gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

מוציא לאור: נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish

שבוע: שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — שמיני עצרת - שמחת תורה (2026-09-28)

פתח את ה-PDF הורדה

‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫א‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫שיעור אור החיים הקדוש וזאת הברכה – שמיני עצרת תשפ”ז‬ ‫איך נעם דיין תורה פאר א קעניג‪ ,‬און מיט איר נעם איך דיר מיט‬ ‫שמיני עצרת איז דער טאג וואס דער מלך פארמאכט‬ ‫די טיר‪ ,‬בלייבט אליין מיט זיין קינד‪ ,‬און זאגט אים‪:‬‬ ‫דער מלך פארמאכט די טיר‬ ‫“קשה עלי פרידתכם‪”.‬‬ ‫מיר שטייען אין א הייליגע טאג‪ ,‬ביים סיום פון די‬ ‫איך וויל זיך נישט שיידן פון דיר‪.‬‬ ‫הייליגע טעג‪.‬‬ ‫און שמחת תורה איז דער ענטפער פונעם קינד‪:‬‬ ‫ראש השנה האבן מיר געשטאנען פארן אייבערשטן‬ ‫און געשריגן‪“ :‬הַ מֶּ לְֶּך!”‬ ‫“רבונו של עולם‪ ,‬איך וויל זיך אויך נישט שיידן‬ ‫פון דיר‪ .‬איך נעם דיין תורה מיט מיר ‪ -‬און מיט איר‬ ‫מיר האבן געבעטן‪:‬‬ ‫נעם איך דיר מיט אין מיין גאנצן יאר‪”.‬‬ ‫“ ְמלֹוְך עַ ל כָּל הָּ עֹולָּם כֻּּלֹו ִּבכְ בֹודֶּ ָך‪”.‬‬ ‫יום כיפור זענען מיר געשטאנען פאר אים‪ ,‬זיך‬ ‫“כי התורה היא המולכת עלינו”‬ ‫אויסגערייניגט און אויסגעוואשן‪ ,‬און אויסגערופן‪:‬‬ ‫ּתֹורה ִּצּוָּה‬ ‫אין פרשת וזאת הברכה זאגט משה רבינו‪ָּ “ :‬‬ ‫“ה׳ הּוא הָּ אֱ ֹלקִּ ים!”‬ ‫מֹורשָּ ה קְ ִּהּלַת ַיעֲקֹ ב‪ .‬וַיְ ִּהי ִּבישֻּ רּון מֶּ לְֶּך‪,‬‬ ‫לָּנּו מֹ שֶּ ה‪ָּ ,‬‬ ‫דערנאך איז געקומען סוכות‪.‬‬ ‫ְב ִּה ְתאַ סֵּ ף ָּראשֵּ י עָּם יַחַ ד ִּש ְבטֵּ י יִּ ְש ָּראֵּ ל‪”.‬‬ ‫זיבן טעג זענען מיר געזעצן אינעם “צילא‬ ‫דער אור החיים הקדוש שרייבט דא געוואלדיגע‬ ‫דמהימנותא”‪ ,‬אונטערן שאטן פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווערטער‪:‬‬ ‫און יעצט איז שוין אלעס כמעט פאריבער‪.‬‬ ‫ּתֹורה ִּהיא‬ ‫“עֹוד יִּ ְתבָּ אֵּ ר לְ פִּ י שֶּ אָּ מַ ר ְבסָּ מּוְך כִּ י הַ ָּ‬ ‫עס קומט שמיני עצרת‪.‬‬ ‫ידים אֲ דַ בֵּ ר‪ָּ ,‬לזֶּה‬‫אֹומרֹו (משלי ח‪ ,‬ו) נְ גִּ ִּ‬ ‫הַ מֹו ֶּלכֶּת עָּ לֵּינּו‪ ,‬כְ ְ‬ ‫חז״ל געבן אונז א געוואלדיגן משל‪.‬‬ ‫גָּמַ ר אֹומֵּ ר וַיְ ִּהי ִּבישֻּ רּון מֶּ לְֶּך‪ ,‬פֵּ ירּוש ַו ֲה ָּויַת מֶּ לְֶּך‬ ‫ְביִּ ְש ָּראֵּ ל זֶּה יִּ ְהיֶּה ִּאם יִּ ְתקַ ְבצּו ָּראשֵּ י עָּם וְ יִּ ְשאֲ לּו‬ ‫א מלך האט געמאכט א גרויסע סעודה‪ .‬ווען די סעודה‬ ‫אֹומרֹו ְב ִּה ְתאַ סֵּ ף‬ ‫ְ‬ ‫מֶּ לְֶּך‪ ,‬אָּ ז הּוא שֶּ יִּ ְהיֶּה מֶּ לְֶּך‪ ,‬וְ הּוא‬ ‫ענדיגט זיך און אלע גייען אהיים‪ ,‬זאגט דער מלך פאר‬ ‫ָּראשֵּ י עָּם וגו׳‪ ,‬אָּ ז הּוא שֶּ יִּ ְהיֶּה מֶּ לְֶּך ִּבישֻּ רּון ִּמּלְ בַ ד‬ ‫זיין באליבטן‪:‬‬ ‫ּתֹורה‪”.‬‬ ‫הַ ָּ‬ ‫“קשה עלי פרידתכם‪”.‬‬ ‫דער אור החיים הקדוש זאגט‪:‬‬ ‫עס איז מיר שווער זיך צו שיידן פון אייך‪.‬‬ ‫“כי התורה היא המולכת עלינו‪”.‬‬ ‫“עכבו עמי עוד יום אחד‪”.‬‬ ‫די תורה איז אונזער מלך‪.‬‬ ‫בלייבט מיט מיר נאך איין טאג‪.‬‬ ‫און נאר אויב כלל ישראל וועט זיך צוזאמנעמען און‬ ‫כביכול‪ ,‬נאך אלע גרויסע עבודות‪ ,‬אלע הייליגע‬ ‫בעטן נאך א מלך‪ ,‬וועט זיין א מלך “מלבד התורה” ‪-‬‬ ‫מצוות‪ ,‬זאגט דער אייבערשטער‪:‬‬ ‫אויסער דעם מלך וואס זיי האבן שוין‪.‬‬ ‫יעצט וויל איך נישט קיין גרויסע סעודה‪ .‬איך וויל‬ ‫ווייל כלל ישראל האט אלעמאל איבער זיך א מלך‪:‬‬ ‫נישט דעם גאנצן עולם‪ .‬יעצט וויל איך בלייבן מיט‬ ‫די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫דיר‪.‬‬ ‫ב‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫דער אייבערשטער איז דער מלך‪ ,‬אדער די תורה איז‬ ‫“שימה לנו מלך”‬ ‫דער מלך?‬ ‫דער אור החיים הקדוש גייט ווייטער און ווייזט אז דאס‬ ‫זאגט דער אור החיים‪:‬‬ ‫איז טאקע געשען אין די צייטן פון שמואל הנביא‪:‬‬ ‫עס איז נישט קיין סתירה‪.‬‬ ‫“ּוכְ מֹו כֵּן מָּ ִּצינּו שֶּ הָּ יָּה ִּמּנּוי מֶּ לְֶּך עַ ל יִּ ְש ָּראֵּ ל ְבסֵּ דֶּ ר‬ ‫“שכולה שמו של הקדוש ברוך הוא‪”.‬‬ ‫זֶּה‪ִּ ,‬דכְ ִּתיב ִּב ְשמּואֵּ ל (א' ח‪ ,‬ד‪-‬ה)‪ :‬וַיִּ ְתקַ ְבצּו כָּל זִּקְ נֵּי‬ ‫די תורה איז נישט בלויז א ספר וואו דער אייבערשטער‬ ‫יִּ ְש ָּראֵּ ל ַויָּבֹ אּו אֶּ ל ְשמּואֵּ ל וגו׳‪ִּ ,‬שימָּ ה ּלָּנּו מֶּ לְֶּך‬ ‫האט אריינגעשריבן זיינע מצוות‪.‬‬ ‫לְ שָּ פְ טֵּ נּו‪ ,‬וְ הּוא עַ ְצמֹו מַ אֲ מַ ר ְב ִּה ְתאַ סֵּ ף וגו׳‪”.‬‬ ‫די ווערטער פונעם פסוק אין‬ ‫די תורה איז זיין הייליגער‬ ‫אור החיים הקדוש‬ ‫וזאת הברכה ווערן ממש‬ ‫נאמען‪.‬‬ ‫ּתֹורה ִּהיא‬ ‫יִתבָּ אֵ ר לְ פִ י שֶׁ אָּ מַ ר בְ סָּ מּוְך כִּ י הַ ָּ‬ ‫עֹוד ְ‬ ‫מקוים‪ְ “ :‬ב ִּה ְתאַ סֵּ ף ָּראשֵּ י‬ ‫ווען די תורה איז אונזער מלך‬ ‫אֹומרֹו (משלי ח‪ ,‬ו) ְנגִ ִידים אֲדַ בֵ ר‪,‬‬ ‫הַ מֹו ֶּלכֶּת ָּעלֵּינּו‪ ,‬כְ ְ‬ ‫עָּם”‬ ‫‪ -‬איז דער אייבערשטער‬ ‫ָּלזֶׁה גָּמַ ר אֹומֵ ר וַיְ ִּהי ִּבישֻּ רּון מֶּ לְֶּך‪ ,‬פֵירּוש ַו ֲה ָּויַת‬ ‫און אין שמואל‪“ :‬וַיִּ ְתקַ ְבצּו כָּל‬ ‫אונזער מלך‪.‬‬ ‫יִתקַ בְ צּו ָּראשֵּ י עָּם‬ ‫יִש ָּראֵ ל זֶׁה יִהְ יֶׁה ִאם ְ‬ ‫מֶׁ לְֶׁך בְ ְ‬ ‫זִּקְ נֵּי יִּ ְש ָּראֵּ ל‪”.‬‬ ‫אֹומרֹו‬‫וְ י ְִשאֲלּו מֶׁ לְֶׁך‪ ,‬אָּ ז הּוא שֶׁ יִהְ יֶׁה מֶׁ לְֶׁך‪ ,‬וְ הּוא ְ‬ ‫אבער וואס איז שלעכט מיט‬ ‫ְב ִּה ְתאַ סֵּ ף ָּראשֵּ י עָּם וגו׳‪ ,‬אָּ ז הּוא שֶׁ יִהְ יֶׁה מֶׁ לְֶׁך‬ ‫זיי קומען צו שמואל הנביא און‬ ‫האבן א מלך?‬ ‫ּתֹורה‪.‬‬ ‫בִ ישֻׁ רּון ִמלְ בַ ד הַ ָּ‬ ‫בעטן‪:‬‬ ‫דא דארף מען פארשטיין‪.‬‬ ‫יִש ָּראֵ ל בְ סֵ דֶׁ ר‬ ‫ּוכְ מֹו כֵן מָּ צִ ינּו שֶׁ הָּ יָּה ִמּנּוי מֶׁ לְֶׁך עַל ְ‬ ‫“ ִּשימָּ ה ּלָּנּו מֶּ לְֶּך לְ שָּ פְ טֵּ נּו‪”.‬‬ ‫די תורה אליין האט דאך‬ ‫ַיִתקַ בְ צּו כָּל זִקְ נֵי‬ ‫זֶׁה‪ ,‬דִ כְ ִתיב בִ ְשמּואֵ ל (א' ח‪ ,‬ד‪-‬ה)‪ :‬ו ְ‬ ‫און דער אור החיים הקדוש‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫יִש ָּראֵ ל ַויָּבֹ אּו אֶׁ ל ְשמּואֵ ל וגו׳‪ִ ,‬שימָּ ה לָּנּו מֶׁ לְֶׁך‬ ‫ְ‬ ‫ענדיגט‪:‬‬ ‫לְ שָּ פְ טֵ נּו‪ ,‬וְ הּוא עַצְ מֹו מַ אֲמַ ר ְבהִּ ְתאַ סֵּ ף וגו׳‪.‬‬ ‫“שֹום ּתָּ ִּשים עָּ לֶּיָך מֶּ לְֶּך‪”.‬‬ ‫“אֲ בָּ ל זּולַת זֶּה ִּּת ְהיֶּה ז ֹאת‬ ‫ּתֹורה לְ בַ דָּ ּה לְ מֶּ לְֶּך‬ ‫אֲבָּ ל זּולַת זֶׁה ִּּת ְהיֶּה ז ֹאת הַ ָּ‬ ‫און דער רמב״ם פסק׳נט אז‬ ‫ּתֹורה לְ בַ דָּ ּה לְ מֶּ לְֶּך עַ ל‬ ‫הַ ָּ‬ ‫עַ ל יִּ ְש ָּראֵּ ל‪ ,‬וְ הּוא מַ אֲמַ ר הַ ּנָּבִ יא לָּהֶׁ ם (שם יב‪ ,‬יב)‪:‬‬ ‫שטעלן א מלך אויף כלל‬ ‫יִּ ְש ָּראֵּ ל‪ ,‬וְ הּוא מַ אֲ מַ ר הַ ּנ ִָּּביא‬ ‫ּתֹורה‪ ,‬שֶּ ֻּכּלָּּה‬ ‫וַה׳ אֱ ֹלקֵּ יכֶּם מַ לְ כְ כֶּם‪ ,‬שֶּ ִּהיא הַ ָּ‬ ‫ישראל איז א מצוה עשה‪.‬‬ ‫ְשמֹו שֶּ ל הַ קָּ דֹוש בָּ רּוְך הּוא‪.‬‬ ‫לָּהֶּ ם (שם יב‪ ,‬יב)‪ :‬וַה׳ אֱֹלקֵּ יכֶּם‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬פארוואס איז‬ ‫ּתֹורה‪,‬‬ ‫מַ לְ כְ כֶּם‪ ,‬שֶּ ִּהיא הַ ָּ‬ ‫יֹורה עַל הַ צַ עַר‬ ‫וְ אּולַי כִ י ָּלזֶׁה ָּרמַ ז בְ תֵ יבַ ת וַיְ ִּהי שֶׁ ֶׁ‬ ‫שמואל הנביא אזוי שטארק‬ ‫שֶּ ֻּכּלָּּה ְשמֹו שֶּ ל הַ קָּ דֹוש בָּ רּוְך‬ ‫(מגילה י‪ ,):‬דִ כְ ִתיב שָּ ם (ח ו) ַוי ֵַרע הַ דָּ בָּ ר בְ עֵינֵי‬ ‫געווען קעגן זייער בקשה?‬ ‫ְשמּואֵ ל ַכאֲשֶׁ ר אָּ ְמרּו ְּתנָּה לָּנּו מֶׁ לְֶׁך לְ שָּ פְ טֵ נּו‪,‬‬ ‫הּוא‪”.‬‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫פארוואס‬ ‫ּוכְ ִתיב (שם שם ז) ַוי ֹאמֶׁ ר ה׳ וגו׳ כִ י אֹ ִתי מָּ אֲסּו ִמ ְמֹלְך‬ ‫דאס איז א געוואלדיגער לשון‪.‬‬ ‫נִתנַבֵ א מֹ שֶׁ ה וְ אָּ מַ ר וַיְ ִּהי וגו׳‪.‬‬ ‫ֲעלֵיהֶׁ ם‪ ,‬וְ עַל זֶׁה ְ‬ ‫שמואל הנביא זאגט פאר די‬ ‫אייבערשטער‪:‬‬ ‫“כִּ י ל ֹא אֹ ְתָך מָּ אָּ סּו‪ ,‬כִּ י אֹ ִּתי‬ ‫אידן‪ ,‬מיט ווייטאג‪:‬‬ ‫מָּ אֲ סּו ִּמ ְמֹלְך ֲעלֵּיהֶּ ם”?‬ ‫“וַה׳ אֱֹלקֵּ יכֶּם מַ לְ כְ כֶּם‪”.‬‬ ‫וואס האבן זיי געטון?‬ ‫איר האט דאך שוין א מלך‪.‬‬ ‫דער רמב״ם פרעגט טאקע די שאלה אין אנהייב הלכות‬ ‫און דער אור החיים הקדוש זאגט‪:‬‬ ‫מלכים‪:‬‬ ‫“שהיא התורה‪”.‬‬ ‫“ מֵּ אַ חַ ר שֶּ הֲקָּ מַ ת הַ מֶּ לְֶּך ִּמ ְצוָּה‪ ,‬לָּמָּ ה ל ֹא ָּרצָּ ה הַ קָּ דֹוש‬ ‫וואס הייסט “שהיא התורה”?‬ ‫בָּ רּוְך הּוא כְ שֶּ שָּ אֲלּו מֶּ לְֶּך ִּמ ְשמּואֵּ ל?”‬ ‫ג‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫זיי האבן נישט געזאגט אז זיי ווילן נישט דינען דעם‬ ‫און ער ענטפערט‪:‬‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫“ לְ פִּ י שֶּ שָּ אֲלּו ְבתַ ְרעֹ מֶּ ת‪ ,‬וְ ל ֹא שָּ אֲלּו לְ קַ יַם הַ ִּמ ְצוָּה‪...‬‬ ‫זיי האבן געבעטן א מלך‪.‬‬ ‫שֶּ ּנֶּאֱ מַ ר‪ :‬כִּ י ל ֹא אֹ ְתָך מָּ אָּ סּו‪ ,‬כִּ י אֹ ִּתי מָּ אֲ סּו‪”.‬‬ ‫און א מלך איז דאך גאר א מצוה אין דער תורה!‬ ‫זיי האבן נישט געבעטן א מלך ווייל זיי האבן געוואלט‬ ‫פארוואס ווערט דאס אנגערופן‪:‬‬ ‫מקיים זיין דעם רצון ה׳‪.‬‬ ‫“כִּ י אֹ ִּתי מָּ אֲ סּו”?‬ ‫זיי האבן געוואלט עפעס אנדערש‪.‬‬ ‫אפשר ליגט דא עפעס אסאך טיפער‪.‬‬ ‫און זייער אייגענע ווערטער זאגן עס‪:‬‬ ‫“ ִּשימָּ ה ּלָּנּו מֶּ לְֶּך לְ שָּ פְ טֵּ נּו כְ כָּל הַ גֹויִּ ם‪”.‬‬ ‫וואס איז דיין קרוין?‬ ‫און שפעטער זאגן זיי נאך קלארער‪:‬‬ ‫ווען א מענטש זאגט פאר איינעם‪:‬‬ ‫“וְ הָּ יִּ ינּו גַם אֲ נ ְַחנּו כְ כָּל הַ גֹויִּ ם‪”.‬‬ ‫“דו ביסט מיין מלך”‬ ‫און דער אור החיים הקדוש זאגט‪ ,‬אז דער גרויסער‬ ‫מיינט דאס אסאך מער ווי‪:‬‬ ‫צער פון יענעם טאג איז שוין מרומז אינעם ערשטן‬ ‫“איך וועל פאלגן וואס דו זאגסט‪”.‬‬ ‫ווארט פונעם פסוק — “וַיְ ִּהי”‪.‬‬ ‫א מלך איז דער כבוד פון זיין פאלק‪.‬‬ ‫יֹורה עַ ל הַ צַ עַ ר‬ ‫“ וְ אּולַי כִּ י ָּלזֶּה ָּרמַ ז ְבתֵּ יבַ ת וַיְ ִּהי שֶּ ֶּ‬ ‫דער מלך טראגט דעם כתר‪.‬‬ ‫(מגילה י‪ִּ ,):‬דכְ ִּתיב שָּ ם (ח ו) ַוי ֵַּרע הַ דָּ בָּ ר ְבעֵּ ינֵּי ְשמּואֵּ ל‬ ‫כַאֲשֶּ ר אָּ ְמרּו ְּתנָּה ּלָּנּו מֶּ לְֶּך לְ שָּ פְ טֵּ נּו‪ּ ,‬וכְ ִּתיב (שם שם ז)‬ ‫דער מלך איז די תפארת פונעם פאלק‪.‬‬ ‫ַוי ֹאמֶּ ר ה׳ וגו׳ כִּ י אֹ ִּתי מָּ אֲ סּו ִּמ ְמֹלְך ֲעלֵּיהֶּ ם‪ ,‬וְ עַ ל זֶּה‬ ‫מיט אים אידענטיפיצירט זיך דאס פאלק‪.‬‬ ‫נִּ ְתנַבֵּ א מֹ שֶּ ה וְ אָּ מַ ר וַיְ ִּהי וגו׳‪”.‬‬ ‫מיט אים שטאלצירט מען‪.‬‬ ‫עס איז ממש געוואלדיג‪.‬‬ ‫און כלל ישראל האט געהאט אזא מלך‪:‬‬ ‫משה רבינו שטייט אין די לעצטע שעות פון זיין לעבן‪,‬‬ ‫“וַה׳ אֱֹלקֵּ יכֶּם מַ לְ כְ כֶּם‪”.‬‬ ‫הונדערטער יארן פאר די מעשה מיט שמואל הנביא‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער איז אונזער קרוין‪.‬‬ ‫און ווען ער זאגט‪:‬‬ ‫ער איז אונזער כבוד‪.‬‬ ‫“וַיְ ִּהי ִּבישֻּ רּון מֶּ לְֶּך”‬ ‫ער איז אונזער תפארת‪.‬‬ ‫ליגט שוין אינעם ווארט “וַיְ ִּהי” דער צער אויף יענעם‬ ‫און דא קומען אידן און זאגן‪:‬‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫“וְ הָּ יִּ ינּו גַם אֲ נ ְַחנּו כְ כָּל הַ גֹויִּ ם‪”.‬‬ ‫“ ַוי ֵַּרע הַ דָּ בָּ ר ְבעֵּ ינֵּי ְשמּואֵּ ל‪”.‬‬ ‫מיר ווילן אויך האבן א מלכות ווי אלע פעלקער‪.‬‬ ‫און נאך טיפער‪:‬‬ ‫דאס איז א פראבלעם‪.‬‬ ‫“כִּ י אֹ ִּתי מָּ אֲ סּו ִּמ ְמֹלְך ֲעלֵּיהֶּ ם‪”.‬‬ ‫כביכול דער אייבערשטער זאגט‪:‬‬ ‫דא ליגט א גרויסער ווייטאג‪.‬‬ ‫איר דארפט זוכן אן אנדערע קרוין?‬ ‫אבער יעצט דארף מען פארשטיין‪:‬‬ ‫אן אנדער כבוד?‬ ‫וואס איז טאקע געווען אזא גרויסער צער?‬ ‫אן אנדער זאך מיט וואס זיך צו שטאלצירן?‬ ‫זיי האבן דאך נישט געזאגט אז זיי ווילן מער נישט היטן‬ ‫די תורה‪.‬‬ ‫איר האט דאך‪:‬‬ ‫ד‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫זיין כבוד ברענגט כבוד שמים‪.‬‬ ‫“וַה׳ אֱֹלקֵּ יכֶּם מַ לְ כְ כֶּם‪”.‬‬ ‫זיין קרוין ווייזט אויף דעם קרוין פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫און דאס איז דער צער וואס ליגט אינעם ווארט‪:‬‬ ‫דאס איז מלכות בית דוד‪.‬‬ ‫“וַיְ ִּהי”‪.‬‬ ‫“כִּ י אֹ ִּתי מָּ אֲ סּו ִּמ ְמֹלְך ֲעלֵּיהֶּ ם‪”.‬‬ ‫דער מלך אויף וועמען מיר ווארטן‬ ‫דער פראבלעם איז נישט געווען אז זיי האבן מער נישט‬ ‫און אויף דעם ווארטן מיר נאך ביזן היינטיגן טאג‪.‬‬ ‫געוואלט היטן די תורה‪.‬‬ ‫מיר ווארטן אויף‪:‬‬ ‫דער פראבלעם איז געווען עפעס טיפער‪:‬‬ ‫מלך המשיח‪.‬‬ ‫ווער איז מיין מלך?‬ ‫דער רמב״ם הייבט אן הלכות מלכים פרק י״א‪:‬‬ ‫ווער איז מיין כבוד?‬ ‫“הַ מֶּ לְֶּך הַ מָּ ִּשיחַ עָּ ִּתיד ַלעֲמֹ ד‪ּ ,‬ולְ הַ ְחזִּיר מַ לְ כּות בֵּ ית‬ ‫מיט וועמען שטאלציר איך?‬ ‫דָּ וִּ ד לְ י ְָּשנָּּה‪ ,‬הַ מֶּ ְמשָּ לָּה הָּ ִּראשֹונָּה‪”.‬‬ ‫וואס איז מיין קרוין?‬ ‫מען ווארט אז מלכות בית דוד זאל צוריקקומען‪.‬‬ ‫אבער וואס איז דער ציל פון דער גאנצער מלכות?‬ ‫ווען א מענטשליכער מלך ווערט “כסא ה׳”‬ ‫כדי מיר זאלן זיין די גרעסטע מאכט אויף דער וועלט?‬ ‫אבער דאס מיינט נישט אז א מענטשליכער מלך איז א‬ ‫כדי אלע פעלקער זאלן זיך בוקן פאר אונז?‬ ‫סתירה צו מלכות שמים‪.‬‬ ‫כדי מיר זאלן האבן כבוד‪ ,‬עשירות און הצלחה?‬ ‫פארקערט‪.‬‬ ‫דער רמב״ם ענדיגט זיין גאנצן ספר משנה תורה מיט‬ ‫עס קען זיין א מלכות וואס ווערט אינגאנצן א כלי פאר‬ ‫געוואלדיגע ווערטער‪:‬‬ ‫מלכות ה׳‪.‬‬ ‫יאים וְ הַ ֲחכ ִָּּמים יְ מֹות הַ מָּ ִּשיחַ ‪ ,‬ל ֹא כְ דֵּ י‬ ‫“ל ֹא נִּ ְתאַ ּוּו הַ ּנְ ִּב ִּ‬ ‫דאס איז די שלימות פון מלכות בית דוד‪.‬‬ ‫שֶּ יִּ ְשלְ טּו עַל כָּל הָּ עֹולָּם‪ ,‬וְ ל ֹא כְ דֵּ י שֶּ יִּ ְרדּו בַ גֹויִּ ם‪ ,‬וְ ל ֹא‬ ‫ווען דוד המלך רעדט וועגן שלמה‪ ,‬זאגט ער‪:‬‬ ‫כְ דֵּ י שֶּ יְ נ ְַשאּו אֹותָּ ם הָּ עַ ִּמים‪”...‬‬ ‫“ וַיִּ ְבחַ ר ִּב ְשֹלמֹ ה ְבנִּ י לָּשֶּ בֶּ ת עַ ל כִּ סֵּ א מַ לְ כּות ה׳ עַ ל‬ ‫נישט דאס זוכן מיר‪.‬‬ ‫יִּ ְש ָּראֵּ ל‪”.‬‬ ‫נאר‪:‬‬ ‫וואס פאר א כסא האט שלמה?‬ ‫ּתֹורה וְ חָּ כְ מָּ תָּ ּה‪”.‬‬ ‫“אֶּ ּלָּא כְ דֵּ י שֶּ יִּ ְהיּו פְ נּויִּ ין בַ ָּ‬ ‫נישט “כסא שלמה”‪.‬‬ ‫און דער רמב״ם ענדיגט‪:‬‬ ‫“כִּ סֵּ א מַ לְ כּות ה׳‪”.‬‬ ‫“וְ ל ֹא יִּ ְהיֶּה עֵּ סֶּ ק כָּל הָּ עֹולָּם אֶּ ּלָּא לָּדַ עַ ת אֶּ ת ה׳‬ ‫און ביי די המלכה פון שלמה שטייט‪:‬‬ ‫ִּבלְ בָּ ד‪”.‬‬ ‫“ ַויֵּשֶּ ב ְשֹלמֹ ה עַ ל כִּ סֵּ א ה׳ לְ מֶּ לְֶּך ּתַ חַ ת דָּ וִּ יד אָּ ִּביו‪”.‬‬ ‫דאס איז די שלימות פון מלכות‪.‬‬ ‫שלמה המלך זיצט אויף ‪-‬‬ ‫מלכות ה'‪.‬‬ ‫“כסא ה׳”‪.‬‬ ‫מלכות התורה‪.‬‬ ‫דאס איז שוין גאנץ א אנדערע מלכות‪.‬‬ ‫מלכות בית דוד‪.‬‬ ‫דער מלך נעמט נישט דעם כתר פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫מלכות משיח צדקינו‪.‬‬ ‫זיין גאנצע מלכות איז א כסא פארן אייבערשטנס‬ ‫דער גאנצער וועלט האט איין עסק‪:‬‬ ‫מלכות‪.‬‬ ‫ה‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫מיר טאנצן מיטן באשעפער וואס האט זיך‪ ,‬כביכול‪,‬‬ ‫“לדעת את ה׳ בלבד‪”.‬‬ ‫אריינגעלייגט אין די תורה‪" ,‬אנא נפשי כתבית יהבית"‪.‬‬ ‫דער מלך המשיח נעמט נישט א מלוכה וואס איז‬ ‫און מיט געזאנגן און טענץ רופן מיר אויס‪:‬‬ ‫"מלבד התורה"‪.‬‬ ‫דאס איז אונזער קרוין‪.‬‬ ‫ניין‪.‬‬ ‫דאס איז אונזער כבוד‪.‬‬ ‫ער ברענגט מלוכה צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫מיט דעם שטאלצירן מיר‪.‬‬ ‫ער טוט אן די קרוין פארן תורה הקדושה‪.‬‬ ‫אונזער פאָּ ן איז נישט‪:‬‬ ‫דאס איז מלכות בית דוד‪.‬‬ ‫“והיינו גם אנחנו ככל הגויים‪”.‬‬ ‫דאס איז “כסא ה׳”‪.‬‬ ‫מיר דארפן נישט זוכן אן אנדערע קרוין‪.‬‬ ‫ווי דער רמב"ם פסק'נט‪:‬‬ ‫מיר האבן א קרוין‪.‬‬ ‫ּתֹורה וְ עֹוסֵ ק בַ ִמצְ וֹות‬ ‫"וְ ִאם ַיעֲמֹ ד מֶׁ לְֶׁך ִמבֵ ית דָּ וִ יד הֹוגֶׁה בַ ָּ‬ ‫די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫ּתֹורה שֶׁ בִ כְ תָּ ב וְ שֶׁ בְ עַל פֶׁה‪ ,‬וְ יָּכֹ ף כָּל‬ ‫כְ דָּ וִ יד אָּ בִ יו‪ ,‬כְ פִ י ָּ‬ ‫און דורך איר‪:‬‬ ‫יִ ְש ָּראֵ ל לֵילְֵך בָּ ּה ּולְ חַ זַק בִ ְדקָּ ּה‪ ,‬וְ יִ לָּחֵ ם ִמלְ חָּ מֹות ה'‪ .‬ה ֲֵרי‬ ‫זֶׁה בְ חֶׁ זְקַ ת ְשהּוא מָּ ִשיחַ "‪.‬‬ ‫“וה׳ אלקיכם מלככם‪”.‬‬ ‫און יעצט – שמחת תורה‬ ‫דער מלך און זיין קינד‬ ‫און יעצט קען מען פארשטיין וואס מיר טוען שמחת‬ ‫און יעצט קומען מיר צוריק צו שמיני עצרת‪.‬‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫א גאנצן חודש האבן מיר גערעדט צום אייבערשטן ווי‬ ‫מען נעמט ארויס דעם ספר תורה‪.‬‬ ‫צום מלך‪.‬‬ ‫מען לייגט דערויף א שיינעם מעיל‪.‬‬ ‫ראש השנה‪:‬‬ ‫מען באצירט אים‪.‬‬ ‫“המלך!”‬ ‫מען לייגט דערויף א כתר‪.‬‬ ‫“מלוך על כל העולם כולו בכבודך‪”.‬‬ ‫מען קושט אים‪.‬‬ ‫מיר האבן אים געקרוינט‪.‬‬ ‫מען האלדזט אים‪.‬‬ ‫מיר האבן זיך געבוקט‪.‬‬ ‫מען טאנצט ארום אים‪.‬‬ ‫מיר האבן געציטערט‪.‬‬ ‫פארוואס אזא כבוד?‬ ‫אבער צום סוף פונעם גאנצן חודש אנטפלעקט זיך‬ ‫עפעס נאך טיפער‪.‬‬ ‫ווייל דאס איז אונזער מלך‪.‬‬ ‫דער גרויסער מלך זאגט‪:‬‬ ‫“כי התורה היא המולכת עלינו‪”.‬‬ ‫איך וויל דיר נישט לאזן גיין‪.‬‬ ‫און פארוואס קען די תורה זיין אונזער מלך?‬ ‫“קשה עלי פרידתכם‪”.‬‬ ‫ווייל‪:‬‬ ‫בלייב נאך איין טאג‪.‬‬ ‫ּתֹורה‪ ,‬שֶּ ֻּכּלָּּה ְשמֹו‬ ‫“ וַה׳ אֱ ֹלקֵּ יכֶּם מַ לְ כְ כֶּם‪ ,‬שֶּ ִּהיא הַ ָּ‬ ‫שֶּ ל הַ קָּ דֹוש בָּ רּוְך הּוא‪”.‬‬ ‫שמיני עצרת איז דער טאג וואס דער מלך פארמאכט‬ ‫די טיר‪ ,‬בלייבט אליין מיט זיין קינד‪ ,‬און זאגט אים‪:‬‬ ‫ווען מיר טאנצן מיט דער תורה‪ ,‬טאנצן מיר נישט בלויז‬ ‫מיט א ספר וואס מיר האבן ליב‪.‬‬ ‫“קשה עלי פרידתכם‪”.‬‬ ‫ו‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫ווען איך האב זוכה געווען צו פארשטיין א שטיקל‬ ‫און דאס קינד קוקט צוריק צום מלך און זאגט‪:‬‬ ‫תורה ‪ -‬פריי איך זיך דערמיט?‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬איך וויל זיך אויך נישט שיידן פון‬ ‫ווען איך זע א תלמיד חכם ‪ -‬פיל איך כבוד?‬ ‫דיר‪.‬‬ ‫ווען איך האב א קביעות אין תורה ‪ -‬ווייס איך אז דאס‬ ‫אבער מארגן דארף איך דאך אהיימגיין‪.‬‬ ‫איז נישט נאך א זאך אינעם סדר היום וואס מען קען‬ ‫די ימים טובים ענדיגן זיך‪.‬‬ ‫אוועקרוקן ווען עפעס וויכטיגערס קומט אריין?‬ ‫דער שופר ליגט שוין אוועקגעלייגט‪.‬‬ ‫ווייל וואס קען זיין וויכטיגער?‬ ‫יום כיפור איז שוין פארביי‪.‬‬ ‫דאס איז מיין קרוין‪.‬‬ ‫די סוכה גייט מען צונעמען‪.‬‬ ‫און בעיקר‪:‬‬ ‫דער לולב און אתרוג ווערן אוועקגעלייגט‪.‬‬ ‫וואס זעען די קינדער?‬ ‫עס קומט א לאנגער ווינטער‪.‬‬ ‫ווען א קינד וואקסט אויף אין א שטוב‪ ,‬וואס פארשטייט‬ ‫רבונו של עולם ‪-‬‬ ‫ער איז דער גרעסטער כבוד?‬ ‫ווי אזוי זאל איך דיר מיטנעמען מיט מיר?‬ ‫געלט?‬ ‫און דא קומט שמחת תורה‪.‬‬ ‫הצלחה?‬ ‫דער איד נעמט דעם ספר תורה אין די הענט און זאגט‪:‬‬ ‫א גוטע פאזיציע?‬ ‫איך נעם דיין תורה מיט מיר‪.‬‬ ‫א שיינע הויז?‬ ‫און מיט איר נעם איך דיר מיט אין מיין גאנצן יאר‪.‬‬ ‫אדער זעט ער אויפן טאטן'ס אויגן‪ ,‬אז ווען מען רעדט‬ ‫ווייל‪:‬‬ ‫פון תורה ‪-‬‬ ‫“כולה שמו של הקדוש ברוך הוא‪”.‬‬ ‫דא רעדט מען פון אונזער קרוין‪.‬‬ ‫דא ליגט אונזער כבוד‪.‬‬ ‫ווי אזוי נעמט מען דעם מלך אהיים?‬ ‫דא ליגט אונזער שמחה‪.‬‬ ‫און דאס איז נישט בלויז א שיינע מחשבה פאר די‬ ‫דא ליגט אונזער לעבן‪.‬‬ ‫הקפות‪.‬‬ ‫דאס איז‪:‬‬ ‫דאס דארף ווערן אונזער עבודה פארן גאנצן יאר‪.‬‬ ‫“כי התורה היא המולכת עלינו‪”.‬‬ ‫די שאלה איז נישט בלויז‪:‬‬ ‫וויפיל תורה וועל איך לערנען דעם יאר?‬ ‫מיר שיידן זיך נישט‬ ‫אוודאי דארף מען לערנען‪.‬‬ ‫און אפשר דאס איז די מתנה וואס מיר נעמען מיט פון‬ ‫אבער דא איז דא נאך א שאלה‪:‬‬ ‫דעם גאנצן חודש תשרי‪.‬‬ ‫וואס פאר א פלאץ האט תורה אין מיין לעבן?‬ ‫ראש השנה האבן מיר געשריגן‪:‬‬ ‫איז תורה מיין כבוד?‬ ‫“הַ מֶּ לְֶּך!”‬ ‫איז תורה מיין קרוין?‬ ‫מיר האבן געקרוינט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫איז תורה מיין שיינקייט?‬ ‫שמיני עצרת זאגט דער מלך צו אונז‪:‬‬ ‫“קשה עלי פרידתכם‪”.‬‬ ‫ז‬ ‫“נועם האור” גליון יג‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫ּתֹורה‪ ,‬שֶּ ֻּכּלָּּה ְשמֹו‬ ‫“וַה׳ אֱ ֹלקֵּ יכֶּם מַ לְ כְ כֶּם‪ ,‬שֶּ ִּהיא הַ ָּ‬ ‫איך וויל זיך נישט שיידן פון אייך‪.‬‬ ‫שֶּ ל הַ קָּ דֹוש בָּ רּוְך הּוא‪”.‬‬ ‫און שמחת תורה ענטפערן מיר‪:‬‬ ‫שמחת תורה איז נישט דער סיום פון תשרי‪.‬‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬מיר ווילן זיך אויך נישט שיידן פון‬ ‫שמחת תורה איז ווי אזוי מיר נעמען תשרי מיט אינעם‬ ‫דיר‪.‬‬ ‫גאנצן יאר‪.‬‬ ‫מיר נעמען דיין תורה מיט אונז‪.‬‬ ‫דער כתר וואס מיר האבן געגעבן פארן אייבערשטן‬ ‫מיר וועלן איר ליב האבן‪.‬‬ ‫ראש השנה ‪-‬‬ ‫מיר וועלן איר מכבד זיין‪.‬‬ ‫לייגן מיר יעצט אויפן ספר תורה‪.‬‬ ‫מיר וועלן זיך מיט איר בארימען‪.‬‬ ‫און מיט דעם כתר גייען מיר אריין אינעם יאר‪.‬‬ ‫מיר וועלן איר מאכן פאר אונזער קרוין‪.‬‬ ‫רבונו של עולם ‪-‬‬ ‫און יעדעס מאל וואס מיר געבן כבוד פאר דער תורה ‪-‬‬ ‫איך נעם דיין תורה מיט מיר‪.‬‬ ‫קרוינען מיר נאכאמאל דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫און מיט איר נעם איך דיר מיט אין מיין גאנצן יאר‪.‬‬ ‫ווייל‪:‬‬ ‫לכל ענייני הגליון‬ ‫דוד איגל‬ ‫‪054-8498791‬‬ ‫‪dudle148@gmail.com‬‬ ‫ח‬