gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

להתענג - אידיש · LeHisaneg - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: להתענג - אידיש · LeHisaneg - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

להתענג - אידיש · LeHisaneg - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫והתענג על ה' ויתן לך משאלות לבך‬ ‫חג הסוכות‬ ‫תשפ"ז‬ ‫גליון א'‬ ‫י"ל ע"י כולל‬ ‫כת בי ים החכמה‬ ‫מכון תורת חכם‬ ‫עיה"ק ירושלים תובב"א‬ ‫נלקט מתוך מאמרים ושיחות קודש מכ"ק אדמו"ר שליט"א‬ ‫דער אור המקיף פון סוכה‬ ‫לחזות בנועם‬ ‫א שמחה העכער‬ ‫אלע השגות‬ ‫שפע ברכות מדעת‬ ‫סוכה איז די בחינה פון אור המקיף‪ ,‬שם אהי"ה‪ ,‬וואס‬ ‫עליון לנוה אפריון;‬ ‫דאס איז דער ענין פון שמחה מיט'ן אויבערשטן‪ .‬ווען א‬ ‫איד איז זוכה צו שּפירן א קלארקייט פון אמונה‪ ,‬דעמאלט‬ ‫דער דעת וואס ווערט נמשך דורך‬ ‫איז ער אלעמאל פרייליך‪ ,‬אּפגעזען וויאזוי דער רבוש"ע‬ ‫פירט זיך מיט אים‪ .‬דער מענטש איז זוכה אויפצוהייבן די‬ ‫די עבודה פון סוכה און נענועים‬ ‫מלכות (די הנהגה וואס דער רבוש"ע פירט זיך מיט אים בּפועל)‬ ‫ביז ס'ווערט נתעלה צו דער דרגא פון סוכה – הרחמן הוא‬ ‫יקום לנו את סוכת דוד הנופלת‪.‬‬ ‫א‬ ‫רבינו האריז"ל האט מגלה געווען פאר'ן בעל החרדים‬ ‫און פאר'ן אלשיך הק'‪ ,‬אז דער סוד וויאזוי ער האט זוכה‬ ‫למען דעת‬ ‫געווען צו אלע זיינע השגות‪ ,‬איז געווען ווייל ער האט‬ ‫געהאט א שמחת המצוות‪ .‬דער הייליגער בעל התניא‬ ‫די צוויי בחינות פון 'דעת עליון' און 'דעת תחתון'‬ ‫איז דאס מסביר‪ ,‬אז פאר'ן אריז"ל איז נישט אנגעגאנגען‬ ‫'חכמה' און 'בינה' אן קיין 'דעת'‬ ‫די כוונה פון סוכה מיט לולב‬ ‫וועלכע מדריגה ער איז משיג‪ ,‬כאטש ער האט שטענדיג‬ ‫געהאט א געוואלדיגע רדיפה אנצוקומען העכער‪ ,‬אבער‬ ‫ווי באקאנט זענען פארהאן דריי בחינות‬ ‫ס'איז באקאנט וואס דער אר"י הק' איז מבאר‬ ‫נאכמער דערפון איז ער געווען פרייליך מיט יעדע משהו‬ ‫אין די 'מוחין' פון א מענטש‪ :‬חכמה‪ ,‬בינה און‬ ‫אז די מצוה פון 'ישיבת סוכה' איז די בחינה פון‬ ‫וואס ער האט זוכה געווען צו דינען השי"ת‪ .‬דאס איז געווען‬ ‫דעת‪' .‬חכמה' און 'בינה' מיינט אז מ'לערנט‬ ‫'אור מקיף'‪ ,‬און די מצוה פון נטילת לולב מיט‬ ‫זייער עיקר עבודה‪ ,‬נאכמער ווי ער האט געשטרעבט צו‬ ‫און מ'פארשטייט די זאך‪ ,‬אבער 'דעת' מיינט‬ ‫די נענועים איז די בחינה פון 'אור פנימי'‪ .‬סוכות‬ ‫השגות אלקות!‬ ‫אז מ'ווערט באמת מקושר מיט דער זאך‪ .‬אין‬ ‫ביינאכט‪ ,‬ווען מ'גייט אריין זיצן אין דער סוכה‪,‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק (ישעיה לה‪ ,‬י) ְוְ ִִׂש ְְמ ַַחת עֹוָלָ ם ַַעל‬ ‫א געוויסער בחינה איז 'דעת' נאך העכער פון‬ ‫באקומט מען דעם אור המקיף פון דער סוכה‪,‬‬ ‫ֹאָׁשם‪ ,‬די ריכטיגע שמחה איז ווען עס קומט פון 'על‬ ‫ֹר ָ‬ ‫'חכמה' און 'בינה'‪ ,‬ווייל 'דעת' באדייט אז מען‬ ‫און דערנאך‪ ,‬סוכות אינדערפרי ווען מ'איז מקיים‬ ‫ראשם' – בחינת כתר‪ .‬אפילו אויב השי"ת האלט כביכול‬ ‫שפירט די זאך מיט א לעבעדיגע הרגשה און קשר‪.‬‬ ‫מצוות נטילת לולב מיט די נענועים‪ ,‬באקומט מען‬ ‫צוריק דעם מענטש פון אנקומען נאנטער‪ ,‬אבער עס‬ ‫צום ביישפיל‪ :‬אמאל איז דא א איד וואס האט‬ ‫דעם אור פנימי פונעם לולב‪.‬‬ ‫בלייבט אלעמאל די געוואלדיגע שמחה אז "דער רבוש"ע‬ ‫איז מיר מזכה צו מקיים זיין די פשוט'ע מצוות מעשיות"‪.‬‬ ‫טאקע געלערנט אסאך גמרא‪ ,‬ער קען די סוגיא‬ ‫דער הייליגער רש"ש איז מסביר א שטאפל‬ ‫דער צדיק איז פרייליך מיט יעדעס ביסל‪ ,‬אפילו אויב ער‬ ‫און פארשטייט גוט די ווערטער‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫טיפער‪ ,‬אז 'אור מקיף' מיט 'אור פנימי' מיינט‪:‬‬ ‫איז נישט מצליח מיט א שלימות העבודה‪.‬‬ ‫נאכנישט משיג געווען דעם חיות התורה‪ ,‬און ער‬ ‫'דעת עליון' מיט 'דעת תחתון'‪ .‬דאס הייסט אז דורך‬ ‫אפילו ווען א איד שפירט חלילה א הרגשה פון ריחוק‬ ‫שפירט נישט דעם 'אור' וואס ליגט אין דער גמרא!‬ ‫די מצוה פון 'ישיבת סוכה' איז מען ממשיך דעם‬ ‫און הסתר ח"ו‪ ,‬דארף מען זיך שטארקן און מגלה זיין‬ ‫דאס קען אויך זיין ביי לימוד הקבלה‪ :‬מ'קען‬ ‫'דעת עליון'‪ ,‬און דורך די מצוה פון נטילת לולב‬ ‫די אמת'ע אמונה אז 'גם חושך לא יחשיך ממך'‪ ,‬ווייל‬ ‫לערנען סודות התורה און מ'קען אפילו דורכגיין‬ ‫און די נענועים איז מען ממשיך דעם 'דעת תחתון'‪.‬‬ ‫ס'איז נישטא קיין גבול צו די רחמי ה' און זיין אהבה צו‬ ‫אלע כתבי האריז״ל‪ ,‬אבער אויב עס פעלט פונעם‬ ‫לאמיר בעז"ה פרובירן צו פארשטיין אביסל‬ ‫זיינע אידישע קינדער‪ .‬מ'זאל זיך מחזק זיין אז אפילו אויב‬ ‫'דעת' איז נישטא די אינערליכע הרגש און חיות‬ ‫יָעּה ְְׁשאֹול‪ ,‬איז אבער אלעמאל ִִהֶּנֶ ָּךָ (תהלים קלט‪,‬‬ ‫אִּצ ָ‬ ‫ס'איז ִ‬ ‫דעם אפטייטש פון 'דעת עליון' און 'דעת תחתון'‬ ‫פונעם לימוד‪ .‬מען ווייסט טאקע 'וואס' עס שטייט‪,‬‬ ‫על דרך העבודה‪ ,‬און וויאזוי דאס איז נוגע פאר‬ ‫ָּׁשם' ֶֶאת‬ ‫ח)‪ .‬ווי דער פסוק זאגט (דברים ד‪ ,‬כט)‪ִּ :‬וִב ַַּק ְְׁש ֶֶּתם ִ'ִמ ָ �‬ ‫אבער די תורה איז נישט מקושר צום נפש‪.‬‬ ‫אונזער טאג‪ -‬טעגליכער עבודת ה'‪.‬‬ ‫אָת ִּכִ י ִִת ְְד ְְר ֶֶׁשּנּו ְְּבָכָ ל ְלְ ָָב ְְבָך‪ .‬אויף יעדן פלאץ‬ ‫ֹלֶקיָך ָּוָמ ָָצ ָ‬ ‫ה' ֱֱא ֶ‬ ‫וואו דער מענטש געפינט זיך נאר‪ ,‬קען ער דארט זוכן און‬ ‫טרעפן די אמונה און די גילוי אלקות‪.‬‬ ‫דאס איז די בחינה פון 'סוכות' – סוכות איז די מחיצות‬ ‫פון אמונה וואס נעמען ארום דעם מענטש פון אלע זייטן‪,‬‬ ‫פרנס הגליון‬ ‫אזויווי די ענני הכבוד וואס האבן ארומגענומען אידן און‬ ‫נתנדב לעילוי נשמת הרה"ח המפורסם‬ ‫זיי באשיצט פון אלע סכנות אינעם מדבר‪.‬‬ ‫מו"ה טובי' יוסף בן מו"ה משה ז"ל לעפקאוויטש‬ ‫נפטר י"ז סיון תשפ"ד לפ"ק‬ ‫א‬ ‫בדרך העבודה מיינט דאס אז דער אור אליין איז צו גרויס‬ ‫שינוי‪ .‬פונקט ווי ער האט משפיע געווען 'דעת עליון'‬ ‫דעת תחתון; ווערן מחובר‬ ‫אז דער מענטש זאל אים קענען מקבל זיין בשלימות‪,‬‬ ‫אויף די פריערדיגע צדיקים‪ ,‬וויל ער אויך היינט משפיע‬ ‫צו דברים שבקדושה‬ ‫אבער דורכ׳ן סכך איז מען זוכה צו משיג זיין קליינע‬ ‫זיין פון דעם אור‪ .‬נאר ליידער צוליב די חטאים זענען מיר‬ ‫אט דער חיות‪ ,‬דער הרגש‪ ,‬און דער קשר צום‬ ‫שטראלן וואס זענען אן הארה פונעם דעת עליון!‬ ‫נתרחק געווארן פון השי"ת‪ ,‬און דעריבער זענען אונזערע‬ ‫לימוד איז די בחינה פון דעת‪ .‬ווען א איד וויל זוכה זיין‬ ‫כלים נישט ראוי משיג צו זיין אזעלכע הויכע מדריגות‪.‬‬ ‫אנצוקומען צו דער גרויסער מדריגה פון 'דעת' איז דאס‬ ‫אושפיזין עילאין; די הייליגע‬ ‫אבער ווען א איד טוט תשובה און דערנענטערט זיך‬ ‫נאר דורכדעם וואס ער לערנט נאכאמאל און נאכאמאל‪,‬‬ ‫מדות קומען אראפ‬ ‫צוריק צום אויבערשטן‪ ,‬קען ער לויט זיין בחינה זוכה זיין‬ ‫מיט א יגיעה און השתוקקות‪ .‬דעמאלט העלפט אים דער‬ ‫דאס איז אויך דער ענין פון די אושפיזין עילאין‪ :‬יעדן‬ ‫צו אן הארה פון דעת עליון!‬ ‫אויבערשטער אז די חכמה און בינה ווערט א לעבעדיגע‬ ‫טאג קומט אראפ אן אנדערע אושפיזין‪ .‬דעם ערשטן‬ ‫מציאות אין זיין הארץ‪.‬‬ ‫טאג קומט אברהם אבינו‪ ,‬דעם צווייטן טאג יצחק אבינו‪,‬‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס איז דער ענין‬ ‫ב‬ ‫דאס איז די בחינה פון דעת תחתון‪ :‬דער מענטש ווערט‬ ‫מקושר צו דער זאך‪ ,‬און נאכדעם גייען די מוחין אריין‬ ‫פון די אושפיזין אין דער סוכה? וואס מיינט אז אברהם‬ ‫כי בסוכות הושבתי‬ ‫אין זיינע מידות — אהבה‪ ,‬חסד‪ ,‬יראה‪ ,‬גבורה‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫אבינו אדער יוסף הצדיק קומט אריין אין אונזער סוכה?‬ ‫דורך מצוות סוכה שיינט‬ ‫אזוי ווי חז"ל זאגן (עבודה זרה יט‪ ,‬א) אז צוערשט ווערט די‬ ‫נאר דער ענין פון די אושפיזין איז ווי דערמאנט‪ ,‬אז‬ ‫עס קומען אראפ אין דער סוכה די גאר הויכע מידות און‬ ‫ַאַריין דער 'דעת עליון'‬ ‫תורה אנגערופן 'תורת ה׳'‪ ,‬ווייל דער מענטש שטייט פון‬ ‫אינדרויסן און ער איז נישט מקושר בפנימיות צו דער‬ ‫הייליגע אורות פון די צדיקים‪ .‬ביי אברהם אבינו שיינט‬ ‫נאך די ימים נוראים דארף מען‬ ‫תורה‪ ,‬אבער שפעטער ווען ער פלאגט זיך מיט אן עמל‬ ‫דער אור החסד און אהבת ה׳; ביי יצחק אבינו דער אור‬ ‫אריינברענגען דעם דעת‬ ‫התורה‪ ,‬איז מען זוכה אז עס ווערט אנגערופן 'תורתו' ‪-‬‬ ‫הגבורה און יראת ה׳; און ביי יוסף הצדיק דער אור פון‬ ‫ער איז זיך מתחבר דערמיט און הייבט אן שפירן א חיות‬ ‫קדושה‪ ,‬דביקות און התקשרות צום אויבערשטן‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫אין די הייליגע טעג פון ראש השנה און יום כיפור האבן‬ ‫דערין‪ .‬די ידיעה גייט אריין אין זיין הארץ און הייבט אן‬ ‫אידן מקבל געווען די מוחין פון 'חכמה' און 'בינה'‪ ,‬וואס‬ ‫משפיע זיין אויף זיינע מידות‪ ,‬אויף זיין אהבה‪ ,‬יראה‪,‬‬ ‫אהבה רבה – העכער אונזער עבודה‬ ‫איז אראפגעקומען דורך די תקיעות און די תפלות פון‬ ‫חסד און גבורה‪.‬‬ ‫ר"ה‪ ,‬און דורך די קדושת ועבודת היום פון יוה"ק‪.‬‬ ‫דער כלל איז אלעמאל‪ ,‬אז יעדע סארט מדריגה קען‬ ‫דאס איז די ּפנימיות'דיגע טייטש פונעם ּפסוק‪' :‬וידעת‬ ‫יעצט‪ ,‬אין דעם יום טוב סוכות‪ ,‬דארף מען ממשיך זיין‬ ‫דער מענטש באקומען אויף צוויי אופנים‪ .‬איין אופן‬ ‫היום והשבות אל לבבך'‪ :‬אז דער דעת זאל נישט בלייבן‬ ‫דעם מוח הדעת — אז מ'זאל ווערן מקושר מיט חכמה און‬ ‫איז דורך דער אייגענער עבודה‪ ,‬דורכדעם וואס ער איז‬ ‫נאר ווי א ידיעה אינעם מח; נאר ס'זאל אראפגיין אין‬ ‫בינה‪ ,‬ווייל אן דעם דעת האט מען דאך גארנישט פון אלע‬ ‫זיך מתבונן‪ ,‬ער איז זיך מתייגע און ער פלאגט זיך אויף‬ ‫הארץ‪ ,‬ס'זאל ווערן א 'דעת תחתון' וואס טוישט און‬ ‫גרויסע מוחין און השגות‪ .‬און ווי דערמאנט‪ ,‬ווערט דער‬ ‫דער מידה ביז ער איז זוכה איר צו שפירן‪ .‬אבער דער‬ ‫באלייכט דעם גאנצן מענטש‪.‬‬ ‫דעת אליין צעטיילט אין צוויי בחינות‪ :‬מצות סוכה איז‬ ‫צווייטער אופן איז א העכערע השפעה וואס מען באקומט‬ ‫'דעת עליון'‪ ,‬און מצות נטילת לולב איז 'דעת תחתון'‪.‬‬ ‫פון הימל אלס א מתנה‪.‬‬ ‫אזוי איז אלעמאל דער סדר‪ ,‬אז קודם דארף דער‬ ‫אין ספרי קודש איז מבואר אז דאס איז דער חילוק‬ ‫מענטש זיך מתבונן זיין מיט זיין שכל אין עבודת ה'‪,‬‬ ‫צווישן 'אהבת עולם' און 'אהבה רבה'‪'– .‬אהבת עולם' איז‬ ‫א בחינה פון 'דעת תחתון'‪ ,‬ווען דער מענטש איז מעורר די‬ ‫און נאכדעם דארף ער דורכדעם נתעורר ווערן צו דינען‬ ‫ווייל דער‬ ‫אהבה דורכדעם וואס ער איז זיך מתבונן אין רוממות ה'‬ ‫דעם אויבערשטן‪ .‬ווי דער פסוק זאגט (משלי יב‪ ,‬ח)‪' :‬לפי‬ ‫גרויסער אור‬ ‫וחסדיו‪ ,‬ביז ער קומט אן צו א מדריגה פון אהבה דורך‬ ‫שכלו יהולל איש' — די מדריגה פונעם מענטש איז לויט‬ ‫זיין דעת‪ .‬און אזוי שטייט אויך (שם כד‪ ,‬ד)‪' :‬ובדעת חדרים‬ ‫נעמט ארום דעם‬ ‫זיין אייגענע עבודה‪ .‬אבער 'אהבה רבה' איז א בחינה פון‬ ‫ימלאו' – דורך דעת ווערט אנגעפולט די חדרי הנפש‪.‬‬ ‫איד און הייבט‬ ‫אים אויף‬ ‫'דעת עליון'‪ ,‬ס'איז א מתנה וואס קומט אראפ פון אויבן‪.‬‬ ‫די השפעה פון אהבה רבה איז אסאך העכער פון דאס‬ ‫דאס גדלות פונעם מענטש איז געוואנדן אינעם דעת‪.‬‬ ‫וואס דער מענטש וואלט אליין געקענט מעורר זיין מיט‬ ‫נאכדעם וואס די מוחין זענען אראפגעקומען ראש‬ ‫העכער פון‬ ‫די אייגענע כוחות‪.‬‬ ‫השנה און יום הקדוש‪ ,‬איז מען יעצט עוסק אום סוכות צו‬ ‫זיין אייגענער‬ ‫מדריגה‬ ‫דאס איז די בחינה פון די אושפיזין‪ :‬אין דער סוכה‬ ‫ממשיך זיין דעם דעת אויף למעשה‪ ,‬אז ס'זאל אריינקומען‬ ‫שיינט דער 'דעת עליון'‪ ,‬מען באקומט די מידות פון די‬ ‫אין אלע מדות‪ .‬די זיבן ימי החג זענען קעגן די זיבן‬ ‫אבות און צדיקים אלס א מתנה פון אויבן‪ .‬דעריבער‬ ‫מידות‪ ,‬און יעדן טאג איז מען עוסק מיט דער מידה פון‬ ‫איז טאקע די סוכה א בחינה פון 'אור מקיף' — ווייל דער‬ ‫יענעם טאג‪ .‬דעם ערשטן טאג איז די עבודה אהבת ה׳‪ ,‬די‬ ‫גרויסער אור נעמט ארום דעם איד און הייבט אים אויף‬ ‫מידה פון חסד; דעם צווייטן טאג איז די עבודה יראת ה'‪,‬‬ ‫די מדה פון גבורה; א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬אזוי ברענגט מען אראפ אלע‬ ‫דעת עליון; א השגה פון גן עדן העליון‬ ‫העכער פון זיין אייגענער מדריגה‪.‬‬ ‫מוחין אז ס'זאל אריינשיינען ביז צו די מדות‪.‬‬ ‫אבער ס'איז אויך דא אסאך א העכערע בחינה‪ ,‬וואס‬ ‫ווערט אנגערופן 'דעת עליון'‪ .‬דאס איז די השגה פון תורה‬ ‫ג‬ ‫דעת עליון; די הויכע השגה‬ ‫הק' וויאזוי ס'ווערט געלערנט אין גן עדן העליון‪ .‬די נשמות‬ ‫וואס שיינט אין דער סוכה‬ ‫הצדיקים אין גן עדן זענען משיג די תורה מיט השגות‬ ‫על נטילת לולב;‬ ‫די מצוה פון 'ישיבת סוכה' ברענגט אריין דעם אור‬ ‫נפלאות ועליונות‪ ,‬אויף א מדריגה וואס מיר קענען זיך‬ ‫די נענועים ברענגן אריין דעם‬ ‫פון 'דעת עליון'‪ .‬ווען א איד זיצט אין דער סוכה בצילא‬ ‫נישט משער זיין‪ .‬ס'איז געווען צדיקי אמת וואס האבן שוין‬ ‫'דעת תחתון' אין אונזער הארץ‬ ‫דמהימנותא און איז זיך מייגע אין דער הייליגער תורה‪,‬‬ ‫אויף דער וועלט זוכה געווען צו די הויכע השגות פון 'דעת‬ ‫קען זיך אנהייבן עפענען פאר אים אן אנדערע סארט‬ ‫עליון'‪ .‬ברוב קדושתם האט זיך זיי געעפנט דער גרויסער‬ ‫אויפהייבן די מוחין און‬ ‫השגה — נישט נאר די תורה וואס ער קען אליין משיג‬ ‫אור‪ ,‬וויאזוי די תורה ווערט געלערנט אין די עולמות‬ ‫אריינברענגען נייע דעת‬ ‫זיין‪ ,‬נאר אן 'אור מקיף' פון 'דעת עליון' וואס איז א מתנה‬ ‫העליונים‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס מ'האט זוכה געווען צו באקומען דעם‬ ‫פון אויבן‪.‬‬ ‫אויך היינט וויל דער אויבערשטער משפיע זיין די‬ ‫'דעת עליון' דורך די מצוה פון סוכה‪ ,‬איז מען זוכה‬ ‫דאס איז אויך די כוונה וואס חז"ל זאגן (סוכה כב‪ ,‬ב) אז‬ ‫הייליגע השפעות‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט (מלאכי ג‪ ,‬ו)‪' :‬אני ה׳‬ ‫סוכות אינדערפרי‪ ,‬ביי נטילת לולב און די נענועים פון‬ ‫לכתחלה זאל מען קענען זען די שטערנס דורכ׳ן סכך‪.‬‬ ‫לא שניתי' — ביים אויבערשטן איז קיינמאל נישטא קיין‬ ‫ב‬ ‫די ארבעה מינים‪ ,‬צו באקומען דעם 'דעת תחתון' דורך די ארבעה מינים‪ .‬דאס מיינט אז‬ ‫מ'נעמט די אלע הויכע השגות און מען איז דאס מקשר מיט'ן הארץ‪ ,‬אז אז ס'זאל נישט‬ ‫טעמו‬ ‫בלייבן בלויז א 'מקיף'‪ ,‬נאר ס'זאל אריינגיין און בלייבן אן 'אור פנימי' אין די אינערליכע‬ ‫מידות פונעם מענטש‪.‬‬ ‫וראו‬ ‫ביי נטילת לולב שאקלט מען די ארבעה מינים צו די זעקס זייטן‪ .‬בדרך העבודה‬ ‫מיינט דאס‪ ,‬אז מען נעמט אלע השגות און מידות און מ'הייבט עס אויף צוריק צו זייער‬ ‫שורש‪ .‬דער איד האט שוין מוחין‪ ,‬אבער די מוחין זענען נאכנישט אינגאנצן ריין; זיין‬ ‫אהבה איז פארמישט מיט אייגענע רצונות‪ ,‬זיין יראה איז נישט בשלימות‪ ,‬און זיין עבודה‬ ‫איז נאכנישט בלתי לה'‪ .‬דורך די נענועים הייבט מען אויף די השגות פון איין מדריגה צו‬ ‫ְ�ְּב ַַח ֶ ֶּג� ָָך ְוְ ָָה ִיִ י ָָת א ְְך �ָָׂש ֵֵמ ַַח‬ ‫ְוְ �ָָׂש ַַמ ְְח �ָּתָ‬ ‫א העכערער מדריגה‪ ,‬פון דעת צו א העכערער דעת‪ ,‬ביז צום ערשטן שורש‪ .‬דערנאך‬ ‫ברענגט מען עס צוריק אראפ אינעם הארץ‪ ,‬צוזאמען מיט א נייעם און גרעסערן אור פון‬ ‫א וועג אריין צו שמחה‪...‬‬ ‫אויבן‪.‬‬ ‫וועגן דעם שאקלט מען דעם לולב אויף ארויס און דערנאך ברענגט מען עס צוריק‬ ‫צו זיך‪ ,‬ווייל מען הייבט אויף די אייגענע עבודה צום מקור‪ ,‬און נאכדעם איז מען ממשיך‬ ‫א העכערן אור צו דער אייגענער נשמה‪ .‬אזוי איז דער איד זוכה צו נייע השגות‪ ,‬סיי אין‬ ‫שאלה‪ :‬וואס קען זיין דער גורם‬ ‫'דעת עליון' און סיי אין 'דעת תחתון'‪.‬‬ ‫ווען איך טרעף זיך אין א לעבן‬ ‫אן קיין שמחה?‬ ‫דינען דעם אויבערשטן מיט דער ריכטיגער כוונה‬ ‫צו מבאר זיין אביסל די עבודת הנענועים‪ :‬דער ערשטער נענוע איז צו דרום‪ ,‬וואס‬ ‫תשובה‪ :‬ווען א מענטש געפינט זיך אין אן עצבות און‬ ‫איז די בחינה פון חסד און אהבה‪ .‬דאס הייסט אז דער איד איז מעורר זיין רצון‪ ,‬צו בעטן‬ ‫ער וויל זיך ארויסזען דערפון‪ ,‬דארף מען וויסן וואס דער‬ ‫אז זיין אהבת ה׳ זאל זיין בדרך אלקות — נישט אן אהבה פון זיינע אייגענע השגות‪ ,‬נאר‬ ‫'צמח צדק' שרייבט (אגרות קודש אדמו"ר הצמח צדק עמו'‬ ‫אן אהבה וואס קומט פון אלקות‪ .‬דאס איז די עבודה פון יחודא עילאה‪ :‬צוצוגיין צו יעדער‬ ‫שכג) אז דער עיקר גורם פאר עצבות זענען די מחשבות‬ ‫דבר שבקדושה מצד דעם רבוש"ע‪ ,‬און משתוקק זיין אז די עבודה זאל אויסזען וויאזוי‬ ‫פון עצבות‪ .‬דהיינו‪ ,‬אז עצבות קומט אלס רעזולטאט ווייל‬ ‫דער אויבערשטער וויל‪.‬‬ ‫דער מענטש האט געטראכט מחשבות פון עצבות! ס'קען‬ ‫לדוגמא‪ ,‬אין עבודת ה׳ זענען פאראן צוויי סארט מענטשן‪ .‬איינער דינט דעם‬ ‫אויך זיין אז ער האט שוין געטראכט מיט עטליכע טעג‬ ‫אויבערשטן לשם עבודת ה׳ — ווייל דער רבוש"ע האט געהייסן אז מען זאל אים דינען‪.‬‬ ‫אדער וואכן צוריק אזעלכע מחשבות פון עצבות‪ ,‬און‬ ‫דער צווייטער דינט דעם אויבערשטן מיט דער העכערער כוונה צו זיין דבוק אינעם 'חי‬ ‫הערשט יעצט קומט די מחשבה ארויס מכח אל הּפועל‪,‬‬ ‫החיים'‪ .‬דער חילוק צווישן זיי קען זיין נורא ועצום‪ .‬ווייל אויך איינער וואס וויל דינען‬ ‫און מ'פאלט אריין אין אן עצבות‪.‬‬ ‫דעם אויבערשטן קען אמאל אריינפאלן אין אן עבודה וואס דרייט זיך באמת ארום אים‬ ‫דער 'צמח צדק' איז מגלה‪ ,‬אז דער עיקר עצה‬ ‫אליין‪.‬‬ ‫ארויסצוגיין און זיך מתגבר זיין אויף עצבות‪ ,‬און די‬ ‫למשל אויב דער מענטש האט ביי זיך אפגעמאכט אז דביקות בה׳ מיינט אז מ'דארף‬ ‫בעסטע עצה אז מ'זאל בכלל נישט אנקומען דערצו‪,‬‬ ‫זיך אפשיידן פון אלע תאוות עולם הזה‪ .‬ער ארבעט שטארק אויף פרישות‪ ,‬ביז דאס‬ ‫איז דורכדעם וואס מ'טראכט שטענדיג נאר מחשבות פון‬ ‫ווערט ביי אים דער גאנצער יסוד פון עבודת ה׳‪ .‬אודאי זענען געווען צדיקים וואס האבן‬ ‫שמחה‪ ,‬דאס וועט גורם זיין אז מ'זאל טאקע זיין בשמחה‪.‬‬ ‫זיך פורש געווען פון תאוות עולם הזה‪ .‬אבער דער חילוק איז זייער גרויס‪ .‬ביים יענעם‬ ‫איבערהויּפט ווען א מענטש געפינט זיך שוין אין עצבות‬ ‫מענטש איז דער עיקר דגוש בלויז אויף פרישות‪ ,‬דעריבער קען ער אנקומען צו טעותים‬ ‫זאל ער מרבה זיין צו טראכטן אגאנצן צייט בלויז מחשבות‬ ‫אין דער עבודה‪ ,‬צום ביישפיל אויב ס'קומט אן דער ליל הסדר פסח ביינאכט‪ ,‬און צוליב‬ ‫פון שמחה‪ ,‬דורכדעם וועט ער ארויסגיין פון זיין מצב‪ ,‬און‬ ‫זיין גרויסער פרישות וויל ער נישט עסן קיין מצה און נישט טרינקען די ארבע כוסות‪,‬‬ ‫ער וועט זוכה זיין צו שמחה בכל עת ובכל שעה‪( .‬כידוע‬ ‫ווייל ער האט מורא אז ער וועט נתגשם ווערן‪ ...‬למעשה האט ער יעצט געטון דעם‬ ‫וואס דער גר"א ז"ל האט געזאגט אז די מצוה פון 'ושמחת בחגך'‬ ‫היפוך פון רצון ה'‪ ,‬און דאס איז מגלה אויף למפרע‪ ,‬אז זיין גאנצע עבודה איז נישט‬ ‫געווען בלויז לשם קונו‪ ,‬נאר צוליב זיין אייגענער עבודה‪ .‬ער האט אליין מחליט געווען‬ ‫איז די שווערסטע מצוה‪ ,‬ווייל מ'דארף זיין בשמחה יעדע רגע‬ ‫וואס דביקות מיינט און וואס זענען די כללים פון דביקות און ער מיינט אז ער דינט‬ ‫דורכאויס אכט טעג ברציפות)‪.‬‬ ‫דעם אויבערשטן‪ ,‬אבער באמת איז ער געווען דבוק אין זיין אייגענעם הבנה פון עבודת‬ ‫ס'איז כדאי צו מעתיק זיין דאס הייליג לשון פונעם‬ ‫ה׳‪.‬‬ ‫צמח צדק‪ ,‬וואס ער האט געענטפערט פאר א חסיד‬ ‫וועלכער האט זיך מתמרמר אז ס'איז אים שווער‬ ‫סוכה און לולב גיבן דעם ריכטיגן דעת אין קיום המצוות‬ ‫אנצוקומען צו שמחה‪ .‬האט אים דער צמח צדק געשריבן‬ ‫ביי די צדיקים איז פונקט פארקערט‪ .‬דער צדיק האט נישט קיין באזונדערן ענין אין‬ ‫בלש"ק‪" :‬המחשבה הדיבור והמעשה שלושת לבושי הנפש‪,‬‬ ‫פרישות מצד די זאך אליין‪ .‬ער איז אזוי שטארק דבוק אינעם אויבערשטן‪ ,‬אז ער ווערט‬ ‫הם העיקר בהנהגת האדם‪ ,‬ובהם הבחירה והרשות נתונה‬ ‫ממילא מופרש פון די תאוות עולם הזה‪ .‬נישט ווייל ער איז פארנומען אז עס איז דא תאוה‬ ‫לחשוב לדבר ולעשות כרצונו‪ .‬אדם צריך לשמור על‬ ‫און גשמיות און ער דארף אנטלויפן דערפון‪ ,‬נאר צוליב זיין גרויסער דביקות אינעם 'חי‬ ‫מחשבתו לחשוב רק מחשבות משמחות‪ ,‬ועליו ליזהר מלדבר‬ ‫החיים' איז ער זיך אויטאמאטיש מתרחק פון דברים גשמיים‪.‬‬ ‫בעניני עצבות ומרה שחורה‪ ,‬ויש לו להתנהג כאילו הוא מלא‬ ‫דאס דארף זיין 'נר לרגליו' פון יעדן מענטש‪ :‬אז די עבודה זאל זיין לשם קונו‪ ,‬נישט צו‬ ‫שמחה בלבו להראות תנועת שמחות‪" ,‬אף שאין בלבו כן‬ ‫דינען זיך אליין‪ .‬דורך דער מצוה פון ישיבת סוכה‪ ,‬וואס איז די בחינה פון יחודא עילאה‪,‬‬ ‫בעת מעשה"‪ ,‬ואז סופו להיות כן באמת‪ ,‬עכ"ל‪.‬‬ ‫קען דער מענטש מקבל זיין דעם אמת'ן הבנה וויאזוי די מצוות דארפן געטון ווערן מצד‬ ‫דעם רבוש"ע‪ .‬דערנאך‪ ,‬ביי די נענועים פונעם לולב‪ ,‬ברענגט דער מענטש אריין דעם‬ ‫אור אין דער בחינה פון יחודא תתאה‪ ,‬אין זיינע אייגענע מידות‪ ,‬אז אויך זיין אהבה און‬ ‫יראה זאלן זיין אויפ'ן דרך האמת און נישט חלילה פארקערט פונעם רצון ה׳‪.‬‬ ‫ג‬ ‫און נישט יעדער איינער איז זוכה צו דער זעלבער‬ ‫חסד שבחסד; דער נענוע צו דער לינקער זייט איז גבורה‬ ‫ד‬ ‫השגה‪ ,‬אבער יעדער איד קען מקבל זיין אן הארה לויט‬ ‫שבחסד; און אזוי ווייטער מיט תפארת‪ ,‬נצח‪ ,‬הוד און‬ ‫זיין בחינה און לויט זיינע כלים‪ ,‬און אפילו ווען א איד‬ ‫יסוד שבחסד‪( .‬די זיבעטע בחינה‪ ,‬מלכות שבחסד‪ ,‬איז דער מענטש‬ ‫ולקחתם לכם ביום הראשון‬ ‫שפירט גארנישט‪ ,‬זאל ער וויסן אז די אלע אורות און‬ ‫דעת דקדושה קומט אויך אראפ צו אים‪ .‬ווי הרה"ק‬ ‫אליין‪ ,‬וואס איז מקבל די אלע השפעות‪ .‬דעריבער דארף מען נישט מאכן א‬ ‫באזונדערן נענוע צו א זיבעטער זייט)‪.‬‬ ‫די עבודת היום אויף למעשה‬ ‫מקאצק זי״ע האט געזאגט‪" :‬צדיקים זעען די אושפיזין‪,‬‬ ‫דעם צווייטן טאג באקומט מען אין דער סוכה דעם אור‬ ‫א סדר פונעם אור מקיף ביז'ן אור פנימי‬ ‫אבער א איד וואס גלייבט באמת אז זיי קומען‪ ,‬איז אויף‬ ‫המקיף פון גבורה‪ ,‬די מידה פון יצחק אבינו‪ .‬צומארגנס‬ ‫א העכערע מדריגה — ווייל אמונה איז העכער פון ראיה"!‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די מצוות פונעם יום טוב‬ ‫ביי נטילת לולב ברענגט מען אריין דעם אור פנימי פון‬ ‫סוכות ארבעטן מיט א קלארן סדר‪ :‬דער אור‬ ‫גבורה אין אלע אירע בחינות — חסד שבגבורה‪ ,‬גבורה‬ ‫מקיף פון דער סוכה קומט בעפאר דעם אור פנימי פונעם‬ ‫נישט מעסטן די מצוה לויט‬ ‫שבגבורה‪ ,‬תפארת שבגבורה‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫וויפיל מען שפירט‬ ‫לולב‪ .‬קודם ווערט מען ארומגענומען מיט דעם הויכן‬ ‫אזוי גייט עס יעדן טאג פון סוכות‪ .‬ביינאכט אין דער‬ ‫'דעת עליון'‪ ,‬און נאכדעם קען מען דאס אריינשיינען אין‬ ‫ס'איז זייער וויכטיג צו וויסן און געדענקען‪ :‬ווען א‬ ‫סוכה באקומט מען דעם אור המקיף פון דער מידה‪ ,‬און‬ ‫הארץ אז ס'זאל זיין א 'דעת תחתון'‪.‬‬ ‫איד איז מקיים א מצוה און איז ממשיך א הייליגן אור‪,‬‬ ‫אינדערפרי ביים לולב ברענגט מען דעם אור אריין אין‬ ‫די ערשטע נאכט יום טוב קומט אריין דער 'אור מקיף'‬ ‫מוז נישט זיין אז ער וועט דאס תיכף ומיד שפירן‪ .‬צומאל‬ ‫דער פנימיות‪ .‬הושענא רבה קומט מען צו דער בחינה פון‬ ‫פון חסד‪ ,‬די מידה פון אברהם אבינו‪ ,‬און צומארגנס‬ ‫וועט דער אור נתגלה ווערן גלייך אויפ'ן פלאץ‪ ,‬און‬ ‫מלכות‪ .‬אויך מלכות איז כלול פון די זעקס מידות‪ ,‬און‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬ביי נטילת לולב‪ ,‬קומט אריין דער 'אור פנימי'‬ ‫אמאל געדויערט דאס נאך א לאנגער צייט‪ ,‬ווי דער בעל‬ ‫דעריבער מאכט מען ווייטער די זעקס נענועים‪ ,‬כדי דער‬ ‫פון חסד‪ .‬די צווייטע נאכט קומט אריין דער 'אור מקיף'‬ ‫הסולם זי״ע האט געזאגט‪ ,‬אז דער גרעסטער טאג פונעם‬ ‫אור זאל דורכדרינגען אלע פרטים פון דער מידה‪.‬‬ ‫פון גבורה‪ ,‬די מידה פון יצחק אבינו‪ ,‬און אינדערפרי‬ ‫יאר איז טאקע יום הקדוש‪ ,‬אבער פונדעסטוועגן זענען‬ ‫באקומט מען דעם 'אור פנימי' פון גבורה‪ ,‬און אזוי ווייטער‬ ‫דא צדיקים וואס זענען משיג די אורות פון יום כיפור דווקא‬ ‫די עבודה פון די הושענות – מכיר‬ ‫ביז הושענא רבה‪ ,‬וואס איז די בחינה פון מלכות‪.‬‬ ‫תשעה באב! דאס איז פון די סודות עמוקים מכבשונו‬ ‫זיין אז אלעס איז פון השי"ת‬ ‫של עולם‪ .‬אמאל וויל מען פון הימל אז דער מענטש‬ ‫נאכדעם וואס א איד האט מקבל געווען דעם 'אור‬ ‫משיג זיין די ליכטיגקייט פון אברהם אבינו‬ ‫זאל תיכף שפירן דעם אור‪ ,‬כדי אים צו מחזק זיין‪ ,‬אבער‬ ‫מקיף' אין דער סוכה און ממשיך געווען דעם 'אור פנימי'‬ ‫אמאל האלט מען עס צוריק פאר א קורצע צייט‪ ,‬און‬ ‫ליתר הרחבה‪ :‬די ערשטע נאכט יום טוב‪ ,‬ווען א איד‬ ‫דורך הלל‪ ,‬לולב און די נענועים‪ ,‬קומט מען צו דער‬ ‫אמאל פאר גאר א לאנגע צייט‪ ,‬ואין אתנו יודע עד מה‪.‬‬ ‫גייט אריין אין דער סוכה‪ ,‬איז דאס מעורר די מידות און‬ ‫העכערער עבודה פון די הושענות און הקפות‪.‬‬ ‫מעשים פון אברהם אבינו — זיין אהבה צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫נאכמער‪ :‬אויב דער מענטש טראכט און קוקט ארויס‬ ‫דער עיקר פון סוכות איז דאך אמונה‪ .‬צוערשט האט‬ ‫זיין חסד און זיין מסירת נפש‪ .‬א איד קען זיך מצייר זיין‬ ‫אז ער מוז שוין יעצט שפירן דעם אור‪ ,‬קען דאס זיין א‬ ‫מען די אמונה אז די אושפיזין קומען אריין אין דער סוכה‪,‬‬ ‫ווי אברהם אבינו קומט אריין אין זיין סוכה און געפינט זיך‬ ‫דקות׳דיגע בחינה פון 'שלא לשמה'‪ ,‬ווייל למעשה זוכט ער‬ ‫צו מעורר זיין דעם אור המקיף פון דעת עליון‪ .‬דערנאך‬ ‫מיט אים‪ .‬אמת׳ע צדיקים האבן זוכה געווען צו זען אברהם‬ ‫צו באקומען די השגה און די תענוג‪ .‬די אמת'ע עבודה איז‬ ‫האט מען די אמונה אין דער עבודה פון הלל‪ ,‬לולב און‬ ‫אבינו מיט זייערע הייליגע השגות; אבער אויך פאר א‬ ‫צו געדענקן אז אלעס קומט פון הימל און דער רבוש"ע‬ ‫די נענועים וואס ברענגט אריין דעם אור פנימי פון דעת‬ ‫פשוט׳ן איד איז די עבודה פון אמונה זייער חשוב‪ .‬ער‬ ‫שיקט אראפ דעם אור פאר יעדן איינעם אין די צייט ווען‬ ‫תחתון‪ .‬און שפעטער קומט מען אן צו דער העכערער‬ ‫גלייבט אז אברהם אבינו קומט צו אים‪ ,‬ער טראכט אריין‬ ‫ער דארף עס באקומען‪.‬‬ ‫עבודה פון די הקפות און הושענות‪ ,‬ווען מ'איז מגלה דעת‬ ‫אין זיין עבודה‪ ,‬און דורכדעם איז ער מעורר אין זיין הארץ‬ ‫אז אלע השגות פונעם מענטש‪ ,‬און אלעס וואס ער קען‬ ‫אהבת ה׳‪.‬‬ ‫ואני אמרתי לריק יגעתי‬ ‫נאר אמאל משיג זיין‪ ,‬זענען כאין וכאפס קעגן די אמת'ע‬ ‫דאס איז דער אור המקיף פון חסד‪ .‬מ'ווערט‬ ‫צומאל האלט מען צוריק די השגה כדי דער מענטש‬ ‫עבודת ה'‪ .‬ווי גרויס דער מענטש זאל נאר זיין‪ ,‬מוז ער‬ ‫ארומגענומען מיט די מדת החסד‪ .‬אבער דער אור איז‬ ‫זאל ווייטער הארעווען און זיך אנשטרענגען‪ ,‬ווי רבי חיים‬ ‫אנקומען צו דער הילף פונעם אויבערשטן; אן דעם קען‬ ‫נאכנישט אינגאנצן אריין אין דער פנימיות‪ .‬הערשט‬ ‫וויטאל ז"ל שרייבט‪ ,‬אז ער האט אמאל מתקן געווען א‬ ‫ער גארנישט טון‪.‬‬ ‫שפעטער‪ ,‬סוכות אינדערפרי‪ ,‬ביי נטילת לולב און די‬ ‫געוויסן יחוד און עס איז אים גארנישט נתגלה געווארן‪.‬‬ ‫נענועים‪ ,‬ברענגט מען דעם אור החסד אריין אין דעם‬ ‫האט ער נאכדעם געמאכט נאך א יחוד‪ ,‬און דעמאלט‬ ‫נאך אלע עבודות דארף מען סייעתא דשמיא‬ ‫אייגענעם נפש‪ .‬מען איז ממשיך די עבודה פונעם דעת‬ ‫האט ער יא געהאט דעם גילוי‪ .‬מ'האט אים געזאגט פון‬ ‫דאס איז דער טיפער געשריי פון 'הושענא'‪ :‬אונז‬ ‫ביז די מעשים‪ – .‬דער לולב איז דער אור פנימי‪ ,‬וואס‬ ‫הימל‪ ,‬אז בכוונה האט מען אים נישט מגלה געווען ביים‬ ‫האבן טאקע מקבל געווען א גרויסן אור און מ'האט עס‬ ‫מאכט אז די מידה זאל נישט בלויז בלייבן א הויכער אור‬ ‫ערשטן יחוד‪ ,‬ווייל מען האט געוואלט אז ער זאל אויך‬ ‫אריינגעברענגט אין די מדות‪ ,‬אבער מיר זענען מכיר אז אן‬ ‫מקיף וואס נעמט ארום‪ ,‬נאר עס זאל ווערן א טייל פון‬ ‫מאכן דעם צווייטן יחוד‪.‬‬ ‫קיין סייעתא דשמיא קענען מיר נישט זוכה זיין צו גארנישט!‬ ‫דעם פנימיות'דיגן לעבן‪ ,‬און מ'זאל עס מקיים זיין אין די‬ ‫אזוי זאגט דער מדרש (בראשית רבה סב‪ ,‬ב)‪ ,‬אז פאר דער‬ ‫דערפאר מאכט מען די הקפות נאכן לולב און הלל‪.‬‬ ‫מעשים‪.‬‬ ‫הסתלקות פון רבי אבהו האט מען אים געוויזן דרייצן‬ ‫קודם ברענגט מען אריין די פנימיות׳דיגע חסדים דורך‬ ‫טייכן פון אפרסמון‪ .‬האט רבי אבהו זיך געוואונדערט‪' :‬כל‬ ‫נטילת לולב און די נענועים ביי הלל‪ ,‬און דערנאך קומט‬ ‫עבודת הנענועים ‪ -‬יעדע מידה‬ ‫אילין דאבהו? ואני אמרתי לריק יגעתי' — דאס הייסט אז‬ ‫די העכערע עבודה פון די הושענות — די הכרה אז דער‬ ‫איז כולל אלע מידות‬ ‫אפילו פון גרויסע צדיקים קען מען באהאלטן די השגה‪,‬‬ ‫מענטש איז אינגאנצן אנגעוויזן אויפ'ן אויבערשטן אליין‪.‬‬ ‫דער כלל איז שטענדיג‪ ,‬אז יעדע מידה איז כלול פון‬ ‫כדי זיי זאלן ווייטער דינען דעם אויבערשטן מיט יגיעה‬ ‫אלע אנדערע מידות‪ .‬אין חסד איז פאראן חסד שבחסד‪,‬‬ ‫און עמל העבודה‪.‬‬ ‫גבורה שבחסד‪ ,‬תפארת שבחסד‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬ווען מען וואלט‬ ‫דאס איז אויך די כוונה פון דער ברכה (ברכות יז‪ ,‬א)‪:‬‬ ‫ה‬ ‫נאר געדארפט ממשיך זיין די עצם מידה פון יענעם טאג‪,‬‬ ‫'עולמך תראה בחייך' — אז מען זאל זוכה זיין צו די אורות‬ ‫וואלט געווען גענוג דעם ערשטן טאג צו שאקלען בלויז‬ ‫אויך בעולם הזה‪ .‬ווייל דער עיקר השגה איז בעולם הבא‪,‬‬ ‫עולמך תראה בחייך‬ ‫צו דער רעכטער זייט‪ ,‬וואס איז חסד; דעם צווייטן טאג‬ ‫און מען דארף האבן א באזונדערע זכיה עס צו זען און‬ ‫נישט אלעמאל שפירט מען‬ ‫בלויז צו דער לינקער זייט‪ ,‬וואס איז גבורה; און אזוי‬ ‫שפירן אויך דא אויף דער וועלט‪ .‬מ'טאר נישט אפשאצן די‬ ‫דעם אור אויפ'ן פלאץ‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫עבודה לויט דעם וואס מ'שפירט יעצט‪ .‬קיין שום אמת׳ע‬ ‫אבער וויבאלד יעדע מידה איז כולל אלע מידות‪,‬‬ ‫יגיעה ווערט נישט פארלוירן‪ .‬דער אור וועט זיכער‬ ‫אמונה איז העכער פון ראיה‬ ‫מאכט מען יעדן טאג נענועים צו אלע זעקס ריכטונגען‪.‬‬ ‫נתגלה ווערן שפעטער‪.‬‬ ‫אוודאי זענען פאראן גאר אסאך מדריגות ביי מענטשן‪,‬‬ ‫דעם ערשטן טאג איז דער נענוע צו דער רעכטער זייט‬ ‫ד‬ ‫ניצוצי חכמה‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫די ּפּנימיות'דיגע מחלוקה אויב מ'מאכט‬ ‫א ברכה אויף 'בויען א סוכה'‬ ‫דער ירושלמי (ברכות פ"ט ה"ג) זאגט‪ :‬העושה סוכה לעצמו אומר ברוך אשר‬ ‫קידשנו במצותיו וציונו לעשות סוכה‪ ,‬אבער אין בבלי (סוכה מו‪ ,‬א‪ .‬מנחות מב‪ ,‬א)‬ ‫זעט מען אז מען מאכט נישט קיין סּפעציעלע ברכה אויפ'ן בויען א סוכה‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי מרדכי ב"ר ישכר‬ ‫בּפשטות האלט דער בבלי אז דאס בויען א סוכה איז נאר א 'הכשר מצוה'‪,‬‬ ‫בער מנדבורנא זי"ע‬ ‫ווייל אין ּפסוק שטייט דאך נישט אז מ'זאל מאכן א סוכה‪ ,‬נאר אז מ'זאל זיצן‬ ‫אין סוכה – בסוכות תשבו‪ .‬ווידער דער ירושלמי האלט אז עשיית סוכה אליין‬ ‫ליל א' דסוכות ט"ו תשרי תרנ"ה‬ ‫איז אויך א מצוה און דעריבער מאכט מען א ברכה דערויף‪( .‬ועיין בשו"ת אבני‬ ‫נזר או"ח סימן תנ"ט)‪.‬‬ ‫מ'קען פארשטיין די ּפנימיות המחלוקת‪ ,‬לויט ווי ס'איז שוין נתבאר‬ ‫א ירושלמי איבער‬ ‫געווארן (בשם הרמ"ז בהגהותיו שבסוף מבוא שערים אות ב') אז דער תלמוד בבלי איז‬ ‫דאווענען נאכ'ן זמן תפילה‬ ‫פונעם שורש ּפרצוף רחל – די בחינה פון 'עלמא דאתגליא‪ ,‬עולם הדיבור‬ ‫אין ספר מאמר מרדכי ווערט געברענגט בשם הגאון‬ ‫והמעשה'‪ ,‬וואס איז קעגן דעם חלק המעשה בּפועל פון יעדע מצוה‪ .‬און דער‬ ‫בעל שו"ת שואל ומשיב זצ"ל‪ ,‬אז מ'האט אים געפרעגט‬ ‫תלמוד ירושלמי איז פונעם שורש ּפרצוף לאה – וואס איז די בחינה פון 'עלמא‬ ‫איבער הרה"ק רבי מרדכי'לע מנדבורנא זי"ע‪ ,‬וואס פלעגט‬ ‫דאתכסיא ‪ -‬עולם המחשבה'‪ ,‬וואס איז קעגן די כוונת המצוה‪.‬‬ ‫דאווענען זיינע הייליגע תפלות נישט אין די זמני התפילה‬ ‫אינעם 'עולם המעשה' ווערט נקבע די מצוה נאר ווען מ'איז עס מקיים‬ ‫וואס חז"ל האבן קובע געווען‪.‬‬ ‫בּפועל‪ .‬און פאר'ן קיום המצוה דארף מען דאך נישט דוקא בויען א סוכה‪,‬‬ ‫האט הגאון בעל שואל ומשיב געזאגט‪ ,‬אז עס שטייט‬ ‫אויב מ'האט א געבויעטע סוכה קען מען ּפונקט אזוי מקיים זיין מצוות ישיבת‬ ‫אזוי אין ירושלמי‪ ,‬אז איינער וואס איז 'משים לילות כימים‬ ‫סוכה בשלימות‪ .‬דערפאר‪ ,‬לויט'ן שיטת הבבלי‪ ,‬איז נישטא קיין מצוה צו‬ ‫בלימוד תורה הקדושה'‪ ,‬קען דאווענען אין אלע זמנים‪.‬‬ ‫בויען א סוכה‪ ,‬ווייל דאס מאכט נישט קיין חילוק כלפי די קיום מעשה המצוה‪.‬‬ ‫איך האב געפרעגט איינעם פון די גדולי הבקיאים בבבלי‬ ‫אבער דער ירושלמי איז קעגן עולם המחשבה‪ ,‬וואו מ'קוקט אויף די כוונת‬ ‫ובירושלמי‪ ,‬און ער האט נישט געוואוסט וואו ס'איז דער‬ ‫המצוה‪ ,‬אויב מ'האט דאס מקיים געווען מיט גוטע מוחין‪ .‬און לגבי די מוחין‬ ‫מקור פון דעם ירושלמי‪ ,‬ביז איך האב שפעטער געטראפן‬ ‫פון דער מצוה איז אודאי דא א גרויסער חילוק אויב דער מענטש האט זיך‬ ‫אין ירושלמי (מכות פ"ב ה"ז)‪ ,‬אז דוד המלך ע"ה האט מתפלל‬ ‫געווען‪" :‬ואני תפלתי לך ה' עת רצון" — אז אלעמאל ווען ער‬ ‫געּפלאגט צו בויען א סוכה מיט די אייגענע הענט‪ ,‬וואס די יגיעה דערפון‬ ‫וועט דאווענען זאל עס זיין אן עת רצון‪.‬‬ ‫איז מעלה און מזכך די מוחין‪ ,‬כדי מ'זאל קענען שּפעטער מקיים זיין מצוות‬ ‫סוכה מיט העכערע מוחין‪ ,‬אסאך מער ווי איינער וואס האט בלויז געטראפן‬ ‫לכאורה האט הגאון בעל שואל ומשיב געלערנט פשט‬ ‫אן אויפגעשטעלטע סוכה וואס ער האט זיך בכלל נישט געמוטשעט דערויף‪.‬‬ ‫אינעם ירושלמי‪ ,‬אז דוד המלך ע"ה האט מתפלל געווען‬ ‫דעריבער דארף מען לויט'ן ירושלמי יא מאכן א ברכה‪.‬‬ ‫אויף זיך‪ ,‬אז ער זאל קענען דאווענען אויך נישט אין די‬ ‫זמני התפלה הקבועים‪ ,‬און פונדעסטוועגן זאל עס זיין אן‬ ‫עת רצון אז זיין תפילה זאל נתקבל ווערן‪ ,‬און אוודאי‪ ,‬אז‬ ‫דוד המלך ע"ה האט אזוי מתפלל געווען‪ ,‬איז זיין תפילה‬ ‫אנגענומען געווארן‪.‬‬ ‫האט דער שואל ומשיב געהאלטן‪ ,‬אז וויבאלד מיר‬ ‫טרעפן ביי דוד המלך ע"ה אז ער האט 'משים געווען לילות‬ ‫דער אויבערשטער‬ ‫ניצוצי אורה‬ ‫כימים מיט לימוד התורה הק'‪( ,‬ווי די גמרא זאגט אנהייב‬ ‫פירט די וועלט שענער‬ ‫ברכות)‪ ,‬איז מסתבר אז יעדער צדיק וואס גייט אין דעם דרך‬ ‫און שענער‪...‬‬ ‫פון דוד המלך ע"ה‪ ,‬איז אויך ביי אים אזוי‪ ,‬אז יעדע צייט‬ ‫ווען ער דאוונט ווערט אן עת רצון‪.‬‬ ‫חז"ל זאגן (סוכה נה‪ ,‬ב) אז די ָָּפ ִִרים וואס מ'האט מקריב געווען אום יום‬ ‫דאס ארבעט אויף אן אופן פון מדה כנגד מדה‪ :‬דער‬ ‫טוב סוכות‪ ,‬זענען געווען קעגן די אומות העולם‪ ,‬און דעריבער איז עס‬ ‫צדיק איז זיך דאך מתעלה העכער פונעם דרך הטבע‪ ,‬ווייל‬ ‫געווען פוחתים והולכים‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט באשאפן די נאכט פאר שלאף‬ ‫דאס איז דער דרך פון די גוים‪ ,‬און די וואס גייען אין די דרכי הגוים‪ ,‬צו‬ ‫(עירובין ס"ה ע"א)‪ ,‬און דוד המלך ע"ה האט צעבראכן אט‬ ‫קרעכצן כסדר אז "אמאל איז געווען בעסער‪ ,‬היינט איז אלעס שוואכער‬ ‫דעם טבע און האט זיך מעלה געווען העכער פון בחינת זמן‪,‬‬ ‫ֹאַמר‬ ‫און ערגער"‪ ...‬ווי שלמה המלך ע"ה איז שוין מזהיר (קהלת ז‪ ,‬י)‪ :‬אל ֹּת ַ‬ ‫ער האט משים געווען לילות כימים‪ ,‬און ס'איז נישט געווען‬ ‫טֹוִבים ֵֵמ ֵֵאֶּלֶ ה‪.‬‬ ‫ֶֶמה ָָהָיָ ה ֶֶׁש ַַהָּיָ ִִמים ָָה ִִראֹׁשִֹנִ ים ָָהיּו ִ‬ ‫ביי אים קיין חילוק צווישן לילה ויום— אויב אזוי איז ער‬ ‫נישט געבונדן צו די געווענליכע זמני התפילות ווי אנדערע‬ ‫אבער דער דרך הקדושה איז פארקערט‪ ,‬ווי רביז"ל האט געזאגט‬ ‫מענטשן‪ ,‬וואס זענען יא אונטער דעם טבע פונעם זמן‪.‬‬ ‫(שיחות הר"ן אות ש"ז) אז דער אויבערשטער פירט די וועלט שענער און‬ ‫מען קען אויך צושטעלן דערצו א ראיה פון דער גמרא‬ ‫שענער‪ ,‬און אפילו ווען צדיקים רעדן מיט א לשון פון ענוה און שפלות‬ ‫(שבת יא‪ ,‬א)‪ ,‬אז רשב"י איז געווען 'תורתו אומנותו' – ער‬ ‫כאילו זיי גייען אראּפ פון זייער מדריגה‪ ,‬אבער דער אמת איז‪ ,‬אז צדיקים‬ ‫גייען אלעמאל העכער‪.‬‬ ‫המשך בעמוד ח'‬ ‫ה‬ ‫י ד ע ו‬ ‫צילא‬ ‫ל מ ע ן‬ ‫דער אור פון ביטול פאר'ן רצון ה'‬ ‫אויך אינדרויסן פון דער סוכה‬ ‫דמהימנותא‬ ‫ער ווייטער מקיים מצוות סוכה‪ ,‬ווייל דער עיקר‬ ‫האט ער געהערט ווי דער אלטער חסיד פרעגט‬ ‫מ'בלייבט אלעמאל מקושר‬ ‫תכלית פון עבודת ה' איז צו דינען השי"ת מיט א‬ ‫פונעם אבני נזר‪ ,‬אז ער האט געהערט פון זיין‬ ‫מיט'ן עצם מצוות סוכה‬ ‫דביקות אין אלע מצבים‪ ,‬סיי אינעווייניג אין דער‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דער רבי ר' בונם‪ ,‬אז אגאנץ לעבן דארף א‬ ‫סוכה און סיי אינדרויסן פון דער סוכה‪ ,‬סיי ווען‬ ‫מענטש זיך גרייטן צו זיין פטירה‪ ,‬וואס דעמאלט‬ ‫עס איז באקאנט דער חידוש פונעם הייליגן‬ ‫מ'שפירט מוחין דגדלות און סיי ווען מ'איז אין‬ ‫איז א זמן פון דעם גרויסן יחוד‪ ,‬ווען די מצוות און‬ ‫צאנזער רב זי"ע (דברי חיים סוכות‪ ,‬ד"ה בפסוק בסוכת תשבו‪,‬‬ ‫מוחין דקטנות‪ .‬די אמת'ע דביקות איז נישט תלוי‬ ‫מעשים טובים פון אלע יארן ווערן נתעלה בסוד‬ ‫וכן מוכח ממשמעות דברי החת"ס והאבנ"ז)‪ ,‬אז אפילו א‬ ‫אינעם ארומיגן מצב פונעם מענטש‪.‬‬ ‫היחוד פון 'מקבציאל'‪ .‬אבער – האט דער חסיד‬ ‫מצטער ‪ -‬וואס איז פטור פון סוכה און גייט ארויס‬ ‫געזאגט – אז ער האט זיך טאקע צוגעגרייט אגאנץ‬ ‫פון דער סוכה ‪ -‬איז אבער ווייטער מקיים מצוות‬ ‫דער מיטעלער רבי איז מבאר די הלכה אז‬ ‫לעבן צו דער צייט‪ ,‬ער האט געמיינט אז ווען‬ ‫סוכה במשך דעם גאנצן יום טוב‪ .‬א איד בלייבט אלץ‬ ‫מ'דארף מאריך זיין ביי 'אחד' פון קריאת שמע‬ ‫ס'וועט קומען די לעצטע מינוטן וועט ער האבן‬ ‫מקושר מיט'ן עצם מצוה פון סוכה‪ ,‬ווייל דער גדר‬ ‫מיט דער כוונה פון מסירת נפש און מיט א‬ ‫גרויסע מוחין דגדלות‪ ,‬אבער למעשה שטייט ער‬ ‫המצוה איז 'תשבו כעין תדורו'‪ ,‬און ווען א מענטש‬ ‫ביטול עצמי ‪ -‬בכל לבבך‪ ,‬אפילו הוא נוטל את‬ ‫שוין ממש פאר דער פטירה‪ ,‬און ער איז אין מוחין‬ ‫וואוינט אין זיין אייגענעם הויז‪ ,‬גייט ער צומאל‬ ‫לבבך‪ ,‬ובכל נפשך‪ ,‬אפילו הוא נוטל את נפשך –‬ ‫דקטנות‪ .‬וואס זאל ער טון?‬ ‫אויך ארויס פון שטוב ווען ס'פעלט זיך אויס‪,‬‬ ‫זאגט דער מיטעלער רבי אז מ'דארף מאריך זיין‬ ‫קומט אויס אז ווען מ'גייט ארויס פון דער סוכה‬ ‫מיט דער כוונה פון אחד‪ ,‬ביז מ'איז זוכה צו דער‬ ‫פאר א צורך‪ ,‬איז דאס אויך א חלק פון דער 'ישיבה'‬ ‫דרגא פון 'יחיד'‪ .‬דהיינו‪ ,‬אז מ'גייט ארויף פונעם‬ ‫אין סוכה און מ'איז ווייטער מקיים די מצוה‪.‬‬ ‫עולם האצי' צו א העכערע דרגא פון דביקות‪ ,‬ביז‬ ‫ווייל דער עיקר תכלית‬ ‫דעם עולם א"ק‪ ,‬וואס דארט איז מען זוכה צו דער‬ ‫עצמיות'דיגער דביקות – די דרגא פון 'כתר'‪.‬‬ ‫פון עבודת ה' איז צו‬ ‫דער עיקר איז ביטול‬ ‫דינען השי"ת מיט‬ ‫צום רצון ה'‬ ‫כלפי עצם אלוקות איז נישט‬ ‫א דביקות אין אלע‬ ‫קיין חילוק די מוחין‬ ‫מצבים‪ ,‬סיי אינעווייניג‬ ‫דער פנימיות הענין פון דעם צאנזער רב'ס‬ ‫חידוש איז‪ ,‬אז דער עיקר פון יעדע עבודת ה' איז‪,‬‬ ‫אין דער סוכה און‬ ‫דער ביטול צום רצון פונעם אויבערשטן‪ .‬ווען א איד‬ ‫דאס הייסט אז אפילו ווען א מענטש געפינט‬ ‫זיך אין מוחין דקטנות‪ ,‬וואס דעמאלט איז אים‬ ‫סיי אינדרויסן פון‬ ‫איז א מצטער און ער גייט ארויס פון דער סוכה‬ ‫שווער צו אינזין האבן און מייחד זיין די כוונות פון‬ ‫דער סוכה‪ ,‬סיי‬ ‫מיט א ביטול צום רצון ה' און ער נישט בועט אין‬ ‫אצילות‪ ,‬איז אבער דא אן עצה צו מאריך זיין ביי‬ ‫ווען מ'שפירט‬ ‫דער מצוה (כמבואר בריש מס' ע"ז)‪ ,‬דעמאלט איז דאס‬ ‫פאררעכנט אזויווי ער איז נאך אין דער סוכה‪ ,‬ווייל‬ ‫'אחד'‪ ,‬ביז ער קומט אן צו דער העכערער דרגא‬ ‫מוחין דגדלות און‬ ‫דאס איז דער עיקר תכלית פון אלע מצוות‪.‬‬ ‫פון 'ביטול'‪ ,‬וואס איז דביקות עצם‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫קען מען זוכה זיין צו די עצמיות'דיגע כוונות‪,‬‬ ‫סיי ווען מ'איז אין‬ ‫ס'איז טאקע באקאנט וואס הרה"ק רבי יושע‬ ‫וואס שיינט אפילו אין מוחין דקטנות! פונקט ווי א‬ ‫מוחין דקטנות‬ ‫מבעלזא זי"ע איז מעיד אין א בריוו אז אביו הק'‪,‬‬ ‫מצטער וואס גייט ארויס פון סוכה איז ווייטער‬ ‫דער שר שלום מבעלזא זי"ע‪ ,‬האט בסוף ימיו‬ ‫מקיים די מצוה דורך זיין ביטול צום רצון ה'‪ .‬אזוי‬ ‫געמוזט עסן יו"כ‪ ,‬און ער האט געגעסן מיט א‬ ‫אויך קען א איד אנקומען צו דעם עצם ביטול וואס‬ ‫'שמחה יתירה'‪ ,‬ווייל די שמחה האט מגלה געווען‬ ‫מ'קען האבן אפילו אין מוחין דקטנות‪ .‬דאס איז א‬ ‫דער אבני נזר האט געשפירט אז איינער‬ ‫אז זיין עבודה איז נאר זיך צו מבטל זיין פאר'ן רצון‬ ‫העכערע נקודה פון דביקות עצם‪ ,‬וואס איז נישט‬ ‫באהאלט זיך דארט‪ ,‬און האט אים ארויסגעשיקט‬ ‫ה'‪.‬‬ ‫תלוי אין די מוחין‪.‬‬ ‫פונעם צימער‪ .‬שפעטער האט דער שם משמואל‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז ער וואלט געווען גרייט צו געבן כל הון‬ ‫דאס קען זיין די תשובה אויף די שאלה פון‬ ‫דעלמא כדי צו וויסן וואס זיין טאטע‪ ,‬דער אבני‬ ‫א שאלה פאר דער ּפּטירה‬ ‫דעם חסיד‪ ,‬אז מ'דארף זיך אנגרייטן אגאנץ לעבן‬ ‫נזר‪ ,‬האט געענטפערט אויף דער שאלה‪.‬‬ ‫צו דער פטירה‪ ,‬ווען מ'איז זוכה צו דעם העכסטן‬ ‫לויט דעם יסוד קען מען פארשטיין די מעשה‬ ‫דרגא פון דביקות אין עצם אלוקות‪ ,‬וואס דארט‬ ‫וואס מ'פארציילט אויף איינער פון די גרויסע‬ ‫איז נישט קיין חילוק צווישן מוחין דקטנות און מוחין‬ ‫דער תכלית איז דביקות –‬ ‫תלמידים פון הרה"ק רבי ר' בונם מפרשיסחא זי"ע‪,‬‬ ‫דגדלות‪ .‬לגבי 'דביקות עצמות' איז נישט קיין חילוק‬ ‫אויך אין מוחין דקטנות‬ ‫אז פאר זיין הסתלקות האט ער געבעטן אז מ'זאל‬ ‫צווישן 'תשבו' אין סוכה און 'תדורו' בבית‪ .‬ביידע‬ ‫ברענגען צו אים א קאצקער חסיד‪ ,‬מ'האט אים‬ ‫דרגות‪ ,‬גדלות און קטנות‪ ,‬ווערן איינס כלפי דעם‬ ‫מ'קען זאגן א תשובה דערויף לויט דעם חידוש‬ ‫געברענגט דעם אבני נזר‪ ,‬און א יונגערמאן האט‬ ‫עצם אלוקות – שעשועי האמונה‪ ,‬וואס דאס איז דער‬ ‫פונעם דברי חיים‪ ,‬אז ווען א מצטער גייט ארויס‬ ‫זיך דארט באהאלטן אונטער דער בעט‪ ,‬ווילנדיג‬ ‫אמת'ער תכלית (כמבואר בליקו"מ תנינא סי' ב'‪ ,‬ועו"מ)‪.‬‬ ‫פון דער סוכה מיט א ביטול צום רצון ה'‪ ,‬איז‬ ‫הערן וואס זיי רעדן‪.‬‬ ‫ו‬ ‫דאס איז אויך א סימן וואו א איד האלט מיט זיין‬ ‫אור התענוג‬ ‫פארוואס צוערשט כוונות‪,‬‬ ‫עבודה‪ .‬אויב נאך אלע ידיעות און עבודות קומט‬ ‫און דערנאך פשטות‬ ‫אלעס ביי אים צוריק צו דער פשוט'ער נקודה פון‬ ‫שמחת תורה‬ ‫ס'איז ידוע וואס דער שו"ת הריב"ש (סימן קנ"ז)‬ ‫אמונה אין אין־סוף ברוך הוא — דעמאלט האט ער‬ ‫ברענגט אויפ'ן ר"ש מקינון‪ ,‬אז נאכדעם וואס ער‬ ‫זוכה געווען אנצוקומען צו אן אמת‪ .‬אבער אויב‬ ‫אתה הראת לדעת‪ ,‬אין עוד מלבדו;‬ ‫האט געלערנט אלע סודות און כוונות התפילה‪ ,‬און‬ ‫אלע ידיעות זענען ביי אים אּפגעטיילט אלס אסאך‬ ‫באזונדערע ּפרטים; ראש השנה איז איין זאך‪ ,‬יום‬ ‫די פשוט'ע שמחה פון דביקות‪,‬‬ ‫נאכדעם וואס ער איז אנגעקומען צו אלע מדריגות‪,‬‬ ‫האט ער אבער געדאוונט ווי א תינוק בן יומו‪.‬‬ ‫כיפור א צווייטע זאך‪ ,‬פורים א דריטע זאך‪ ,‬און‬ ‫יעדע ענין שטייט פאר זיך אן קיין שייכות איינס צום‬ ‫דוקא נאך אלע הויכע עבודות‬ ‫לכאורה איז דאס שווער צו פארשטיין‪ :‬ממה נפשך‪,‬‬ ‫צווייטן — פעלט נאך די נקודה הכוללת‪.‬‬ ‫אויב איז תכלית צו דאווענען ווי א תינוק בן יומו‪ ,‬צו‬ ‫וואס דארף מען לערנען אלע כוונות? מ'קען דאך‬ ‫דער יחוד וואס איז אלעס מאחד‬ ‫אריינגיין אין א בית המדרש פון פשוט'ע אידן‪ ,‬קוקן‬ ‫די אמת'ע עבודה איז‪ :‬אריינצוברענגען אלע ריבוי‬ ‫וויאזוי זיי דאווענען‪ ,‬און דאווענען אזוי?‬ ‫פשטות פון א 'תינוק בן יומו'‪ ,‬ער האט באקומען דעם אור מיט‬ ‫פון ּפרטים אין איין נקודה‪ .‬ווי דער מסילת ישרים זאגט אז‬ ‫א גילוי! אזוי זעט מען אויך אין דער מעשה פונעם 'חכם ותם'‬ ‫אלעס איז שוין דא בהעלמה‬ ‫דער תכלית פון אלע עבודות איז אנצוקומען צו להתענג על‬ ‫(סיפורי מעשיות ט)‪ ,‬אז דער הייליגער תם האט זוכה געווען צו‬ ‫ה'‪ .‬דער תכלית פון אלע ּפרטים איז ווי דער זוהר הק' זאגט‪:‬‬ ‫נאר דער סוד הדבר איז‪ ,‬ווי חז"ל זאגן (נדה ל' ע"ב)‪ ,‬אז ווען‬ ‫אלע חכמות‪ ,‬דוקא צוליב דעם וואס ער האט געדינט דעם‬ ‫'לאשתאבא בגופא דמלכא' – און צו מאכן נחת רוח פאר'ן‬ ‫דער מענטש איז נאך אן 'עובר' פאר דער לידה‪ ,‬ברענט א‬ ‫אויבערשטן מיט א שמחה‪ ,‬מיט א תמימות ובפשיטות‪ ,‬וואס‬ ‫אויבערשטן‪.‬‬ ‫ליכט איבער זיין קאפ און ער זעט מסוף העולם ועד סופו‪.‬‬ ‫דאס איז העכער פון אלע חכמות‪ .‬ווייל דער תכלית פון אלע‬ ‫ווען א איד איז זוכה אז אלע ריבוי פרטים ווערן ביי אים‬ ‫חכמות איז אז מ'זאל סוף כל סוף אנקומען צו באקומען דער‬ ‫זאגט רבי חיים וויטאל אז לכאורה‪ ,‬בזמן העיבור איז מען‬ ‫איין כלל‪ ,‬דעמאלט מאכט ער אז די אלע פרטי הכוונות‪,‬‬ ‫תמימות‪.‬‬ ‫דאך אין א מצב פון תכלית הקטנות‪ ,‬אן קיין שום מוחין‪.‬‬ ‫וואס זענען בבחינת 'שכינה'‪ ,‬זאלן נכלל ווערן אין דער איין‬ ‫וויאזוי קען מען דעמאלטס זוכה זיין צו אזעלכע גרויסע‬ ‫דאס איז דער דרך פון צדיקי אמת‪ :‬פון איין זייט זענען זיי‬ ‫נקודה פון 'קודשא בריך הוא'‪ ,‬און דורכדעם איז ער זוכה צו‬ ‫השגות? נאר‪ ,‬איז מהרח"ו מסביר‪ ,‬אז אפילו בזמן העיבור‬ ‫מקיים אלע פרטי העבודה מיט'ן תכלית הדקדוק‪ ,‬און פון דער‬ ‫מייחד זיין 'קודשא בריך הוא ושכינתיה' וואס דאס איז דער 'סוד‬ ‫זענען שוין פארהאן בהעלמה אלע מדריגות וואס דער מענטש‬ ‫צווייטער זייט דינען זיי דעם אויבערשטן מיט א ריינקייט ווי‬ ‫היחוד'‪ - .‬אזוי איז מען זוכה צו ווערן דבוק אינעם תכלית‬ ‫גייט שפעטער משיג זיין‪ .‬נאך די לידה דארף ער טאקע‬ ‫א קליין קינד‪ .‬ווי רביז"ל זאגט (סיפורי מעשיות‪ ,‬מעשה י"ג)‪ ,‬אז ער‬ ‫אמיתית‪ ,‬מיט עצמיות'דיגע שעשועים פון אלקותו יתברך‪.‬‬ ‫צוביסלעך ארויפגיין‪ ,‬מדריגה נאך מדריגה‪ ,‬און משיג זיין‬ ‫איז 'זקן מאד' און אף על פי כן איז ער 'יניק מאד'‪ ,‬מ'דארף‬ ‫בפועל דעם אור וואס ער האט פריער געהאט בלויז בהעלם‪.‬‬ ‫מצד אחד זיין א זקן – זה שקנה חכמה‪ ,‬צו לערנען און זיך‬ ‫חתמינו לחיים – א לעבן פון תענוג אלוקי‬ ‫אבער באמת איז שוין אלעס כלול אין אים בזמן העיבור!‬ ‫מתבונן זיין אין יעדן פרט בתורה‪ ,‬בנגלה ובנסתר; אבער‬ ‫ס'איז מבואר אין די כוונות‪ ,‬אז יום כיפור גייט די 'מלכות'‬ ‫אין דער זעלבער צייט זאל מען בלייבן ווי א קינד‪ ,‬פול מיט‬ ‫דער אור פון דער ערשטער‬ ‫ארויף ביז 'אימא ‪-‬בינה'‪ ,‬און ביי נעילה פון יום כיפור מאכט‬ ‫שמחה און תמימות‪ ,‬מיט עבודת ה' בּפשטות‪.‬‬ ‫תמימות'דיגער עבודה‬ ‫מען דעם 'חותם' במלכות‪ ,‬און מ'בעט דעם אויבערשטן‬ ‫די פשטות'דיגע שמחה – דוקא‬ ‫ממש דאס זעלבע איז ווען א איד הייבט אן אריינגיין אין‬ ‫'חתמינו לחיים'‪ .‬דאס איז א טיפער ענין על דרך הקבלה‪,‬‬ ‫נאך אלע גרויסע עבודות!‬ ‫עבודת ה'‪ .‬צוערשט גייט ער אריין אין אן 'עיבור ראשון'‪,‬‬ ‫אבער בעיקר איז דאס נוגע פאר עבודת ה'‪:‬‬ ‫לויט דעם פארשטייט מען וואס רביז"ל האט אזויפיל‬ ‫וואס ברענגט אים צו זיין דבוק אינעם אויבערשטן מיט א‬ ‫דער מענטש לעבט דאך אין א וועלט פון פירוד‪ ,‬ווייל די‬ ‫ריינע תמימות ופשיטות‪ ,‬ווי א קליין קינד וואס איז נאנט צום‬ ‫מפליג געווען איבער דאס גרויסקייט פון די פשטות'דיגע‬ ‫נשמה געפינט זיך אינעם גוף‪ ,‬און דער גוף וויל האבן אלע‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬אן קיין חשבונות און אן קיין גרויסע השגות‪.‬‬ ‫שמחה און ריקודים פון שמחת תורה‪( .‬עיין שיחות הר"ן סימן רצ"ט)‪,‬‬ ‫תענוגים ווי אכילה שתיה רחיצה סיכה נעילת הסנדל וכו'‪,‬‬ ‫ווייל נאך די אלע הויכע עבודות‪ ,‬יגיעות‪ ,‬תפלות‪ ,‬און ענינים‬ ‫דעריבער זעט מען טאקע עפעס א ספעציעלע חן ביי‬ ‫די טבע פון די תענוגים איז‪ :‬אז ס'טיילט אפ דעם מענטש פון‬ ‫פון די הייליגע טעג פון אלול‪ ,‬ראש השנה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬סוכות‬ ‫א קליין קינד וואס ענטפערט 'אמן יהא שמיה רבא'‪ ,‬אדער‬ ‫השי"ת‪ ,‬און דורכדעם פארגעסט דער מענטש פון זיין בורא‬ ‫און הושענא רבה‪ ,‬ווען ס'קומט שמחת תורה‪ ,‬קומט מען צוריק‬ ‫ביי א יונגער בחור וואס הייבט אן דאווענען ערליך‪ ,‬אדער‬ ‫ח"ו‪.‬‬ ‫צו דער פשוט'ער שמחה פון א פשוט'ער איד וואס פריידט זיך‬ ‫ביי א פרישער בעל תשובה וואס הייבט יעצט אן דינען‬ ‫דער עיקר עבודה איז דעריבער‪ ,‬צו האבן די ריכטיגע‬ ‫מיט'ן אויבערשטן און מיט זיין תורה‪ .‬דא איז דער תכלית פון‬ ‫דעם אויבערשטן מיט אזא לויטערע תמימות‪ ,‬ווייל אין דער‬ ‫התבוננות און מוחין‪ ,‬ביז מ'זאל מעלה זיין דאס גשמיות פון‬ ‫אלע עבודות!‬ ‫ערשטער פשטות'דיגער עבודה‪ ,‬ליגט שוין בהעלמה גאר‬ ‫דעם עולם הזה‪ ,‬אז די אלע תענוגים זאלן ווערן רוחניות'דיגע‬ ‫א הויכער אור אלוקי‪ ,‬ווי דער בעש"ט הק' האט געזאגט‪,‬‬ ‫כדי ארויסצוברענגען דעם אור וואס איז שוין דא 'בהעלם'‪,‬‬ ‫תענוגים‪ .‬מען זאל שפירן די רוחניות'דיגע הנאה דערפון‪ ,‬און‬ ‫אז די אותיות אליין‪ ,‬אן קיין פירושים‪ ,‬זענען העכער פון אלע‬ ‫דארף מען צוערשט האבן די אלע גרויסע עבודות פון די‬ ‫אדרבה‪ ,‬דער תענוג זאל ממשיך זיין נאך גרעסערע מוחין מיט‬ ‫פירושים! דאס עצם זאך וואס דער מענטש ווייסט און שפירט‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬אז שפעטער זאל מען זוכה זיין צו דער אמת'ער‬ ‫השתוקקות צו תורה ועבודה!‬ ‫אז ס'איז דא א בורא עולם‪ ,‬דאס איז העכער פון אלע לימודים‬ ‫שמחה בה' בפשיטות גמור‪ .‬ווי דער פסוק זאגט (דברים ד‪ ,‬לט)‪:‬‬ ‫א איד קען זיך מעורר זיין אז אויב אזא נידריגער ענין‬ ‫וידעת היום‪ ...‬אין עוד ‪ -‬דאס הייסט אז צום סוף איז נישטא‬ ‫און כוונות‪.‬‬ ‫בגשמיות קען האבן תענוג‪ ,‬איז דאך א כל שכן וואס פארא‬ ‫קיין ריבוי פון באזונדערע עבודות; אלעס קומט צוריק צו איין‬ ‫שּפעטער מיט די יארן‪ ,‬לערנט דער איד מער‪ ,‬ער‬ ‫מורא'דיגער תענוג ליגט אין תורה און אין עבודת ה'! דאס‬ ‫נקודה — דביקות בה'‪ .‬ס'איז נישטא עּפעס אנדערש‪ .‬הלואי‬ ‫ווייסט שוין אסאך ענינים מיט כוונות‪ ,‬זיין דעת ווערט‬ ‫איז נישט בלויז א מחשבה וואס האט צוטון מיט'ן שכל‪ ,‬נאר‬ ‫זאלן מיר זוכה זיין דערצו!‬ ‫אויסגעברייטערט‪ .‬דאס איז טאקע זייער חשוב‪ ,‬אבער לכאורה‬ ‫מ'דארף זיך מתבונן זיין דערין ביז עס ווערט ממש א מציאות‪,‬‬ ‫איז שוין נישטא די ערשטע חן‪ ,‬וואס דער מענטש האט געהאט‬ ‫אז יעדע תענוג וואס מען שפירט זאל ברענגען נאנטער צום‬ ‫אלעס איז איין נקודה – דביקות בה'‬ ‫אין אנהויב מיט זיין תמימות און ּפשטות‪.‬‬ ‫אויבערשטן און צו תענוג אלוקי‪.‬‬ ‫באמת איז דאס א יסוד וואס ס'איז וויכטיג לגבי אלע‬ ‫צדיקים באקומען צוריק דעם‬ ‫דאס איז די תפלה פון 'חתמינו לחיים'‪ .‬דער איד וויל זיך‬ ‫ענינים פון עבודת ה'‪ :‬א איד דארף אנקומען צו א דרגא אז‬ ‫ערשטן אור – בהתגלות!‬ ‫'פארחתמ'נען' אינעם צד הקדושה‪ :‬ער איז משתוקק צו נכלל‬ ‫אלע דרכי עבודה זאלן זיין קלאר ביי אים אלס איין נקודה‪.‬‬ ‫ווערן מיט'ן אויבערשטן‪ ,‬ער וויל נישט קיין שום תענוג אויסער‬ ‫אויב מ'קוקט אן עבודת ה' ווי א ריבוי פון אסאך באזונדערע‬ ‫דער אמת איז אבער‪ ,‬אז דער ערשטער אור בלייבט‬ ‫דעם רבוש"ע‪ ,‬און ער איז מתפלל אז אויך די תענוגים פון עולם‬ ‫ּפרטים‪ ,‬איז דאס נאכנישט קיין שלימות‪.‬‬ ‫אלעמאל ביי א איד‪ .‬ס'איז נאר 'בהעלמה' און ס'קומט נישט‬ ‫הזה זאלן אים ברענגען צום תענוג האלוקי‪ .‬דעמאלט איז ער‬ ‫ארויס 'בגילוי'‪ .‬די צדיקים וואס זענען זוכה צו דעם אור‪,‬‬ ‫ס'איז טאקע דא גאר אסאך לימודים‪ ,‬אסאך עבודות‪ ,‬און‬ ‫טאקע חתום אינעם 'ספר החיים' – מיט א דביקות בה'‪ .‬אבער‬ ‫דארפן דעריבער דורכגיין אלע גרויסע מדריגות און הויכע‬ ‫אסאך ענינים‪ ,‬אבער אלעס דארף ווערן נכלל אין איין נקודה‪,‬‬ ‫אויך דער חותם אליין בעטן מיר פונעם אויבערשטן‪ ,‬אז ער‬ ‫עבודות‪ ,‬ביז ענדגילטיג קומען זיי צוריק צו דער זעלבער‬ ‫ווי דער מהר"ל זאגט אז דער נקודה איז אות יו"ד – וואס‬ ‫זאל אונז חתמ'נען מיט'ן חותם פון חיים‪ ,‬דורכדעם וואס אונז‪,‬‬ ‫פשטות פון א קליין קינד‪ ,‬אבער דעמאלט זענען שוין זיי‬ ‫דארט ווערט נכלל אלע צען בחינות וואס ליגט אין יעדע זאך‪.‬‬ ‫פון אונזער זייט‪ ,‬שרייבן זיך ארויס פון אלע תענוגים רעים‪.‬‬ ‫זוכה צו האבן דעם אור בגילוי! אין אנהויב דער אור געווען‬ ‫אלע צען כוחות דארפן נכלל ווערן בלויז אין איין נקודה‪ ,‬און‬ ‫בהעלם‪ ,‬אבער יעצט‪ ,‬נאכ'ן דורכגיין אלע מדריגות‪ ,‬באקומען‬ ‫השי"ת זאל העלפן אז מיר זאלן טאקע זוכה זיין זיך צו‬ ‫דעמאלט איז עס א שלימות'דיגע התכללות‪ .‬אבער אויב בלייבט‬ ‫זיי דעם זעלבן אור מיט א געוואלדיגע גילוי‪.‬‬ ‫חותם זיין מיט'ן אויבערשטן‪ ,‬און צו דער אמת'ער שמחה‬ ‫עס ביים מענטש ווי אּפגעטיילטע זאכן‪ ,‬קען דער ריבוי אליין‬ ‫באלוקות‪ ,‬בביאת גואל צדק ברחמים במהרה בימינו ממש‪,‬‬ ‫אוועקפירן פונעם אחדות‪.‬‬ ‫דאס איז וואס דער ר"ש מקינון האט זוכה געווען‪ ,‬אז נאכ'ן‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫לערנען אלע כוונות און סודות איז ער אנגעקומען צו דער‬ ‫ז‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫המשך מעמוד ה'‬ ‫זיי פארהערט זייערע לימודים‪ .‬דער עצי חיים‬ ‫ספה"ק ליקוטי מוהר"ן האט ער שטארק מפליג‬ ‫האט געלערנט יומם ולילה אן קיין אנדערע‬ ‫איז שוין געווען א בחור‪ ,‬ווען רבי מרדכי'לע האט‬ ‫געווען אז דאס איז א גאר הויכער ספר‪.‬‬ ‫אומנות אויסער תורה – און ער איז געווען ּּפטור‬ ‫אים געפרעגט וואס ער לערנט‪ ,‬האט דער עצי‬ ‫רבי מרדכי'לע האט אויך געזאגט אויפ'ן תיקון‬ ‫פון תפלה‪ .‬פונעם אריז"ל איז משמע די כוונה אז‬ ‫חיים געזאגט אז ער לערנט מסכת "ביעא" — ווי‬ ‫הכללי וואס רביז"ל האט מגלה געווען‪ ,‬אז דאס‬ ‫רשב"י איז געווען פטור פונעם זמן תפילה‪ ,‬און די‬ ‫אויסשּפראך פון אסאך חסידים‬ ‫ּ‬ ‫ס'איז געווען די‬ ‫איז נישט בלויז א תיקון אויפ'ן עבר‪ ,‬נאר ס'איז‬ ‫כוונה איז ווי דערמאנט‪.‬‬ ‫ואנשי מעשה צו רופן מסכת ביצה — און הלכות‬ ‫אויך א שמירה אויף ווייטער‪ ,‬געראטעוועט צו‬ ‫טריפות‪ .‬אבער רבי מרדכי'לע האט אים געזאגט‬ ‫ווערן פון אלעם בייזן‪.‬‬ ‫טובים מאורות שברא אלקינו‬ ‫אז ער זאל יא זאגן "ביצ"ה"‪ ,‬ווייל ס'איז ראשי‬ ‫באמת איז דאס טאקע מדויק‪ ,‬ווייל רביז"ל‬ ‫אמאל איז הרה"ק רבי מרדכי'לע איינגעלאדנט‬ ‫תיבות י"ב צירופי הוי"ה; און אויך זאל ער זאגן‬ ‫האט נאך דער התגלות פונעם תיקון הכללי‬ ‫געווארן צו זיין סנדק ביי א ברית‪ .‬ער האט‬ ‫הלכות כשרות‪ ,‬נישט הלכות טריפות‪ ,‬כדי נישט‬ ‫'ּפאנצער' — (עיין‬‫דערציילט דעם ענין פונעם ּ‬ ‫געשּפעטיגט ביז ס'איז געווארן נאכט‪ .‬אבער ווען‬ ‫ּ‬ ‫צו נוצן קיין לשון מגונה‪.‬‬ ‫בספר פעולת הצדיק אות תתצ"ז)‪ ,‬וואס ס'ליגט דערין‬ ‫ער איז אנגעקומען‪ ,‬האט ער געזאגט אז מ'זאל‬ ‫דערנאך האט ער גערופן הרה"ק מסאטמאר‬ ‫א רמז אז דער תיקון הכללי איז ווי א ּּפאנצער‬ ‫מאכן דעם ברית מילה‪ ,‬און אזוי האט מען געטון‪.‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬וואס איז דעמאלט געווען א קינד פון בערך‬ ‫וואס באשיצט אויך אויף ווייטער‪.‬‬ ‫שּפעטער איז איינער פון די גדולי הרבנים‬‫ּ‬ ‫זעקס יאר‪ ,‬און אים ארויפגעזעצט אויף זיינע‬ ‫פון דער שטאט געקומען צו אים אין שטוב‪,‬‬ ‫הייליגע קניען‪ .‬ער האט אים געפרעגט‪" :‬וואס‬ ‫הרה"ק מסאטמאר זי"ע אלס‬ ‫כדי אים צו פארהאלטן פארוואס ער האט‬ ‫לערנסטו?" האט דאס קינד געענטפערט‪" :‬חומש‬ ‫קינד ביי רבי מרדכי'לע‬ ‫געמאכט א ברית ביינאכט‪ .‬האט רבי מרדכי'לע‬ ‫מיט רש"י‪".‬‬ ‫ווען הרה"ק רבי מרדכי'לע איז אמאל געווען‬ ‫זיך אויפגעשטעלט‪ ,‬צוגעגאנגען צום פענסטער‪,‬‬ ‫האט רבי מרדכי'לע אים געזאגט‪" :‬זאלסט‬ ‫אין דער שטאט סיגוט‪ ,‬האט הרה"ק בעל קדושת‬ ‫אוועקגערוקט דעם פארהאנג און געוויזן פאר‬ ‫אסאך ּּפילעווען אין חומש רש"י‪ .‬מרדכי'לע האט‬ ‫יו"ט זי"ע דעמאלט געשיקט זיינע צוויי קינדער‬ ‫דעם רב אז די זון שיינט נאך מיט איר פולסטן‬ ‫געקענט אלטע רבנים וואס האבן אויף דער‬ ‫—הרה"ק בעל עצי חיים זי"ע‪ ,‬ואחיו הרה"ק‬ ‫קראפט‪ ...‬פארשטענדליך אז דער רב האט שוין‬ ‫עלטער פארגעסן 'וואו דער באשעפער שטייט‬ ‫מסאטמאר זי"ע וואס איז דעמאלט געווען א קינד‬ ‫גארנישט געזאגט‪ ,‬און ער איז ארויס פון דארט‬ ‫אן'‪ ,‬אויב דו וועסט לערנען חומש רש"י וועסטו‬ ‫— צו גיין זען רבי מרדכי'לע זי"ע‪.‬‬ ‫התּפעלות‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫מיט אן אויסטערלישע‬ ‫אלעמאל וויסן וואו דער באשעפער שטייט אן"‪.‬‬ ‫עס איז געווען מוצאי שבת קודש‪ ,‬נאכדעם‬ ‫וואס זיי האבן שוין געמאכט הבדלה‪ ,‬אבער‬ ‫ציצית פאר'ן הייליגן‬ ‫דעמאלט‬ ‫זיך‬ ‫האט‬ ‫מרדכי'לע‬ ‫רבי‬ ‫רבי מרדכי'לע האט נאך געהאלטן פאר קריאת‬ ‫דברי חיים‬ ‫אויסגעדרוקט אויף הרה"ק מסאטמאר זי"ע‪:‬‬ ‫התורה פון מנחה שב"ק (כידוע דרכו בקודש בזה) עס‬ ‫הרה"ק רבי מרדכי'לע האט אמאל געשיקט‬ ‫"ואולם אחיו הקטן יגדל ממנו"‪ .‬הרה"ק‬ ‫איז דארט געווען א גרויסער עולם‪ .‬אבער רבי‬ ‫א בגד פון ציצית צום הייליגן דברי חיים זי"ע‪,‬‬ ‫מסאטמאר זי"ע פלעגט זאגן אז די צורה פון רבי‬ ‫מרדכי'לע האט געהאט אן ענין‪ ,‬אז בשעת‬ ‫און ער האט געמאכט דערצו אסאך הכנות‪ .‬צום‬ ‫מרדכי'לע האט געלאכטן און געשיינט מער פון‬ ‫זיינע תפלות זאלן נישט בלייבן דארט מענטשן‬ ‫ביישּפיל האט ער איינגעטונקען די ציצית אין‬ ‫ּ‬ ‫אלע צדיקים וואס ער האט געזען אין זיין לעבן‪.‬‬ ‫וואס האבן שוין געדאוונט‪ .‬דעריבער האט ער‬ ‫דעם "מים שלנו" וואס איז געווען אנגעגרייט פאר‬ ‫בחד קטירא אתקטר‬ ‫אויסגערופן‪ ,‬אז ווער עס האט שוין געדאוונט זאל‬ ‫ארויסגיין פון בית המדרש‪.‬‬ ‫אפיית מצות‪ ,‬און נאך ענליכע זאכן‪.‬‬ ‫דער שליח איז אנגעקומען צום הויז פונעם‬ ‫הרה"ק רבי מרדכי'לע זי"ע האט אין זיינע‬ ‫דער עולם האט אנגעהויבן ארויסצוגיין‪ .‬האט‬ ‫צאנזער רב ערב שב"ק‪ ,‬גאר א קורצע צייט פאר‬ ‫לעצטע יארן געבויט פאר זיך א סוכה במשך‬ ‫ער נאכאמאל אויסגערופן‪ ,‬אז ער מיינט נישט די‬ ‫שבת‪ .‬דער דברי חיים האט זיך מורא'דיג געפרייט‬ ‫צוויי און צוואנציג יאר‪ .‬אין זיין לעצטן טאג‬ ‫קינדער פונעם סיגוטער רב; זיי זאלן בלייבן‪ .‬דער‬ ‫מיט דעם טלית קטן‪ ,‬אבער היות ער האט שוין‬ ‫האט ער נאך זוכה געווען צו זיצן אין דער‬ ‫סיגוטער גבאי וואס איז מיטגעקומען מיט די‬ ‫נישט געהאט קיין צייט אנצוקניפן די ציצית אויפ'ן‬ ‫סוכה די ערשטע נאכט סוכות‪ .‬ער איז נסתלק‬ ‫קינדער זיי צו באדינען האט געוואלט ארויסגיין‪.‬‬ ‫טלית קטן‪ ,‬דעריבער האט ער אריינגעלייגט די‬ ‫געווארן צומארגנס‪ ,‬דעם ערשטן טאג סוכות‪.‬‬ ‫האט רבי מרדכי'לע נאכאמאל געזאגט‪' :‬עבד‬ ‫ציצית אינעם לאך און געמאכט בלויז איין קשר‬ ‫מ'האט גענומען די ברעטער פון דער סוכה און‬ ‫מלך — מלך'‪ ,‬אז אויך דער גבאי פון די קינדער‬ ‫אויף אלע פיר כנפות‪ ,‬זיך פארלאזנדיג אויפ'ן‬ ‫דערפון געמאכט זיין ארון‪ ,‬און ער איז באערדיגט‬ ‫זאל בלייבן‪.‬‬ ‫שיטת הרמב"ם אז דאס איז אויך א קשירה‪ .‬דער‬ ‫געווארן מיט די ווענט פון דער סוכה‪.‬‬ ‫צאנזער רב האט דאס געטון‪ ,‬כדי ער זאל גלייך‬ ‫דאס איז געווען אן אפענער רוח הקודש‪,‬‬ ‫צדיקי הדור האבן געזאגט אז ער איז נסתלק‬ ‫ווייל די קינדער מיט'ן גבאי זענען געשטאנען‬ ‫קענען ָָאנטון די ציצית שוין יענעם שבת‪ ,‬מחמת‬ ‫געווארן דעם ערשטן טאג סוכות‪ ,‬ווייל השי"ת‬ ‫אינגאנצן הינטן אין בית המדרש‪ ,‬גאר ווייט פון‬ ‫די גרויסע קדושה פון דעם טלית קטן‪.‬‬ ‫וואס איז מקיים די תורה הק' האט יענעם יאר‬ ‫וואו רבי מרדכי'לע האט געקענט זען‪ ,‬אויסער‬ ‫מקיים געווען דעם פסוק‪' :‬ולקחתם לכם פרי עץ‬ ‫דעם וואס דער בית המדרש איז געווען טונקל‪.‬‬ ‫תיקון הכללי — א שמירה‬ ‫הדר'‪.‬‬ ‫שּפעטער האט רבי מרדכי'לע צוגערופן די‬ ‫ּ‬ ‫אויך אויף ווייטער‬ ‫זכותו יגן עלינו‪.‬‬ ‫הייליגע קינדער פונעם קדושת יו"ט און ער האט‬ ‫ווען הרה"ק רבי מרדכי'לע האט געזען דעם‬ ‫שיעורי כ"ק‬ ‫יצא לאור ע"י‬ ‫לתרומות‪ ,‬ולקבלת הגליון‪:‬‬ ‫‪i n fo.l h i sa na g@g ma i l.com‬‬ ‫אדמו"ר שליט"א‪:‬‬ ‫‪646.693.0112‬‬ ‫מכון תורת חכם‬ ‫ח‬