובכח
אמר בני ישראל .אלא דהנה אמרו חז"ל (עיין
ענני הכבוד לא היה לכל אלו שום שליטה על כלל
תנחומא נצבים ס"א) אלמלי היו ישראל באגודה
ישראל ,ודייקא במקום הזה נתעלו למעלה
אחת אין כל אומה ולשון יכולה לשלוט בהם,
למעלה ,וזכו לקבל את התורה ,ומצות סוכה
והענין דהנה יעקב אבינו הגיע לשלימות
שהיא זכר לענני הכבוד ,יש בה גם כן סגולה זו,
המעולה ביותר ששייך ,ולכן לא היה לשום אחד
שהיא מחסה ומסתור מזרם וממטר ,ושומרת
שליטה עליו ,כדכתיב (בראשית לב כט) כי שרית
ומגינה על האדם בגשמיות וברוחניות.
עם אלהים ועם אנשים ,ואחר שנאסף אל עמיו,
והרי כח זה שלא יהיה לשום כוחות הרע בגוף נתחלקו חלקי השלימות שלו לי"ב שבטים,
ובנפש שום שליטה ,הוא נובע ובא ומשם יתחלקו לששים רבוא נשמות ישראל,
מיעקב אבינו ,שהיו בו כל מיני שלימות ,וכאשר שבכללם תמצא כל חלקי השלימות שהיו אצל
יש כוחו אצל כלל ישראל אז אין כל אומה ולשון יעקב אבינו ישראל סבא ,ולכן כאשר ישראל
יכולה לשלוט בהן ,ושפיר מובן שייכות חג באגודה אחת ,ויש בהם כל חלקי השלימות של
הסוכות אל יעקב אבינו ,שכח זה שהיה אצל כלל יעקב אבינו ,אין כל אומה ולשון יכולה לשלוט
ישראל בענני הכבוד ,וכיום במצות הסוכה ,שיש בהם ,ולכן אצל קריעת ים סוף ראה ישרא"ל
הגנה ושמירה על כלל ישראל ,מכל כחות הרע, באים ,היינו כחו של יעקב אבינו ישראל סבא,
שורשו ומקורו מיעקב אבינו ישראל סבא. מכיון שהיו באגודה אחת ,והראיה לזה שהיו
ג חג הסוכות תשפ"ז
לשמיני עצרת ושמחת תורה
דכאשר האדם מסתכל על עצמו איך שהוא שמיני עצרת מורה ובא כי הקב"ה
נראה בשפל המצב ,וחושב בנפשו איך יתכן שאני נהנה ממעשינו הטובים
בשפלות מצבי אעשה נחת רוח להשי"ת בקיום בפייט לשמיני עצרת ,אמונים אשר נאספו,
מצוותיו ,בקריאת שמע ולבישת ציצית והנחת ברכות נכספו ,גם קומתם כפפו,
תפילין וכו' ,מכל מקום עליו לידע דזהו דבר חנונם העדיפו .וראוי להבין כוונת אומרו
מיסודות האמונה ,שעל האדם לידע ולהאמין אמוני"ם אשר נאספו ,מדוע קורא הפייטן לבני
שבאיזה מצב בו הוא שרוי יש לו להשי"ת נחת ישראל המתאספים ביום שמיני עצרת בבית
רוח ממעשי המצוות שלו .וזאת היא ,מכח מה הכנסת בשם אמונים דייקא.
שבחר ה' בעמו ישראל באהבה ,וכמו שאומרים ואפ"ל על פי מה דאיתא במדרש (ילקו"ש
בתפלות החג ,אתה בחרתנו מכל העמים אהבת פנחס רמז תשפב) בענין שמיני עצרת,
אותנו ורצית בנו ,דאילו גוי אף אם ילבוש ציצית משל למלך שבאת לו שמחה ,כל שבעת ימי
ויניח תפילין ויקיים מצוות התורה ,לא עשה המשתה אמר המלך לבנו יודע אני שכל שבעת
ולא כלום ,אך אם יהודי ילבוש ציצית ויקיים את ימי המשתה היית טורח עם האורחים ,עכשיו
מצוות ה' ,גורם בזה נחת רוח נפלא להשי"ת, אני ואתה נשמח יום אחד ,כך כל שבעת ימי
ומרעיש את כל העולמות למעלה .ונודע מה החג ישראל עסוקין בקרבנותיהן של אומות
שכתב בספה"ק קדושת לוי (לפורים ,קדושה
העולם ,וכיון שיצאו שבעת ימי החג אמר
שלישית) דאם מתייאש האדם את עצמו ואומר הקב"ה לישראל אני ואתם נשמח יחד .וכן
שאין להקב"ה נחת רוח במעשיו ,הגם שיהיה פירש"י בשינוי קצת ,על הפסוק (במדבר כט לה)
סובר שהוא עניו ושפל ברך ,אם מתייאש את ביום השמיני עצרת תהיה לכם ,לפי שכל ימות
עצמו ואומר שאין להקב"ה נחת רוח בתחתונים, הרגל הקריבו כנגד שבעים אומות ,וכשבאין
אין זה נקרא עניו ושפל ברך ,אדרבה הוא נוטה ללכת אמר להם המקום בבקשה מכם עשו לי
קצת למינות ,עכ"ד. סעודה קטנה כדי שאהנה מכם ,קשה עלי
פרידתכם.
והנה על ענין זה צריכים לאמונה למעלה מן
וחזינן מהכא דבשמיני עצרת אומר הקב"ה
השכל ,דמצד השכל יעלה על לב אדם
לישראל בבקשה מכם עשו לי סעודה
איך יתכן שאיש פחות שפל ונבזה כמוני יגרום
קטנה כדי שאהנה מכם ,והיינו שהשי"ת מודיע
במעשיו נחת רוח להשי"ת ,וכמו שאומרים כל
לכלל ישראל שהוא נהנה מהם ,מהמצוות
המלעיגים בעבודת השי"ת ,אכן בדורות
ומעשים טובים שהם מקיימים ,והיינו כדי
הראשונים היתה חשיבות לעבודת ה' ,שהיתה
שאהנה מכם.
בדרגה גבוהה ונעלה עד מאוד ,אך כיום
בשפלות הדורות ,איזה ערך יש כלל למעשי ובדבר זה על האדם להאמין באמונה שלימה,
המצוות ,והלא הם ממילא בדרגה חלושה עד שהשי"ת יש לו נחת רוח מן המצוות
מאוד .אך לזה צריכים להתאזר באמונה למעלה ומעשים טובים שהוא עושה ומקיים ,ואף
ובחרת בחיים ד
ואמונה זו הרי היא אמונה למעלה מן השכל, מן השכל ,שזהו רצונו ית"ש ,שיש לו נחת רוח
דמצד השכל אין מובן איך יתכן דבר כזה ,ולכן ממעשינו ,ושעל ידי מעשינו אנו יושפעו כל
ברכות נכספו ,שיושפע עליהם שפע כל טוב ההשפעות טובות לעולם הזה ,ויגרמו כל
וברכה ,בכח האמונה שלמעלה מן השכל זו. התיקונים ויחודים בעולמות העליונים ,אף
שאין אתנו יודע עד מה ,ובאם האדם אומר
ולזה אמר גם קומתם כפפו ,דאף שהם
שאין להקב"ה חפץ במעשי התחתונים הרי הוא
יודעים את שפלות מצבם ,איך שקומתם
קרוב למינות.
כפפה ,עם כל זה ,דבר חנונם העדיפו ,הרבו
להעתיר ולשפוך שיח לפניו ית"ש במשך ימי ובזה מובן כוונת הפייט אמוני"ם אשר
הרחמים והרצון ,בכח אמונתם דבאיזה מצב נאספו ,דהנה בשמיני עצרת אומר
שהם שרוים מצפה השי"ת לתפלתם ,ויש לו השי"ת לעמו ישראל אני ואתם נשמח יחד ,עשו
הנאה מקיום המצוות שלהם. לי סעודה קטנה כדי שאהנה מכם ,והיינו
שהשי"ת נהנה ממעשי המצוות שאנו עושים
ומקיימים ,ולדבר זה נצרך אמונה למעלה מן
השכל ,ולכן קורא הפייטן לאלו הנאספים בבית
ענין ההקפות שאנו מגלים שכל בקשותינו הכנסת ביום שמיני עצרת אמוני"ם אשר
ומשאלותינו הוא בעבור התורה ורצון ה'
נאספו ,שביום זה ישנה הוכחה יתירה בבואם
מנהג ישראל תורה לרקד ולרנן סביב ספרי לבית ה' על אמונתם השלימה ,אף בדברים
התורה בעת ההקפות ביום שמחת שהם למעלה מן השכל ,שבזה הם מוכיחים
תורה. שהם מאמינים שהשי"ת נהנה ממעשי המצוות
וי"ל בטעמא דמילתא ,על פי מה שכתב של בני ישראל ,מקריאת שמע ותפלה וכל
בייטב פנים (מאמר אבני זכרון אות יב) עמידה בנסיון ,שבכל זה גורמים נחת רוח
לבאר מה שנאמר אצל אברהם אבינו בברית בין להבורא ית"ש.
הבתרים (בראשית טו י) ויקח לו את כל אלה
וממשיך ואומר ברכות נכספו ,דהנה כתב
ויבתר אותם בתוך .דהנה בזוהר הקדוש (פקודי
בייטב פנים (מאמר שמחת הרגל
רכא ).מבואר כי הסטרא אחרא נקראת אלה,
אות א) כי יום שמיני עצרת שבו מברכים ברכת
דכתיב (שמות לב ד) אלה אלהיך ,אבל סטרא
גשם ,הזמן גרמא להשפיע בו השפעות גשמיות
דקדושה נקראת זה ,וכמו שכתוב (ויקרא ט ו) זה
ופרנסה ,עכ"ד .והנה אמרו חז"ל (הובא בישמח
הדבר אשר צוה ה' תעשו .וטעם הדבר כי
משה פ' מטות) אין ישראל ניזונין אלא בזכות
הסטרא דקדושה אין לה אלא תכלית אחת והיא
האמונה .וידוע שהעיקר מעלת הרבותא של
רצון ה' ,אך הסטרא אחרא נקראת אל"ה ,כי
האמונה ,היא האמונה שלמעלה מן השכל .ולכן
יש לה רצונות גשמיות הרבה.
בכח זה ,אמוני"ם אשר נאספו ,שכלל ישראל
והנה המחשבות לא נגלו למלאכים ,ולכן כאשר שנאספו לבית ה' ביום שמיני עצרת בחוזק
היו מסתכלים על אברהם היה אפשר אמונתם ,שהם מאמינים שכל מצוה ומצוה שהם
להם לידמות שאברהם היה לו רצונות רבים ,כי מקיימים הם גורמים בזה נחת רוח להשי"ת,
ה חג הסוכות תשפ"ז
כי אין הטענה אמורה אלא כשהחיי והמזוני הם כשהיה רעב בארץ כתיב (בראשית יב י) וירד
כתכלית בפני עצמם ,אבל בימים הקדושים אברם מצרימה ,ואחר זה נאמר (שם טו ב)
מעמיד האדם את עצמו ,שמה שנצרך לפרנסה ויאמר אברם ה' אלהים מה תתן לי ואנכי הולך
ושפע גשמי וכל עניניו הוא ,משום שעל ידם ערירי ,ואם כן היה אפשר לסבור שהיו לו
יוכל למלאות את רצון קונו ,ולהעמיד בית נאמן רצונות הרבה חלילה בבחינת אלה .אך לזה כתיב
לה' ,וכל מה שנצרך לאדם סובב הולך סביב ויקח לו את כל אל"ה ,שלקח אל כל אלו הדברים
נקודה פנימית זו ,אשר כח זה העמיד אברהם שהיה נדמה לעינים שהיו לו בכך רצונות שונים,
אבינו בזה שויקח לו את כל אלה ויבתר אותם ויבתר אותם בתוך ,היינו בתוך שבהן ,והיינו
בתוך ,ובכח זה יכול האדם לזכות לכל השפע, שהורה שכל מה שביקש וכל מה שעשה לא היו
עכ"ד. רצונות שונים ,אלא היה בהם תכלית אחד ,כי
והנה איתא בספרים הקדושים שכל התפלות הנקודה הפנימית שבכל מעשיו ורצונותיו היתה
שהתפללו בימים הקדושים עולים עשיית רצונו יתברך ,שביקש בנים כדי שיעמיד
למרום בימים אלו הושענא רבא ושמיני עצרת. את יצחק אבינו ודורותיו אחריו ,וכמו שכתוב
אמנם איך מתעלות תפלות אלו ,שנוושע על ידן (שם יח יט) כי ידעתיו למען אשר יצוה את בניו
בכל טוב סלה ,זהו בכח הריקודים לכבודה של ואת ביתו אחריו ושמרו דרך ה' ,וכן מה שירד
תורה ,שרוקדים ומסבבים סביב התורה למצרים בעת הרעב ,הכל היה למען הרבות
הקדושה ,והתורה הקדושה עומדת באמצע, כבוד שמים בעולם .וזה הורה אברהם אבינו
שבכך מביעים אנו שנקודה הפנימית של כל במה שלקח לו את כל אל"ה ,היינו הרצונות
בקשותינו היא התורה הקדושה ,שכל מה שאנו השונים שהיו לו ,ויבתר אותם בתוך ,שתכלית
רוצים ,וכל מה שאנו צריכים הכל הוא בשביל אחת להם והנקודה הפנימית שבכל אלו היא
רצון ה' ,כי הכל סובב הולך סביב התורה עשיית רצונו יתברך.
הקדושה .וזהו הרמז במה שמסבבים עצמם ובזה מתורצת תלונת הזוהר הקדוש (תקוני
סביב הספר תורה ,שבא לרמז שכל הבקשות זוהר תקון ו כב ).איש לדרכו פונה
והתפלות הכל סובב והולך סביב התורה בעסקין דלהון ,צווחין ככלבין הב הב ,הב לנא
הקדושה ,ותכלית הכל היא למען התורה חיי הב לנא מזוני .ולכאורה קשה שהרי חכמינו
הקדושהובכח זה עולים התפלות למעלה ז"ל תקנו לנו להתפלל על כל אלו ,זכרנו לחיים
ויקובלו תפלותינו לרחמים ולרצון. כתבנו לחיים וכדומה .אמנם התירוץ לזה היא,
ובחרת בחיים ו
ביאורי ענינים
בעבודת המועדים עבודת החיים
מאמר
ושמחתם לפני
ה' אלקיכם
בחג הסוכות מתחדש הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים
מצות ניסוך המים ,ומצוה זו היו מקיימים
בחג הסוכות חזרו וקלטו
בששון ושמחה עצומה ,כמו שהאריכו ענני הכבוד את ישראל
חכמינו ז"ל בתיאור השמחה שהיה אז בבית
המקדש ,עד כדי שאמרו (סוכה נא' ):מי שלא
הנה שונה הוא מועד חג הסוכות משאר
ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה
החגים ומועדים שנתן הקב"ה
מימיו' ,וחכמינו ז"ל (שם מח ):אסמכוה
לישראל ,שנקרא החג הזה בשם 'זמן
אקרא (ישעיה יב ג) 'ושאבתם מים בששון
שמחתינו' מה שלא מצינו כן בשום יום טוב,
ממעיני הישועה' .ויש להבין מהו הענין
ובתוה"ק כתיב (דברים טז יג) 'חג הסוכות
בגודל השמחה שהיה בקיום מצוה זו.
תעשה לך באספך מגרנך ומיקבך ,ושמחת
בחגך אתה ובנך ובתך ועבדך ואמתך וגו',
ונראה ביאור הענין על פי מה שכתב בחתם והיית אך שמח' ,ולא מצינו כן בשום יום
סופר (דרשות ח"א דף כט) לבאר מה טוב שנכפל בו חיוב השמחה בתורה כמו
ענין חג הסוכות שהוא זכר לענני הכבוד בחג הסכות ,כי בחג השבועות נאמר רק פעם
דייקא בימים אלו בחודש תשרי ,שהרי ענני אחד 'ושמחת לפני ה' אלקיך' ,ובחג הפסח
הכבוד היו תמיד עם כלל ישראל בכל השנה לא נאמר כלל שמחה בתורה .והענין טעון
כולה ,מעת שיצאו מארץ מצרים וכדכתיב ביאור מפני מה יש בחג הסוכות חיוב שמחה
(שמות יג כא) וה' הולך לפניהם יומם בעמוד כזו שאין בשום יום טוב.
ענן לנחותם הדרך ,ואם כן יותר מן הראוי
לעשות הזכר לזה בחודש ניסן שהוא זמן גם יש להתבונן דהנה בזמן שבית המקדש
יציאת מצרים ,וכמו שנתקשה בזה הטור היה קיים היו מקיימים בחג הסוכות את
ז חג הסוכות תשפ"ז
המשך מצוה זו היא שבעת ימים דייקא ,לפי (סימן תרכה) .אלא דהנה כאשר חטאו ישראל
שבחופה יש שבעת ימי המשתה ,וכמו כן בעגל פלטו אותם ענני הכבוד ,וכאשר
בהסוכה שהיא זכר לענני הכבוד שהיתה נתרצה הקב"ה לישראל בשמחה ואמר
החופה שבה קנה השי"ת את כלל ישראל, למשה סלחתי כדברך היה זה ביום הכיפורים,
יש שבעת ימים ,שהם כנגד שבעת ימי ולמחרתו ירד משה מן ההר וצוה את ישראל
המשתה ,עכ"ד. על נדבת המשכן ,שהיה לכפר על חטא
העגל ,ובני ישראל הביאו אליו נדבה בבוקר
ולפי זה מובן היטב מדוע כאשר חטאו בבוקר ,עד ליל א' דסוכות שאז העבירו קול
ישראל בעגל פלטו אותם ענני הכבוד, במחנה איש ואשה אל יעשו עוד מלאכה,
כי אמרו חז"ל (שמו"ר פמ"ו ס"א) שלכן שיבר ואז כשנגמרה נדבת המשכן ,היה גמר סליחת
משה את הלוחות אחר שחטאו ישראל יום הכיפורים ,וקלט הענן אותן שכבר פלט.
בעגל ,שאמר 'מוטב ידונו כפנויה ולא כאשת נמצא שביום ט"ו תשרי חזרו ענני הכבוד
איש' .ומכיון שלא היו הלוחות שהם לישראל ,שחזר וקלטם הענן ,ולכן שפיר
הקידושין בין ישראל לאביהם שבשמים ,אם עושים זכר לענני הכבוד דייקא בימים אלו,
כן אין כאן מקום לחופה ,לכן פלטו אותם עכ"ד.
ענני הכבוד ,אך כאשר נתרצה השי"ת
לישראל ביום הכיפורים ומחל להם על חטא
העגל ,ונתן להם לוחות שניות ,אז היו שוב ויש להוסיף עוד בביאור דבריו הקדושים,
הקידושין שבין ישראל לאביהם שבשמים, על פי מה שכתב בספה"ק צבי לצדיק
וכמו שאמרו חז"ל (תענית כו' ):ביום חתונתו (מאמר חג הסוכות מאמר ג' אושפיזא דאברהם)
זה מתן תורה' ,ופירש"י 'יום הכיפורים לבאר מדוע חג הסוכות הוא שבעת ימים,
שניתנו בו לוחות אחרונות' .וכיון שאז היו דבשלמא בחג הפסח היתה המשך היציאה
הקידושין ,חזרו ענני הכבוד וקלטו אותם בעצם שבעת ימים ,כי עיקר היציאה
שהוא קנין החופה של השי"ת בעמו ישראל. והישועה היתה בשעת קריעת ים סוף ,לכן
הוא חג לה' שבעת ימים ,אבל מצות סוכה
בכל שנה ושנה בכח תשובת ישראל שהוא לזכר ענני הכבוד ,הלא ענני הכבוד
בימים הנוראים מתחדש הנישואין היו ארבעים שנה במדבר ,ואם כן מדוע
שבין ישראל לאביהם שבשמים המצוה הבאה לזכר ענני הכבוד הוא שבעת
ימים דייקא .אך יבואר דהנה כתיב (הושע ב
והנה בכל שנה ושנה יש מחדש את חג כא) 'וארשתיך לי לעולם' ,שכנסת ישראל
הסוכות שבעת ימים ,שהוא לזכר ענני היא ארוסה להקב"ה ,והיא כלה קרואה
הכבוד שהם קנין החופה של השי"ת בעמו בנעימה ,וכלל ישראל נקנית להקב"ה בחופה
ישראל ,ושבעת הימים הם כנגד שבעת ימי וקידושין ,וכתבו בעלי הדרשנים דהקידושין
המשתה ,ולכאורה טעמא בעי שהרי קידושיו היו בשני לוחות הברית ,והחופה היתה בענני
של השי"ת בעמו ישראל קיימים לעד הכבוד שהכניס שם השי"ת את כלל ישראל.
ולעולמים ,ואם כן מדוע נצרך בכל שנה ולכן לפי שמצות סוכה הוא זכר לענני הכבוד
ושנה לחוג מחדש את חג הסוכות שבעת שהיה כעין החופה ,ממילא מובן מדוע
ובחרת בחיים ח
דמהימנותא' ,דאחר עבור ימי התשובה ראש ימים ,שענינה קנין החופה ושבעת ימי
השנה ויום הכיפורים נתן השי"ת לישראל המשתה של הנישואין שבין ישראל לאביהם
מצות סוכה זכר לענני הכבוד בכדי שיהיו שבשמים .ויש לבאר על פי מה שאמרו חז"ל
ישראל בטוחים ומאמינים אשר השי"ת (יומא פו' ):דרש ריש לקיש גדולה תשובה
יקבלם בתשובה שלימה ,על כן נקרא מצות שדוחה לא תעשה שבתורה ,שנאמר (ירמיה ג
סוכה צילא דמהימנותא ,אמונת אומן אשר א) הן ישלח איש את אשתו והלכה והיתה
השי"ת מקבלנו בתשובה שלימה ,עיי"ש לפי לאיש אחר הישוב אליה עוד ,הלא חנוף
דרכו .ולדרכינו מובן הדבר היטב שהרי תחנף הארץ ההיא ואת זנית רעים רבים ושוב
הסוכה היא לזכר ענני הכבוד שהיתה קנין אלי נאום ה'' .ואף שבעצם באמת לא שייך
החופה של השי"ת בכנסת ישראל ,וענין חג גירושין בין ישראל לאביהם שבשמים כמו
הסוכות שבעת ימים לאחר ימי ראש השנה שהאריך בספה"ק בני יששכר (תמוז אב מאמר
ויום הכיפורים ,הרי מורה על כך שאף אם על ה נחמה ב אות ח) ,מכל מקום על ידי החטאים
ידי החטאים ח"ו היה בחינה של גירושין בין אפשר שיהיה כלפי חוץ בחינה של גירושין
השי"ת לכנסת ישראל ,מכל מקום על ידי ח"ו ,שיש הסתר פניו ית"ש ,ואין רואים במו
התשובה שעשו בימים אלו ,מתחדש מחדש עינים גודל אהבתו של השי"ת לעמו ישראל,
בחג הסוכות הנישואין שבין ישראל לאביהם אך על ידי התשובה מתחדש הנישואין שבין
שבשמים ,ולכן חוגים את חג ה' שבעת ימים, ישראל לאביהם שבשמים.
נגד שבעת ימי המשתה של חתן וכלה ,ולכן
מצוה זו מורה על האמונה שקיבלנו השי"ת ולכן בכל שנה ושנה אחר ראש השנה ויום
בתשובה שלימה לפניו ,וחידש את נישואיו הכיפורים ,שאז שבים ישראל בתשובה
עמנו. לפניו ית"ש ,יש חג הסוכות שבעת ימים,
שהוא זכר לענני הכבוד שהיתה החופה שבה
קנה השי"ת את עמו ישראל ,להורות כי בכל
ובזה יש ליתן טעם למה שכתב האריז"ל שנה ושנה אף אם נפסק ח"ו על ידי החטאים
(פרי עץ חיים שער חג הסוכות פ"ג) דבערב הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים,
סוכות יש להרבות בצדקה .ואפ"ל על דרך מכל מקום כאשר ישראל שבים בתשובה
שכתב בספה"ק בני יששכר (תשרי מאמר י בראש השנה ויום הכיפורים נתחדש מחדש
אות לד) לבאר דברי האריז"ל ,דבמצות הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים,
הצדקה אף על גודל הסגולה שבזה ,ככתוב ויש בכל שנה ושנה שבעת ימים שהם כמו
(מלאכי ג י) ובחנוני נא בזאת אמר ה' אם שבעת ימי המשתה של חתן וכלה ,כי בכל
אפתח לכם ארובות השמים והריקותי לכם שנה ושנה נתחדש מחדש בחג הסוכות
ברכה עד בלי די ,הכלל ישראל אף שהשי"ת הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים
מאחר הטובה אינם מהרהרים ומקיימים על ידי התשובה.
נדרם ודבריהם וצדקתם עומדת לעד ,אף
שלא נתקיים התנאי ,עיי"ש לדרכו .ולדרכינו ונבין בזה מה שכתב בספה"ק בני יששכר
י"ל בזה ,דהנה קיימא לן (יבמות קז ).אין תנאי (תשרי מאמר י אות יז) שעל כן נקרא
בחופה ,וההפלא"ה (עיין הפלא"ה כתובות ז): מצות סוכה בזוהר הקדוש (ח"ג דף קג' ).צילא
ט חג הסוכות תשפ"ז
נקיים את חג הסוכות שבעת ימים' ,והיית אך למד כן אף לגבי הנישואין שבין ישראל
שמח' ,אזי תזכה לזמן המקווה אשר לא לאביהם שבשמים ,דלא שייך כאן חזרה
תצטרך אז לששון רק לשמחה ,כי יושלם משום איזה תנאי ,אלא הנישואין שריר וקיים
מאווייך ותאמר זה ה' קוינו לו נגילה לעולם ועד .ולפי זה י"ל דבזה שכלל ישראל
ונשמחה בישועתו ,עכ"ד. מקיימים את מצות הצדקה אף מבלי
שנתקיים התנאי ,מעוררים בזה למעלה שאין
ולכאורה דבריו הקדושים טעונים ביאור, תנאי בחופה ,והנישואין שבין ישראל
דמה שייכות יש להקיווי והצפיה לאביהם שבשמים יהיה קיים לעד ,ולכן יש
לגאולה העתידה שנעלה בציון ברנה ,לחג להרבות בצדקה בערב סוכות ,שחג הסוכות
הסוכות ,שמחוייבין אנחנו להתנהג בששון הוא הזמן שבו מתחדש הנישואין שבין
אל הישועה המקווה לנו ,אך לדרכינו יובן, ישראל לאביהם שבשמים ,שלא יהיה שום
דהנה כתב בבינה לעתים (דרוש מב) לפרש תנאי מעכב בנישואין אלו ,בכח שכלל
הפסוקים (תהלים קל ו-ז) 'נפשי לה' משומרים ישראל מקיימים את מצוות ה' אף מבלי
לבוקר שומרים לבוקר ,יחל ישראל אל ה' כי תנאי.
עם ה' החסד והרבה עמו פדות' ,על פי מה
דקיימא לן (כתובות מו ):שהבעל חייב לפדות בחג הסוכות מתעורר התקוה
את אשתו ,שתקנו פרקונה תחת פירות (שם והציפיה לגאולה השלימה
מז ,):אם כן בדין הוא שהקב"ה יבוא ויגאלנו,
כדין הבעל לאשתו כביכול .אבל באמת ועוד כתב בספה"ק בני יששכר (שם אות כג)
קיימא לן (שם נב ).פעם אחת פודה אבל לא לפרש כוונת מאמר הכתוב (דברים טז
שתי פעמים ,וכבר גאלנו השי"ת מגלות טו) 'והיית אך שמח' ,דהנה ששון ושמחה,
מצרים ,אם כן אינו מחוייב עוד לגאלנו ,ועל שניהם לשון שמחה הם ,אבל ששון הוא על
כרחך צריך לומר דגאולה העתידה תהיה רק העתיד ,מה שהאדם מתענג ושש על דבר
מכח חסדי השי"ת .וזה שאמר 'נפשי לה' המקווה כשהוא יודע שיבוא לו איזה ישועה
משומרים לבוקר שומרים לבוקר' ,דהגאולה וטובה ,ושמחה היא על העבר ,כשמגיע
נקראת בוקר ,ואני שומר ומצפה לשתי לאדם איזה דבר אשר השתוקק לזה ,והנה
גאולות ושתי פדיונות ,שאף שכבר גאלנו כעת בזמן שמחתינו הגם שהשמחה היא על
ממצרים יגאלנו שנית עוד ,והגם שאינו הטובה שכבר באה שהשי"ת מחל לנו ביום
מחוייב לפדות שתי פעמים ,עם כל זה 'יחל הכיפורים על כל עוונותינו ,עם כל זה
ישראל אל ה' כי עם ה' החסד' ,לפנים מחוייבין אנחנו גם כן להתנהג בששון אל
משורת הדין ,על כן 'והרבה עמו פדות' ,שתי הישועה המקווה לנו במהרה עת אשר נבוא
פעמים ,עכ"ד. לציון ברנה ושמחת עולם על ראשינו ,על כן
בשמחת בית השואבה נאמר (ישעיה יב ג)
אמנם בספה"ק ייטב לב (פ' בא עה"פ החודש 'ושאבתם מים בששון' ,כי מחוייבין גם כן
הזה לכם אות ג) כתב על דבריו ,דלא בששון ,כי עדיין לא נגמר שמחת עולם עד
ניחא למארייהו דנימא הכי ,שתהא גאולה אשר יבוא יום המקווה לה' ותהיה שמחה
העתידה רק מצד החסד ולא מצד הדין, שלימה .והבורא ית"ש הבטיחנו דכאשר
ובחרת בחיים י
ובזה אפשר לפרש כוונת הכתוב' ,למען ובצפייתנו צפינו שיגאלנו ה' מכח שורת הדין
ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי ולא מצד מידת החסד .על כן נראה דדין גמור
את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים', הוא שהשי"ת צריך לגאלנו גאולה שלימה
וכבר הקשו המפרשים דמה הצורך לומר כדין הבעל לאשתו ,אף שכבר גאלנו וגאל את
שענני הכבוד היו 'בהוציאי אותם מארץ אבותינו ממצרים והרי הבעל אינו מחויב
מצרים' .אך לפי דרכינו שענני הכבוד היו לפדות כי אם פעם אחת ,הכא שאני ,כי בשעה
קנין החופה שבה היו הנישואין שבין ישראל שהוציאנו ממצרים לא היתה עדיין כנסת
לאביהם שבשמים ,יש לומר דבא הכתוב ישראל נשואה לבעל כביכול ,כי היה אז קודם
לחזק לבב בני ישראל בדורות הבאים ,שלא מתן תורה שאז קידש אותנו ואז היה
יעלה על לבם לומר דאף שכנסת ישראל הנישואין ,לכן לא היתה יציאת מצרים מצד
חשובה לפני המקום כאשה לבעלה ,ומחויב הדין כי אם מצד החסד ,דאז לא היתה עוד
לפדותה ,מכיון שכבר גאל את השי"ת את כנסת ישראל נשואה ,אבל משעת מתן תורה
עמו ישראל מגלות מצרים ,הרי אין הוא ואילך שאז היו הנישואין בין ישראל לאביהם
מחויב עוד לפדותם ולגאלם בגאולה שבשמים ,מחויב לגאלנו בדין תחת פירותינו
השלימה ,שכבר גאלם פעם אחת ביציאת מצוות ומעשים טובים .ובזה מפרש הפסוק,
מצרים ,לזה אמר 'כי בסוכות הושבתי את 'יחל ישראל אל ה'' ,שיגאלנו שנית בגאולה
בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים', שלימה' ,כי עם ה' החסד' ,שיציאת מצרים
שענני הכבוד היו רק לאחר יציאת מצרים, היתה רק מצד חסד השי"ת ,דאז טרם נתקדשו
ומכיון שכן הנישואין שבין ישראל לאביהם ישראל לאביהם שבשמים ,ולא היה מצד
שבשמים ,היו רק לאחר יציאת מצרים ,ולכן הדין ,אבל עתה לאחר מתן תורה מחוייב
יציאת מצרים היתה רק מצד החסד ולא מצד לגאלנו בדין גמור דהבעל חייב לפדות את
הדין ,ועכשיו שהוא כבר לאחר הנישואין אשתו ,לכן 'והרבה עמו פדות' ,עכ"ד.
מחויב עוד השי"ת לגאול שנית את עמו
ישראל בגאולה שלימה.
ולפי זה יובן לנו מה שכתב בבני יששכר,
דבחג הסוכות מחוייבים אנחנו
ויש לבאר בזה מה שכתבו התוספות (ראש להתנהג בששון אל הישועה המקווה לנו
השנה טז :ד"ה כדי) בשם הירושלמי במהרה כי נעלה בציון ברנה ,דמכיון שענין
דהשטן 'כד שמע קל שיפורא זימנא חדא חג הסוכות הוא שנתחדש מחדש ענין
בהיל ולא בהיל ,וכד שמע תניין אמר ודאי הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים,
זהו שיפורא דיתקע בשופר גדול ומטא זימנא שהסוכה היא לזכר לענני הכבוד שהיתה קנין
למתבלע' .והתמיה מפורסמת איך בכל שנה החופה של השי"ת בעמו ישראל ,ושבעת ימי
ושנה חושב השטן מחדש בשופר זה הוא החג הם כנגד שבעת ימי המשתה ,הרי
שופר של משיח .אולם לפי דברינו הנ"ל נתעורר החיוב של השי"ת לפדות את ישראל
מובן היטב ,דבכל שנה ושנה בימי התשובה מתוך גלותם ,שהבעל חייב לפדות את אשתו,
שישראל שבים בתשובה לפניו ית"ש ,אז אם ולכן בחג הסוכות מתעורר הששון בתקוה
נפסק ח"ו באיזה בחינה הנישואין שבין וצפיה אל הישועה שלימה בגאולה העתידה.
אי חג הסוכות תשפ"ז
בההיא הנאה אנחנו מקנין נפשותינו בקנין ישראל לאביהם שבשמים ,הרי על ידי
גמור ,ונתקדש בקדושה של מעלה ,עכ"ד. התשובה ,גדולה תשובה שדוחה לא תעשה
שבתורה ,ומתחדש שוב הנשיואין שבין
וביאור דבריו הקדושים ,כי נתבאר לעיל ישראל לאביהם שבשמים ,ומכיון שכן
שהקידושין היו על ידי הלוחות מתחדשים כמו כן החיובים שהבעל מחויב
שנתן השי"ת לכלל ישראל ,ובהלוחות היו לאשתו ,ואחד מהם הוא לפדותה ,שמחויב
כתובים הדברים והמצוות אשר צוה ה' השי"ת לפדות את כלל ישראל מגלותם,
לישראל ,ועל ידי קיום המצוות מתקדשים ומכיון שעל ידי התשובה מתחדש בכל שנה
כלל ישראל להשי"ת כאשה לבעלה. ושנה החיוב שמחויב השי"ת לגאול את
ישראל מגלותם ,לכן חושב השטן בכל שנה
ונבין לפי זה מה שאמרו חז"ל דבשעה
ושנה דדא הוא שיפורא דיתקע בשופר גדול,
שחטאו ישראל בעגל שיבר משה את
ויגאול ה' את עמו ישראל מגלותם.
הלוחות ,דאמר מוטב שידונו כפנויה ולא
כאשת איש .דהנה לפי דברי העבודת ישראל
הקידושין שבין ישראל לאביהם
שהקידושין של השי"ת בעמו ישראל הוא שבשמים מתחדש ע"י השמחה
על ידי מעשי המצוות של ישראל ,וחלים על של מצוה שיש לכלל ישראל
ידי ההיא הנאה שיש לנו שהשי"ת מקבל
מאתנו מעשי המצוות ,נמצא שהדבר תלוי והנה כתב בספה"ק עבודת ישראל (פ' שמיני)
ועומד ,דאם כלל ישראל אכן יש להם הרגש על אמרינו בברכת המצוות 'אשר
ההנאה והשמחה בזה שהם זוכים לעשות קדשנ"ו במצוותיו' ,דהוא מלשון קידושין,
רצון קונם וחפץ יוצרם ,אז הוי הקידושין פי' שהוא קידש אותנו על ידי המצוות,
קביעא וקיימא ,כיון שיש ההיא הנאה שנהיה אנחנו מקודשים כמו האשה
דמקבל מתנה מינה ,אך באם אין לו לאדם המקודשת לבעלה ,וכמו שכתבו כמה ספרים
הרגש הלב הנכון בזה ,אז חסר שלימות הקדושים .ולכאורה יש לתמוה כיון דפסקינן
בהקידושין .והנה אמרו חז"ל (תנחומא עקב ח) בשולחן ערוך (אבן העזר ס"כז ס"ז) דבקידושין
דאלמלא נשתברו לוחות הראשונות היה צריך שיתן הבעל כסף קידושין לאשה ולא
חירות ממלאך המות חירות מיצר הרע, שתתן היא ,מה שאין כן אנחנו אומרים
ואמרו חז"ל (שבת קמו ).דבשעת מתן תורה שהקידושין הם על ידי המצוות שאנו עושין
פסקה זוהמתן ,והיו אז במדריגה נעלה במעשי ידינו .ויש ליישב הענין כדאיתא שם
מאוד ,לכן מובן שאז הרגישו לנכון גודל (סעיף ט) דבאדם חשוב אפילו נתנה היא
המעלה שזוכים לעשות רצונו ית"ש ולעבדו מקודשת ,והטעם מאחר שהוא אדם חשוב
בכל לב ,והרגישו אצל קיום כל מצוה בההיא הנאה דמקבל מתנה ממנה גמרה
ממצוות ה' ההנאה הגדולה שהשי"ת מקבל ומקניא נפשה .ויש לומר גם בנידון דידן
מאתם מעשי המצוות ,ולכן אז היו הקידושין הואיל שיש ליוצרינו ית' מלאכים ומשרתים
בשלימות הראויה ,אך כאשר חטאו בעגל ושרפים ואופנים וחיות הקודש המהללים
ונפלו ממדריגתם ,כבר לא היה להם הרגש שמו תמיד ,וכבודו ית' פונה ברחמים ואבה
הלב באופן נעלה כזה בקיום מצוות ה' ,והיה תהלה לקבל מתנה מדרי גיא ומדלי מעש,
ובחרת בחיים בי
במצוות המלך .אמנם הנה כתיב (מלאכי א ,ב) חסרון בהרגשת ההנאה שהשי"ת מקבל
אהבתי אתכם אמר ה' ,וכאשר השי"ת מראה מאתם את מעשי המצוות ,לכן אז נשתברו
אותות האהבה לבני ישראל ,שבים בני הלוחות ,דכיון שחסר הרגש הלב בגודל
ישראל לאהבתו ,כמו שכתוב (משלי כז יט) המעלה שזוכים לקיים רצונו ית"ש ,יש
כמים הפנים לפנים כן לב האדם ,וקל וחומר חיסרון בהקידושין שבין ישראל לאביהם
למלך מלכי המלכים הקב"ה ,דכאשר הוא שבשמים ,לכן שיבר משה את הלוחות.
מראה אהבתו לבני ישראל ,שבים ומתעוררים
בני ישראל לאהבתו ית"ש ,עיי"ש .ולכן בחג ומעתה יתבאר לן שפיר הטעם לגודל
הסוכות שמתעורר גודל אהבתו של השי"ת השמחה שיש בחג הסוכות ,דהנה
לעמו ישראל ,הזמן מסוגל לכך לעורר את בחג הסוכות אז הוא הזמן שנתחדש מחדש
האהבה להשי"ת ,שזה ענין השמחה של הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים,
מצוה שיש בחג הסוכות. שזה ענין חג הסוכות ,שהוא זכר לענני
הכבוד שהיה קנין החופה שבה קנה השי"ת
כל תאוות והבלי עוה"ז מתבטלים את כלל ישראל ,כי מתעורר מחדש הנישואין
לעומת התענוג ושמחה של מצוה שבין ישראל לאביהם שבשמים ,אף אם
נפסק ח"ו על ידי העוונות ,ואם כן יש לעורר
ויובן נמי בזה גודל השמחה שהיה אצל אז מחדש את הקידושין שבין ישראל
שמחת בית השואבה במצות ניסוך לאביהם שבשמים ,והרי הקידושין הם על
המים ,על פי מה שכתב בספה"ק בני יששכר ידי שכלל ישראל יש להם הרגש הלב והכרה
(תשרי מאמר י אות ל) בענין מצות ניסוך המים, הנכונה בההיא הנאה שהשי"ת מקבל מהם
דעל כן היה ניסוך המים לפני ה' ,כי ידוע הוא את מעשי המצוות ,ולכן יש גודל השמחה
שמיסוד המים באים כל האהבות והתענוגים של מצוה בחג הסוכות ,שבכח השמחה של
לאדם ,כי המים מצמיחים כל מיני תענוג מצוה ,שבני ישראל יש להם הרגש הלב
(שערי קדושה לרח"ו ח"א שער ב) ,ומים מורה על והשמחה בההיא הנאה שהשי"ת מקבל מהם
אהבה ,לכן מנסכים את המים לפני השי"ת את מעשי המצוות בנחת רוח ,מתחדש
להורות שמבטלים כל אהבות רעות וכל עסקי הקידושין שבין ישראל לאביהם שבשמים.
תענוגי עולם הזה נגד אהבתו ית"ש ,עכ"ד.
ולכאורה ראוי להבין איזה שייכות יש לענין ועוד דברים בגו ,כי בשביל שבחג הסוכות
זה של ביטול כל האהבות ותענוגים רעים נגד מתעורר גודל חיבתו ואהבתו של
אהבתו ית"ש ,לחג הסוכות דייקא. השי"ת לעמו ישראל ,שנתחדש בו הנישואין
של השי"ת עם כנסת ישראל ,הרי זה מעורר
אך לדרכינו יובן על פי מה שכתב בספה"ק את אהבתם של ישראל להשי"ת ,כמו שכתב
באר מים חיים (פ' לך) דענין האהבה בספה"ק תפארת שלמה (פ' יתרו) לתרץ
והתענוג שמורגש בתאוות עולם הזה הוא ,כי קושיית הראשונים על מצות אהבת ה' ,שהרי
הקב"ה למען היות שכר ועונש בעולם ,נטף האהבה תלויה בלב ולא תבוא בהכרח ,זולת
והשליך מזה התענוג והדביקות שיש אשר יפעל בו החשק ,וכל שלא ירגיש דבר
ברוחניות ועבודת ה' קצת דקצת ,כמו טיפה שיפעול בו החשק אינו אוהב אף אם יכריחנו
גי חג הסוכות תשפ"ז
עוצם התענוג והתשוקה שיש בעשיית רצונו אחת מים הגדול על דברים התחתוניים להיות
ית"ש ,שלעומת תענוג ותשוקה זו מתבטלים יורגש גם בהם מבחינת תאוה וחמדה כזאת,
כל התאוות ותענוגים רעים. אולם עיקר ומקור התשוקה והחמדה הוא
בעבודת ה' ,עכ"ד .נמצא דכאשר זוכה האדם
המורם היוצא מדברינו ,דבכל שנה ושנה ומתעורר בלבו הרגש הנכון בעבודתו ית"ש,
בחג הסוכות מתחדש מחדש לטעום בהם טעם עריבות ונעימות ,הרי כל
הנישואין שבין ישראל לאביהם שבשמים, התענוגים והתשוקות שבהבלי עולם הזה,
ונתעורר החיובים שיש להשי"ת כלפי כלל כולם בטלים ומבוטלים לעומת התענוג שיש
ישראל כאשה לבעלה ,ולכן אז הוא הזמן בעבודת ה' .ולכן בחג הסוכות שבו מתעורר
מסוגל לפעול כל מיני ישועות ,וכדכתיב גודל אהבתו ית"ש לעמו ישראל ,מסוגל
'ושאבתם מים בששון ממעייני הישועה', הדבר שיעורר האדם בלבו תשוקה ואהבה
שכביכול השי"ת מחויב לספק להם לבני להשי"ת ,וכאשר נתעורר בלבו אהבת ה' ,הרי
ישראל כל צרכיהם ולמלאות משאלותיהם ממילא מתבטלים כל האהבות ותענוגים רעים
במידה טובה ישועה ורחמים .השי"ת יעזור נגד אהבתו ית"ש .ולכן מצינו גודל השמחה
שנזכה לשמחה של מצוה אמיתית ,ולכל דייקא במצות ניסוך המים ,להיות שענין
ההשפעות הטובות הבאים על ידי כן ,ונזכה מצוה זו היא לבטל את כל האהבות ותענוגים
לעבוד את ה' מתוך שמחה ,ובקרוב נזכה רעים ,על ידי שמתעורר האהבה להשי"ת
ליגאל מגלותינו ,בביאת גואל צדק במהרה ולתורה ומצוות ,ולכן שפיר יש לעורר דייקא
בימינו אמן. במצוה זו השמחה של מצוה ,שמורה על
להושענא רבה
מאמר
תענה אמונים
שופכים לב כמים
עבודת יום הושענא רבה לא להתייאש מן התפלה
אע"פ שאין רואים את תועלתה
ונראה בהקדם מה שכתבו בספרים אף אם לא נענה בתפלתו
הקדושים ,דהתפלה נקראת בשם לא יפסיק מלהתפלל
'זריעה' ,ועליה נאמר (תהלים קכו ה) 'הזורעים
בדמעה ברינה יקצורו' ,שכאשר האדם הנה נקרא יום הזה בשם 'הושענא רבה'.
מתפלל להשי"ת ושופך שיחו לפניו בבכי וראוי להתבונן בטעם הדבר.
ובחרת בחיים די
שיזכה להוושע ,וצא ולמד ממה שאמרו ודמעות ,זוכה לבסוף לקצור ברינה את
במדרש (דב"ר פי"א ס"י) על תפלתו של משה פירותיה ,ויוושע בכל בקשותיו ומשאלותיו.
רבינו שיזכה ליכנס לארץ' ,ומנין שהתפלל ומרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל (הו"ר אות קס)
משה באותו הפרק תקט"ו פעמים שנאמר (בהושענות) מפרש בזה כוונת אמרינו
(דברים ג כג) 'ואתחנן אל ה' בעת ההיא 'הושענא יבול להשפיע' ,דהנה רש"י (דברים
לאמר' ,ואתחנן בגימטריא הכי הוי תקט"ו'. יא יז) פירש 'יבולה -מה שאתה מוביל לה'.
ואמרו (פני יהושע ברכות לב ;.הובא בספה"ק והיינו שיבול נקרא הזרע והגרעינין
בשם המדרש) שאילו היה מוסיף להתפלל עוד שמובילין אל השדה לזרוע ממנה את
תפלה אחת היה זוכה ליכנס לארץ ישראל, האדמה ,ומזריעה זו צומח אחר כך פירות.
ולכן אמר לו הקב"ה (שם פסוק כו) 'רב לך אל והנה התפלה נקראת גם כן 'יבול' ,מכיון
תוסף דבר אלי עוד בדבר הזה' ,כדי שלא שהיא בבחינת זריעה וממנה קוצרים כל
יתפלל עוד .ולכן אף אם ִִהרבה אדם להתפלל הפירות ,ומחמת שפלות כוחינו גם אותו
הרבה תפלות על איזה דבר ולא נענה ,אל ה'יבול' שמובילים לזרוע ,שהיא התפלה
יתייאש ולא ירפה מלהתפלל ,כי אי אפשר לו שממנה קוצרים כל הפירות ,אין בידינו
לדעת כמה הוא צריך להתפלל על דבר זה, לעשות ,ועל זה אנו מבקשים מהשי"ת 'יבול
שהרי אצל משה רבינו אנו רואים ,שיתכן להשפיע' ,שישפיע עלינו שנוכל להתפלל
ויהיה דבר שאילו יתפלל האדם על כך כראוי לפניו ית' ,עכ"ד .וטעמא בעי מדוע
תקט"ו תפלות לא יפעל בתפלתו ,אך אם נקראת התפלה בשם זריעה.
יוסיף עוד תפלה אחת ישלימו משאלתו מן
השמים ,ולכן ימשיך ויחזור ויתפלל עוד אכן י"ל בביאור הענין ,כי אחד מן היסודות
ועוד. שעל האדם לדעת בבואו להתפלל
ולשפוך שיחו לפני ה' ,שאף אם כבר התפלל
פעמים רבות על הישועה אשר הוא זקוק לה,
בבחינה זו כתב בישמח משה (שיח ספונים ועדיין לא נענה ,אל יתייאש מן הרחמים ,אלא
הפיוט בלשון
לר"ה) לרמז ימשיך הלאה להתפלל ולשפוך שיחו לפני ה',
שאומרים בימים נוראים (אתה הוא אלקינו) ויאמין כי שום תפלה אינה הולכת לריק,
'ֶנֶ ְְא � ָָּפד ְנְ ָָק ָָמהִִ ,ס ְְתרֹוֹ יֹוֹ � ֶֶׁשר' ,דבאמת השי"ת ודברי תחנוניו בוודאי עושים פירות ,ולבסוף
הוא מקור הטוב ורוצה להטיב עם בריותיו, עוד יזכה לראות בטוב פירותיה ,וכמו שאמרו
אך מה שרואים לפעמים שהקב"ה מתנהג חז"ל (ברכות לב' ):אם ראה אדם שהתפלל ולא
במידת הדין והנקמה ,אינו אלא 'נאפד נענה יחזור ויתפלל ,שנאמר (תהלים כז יד) 'קוה
נקמה' ,שהנקמה הוא לו רק לאפוד אשר בה אל ה' חזק ויאמץ לבך וקוה אל ה''.
נאפד ,ואין זה רצונו באמת' .סתרו יושר'
שבאם רוצה האדם להמתיק את מידת הדין, האדם אינו יודע כמה תפלות
ולמצוא ה'סתר' ,שהוא רחמיו וחסדיו ית' הוא צריך לישועתו
המתעטפים בלבוש מידת הדין ,מה יעשה
האדם' ,יושר' ,יושר עולה בגימטריא תקט"ז, ולעולם אי אפשר לו לאדם לדעת כמה
והיינו שיזכור מה שהיה אצל משה רבינו תפלות עליו להתפלל אל ה' עד
וט חג הסוכות תשפ"ז
והיה זה חותר מבפנים וזה חותר מבחוץ, שאילו היה מתפלל עוד תפלה אחת ,והיו
שכן בערביא קורין לחתירתא עתירתא'. מנין תפלותיו מגיעים לתקט"ז היה נענה,
והיינו כי יצחק אבינו הרבה והפציר בתפלה וילמד מזה להרבות ולהפציר בתפלתו ,ואל
לפני ה' שיזכה להפקד בדבר ישועה ורחמים, יתייאש מן הרחמים עד שיזכה לראות
וכמו שאמרו במדרש (שם) 'ששפך תפלות בישועת ה' ,עכ"ד.
בעושר' ,וגילו לנו חכמינו ז"ל ,שאף שלא
נענה בתפלתו הראשונה ,והיה מקום לחשוב ואפשר להוסיף ולפרש בזה המשך נוסח
שתפלותיו הראשונות היו לריק ח"ו ,אך אין הפיוט 'עצתו אמונה' ,כי איך יוכל
הדבר כן ,כי בכל תפלה ותפלה עשה עוד האדם להתפלל ולחזור ולהתפלל ,ולא
חתירה לקרב את הישועה ,עד שלבסוף זכה לכרוע ברך אף כשלעיני בשר אינו נראה
ונפתחו לו שערי שמים לתפלתו ונושע. שתפלתו עושה פירות ,על כך 'עצתו אמונה',
שהעצה היעוצה לדבר היא שיתחזק באמונה
שכל תפלה ותפלה פועלת במרומים ,ואין
השי"ת שומר תפלותיו של
אדם לכשיצטרך להם הוא מציאות כזו שתפלה תחזור ריקם כלעומת
או זרעו לאחר זמן שבאה ,ועל ידי זה יוכל להרבות בקשות
כמנין 'יושר' ,ולגלות את חלק ה'סתרו' ,זה
ועוד בחינה כתבו בזה בספרים הקדושים, פנימיות רצונו האמיתית של השי"ת החפץ
שיש פעמים שבאמת כבר פעל האדם להטיב לרעים ולטובים.
את ישועתו בתפלתו ,ומכל מקום מתעכבת
ישועתו לבוא ,ברם גם זו לטובתו הוא ,כי וביאור הענין בזה ,מדוע יש פעמים לא נענה
גלוי וידוע לפניו ית' שאדם זה זקוק לעוד אדם בתפלתו הראשונה ,ועליו
ישועות ,אלא שהוא עצמו אינו יודע מזה לחזור ולהתפלל עוד עד שיזכה להוושע .כי
ולא עולה על דעתו כלל להתפלל עליהם, יש פעמים אשר שערי שמים נעולים מעבור
ולכן מעכב השי"ת את ישועתו ,כדי שימשיך תפלה ,וכדי לפעול את הישועה ,נצרך מספר
להתפלל הלאה ,והשי"ת שומר את תפלותיו מסוים של תפלות שיחד יוכלו לבקוע שערי
אלו עבור הישועות האחרות שנצרך אליהם, שמים הנעולים ,כדי שתעלה התפלה
להצילו על ידם מכל צרה וצוקה. למרומים ויזכה האדם לישועה הנצרכת לו.
ובכל תפלה ותפלה שהאדם מוסיף ומתפלל
עוד בחינה יש בזה ,שלפעמים רואים הוא חותר עוד עוד במחיצת השמים ,ושום
בשמים שזרעו אחריו יצטרכו לאותם אחת מהם אינה הולכת לריק ח"ו ,עד
הישועות שהוא זקוק להם עכשיו ,ולא יהיה שבהצטרף כולם יפתחו ארובות השמים
להם הכח והיכולת לבקש ולהתפלל על כך לקבל תפלתו ,ויזכה להישועה.
לפני ה' ,לכן מניחים תפלות אלו שהוא
מתפלל עתה לזרעו אחריו ,כי אף תפלה וכמו שדרשו במדרש (ב"ר פס"ג ס"ה) אצל
אשר בשעתה נראה כי לא נענתה ,לא הלכה יצחק אבינו ,על הפסוק (בראשית כה
לריק ח"ו ,וכל תפלה שמורה ומונחת כא) 'ויעתר יצחק לה' -משל לבן מלכים
למעלה. שהיה חותר על אביו ליטול ליטרא של זהב,
ובחרת בחיים זט
שם את פני ה'' .וצ"ב הכוונה .דהנה איתא וכן כתב בייטב לב (פ' חיי שרה) בשם ספר
בגמרא (ברכות ו' ):מאי כרום זלות לבני אדם קול יעקב (פרשת לך) להמגיד מדובנא,
(תהלים יב ט) ,אלו דברים העומדים ברומו של לפרש מה שאמר הקב"ה לפני שגילה
עולם ובני אדם מזלזלין בהן' .ופירש"י לאברהם אבינו את דינה של סדום (בראשית יח
'דברים העומדים ברומו של עולם -כגון יז-יח) 'וה' אמר המכסה אני מאברהם אשר אני
תפלה שעולה למעלה' .ומבואר הפירוש עושה ,ואברהם היו יהיה לגוי גדול' ,ונלאו
בספרים הקדושים ,כי לפעמים מתפלל המפרשים להבין מה ענין זה לזה .וביאר,
האדם על איזה דבר ואינו נענה ,ונדמה לו דהנה לכאורה יש להבין ,מפני מה גילה
שתפלתו חזרה ריקם ח"ו ,אך האמת היא, השי"ת לאברהם אבינו את דינה של סדום,
שתפלתו עלתה למעלה ופעלה את פעולתה והלא גלוי וידוע היה לפניו ית' שלא יוכל
במקום עליון ,ועוד יבוא זמן שיראו את אברהם לפעול בתפלתו להצילם ,וכמו שהיה
תועלתה .והיינו שאמרו על התפלה 'דברים בסופו של דבר שהפך ה' את סדום ועמורה,
העומדים ברומו של עולם' ,שכל התפלות ואם כן לאיזה תכלית גילה לו הקב"ה את
שמורות ועומדות למעלה ,אבל 'בני אדם אשר הוא עושה .אמנם ממה שסיפר לו
מזלזלין בהן' ,כי לפי שאין רואים תיכף את השי"ת דברים כהווייתן מוכח שהיתה רצונו
הישועה הם סוברים לתומם שתפלתם חזרה ית"ש שבכל אופן יתפלל בעדם ,אע"פ שלא
ריקם ח"ו ,עכ"ד. יוכל לפעול עבורם להצילם .והיינו טעמא ,כי
גלוי וידוע היה לפניו ית' שאברהם אבינו
וזה כוונת אמרם 'הקובע מקום לתפלתו', עתיד להעמיד את כלל ישראל ,ולכן אף אם
שהוא על דרך (אבות פ"ד מ"ג) 'אין לך לא יועילו תפלותיו עתה ,מכל מקום יעמדו
דבר שאין לו מקום' ,שאף כאשר האדם תפלותיו אלו לזרעו אחריו לדורותם ,להוושע
מתפלל על איזה דבר ואינו נענה בתפלתו, מכח תפלות אלו בדבר ישועה ורחמים .וזהו
חלילה לו לחשוב שתפלתו חזרה ריקם ,אלא פירוש הכתוב 'וה' אמר המכסה אני מאברהם
עליו להיות 'קובע מקום לתפלתו' ,כלומר אשר אני עושה' ,ואע"פ שהיה גלוי וידוע
שידע ויאמין דהגם שלא פעלה תפלתו לפניו ית"ש ,שאין כעת מקום לתפלתו על
עכשיו על אותו דבר שהתפלל עליה ,מכל אנשי סדום ,לא נמנע מלגלות לו את עונשם
מקום תפלתו לא היתה לריק ח"ו ,ויש לה ודינם ,כי מכל מקום לא יהיו תפלותיו עליהם
מקום בזמן אחר ,שאז ישלח השי"ת עזרו לריק ,שהרי 'ואברהם היו יהיה לגוי גדול',
וישועתו בכח אלו התפלות שבשעתם היה ויועילו התפלות לבניו אחריו עד סוף כל
נראה שלא נענו. הדורות ,עכ"ד.
וילפינן לה מן הכתוב 'וישכם אברהם בבוקר
אל המקום אשר עמד שם את פני ומוסיף בייטב לב לבאר לפי זה מה שאמרו
ה'' ,והיינו כי תפלה זו התפלל אברהם לאחר חז"ל (ברכות כו' ):כל הקובע מקום
שהפך ה' את סדום ועמורה ,וכדכתיב שם לתפלתו אלקי אברהם בעזרו ,ואברהם אבינו
'וישקף על פני סדום ועמורה ועל כל פני מנא לן דקבע מקום ,דכתיב (בראשית יט כז)
ארץ הככר וירא והנה עלה קיטור הארץ 'וישכם אברהם בבוקר אל המקום אשר עמד
זי חג הסוכות תשפ"ז
רביה"ק זי"ע בדברי יואל (הו"ר אות ח) מבאר כקיטור הכבשן' ,ואע"פ שביום האתמול
כי נקרא יום זה בשם 'הושענא רבה' ,על שם עמד והרבה להתפלל עליהם ולבסוף לא
הכתוב (איכה ג כג) 'רבה אמונתך' ,כי ביום זה נתקבלה תפלתו ,עם כל זה לא נשבר בקרבו,
יש להתפלל עבור האמונה שנקראת 'רבה', וביום מחר 'וישכם אברהם בבוקר אל
עיי"ש לדרכו .אך לדרכינו י"ל כי יום זה המקום אשר עמד שם' ,ובא שוב להתפלל
מביע את גודל ותוקף אמונתן של ישראל לפני ה' ,והטעם כי ידע והאמין שהגם שלא
בהשי"ת ,דהנה אחר שכבר התפללו ישראל הועילו עכשיו תפלותיו להצילם מעונשם,
ושפכו שיח לפני השי"ת בימי ראש השנה מכל מקום עדיין עומדין תפלותיו עתה לפני
ויום הכיפורים ,שיעלה זכרונם לפניו לטובה ה' ברומו של עולם ויש להם מקום בדורות
לחיים ולשלום ,מכל מקום כאשר בא יום העתידים ,ובעת שיהיו עשרה צדיקים יגן ה'
'הושענא רבה' ,פותחים שוב בתפלות על כל המקום בזכות תפלתו של אברהם.
ותחנונים לפני אדון כל ,והיא בבחינת 'קוה ולכך המתפלל באופן כזה שקובע מקום
אל ה' חזק ויאמץ לבבך וקוה אל ה''. לתפלתו ,שיודע שכל תפלה יש לה מקום
וסופה שתועיל ,אלקי אברהם בעזרו ,עכ"ד.
והנה ידוע מספרים הקדושים כי עיקר מעלת
התפלה היא ,שעל ידה נתגלה ונתברר ובזה יובן מדוע נקראת התפלה בשם
האמונה שבלב האדם ,שמאמין שרק הבורא 'זריעה' ,דהנה בנוהג שבעולם ,כאשר
ב"ה בידו להציל ולהושיע ,ולכן בכל עת האדם זורע את שדהו ,אף שעדיין עליו
צרה וצוקה אין לו מנוס ומפלט כי אם להמתין זמן רב עד שיוכל לקצור את
להתפלל ולשפוך שיחו לפניו ית"ש ,כי פירותיה ,אין האדם נשבר ומתייאש על
מבלעדו אין מי שיכול להושיעו .וגדולה כח שאינו רואה בצמיחת הפירות תיכף ומיד ,כי
האמונה להשפיע על ידה כל מיני השפעות הוא יודע שהוא עשה את שלו והשלים
טובות ,ו'אמונה' היא מלשון 'המשכה' (עי' פעולתו לזרוע את שדהו ,ולבסוף עוד יצמח
באוהב ישראל פרשת נח) ,שיש בכחה להמשיך פרי הארץ לגאון ולתפארת ,וכמו כן על
שפע טוב להאי עלמא ,ומכיון שהתפלה האדם לדעת ולהכיר בעבודת התפלה ,שכל
מביעה את האמונה שבלבו של אדם ,בזה תפלה היא בבחינת 'זריעה' ,וכיון שהוא
גורמת להמשיך למטה את השפע הגדול. עשה את שלו והתפלל לפני בוראו ,בוודאי
אכן כאשר אין האדם נענה בתפלתו תיכף, עוד יזכה בבוא הזמן שיציץ פרי ויהי פורח,
ובכל זאת אינו מזניח עצמו ,אלא ממשיך אע"פ שאין הוא רואה מיד שנענתה תפלתו,
לקוות ולהתפלל אל ה' ,הרי מעלת תוקף ועובר זמנים טובא ועדיין לא ראה פרי
האמונה שנתגלה ונתברר אז על ידי התפלה, בעמלו ,כי שום תפלה אינה הולכת לריק,
היא פי כמה מאשר האמונה שנתגלה ונתברר ועוד יבוא הזמן שיזכה לראות בפרי תפלתו.
על ידי התפלה בזמן שרואה בחוש שתפלתו
התפלה גם כאשר אין רואים תיכף
עושה פירות ,שאף בזמן שלמראית עין אין הישועה מביעה על תוקף האמונה
רואה שתפלתו פועלת ,מאמין הוא שרק
הבוי"ת לבדו יש בידו להציל ולהושיע .ולכן ובזה יש לבאר בטעמא דמילתא שנקרא יום
נקרא יום זה בשם 'הושענא רבה' ,שמביעה זה בשם 'הושענא רבה' ,דהנה מרן
ובחרת בחיים חי
ואפ"ל על פי מה שכתב בחתם סופר (דרשות על תוקף אמונתן של ישראל ,שחוזרים
ח"ב דף שעו) לבאר הכתובים (מלכים-א ומתפללים להקב"ה עוד ועוד.
יז א) ויאמר אליהו התשבי מתושבי גלעד אל
אחאב חי ה' אלהי ישראל אשר עמדתי לפניו ובזה מובן מה שאנו כופלים לומר 'הושענא
אם יהיה השנים האלה טל ומטר כי אם לפי למענך אלקינו הושענא' ,וכן בכל
דברי ,ולבסוף אמר לו הקב"ה (שם יח א) לך בקשה ובקשה אנו אומרים ב' פעמים
הראה לאחאב ואתנה מטר על פני האדמה, 'הושענא' .להורות כי אין אנו מבקשים
ואז הלך אליהו וקיבץ את כל ישראל אל הר ומתפללים רק פעם אחד ותו לא מידי ,אלא
הכרמל ,וקידש שם שמים ברבים ,ולבסוף אנו חוזרים לבקש ולהתפלל עוד ועוד,
כתיב (שם לט) וירא כל העם ויפלו על פניהם בבחינת 'יחזור ויתפלל' ,כי יודעים ומאמינים
ויאמרו ה' הוא האלהים ה' הוא האלהים ,ואז אנו שכל תפלה ותפלה אינה הולכת לריק
כתיב (שם מד) הנה עב קטנה ככף איש עולה ח"ו ,ועוד נזכה לראות בפירותיה.
מים ,וירד גשם.
ומבאר כי ידוע שהגשמים מתהווים בטבע ענני הכבוד נעשו ע"י תפלות
מאידים העולים מהארץ והבל פה ישראל במצרים
אנשי העולם ,ואם ההבל העולה הוא מהבל
פי דוברי נבלה ולשון הרע ורכילות ,אזי
הגשמים המתהווים מזה המה מלוכלכים ולפי דרכינו יש לבאר הענין שנקבע יום
מזוהמת קליפת עוונות ופשעים ,והמאכלים 'הושענא רבה' דייקא בסיום ימי חג
המתהווים מזה מטמאים אוכליהם ביתר הסוכות ,דהנה ידוע מספרים הקדושים כי
שאת באופן שיחיה הבל פיהם של שנה בענני הכבוד שהקיף בהם הקב"ה את ישראל
הבאה ותבואתה רע יותר משל אשתקד ,ועל בהיותם במדבר ,בזה הראה השי"ת את גודל
ידי זה גשמי שנה הבאה ותבואתה רע וגורם אהבתו ית' לבני ישראל ,ועליהם הכתוב
טומאה ומרי יותר ,ומגדל אנשים רעים אומר (שיר השירים א ד) 'משכני אחריך נרוצה
וחטאים ,ושוב יגדלו האנשים את הגשמים הביאני המלך חדריו' ,וכפי שפירש"י שם.
רע יותר בשנה השלישית מבשנית וכן לעולם ולכאורה טעמא בעי ,מדוע האופן בו הביע
חוזר חלילה ,עד שנעשו מושרשים בחטא הקב"ה חיבתו ואהבתו לישראל עם קרובו
וטומאה עד כי אין תרופה למכתם. היה על ידי עננים דייקא .וגם מצינו שהתורה
הקדושה מייחסת את ענני הכבוד ליציאת
ולכן אמרה תורה (דברים יא טז) השמרו לכם מצרים ,וכנאמר (ויקרא כג מג) 'למען ידעו
פן יפתה לבבכם וסרתם ועבדתם דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל
אלהים אחרים ועצר את השמים ולא יהיה בהוציאי אותם מארץ מצרים' ,ולכאורה צ"ב
מטר והאדמה לא תתן את יבולה ואבדתם דהא לפי האמת לא רק בצאתם ממצרים זכו
מהרה מעל הארץ הטובה אשר ה' נותן לכם, ישראל להיקף ענני הכבוד ,אלא כל
כי מטובו של אלקי ישראל לעצור השמים הארבעים שנה שהיו במדבר זכו לכך ,ומדוע
ולא יהיה מטר רע ולא יולידו פירות רעים, הם מתייחסים ליציאת מצרים דייקא.
טי חג הסוכות תשפ"ז
ולהתפלל להשי"ת .אכן כשזכו ישראל עד שיכנע לבבם הערל וישובו אל ה' ויטהרו
לצאת ממצרים אז ראו ששום תפלה לא האויר .והיינו דכתיב ועצר את השמים ולא
היתה לריק ,ובכח וזכות תפלות אלו זכו יהיה מטר והאדמה לא תתן את יבולה ,או
לבסוף ליציאת מצרים ולכל הטובות שהיה ואבדתם מהרה ,כלומר או שיעצר השמים
להם אחר כך ,לקבל את התורה על הר סיני, כדי שישובו ויטהר האויר ,ואם לא יעצר ועל
לאכול את המן ולשתות מי באר ,ולבנין ידי זה יושרשו בטומאה ,על ידי זה ואבדתם
המשכן שהשרה השי"ת את שכינתו ביניהם, מהרה.
ולכל המעלות העליונות שזכו אליהם
בהיותם ארבעים שנה במדבר ,שכל זה היה והנה בימי אחאב היתה ירידת המטר לעונש,
בזכות וכח תפלות אלו שהתפללו במשך כי לולא שנעצרו על ידי אליהו היו
שנות גלותם במצרים ,ששום אחת מהם לא מגיעים לואבדתם מהרה ,אמנם בהתלוצץ
הלכה לאיבוד ח"ו. אחאב עם אליה נשבע שלא יהיה מטר כי אם
לפי דבר"י דייקא ,כפי ההבל שיצא בקדושה
ולכן תיכף בצאת ישראל ממצרים הקיפם על פי דברי אליהו או צדיק כדומה לו לא על
בענני כבודו ית"ש ,להורות להם שכל פי הבל הרשעים ,ולכן כששלחו ה' ליתן
התפלות שהתפללו בגלות מצרים לא הלכו מטר והיה יודע שהאויר טמאה ,קיבץ כל
לריק ,שמתפלות אלו נתהוו ענני הכבוד ישראל אל הר הכרמל וקדש שם שמים
שהקיפום במדבר ,אע"פ שבשעתו לא ראו ברבים ,וצעקו ה' הוא האלקים ,ומהבל פי
מהם פירות ,אף אחת מהם לא היתה לריק, אותה הצעקה נעשה עב קטנה ככף איש
ולבסוף זכו בכוחם לכל המעלות עליונות, שהרי לא היה כי אם הבל של שני דבורים,
שהכל היה בתוך ענני הכבוד אלו שנעשו מן והם היו לברכה ,עכ"ד.
התפלות שהתפללו בגלות מצרים.
ולפי יסוד זה שהעננים מתהווים מכח דיבורי
ובזה מובן שפיר מה שענין ענני הכבוד האדם ,יתכן לומר שענני הכבוד נתהוו
מתייחס ליציאת מצרים ,וכאמור כי מכח אלו התפלות שהתפללו בני ישראל
בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי בהיותם בגלות מצרים ,דהנה במשך גלות
אותם מארץ מצרים ,כי ענני הכבוד הורו מצרים לא התייאשו ישראל מן הרחמים
לכלל ישראל ,שכל אותן התפלות שהתפללו וזעקו והתפללו אל ה' ,כדכתיב (שמות ב כג)
בגלות מצרים לא היו לריק .ולכן אמר הכתוב ויאנחו בני ישראל מן העבודה ויזעקו ותעל
על זה 'למען ידעו דורותיכם' ,כי יסוד זה שועתם אל האלהים מן העבודה ,וכתיב
נחוץ עד מאוד לכלל ישראל בכל הדורות, (דברים כו ז) ונצעק אל ה' אלקי אבותינו .ואף
שידעו כוחה של תפלה ששום תפלה אינה שנתארך זמן רב עד שזכו בני ישראל לראות
הולכת לריק ,כמו שהיה אצל כלל ישראל פרי תפלותיהם ,כי שנים אחר שנים היו
במצרים ,שהרבה שנים צעקו והתפללו לפני שרוים בגלות קשה ומר ,ולא ראו שום אור
ה' ,והיה נראה כאילו אין התפלה מועלת בעיניהם ,והיה נראה למראית עין כאילו
ח"ו ,אך לבסוף ראו שאף אחת מהם לא תפלותיהם אינן נשמעות ,אעפ"כ לא הזניחו
שבה ריקם. עצמם ולא נתייאשו ,אלא המשיכו לזעוק
ובחרת בחיים כ
שהיא לזכר ענני הכבוד ,קובעת בלבבות ולפי זה אפשר לפרש מה שבזוה"ק (אמור דף
ישראל שכל תפלת כל איש ישראל אינה קג ).נקראת הסוכה בשם 'צילא
שבה ריקם ,ומשום כן על האדם להרבות דמהימנותא' ,שהרי מצות הסוכה היא לזכר
תמיד בתפלה ,לכן דייקא בחג הזה פותחים ענני הכבוד ,שמורה על כך ששום תפלה
שוב להתפלל אע"פ שכבר התפללו תפלות שמתפלל בר ישראל לפני קונו ,אינה הולכת
רבות בימים הנוראים ,להורות שאע"פ לריק ,וזה מורה ובא על אמונתן של ישראל,
שהתפללו תפלות רבות כל כך ,אעפ"כ כל שאע"פ שאין רואים במו עיניהם פירותיה
תפלה ותפלה אינה הולכת לריק. של התפלה ,מאמינים הם שהשי"ת שומע
תפלת כל איש ישראל ,ושום תפלה אינה
השי"ת יעזור שנזכה לפתיחת הלב להתפלל
הולכת לריק.
כדבעי ,ויתקבלו תפלותינו לרחמים
ולרצון ,ונזכה לרחמים וחסדים נגלים,
ובקרוב נזכה לישועת כל ישראל ושמחתן ולכן נקבע יום 'הושענא רבה' דייקא בכלות
בביאת גואל צדק בב"א. ימי חג הסוכות ,שהרי חג הסוכות
עץ חיי"ם הוא למחזיקים בה ותומכיה מאושר
על הטוב יזכר
אלו שהששתתפו בהוצאת הגליון
הרה"ח ר' משה אלי' גראס הי"ו
לע"נ אמו מרת אסתר פרידא ב"ר מאיר ע"ה
מו"ה צבי ארי' שטערן הי"ו
לרגל שמחת אירוסי בנו למזל טוב
מו"ה מרדכי בצלאל רייזמאן הי"ו
לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב
יתברכו ממעון הברכות ויזכו לראות רב נחת דקדושה עבג"צ
אכ חג הסוכות תשפ"ז
יסודות נאמנים
בעבודת הזמנים יסודי הזמן
מאמר
ושאבתם מים בששון די געוואלדיגע השפעה פונעם יום טוב סוכות
מיוחד מיטן ענין פון 'זמן שמחתינו' -מער א.
פון אלע ימים טובים ,כאטש וואס אין אלע תקוה טובה לדורשיך:
ימים טובים איז דאך אויך פארהאן א מצוה
פון 'ושמחת בחגך' ,אבער דאך זאגט מען נאר
סוכות 'זמן שמחתינו' .ווייל דעמאלט איז אז א איד לאזט נישט
דער זמן פון 'הביאני המלך חדריו'. נאך זיין תשוקה צום
אויבערשטן -וועט ער צום
מען זעט אז דער עיקר שמחה פון סוכות, סוף נתקרב ווערן צו אים
האט זיך געדרייט ארום דעם ענין פון 'שאיבת
מים'; ווי עס שטייט אין פסוק (ישעיה יב ,ג):
ַׁא ְְב ֶּּתם ַַמִיִ ם ְּבָּׂשׂׂשֹון" -מען זאל שעפן
"ּוְׁש ַ סוכות איז משפיע פאר אידן
וואסער מיט א לוסטיגקייט .דארף מען דאך שמחה מיטן אויבערשטן
פארשטיין דעם ענין וואס איז דער שייכות
צווישן 'שאיבת מים' מיטן ענין פון 'שמחה'? מען שטייט יעצט אינעם זמן שמחתינו.
אלע ספרים פרובירן דאס מסביר צו זיין ,און דאס איז א זמן וואס עס ווערט נשפע פאר
אודאי וויפיל מען ווייסט ,איז דאס נישט קיין אידישע קינדער א שמחה מיטן אויבערשטן;
'אחד מני אלף' וואס עס איז אלץ באהאלטן ווי עס שטייט אין פסוק (שיר השירים א ,ד):
דערין .יעדע מצוה האט זיך דאך זיין סגולה ְׂמָחָ ה ָּּבְך" -
יַאִנִ י ַַהֶּמֶּלֶ ְך ֲֲחָדָָרָ יו ָנָ ִגִ יָלָ ה ְְוִנִ ְׂש ְ
"ֱה ִִב ַ
ֱ
און כח ,און די מצוה פון 'שאיבת מים' האט דער אויבערשטער האט מיר אריינגעברענגט
דעם כח ,משפיע צו זיין שמחה פאר אידישע אין זיין צימער אריין ,דאס גייט ארויף אויף די
קינדער ,אז עס זאל זיין 'שמחו בהשם' ,מען 'ענני הכבוד' ,וואס די סוכה איז דאך א זכר צו
זאל שפירן א שמחה אין תורה ומצוות און אין דעם ,און דאס ברענגט אריין אין א איד אז ער
עבודת ה' -וואס דאס איז דאך דער יסוד פון זאל זיין "נגילה ונשמחה בך" -זיך צו פרייען
קיום תורה ומצוות. מיטן אויבערשטן .פארדעם איז סוכות
ובחרת בחיים בכ
אן עבודה פארן דאס איז געווען די געוויין פון די מים
אויבערשטן אויף א געוואלדיגע התחתונים 'אנן בעינן
די וועלט -א נחמה פאר די למהוי קמי מלכא'
שטערקערע נאנקייט מים התחתונים,
ווי זיין אויבן אז כאטש אפשר קען מען זאגן איין
טאקע זיי זענען נקודה דערין (א חלק דערפון
אויף דעם האט זיי דער דא אונטן, שטייט שוין אין ייטב לב ,אבער
אויבערשטער מנחם געווען אבער מיט זיי ער ברענגט עס נישט ארויס
מיט די מצוה פון 'ניסוך דינט מען דעם כלפי דעם חלק פון שמחה).
המים' ,וואס מען נעמט אויבערשטן עס איז דאך ידוע וואס
וואסער דוקא פון דא אונטן, דא אויף דעם
פון די מים התחתונים ,און עולם ,וואס דאס עס שטייט אויף די מצוה
מען גיסט עס אויפן מזבח.
איז אסאך א פון ניסוך המים ,אז בשעת
שטארקערע בריאת העולם ,האט דער
ווייזט אויס ,אז כאטש דביקות בה' ווי געזאגט אויבערשטער
וואס די 'מים העליונים' די מים העליונים יַע
ָרִָק ַ
(בראשית א ,ו)ְ" :יְ ִִהי ִ
זענען דאך דארטן אויבן, יִהי ַַמ ְְב ִּּדיל
ְּבּ תֹוְך ַַה ָּּמִיִ ם ִִו ִ
פונדעסטוועגן דאך ,דאס ֵּּבין ַַמִיִ ם ָלָָמִָיִ ם" -אז די
אז מען זאל דורך זיי דינען 'מים התחתונים' זאלן ווערן
דעם אויבערשטן און טון אן עבודה דא אפגעטיילט פון די 'מים העליונים' ,די
אונטן ,דאס איז אסאך א שטארקערע נאנטקייט 'מים העליונים' זענען געבליבן אויבן ,נאנט
צום אויבערשטן ווי די וואסער וועלכע זענען צום אויבערשטן ,און די 'מים התחתונים'
אויבן! ווי עס שטייט אין ספרים ,אז צדיקים זענען געווארן דערווייטערט .אודאי מיינט
וואס דינען דעם אויבערשטן דא אונטן ,זענען דאס נישט כפשוטו אז דאס וואסער איז
אסאך מער דבוק אינעם אויבערשטן ווי די געווארן ווייט בגשמיות ,נאר דאס מיינט
מלאכי השרת וועלכע געפונען זיך דארט ברוחניות ,אז זיי זענען אנגעקומען דא אויפן
למעלה .דאס איז געווען א געוואלדיגע נחמה גשמיות'דיגן עולם הזה ,וואס איז אזוי שטארק
פאר די מים התחתונים ,אז כאטש טאקע זיי מגושם און אזוי נידריג און אזוי ווייט פונעם
זענען דא אונטן ,אבער מיט זיי דינט מען דעם 'אור פני מלך חיים' .דאס רופט זיך אז זיי
אויבערשטן דא אויף דעם עולם ,וואס דאס זענען 'נתרחק געווארן' פונעם אויבערשטן.
איז אסאך א שטארקערע דביקות בה' ווי די דעמאלט האבן די וואסערן אנגעהויבן צו
מים העליונים ,ממילא איז דאס געווען זייער וויינען" :אנן בעינן למהוי קמי מלכא" -מיר
טרייסט. ווילן אויך זיין נאנט צום אויבערשטן! פארוואס
עפעס זענען זיי געבליבן נאנט צום אויבערשטן,
אז מען לאזט נישט נאך דעם און מיר זענען אזוי נתרחק געווארן?! דאס איז
רצון קומט מען צום סוף אן טאקע דער ענין וואס מען זעט כסדר אז דער
ים שטורעמט מיט 'גלי הים' ,ווייל די מים
מיט דעם קען מען אביסל פארשטיין דעם ברענגען כסדר ארויס זייער השתוקקות אויף
ענין פון 'שמחת בית השואבה' .ווייל דער ענין ארויף.
גכ חג הסוכות תשפ"ז
וועט ער זוכה זיין דורכדעם דער האט אריינגעברענגט אין
צו א געוואלדיגע התקרבות! אויבערשטער אידן א געוואלדיגע שמחה,
דער יסוד ברענגט אריין א האט מיר ווייל אידן האבן זיך מתבונן
געוואלדיגע שמחה אין א ספעציעל געווען אין דעם ענין ,ווי
איד. באשאפן! און די די מים התחתונים זענען
גאנצע בריאה אזוי נתקרב געווארן צום
איז געווען
יעדער איד האט כדאי פארן אויבערשטן ,כאטש וואס
ביי זיך געוואלדיגע אויבערשטן אין אנפאנג זענען זיי געווען
כוחות וואס נאר ער בלויז פאר דאס אזוי שטארק נתרחק ,און
קען צושטעלן
וואס איך דארף עס האט אויסגעזען אז
צושטעלן פארן מען קען זיי בכלל נישט
עס שטייט אין פסוק אויבערשטן! מדמה זיין צו די מים
"ַמִיִ ם ֲֲע ֻֻמ ִּּקים (משלי כ ,ה)ַ : העליונים ,פונדעסטוועגן
ֵעֵָצָ ה ְְבֶלֶ ב ִִאיׁש ְְו ִִאיׁש ְּתּ בּוָנָ ה דאך ,מיט דעם וואס זיי
ִיִ ְְדֶלֶ ָּנּ ה" -אין יעדן איד איז ארויסגעברענגט האבן
דא א בחינה פון 'מים' אין די טיפעניש זייער תשוקה צום אויבערשטן" :אנן
פון זיין הארץ .עס איז באקאנט אז 'מים' ווייזט בעינן למהוי קמי מלכא" ,און זיי האבן נישט
אויף תאוות .נאר אין 'תאוה' איז פארהאן טוב נאכגעלאזט; ווי די גלי הים ,וואס הערן זיך
און רע ,עס איז פארהאן דער 'חלק המים' נישט אויף פאר קיין איין מינוט ,דורכדעם
וואס איז מעורר שלעכטע תאוות ,אבער עס האבן זיי זוכה געווען אז מען זאל זיי גיסן
איז פארהאן א 'חלק המים' וואס ווייזט אויף אויפן מזבח און זיי זאלן זוכה זיין צום גרעסטן
תאוה צום אויבערשטן ,וואס א איד גלוסט צו סארט התקרבות צום אויבערשטן וואס איז
זיין נאנט צום אויבערשטן' ,אנן בעינן למהוי נאר שייך ,נאכמער ווי די מים העליונים.
קמי מלכא' .וואס דער סארט 'מים' געפונט
זיך אין יעדן איד ,יעדער איד האט א תשוקה דאס איז א געוואלדיגער לימוד פאר יעדן
צום אויבערשטן! איד ,אז אין וועלכן מצב ער זאל נאר נישט
זיין ,אפילו טאמער ער איז נתרחק געווארן,
פונקט ווי וואסער וואס וואו מען גראבט אזוי ווייט אז עס זעט אים אויס אז ער איז
נאר אין דער ערד -טרעפט מען וואסער, אזוי שטארק נתרחק ווי די 'מים התחתונים';
אמאל איז עס פון אויבנאויף ,אמאל איז וואס חז"ל זאגן (תענית ז" :).מה מים יורדין
עס טיף אונטער דער ערד ,און אמאל איז ממקום גבוה למקום נמוך" -וואסער גייט
עס נאך טיפער ,אבער אלעמאל קומט מען אייביג אראפ צום נידריגסטן פלאץ .אבער אז
ָאָ ן צום סוף צו וואסער ,ווייל איבעראל איז דער איד לערנט זיך אפ פון די 'מים התחתונים',
דא וואסער .אזוי איז אויך מיטן רוחניות'דיגן און ער לאזט זיך נישט נאך זיין רצון ,ער ברענגט
מים ,אין יעדן איד איז דא געוואלדיגע כוחות כסדר ארויס זיין תשוקה צום אויבערשטן,
פון רוחניות וואס נאר ער קען דאס צושטעלן! יעדן טאג וואס ער דאוונט פארן אויבערשטן
א צווייטער קען דאס נישט צושטעלן! אבער ברענגט ער ארויס דעם 'אנן בעינן למהוי קמי
א מענטש הייבט בכלל נישט ָאָ ן צו וויסן מלכא' ,ער וויל זיין נאנט צום אויבערשטן -
ובחרת בחיים דכ
א איד טאר זיך קיינמאל נישט שפירן פארפאלן! אז ער פארמאגט עס .דערפאר זאגט דער
קיינמאל זיך נישט מייאש זיין! נאר וויסן אז ער פסוק" :ואיש תבונה ידלנה" -א מענטש
האט געוואלדיגע כוחות הקדושה וואס ער קען וואס האט שכל ,פארשטייט דאס וואס חז"ל
פון זיך ארויסברענגען. זאגן (סנהדרין לז" :).חייב אדם לומר בשבילי
נברא העולם" -דער אויבערשטער האט מיר
ב. ספעציעל באשאפן! און די גאנצע בריאה איז
שמחו צדיקים בה': געווען כדאי פארן אויבערשטן בלויז פאר דאס
וואס איך דארף צושטעלן פארן אויבערשטן!
ביי שמחת בית השואבה ווייל פאר יעדן איד אליינס איז כדאי געווען
באקומט א איד א 'שמחה די גאנצע בריאת העולם! דאס איז דער 'ואיש
של מצוה' זיך צו קענען תבונה ידלנה' ,אז דער וואס פארשטייט דאס
שלאגן מיטן יצר הרע -ווייסט אז ער דארף פון זיך ארויסברענגען
די באהאלטענע כוחות.
צוויי סארטן צדיקים :וואס
האבן נסיונות און זענען זיך מיטן כח פון שמחת בית השואבה
מתגבר -און די וואס האבן שוין קען יעדער איד ארויסשעפן
בכלל נישט קיין נסיונות זיינע באהאלטענע כוחות
עס שטייט אין דער משנה (סוכה נא" :).לא ביי 'שמחת בית השואבה' ,בשעת ווען
היתה חצר בירושלים שלא היתה מאירה מען האט מקיים געווען דעם 'ושאבתם
משמחת בית השואבה" -עס איז נישט געווען מים בששון' ,איז ארויסגעברענגט געווארן
קיין חצר וואס האט נישט געלאכטן פון פאר יעדן איד ,אז יעדער איד באזונדער קען
שמחת בית השואבה .האט דער זיידע זכרונו ארויסברענגען פון זיך זיין 'מים עמוקים עצה
לברכה געטייטשט א שיינעם פשט אין דעם: בלב איש'! זיינע כוחות הקדושה וואס ליגט
עס שטייט אין ייטב לב (פרשת וירא) אויף דער באהאלטן בפנימיות לבו -קען ער זוכה זיין
גמרא אין מסכת תענית (טו :).די גמרא שטעלט יעצט ארויסצושעפן פון זיך! דאס איז פשט
זיך אויפן פסוק (תהלים צז ,יא)" :אֹור ָֻזָֻר ַַע ַלַ ַּּצ ִּּדיק אין חז"ל (ירושלמי סוכה פ"ה ה"א)" :משם שאבו
ִׂשְׂמָחָ ה" ,זאגט די גמרא" :לא הכל ּוְלְ ִיִ ְׁשֵׁרֵ י ֵלֵ ב ְ רוח הקודש" -ביי שמחת בית השואבה האט
לאורה" -נישט יעדער האט די מדרגה פון מען געשעפט 'רוח הקודש' .דאס מיינט ,א רוח
אורה" ,ולא הכל לשמחה" -נישט יעדער איז פון קדושה ,וואס אויף דעם זאגט דער פסוק
זוכה צו דער מדרגה פון שמחה" ,אלא צדיקים ָקְָד ְׁׁשָך ַַאל ִּתַּּקּ ח ִִמֶּמִּּנּ י".
רּוַח ְ
(תהלים נא ,יג)ְ"ְ :ו ַ
לאורה" -נאר 'צדיקים' זענען זוכה צו דער יעדער איד האט אין זיך א רוח פון קדושה ,און
מדרגה פון לעכטיגקייט" ,וישרים לשמחה" - מיטן כח פון שמחת בית השואבה ווען מען
און בלויז 'ישרים' זענען זוכה צו דער מדרגה האט געשעפט די 'מים' -האט יעדער איד
פון שמחה .דארף מען דאך פארשטיין פשט געקענט ארויסנעמען פון זיך אליינס דעם
דערין :וואס מיינט 'אורה' און וואס מיינט 'מים עמוקים עצה בלב איש' .און דאס ווערט
'שמחה'? און וואס זענען די צדיקים אנדערש נתעורר יעדעס יאר אינעם זמן פון שמחת בית
ווי די 'ישרים'? השואבה -וועלכע איז א געוואלדיגע שמחה.
הכ חג הסוכות תשפ"ז
היצר ,ביי זיי איז ליכטיג! ווייל ליכטיגקייט איז דער ייטב לב מסביר :עס זענען
איז נאר שייך ,ווען עס איז דא א פינסטערניש; פארהאן צוויי סארטן עובדי ה' :עס איז
ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש (תצוה קפד:). פארהאן אזעלכע צדיקים וועלכע האבן
"לית נהורא אלא דנפיק מגו חשוכא" ,ווען שוין זוכה געווען אינגאנצן איבערצודרייען
עס איז דא כוחות היצר וואס שלעפן אויף זייערע כוחות היצר צום גוטן ,זיי האבן נישט
שלעכטס און דער מענטש איז זיך מתגבר אויף קיין שום משיכה צו שלעכטס -דאס זענען
דעם ,דאן ווערט אים ליכטיג .אבער ,זאגט די די גרויסע צדיקים ,ווי למשל אברהם אבינו
גמרא" :ולישרים שמחה" -די צדיקים וואס און דוד המלך; ווי עס שטייט (תהלים קט ,כב):
האבן שוין נישט קיין יצר הרע ,ביי זיי איז דא ְּבִּק ְְרִּבּ י" .די סארט צדיקים ווערן
ְ"ְוִלִ ִּבּ י ָחַָלַ ל ִ
אמת'דיגע שמחה! ווייל 'אין שמחה כהתרת אנגערופן 'ישרי לב' ,ווייל זיי האבן בלויז איין
הספיקות' ,דער צדיק וואס האט שוין נישט הארץ ,לב אחד לאבינו שבשמים .ווידער
קיין שום ספיקות ,ער האט נישט קיין שום אבער איז פארהאן אזעלכע אידן וועלכע
בלבולים וואס שלעפן אים אויפן פארקערטן דינען אויך דעם אויבערשטן ,אבער זיי
וועג ,ער איז באמת פרייליך! האבן נאך א מלחמת היצר ,זיי שטייען אויס
א שטענדיגע מלחמה מיטן יצר הרע וואס
ביי שמחת בית השואבה האט לאזט קיינמאל נישט נאך ,וויפיל זיי שלאגן
יעדער באקומען כוחות זיך זיך -איז ער ווייטער דא! זיי דארפן זיך כסדר
צו שלאגן מיטן יצר הרע שלאגן .די אידן ווערן אנגערופן 'צדיקים',
פונעם לשון 'צדיק בדינו' -ער איז גערעכט
לויט דעם האט דער זיידע געטייטשט: מיט זיין הכרעה ,דאס הייסט ,ער הערט אויס
ביי שמחת בית השואבה זענען דאך געווען סיי דעם יצר טוב און סיי דעם יצר הרע ,און
די כהנים און גרויסע צדיקים וואס זיי זענען דערנאך איז ער מכריע ,ער איז זיך מתגבר און
שוין געווען ביי דער בחינה פון 'ולישרי לב נעמט אן דעם יצר טוב.
שמחה' .זאגט אבער די משנה :דו זאלסט
נישט מיינען אז נאר די גרויסע מענטשן האבן דערפאר זאגט די גמרא" :צדיקים לאורה"
געהאט פון דעם שמחת בית השואבה ,נאר -די צדיקים וועלכע האבן נאך א מלחמת
מקור חיים
וכבר כתבתי אהא דכתיב (תהלים צז ,יא) אור זרוע לצדיק ולישרי לב שמחה ,ואמרו חז"ל (תענית טו ):צדיקים לאורה,
ישרים לשמחה .ביאור הדבר ,מי שיש בו נטיה לרע ומתגבר עליו וכובש את יצרו נקרא צדיק ,כי האור שבו דוחה החשך
שבמזגו וטבעו .אבל מי שזכה להסיר כח הרע ממנו לגמרי ,על דרך שאמר בדוד (תהלים קט ,כב ע"פ בבא בתרא יז ).ולבי
חלל וגו' ,וכל שכן באברהם שנאמר לבבו נאמן ,הפכו לטוב ,ואין בלבו שום נטיה לרע ולא שום עקמימות ,כי אם כולו
זך וישר קודש לה' ,זה נקרא ישר .וזהו שאמרו צדיקים לאורה ,כי לית נהורא אלא דנפיק מגו חשוכא (זוהר תצוה קפד,).
אבל שמחה אין אתו ,כי כל זמן שיש בו יצר הרע איננו בטוח שלא ישוב יצרו ויתגבר עליו .ולישרי לב ,שהוסר יצר
הרע מהם לגמרי ,זוכה לשמחה ,שכבר מצא מנוחה מאור הפנימי:
קדושת לוי ,מגילת איכה
ובחרת בחיים וכ
ביי שמחת זיי האבן געשפירט
שמחה של מצוה -די בית השואבה
כלי זיין קעגן יצר הרע האט 'הביאני דעם
יעדער איד חדריו המלך
שמחה של מצוה איז פון די ארויסגענומען ונשמחה נגילה
גרעסטע כוחות אז א מענטש זאל דעם אור בך' און נאר זיי
קענען מנצח זיין דעם יצר הרע; לפום דרגא האט די שמחת
ווי עס איז באקאנט פאר יעדן
דיליה השואבה בית
דעם ליקוטי אמרים -תניא (פרק מיטגעצויגן מיט
כ"ו -דאס איז פון די פאר פרקים אין תניא זיך ,אבער די אידן
וואס זענען למעשה'דיגע פרקים ,און מען פלעגט עס וואס האבן זיך געדארפט
לערנען כסדר) ,ווי ער רעדט ארום אז פונקט ווי מוטשען מיט זייער יצר הרע ,זיי האבן נישט
צוויי שונאים וואס אמפערן זיך ארום און זיי געהאט קיין שייכות צו דער שמחה ,ווייל זיי
ראנגלען זיך איינער מיטן אנדערן ,און יעדער זענען דאך נאכנישט אין דער מדריגה פון
איינער זוכט אראפצואווארפן דעם צווייטן, 'שמחה' ,דערפאר זאגט די משנה :ניין! "לא
טאמער איינער וועט ווערן נאכגעלאזט, היתה חצר בירושלים" -עס איז נישט געווען
טרויעריג ,צובראכן אדער מיואש -וועט ער קיין 'חצר' -וואס דאס איז א רמז אויף די וואס
ווערן 'מנוצח בקל' ,ער וועט באלד דורכפאלן. זענען אין א שוואכערע מדרגה ,זיי שטייען
אבער דער וואס האט א 'שמחה' ,ער ווייסט אז אינדרויסן און קענען נאכנישט אריינגיין
ער האט טאקע א מלחמה -און אסאך מאל א אינעווייניג " -שלא היתה מאירה" -וואס האבן
שווערע מלחמה -אבער ער איז שטארק און נישט באקומען קיין כח זיך צו באלייכטן מיט
רואיג ,ווייל ער ווייסט אז ער טוט א גרויסע זאך אן 'אורה' ,מיט א 'נהורא דנפיק מגו חשוכא',
מיט דער מלחמה -אזא איינער וועט מנצח זיין זיך צו קענען שלאגן מיטן יצר הרע און עס
די מלחמה! אזוי זאגט דארט דער תניא. זאל אים ווערן ליכטיג! די שמחה וואס איז
געווען דארטן ביי שמחת בית השואבה ,האט
ממילא ,פארשטייט מען לעניננו ,אז געגעבן פאר אידישע קינדער כח זיך צו קענען
די שמחת בית השואבה וועלכע האט שלאגן מיטן יצר הרע! ווייל ביי שמחת בית
אריינגעברענגט דעם ענין פון שמחה בה', השואבה האט יעדער איד ארויסגענומען
דאס האט געברענגט דעם כח פון 'נהורא דעם אור לפום דרגא דיליה.
מקור חיים
ברם כגון דא צריך לאודועי כלל גדול ,כי כמו שנצחון לנצח דבר גשמי ,כגון שני אנשים המתאבקים זה עם זה להפיל
זה את זה ,הנה אם האחד הוא בעצלות וכבדות ,ינוצח בקל ויפול ,גם אם הוא גיבור יותר מחברו .ככה ממש בנצחון
היצר ,אי אפשר לנצחו בעצלות וכבדות הנמשכות מעצבות וטמטום הלב כאבן ,כי אם בזריזות הנמשכת
משמחה ופתיחת הלב וטהרתו מכל נדנוד דאגה ועצב בעולם:
ליקוטי אמרים תניא ,פרק כ"ו
זכ חג הסוכות תשפ"ז
ג. דנפיק מגו חשוכא' ,אז א איד זאל קענען
לעת ערב יהיה אור: האבן די כוחות ער זאל זיך קענען מתגבר זיין
אויף זיין יצר הרע מיטן כח פון שמחה.
מען קען נישט זוכה זיין
צו 'ענני כבוד' -אויב מען שמחת בית השואבה -געבט דעם
מוטשעט זיך נישט פארדעם כח צו עומד זיין אין די אלע נסיונות
מיט מלחמת היצר
איינער פון די רמזים וואס עס שטייט אויף
די ד' מינים איז :דער אתרוג -קעגן דעם הארץ.
ביידע זענען אמת :סיי די 'ענני די הדסים -קעגן די אויגן .ערבה -קעגן דעם
הכבוד' און סיי די 'סוכות ממש' מויל .דער לולב -קעגן די שדרה .דאס ווייזט
אויף די אלע עיקר אברים פונעם מענטש,
די גמרא (סוכה יא ):ברענגט א מחלוקת אז אלעס זאל משועבד זיין צום אויבערשטן.
צווישן רבי עקיבא און רבי אליעזר ,צי אין מדבר זעט מען פון דעם ,אז דאס וואס א מענטש
איז געווען 'סוכות ממש' -אויפגעשטעלטע שלאגט זיך אינעם מלחמת היצר -וואס דער
סוכות ,אדער עס איז געווען 'ענני הכבוד' .דער עיקר איז דאך טאקע אין די אויבנדערמאנטע
טור (או"ח סימן תרכה) ברענגט אראפ דעם טעם איברים פונעם מענטש -גייט צוזאמען מיטן
פון רבי אליעזר ,אז אונזערע סוכות זענען זמן שמחתנו; ווי געשמועסט ,אז די שמחת
א זכר צו די 'ענני הכבוד' וואס זענען געווען בית השואבה -דאס האט געגעבן דעם כח צו
אין מדבר .פרעגן די פוסקים ,אז געווענליך עומד זיין אין די אלע נסיונות.
פסק'נען מיר דאך ווי רבי עקיבא ,און ער האלט
'סוכות ממש' ,פארוואס ברענגט דער טור דאס איז טאקע מרומז אין פסוק (ויקרא כג,
אראפ דעם טעם פון רבי אליעזר? ָהִָראׁשֹון ְּפ ִִּרי ֵעֵ ץ ָהָָדָ ר מ)ּ" :וְלְ ַַק ְְח ֶּּתם ָלֶָכֶ ם ַּבּ ּיֹום ִ
ָנַָחל" -מען ְּתָּמִָרים ַַו ֲֲעַנַ ף ֵעֵ ץ ָעָֹבֹת ְְו ַַע ְְרֵבֵ י ַ
ַּכֹּּפּת ִ
(סוכות ברענגט דער רבי זכרונו לברכה זאל נעמען די ארבע מינים ,וואס דאס ווייזט
עמוד יח) פונעם חיי אדם (כלל קמו) און פונעם אז מען דארף משעבד זיין די אלע אברים פארן
רוקח (הל' סוכה סימן ריט) :עס איז 'אלו ואלו אויבערשטן .זאגט אבער דער פסוק :פון וואו
דברי אלוקים חיים' ,עס זענען געווען ביידע וועט מען נעמען דעם כח אויף דעם?! וויאזוי
סארט סוכות ,סיי ענני כבוד און סיי סוכות וועט מען טאקע קענען מנצח זיין דעם מלחמת
ממש ,ווייל כאטש וואס אידישע קינדער ַׂמ ְְח ֶּּתם ִלִ ְְפֵנֵ י
היצר?! ענטפערט דער פסוקּ" :וְׂש ַ
זענען כסדר געווען ארומגענומען מיט די ְׁב ַַעת ָיָ ִִמים" -דורכן 'שמחת בית ֹלֵקיֶכֶ ם ִׁש ְ
ה' ֱֱא ֵ
'ענני הכבוד' ,אבער דאך האט אויסגעפעלט השואבה' וואס עס איז געווען אין בית המקדש
אויך סוכות ממש ,ווייל בשעת די אידישע זיבן טעג סוכות -וואס די שמחה ווערט כסדר
קינדער האבן געפירט מלחמות מיט די גוים נשפע פאר אידישע קינדער אויך היינטיגע
-צי מלחמת עמלק ,צי מלחמת סיחון ועוג צייטן -דאס גיבט אריין דעם כח אז מען זאל
-פלעגן זיי ארויסגיין פון די ענני הכבוד און קענען משעבד זיין די אלע אויבנדערמאנטע
האבן זיך אריינגעזעצט אין בודקעס ,סוכות אברים צום אויבערשטן! אז יעדער איינער
ממש ,און פון דארטן האבן זיי לוחם געווען, זאל קענען מנצח זיין אין זיין מלחמה!
ובחרת בחיים חכ
געווען דורך א 'מלחמת היצר' ,דורכדעם וואס דערפאר דארף מען מאכן א זכר אויף ביידע.
זיי האבן געזוכט זיי מחטיא צו זיין חלילה און ער טייטשט עס אריין אין פסוק (ויקרא כג ,מג):
דורכדעם צונעמען די כוחות הקדושה; ווי הֹוַׁשְׁבִּתּ י" -לשון רבים ,אז מען
ְ "ִּכּ י ַַבֻּסּּכֹות
"ֲאֶׁשׁ רעס שטייט ביי עמלק (דברים כה ,יח)ֲ : דארף געדענקען ביידע סוכות ,סיי די 'ענני
ֶּנֱּחָׁשִׁלִ ים ַַא ֲֲח ֶֶריָך" - ַּבֶּּדֶּרְך ַַוְיְ ַזַ ֵּנּ ב ְּבּ ָך ָּכּ ל ַַה ֱ
ָקְָרָך ְֶ הכבוד' און סיי די 'סוכות ממש' .דער רבי
ער האט זיי מכשיל געווען ,דאס איז געווען פרעגט דארט וואס איז דער ענין פון דעם,
דער עיקר מלחמת עמלק און די זעלבע פארוואס מען דארף מאכן א זכר אויף ביידע?
שטייט אויך אויף סיחון ועוג .חכמינו ז"ל מילא די ענני הכבוד ,פארשטייט מען דאך אז
"ַעל דרש'ענען דאך דעם פסוק (במדבר כא ,כז)ַ : מען מאכט א זכר ,ווייל דאס ווייזט דאך אויף
ֹאְמרּו ַַהֹּמְּׁשִׁלִ ים ֹּבּאּו ֶֶחְׁשּׁבֹון ִּתּ ָּּבֶנֶ ה ְְו ִִתּכֹוֵנֵ ן ֵּכּ ן ֹי ְ דער גרויסער מתנה וואס דער אויבערשטער
ִִעיר ִִסיחֹון" ,דרש'נט מען דאס (בבא בתרא עח): האט געגעבן פאר אידישע קינדער ,אבער
אויף 'מלחמת היצר'" ,בואו ונחשוב חשבונו די סוכות ממש -דאס איז דאך לכאורה א
של עולם" ,זעט מען אז מלחמת סיחון ועוג פשוט'ע זאך וואס יעדער קען זיך מאכן ,איז
גייט צוזאמען מיטן ענין פון מלחמת היצר. וואס איז דער ענין צו מאכן א זכר דערויף?
פארשטייט זיך ,אז ביי זיי איז דאס געווען
לויט זייער הויכע דרגא -די ענינים וואס די מלחמות פונעם דור המדבר
די קליפות האבן געזוכט זיי מחטיא צו זיין, זענען געווען רוחניות'דיגע מלחמות
איז געווען דקות'דיגע חטאים .אבער על מיט די כוחות הקליפה
כל פנים ,עס איז געווען א גרויסע שווערע
מלחמה ,און דער עיקר וואס אידן האבן זיך אבער לויט ווי מען רעדט ארום -אז די
אויף זיי מתגבר געווען בגשמיות -איז אויך שמחה פון סוכות גיבט אריין א כח פאר א
געווען דורך די מלחמות וואס זיי האבן געפירט איד ,אז ער זאל קענען לוחם זיין מיטן יצר
ברוחניות קעגן דעם קליפה ,דאס איז געווען הרע -פארשטייט מען דאס זייער גוט .די אלע
דער ענין פון די 'סוכות ממש'. מלחמות וואס אידן האבן לוחם געווען קעגן
עמלק און סיחון ועוג -רעדן שוין די ספרים,
אז דאס זענען נישט געווען בלויז פשוט'ע
נאר דורך די מלחמות מיטן יצר הרע
איז מען זוכה צו די ענני הכבוד גשמיות'דיגע מלחמות ,ווייל די אלע אומות
זענען געווען גרויסע קליפות וואס מען האט
געדארפט מכניע זיין .אידישע קינדער זענען
קומט אויס ,אז די ענני הכבוד ,דאס ווייזט דאך דעמאלט געווען אויף א הויכער מדריגה,
אויף דער גרויסער מדרגה וואס אידישע דער 'דור המדבר' איז געווען א גרויסער דור
קינדער זענען געווען ,אז זיי זענען געווען מיט געוואלדיגע כוחות הקדושה .ממילא,
אזוי נאנט צום אויבערשטן מיט אזא חביבות. ווילאנג זייערע כוחות הקדושה זענען געווען
ווידער אבער ,די 'סוכות ממש' ווייזט אויף בשלימות -האט קיינער נישט געקענט האבן
זייערע מלחמת היצר ,אז אפילו אין אזעלכע קיין גשמיות'דיגע שליטה אויף זיי.
גרויסע זמנים ,נאך וואס אידישע קינדער
האבן גענומען די תורה און זענען געווען אין נאר דער גאנצער אופן וויאזוי זיי האבן
מדבר ,געגעסן הייליגע מן און געטרינקען געקענט קומען און לוחם זיין מיט זיי ,איז
טכ חג הסוכות תשפ"ז
וועט אים ברענגען צו 'עושר' -דאס מיינט הייליגע וואסער פונעם באר ,ארומגענומען
'עשירות הדעת' ,עס וועט אים ווערן ליכטיג. מיט די הייליגע ענני הכבוד -מיט די גרויסע
מדרגות און די גרעסטע סארט התקרבות
דער 'זמן שמחתינו' פון סוכות ,דארף וואס אידישע קינדער האבן נאר אמאל
אריינגעבן א כח אין א איד ,אז א גאנץ יאר זאל ער געהאט -פונדעסטוועגן דאך זענען שפעטער
זיך קענען מתגבר זיין אויפן יצר הרע .דערפאר אנגעקומען זמנים פון שווערע מלחמות היצר!
דארף מען געדענקען די 'סוכות ממש' וואס זמנים פון חשכות! זמנים פון נסיונות! וואס
אידישע קינדער האבן געהאט בשעת די עס האט אויסגעזען ווי אלע גרויסע מדרגות
מלחמות ,וואס דאס האט זיי צוגעברענגט זענען פארלוירן געגאנגען .אבער וויבאלד
אז זיי זאלן קענען זוכה זיין צו די ענני הכבוד. זיי האבן זיך נישט נאכגעלאזט ,נאר זיי האבן
עס קען נישט זיין בלויז 'ענני הכבוד' און עס לוחם געווען מיטן יצר הרע ,מיט דעם האבן
קען נישט זיין בלויז 'סוכות ממש' ,ווייל איינס זיי מנצח געווען די מלחמה.
גייט געבינדן מיטן צווייטן ,די 'ענני הכבוד'
האט זיי אריינגעגעבן די שמחה און כח אז זיי דערפאר דארף מען מאכן א זכר אויך צו די
זאלן קענען לוחם זיין מיטן יצר הרע ,און די 'סוכות ממש' ,כדי עס זאל זיך נישט דאכטן
מלחמות וואס זיי האבן לוחם געווען מיטן יצר פאר קיינעם אז עס קען עקזיסטירן אזא זאך
הרע -המקיים את התורה מעוני -דאס האט ווי 'ענני הכבוד' ,מען איז נאנט צום אויבערשטן
זיי געגעבן די זכיה אז זיי זאלן קענען זוכה זיין -וואס עס זאל קומען פון זיך אליינס .נישטא
צו די ענני הכבוד -סופו לקיימו מעושר. אזא זאך! די 'ענני הכבוד' גייט נאר צוזאמען
מיט 'סוכות ממש'! נאר דורך די מלחמות וואס
האבן שכל אויסצונוצן דער מענטש גייט דורך און ער איז זיך מתאמץ
די געהויבענע טעג לוחם צו זיין מיטן יצר הרע -דורכדעם איז ער
זוכה צו די ענני הכבוד! דורכדעם איז ער זוכה
זאל דער אויבערשטער העלפן מען זאל צום 'הביאני המלך חדריו'! ווי חז"ל זאגן (אבות
זוכה זיין צו נעמען שמחה פון דעם הייליגן פ"ד מ"ט)" :כל המקיים את התורה מעוני סופו
יום טוב ,מען זאל נעמען דעם 'נגילה ונשמחה לקיימו מעושר" -דער וואס איז מקיים די
בך' ,כסדר שמחה און נאך שמחה ,תורה און תורה ווען ער איז ארים ,וועט ער צום סוף
עבודת ה' מיט א שמחה .און מיר זאלן וויסן עס מקיים זיין מיט א רייכקייט' .עוני' -מיינט
כסדר ,אז וואו מען איז נאר -איז מען 'בצילא 'עניות הדעת'.
דמהימנותא'! מיר זענען נאנט צום אויבערשטן
און דער אויבערשטער איז נאנט צו אונז! מען ווען א מענטש איז צובראכן ,עס גייט אים
זאל זוכה זיין צו דער בחינה פון סוכה ,פון נישט לייכט און ער פילט אז ער איז פארלוירן,
'סוכה ברוח הקודש' ,מען זאל קענען כסדר ער איז נישט דערביי -צי איז דאס ביים
זען דעם אויבערשטן כביכול .מען זאל זוכה לערנען ,צי איז דאס ביים דאווענען ,צי איז
זיין אז די אלע מצוות זאלן אונז באלייכטן און דאס מיט נסיונות וואס ער דארף זיך מתגבר
געבן כח אויף א גאנץ יאר .מיר זאלן זוכה זיין זיין אויפן יצר הרע ,צי וואס עס זאל נאר נישט
אויסצונוצן די פאר טעג וואס זענען געבליבן זיין -און ער איז זיך מתאמץ ,קען ער זיין זיכער
-ווי עס דארף צו זיין .מען זאל האבן שכל און אז "סופו לקיימו מעושר" -דער התגברות
ובחרת בחיים ל
קמי מלכא'; ווי מען האט פריער גערעדט. וויסן אז יעדע מינוט פון אזעלכע הייליגע
אזוי אויך זאלן די סעודות פון די טעג ווערן טעג איז א מרגליות טובה .און נישט חלילה
אויסגעניצט -ווי עס דארף צו זיין. זיך נאכלאזן ,אז פון די שמחה זאל חלילה
ווערן א מצב פון פריקת עול .נאר די שמחה
אין דעם זכות זאל מען זוכה זיין צו די אלע וואס מען טאנצט ,זאל זיין מיט א התבוננות
השפעות טובות פון דעם הייליגן יום טוב ,צו "ִׂשְׂמחּו ַַבה'" (תהלים לב, פנימית ,א בחינה פון ְ
כסדר קענען דינען דעם אויבערשטן מתוך ְׂמָחָ ה ָּּבְך" (שיר
יא) ,א בחינה פון "ָנָ ִגִ יָלָ ה ְְוִנִ ְׂש ְ
נחת ושמחה ,ביז מען וועט זוכה זיין צום השירים א ,ד) ,שמחה פון תורה ומצוות ,און
'הרחמן הוא יקים לנו את סוכת דוד הנופלת', מיטצונעמען שמחה אויף א גאנץ יאר .די
דער בנין בית המקדש השלישי בביאת גואל תפילות דארפן ארויסברענגען די אמונה,
צדק במהרה בימינו אמן. ארויסצוברענגען דעם 'אנן בעינן למהוי
תוצאות חיים
.אמיטן כח פון 'שמחת בית השואבה' קען יעדער איד ארויסשעפן זיינע באהאלטענע
כוחות און די טיפע תשוקה צום אויבערשטן .פונקט ווי די 'מים התחתונים' האבן זוכה
געווען צוריק נתעלה צו ווערן דורך זייער כסדר'דיגע תשוקה ,אזוי אויך קען יעדער איד
זוכה זיין ארויסצוברענגען זיינע באהאלטענע 'מים עמוקים' -די כוחות הקדושה וואס
ליגן אין אים -נישט קיין חילוק אין וועלכן נידריגן מצב ער זאל זיך נאר געפינען .א איד
טאר זיך קיינמאל נישט מייאש זיין ,נאר ער דארף כסדר ארויסברענגען די אינערליכע
בענקשאפט און תשוקה ,נאכאמאל און נאכאמאל ,ביז ער וועט זוכה זיין דערצו.
.באפילו ווען א איד געפינט זיך נאך אינדרויסן -בבחינת 'חצר' -טאר ער זיך נישט
לאזן פאלן אינמיטן דעם שווערן מלחמת היצר .דער גרעסטער און שטערקסטער כח
צו קענען מנצח זיין דעם יצר הרע ,איז דער ענין פון 'שמחה של מצוה' .דער כח האט
אריינגעגעבן די 'שמחת בית השואבה' ,און דאס ווערט נשפע יעדעס יאר פונדאסניי;
דורך דעם באקומען מיר דעם געוואלדיגן כח אריינצוברענגען אן 'אורה' אינעם חושך,
און אינגאנצן משעבד צו זיין די אלע אברים -דעם הארץ ,די אויגן ,דעם מויל און די
שדרה -צום קענען טון דעם רצון הבורא ,מתוך שמחה וטוב לבב.
.גדי 'ענני הכבוד' -דער רוחניות'דיגער תענוג און די השפעות -קומען נישט פון זיך
אליינס ,נאר מען דארף האראווען דערויף דורך די 'סוכות ממש' -די שווערע מלחמות
און נסיונות וואס א מענטש גייט דורך אין די זמני החשכות .ווען א איד איז לוחם און ער
לאזט נישט נאך ,ברענגט דאס אים צו אן אמת'דיגע 'קרבת אלקים' .די עבודה למעשה
פון דעם יום טוב איז אויסצונוצן יעדע מינוט מיט א התבוננות ,כדי מיטצונעמען די
שמחה און דעם כח המלחמה אויף א גאנץ יאר.
אל חג הסוכות תשפ"ז
לשמיני עצרת ושמחת תורה
מאמר
בואו ונשמח אני ואתם
די 'סיפוק הנפש' דורך קביעות עתים לתורה
דברים חוצבים להבות אש אצל מעמד נעילת החג שמחת תורה שנת תשע"ז לפ"ק
בעיה"ק ירושלים תובב"א
טעג .זאגט דער אויבערשטער' :בואו ונשמח'!
די עצה צו זיין פרייליך
עטס ווילטס זיין פרייליך? עטס ווילטס האבן איז בלויז 'אני ואתם'
א שמחת החיים? עטס ווילטס האבן א סיפוק
הנפש? עטס ווילטס זיין צופרידן? איז די עס שטייט אין מדרש (ילקוט שמעוני רמז
איינציגע עצה 'אני ואתם'! דאס גייט ארויף תשפב) איבער דעם ענין פון 'שמיני עצרת',
אויף די תורה הקדושה וועלכע איז מחבר דעם זאגט דער מדרש א משל :עס איז אמאל
איד צום אויבערשטן ,ווי דער זוהר הקדוש געווען א קעניג וואס האט געמאכט א גרויסע
זאגט (אחרי עג" :):אורייתא וקודשא בריך הוא סעודה פאר זיבן טעג .אז עס איז געקומען
חד הוא" -דער אויבערשטער איז 'איינס' צום געזעגענען ,האט דער קעניג געזאגט
מיט דער תורה הקדושה .אויב וועלן ענק פאר זיינע קינדער" :קשה עלי פרידתכם" -
יעדן טאג לערנען ,און טאקע לערנען מיט אן עס איז מיר שווער זיך צו שיידן פון ענק" ,בואו
אמת'ע ערנסטקייט ,וועלן ענק זען אז מען ונשמח אני ואתם" -לאמיר זיך פרייען איין
וועט זיין פרייליך ,און ענק וועלן האבן דעם טאג נאר איך מיט ענק אליינס .דער נמשל
אמת'ן סיפוק הנפש. איז :סוכות ברענגט מען זיבן טעג קרבנות,
די 'פרי החג' זענען אנטקעגן די שבעים
דער מציאות איז אזוי :מען זוכט אומות (סוכה נה ,):דעמאלט איז עס נאכנישט
צופרידנקייט ,מען זוכט עס פון אונטער דער אינגאנצן בלויז 'אני ואתם' .אבער אז עס
ערד; מען פארט אהין מען פארט אהער, קומט דער לעצטער טאג -שמיני עצרת,
מען מאכט אהין מען מאכט אהער ,מען זאגט דער אויבערשטער :יעצט לאמיר מאכן
מיינט אז מען וועט עפעס טרעפן ,אבער א שמחה וואס איז בלויז 'אני ואתם'.
מען טרעפט נישט גארנישט .עס שטייט אין
אלע ספרים הקדושים :א אידישע נשמה איז מען קען אפשר אריינטייטשן א כוונה
נישט צופרידן נאר אז זי באקומט דאס וואס אינעם מדרש ,אז דער אויבערשטער זאגט
זי זוכט .און וואס זוכט די נשמה? די נשמה פאר אידישע קינדער :מען געזעגנט זיך נאך
זוכט קרבת השם! דאס זוכט א נשמה -קרבת אזעלכע געהויבענע טעג -ראש השנה ,יום
השם! אז א נשמה לערנט תורה איז ער נאנט כיפור ,סוכות .יעדער איד איז געהויבן ,אבער
צום באשעפער! א אידיש נפש קען נישט זיין מען גייט דאך שוין צוריק צו די וואכעדיגע
ובחרת בחיים בל
איינער פריידט זיך? יעדער צופרידן נאר טאמער ער
טאנצט ,יעדער זינגט, זיך דארף מען האט די תורה הקדושה,
יעדער פריידט זיך מיט
נישט חלילה אזויווי א גוף קען נישט זיין
איינרעדן אז
א געוואלדיגן רוח .דער דוקא דער צופרידן נאר טאמער ער
פשט איז ,אז מען דארף געהויבענער עסט .דאס זעלבע איז דער
זיך חלילה נישט איינרעדן איד ,דער כולל מזון הנפש פון די נשמה,
אז דוקא דער געהויבענער יונגערמאן און טאמער איז נישט דא
איד ,דער כולל יונגערמאן וואס זיצט און קיין תורה -איז נישט דא
וואס זיצט און לערנט לערנט פערצן קיין צופרידנקייט ,און עס
פערצן שעה א מעת לעת, מעת א שעה איז נישט דא קיין סיפוק
דוקא דער האט א קשר
דער דוקא לעת, הנפש!
האט א קשר
מיט די תורה הקדושה; עס מיט די תורה ממילא דארף מען דאס
איז אינגאנצן נישט ריכטיג! הקדושה; עס געדענקען: שטענדיג
אפילו א איד וואס איז עוסק איז אינגאנצן
על המחיה ועל הכלכלה, נישט ריכטיג! 'בואו ונשמח'! אז מען וויל
ער קען זיך נעמען א שעה זיין פרייליך ,זוכטס נישט
אדער צוויי שעה א טאג און קיין מנוחות ,קיין אפרוען,
ער זעצט זיך לערנען ,ער איז קיין גיין אהין און קיין גיין
מסיח דעת פון אלעם ארום און ארום, אהער .איין זאך זאלט עטס וויסן' :אני
און ער וויל פארשטיין וואס זאגט אונז דא דער ואתם'! אז ענק וועלן זיין צוזאמען מיט מיר ,אז
הייליגער באשעפער -וואס זאגט די גמרא, מען וועט כסדר זיין דבוק אין באשעפער און
וואס זאגט רש"י ,וואס זאגט תוספות -האט ער מען וועט לערנען יעדן טאג ,וועלן ענק האבן
אויך אן אמת'ן סיפוק הנפש! עס איז פאלש שמחת החיים און א סיפוק הנפש .וועטס עטס
און עס איז א שקר צו טראכטן אז די תורה זען -עס איז נישט קיין 'יעצנו רע' -וועטס
באלאנגט נאר פאר די וואס האבן די זכיה צו עטס נישט דארפן גארנישט אין די וועלט!
זיצן און לערנען א גאנצן טאג. א איד האט דאך א נשמה ,אז די נשמה איז
צופרידן איז דער איד צופרידן .דעמאלט
דער אויבערשטער האט אזוי באשאפן די וועט עטס זיין פרייליך ,דעמאלט איז מען
וועלט אז רובא דרובא אידן דארפן עוסק זיין דבוק אין באשעפער ,ווייל דעמאלט איז
על המחיה ועל הכלכלה ,אבער זיי דארפן די אמת'ע שמחה און דא איז דער אמת'ער
אויך פארשטיין וואס דער אויבערשטער וויל סיפוק הנפש.
פון זיי ,און וויסן אז מען איז באשאפן געווארן
צו טון דעם רצון השם .איז ממילא ,טאקע יעדער איד האט שייכות
דער וואס האלט אז ער איז א פשוט'ער איד, מיט די תורה הקדושה
און ער טראכט צומאל ביי זיך 'וואס איז שוין
מיין לערנען?'' ,וואס פארשטיי איך שוין מען זעט אז ווען עס קומט שמחת תורה,
און וואס ווייס איך שוין?' -דארף ער וויסן: מען פריידט זיך א גאנצן טאג מיט די תורה
אז ער רייסט זיך אוועק ,און עס קומט אים הקדושה; וואס איז דער פשט אז יעדער
גל חג הסוכות תשפ"ז
אני אבוא אל ביתך". אז דו וועסט דאך נישט אן לייכט ,ער רייסט
אין עין יעקב (שם) קומען צו מיר, זיך אוועק צו זיין שיעור קבוע,
ברענגט ער די גמרא דו וועסט צו זיין 'קביעות עיתים לתורה',
און ער ערקלערט אוועקלייגן און ווען עס קומט צום לערנען
דאס אזוי" :ואף אין אלעס איז ער מסיח דעת פון אלעם ,ער
הקדוש ברוך הוא די וועלט און זעצט זיך אראפ יעצט לערנען ,ער
אומר ,אם אתה
וועסט דו ווייסט נישט פון גארנישט נאר ער
קומען צו מיר
תבוא אל ביתי אני קובע עיתים זיצט און לערנט תורת ה' -דארף
אבוא אל ביתך" .עס זיין לתורה ער האבן א שטארקע אמונה ,אז
טוט זיך א גאנצע -דעמאלט פונקט אזויווי ער געבט זיך אוועק
שמחת יום טוב ,און זאג איך דיר פארן באשעפער ,געבט אים
דער אויבערשטער צו 'אני אבוא דער אויבערשטער צוריק אלע
זאגט פאר אידישע דו - ביתך' אל השפעות טובות!
קינדער איין ווארט: האבן וועסט
יעצט אין יום טוב
א שטוב פול אין אזא געהויבענעם טאג ווי
מיט השראת שמחת תורה ליגט דער חיוב אויפן
איז אוודאי יעדער השכינה!
מענטש געהויבן, גאנצן ציבור; סיי אזעלכע וואס
אבער אז דו וועסט זענען עוסק בתורה א גאנצן טאג,
פארנעמען זיך און סיי אזעלכע וואס זענען קובע
אויפן גאנצן יאר ,אז דו עיתים לתורה .אלע אינאיינעם זאלן זיך
וועסט קומען צו מיר ,דו וועסט אוועקלייגן אריינברענגען אין די נשמה ,אז די 'רוח' ביים
אלעס אין די וועלט און דו וועסט קומען צו ציבור זאל זיין אז אונזער איינציגער תכלית
מיר קובע עיתים זיין לתורה -דעמאלט זאג אויף דער וועלט איז "עצרת לה' אלקיך" (דברים
איך דיר צו 'אני אבוא אל ביתך' -דו וועסט טז ,ח) ,מרבה צו זיין כבוד שמים און צו טון דעם
האבן א שטוב פול מיט השראת השכינה! ווי עס רצון ה' .און טאמער מען איז זיך דאס מקבל
שטייט" :בכל המקום אשר אזכיר את שמי אבוא מיט אן אמת ,דעמאלט איז נישט קיין שום
אליך וברכתיך" (שמות כ ,כא); דו וועסט האבן ספק אז דער אויבערשטער וועט העלפן אז
א לעכטיגע שטוב ,דו וועסט האבן לעכטיגע עס וועלן מקוים ווערן און קומען די אלע
קינדער ,יראי ה' ,קינדער לומדי תורה ,און דו ברכות וואס עס שטייט אין די תורה הקדושה.
וועסט האבן אלע גוטע ברכות ביי דיר אין
שטוב!
טאמער וועסטו זיך פארנעמען אז דו
וועסט קומען צו מיר אין בית המדרש זיצן אם אתה תבוא אל ביתי –
און לערנען -סיי דער וואס איז עוסק על אני אבוא אל ביתך
המחיה ועל הכלכלה ,וועסט זיך אוועקרייסן
מיט אלע כוחות און זען אז דער שיעור ,צי עס שטייט אין די גמרא (סוכה נג ):ביי
איז דאס אינדערפרי צי איז דאס ביינאכט, שמחת בית השואבה" :אם תבוא אל ביתי
ובחרת בחיים דל
איז עוסק אין זיינע אייגענע געשעפטן ,און זאל נישט פעלן קיין איינציגע מינוט פון
ער זאגט פאר זיין ווייב מיט די קינדער זיי דעם ,און בשעת דעם שיעור וועט ער מסיח
זאלן אינזינען האבן דעם מלך .וואס דארף דעת זיין פון אלעם אויף דער וועלט און ער
מען צו זאגן ,וואספארא גרויסער בזיון דאס וועט זיך אינגאנצן אריינלייגן אינעם לערנען
איז פארן מלך. -דאס מיינט 'אם אתה תבוא אל ביתי' .זאגט
דער הייליגער באשעפער :זאג איך דיר צו
זאגט דער חובת הלבבות דעם נמשל :אז 'אני אבוא אל ביתך'! איך וועל קומען צו
די 'מחשבה' פון דעם מענטש -דאס איז דער דיר אין שטוב ,דו וועסט האבן א לעכטיגע
עצם מענטש אליינס ,און דאס מויל מיט די שטוב ,א שטוב פול מיט השראת השכינה,
אנדערע אברים -דאס איז אזויווי די בני בית. א הייליגע שטוב וואס וועט ניצול ווערן פון
איינער וואס בשעת ווען ער לערנט אדער אלע שווערע נסיונות ופגעי הזמן.
דאוונט ,לויפט זיין מחשבה ערגעץ אנדערש
אין די געשעפטן ,און בלויז מיט דעם מויל דאס איז דער פשט 'אם אתה תבוא אל
דאוונט ער אדער רעדט ער ,דאס איז דומה ביתי' ,אז דו וועסט זיין מיטן גאנצן הארץ און
צו דעם וואס ער אליינס גייט אוועק פונעם נשמה ביים לערנען ,דו וועסט זיך אריינלייגן
מלך ,און פאר די בני בית זאגט ער אז זיי זאלן אין לערנען ,מיר האבן געזאגט די 'יהי רצון'
אינזינען האבן דעם מלך. וואס עס שטייט דארטן נאך די הקפות אז
מען זאל זיך מייגע זיין אין לערנען און זוכן
דאס איז פשט' :אם אתה תבוא אל ביתי' - דעם אמת אין דעם לערנען ,מיט די אלע זאכן
אז דו וועסט זיין דארט מיטן גאנצן מחשבה, וואס עס שטייט דארטן ,אז דו וועסט זיך דאס
מיטן גאנצן הארץ און נשמה ביים לערנען, מקבל זיין ,דעמאלטס איז 'אני אבא אל ביתך'.
דו וועסט זיך פולקאם אריינלייגן אינעם
לערנען .מיר האבן געזאגט דעם 'יהי רצון' אבער אין דעם 'אם אתה תבוא אל ביתי'
נאך די הקפות ,אז א איד זאל זיך מייגע זיין אין ליגט נאך א טיפערער ענין ,ווי דער ב"ח
די תורה און זוכן דעם אמת אינעם לערנען, (שם) זאגט אויפן פלאץ און אזוי שטייט אויך
מיט די אלע זאכן וואס עס שטייט דארטן ,אז אינעם תוספתא (סוכה פ"ד ה"ג) :אם 'אתה'
דו וועסט זיך דאס מקבל זיין -דעמאלט זאגט תבוא -וואס הייסט דאס אויב 'דו אליינס'
דער אויבערשטער צו' :אני אבוא אל ביתך'! וועסט קומען אל ביתי? דער חובת הלבבות
(שער חשבון הנפש ,פרק ג -חשבון ה') זאגט אזוי:
יעדער דארף אויספירן עס איז אמאל דא א מענטש וואס מאכט
זיין תפקיד בשלימות אן אכסניא פארן מלך; איז דא איין מענטש
וואס ער נעמט אליינס קעיר פונעם מלך,
וויסן דארף מען :יעדער איינער לפי תכונת און פארשטייט זיך אליינס ,אז ווען דער מלך
נפשו האט זיך זיין אייגענעם תפקיד בעולם. קומט צו אים ,האט ער שטענדיג אינזין דעם
דער כולל יונגערמאן -דער דארף זען ער מלך עס זאל אים גארנישט פעלן .אבער
זאל ממלא זיין די שעות היום מיטן לערנען עס איז דא אן אנדערער מענטש וואס האט
אזויווי עס דארף צו זיין בשלימות .דער וואס וויכטיגע געשעפטן; ווען דער מלך קומט צו
איז עוסק על המחיה ועל הכלכלה -דער אים אין שטוב ,גייט ער דעמאלט אוועק און
הל חג הסוכות תשפ"ז
צי איז דאס בערב ,איז 'כל חפצים שבעולם' דארף זען אז זיין 'קביעות עתים לתורה' זאל
-גארנישט וועט אים נישט אוועקרייסן פון זיין בשלימות .יעדער האט זיך זיין ספעציעלן
דעם ,ווייל דאס איז זיין חיות! טאמער איז ער תפקיד ,ווי חז"ל דרש'ענען" :בראשית ברא
זיך דאס מקבל מיט אן אמת ,דעמאלט וועט אלקים -בשביל ישראל ובשביל התורה;
ער האבן א שמחת הנפש ,ער וועט האבן בשביל ישראל שיעסקו בתורה" (רש"י בראשית
א סיפוק הנפש ,ער וועט האבן אן אמת'ע א ,א) .דער איד וואס דארף עוסק זיין בתורה
צופרידנקייט ,ער וועט האבן די ריכטיגע א גאנצן טאג ,זאל דאס זיין בשלימות ,און
חיות ,און אויף דעם אופן וועט ער קענען זיין דער איד וואס דארף קובע עתים זיין לתורה,
דבוק אינעם באשעפער זיין גאנצן לעבן. דארף דאס זיין מיטן גאנצן שלימות ,און עס
דארף זיין מיט א גאנצן קביעות .אבער יעדער
זאל דער אויבערשטער העלפן ,בכח איינער לפי ערכו ולפי בחינתו ,אז ער איז
זה וואס יעצט ביי נעילת החג זענען אלע מקבל יעצט ,ווען מען געזעגנט זיך פון דעם
אינאיינעם זיך מקבל צו זיין דבוק אין די הייליגן יום טוב ,איז ער מקבל צו זיין באמת
תורה הקדושה דאס גאנצע יאר ,כל אחד לפי דבוק אין די תורה הקדושה.
ערכו ולפי ווי ער איז אוועקגעשטעלט ,וועט
ער זיין דבוק אין די תורה הקדושה ,ובכח זה און דאס דארפן זיך אלע מקבל זיין יעצט:
וועט ער זוכה זיין מקבל צו זיין שפע פונעם סיי דער וואס דער אויבערשטער האט אים
צינור המשפיע ,ווי דער פסוק זאגט" :ואתם געגעבן די זכיה ער זיצט און לערנט א גאנצן
הדבקים בה' אלקיכם חיים כלכם היום" -צו טאג ,זאל טאקע זיין א בחינה פון 'אתה תבוא
קענען זיין שטענדיג דבוק אינעם באשעפער, אל ביתי' -ער מיט זיין גאנצן רמ"ח איברים
און ממשיך זיין אלע השפעות טובות מתוך ושס"ה גידים זאל ער זיצן און זיין אינגאנצן
נחת ושמחה כל הימים ,ובקרוב זאל מען זוכה שקוע אינעם לערנען; און סיי דער וואס ער
זיין מקבל צו זיין פני משיח צדקנו במהרה איז קובע עתים לתורה ,זאל וויסן אז די שעה
בימינו ,אמן. וואס ער איז קובע לתורה ,צי איז דאס בבוקר
תוצאות חיים
די איינציגסטע עצה פאר א איד צו האבן אמת'ע שמחת החיים און א סיפוק הנפש אין
גלות איז בלויז דורך 'קרבת ה'' און 'לימוד התורה' .די תורה באלאנגט נישט נאר פאר
יחידי סגולה ,נאר יעדער איד וואס רייסט זיך אוועק פון די פרנסה צו קובע זיין עתים
לתורה -האט א געוואלדיגן קשר מיטן באשעפער .ווען א איד לערנט מיט די גאנצע קאפ
און מחשבה אן קיין היסח הדעת ,זאגט אים דער אויבערשטער" :אני אבוא אל ביתך" -
ער וועט זוכה זיין צו א לעכטיגע שטוב מיט השראת השכינה.
ובחרת בחיים ול
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
מדרשות ,וואס דאס איז א זאך וואס איז דא חג הסוכות
א גאנץ יאר .דורכדעם וואס אידישע קינדער
זענען מקושר מיט קדושת בית המדרש ,זענען
זיי זוכה צו קדושת המקדש אפילו אין דעם אין די תורות פונעם בעלזא רב זכרונו
חושך פונעם גלות. לברכה זאגט ער אויף דאס וואס שטייט אין די
ספרים הקדושים אז דער ענין פון חג הסוכות
איז בזכותו של יעקב אבינו (ע"פ בראשית לג,
יז) ,אז יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט
דעם ענין פון השראת השכינה אפילו שלא
במקום המקדש .עס שטייט דאך דארטן אין
ענני הכבוד חז"ל אויף יעקב אבינו ביי בית א-ל" :נעקר
הר המוריה ובא לכאן" (חולין צא ,).דאס איז
א כח וואס ער האט אוועקגעשטעלט אויף
ווען די אידישע קינדער זענען געווען אין לדורות פאר אידישע קינדער ,אז אפילו ווען
מדבר ,זענען זיי געווען ארומגענומען מיט עס וועט חלילה נישט זיין קיין בית המקדש,
די ענני הכבוד .דער אויבערשטער האט זיי אבער עס וועלן זיין מקומות פון בתי כנסיות
ארומגענומען מיטן אור ה' און מיט אזעלכע ובתי מדרשות ,און דארט וועט זיין די השראת
געוואלדיגע כוחות הקדושה ,וואס דאס השכינה .און די זעלבע זאך אינעם ענין פון
האט זיי געגעבן דעם כח פון 'בהוציאי אותם די סוכה -דאס איז א קדושת המקדש שלא
מארץ מצרים' .די אידן האבן דאך געדארפט במקומה ,און דאס איז דער כח פון יעקב
מאכן די געוואלדיגע הכנה צו קבלת התורה, אבינו.
און שפעטער פארן דור המדבר -וואס איז
געווען דער יסוד פאר גאנץ כלל ישראל בכל זעט מען פון דעם ,אז די קדושה פון סוכה
הדורות .די פערציג יאר אין די ענני הכבוד און די קדושה פון א בית המדרש דאס איז איין
האט זיי געוואלדיג אויפגעהויבן ,זוכה צו זיין ענין; דאס איז אלס דער כח הקיום פון אידישע
צו די גרויסע און הייליגע מדריגות פון דעם קינדער אין גלות אפילו ווען עס איז נישט
'דור המדבר' .מיר האבן נישט קיין השגה אין דא קיין בית המקדש .פונקט אזויווי קדושת
זייערע מדריגות און אין זייער קדושה ,אבער הסוכה איז א קדושת המקדש אפילו אין גלות,
דאס איז זיכער אז די ענני הכבוד האבן אסאך וואס דאס געבט פאר אידישע קינדער זיי זאלן
צוגעהאלפן צו קענען צוקומען צו די מדריגות האבן דעם כח פון השראת השכינה ,די זעלבע
השגה אין קדושה. זאך איז די קדושה פון בתי כנסיות ובתי
זל חג הסוכות תשפ"ז
תכלית הנרצה ,און ער קען מצליח זיין און זיין יעדע זאך פונעם דור המדבר שטעלט
א מוסיף והולך. דאך אוועק א בנין לדורות .דאס וואס זיי
האבן געמוזט ארויסגיין מלחמה האלטן די
עס איז ידוע וואס דער הייליגער דברי חיים
מלחמת עמלק ,איז א בחינה פון א מענטש
זאגט (דברי חיים לסוכות) אויפ'ן מאמר חז"ל:
וואס דארף ארויסגיין פון די בתי כנסיות ובתי
"תשבו -כעין תדורו" (סוכה כז ;).פונקט אזויווי
מדרשות -וואס זענען מעין קדושת המקדש
ביי א דירה -אפילו ווען א מענטש גייט ארויס
-און פארלאזן די ד' אמות של קדושה ואור
אינדרויסן ,וואוינט ער דאך ווייטער אין זיין
ה' .און אין די רגע וואס ער גייט ארויס פון
דירה ,די זעלבע בחינה איז מיט מצות סוכה
דארטן ,הייבן זיך אן די גרויסע מלחמות מיטן
און די שבעת ימי החג .אויב א מענטש געפינט
יצר הרע.
זיך מיט זיין גאנצע מחשבה אין די סוכה די
גאנצע שבעת ימים ,ווערט עס זיין אמת'ע ווי עס שטייט אין די ספרים הקדושים (עי'
דירה .ממילא ,אפילו ווען ער מוז ארויסגיין, במאור ושמש פ' מסעי) ,אז די מלחמות מיט עמלק,
אבער וויבאלד די סוכה איז זיין קביעות, סיחון ועוג זענען מרמז אויף די מלחמת היצר,
בלייבט ער נאך אלס פאררעכנט ווי ער זיצט וואס דאס אלעס זענען געווען גרויסע קליפות
אינעווייניג .אזוי זאגט דער הייליגער דברי וכוחות הטומאה וואס מיר דארפן מנצח זיין
חיים אויף סוכות. ווען מיר געפינען זיך אינדרויסן .אבער דער
דעם יסוד זעט מען ביי די מצוה פון סוכה, יסוד איז געווען ,אז אפילו ווען די אידן זענען
וואס איז א זכר צו די ענני הכבוד .די ענני ארויסגעגאנגען ,זענען זיי במחשבה ווייטער
הכבוד האבן געהאט אט דעם כח :דאס אליין געבליבן מקושר אינעווייניג אין די ענני
וואס די אידן זענען ווייטער געבליבן במחשבה הכבוד.
צוגעבונדן צו די ענני הכבוד ,האט זיי געגעבן
דעם כח ארויסצוגיין און מנצח זיין די מלחמה, דאס מיינט 'למען ידעו דורותיכם' -מען
און דער כח ווערט נתעורר בכל שנה ושנה זאל וויסן וויאזוי עס האט זיך געבויעט דער
פונדאסניי; סוכות קען א איד זיך מקשר זיין יסוד פון כלל ישראל :אז אפילו אינדרויסן,
מיט אזא קדושת הסוכה ,וואס באגלייט אים זענען זיי במחשבה ווייטער געבליבן מיט די
אפילו ווען ער געפינט זיך אינדרויסן! קדושה וואס זיי האבן קונה געווען אין די ענני
הכבוד! זיי האבן געוואוסט אז דאס איז זייער
דאס מיינט דער פסוק "שבעת ימים בשנה" אמת'ער פלאץ ,און דער קשר האט זיי געגעבן
(ויקרא כג ,מא) -אז די סוכה געבט דעם כח דעם כח מנצח צו זיין די מלחמה.
אויף א גאנץ יאר! דורכדעם קען מען זיך
א גאנץ יאר זיין מקושר מיט די קדושה פון דאס דארף מען געדענקן בכל הדורות;
בית המדרש ,אז ווען א מענטש קומט אריין כסדר איז דא די בחינה פון 'ענני הכבוד' ,וואס
לערנען ,זאל עס זיין זיין עכטע 'שבתי בבית דאס זענען די בתי כנסיות ובתי מדרשות.
ה'' ,דארט זאל ער וואוינען ,דארט זאל זיין זיין אויב א מענטש 'וואוינט' דארטן אויף אזא
אמת'ער פלאץ פון וואו ער נעמט זיין גאנצע אופן -אז אפילו ווען ער איז פיזיש נישט
חיות ,און נאר אזוי וועט ער קענען שטייגן און דארט ,בלייבט ער במחשבה מקושר דארטן
זיין א מוסיף והולך. אין דעם פלאץ -דעמאלטס קומט ארויס דער
ובחרת בחיים חל
שמים' און צו בלייבן דבוק אין דעם אויבערשטן דאס זאגט מען טאקע ביי 'לדוד ה' אורי':
מיט זיין מחשבה אלעמאל .אפילו ווען ער איז 'אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש ,שבתי
פארנומען מיט זאכן פון עולם הזה! וועט דאך בבית ה'' -נישט אז איך זאל אריינקומען
דער מענטש פרעגן :עס איז דאך נישט אזא אינעם בית המדרש בלויז אלס א גאסט ,אדער
לייכטע זאך אנצוקומען צו אזא מדריגה ,וואס יוצא צו זיין אלס 'מצות אנשים מלומדה'; נאר
איז די עצה אז מען זאל טאקע קענען בלייבן איך בעט צו 'וואוינען' דארטן! איך וויל וויסן
דבוק אין באשעפער אפילו ווען מען איז און שפירן מיט מיין גאנצן הארץ ,אז דאס איז
פארנומען מיט עניני עולם הזה?! אויף דעם מיין איינציגער פלאץ ,מיין אמת'ע דירה!
זאגט דער אויבערשטער' :אם אתה תבוא אל
ביתי' ,טאמער דו וועסט קומען צו מיין הויז ,דו
וועסט זיין אין בית המדרש מיט דעם ריכטיגן
צוגאנג און מיט אן אמת'דיגע ערנסטקייט,
דעמאלט וועסטו זוכה זיין אז אויך שפעטער
שמחת בית השואבה
וועט זיין 'אני אבא אל ביתך' -וועסטו קענען
לעבן אגאנצן טאג מיט אן השראת השכינה, די גמרא פארציילט (סוכה נג ).אז ביי די
דו וועסט געדענקען דעם אויבערשטן אויך גרויסע שמחה פון 'שמחת בית השואבה' האט
ווען דו געפינסט זיך אין שטוב ,נישט צווישן הלל הזקן געזאגט" :אם תבוא אל ביתי ,אני
די ווענט פון בית המדרש! אבוא אל ביתך ,שנאמר (שמות כ ,כ) בכל המקום
אשר אזכיר את שמי אבא אליך וברכתיך".
מען זעט טאקע דארט אן אינטערעסאנטע די מפרשים זענען דארט מסביר דעם
זאך אז אויפן 'גליון הגמרא' שטייט די גירסא: פשוט'ן פשט פון די ווערטער אז דאס גייט
'אם תבוא אל ביתי' ,אבער דער הגהות הב"ח ארויף אויפן באשעפער .דער אויבערשטער
אויפן פלאץ לייגט צו אז די ריכטיגע גירסא זאגט פאר אידישע קינדער" :אם אתה תבוא
דארף מען לערנען מיט נאך א ווארט" :אם אל ביתי" -אויב ענק וועלן קומען צו מיין
'אתה' תבוא אל ביתי" ,מען דארף צולייגן שטוב" ,אני אבוא אל ביתך" -וועל איך
דעם 'אתה' .און אזוי איז טאקע די גירסא אין -כביכול -קומען צו ענקער שטוב .ווייל
תוספתא (סוכה פ"ד ה"ב) .לכאורה פארוואס איז דורכדעם וואס א איד קומט אין בית המקדש,
טאקע נישט גענוג צו זאגן בלויז 'אם תבוא באקומט ער געוואלדיגע השפעות טובות ,אז
אל ביתי' .דאס ווארט 'תבוא' איז דאך אויך עס קומט אראפ אן 'השראת השכינה' אויך
טייטש 'אז דו וועסט אריינקומען'?! איז וואס צו אים אין שטוב! און ווען עס איז פארהאן
פעל טנאך אויס די ווארט 'אתה'?! אן 'השראת השכינה' דעמאלט איז מען זוכה
צו אלע גוטע ברכות ,ווי דער פסוק זאגט:
קען מען זאגן אז דאס וויל אונז טאקע
"בכל המקום אשר אזכיר את שמי אבא אליך
די גמרא לערנען' :אם אתה תבוא' -דער
וברכתיך".
אויבערשטער וויל אז 'דו אליינס' זאלסט
אריינקומען אין בית המדרש! נישט בלויז דיין אבער אין די הייליגע ווערטער ליגט אויך
'חיצוניות' ,און נישט בלויז דיינע 'איברים' נאך א באדייט :ווי דערמאנט איז דער עיקר
זאלן זיין אין בית המדרש! נאר טאקע דיין עבודה פון א איד צו לעבן מיט אן 'עול מלכות
טל חג הסוכות תשפ"ז
פרעגט דער רבי זכרונו לברכה :וואס הייסט גאנצע מהות ,דיין קאפ און מח ,זאלן זיין דבוק
'קשה עלי פרידתכם'? דער אויבערשטער צום באשעפער בשעת'ן לערנען און דאווענען,
זאגט אז עס איז אים שווער זיך צו געזעגענען מיט אן אמת'ע 'עול מלכות שמים' .דעמאלט
מיט כלל ישראל ,אין די ימי הסוכות זענען וועט טאקע דער מענטש זוכה זיין צו דער
אידן נאנט צום באשעפער ,און ווען עס קומט הבטחה פון 'אני אבוא אל ביתך' ,אז דער
די צייט צוריקצוגיין צו די חיי היום יום ,זאגט אויבערשטער -כביכול -וועט קומען צו דיר
דער באשעפער' :קשה עלי פרידתכם' -עס איז אין שטוב .אפילו ווען דו ביזט באשעפטיגט
מיר שווער אז אידישע קינדער זאלן פארגעסן מיט זאכן פון דעם גוף און פון עולם הזה,
און נישט לעבן אזוי שטארק מיטן באשעפער, וועסטו אלעמאל קענען זיין באהאפטן צום
פארדעם 'עכבו עלי יום אחד' .דאס איז דער אויבערשטן ,אין אלע אומשטענדן!
ענין פון שמיני עצרת .פרעגט אבער דער
רבי :נו ,און מיט דעם איינעם טאג איז שוין
געהאלפן? מיט דעם וואס מען בלייבט נאך
איין טאג נאנט ,איז מען שוין געהאלפן?
זאגט דער רבי זכרונו לברכה ,דער פשט שמיני עצרת
איז ,אז די סגולת היום פון שמיני עצרת איז
אז עס זאל בכלל נישט זיין קיין 'פרידתכם'!
אידישע קינדער זאלן זיך מער נישט אפשיידן דער רבי זכרונו לברכה אין די תורות ברענגט
פונעם באשעפער ,דאס איז דער כח פון א מורא'דיגן מדרש ילקוט (ילקוט שמעוני פנחס,
שמיני עצרת .יעדע יום טוב האט זיך זיינע רמז תשעח) .דער מדרש ברענגט -דעם ערשטן
סגולות און זיינע כוחות הקדושה ,און דער כח חלק ברענגט שוין רש"י אין פרשת פנחס
פון שמיני עצרת איז צו פועל'ן אז עס זאל (במדבר כט ,לו ,ד"ה ביום השמיני עצרת) -אז שמיני
נישט זיין קיין פרידה .ווי מיר האבן היינט עצרת איז דא א קלענערער קרבן ווי אלע טעג
געזאגט אין דעם חרדים (פיוט ידיד נפש)" :עולם פון סוכות .ברענגט רש"י אז דאס איז אזויווי
ועד לא תהיה בינינו פרידה" .דער פשט איז, א טאטע וואס די קינדער זענען געקומען צו
אז אין די ימים הקדושים ,איז יעדער איד - אים ,און ווען עס איז געקומען די צייט זיך צו
אפילו אין וועלכן מצב ער זאל נאר נישט זיין געזעגענען ,האט דער טאטע געזעגט" :בואו
-עוסק בתורה ובתפילה און איז נאנט צום ונשמח אני ואתם ,קשה עלי פרידתכם" -עס
באשעפער .ווען מען גייט ארויס פון די ימים איז מיר שווער זיך צו געזעגענען פון אייך,
נוראים און מען גייט צוריק צו די חיי יום יום, לאמיר מאכן א קליינע סעודת פרידה .דאס
דארף מען א געוואלדיגע סייעתא דשמיא אז איז דער ענין פון שמיני עצרת; א גאנץ סוכות
עס זאל נישט זיין קיין פרידה ,נאר די קדושה זענען געווען גרויסע קרבנות -פערצן כבשים
פון די טעג זאל באגלייטן א גאנץ יאר .עס און די פרים זענען געווען פון שלשה עשר
שטייט "הללוהו בצלצלי תרועה" (תהלים קנ ,ה) ביז שמונה -אבער שמיני עצרת איז נאר
-אז די תקיעת שופר ,די תרועה ,זאל ווייטער "פר אחד ,איל אחד ,כבשים בני שנה שבעה"
קלינגען און מצלצל זיין אין די אויערן פון א (במדבר כט ,לו) ,דאס איז די סעודה קטנה צוליב
איד א גאנץ יאר ,כדי עס זאל נישט זיין קיין דעם 'קשה עלי פרידתכם'.
ובחרת בחיים מ
דאך "הבא לטהר מסייעין אותו" (שבת קד,). פרידה .אויף דעם דארף מען אן עקסטערע
האט ער געטראכט אז 'מסייעין' איז א לשון סייעתא דשמיא.
רבים ,דאס מיינט אז די צדיקים העלפן צו,
דאס איז דער כח פון שמיני עצרת' :קשה
אז דער רבי זאל אים פארענטפערן דאס ענין.
עלי פרידתכם' .דער ענין פון דעם 'יום אחד'
תיכף ווען ער איז אנגעקומען ,האט אים איז נישט בלויז נאך איין מעת לעת וואס דער
דער רבי מקבל פנים געווען מיט דעם ענין טאטע פארברענגט מיט די קינדער ,נאר דער
נאך איידער ער האט געפרעגט ,און אים טאג געבט דעם כח אויף א גאנץ יאר אז עס
געזאגט :עס זאל אייך נישט שווער זיין אויף זאל נישט זיין קיין 'פרידתכם' ,אז מען זאל זיך
דעם וואס מיר זענען אייביג בשמחה; זאלט קיינמאל נישט אפשיידן פונעם באשעפער.
עטס וויסן אז ביי תיקון חצות פארגיסן מיר
'באכן טרערן' אויפן חורבן ,אבער דער חובת
הלבבות (שער הכניעה פ"ו) זאגט" :הפרוש
צהלתו בפניו ואבלו בלבו".
שמחת תורה
האט ער נאכגעזאגט דעם משל פונעם
רבי'ן רבי שמעלקא מניקלשבורג זי"ע :עס איז די אלע ימי הרחמים ענדיגן זיך מיט שמחת
גלייך צו א מלך וואס געפינט זיך אין גלות ,און תורה .דער אמת איז ,אז ביי חג הסוכות אליינס
ער קומט אן צו א גוטן נאנטן פריינד זיינע. איז דא דער ענין פון 'זמן שמחתינו' פיל מער
מצד אחד איז דער פריינד זייער צובראכן -ער ווי אנדערע ימים טובים .וואס איז עפעס דער
זעט דאך אז דער מלך אליינס איז אין גלות ענין פון שמחה אזוי שטארק דא אין גלות?
און פארטריבן פון זיין פאלאץ; אבער מצד נאר דער ענין פון סוכות ברענגט ארויס דאס
שני איז ער פול מיט שמחה אז דער מלך איז וואס שטייט ביי די מצוות "ויקחו להם איש"
זיך מתאכסן אצלו ,און אז ער האט די זכות (שמות יב ,ג) און "ולקחתם לכם" (ויקרא כג ,מ),
צו זיין אן אכסניא פארן מלך אליינס ,דאס אז מיט יעדע מצוה וואס א איד טוט איז דער
ברענגט אים א געוואלדיגע שמחה. אויבערשטער שוכן בתוכו.
על כל פנים זעט מען פון דעם ,אז אין איז ידוע וואס דער ייטב לב ברענגט וואס
גלות ,ווען אידישע קינדער לעבן מיט דעם און דער ישמח משה האט פארציילט ,אז ווען ער
גלייבן מיט אן אמת'ע אמונה אז אפילו אינעם איז געפארן דאס ערשטע מאל צום חוזה פון
חושך הגלות איז דא דער ענין פון "השוכן לובלין זי"ע האט ער שוין דעמאלט געהאט
אתם בתוך טומאתם" (ויקרא טז ,טז) -אז די א שטארקע ווארעמקייט צו נתקרב ווערן צו
שכינה הקדושה איז עמהם ,דעמאלט ווייסט חסידים ,אבער ער האט נאך געהאט א קשיא
מען אז יעדע מצוה וואס א איד טוט איז וואס האט אים געבאדערט שטארק :פארוואס
דער אויבערשטער מיט אים ,און דאס אליין די חסידים זענען כסדר בשמחה? עס שטייט
ברענגט די גרעסטע שמחה ,ווי עס שטייט: דאך (שולחן ערוך או"ח סימן א)" :ראוי לכל ירא
"עוז וחדוה במקומו" (דברי הימים-א טז ,כז) .אז א שמים שיהא מיצר ודואג על חורבן בית
איד לעבט מיט אמונה אז דער אויבערשטער המקדש" .ער האט געבעטן דעם אויבערשטן,
איז מיט אים ,און אז ווען ער איז עוסק בתורה אז אזויווי ער קומט צום צדיק ,און חז"ל זאגן
אמ חג הסוכות תשפ"ז
אבינו האט דאך אוועקגעשטעלט אויף לדורות איז ער זוכה -ווייל די תורה דאס איז דער
פאר אידישע קינדער ,פון "יתגבר כארי לעמוד אויבערשטער אליינס ,און ווען ער טוט א
בבוקר לעבודת בוראו" (שולחן ערוך או"ח סימן א מצוה איז ער דבוק אינעם באשעפער ,דאס
סעיף א) .דאס איז נישט קיין לייכטע זאך ,א ברענגט אים די ריכטיגע און אמת'ע שמחה.
מענטש דארף זיך שטארק מתאמץ זיין אויף
איז במילא די מצוה פון סוכות ,וואס דאס
דעם ,כידוע וואס דער ייטב לב זאגט ביי די
איז דאך אריינברענגען אין די הערצער פון
מאמרים אויף די הקפות (ייטב פנים ,מאמר אור
אידישע קינדער אז א איד איז א 'פלטרין
המקיף אות יב) אויף דעם וואס מען זאגט אינעם
של מלך' ,און אז עס איז דא דער ענין פון
פיוט (ספר חרדים)" :קדושיך בניך בין העמים,
השראת השכינה אינעם איד אליין ,דאס איז
מסרו נפשם כמו עולות ושלמים ,לרצון שנת
וואס ברענגט די שמחה .ממילא זענען די אלע
עינם נדדה" .ער רעכנט אויס די מעלות
מצוות פון סוכה און די ד' מינים מקושר מיט
פון כלל ישראל אז זיי זענען זיך מוסר נפש
שמחה .און נאך מער ביי שמחת תורה וואס
פארן באשעפער ,און זיי געבן אוועק דעם
מיט דעם ענדיגן זיך די אלע ימים הקדושים,
שלאף און זיי זענען מקיים דעם 'יתגבר כארי
ווייל ביי שמחת תורה לעבט מען מיט דעם
לעמוד בבוקר לעבודת בורא' .דאס ווערט
יסוד אז "אורייתא וקודשא בריך הוא חד הוא"
אויסגערעכנט אינאיינעם אין איין שורה.
(זוה"ק ח"ג עג .).אז א איד איז זוכה דבוק צו זיין
זאגט דער ייטב לב :מען זעט פון דעם אז אין די תורה הקדושה ,דעמאלס איז ער כסדר
זיך ארויסרייסן אינדערפרי לתורה ולתפילה דבוק אינעם אויבערשטן אליינס ,און דאס איז
צו דינען דעם אויבערשטן ,דאס איז א בחינה די העכסטע שמחה וואס באגלייט אונז אויפן
פון מסירת נפש! עס האט די זעלבע מעלות גאנצן יאר.
פון מסירת נפש' .נפש' איז דאך א לשון פון
'רצון' (רש"י בראשית כג ,ח; רש"י חולין קכ ,).און אז
א מענטש געבט אוועק זיין אייגענעם רצון
און זיין באקוועמליכקייט פארן באשעפער,
דאס איז די אמת'ע מסירת נפש .ווען א הקפות
מענטש הייבט אן אזוי דעם טאג ,געבט דאס
אים די כוחות אויף א גאנצן טאג צו זיין מוכן דער ענין פון "וישכם אברהם בבוקר"
אוועקצוגעבן זיין רצון פארן אויבערשטן. (בראשית כב ,ג) ,דאס איז דער ענין וואס אברהם
ובחרת בחיים במ
�
יְמנ ּּו ָָתא
א ּּוְׁשִּׁפ�ּ ִיִז ּין ִִד ֹ ְְמ ֵֵה � ְ
ְדְִי ְׂׂש ָָר ֵֵאל
ְלְֵקיהֹון ִ
ָּכ�ָּאה חּו ֵ
ַַז ָ
די כוחות הקדושה וואס די 'אושפיזין' האבן אוועקגעשטעלט
א לשון 'מפעיל' ,אז אברהם אבינו האט נישט
בלויז אליין געגלייבט ,נאר ער האט אויך אברהם אבינו:
אריינגעברענגט און משפיע געווען אמונה אין
כח האמונה ומסירות נפש
די הערצער פון אלע אידישע קינדער עד סוף
כל הדורות! דער עיקר כח וואס מיר האבן באקומען
פון אברהם אבינו איז דער כח האמונה ,ווי
דער זיידע זכרונו לברכה האט אמאל
עס שטייט אויף אברהם אבינו" :והאמין בה'
נאכגעזאגט ראש השנה א געוואלדיגן יסוד
ויחשבה לו צדקה" (בראשית טו ,ו) .דער בני
פונעם קדושת יום טוב (ראש השנה ,דרוש
יששכר (מאמרי חודש כסלו מאמר ב אות ב) זאגט
לעקידה) איבער דעם ענין פון נסיון העקידה.
אז דאס ווארט 'והאמן' איז געשריבן חסר יו"ד,
דער קדושת יום טוב פרעגט :לויט די גרויסע
וואס יו"ד ווייזט אויף חכמה און שכל .דאס
מדרגה פון אברהם אבינו ,וואס איז געווען
לערנט אונז אז די אמת'ע אמונה איז 'למעלה
דער חידוש פון עקידת יצחק? פאר א פשוט'ן
מן השכל' -צו האבן אמונה אין שווערע
מענטש איז דאס טאקע שווער ,אבער פאר
צייטן ,אמונה אפילו ווען דער מענטשליכער
אברהם אבינו -אויף וועמען עס שטייט
שכל פארשטייט נישט! מיר דארפן וויסן אז
'ומצאת את לבבו נאמן לפניך' (נחמיה ט ,ח) און
מיר זענען קליינע מוחות' ,אפרוחים שלא
ער האט בכלל נישט געהאט קיין יצר הרע,
נפתחו עיניהם'; מיר קענען נישט ,מיר דארפן
ער איז געווען כל כולו בטל צום באשעפער -
נישט און מיר ווילן נישט פארשטיין די וועגן
וואלט דאס נישט געדארפט זיין אזא שווערער
פונעם באשעפער מיט אונזער באגרעניצטן
נסיון?! נאר ווען עס איז געקומען צום נסיון
שכל ,נאר מיר גלייבן באמונה שלימה אז
העקידה ,האט דער אויבערשטער צוגענומען
אלעס וואס דער אויבערשטער טוט איז
פון אברהם אבינו אלע מדרגות און השגות
מיט א פונקטליכן חשבון ,און אלעס איז
וואס ער האט זוכה געווען זיין גאנץ לעבן.
לטובתנו! ווי רש"י זאגט" :לך לך -להנאתך
דער באשעפער האט אים איבערגעלאזט
ולטובתך" (בראשית יב ,א) -דאס מיינט אז אין
פונקט ווי אן איש פשוט ,מיט א פשוט'ע
אלע שווערע וועגן און 'לך לך'ס' וואס דרייען
אהבה פון א טאטע צו זיין קינד.
זיך נאר דורך אויף א איד ,זאל ער שטענדיג
און דעמאלט האט אים דער באשעפער געדענקען :עס איז לטובתך! סוף כל סוף וועט
געהייסן" :קח נא את בנך את יחידך אשר ארויסקומען דערפון א גרויסע טובה .דער רבי
אהבת את יצחק וגו' והעלהו שם לעולה" איז אויך מדקדק אז דאס ווארט 'והאמין' איז
גמ חג הסוכות תשפ"ז
זיינע נסיונות ,און אין אלעס וואס מען גייט (בראשית כב ,ב)" .וירא את המקום מרחוק"
אדורך! (שם פסוק ד) -דרש'נט מען "מרחוק ה' נראה
לי" (ירמיה לא ,ב) -אברהם האט געפילט ווי
ער איז ווייט פונעם באשעפער ,אן קיין שום
השגות און הויכע מדרגות .ווי דער רבי זכרונו
יצחק אבינו: לברכה פלעגט מאריך זיין אין די תקיעת
כח התפילה שופר דרשות ,אז דאס אליינס -דאס צונעמען
די מדרגות -איז געווען סאך א גרעסערער
אויפן פסוק "ויעתר יצחק לה'" (בראשית כה, נסיון ווי דער עצם עקידה אליין! א מענטש
כא) ,דרש'נט די גמרא (סוכה יד" :).מפני מה ארבעט זיין גאנץ לעבן ,האראוועט אזויפיל
נמשלה תפילתן של צדיקים כעתר ,לומר לך יארן ,און פלוצלינג האט מען אלעס פארלוירן,
מה עתר זה מהפך את התבואה בגורן ממקום און טראץ דעם שווערן געפיל האט אברהם
למקום ,אף תפילתן של צדיקים מהפכת אבינו נישט אונטערגעבראכן ,נאר ער האט
דעתו של הקדוש ברוך הוא ממדת רגזנות געטון דעם רצון ה' -דאס איז געווען א 'נסיון
למדת רחמנות" .פרעגט דער מהרש"א (שם): אחר נסיון'.
פארוואס שטייט דער לימוד דוקא דא ביי
יצחק אבינו? מיר געפינען דאך שוין פריער האט דער זיידע זכרונו לברכה מסביר
אין די תורה אסאך פלעצער וואו צדיקים געווען דעם ענין דערפון :אברהם אבינו האט
האבן מתפלל געווען און זייער תפילה איז געדארפט איבערלאזן א כח פון מסירות נפש
אנגענומען געווארן?! נאר יצחק אבינו איז פאר אלע אידן -נישט נאר פאר די צדיקים און
דאך דער שורש פון מדת הדין ,ווי עס שטייט בעלי השגה ,נאר פאר יעדן פשוט'ן איד! ווי
(בראשית לא ,מב) "ופחד יצחק" .יצחק אבינו עס שטייט אין ספרים הקדושים אז אפילו די
האט דא געוואלט אוועקשטעלן א כח פאר די מערסט פשוט'ע אידן זענען גרייט זיך מוסר
דורות ,אז אפילו דער מדת הדין זאל מען אויך נפש צו זיין פארן באשעפער .דעם כח האבן
קענען איבערדרייען צו רחמים .דעריבער מיר בירושה פון אברהם אבינו! און טאמער
שטייט דער ענין פון 'עתר' דוקא ביי יצחק וואלט אברהם אבינו געטון די עקידה בגודל
-ווייל ער האט אוועקגעשטעלט מיט זיין מדרגתו ,וואלט דער כח געבליבן נאר פאר
כח התפילה די מדת הדין זאל קענען נתהפך די גרויסע צדיקים .דערפאר האט מען אים
ווערן לרחמים. צוגענומען די מדרגות ,אז ער זאל זיך מוסר
נפש זיין אלס אן 'איש פשוט' ,און מיט דעם
לויט דעם קען מען אפשר מסביר זיין ,עס אוועקשטעלן דעם כח פאר יעדן פשוט'ן איד
איז באקאנט דער יסוד וואס אלע ספרים אין די שווערסטע צייטן.
ברענגען פונעם בעל שם טוב הקדוש (פרשת
נח) אויף "משוך חסדך ליודעיך קל קנא ממילא איז דאס א געוואלדיגער יסוד
ונוקם" (תהילים לו ,יא) ,אז אפילו ווען עס איז פאר אונז פון אברהם אבינו .ער האט
חלילה דא א בחינה פון מדת הדין ,קען מען אריינגעברענגט אין אונז די יסודות פאר
נאך אלס זוכה זיין אז דער עונש זאל קומען אלע כוחות הקדושה ,די כוחות זיך צו קענען
אויף אן אופן פון רחמים וחסדים .דער בעל האלטן ,יעדער איינער אין זיינע גליות ,אין
ובחרת בחיים דמ
-מוז עס נישט קומען אויף אן אופן פון אן שם טוב האט געזאגט אויף דעם א משל :עס
'עונש' און צער ,נאר עס קען קומען דורך אן איז געווען א שר וואס האט חוטא געווען
אופן פון חסדים נגלים ,וואס דורכדעם וועט פארן מלך ,און דער מלך האט אים געוואלט
זיך דער מענטש מתבונן זיין אין די טובות ה' מעניש זיין .האט דער מלך געטראכט :וואס
און אים ברענגען צו אן אמת'ע הכנעה פארן איז די גאנצע תכלית פונעם עונש? די כוונה
באשעפער .אבער אין וואס ווענדט זיך דאס איז דאך בלויז אז דער שר זאל איינזען זיין
טאקע? וויאזוי קען מען האבן דעם ריכטיגן טעות ,און קומען צו הכנעה; דער שר איז דאך
'דעת' מקבל צו זיין די השפעות אויף דעם א בר דעת ,וועל איך טון פארקערט :אנשטאט
אופן? דאס ווענדט זיך אין וויפיל דער מענטש אים צו געבן אן עונש ,וועל איך אים ענדערש
איז דבוק אין תורה ותפילה! מער אויפהייבן און אים געבן גרויסע מתנות.
ווען דער שר וועט זיך מתבונן זיין פארוואס
דאס ליגט אינעם פסוק 'ויעתר יצחק' -ער דער מלך טוט מיט אים אזויפיל חסדים ,וועט
האט מתפלל געווען ,ווי רש"י זאגט "הירבה אים דאס ברענגען פיל א גרעסערע הכנעה
והפציר בתפילה"; ווען א איד לעבט מיט און א געוואלדיגע בושה' ,וויאזוי האב איך
'תפילה' ,דעמאלט ווערט מקוים דעם כח וואס מיך געקענט פארזינדיגן פארן מלך וואס טוט
יצחק אבינו האט אוועקגעשטעלט :די מדת אזויפיל גוטס מיט מיר?!' ,און מהיום והלאה
הדין אליין טוט זיך איבערדרייען ,און יעדער וועט ער שוין היטן דעם מלך'ס כבוד און מער
דין ווערט נתהפך און קומט אראפ פאר כלל נישט חוטא זיין.
ישראל בלויז אויף אן אופן פון רחמים ,חסדים
און ישועות. על דרך זה ,זאגט דער בעל שם טוב ,זענען
די וועגן פונעם באשעפער .דער עונש וואס
דער אויבערשטער געבט פאר אידישע קינדער
איז חלילה נישט קיין עונש לשם 'עונש'; דער
תכלית איז צו ברענגען אן 'הכנעת הלב' און
יעקב אבינו: תשובה .ממילא ,אויב דער מענטש פארמאגט
כח האחדות ודיבורי קדושה בגלות
דעם ריכטיגן דעת צו פארשטיין אז אלעס
וואס דער אויבערשטער טוט איז בלויז מתנות
די גמרא דרש'נט (ברכות כו ):אויפן פסוק וחסדים ,קען מען זוכה זיין אז אפילו די מדת
(בראשית כח ,יא) "ויפגע במקום וילן שם כי הדין זאל קומען אויף אן אופן פון חסד.
בא השמש" ,אז 'יעקב תיקן תפילת ערבית'.
דעמאלט ווען ער איז אנטלאפן קיין חרן צו דאס בעט מען' :משוך חסדך ליודעיך';
לבן הארמי ,האט ער מתקן געווען תפילת 'ליודעיך' מיינט פאר די וואס פארמאגן
מעריב .שטייט אין ספרים הקדושים :וואס דעם 'דעת' מכיר צו זיין אז אלעס וואס דער
מיינט 'תפילת ערבית'? דער גלות איז דאך אויבערשטער געבט איז א מתנת ה' וחסדים.
דומה צו א פינסטערע נאכט ,ווי עס שטייט פאר די מענטשן ,אפילו ווען עס איז א מצב
אין מדרש אז 'בית לבן' איז מרמז אויפן שווערן פון 'קל קנא ונוקם' -ווען דער מדת הדין
עול הגלות .יעקב אבינו האט דא געזען מיט פאדערט אז מען זאל געבן א 'שאקל' פארן
זיין רוח הקודש אז די אידישע קינדער אין מענטש אים אויפצואוועקן און מעורר זיין
המ חג הסוכות תשפ"ז
צווייטן -קענען זיי זיך האלטן פעסט אפילו די קומענדיגע דורות וועלן דארפן דורכגיין
'באחרית הימים'; דעם כח פון דיבורי קדושה שווערע און פינסטערע גליות.
אין די שווערע זמנים -האט יעקב אבינו
אברהם און יצחק האבן מתקן געווען
אוועקגעשטעלט.
תפילת שחרית און מנחה -וואס גייען אויף
שפעטער (בראשית כט ,ב) ווען יעקב אבינו די לעכטיגע זמנים ,ווען עס איז טאג ,ווען עס
קומט אן קיין חרן ,איז געווען 'והאבן גדלה איז גרינגער זיך צו עפענען דאס הארץ און
על פי הבאר ,ונאספו שמה כל העדרים וגללו מתפלל זיין .אבער יעקב אבינו האט מתקן
את האבן' ,און נאכדעם שטייט (שם פסוק י) געווען תפילת ערבית ,צו לערנען פאר יעדן
ויגש יעקב ויגל את האבן מעל פי הבאר'. איד :אפילו ווען עס איז נאכט און פינסטער,
דער ישמח משה (פרשת ויצא) איז מסביר ווען מען פילט נישט קיין שום לעכטיגקייט
דעם ענין :אויבן אין הימל איז דא א 'באר' צוליב דעם תוקף הגלות ,זאל זיך א איד
פון וואו עס ווערט נשפע אלע רוחניות'דיגע נישט מייאש זיין און טראכטן 'וואס האט
און גשמיות'דיגע השפעות טובות פאר כלל מיין דאווענען יעצט א ווערד?' .האט יעקב
ישראל .אבער אויף דעם באר ליגט א שווערע אוועקגעשטעלט דעם יסוד :ניין! אפילו אינעם
שטיין -די מקטריגים ,און כלל ישראל דארף גרעסטן חושך זאלסטו רעדן דיבורי תפילה!
אראפנעמען דעם שטיין דורך דעם יסוד פון ווי עס איז באקאנט דער כלל אז 'הקול מעורר
'אתערותא דלתתא איתער לעילא' -וואס מיר הכוונה' (חינוך מצוה טז) -די עצם דיבורים פון
טוען דא אינעם עולם הזה ,עפענט אויף דעם קדושה ותפילה האבן א כח צו מעורר זיין
עולם העליון .יעדע אידישע הארץ איז פונקט דאס הארץ! אפילו אינעם שטערקסטן חושך
ווי א באר ,ווי דער פסוק זאגט' :מים עמקים קען מען זאגן דיבורי תורה ודיבורי תפילה!
עצה בלב איש ואיש תבונות ידלנה' (משלי כ, ווייטער שטייט דארט אין די פרשה ווען
ה) ,יעדער איד פארמאגט אין זיין פנימיות יעקב אבינו האט גענומען די שטיינער צו לייגן
א מורא'דיגע תשוקה צום באשעפער .אבער ארום זיין קאפ ,זענען אלע אבנים געווארן
עס איז דא אן 'אבן גדולה על פי הבאר' -א איין שטיין (חולין צא .):שטייט אין די ספרים אז
'לב האבן' וואס פארשטאפט דאס הארץ ,און יעקב האט געמאכט א סימן :אויב די שטיינער
מאכט אז דער מענטש אליין זאל נישט שפירן וועלן זיך פאראייניגן צו איין שטיין ,וועל איך
זיין אייגענע הייליגע תשוקה. וויסן אז איך וועל מצליח זיין אוועקצושטעלן
די י"ב שבטים; און אז נישט -נישט.
וואס איז די עצה? וויאזוי נעמט מען אראפ
דעם שווערן שטיין? זאגט דער ישמח משה: דער פשט דערפון איז :אויפצושטעלן די
'ונאספו שמה כל העדרים' -ווען אידישע שבטים מיינט אוועקצושטעלן אן אייביגן קיום
קינדער נעמען זיך צוזאם אין די בתי כנסיות פאר כלל ישראל פאר אלע דורות .וואס איז
ובתי מדרשות מיט דיבורי קדושה ,תורה דער סוד הקיום אין די שווערע זמנים? דער
ותפילה ,ברענגט דאס 'וגללו את האבן' -מען כח פון אחדות! אז די אידישע קינדער זענען
טוט מגולל זיין דעם לב האבן! און אז דער צוזאמגענומען ,און עס איז דא דער 'אז נדברו
באר עפענט זיך דא אונטן -עפענט עס אויך יראי ה' איש אל רעהו' (מלאכי ג ,טז) ,אידן זענען
דעם באר ההשפעות למעלה. באחדות און רעדן דיבורי קדושה איינער צום
ובחרת בחיים ומ
לויט דעם קען מען צולייגן ,אז ווען יעקב
משה רבינו:
תשוקה דקדושה אבינו האט געזען די צאן לבן ,שטייט אין די
ספרים אז אלע נשמות פון כלל ישראל אין
די צוקונפטיגע דורות זענען געווען אין די
דער רבי זכותו יגן עלינו ברענגט אין פרשת צאן לבן ,יעקב האט צוגעקוקט צו די אלע
יתרו (עמוד ל) אויף "שלח לחמך על פני המים דורות העתידים וואס וועלן זיצן אינעם
כי ברוב הימים תמצאנו" (קהלת יא ,א) ,ברענגט חושך הגלות ,האט ער גלייך 'ויגל את האבן'
ער פונעם קדושת יום טוב (פרשת ויחי) ,וואס -ער האט אריינגעגעבן א כח אין די הערצער
ברענגט דעם מדרש (בראשית רבה פצ"ח ס"ד): פון די אידישע קינדער אז זיי זאלן קענען
"אתה חטאת במים ,יבא משוי ממים ויקרבך". אראפנעמען דעם שטיין און ארויסנעמען דעם
'משוי ממים' מיינט דאך משה רבינו ,וואס ער תשוקה דקדושה ,און דאס גייט צו דורך דעם
האט געטראגן דעם נאמען משה "כי מן המים 'ונאספו שמה כל העדרים' -מען נעמט זיך
משיתיהו" (שמות ב ,י) .דאס קומט אונז לערנען: צוזאם און מען איז זיך מחזק איינער דעם
אז עס איז דא א 'חטא' וואס איז אזויווי 'מים', צווייטן.
קומט דער כח פון משה רבינו -וואס ער איז
'משוי ממים'' ,ויקרבך' -און ער טוט צוריק
דאס איז דער עיקר יסוד וואס יעקב אבינו
מקרב זיין דעם מענטש צום אויבערשטן.
האט אונז אוועקגעשטעלט ,און דאס האלט
זאגט דער קדושת יום טוב ,אז דער ענין אונז אויף אין די שווערע צייטן' :אז נדברו
פון 'אתה חטאת במים' מיינט דאס וואס די יראי ה' איש אל רעהו' -צו האבן א קשר מיט
גמרא זאגט (תענית ז" :).מה מים יורדין ממקום חברים דורך דיבורי קדושה און עניני עבודת
גבוה למקום נמוך" .די זעלבע זאך איז מיט ה'! עס איז אמאל דא א בחינה פון אן 'ענווה
די חטאים; אויב חלילה מען פירט זיך נישט פסולה' -א פאלשע ענווה ,וואס מען קוקט
בקדושה ,שלעפט דאס אראפ דעם מענטש זיך אן און מען טראכט' :ווער בין איך בכלל צו
'ממקום גבוה למקום נמוך' .א איד מצד נשמתו רעדן חסידות אדער ערנסטע זאכן?' .מענטשן
געפינט זיך שטענדיג אין א 'מקום גבוה'; ער מיינען בטעות אז א קשר צווישן חברים
איז מקושר מיט זיין נשמה וואס קומט פון מוז נאר געבויט ווערן אויף נארישקייטן און
גאר א הויך פלאץ .מכח דעם וואס א איד איז פוסטע שמועסן .אבער דער אמת איז ,אז ווען
ריין און אפגעהיטן ,איז ער זוכה צו אן 'הרגש מען הערט א ווארעם חסיד'יש ווארט אדער א
דקדושה' -צו האבן א געפיל צום אויבערשטן! נקודה פון עבודת ה' און מען זאגט עס איבער
די "רשפיה רשפי אש שלהבתקה" (שיר השירים פאר זיין חבר ,צינדט דאס אן דעם קוואל
ח ,ו) וואס געפינט זיך אין א אידיש הארץ, פונעם חבר ,די הייליגע דיבורים וועקן אויף
מאכט אים שפירן אז ער געפינט זיך אין א די 'מים עמוקים' וואס ליגן באהאלטן אין יעדן
מקום גבוה. איד ,מיר ווערן נתחזק אינאיינעם ,און דורך
דעם קשר של קדושה איז מען זוכה צו די
אפילו ווען ער דרייט זיך דא אויף דער
בחינה פון די 'ענני הכבוד'.
וועלט איז עס גלייך צו אן 'אילן' ,א בוים,
וואס איר עיקר שטייט 'במקום טהרה ,ונופו
נוטה למקום טומאה' (עי' קידושין מ .):דאס
זמ חג הסוכות תשפ"ז
זיין 'תמצאנו' -דו וועסט אנקומען! אבער עס הייסט ,אז אפילו דער גוף דריידט זיך וואו
מוז זיין אויף דעם אופן פון 'כי ברוב הימים', דער אויבערשטער פירט אים ,אבער 'בשרשו'
און דעמאלטס וועט זיין 'תמצאנו'. געפינט ער זיך אין א מקום גבוה ,אין א מקום
מען שמועסט דאס אסאך ארום אין די טהור וקדוש ,ווי עס איז באקאנט דער לשון
ספרים הקדושים ,און דער יסוד פון משה פונעם בעל שם טוב' :במקום שמחשבתו של
רבינו -פון אריינגעבן תשוקה דקדושה אין אדם שם הוא נמצא' .אבער חלילה דורך די
אידישע קינדער -איז א געוואלדיגער יסוד חטאים ווערט מען אראפגעשלעפט 'ממקום
פאר א איד .אז דער אויבערשטער העלפט גבוה למקום נמוך' ,עס פארלירט זיך נעבעך
און מען איז דאס קובע בנפש ,איז דאס די דער הרגש דקדושה ,און מען ווערט זייער
גרעסטער ישועה. נידריג.
וואס איז די עצה דערצו? זאגט דער
קדושת יום טוב' :יבא משוי ממים ויקרבך'; ער
ברענגט פונעם ייטב לב (ייטב פנים ,מאמר קדישין
אהרן הכהן:
פנימיות הלב אות יט) וואס ער האט געטייטשט דעם פסוק
'שפכי כמים לבך נוכח פני ה'' :א איד דארף
זיך שטענדיג פירן אזויווי די 'מים התחתונים'
אהרן הכהן האט דאך געדארפט אנצינדן
וואס זענען נתרחק געווארן ביי בריאת העולם
די מנורה יעדן טאג .אויף "בהעלותך את
און וויינען כסדר 'אנן בעינן למהוי קדם מלכא'
הנרות" (במדבר ח ,ב) שטייט אין נועם מגדים
(תקוני זוהר תקון מ) ,און נישט נאכלאזן ,ווייל נאר
(פרשת בהעלותך) ,אז די נרות מיינט 'נר מצוה'.
אויף דעם אופן איז מען זוכה צוריק נתקרב צו
דאס הייסט ,אז אלע מצוות וואס א איד טוט
ווערן צום אויבערשטן! דאס איז דער רמז אין
זאלן זיין מיט א פנימיות ,מען וויל עס מעלה
מדרש' :יבא משוי ממים' .משה רבינו האט
זיין אז די מצוות זאלן זיין ווי עס דארף צו
געהייסן משה ווייל 'כי מן המים משיתיהו',
זיין פארן אויבערשטן .וואס איז די עצה אז
ווייל ער האט אריינגעבאקן ביי די אידן נאך
מען זאל קענען מקיים זיין די מצוות מיטן
אין מצרים אז אפילו זיי געפינען זיך שוין אזוי
פנימיות? אויף דעם זאגט די תורה" :אל מול
לאנג אין דעם טיפן גלות ,זאלן זיי נאכאלץ
פני המנורה יאירו" -אז דו וועסט עוסק זיין
נישט נאכלאזן ,און עס זאל צוריק נתעורר
אין די תורה -וואס די מנורה איז רומז אויף די
ווערן די תשוקה פון 'שפכי כמים לבך נוכח
תורה הקדושה -דאס וועט דיר אנצינדן דאס
פני ה'' .ובכח זה האבן זיי זוכה געווען צו די
הארץ אז עס זאל זיין דער פנימיות הלב ,און
גאולה.
די מצוות זאלן זיין מיט א פנימיות און נישט
בלויז חיצוניות'דיג. זאגט אבער דער רבי אויף דעם ענין :דאס
דעם ענין געפינען מיר אויך ביי די עבודת גייט נישט אזוי אויף איין מאל ,עס גייט נישט
הקרבנות .עס שטייט אין עצי חיים (פרשת אין איין טאג .עס איז א בחינה פון 'שלח לחמך
ויקרא) אויפן פסוק "אדם כי יקריב מכם קרבן על פני המים כי ברוב הימים תמצאנו' -אז דו
לה'" (ויקרא א ,ב) ,שטעלט ער זיך אויף דעם וועסט מתפלל זיין איין מאל און נאכאמאל,
ווארט 'מכם' ,ברענגט ער וואס עס שטייט אין און דו וועסט נישט נאכלאזן ,וועט דער סוף
ובחרת בחיים חמ
בכלל! נאר דאס וואס די כוחות היצר מיט ייטב לב דער חילוק פון קרבנו של קין מיט
די אלע כוחות פארטונקלען די אהבה ,דאס קרבנו של הבל (בראשית ד) ,קין האט געברענגט
טוט גורם זיין די חטאים .די שטערקסטע כח 'פשתן' -א דבר שאין בו רוח חיים ,און הבל
אז מען זאל ניצל ווערן מן החטא איז 'אדם כי האט געברענגט 'צמר' -א דבר שיש בו רוח
יקריב מכם קרבן לה'' -מען זאל ארויסנעמען חיים .א 'דבר שיש בו רוח חיים' מיינט אז עס
דעם אהבה מסותרת וואס איז דא אינעווייניג איז מיט א פנימיות הלב ,און א 'דבר שאין בו
אין א איד ,אז די עבודת ה' זאל זיין א דבר רוח חיים' מיינט אז עס איז בלויז חיצוניות'דיג.
שיש בו רוח חיים! און דאס איז געווען די טייטשט דער ייטב לב דעם פסוק "דרשה צמר
סגולת הקרבנות וואס אידישע קינדער האבן ופשתים ותעש בחפץ כפיה" (משלי לא ,יג); די
געברענגט בזמן שבית המקדש היה קיים ,אז תורה זאגט "לא תלבש שעטנז צמר ופשתים
די עבודת ה' זאל זיין א דבר שיש בו רוח חיים. יחדיו (דברים כב ,יא) ,און עס שטייט אין מדרש
די הדלקת המנורה פון אהרן הכהן איז (תנחומא בראשית ט) אז איינע פון די ענינים וואס
דאך געווען 'מדליק עד שתהא שלהבת עולה עס איז דא אין שעטנז איז 'שלא יתערב קרבנו
מאליה' ,און דער ענין וואס די ששת הקנים של קין עם קרבנו של הבל' .דער קרבן פון
זאלן זיין 'אל מול פני המנורה' ווייזט אויך הבל איז צמר ,א 'דבר שיש בו רוח חיים' ,און
אויף דעם :דער קנה האמצעי ווייזט אויפן דער קרבן פון קין איז פשתים ,א 'דבר שאין
לב ,דער לב איז דאך אינדערמיט ,דאס איז בו רוח חיים' ,און עס זאל זיך נישט אויסמישן.
די פנימיות .אז די אלע ששת הנרות -די אלע מען דארף וויסן אז דאס איז גארנישט די
חיצוניות'דיגע פעולות און מצוות וואס מען זעלבע' ,רחמנא ליבא בעי' -דער עיקר פון א
טוט -זאל זיין אלעס 'אל מול פני המנורה' - קרבן פארן אויבערשטן איז די פנימיות! דאס
מיטן פנימיות הלב. מיינט 'דרשה צמר ופשתים' -אז מען דרשנ'ט
דעם טעם פארוואס די תורה הקדושה זאגט
דאס איז דער כח וואס אהרן הכהן האט לא תלבש שעטנז ,פארשטייט מען פון דעם
משפיע געווען מיט זיין הדלקת המנורה ,אז דאס ווארט 'ותעש בחפץ כפיה' -אז מען
בכח וואס אידן וועלן דבוק זיין אין די תורה דארף לייגן א שטארקן דגש אז די עבודת ה'
הקדושה ,זאלן זיי זוכה זיין צו א פתיחת זאל זיין 'בחפץ' -מיט א חפץ און מיט א רצון
הלב און דאס זאל מעורר זיין את הלב צום פנימי.
באשעפער.
זאגט דער עצי חיים' :אדם כי יקריב מכם
קרבן לה'' -אז א איד וויל זוכה זיין אז זיין
עבודת ה' זאל זיין מיט א פנימיות ,דארף ער
יוסף הצדיק: ברענגען א קרבן .דער שורש פון אלע חטאים,
קדושה אז א איד איז חלילה חוטא ,איז ווייל עס פעלט
דער פנימיות'דיגער הכנעה צום אויבערשטן,
דער אמרי נועם (פרשת וישב) ברענגט אויף און ווען א איד איז זוכה מרגיש צו זיין זיין דער
דעם וואס רש"י זאגט דארטן ביי דעם נסיון 'אהבה מסותרת' וואס עס איז דא בלבו צום
פון יוסף הצדיק ,אז דער אויבערשטער אויבערשטן ,דעמאלט איז ער נישט חוטא ,און
האט געזאגט" :אביך מתאבל ואתה מסלסל עס איז נישט דא קיין מקום אויף קיין חטא
טמ חג הסוכות תשפ"ז
קענען זיי ממלא זיין זייער תפקיד ,יעדער בשערך ,אני מגרה בך את הדוב מיד" (רש"י
איינער וואס ער דארף צו טון. בראשית לט ,יא) ,אז 'מסלסל בשערו' ווייזט אויף
פלפול התורה און עיון התורה ,ווי חז"ל זאגן
דאס איז אויך דער ענין וואס דער ישמח אז שווערע הלכות רופן זיך 'כהררים התלויים
משה (פרשת בלק) זאגט אויף "כל מקום שאתה בשערה' (חגיגה י' .).מסלסל בשערו' מיינט
מוצא גדר ערוה אתה מוצא קדושה" (במדבר רבה דעם עסק התורה און דעם כח התורה וואס
פכ"א) ,אז יעדע מצוה ברענגט טאקע קדושה, יוסף הצדיק האט געהאט דארטן אין מצרים,
אבער נישט אייביג איז דער מענטש זוכה צו אין ערות הארץ .זאגט ער :ווען נישט וואס
שפירן די קדושה .ווען א איד איז זיך אבער יוסף הצדיק וואלט געהאט אזא שטארקן כח
מתגבר אויפן יצר הרע אין בעניני קדושה, התורה ,וואלט מען אים נישט געקענט שיקן
דעמאלט 'אתה מוצא קדושה' -שפירט ער אזעלכע שטארקע נסיונות .דורכדעם וואס
גלייך אן אפענע קדושה! איינע פון די טעמים עס איז געווען דעם כח התורה פון מסלסל
פארוואס ער שפירט אזא שטארקע קדושה, בשערו ,דורכדעם זאגט דער אויבערשטער
ווייל יעדעס מאל וואס ער איז זיך מתגבר 'אני מגרה בך את הדוב' ,ווייל ווי שטערקערע
אויפן יצר אין עניני קדושה ,ברענגט דאס כוחות הקדושה א מענטש האט ,אלס
דאך ארויס שטארקע ניצוצי קדושה ,ווי דער שטערקערע נסיונות קען מען אים געבן ,כדי
פנים יפות זאגט (פרשת וישב) ,אז דאס ברענגט ער זאל קענען מתקן זיין שטערקערע ניצוצי
אים א שטארקע קדושה .פארדעם שטייט קדושה .מילא דער כח וויאזוי אידישע קינדער
"ובית יוסף להבה" (עובדיה א ,יח); 'להבה' ווייזט זענען מתקן די ניצוצי קדושה ,יעדער איינער
אויף א שטארקע התלהבות דקדושה .בכח וואס ער דארף צו פאררעכטן ,איז אלעס דורך
דעם ענין פון קדושה וואס יוסף הצדיק האט דעם כח הקדושה פונעם עסק התורה.
אוועקגעשטעלט ,ווען א איד כאפט זיך אן
אין דעם מיט א 'להבה' ,איז ער זוכה צו א דאס איז דער רמז אין דעם וואס דער
שטארקן פלאם און צו א התלהבות דקדושה, אויבערשטער האט געזאגט פאר יעקב אבינו:
ווייל עס איז 'אתה מוצא קדושה' -דורך די "אנכי ארד עמך מצרימה" (בראשית מו ,ד) -די
ניצוצי קדושה וואס ער נעמט ארויס דורך זיין שכינה הקדושה גייט מיט אין גלות כדי מען
פירן זיך בקדושה. זאל קענען מתקן זיין די ניצוצות" ,ואנכי אעלך
גם עלה" -דאס איז אן הבטחה פאר יעדן איד,
דער רמז פון 'ויוסף ישית ידו על עיניך' איז אז אויב א איד וויל ,איז ער זוכה אז עס זאל
אויך רומז אויף דעם ענין פון קדושת עינים. זיין 'אעלך גם עלה' ,ער זאל קענען מעלה
וויאזוי איז מען טאקע זוכה צו דעם כח פון זיין די אלע ניצוצי קדושה וואס ער דארף צו
יוסף הצדיק אז מען זאל קענען ממלא זיין פאררעכטן און ממלא זיין זיין תפקיד! אבער
יעדער זיין תפקיד? דאס איז דורך דעם ענין וויאזוי באקומט מען דעם כח? אויף דעם
פון שמירת עינים .עס שטייט דאך ביי יוסף ענדיגט דער פסוק" :ויוסף ישית ידו על עיניך"
הצדיק" :בנות צעדה עלי שור" (בראשית מט, -דורכדעם כח פון יוסף הצדיק ,דעם כח
כב); דער יסוד הקדושה וואס יוסף הצדיק הקדושה וואס ער האט אוועקגעשטעלט פאר
האט אוועקגעשטעלט איז דאך געווען דער אידן אין אלע גליות צו קענען זיין אפגעהיטן.
ענין פון שמירת עינים .און עס שטייט דאך אז אידן כאפן זיך אן אין דעם כח ,דורך דעם
ובחרת בחיים נ
פאר אידישע קינדער ,אז אויב זיי וועלן זיך אין אז די התגברות פון די קליפות אויף אידישע
דעם אנכאפן ,דורך דעם וועט קענען זיין דער קינדער אין טומאת מצרים איז אויך געווען
בירור הניצוצין בשלימות און עס וועט קומען אינעם ענין פון די עינים .דער רבי זכרונו
די גאולה שלמה. לברכה רעדט פון דעם ,און דער זיידע זכרונו
לברכה אין ברך משה (פרשת שמות) האט אויך
א גאנצע תורה אויף דעם ,אז דאס וואס עס
שטייט דארטן פאר גאולת מצרים האט פרעה
געזאגט" :לא תאספון לתת תבן לעם ללבן
דוד המלך: הלבנים כתמול שלשם ,הם ילכו וקוששו להם
כח התהלים תבן" (שמות ה ,ז) ,און דערנאך שטייט "ויפץ
העם בכל ארץ מצרים לקושש קש לתבן" (שם
פסוק יב) .וואס איז געווען דא דער ענין? נאר
דער ישמח משה זאגט (פרשת תולדות) אויף די מצריים האבן געזען אז מען האלט שוין
דאס וואס די גמרא (מגילה טו ).זאגט" :אמר רבי אזוי נאנט צו די גאולת מצרים ,וואס דאס
אלעזר אמר רבי חנינא כל האומר דבר בשם איז דאך די בירור הניצוצין ,דאס אלעס איז
אומרו מביא גאולה לעולם שנאמר ותאמר תלוי אין קדושה ,האט פרעה פרובירט אז מיט
אסתר למלך בשם מרדכי" -יעדער וואס זאגט דעם וואס די אידן וועלן זיך דארפן דרייען
נאך א מימרא אין נאמען פונעם בעל המימרא, אין די גאסן פון די מצריים ,וועט דאס חלילה
ברענגט א גאולה אויף דער וועלט .דערנאך צונעמען די קדושת עינים פון אידישע קינדער,
ברענגט די גמרא נאך א מימרא" :ואמר רבי און אויף דעם אופן וועט נישט קענען זיין די
אלעזר אמר רבי חנינא צדיק אבד לדורו אבד גאולה .דאס איז געווען זיין גאנצע תכלית אז
משל לאדם שאבדה לו מרגלית כל מקום שהיא ס'זאל זיין דער 'ויפץ העם בכל ארץ מצרים'.
מרגלית שמה לא אבדה אלא לבעלה" -ווען
א צדיק גייט פון דער וועלט ,איז עס א בלויז און אויף דעם האט משה רבינו געזאגט
א שאדן פאר די וועלט און נישט פארן צדיק פארן אויבערשטן" :למה הרעות לעם הזה"
אליינס .לכאורה דארף מען פארשטיין וואס (שם פסוק כב) -פארוואס זאלן אידן דארפן
האט איין מימרא מיטן צווייטן?! זאגט דער האבן אזעלכע שווערע נסיונות זיך צו דרייען
ישמח משה מורא'דיגע ווערטער' :שפתותיו אין אזעלכע שמוציגע גאסן? אויף דעם האט
דובבות בקבר' ,איז נישט סתם א בחינה ,נאר אים דער אויבערשטער געענטפערט" :עתה
מען דארף גלייבן אז בשעת מען זאגט נאך א תראה" (שם ו ,א) -טאקע ווען עס איז דא
דבר תורה פון א תלמיד חכם ,רעדט ער טאקע שטארקע נסיונות אין קדושה און זיי זענען
בפועל ממש! פונקט ווי א מענטש וואס לעבט זיך מתגבר ,טאקע דאס ענדיגט דעם בירור
און שאקלט זיינע ליפן ,ממש אזוי רעדט דער הניצוצות .און טאקע דורך דעם וואס אידן
תלמיד חכם און שאקלט זיינע ליפן אין קבר! האבן עומד געווען בנסיון אפילו מיט דעם
איי ,ער איז דאך שוין געשטארבן ,נו ,וויאזוי שווערן מצב ,דאס האט צוגעענדיגט און מברר
קען ער רעדן?! נאר דעמאלט גיבט מען אים געווען די טומאת מצרים! דאס איז דער רמז
צוריק א רוח חיים אז ער זאל קענען שאקלען אין 'ויוסף ישית ידו על עיניך' -יוסף הצדיק
די ליפן און רעדן דעם מימרא! וועט אוועקשטעלן א כח פון קדושת העינים
אנ חג הסוכות תשפ"ז
קען דער גאנצער דור געהאלפן ווערן מיט מיט דעם זאגט דער ישמח משה א
אלערליי ישועות און זוכה זיין צו א גאולה - געוואלדיגע בחינה :מען ווייסט דאך אז א צדיק
פונקט ווי ווען דער צדיק האט זי געפונען דא וועלכער לעבט יעצט אין דעם דור ,איז מגין
אויף דעם עולם. אויפן גאנצן דור ,אבער א צדיק פון פריערדיגן
דער זיידע זכרונו לברכה אין ברך משה דור וועלכער איז שוין נסתלק געווארן ,האט
(פרשת האזינו) איז מוסיף דערצו ,אז נישט נאר שוין נישט דעם זעלבן כח פון מגין זיין אויפן
ביי 'דברי תורה' איז שפתותיו דובבות ,נאר דור ,הגם זיין זכות קומט אודאי צוניץ ,אבער
אויך ביי 'תפילות' ,אז ווען מען איז מתפלל דאך איז עס שוין נישט אויפן זעלבן אופן ווי
א תפילה וואס א געוויסער צדיק האט מחבר א צדיק וועלכער לעבט אין דעם דור .אבער
געווען ,שאקלען זיך אויך די ליפן פון יענעם ווען מען זאגט נאך א דבר תורה פונעם צדיק,
צדיק .מיט דעם האט דער זיידע פארענטפערט גיבט מען דאך צוריק אריין א רוח חיים פאר
דאס וואס מען זאגט ביים 'יהי רצון' בעפאר דעם צדיק כדי ער זאל מיטזאגן דעם מימרא
תהילים" :יהא נחשב כאילו אמרם דוד המלך אין קבר ,נו אויב אזוי ,איז עס פונקט ווי ער
עליו השלום בעצמו זכותו יגן עלינו" -עס לעבט נאך אינעם היינטיגן דור! יעדעס מאל
זאל זיין זיין אזוי חשוב ביים אויבערשטן כאילו וואס זיינע ליפן שאקלען זיך ,איז דער פשט אז
דוד המלך אליינס האט עס מתפלל געווען. ער לעבט דא אויף דעם עולם און ווערט ער
לכאורה איז דאס א גרויסע פלא :א פשוט'ער גערעכנט ווי איינער פון דעם דור ,ממילא ,איז
איד שטעלט זיך אוועק זאגן תהלים ,און ער ער געהעריג מגין אויפן גאנצן דור פונקט ווי
בעט אזא מין מדרגה אז זיין תהלים זאל זיין בחיים חיותו!
אזוי חשוב ווי דוד המלך'ס תהלים?! ווי קען מיט דעם טייטשט ער דעם קשר צווישן
מען זיך ערלויבן אזא מין ברייטקייט?! נאר די צוויי מימרות" :צדיק אבד לדורו אבד" -
דער פשט איז ,וויבאלד דער גאנצער תהילים ווען א צדיק גייט פון דער וועלט פארלירט
איז דאך אלעס דיבורים וואס דוד המלך האט דער דור איינער וואס זאל מגין זיין אויפן דור,
געזאגט ,דעריבער ווען א איד זאגט תהלים, אויף זאגט די גמרא ווייטער אן עצה דערצו,
שאקלט זיך דוד המלך'ס ליפן בפועל ממש! "כל האומר דבר בשם אומרו מביא גאולה"
עס איז כאילו דוד המלך איז ממש מתפלל מיט -טאמער וועט מען נאכזאגן די דברי תורה
אים צוזאמען! דעריבער קען יעדער פשוט'ער פונעם צדיק ,וועט ער דאך זיין 'שפתותיו
איד בעטן" :כאילו אמרם דוד המלך עליו דובבות' ,ער וועט ווערן צוריק לעבעדיג ,אויב
השלום בעצמו" ,ווייל דוד המלך זאגט דאך אזוי וועט עס ווייטער גערעכנט ווערן ווי
יעצט מיט מיר צוזאמען ,ממילא בעט איך דיר גלייך ער לעבט נאך אינעם דור ,דעריבער איז
אז בזכותו זאל דאס נתקבל ווערן אויבן. ער 'מביא גאולה לעולם' ,ווייל אין זיין זכות
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים בנ
