נקדישך · NAKDISHACH — נח (2026-10-12)

בס"ד
מרומם זיין
עבודת התפלה
וקדושת ביהמ"ד
מיט די "הייליגע
קבלה" נישט
צו רעדן ביים
דאווענען
גליון תס"ג
פ' נח תשפ"ז לפ"ק
יענו ּ
הוּא מוֹ ִשׁ ֵ
סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה ַכּ ָד ּ ָבר ָה ָאמוּר
פנינים ומרגליות על הפרשה בעניני תפלה
הייליגער רבי איך בעט דיך אבער איין תֵב ָה בְּצִדָ ּּה.
תֵב ָהּ ,ופֶתַח הַ ּ
ש ׂה ל ַ ּ
תַעֲ ֶ
צֹהַר ּ
טובה' :זיי זיך מגלה ,נאכפאר שבת זאל דאס ווארט צה"ר איז א רמז אויף צ"ר ה'.
די תורה לערנט אונז דא די דרך פון תפילה,
מיין קינד האבן א ישועה!' 'צהר' ,די צער פון השי"ת' ,תעשה לתיבה' ,דאס
זאל זיין די כוונה פון דעם חזן ,דער עובר לפני
עלטער געווארן ,און ס׳איז געקומען די צייט אים פאלגענד איז א וואונדערליכע ָ התיב"ה .זיין כוונה ביים דאווענען זאל זיין בלויז
אריינצולייגן אין די מוסדות. האט דערציילט וואס עס ָ מעשהָ , אויפן צער און כבוד פון השי"ת ,לאוקמי שכינתא
מיטמאכעניש.
ַ דא האט זיך אנגעהויבן די ָאבער ָ דער מגיד מפורסם ופה מפיק מעפר.
פאר א געוויסע סיבה האט מען נישט געוואלט מרגליות ,הרה"ג ר' מרדכי הערש ופתח התיבה -דאס איז מרמז אויף דאס
ארייננעמען זיין קינד .דעם ּפרט ,פארוואס מען האט אים שפיטצער שליט"א ,ראש ישיבת עפענען די השפעות און פרנסות פון עולם הזה
נישט געוואלט אננעמען ,האב איך נישט ּפונקטליך מברר ספינקא ,אין זיין בארימטן וואס קומט דורך דאווענען ,בצדה תשים -דאס
געווען .על כל פנים ,דער קינד איז נישט געווען מסודר, וועכנטליכן שיעור ,יעצט ּפרשת נח זאל זיין פונדערזייט ,א זייטיגע זאך ,און מען זאל
און דער טאטע האט נישט געהאט קיין מנוחה. תשפ"ז ,ארויסברענגנדיג דעם גרויסן נישט אינזין האבן דאס אלס דער עיקר ,ווייל
כח פון תפילה ,אינאיינעם מיט א דאס וועט שוין קומען ממילא .ווען דו וועסט
א דריי-פערטל יאר איז ער געגאנגען הלוך ושוב ,אהין
גוטע קבלה אין קדושת בית המדרש. מכוון זיין און מאכן דעם יחוד אין יעדעס
און צוריק .געקלאּפט אויף טירןּ ,פרובירט און געבעטן, ווארט ,וועלן זיך אלע וועלטן אנפילן מיט
ָאבער מען וויל נישט ארייננעמען דאס קינד! הייבט דער חשוב'ער מגיד שיעור
שפע ,ברכה ,פרנסה טובה און אלעס גוטס.
ָאן אזוי:
דער יונגערמאן איז געווען מורא'דיג צעבראכן. (תפארת שלמה)
מיר זעען ביי נח ,אז דער מדרש
ער ארבעט אין קאנסטראקשן .איין טאג קומט ער
זאגט ,דער אויבערשטער האט געהאט א
אריין צו זיין בעל הבית ,און ער צעוויינט זיך" :עס גייט
טענה אויף אים' :רעיא שטיא' ,פארוואס
יעצט זיין א נסיעה צום הייליגן תוספות יום טוב" ,זאגט ער.
האסטו נישט מתפלל געווען אז איך זאל
"איך בין אזוי צעבראכן פון דעם גאנצן
ענין מיט מיין קינד אין די מוסדות ,און
נישט ברענגען קיין מבול? סוֹד ַשׂ ְר ֵפי ק ֶֹדשׁ
ווען דו וואלסט מתפלל קדושת ביהמ"ד במשנתם של בעלי ההילולא
ריבערכאּפן".
ַ איך וויל זיך ַא
געווען ,וואלט מען געקענט
דער בעל הבית האט מיטגעהאלטן הרה"ג רבי אברהם יצחק
פארמיידן דעם מבול! וויינבערגער זצ"ל
וואס דער יונגערמאן מאכט מיט. אבד"ק קליינווארדיין -במח"ס פני יצחק ,מלל
וויל איך דערציילן א לאברהם -י"ב חשון תרמ"ה לפ"ק
ער האט פארשטאנען זיין צער ,און
ענטפערט אים" :נישט נאר איך לאז דיר
מעשה וואס א איד האט מיר
וְ ַה ָמקוֹם ַא ְד ַמת ֹק ֶד ׁש צָ ִר ְיך
פארן ,נאר איך וועל דיר אויך באצאלן
ווערט א איבערגעגעבן, ּפערזענליך
און איך האף אז איך וועל עס לַ עֲ מֹ ד ְּב ֵא ָימה וּבְ יִ ְר ָאה וּפַ ַחד
דעם טיקעט!"
מיליאָנער איבערגעבן ָאן קיין טעותים. לִ פְ נֵ י ֶמלֶ ְך ַמלְ כֵ י ַה ְמלָ כִ ים
דער יונגערמאן האט זיך
אויפגעהויבן ,און ארויסגעפארן קיין שרייבט אייך איין ,נעמט
* ַה ָק ָּב"הָ ,א ְמנָ ם ַה ׁ ּ ָשח שִׂ ָיחה
קראקא ,צום יארצייט פון הייליגן די קבלות ,און זייט קונה יונגערמאן, א איז דער איד ְּב ֵטלָ ה ְּבבֵ ַיה ּ ְכנ"ס ר"ל ְמ ַהאי
עָ נְ ׁ ָשאִ ,מי בִ ֵּק ׁש זֹאת ִמ ֶ ּי ְדכֶ ם
ביידע וועלטן! א פרישע משּפחה׳לע ,זיי האבן
תוספות יום טוב זי"ע.
*
212.299.9185 געהאט א קינד ,דאס קינד איז
ְרמֹ ס ֲחצֵ ָרי.
Fax: 212.244.6551
דא וויל איך דערמאנען די הייליגע
ָ million@ktyt.org (מלל לאברהם ,לשבת הגדול)
המשך אויף עמוד ב' פון ּפעולות
ויש להזהר על קדושת הגליון אין לקרותו בשעת התפלה וקריאת התורה
יענו ּ
הוּא מוֹ ִשׁ ֵ
סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה ַא ִד ּיר וְ ָחזָ ק
דער קאנטראקטער הערט אויס ,און רופט זיך המשך פון עמוד א' ידידי וידיד כל בית ישראל ,פון די ציטוטים קצרים מספה"ק
על עוצם כחה של תפלה
ָאן" :איך בין נאנט מיט הרבני הנגיד ר' יחזקאל גרעסטע בעלי צדקה פונעם דור,
בערקאוויטש הי"ו ,וואס חוץ זיינע פילע צדקות, דער גרויסער מקים עולה של תורה ותפילה ,הרב יואל נח שגג שלא האמין שיש לו כח
האט ער אויך א גאנצע עבודה פון מסדר זיין בחורים, לאנדא שליט״א ,וואס האט זוכה געווען אויפצובויען בתפילה
מיידלעך און יונגלעך ,אין ישיבות ,חדרים און סקולס. דעם 'קרן תוספות יום טוב' ,וואס איך קען זאגן עס לכאורה יפלא לומר על נח שהיה
איך וועל זען צי מען קען אנקומען צו אים!" האט ממש אויפגעהויבן כלל ישראל! מקטני אמנה ,אך הנה נודע ,כי
ער ּפרובירט רופן ר' יחזקאלָ ,אבער ער הייבט ולימינו שטייט דער מנהל פון קרן תוספות יום שגגה גדולה היתה לו שלא התפלל
נישט אויף .רופט ער א חבר ,און דער חבר האט אים טוב ,הרב אלטר ראבינאוויטש הי"ו ,און די שליחים על הדור ,אולי הועיל להציל אותם
שוין יא געכאּפט .והנה ,ר' יחזקאל איז גלייך גרייט פון רבי יואל ארבעטן אריין אין 'נקדישך' ,מעורר צו משחת ,והחסרון היה לו שהיה בדעתו
ארויסצוהעלפן .ער פארבינדט אים מיט זיינער א ידיד, זיין אידישע קינדער אויף קדושת התפילה .עס איז שהוא קטן בעיני הש"י ולא עלה על
הנגיד ר' הערשי זילבערשטיין הי”ו ,וואס איז אויך געווארן ממש א רעוואלוציע איבער דער גאנצער
לבו שיהיה הקב"ה חפץ בתפלתו ולא
אסאך עוסק אין דער נושא ,לילה ויום לא ישבותו. וועלט!
האמין זאת שהש"י ישמע אליו ויעתר
אויסערדעם זענען דא נאך חשוב׳ע עסקנים ואנשי צוטאגס ,ווען
ָ איך זאג נישט קיין גוזמא ,אז היינט לו אחרי שכבר נגזרה הגזירה .אבל
מעשה ,וואס טוען גדולות ונצורות אין דעם נושא, א איד מיט א בארד קומט אריין אין א בית המדרש ,און
וישלם ה׳ פעלם הטוב עס איז א מורא'דיגע זאך! די
חשב בלבבו שזה יהיה נגד רצון הש"י
הייבט ָאן רעדן ביים דאווענען אדער ביים ליינען ,קוקט
אידן טוען בלי גבול אין דעם נושא .מען קען היינט לבטל גזירתו .והאמת הוא להיפך ,כי
ּפאסירט?אים יעדער ָאן מיט וואונדער :וואס האט ַ
זאגן ,אז א בחור וואס וויל גיין אין א ישיבהּ ,פרובירט זה חפץ ה' וזהו רצונו ,שיהיה הצדיק
אפשר איז דא א טראגעדיע? אפשר האט איינער
מען אלעס אויף דער וועלט אים צו מסדר זיין. מבטל כל הגזירות ,וכמו שעמד א"א
גע'חלש'ט נעבן אים ,און מען דארף לויפן ראטעווען?...
ע"ה ואמר חלילה לך מעשות כדבר
* אויב איינער וואגט זיך צו רעדן ביים דאווענען ,איז
על כל ּפנים ,צוריק צו אונזער מעשה. הזה .וכן משה רבינו אמר למה יאמרו
עס זיכער פיקוח נפש ...אדער איז ער בכלל אן אינו
ר' הערשי זילבערשטיין האט זיך תיכף גענומען
מצרים ...וזה היה כוונת הבריאה
בדעת...
צו דער ארבעט .דעם יונגערמאן האט ער נאך אפילו מתחלה ...וז"פ נח מקטני אמנה היה
מען קען זאגן ,אז אדאנק דעם גרויסן מזכה את
נישט געקענט כאּפןָ ,אבער ער רופט שוין די מוסדות ולא האמין בעצמו כי יועיל בתפלתו,
הרבים ,מ׳קען זאגן מזכה את כל בית ישראל ,הרב ר׳
און פרעגט וואס מען קען טון. אבל באברהם אבינו נאמר והאמין בה',
געווארן
ָ יואל שליט״א און זיינע הייליגע ּפעולות ,איז
די מוסדות ערקלערן אים ,אז זיי האבן דעם און ולכן כתיב את האלהים התהלך נח
ּפשוט אכשר דרא!
דעם ּפראבלעם. עמו יחד כמובן .אבל באברהם כתיב
דאס נישט רעדן ביים דאווענען איז געווארן אזוי
"ערלעדיגט!" זאגט ער" .איך וועל אייך דאס מסדר התהלך לפני להיות בבחי' ותגזר אומר
פארשטענדליך און ָאנגענומען ,און ס׳איז נישט קיין
זיין!" ויקם( .תפארת שלמה)
ספק אז ס׳ברענגט ישועות ורפואות .אידן זענען זיך
"אז איר זענט דאס מסדר ,וועט עס זיין מסודר", כסדר מקבל ,און ס׳איז א נייע וועלט וויאזוי די בתי
ענטפערט מען אים. מדרשים ,און די תפילות קוקן אויס ,ב"ה ,הפלא ופלא!
ר' הערשי פרעגט ווייטער" :קען איך ערלעדיגן על כל פניםַ ,אצינד איז דער יונגערמאן אויך יענו ּ
וְ יַ ְשׁ ִמ ֵ
אז דער יונגערמאן זאל שוין מארגן קענען האבן א געפארן צום הייליגן תוספות יום טוב ,אויסצובעטן א ידיעות שונות ומטמוניות נפלאות
בנושא של תפלה
מיטונג?" ישועה.
"קיין שום ּפראבלעם .ער קען אריבערקומען, * יש להיזהר לעמוד כשאומרים
אינאיינעם מיט זיין פרוי" .אזוי איז דער סדר אינעם א טאג נאכדעם וואס ער איז ארויסגעפארן, 'תהלות לקל עליון'
מוסד ,ווען מען לייגט צום ערשטן מאל אריין א קינד, בשעת ער איז שוין אנגעקומען קיין קראקא ,רופט א מה שנוהגין לעמוד כשאומרים
קומען ביידע עלטערן אריבער. קאנטראקטער ,א 'דזשי-סי' ,צו זיין בעל הבית. 'תהלות לקל עליון' קודם שמונה
רבותי ,דער פאון-קאל איז געווען מיטוואך ּפרשת כי "וואו איז דיין מענעדזשער?" פרעגט ער" .איך זוך עשרה ,הנה זה אחד מהמנהגים הנראה
תצא ,ו' אלול ,אינעם טאג פונעם יארצייט פון הייליגן אים מיט לעכט! איך האב היינט אן אינסּפעקשאן, לעיני בשר שהוא קל וקטן מאד ,ואין בו
תוספות יום טוב זי"ע! דא?"
וואס הייסט ער איז נישט ָ קפידא אם עומד אז ,או יושב עד סמוך
מען האט אפגעשמועסט ,אז דאנערשטאג זאל דער דער בעל הבית ערקלערט אים" :אנטשולדיגט ,ער לשמונה עשרה ,אמנם הקדושים גורי
יונגערמאן קענען אריבערקומען מיט זיין פרוי ,און איז געפארן צום תוספות יום טוב .ער גייט אדורך א האריז"ל כתבו על זה רמז וסוד גדול,
דער ענין וועט ווערן מסודר! צרה ,און ער דארף א ישועה". ומזה יקיש האדם לכל ענין שבעולם,
* ּפאסירט?" פרעגט דער קאנטראקטער "וואס האט ַ אפילו מה שנראה פחות וקל מאד ,ידע
מען רופט צוריק דעם בעל הבית ,און דער בעל מיט שרעק" .איז איינער נישט געזונט? א קינד האט שמתוקן על פי חכמה עליונה ,ואף מי
הבית ּפרובירט גלייך צו כאּפן דעם יונגערמאן אין יענע מעשה ח"ו?" שלא ידע וישכיל פרטי הענינים ,מכל
קראקא. "ניין ,ניין" ,בארואיגט אים דער בעל הבית ,און ער מקום ראוי להתעורר ולשום על לב
מען רופט ,מען רופט ,מען רופטָ ...אבער דער דערציילט אים דעם ענין :דער יונגערמאן דרייט זיך שיש בכל ענין דברים גדולים ונוראים.
יונגערמאן הייבט נישט אויף. ארום מיט זיין קינד ,ער ּפרובירט אים מסדר צו זיין (יש נוחלין ,לאביו של השלה"ק)
ענדליך האט מען אים געכאּפט. אין די מוסדות ,און מען נעמט אים נישט אריין .ער איז
המשך אויף עמוד ז' "וואס איז די עמערדזשענסי?" מורא'דיג צעבראכן דערפון.
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ב
נ ַֹעם ִשׂ ַיח
דבר המערכת • הרב ב .צ .הירש
שיריים פון יו"ט
וואס לערנען א שעה-צוויי פארן דאווענען ,און
קומען אהיים ערשט נאך אפאר שעה נישט זיין
אינדערהיים.
איך האב ב"ה א משפחה מיט קליינע קינדער,
טענה'ט ער ,וואס הייסט מען זאל לאזן דעם
פאר א ישועה ,איך גיי טון עפעס וואס כ'האב נאך
קיינמאל נישט געטראכט אפילו דערפון ,איך גיי
נעמען א קבלה פאר 40טעג ,נישט צו רעדן ביים
דאווענען ,און אין דעם זכות זאל מיין קינד זיך
ארויסדרייען פונעם פראבלעם .דאס איז געווען
י ערשטע נאכט סוכות ביי מעריב ,זע איך
א גאסט איז דא ,א יונגערמאן וואס האט
זיך געצויגן צו איינע פון די סטעיטס ,און ד
ער איז געקומען צו זיינע עלטערן אויף יו"ט .דער
חידוש איז געווען ,אז ער האט זיך אריינגעשטעלט
סעלפאן אין שול ,מ'קען עפעס אלעס לאזן אויף פרייטאג צופרי. דאווענען געהעריג אין ביהמ"ד כאחד האדם.
הפקר?"... זונטאג פארטאגס אין קערעסטיר ,ווען ס'איז דער צווייטער נאכט יו"ט זע איך אים נאכאמאל
ערשטנס ,ענטפער איך אים ,מ'האט בעיקר געווארן מוצאי שבת אין ניו יארק ,האב איך דאווענען אין ביהמ"ד ,און איך פרעג אים מיט
מעורר געווען בשעת'ן דאווענען .שנית ,פרעג איך אהיימגערופן ,און מיין ב"ב דערציילט מיר מיט א שמייכל" :וואו ביסטו געווען היינט צופרי ביי
אים ,מ'האלט דאך דא פאר די צווייטע טעג יו"ט, איין שמחה :ס'איז געשען א נס! אן גארנישט טון, שחרית?"...
ווען מ'איז שעות לאנג אין שול ביי די הקפות, און דאס קינד גייט ארויס... "כ'האב געזען אז איינער איז געשטאנען אויף
ביז נאך חצות הלילה פראוועט מען אין ביהמ"ד, זי האט אבער נישט געוואוסט ,אז איך האב שוין יענעם פלאץ" ,פארענטפערט ער זיך" .האב איך
וויאזוי קען מען לאזן א משפחה אינדערהיים אזוי 'איינמאל געטון עפעס'... זיך געשטעלט אויף א צווייטן פלאץ".
לאנג? ...ווי קען מען לאזן אלעס אויף הפקר?... "מ'האלט נאך אינמיטן די פערציג טעג" ,פירט איך וואונדער זיך נאכמער ,וואס האט דא
אלא מאי ,מיר פארלאזן זיך אויפן 'שומר עמו דער יונגערמאן אויס" ,און איך האלט אן פעסט פאסירט? ...ער ליינט מיינע מחשבות און זאגט:
ישראל' .נו ,דער זעלבער באשעפער וואס היט מיין קבלה ,איך רעד גארנישט בשעת'ן דאווענען "דו וואונדערסט זיך אודאי וואס דא איז געשען,
שבת ויו"ט ,קען היטן נאך צוויי שעה חול המועד... [ליין" :און איך דאווען ,]"...און ביי מיין קינד איז דו פלעגסט מיר נאר טרעפן אין פאליש ...ווילסט
און דער זעלבער באשעפער וואס האט געהיטן ב"ה א נייער וועלט". סטארי?" ער זעצט זיך קעגן מיר און ָ הערן מיין
ביז צוואנציג יאר צוריק ,וועט אונז ווייטער שומר באמת קען מען זיך אפשטעלן ביים נס הפלא הייבט אן דערציילן:
ומציל זיין .ושומר מצוה לא ידע דבר רע! ופלא וואס האט פאסירט תיכף ומיד .אבער ס'איז אין דער ביהמ"ד וואו איך דאווען קומט נישט אן
* דא נאך א נקודה וואס מ'קען זיך לערנען דערפון, קיין 'נקדישך' ,און מען מאכט אויך נישט דעם 'מי
לאמיר אויספירן מיט א מעשה וואס כ'האב א איד קומט צו א ציון ,ער זעט קבלות וואס שברך' פונעם תוספות יו"ט ,וד"ל...
געהערט פונעם כלי ראשון. מ'האט געלייגט דריי וואכן פריער ,און ער טוישט חודש אלול האט מיין חבר מיר געמוטשעט
א באקאנטער מיינער איז זיך נוהג ,אז בשעת'ן זיין מהלך החיים. אז כ'זאל קומען מיט אים אויף א שבת קיין
שיעור ביינאכט ,מאכט ער זיין סעלפאן אויף יעדער וואס האט געשיקט זיין קבלה ,האט א קערעסטיר .פרייטאג פארטאגס בין איך געווען
סיילענט .איין אווענט נאכן ענדיגן לערנען ,האט חלק אין דעם זכות פון ברענגען נאך אידן נענטער אין בית החיים אין קראקא .אנקומענדיג צום ציון
ער געזען א מיסד קאל .ער צום באשעפער! פונעם הייליגן תוס' יו"ט ,האב איך געזען דארט
רופט צוריק ,און יענער זאגט דאס אליין איז שוין ווערד א אפאר באקסעס ,איך געב א בליק ,און איך זע
אים אז ער האט געוואלט
דינגען א דירה אויף שבת אויף
"יעדער וואס מיליאן! קבלות פון 'קרן תוספות יו"ט'.
כ'האב צאמגעשטעלט ,אז 'דער ציון' האט
די בערג ,אבער אזויווי ער האט האט געשיקט *
נאך א מעשה'לע ,פאר יו"ט שייכות מיטן נישט רעדן ביים דאווענען ,און כ'האב
נישט אויפגעהויבן ,האט ער עס זיין קבלה, האט מען ביי אונז אין ביהמ"ד זיך דערמאנט אז אידן זעען אפענע ישועות.
שוין געדונגען פון א צווייטן.
"איך בין זיכער" ,זאגט מיר
האט א חלק געלייגט מודעות ,אז כאטש
חול המועד זאל מען לאזן דעם
"דו קענסט דאך מיר" ,זאגט ער מיט א שמייכל,
"ס'איז נישט מיין סטייל צו נעמען קבלות .און
דער איד" ,אז כ'האב גארנישט אין דעם זכות סעלפאן אינדערהיים בשעת'ן אודאי נישט פון אזא שווערע זאך ...אבער אזויווי
דערלייגט פון לערנען בלי
הפסק .איך ווייס נישט צי איך
פון ברענגען דאווענען. איך דארף דאך אויך א ישועה ,האב איך געטראכט
צו זיך ,אז לאמיר געבן א טריי"...
סוכות צופרי שטעלט מיר
וועל עס זען יעצט אויפן רגע, נאך אידן א תלמיד חכם אפ ,און פרעגט ס'איז שוין א לענגערע תקופה וואס כ'האב זיך
אבער חז"ל זענען אונז שוין
מבטיח 'אין אדם שומע לי
נענטער צום מיר" :האסט א חברותא געהאט זייער שטארק געמוטשעט מיט איינע פון
מיינע קינדער מיטן 'ארויסגיין '...מ'האט שוין
ומפסיד'". באשעפער!" חול המועד צופרי פארן
דאווענען? "...די מחשבות פרובירט אלע אופנים ,מתנות און וויטאמינען,
תיכף נאכן ענדיגן לערנען, הייבן אן לויפן ,ער וויל שוין געווען ביי גרויסע דאקטוירים ,און
האט אים א צווייטער גערופן, לערנען מיט מיר? ער האט געמאכט אלע סארטן טעסטס און עקסרעיס,
אז ער וויל עס דינגען פאר א גאנצע וואך. אסאך א שטערקערע קאפ ווי מיר ,כ'האב מורא אבער מ'האט נישט געזען קיין ישועה ,ס'איז
אויב ער וואלט יא אויפגעהויבן דעם טעלעפאן פון אזא לייב... גארנישט בעסער געווארן ,און יעדן טאג איז
בשעת'ן לערנען ,זאגט ער ,וואלט איך עס לכאורה כ'האב אבער א טעות געהאט ,ווייל ער האט ממש געווען אן אפקומעניש ל"ע.
פארדינגען ,ס'איז שוין געווען מיטוואך נאכט ,און געצילט צו גאנץ עפעס אנדערש" .דארפסט זעענדיג דארט ביים ציון אין קראקא
כ'וואלט גאר שאדן געהאט א שיינעם אפוטיקי... פארשטיין" ,זאגט ער" ,נישט יעדער שטייט גאנצע הויפענעס מיט קבלות ,האב איך
מ'דארף כסדר חזר'ן דעם 'אין אדם שומע לי'... אויף צום זמן תפילה מנין ...ס'זענען דא אידן געטראכט אז איך בין ממש דעסּפערעט
ג ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
אוֹמ ִרים
ְמ ַשׁ ְבּ ִחים וְ ְ
ביאור רחב על סדר התפלה שהתקינו חז"ל
אינעם שמו"ע ,איז דאך נישט געשטאנען אין די מתנה ,זאגט ער אים אן 'היט עס גוט אפ' .וועגן
לוחות ,נאר עס גייט אויף אראפ -אין די לוחות דעם שטייט אין די עשרת הדברות אין ואתחנן
איז געשטאנען וועגן שמירת שבת ,און אזוי אויך 'שמור' ,ווייל נאכדעם וואס עס איז געווען די
שטייט אין די תורה ,ושמרו בני ישראל את השבת מעשה מיטן 'מקושש' ,האט דער אויבערשטער זיי תפלת יום שב"ק
יִ ְש ַׂמח
(אבודרהם). געדארפט אנזאגן אז זיי זאלן עס גוט אפהיטן.
צוליב דעם שרייבט טאקע דער סידור רבי שבתי, אין סידור 'עיון תפילה' שטייט דער טעם
אז מ'זאל מפסיק זיין אביסל צווישן די ווערטער פארוואס עס ווערט דא ענדערש ארויסגעברענגט
שה (ב) מֹ ׁ ֶ
'וכתב בהם שמירת שבת' ,ביז די קומענדיגע דער ענין פון שמירת שבת איבער זכירת שבת ,ווייל
ווערטער 'וכן כתוב בתורתך ושמרו'. מיר זעען אז די תורה האט עטליכע מאל מצווה
פארוואס טאקע ברענגט מען נישט דעם פסוק פון געווען אויף שמירת שבת ,ווידעראום די מצוה פון
די עשרת הדברות? זאגט דער פירוש עיון תפילה, זכירת שבת ווערט בלויז איינמאל דערמאנט.
וויבאלד מ'וויל אנקומען צום המשך פון 'ולא נתתו אין סידור המפורש ווערט פאסיג צוגעשטעלט
ה"א לגויי הארצות' ,וואס ווערט ארויסגעברענגט נאך א שיינעם טעם ,אז די תפילה זאגט דאך דא
אין די פסוקים פון 'ושמרו' אז דער שבת איז אן ווייטער 'כליל תפארת בראשו נתת לו' ,וואס גייט
'אות' צווישן אידן און דעם רבוש"ע ,דעריבער ארויף אויף דעם 'קרן עור פניו' פון משה ,ווי די אבָנִים הוֹרִיד בְּי ָד ֹו וְכ ָתוּבשׁנֵי ל ֻחוֹת ֲ
וּ ְ
האבן די גויים נישט קיין שייכות דערמיט. מפרשים זאגן ,און דאס איז דאך געווען נאכן שבָּת שמִירַת ַ ׁ
בָהֶם ְ ׁ
ּ
פון הגאון ר' חיים בריסקער זצ"ל ווערט אראפקומען מיט די לוחות שניות ,דעריבער פאסט דער מדרש זאגט (שמו"ר מו ,א) ,אז ווען משה
געברענגט א פשוט'ן פירוש אז דער גאנצער המשך זיך צו זאגן 'שמירת שבת' וואס עס איז געשטאנען רבינו איז אראפגעקומען פון הימל מיט די לוחות
זאל גוט שטימען :אלעס וואס שטייט אין די עשרת אויף די צווייטע לוחות. הראשונות ,און געזען אז אידן האבן ליידער
הדברות ווערט אנגערופן א 'ברית' ,ווי די לוחות * געמאכט דעם עגל ,זענען די אותיות פון די לוחות
ווערן טאקע אנגערופן 'לוחות הברית' .אין די ארויסגעפלויגן און ס'איז געבליבן א פשוט'ע שטיין.
א הפסק מעט בעפאר :וְכ ֵן כָּתוּב זאגט דער חידושי הרי"ם ,אז דער ציווי פון שמירת
לוחות שטייט 'שמירת שבת' ,דעריבער איז שבת
א ברית ,און דעריבער פירט מען אויס 'וכן כתוב בְּתוֹרָ תֶך ָ ,ו ְ ָ ׁ
שמְרו ּ שבת איז יא געבליבן אויף די לוחות ,און דאס איז
הֹוריד ְבּיָ דֹו
ׁנֵ י ֻלחֹות ֲא ָבנִ ים ִ
'ּוש
פשט אין די ווערטער ְ
בתורתך' -אזוי שטייט אין די תורה אז שבת איז א די ווערטער 'וכן כתוב בתורתך' גייט נישט
ׁבּת'.
ׁמ ַירת ַש ָ
ְו ָכתּוב ָב ֶּהם ְש ִ
ברית ,ווי מיר זאגן ווייטער 'ושמרו בני ישראל את ארויף אויף דעם וואס מען האט געזאגט אז אין
השבת ...לדורותם ברית עולם'. הרה"ק רבי אהרן מסאדיגורא זי"ע (קדושת אהרן),
די לוחות איז געשטאנען 'שמירת שבת' ,ווייל די
ברענגט דאס גאר פון אן אלטן מדרש חז"ל ,וואו
* פסוק 'ושמרו בני ישראל' וואס מען זאגט ווייטער
עס שטייט במפורש ,אז בלויז דער ציווי פון שמירת
שבת איז געבליבן אויף די לוחות ,און ער איז מסביר
דער טעם ,ווייל קדושת שבת איז קאי וקיים זינט
שבת איז נאר פאר אידן אליין שבת בראשית ,ווי מ'זעט טאקע אז די אידן האבן
אר אינטערעסאנט שטייט אין יערות דבש (ח"ב ,דרוש ג) ,אז אלע אנדערע מצוות האבן די גוים
נאכגעמאכט ,זה בכה וזה בכה ,ווי עס איז דער מציאות ,אז זייערע רעליגיעס האבן גענומען
אלעס פון די תורה הק' .אבער עס איז א חידוש עצום אז עס איז נישט דא קיינער וואס היט דעם
ג עס שוין באקומען אין 'מרה' ,און עס איז נישט שייך
ביי דעם קיין שום פירוד און שבירה.
אזוי שטייט אויך אין ספה"ק אורח לצדיק פשט
שבת. אין די ווערטער ,און ער איז מסביר ,אז די קדושה
אפילו די גויים וואס האבן פון אנהייב געהיטן שבת ,האט דער אויבערשטער אריינגעלייגט פון שבת איז נישט תלוי אין אונזערע מעשים ,נאר
אין זייער הארץ א מחשבה ,אז זיי זאלן רוקן דעם שבת צו זונטאג ,און אויך די ישמעאלים זענען ס'איז קדוש ממילא ,און אונזער עבודה איז בלויז צו
אויפגעקומען צו מאכן זייער רו-טאג פרייטאג ,אלעס כדי קיינער זאל נישט היטן שבת חוץ די מאכן א הכנה צו קענען מקבל זיין די קדושה ,און
אידישע קינדער. קענען שעפן חיות פונעם יום השבת.
און ער פירט טאקע אויס מיט די ווערטער פון דאווענען' :כאשר יסדו בתפלה ולא נתתיו לגויי *
ארצות ולא הנחלתיו וכו' וזהו מתנה שנתן לנו ה' שלא ינוחו וישבתו בו שום אומה כי אם עם קדוש
לה' ישראלי .ועיקר המתנה כי שבת מגין לנו מעכו"ם ומשעבוד מלכות כאמרם כאשר לא שמרו פארוואס שטייט אין די לוחות שניות
ישראל כראוי שבת ויבא עמלק ,וכן תמיד בשמירת שבת יש לנו הגנה מאו"ה ,ולולי כן ח"ו כבר 'שמור'
תמנו לגוע וספינו מהארץ אבל זכות שבת מגין עלינו ולכך לא ניתן שינוחו בו או"ה כי א"כ לא דער אבודרהם איז מדייק ,אז עס שטייט נישט
הי' לנו הגנה כ"כ כי היה פתחון פה למדה"ד לקטרג אף אלו שומרים שבת ולמה יגן המצוה זו על 'וכתוב בהם זכירת שבת' ,נאר אנשטאט האבן חז"ל
ישראל אבל כאשר נשארה לבדה בישראל יש לנו הגנה בשבת'. אויסגעקליבן דעם לשון 'שמירת שבת' וואס שטייט
דעם זעלבן געדאנק שרייבט דער חוות דעת אין זיין הגדה של פסח 'מעשה ניסים' ,ביי דעם ביי לוחות שניות.
פיוט פון 'אחד מי יודע' ,אז שבת איז א טאג וואס דער באשעפער האט נישט מגלה געווען נאר איז ער מסביר די שינוי הלשון צווישן די צוויי
פאר אידן ,און ער האט אריינגעלייגט אין די קעפ פון די אומות צו טוישן זייער רו-טאג צו פרשיות ,אז דער מנהג העולם איז ,אז ווען א
אנדערע טעג ,אבער נישט דעם יום השבת. מענטש גיבט א מתנה פאר זיין חבר און דער חבר
פארלירט עס ,איז ווען ער גיבט אים א צווייטע
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ד
ַעל ֵיְדי ִצ ְד ֶק ָך
סיפורי קודש בעניני "עבודת התפלה" אצל צדיקים הק' בעלי ההילולא
ְמ ָשׁ ְר ָתיו
ש ֲׁוֹא ִלים איינגעריסן פאר'ן רבי'ן תולדות צדיק
שו"ת בהלכות תפלה אמאל איז דער שפאלער עבודת הרה"ק רבי זאב וואלף קיצעס
משלים זיין די אויסגעלאזטע
זיידע זי"ע געפארן אויפן וועג
מיט אן עלטערן איד ,וואס התפילה זי"ע ,מגדולי תלמידי הבעל שם
טוב הקדוש ,איז געבוירן געווארן
חלקים פון דאווענען האט נאך זוכה געווען צו קענען אצל הרה"ק אין יאר תל"ט ,צו זיין פאטער רבי
שאלה :אויב איינער קומט אן דעם בעש"ט הק' ,האט ער אים אברהם .צום ערשט איז ער געווען
שפעט צום דאווענען ,און ער האט געבעטן ער זאל דערציילן א רבי וואלף רב אין שטאט טולטשין ,און
אויסגעלאזט א חלק פון פסוקי מעשה וואס ער האט אליין
מיטגעהאלטן.
קיצעס שפעטער [נאך איידער דער בעל
שם טוב האט דארט געוואוינט]
דזמרה ,כדי צו אנהייבן שמו"ע זיעועכי"א
האט דער איד דערציילט: האט ער זיך געצויגן קיין מעזיבוז.
מיטן ש"ץ ,זאל מען נאך חזרת נפטר י"ב חשון
איין יאר יום כיפור נאכן רבי וואלף האט זוכה געווען
הש"ץ ווייטער זאגן אשרי ובא תקמ"ה לפ"ק
דאווענען שחרית ,איז דער צו אריכת ימים מופלגת ,ער איז
לציון ביז נאך עלינו ,אדער קודם בעש"ט צוגעגאנגען צו רבי נסתלק געווארן אין מעזיבוז אין
צוענדיגן די חלקים וואס מען האט וואלף קיצעס ,און אים עפעס עלטער פון 106יאר ,ביום י"ב חשון
אויסגעלאזט? אריינגעזאגט שטילערהייט אין תקמ"ה .ער איז געקומען לקבורה נעבן זיין
אויער .קיינער פון די תלמידים האט נישט געהערט גרויסן רבי'ן ,דער הייליגער בעל שם טוב זי"ע.
וואס. *
תשובה :ער זאל צום ערשט זאגן דער גאנצער טאג איז געווען שיין זוניג ,אבער
אשרי ובא לציון ,און דערנאך בעפאר נעילה האט זיך פלוצלינג פארוואלקנט דער
א לב נשבר ברעכט אויף אלע טויערן
קען ער אדער ממשיך זיין מיטן הימל ,און אפילו נאך מעריב זענען די וואלקענעס
רבי וואלף האט געדינט אלס דער 'בעל תוקע' ביים
שיר של יום אדער זאגן קודם די געבליבן אזוי געדיכט ,אז מ'האט נישט געקענט
הייליגן בעל שם טוב זי"ע ,און ער פלעגט בלאזן די
אויסגעלאזטע חלקים. מחדש זיין די לבנה .דער בעש"ט און די תלמידים
תקיעות מיט די הויכע כוונות וואס ער האט מקבל
האבן געמאכט הבדלה און עפעס טועם געווען.
געווען פון זיין רבי'ן.
איינער האט באמערקט אז רבי וואלף איז נישט
דארט ,און האט געוואלט פרעגן וואו ער איז ,אבער דערציילט, האט זי"ע מקאברין משה הרה"ק רבי
די שאלות ווערן געענטפערט דורך
דער בעש"ט האט אים געווינקען אז ער זאל נישט אלע זיין מסדר געוואלט וואלף רבי האט אז איינמאל
הרה"ג ר' נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט"א
מו"ץ בשיכון סקווירא ,ובעל הליכות החיים רעדן דערפון. די פאר האבן קענען עס זאל ער כדי בקיצור, כוונות
איר קענט אנפרעגן א שאלה בעניני תפלה וקרה"ת שפעט אינמיטן דער נאכט האט זיך געהערט א אפגעשריבן עס ער האט תקיעות, די בשעת אויגן
דורכן רופן דעם קרן תוי"ט האטליין און דרוקן #2
קלאפ אויפן פענסטער .עס איז געווען רבי וואלף, מחזור אינעם אריינגעלייגט צעטל, קליין א אויף
וועלכער האט אויסגערופן" :רבי! די וואלקענעס איז און בלאזן, געדארפט האט ער וואו פלאץ אויפן
האבן זיך צעשפרייט ,מ'קען שוין מחדש זיין די לבנה!" ארויס פון בית המדרש .דער בעש"ט איז צוגעגאנגען,
דער בעש"ט און די תלמידים זענען תיכף ארויס ,און און ארויסגענומען דעם צעטל פונעם מחזור ,אנדעם
'ובכן תן פחדך' געמאכט קידוש לבנה מיט גרויס שמחה .דער עולם וואס איינער זאל עס באמערקן.
איין יאר האבן די מתפללים אין איינע פון די בתי האט באמערקט אז דער בעש"ט און רבי וואלף זענען אים האט אריינגעקומען, ווען רבי וואלף איז צוריק
מדרשים אין מעזיבוז שטארק געבעטן רבי וואלף ער אויסטערליש פרייליך ,און טאנצן מיט א ספעציעלע וואלף רבי בלאזן. צוגיין דער בעש"ט תיכף געהייסן
זאל דאווענען ראש השנה פארן עמוד ביי זיי אין בית שמחה. נישט עס האט אבער צעטל האט אנגעהויבן זוכן דעם
המדרש .דער קביעות'דיגער חזן פונעם בית המדרש דערנאך האט דער בעש"ט אנטפלעקט וואס עס נאך שופר בלאזן דארף און געטראפן .דא שטייט ער
איז אבער נישט געווען צופרידן דערפון ,און האט איז פארגעקומען .ביי שחרית האט מען אים מודיע כוונות די נישט האט ער אבער אזא מורא'דיגע הכנה,
געהאט א שווער הארץ. געווען פון הימל ,אז עס איז דא א גרויסער קטרוג פארצייכנט. וואס ער האט זיך
די בעלי בתים האבן געשטעלט דעם חזנ'ס אויף אידישע קינדער רח"ל ,און צוליב דעם איז ער איז געווען גאר צעבראכן ,און האט זיך
משוררים צו העלפן רבי וואלף ביים דאווענען ,אבער נגזר געווארן אז דער בעש"ט וועט נסתלק ווערן געשפירט ווי איינער וואס גייט ארויס אין א מלחמה
דער חזן האט זיי געהייסן בכוונה זינגען אנדערש יענעם יאר .אלס סימן האט מען אים געזאגט ,אז ביי אן קיין כלי זיין .נישט האבנדיג קיין אנדערע עצה ,איז
ווי רבי וואלף ,כדי אים צו פארמישן .ווען רבי וואלף נעילה וועט זיך דער הימל פארוואלקענען ,און נאכן ער צוגעגאנגען און געבלאזן די תקיעות בפשיטות,
האט באמערקט וואס זיי טוען ,האט ער ווייטער דאווענען וועט מען נישט קענען מחדש זיין די לבנה. מיט א צעבראכן הארץ.
געדאווענט אויף זיין אייגענעם אופן ,אן זיך פארלאזן דאס איז געווען וואס דער בעש"ט האט נאכן דאווענען האט אים דער בעש"ט געזאגט:
אויף זייער הילף. אריינגערוימט פאר רבי וואלף נאך שחרית .רבי וואלף "היינט האט איר גוט געמאכט מיט אייערע תקיעות.
ווען ער איז אנגעקומען ביי שמונה עשרה צו די איז געגאנגען איינרייסן אז די גזירה זאל בטל ווערן, ווייסט איר פארוואס? יעדעס מאל פארלאזט איר
ווערטער' :ובכן תן פחדך ה' אלקינו על כל מעשיך'... און ער האט נישט אויפגעהערט ביז שפעט ביינאכט, זיך אויף די כוונות .די כוונות זענען אזוי ווי שליסלען
איז אויף די משוררים געפאלן אזא מורא ופחד ,אז זיי ווען די וואלקענעס האבן זיך צעשפרייט ,און די לבנה צו די היכלות -אמאל טרעפט מען יא דעם ריכטיגן
זענען אראפגעפאלן אויף דער ערד ,און זייערע ציין האט ווידער אויפגעשיינט .דערמיט האט ער צעריסן שליסל און אמאל נישט .אבער א צעבראכן הארץ
זענען ארויסגעפאלן פאר פחד (אמונת צדיקים ווארשא). די שווערע גזירה ,און אויסגעבעטן אז דער בעש"ט איז ווי א האק ,וואס קען אויפברעכן אלע חומות און
* זאל ווייטער לעבן (מעשיות ומאמרים יקרים). מחיצות".
ה ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
עצות
ה
שטעלן גבאים
עצה י"ג
טובו++++ת
ְחֻּבּלֹות ת ְ ְבְ ַ
ֲעֶׂשׂה ְּל ְָך ָ ַּת ֲ
ַ
ְחָמָה ָמל ְ ָ
ִ
ּותְׁשּוֲעָה
ֻּבְֹר ְֹב יֹוֲעֵץ
דער חיוב מפי ספרים
וסופרים
דער משנה ברורה שרייבט (סימן קכד ,ס"ק כז)' :מען
זאל באשטימען אנשים ידועים צו אכטונג געבן אויף
דעם' .אין שולחן ערוך הרב (סי' קכד ,סעי' ו) שטייט' :מען
דארף אנשרייען די מענטשן וואס לערנען ביי חזרת
לשמור.
ולעשות.
הש"ץ אדער זאגן תחנונים'.
ולקיים.
אין 'ספר הגן ודרך משה' (מאמר ליום ה) שטייט:
אפילו אויב איינער האט שוין פריער יא גערעדט,
קען ער האבן א גרויסע תיקון פון היינט און ווייטער,
דורכדעם וואס ער וועט מעורר זיין זיין חבר [דער כח
פון תשובה איז גאר גרויס ,א מענטש איז זוכה פאר זיך
און אויך מזכה אנדערע] .נאך שרייבט ער :עס ליגט א
צו קענען אנהאלטן
די קבלה און זיין נזהר
פופצן למעשה'דיגע עצות און
חוב אויף א מענטש אנצושרייען זיין חבר ,אזויווי עס בקדושת ביהכ"נ ותפילה געדאנקען פאר אנשים כערכינו
שטייט אין שולחן ערוך וועגן איינעם וואס רעדט ביי
חזרת הש"ץ אז 'גוערין בו' .אויך שטייט דארט :אלע איבערגעזעצט פונעם גליון 'נועם נתיבותינו' שע"י קהל עדת חסידי באיאן
רבנים און דיינים אין אלע קהילות און ישובים זאלן
גוזר זיין אויפן שמש צו אנווארענען דעם עולם נישט
צו רעדן אינמיטן דאווענען. איז דער זכות גאר גרויס .ווייל ווען א מענטש איז
די חשיבות פון
שוין דורכגעפאלן און גערעדט ,אבער ער הערט אויף
נאך שטייט אין 'ספר הגן ודרך משה' (מאמר ליום
עצה י"ב
זיך מחזק זיין נאכן
ב) :ווער עס רעדט אין בית המדרש בשעת דער בעל אינמיטן א זאץ ,פילט ער נישט קיין גאוה אזויווי א
תפילה דאווענט איז א חוטא ,און זיין עבירה איז 'גדול צווייטער מענטש וואס קען טראכטן צו זיך' :איך רעד
נכשל ווערן
מנשוא' -צו גרויס צו טראגן .דער גאנצער קהל איז נישט ביים דאווענען' .פארקערט גאר ,ער פילט זיך
מחוייב אים מוכיח צו זיין ,כדי אים צוריקצוהאלטן פון דערנידערט ווי א בעל עבירה .און אויב טראץ דעם
זינדיגן. שווערן געפיל שטעלט ער זיך אפ און רעדט מער
דער 'שבט מוסר' (פרק יז) שרייבט :עס איז ראוי ונכון נישט ,ווערט דאס גערעכנט אלס א ריינע פעולה
צו שטעלן א מענטש אין יעדע שול ,וואס זאל מעורר לשם שמים ,אן קיין שום זייטיגע נגיעות אדער פניות.
זיין דעם עולם ,און אנשרייען ווער עס רעדט ביים דאס אויפהערן אינמיטן איז א מורא'דיגע מדריגה
און אן אומשאצבארע קידוש השם ,און אויך די וואס
במקום שבעלי תשובה
דאווענען .ווער עס האט נישט אינזין דאס דאווענען
גלייבט נישט אין השגחה פרטית ,און נישט אין שכר הערן אים אויס און רעדן מיט אים ,וועלן באקומען א
עומדים
ועונש' .עס איז ראוי פאר יעדע קהילה אשר דבר שטארקע התעוררות ווען זיי וועלן זען ווי ער האט עס מאכט זיך אמאל ,אז א מענטש וואס איז
המלך ודתו מגיע ,אז מען זאל באשטימען מענטשן זיך געכאפט און אויפגעהערט אינמיטן. ליידער דורכגעפאלן און צוריק אנגעהויבן רעדן
פאר דעם צוועק וואס זאלן משגיח זיין מיט שטרענגע בפרט אויב מען האט אים מעורר געווען ,און ער אינמיטן דאווענען ,פילט אז עס איז אים זייער שווער
ווארענונגען אויף די וואס רעדן ,און זיי פארשעמען פילט זיך דערנידערט און צעבראכן אז מען האט אויפצוהערן ,ווייל ער טראכט ביי זיך' :איך בין דאך
ברבים .אזוי וועט די כבוד שמים נתגלה ווערן אויף אים געדארפט מעורר זיין ,און דאך איז ער זיך שוין סייווי דורכגעפאלן מיט דעם הארבן חטא ,וואס
דער וועלט ,וכל העם ישמעו ויראו ולא יזידון עוד, מכניע אונטער דעם וואס האט אים מעורר געווען וועט מיר שוין העלפן אויב איך הער יעצט אויף?'
און זיי וועלן לייגן א שלאס אויף זייער מויל זיך און ער הערט אויף צו רעדן ,דעמאלס ווערט ער אדער אויב דער גבאי אדער א חבר איז אים מעורר,
צוריקצוהאלטן פון רעדן דברי חולין און שיחה בטלה זייער נאנט צום אויבערשטן ,ווייל 'לב נשבר ונדכה פילט ער נישט באקוועם אויפצוהערן ,און אמאל האט
אין בית המדרש' (ווי העמודים ,סוף פרק י). אלקים לא תבזה' .עס שטייט אין ספרים הק' ,אז דער ער א געפיל פון בושה און אומאנגענעמליכקייט.
רבינו יונה שרייבט אין 'אגרת התשובה'' :יעדער אויבערשטער רוהט ביי א מענטש וואס האלט זיך אין אזא צייט זאל א מענטש טראכטן' :עס מאכט
וואס רעדט זיינע עניינים אין בית המדרש בשעת דער קליין און נידריג אין זיינע אויגן ,אזויווי עס שטייט אין בכלל נישט אויס וואס איך האב ביז יעצט געטון,
בעל תפילה דאווענט ,דארף מען אים אנשרייען ,און מערערע פלעצער אין חז"ל. אבער פונקט יעצט ווען איך האב מיך דערמאנט,
די גאנצע קהילה איז מחוייב אים מעורר צו זיין ,און ער האט דאך שוין סייווי פארלוירן זיין כבוד מיט אדער מען האט מיר מעורר געווען -הער איך אויף!'
אים צוריקהאלטן פון זינדיגן קעגן דעם אויבערשטן. דעם וואס ער האט גערעדט ,און ער קען טראכטן אז דאס איז זייער זייער חשוב ביים באשעפער .עס איז
אלע ברואים זענען באשאפן געווארן נאר לכבוד דעם מענטשן וועלן זאגן אז ער האט נאר אויפגעהערט זיכער אז מיט דעם אליין פאררעכט מען דאס וואס
באשעפער ,און אויב דיין הארץ קערט זיך אוועק רעדן ווייל מען האט אים מעורר געווען .ממילא מען האט פריער גערעדט ,ווי עס ווערט געברענגט
פון דעם ,און דו הערסט נישט אויס בשעת מ'לויבט האט ער דא כמעט נישט קיין שום נגיעה פון כבוד אין די ספרים הקדושים ,ספעציעל וויבאלד דער צער,
דעם באשעפער און מ'דערציילט זיינע שבחים ,זיינע אדער גאוה ,נאר ער טוט עס בלויז פאר כבוד שמים, די בושה ,און די שוועריגקייט פון אויפהערן אינמיטן
שטארקייטן און וואונדער ,וואו איז דער כבוד שמים? דעריבער איז זיין שכר און זכות עד אין לשער. זענען זייער גרויס.
(המשך יבא בעז"ה) וואו איז דער מורא שמים?' j אויך שטייט אין ספרים הקדושים ,אז אין אזא פאל
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ו
יענו ּ
הוּא מוֹ ִשׁ ֵ
קבלתי ו[עדיין]לא נושעתי המשך פון עמוד ב'
פרעגט ער פארוואונדערט ,וויסנדיג אז ער האט יעדן
איינגעמאלדן אז ער פארט אוועק ,און צו וואס איז
מדור מיוחד אויף 'דברי חיזוק והדרכה' ווען מען זעהט נישט קיין ישועה נאכן נעמען די קבלה מען אים אזוי מבלבל?
fe דער בעל הבית זאגט אים" :איך וויל דיר נאר זאגן,
מען האט ערלעדיגט די גאנצע זאך! דו האסט שוין אן
די לשון הרע מיט וואס מען האט אים די ישועה איז צומאל נישט קיין אפוינטמענט אין די מוסדות .מען גייט דיר אננעמען!"
בארעדט איז געווען גענצליך פאלש .ער ישועה
האט זיך געבעטן ביים ביזנעסמאן אז דער יונגערמאן איז ממש צוזאמגעפאלן אויפן
לכבוד מערכת נקדישך.
ער זאל אים נאכאלץ אויפנעמען ,אבער ּפלאץ!
איך בין זיך ממש מחיה מיט דעם גליון
ס'האט אים שוין גארנישט געהאלפן. יעדע וואך ממש .בפרט לעצטנס מיט דער און יעצט האט ער ָאנגעהויבן דערציילן וואס ׳ביי
יענע מאמענט האט ער געשפירט ווי נייע קאלום 'קבלתי ועדיין לא נושעתי', פארגעגאנגען ,אין דער זעלבער צייט וואס אים׳ איז ָ
זיין וועלט פאלט צוזאם .ער איז אריין אין וואס אויסערדעם וואס ס'איז זייער וויכטיג מען האט אים געזוכט.
זיין קאר און געוויינט ווי א קינד פאר א פארן דור צו ליינען אזעלכע מאמרים *
האלבע שעה .נאך א האלבע שעה האט ער אויך ,איז עס פאר מיר א פערזענליכע דא ביים הייליגן"איך האב זיך איינגעשּפארט ָ
געזאגט צו זיך ,וואס טוט זיך דא? פארוואס חיזוק ,וויבאלד איך אליין בין אויך פון די תוספות יום טוב" ,דערציילט דער יונגערמאן" ,און
וויין איך? דאס קומט פונעם באשעפער. חבריא קדישא המצפים לישועה ו[עדיין] איך האב אים געזאגט אזוי"" :הייליגער תוספות יום
ס'מוז זיין אז ס'איז לטובה! איך גיי נישט לא נושעתי...
ווערן צעבראכן דערפון .איך וועל ווייטער
טוב! מיין מויל גייט מיר אגאנצן טאג ...אדער רעד
ס'איז יעצט געווען דער יארצייט פון איך ,אדער עס איך ...עס שטעלט זיך נישט ָאּפ ,אין
אנגיין ,און טון דאס בעסטע וואס איך קען. דער הייליגער חתם סופר זי"ע ,וואס בדרך בית המדרש אויך נישט!
די קומענדיגע זעקס חדשים זענען אים אגב ,האט ער גאנץ אסאך מיטגעמאכט
געווען אויסטערליש שווער ,ווייל ער האט בחיים חיותו .דער גאון וקדוש האט דא ביי דיר ,הייליגער תוספות יום
"איך שטיי יעצט ָ
זיך זייער געפלאגט צו דעקן זיינע הוצאות. געזאגט ,אז א טאג וואס ער האט נישט אויסזאגן גאנץ תהלים ,און איך בין מקבל
ָ טוב .איך גיי
דאן איז געקומען די ישועה :א צווייטער געלערנט 'חובת הלבבות' ,האט ער אויף מיר אז איך גיי נישט רעדן אין בית המדרש!
האט אים אנגעטראגן אן אנדערע ארבעט, געשפירט א קאלטקייט אין יראת שמים. "איך בעט דיך אבער איין טובה ,הייליגער רבי" :זיי
ער האט אונטערגעשריבן א קאנטראקט, אויב דער חכם בארזים ,שכל רז לא אניס זיך מגלה צו מיר ,נאכפאר שבת זאל מיין קינד האבן
און יעצט איז ער שוין געווארן מסודר. מיניה ,האט געדארפט חיזוק פונעם 'חובת א מוסד!"
אינצווישן האט זיך די פאליציי גענומען הלבבות' ,מה נענה אנן בתריה. "דאס איז דער לשון וואס דער יונגערמאן האט
צו די ביינער פון די אפיס וואו מען האט א טאטע וויל געבן דאס בעסטע פאר די געזאגט אין יענע צוויי שעה ,וואס ער האט געזאגט
אים געהאט אנגעטראגן ארבעט א האלבע קינדער ,אויב מ'קען מחזק זיין קינדער מיט תהלים און מקבל געווען אויף זיך די קבלה ,דווקא אין
יאר פריער ,און מען האט ארעסטירט אלע אמונה ובטחון ,בפרט אין שווערע זמנים, יענע צוויי שעה איז אלעס געווארן מסודר!"
איינגעשטעלטע פאר שווינדלערייען .זיי געבט מען זיי דאס בעסטע לעבנ'ס געצייג.
זענען אלע געווען אויף צרות. איך פרוביר פארצולערנען ביים שבת ער איז געווען דארט ביים הייליגן ציון ,אויסגעגאסן
האט דער איד אויסגעפירט" :איך האב סעודה פונעם ספר 'לעבן מיט אמונה' (חלק זיין הארץ ,און ָאנגענומען אויף זיך די קבלה ,און אין
געוויינט אין מיין קאר פאר עפעס וואס ב) .האב איך דעם שבת דערציילט אט- דא אנגעהויבן דרייען דידער זעלבער צייט האט זיך ָ
האט למעשה געראטעוועט מיין לעבן .איך די מעשה ,וואס קען אפשר זיין א חיזוק גאנצע קייט! דער קאנטראקטער האט גערופן דעם
ווייס נישט וואס איך האב געטון זיך צו פאר איינער וואס ווארט פאר א בעסערע בעל הבית ,מען האט זיך פארבונדן מיט די געטרייע
פארדינען אזא חסד .איך האב געמיינט אז פרנסה ,שידוך ,זרע של קיימא וכדו' .וז"ל: עסקנים ,און די טיר וואס איז אזוי לאנג געווען
דאס איז די גרעסטע צרה אין לעבן ,אבער א איד האט מיר דערציילט ,אז אפאר פארמאכט ,האט זיך ב"ה געעפנט!
ענדגילטיג האט זיך ארויסגעשטעלט אז יאר צוריק האט ער פארלוירן זיין ארבעט, *
דאס איז געווען די גרעסטע ברכה אין מיין און ער האט זיך פאר א לאנגע תקופה דאנערשטאג איז דער יונגערמאן אהיימגעקומען.
לעבן .איך זע עס יעצט אזוי קלאר". זייער געמוטשעט פינאנציעל .דאן איז א עירּפארט,
ָ זיין פרוי האט אים שוין אפגעווארט אינעם
אויב קענען מיר שפירן -אפילו ווען ביזנעסמאן געקומען ,און אים אנגעטראגן און פון דארט זענען זיי געפארן גלייך צו דער מיטונג
עס איז אונז שווער -אז באמת העלפט זייער א גוטן פאסטן .גענוי אזא פאסטן אין די מוסדות.
אונז דער באשעפער ,וועלן אלע אונזערע וואס ער האט זיך געהאט פארגעשטעלט
דאגות עלימינירט ווערן .מיר וועלן הנאה אין זיינע שענסטע חלומות. מען האט זיך געטראפן ,דאס קינד איז אריין אין די
האבן פון א זארגלאזע ,רואיגע לעבן, מוסדות ,און אלעס איז געווארן מסודר!
ער האט ענדליך געשפירט א שטראל
אומאפהענגיג וואס די אומשטענדן זענען", פון האפענונג ,אבער נאך איידער ער נאכפאר שבת האט דאס קינד שוין געהאט א מוסד!
עכ"ל. האט אונטערגעשריבן דעם קאנטראקט, די בקשה וואס דער צעבראכענער טאטע האט
אמאל מאכט זיך אז מ'ווארט אפאר האט אים איינער בארעדט צו דעם ארויסגעזאגט ביים הייליגן ציון ,איז ב"ה ערפילט
יאר פאר עפעס ,און שפעטער ווערט מען פאטענציאלער ארבעטס-געבער ,און געווארן.
געוואויר למפרע דער חסד ה'. יענער האט אים מער נישט געוואלט
דער חשוב'ער מגיד שיעור פירט אויס מיט
חזק חזק ונתחזק. אויפנעמען .דער איד איז געווען צעשאסן.
התרגשות" :טייערע אידישע קינדער ,עס איז א
מורא'דיגע ,מורא'דיגע זאך! ווייל תפילה און א גוטע
קבלה העלפט!"
ז ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
ער האט געשטעלט ספעציעלע גבאים ,זיכער צו און איך טראכט צו מיר' :ייש"כ הייליגער
מאכן אז מען רעדט נישט בשעת התפילה.
און איך וויל אייך מיטטיילן א וואונדערליכע
באשעפער'.
א חלק פון די קבלה איז געווען ,אז אויב
זֶה ָלזֶה
זאך וואס מען האט דא געזען אין דער באקאנטער ס'וועט בס"ד זיין א ישועה ,וועל איך עס מפרסם מכתבים • הערות • והארות
קאראנא תקופה. זיין .רוף איך אריין דאס מפרסם צו זיין .א גרויסן
די פאליציי אין אנטווערפן איז געווען גאר ייש"כ ,הצלחה רבה ,שמחה ונחת.
שטרענג .זיי זענען ארומגעגאנגען אין די בתי
אם יקום איש ...ורפא ירפא
*
מדרשים און קאנטראלירט .אבער אינעם א גוט יאר .איך וויל איבערגעבן מיין מעשה.
קויפן א לאטערי הייסט השתדלות איך בין געווען דעם זומער א מדריך ,און
שאצער ביהמ"ד האבן זיי נישט אריינגעטראטן!
טייערע מוציאי לאור פון ׳נקדישך׳ ,איך וויל אינמיטן אויפטרעטן פאר די קינדער אויפן
עס האט זיך דא געווירבלט .דער עולם איז
צולייגן א קליינע הוספה. סטעידזש בין איך געפאלן ,און איך האב
געקומען אין ביהמ"ד ,מען איז געגאנגען אין
מקוה .מען האט אפילו מורא געהאט אז עס איר האט געהאט אינעם גליון א שיינעם מיר צעבראכן א ביין .איך בין געגאנגען צו
קומען שוין צופיל מענטשן... שמועס איבער דעם ענין פון גורלות :מען דארף א לאקאלער דאקטער ,און ער זאגט מיר אז
טון השתדלות פאר פרנסה ,און צי דאס קויפן א עס זעט אויס זייער נישט גוט ,און איך וועל
דער נס איז געגאנגען אזוי ווייט ,אז איין
גורל ווערט אויך גערעכנט אלס השתדלות. מסתמא דארפן האבן אן אפעראציע .ער האט
טאג האט זיך די פאליציי אוועקגעשטעלט נעבן
אינטרעסאנטע
ַ האב איך געוואלט מיטטיילן ַאן מיר געשיקט צו א צווייטן דאקטער וואס איז
דעם ביהמ"ד און געקוקט .מיר האבן זיך שוין
באבוב.
ַזאך וואס איך געדענק פון דא אין ָ געאייגנט פאר דעם ,און יענער האט אויך
דערשראקן אז יעצט איז עס געקומען ...אבער,
עס איז געווען ַא חשוב׳ער איד ,ר' יהושע באשטעטיגט אז איך וועל דארפן אן אפעראציע.
גארנישט!
וואלף זאפרין ע״ה ,וועלכער איז געווען דער איך האב אנגערופן 'רפואה העלפליין' ,צו
אידן זענען געקומען און געגאנגען ,עס האט
'כותב' ביים באבוב'ער רב זצ"ל. העלפן טרעפן א דאקטער וואס קען מיר געבן
זיך געווירבלט ,און זיי האבן נישט אריינגעטראטן,
איין יאר ,ווען מיר זענען ארויסגעפארן צום א סעקענד עפיניע"ן .און זיי האבן מיר געגעבן
און האבן נישט געזאגט קיין ווארט!
בית החיים לכבוד די יארצייט ,איז ר' יהושע א גאר פראפעסיאנאלן דאקטער אין דעם פעלד.
ביי אונז איז עס קלאר ,אז דאס אלעס איז
וואלף מיטגעקומען מיט אונז. איך בין געווען זייער אנגעצויגן ,איך האב
אין זכות פון דאס וואס מען רעדט נישט ביים
נישט געוואלט יעצט פאר די הייליגע טעג ,האבן
דאווענען ,און מען מאכט זיכער אז מען זאל מיין ברודער האט זיך געפירט אויפן וועג
פראבלעמען מיט אפעראציעס און אנדערע
נישט רעדן .דער זכות פונעם רבי'ן שליט"א, אהיים ,זיך אפצושטעלן אין ניו דזשערסי קויפן
עניינים ,איך האב געוואלט ס'זאל זיך פארהיילן
וואס האלט דאס אזוי שטארק אן ,באגלייט דעם א לאטערי .האט ר' יהושע וואלף אים געבעטן צו
פון זיך אליין ,האב איך געטראכט ,אז דער
ביהמ"ד. קויפן נאך איינס פאר אים אויך.
אויבערשטער וויל עפעס פון מיר.
דערביי קומט זיך אויך א הכרת הטוב פאר האט ער דערביי געזאגט ,אז דער הייליגער
האב איך אנגעהויבן טראכטן ,אז איך בין זייער
דעם גליון 'נקדישך' ,וואס העלפט זייער שטארק קדושת ציון זצ"ל פלעגט אויך קויפן א לאטערי,
א וואוילער יונגערמאן ,איך דין דעם אויבערשטן
צו ,מעורר צו זיין אידישע הערצער. און ער האט געזאגט אז א מענטש דארף טון
וואו עס דארף צו זיין .דער ענין פון 'נישט רעדן
איך וויל נאך צולייגן א קליינע הוספה בענין השתדלות פאר פרנסה.
ביים דאווענען' איז געווען זייער שטארק ביי
זה. כל טוב. מיר אלע יארן ,אלס בחור און אלס יונגערמאן.
א תקופה נאכדעם וואס דער שאצער רבי שלמה שליסל לעצטנס אבער האט זיך אריינגעכאפט דא/
שליט"א האט געעפנט דעם ביהמ"ד ,און * דארט ,אז בין גברא לגברא קען איך געבן א רעד.
געמאכט די באקאנטע תקנה נישט צו רעדן ביים האב איך אפגעמאכט ,אז איך מאך א קבלה,
דאווענען ,האט אים דער פשעווארסקער רבי אין לדבר בשעת תפלת 'הש"ץ'
אז ביז נאך יו"כ גיי איך נישט רעדן דאס גאנצע
שליט"א געפרעגט ביי איינע פון די מעמדים: א גוטן ,דא רעדט א מתפלל פון ביהמ"ד
דאווענען ,אפילו בין גברא לגברא ,קיין איין
"איך הער איר האט געעפנט א ביהמ"ד ,צום ׳דעת שלום׳ שאץ אין אנטווערפן.
ווארט נישט ,חוץ צווישן תפילות ,צווישן שחרית
דאווענען?!" איך האב געזען אינעם גליון פון פרשת האזינו, און מוסף ווען מען מאכט א הפסקה ,דעמאלס
לשון צדיק כסף נבחר! יש ביהמ״ד ,ויש שבת שובה ,איבער דעם באזוך פון הגה"צ גאב"ד קען מען רעדן .חוץ פון דעם בל"נ ,וועל איך
ביהמ״ד ...עס איז דא איינער וואס עפנט א אנטווערפן ביי כ"ק אדמו"ר משאץ שליט"א פון נישט רעדן ,און בזכות זה זאל זיך עס פארהיילן
ביהמ״ד ,און דערנאך איז דא איינער וואס עפנט אנטווערפן ,בבית מדרשו. פון זיך אליין.
א ביהמ״ד 'צום דאווענען!' אלס איינער פון די מתפללים ,האב איך איך קום אן צום גרויסן דאקטער .איך בין
יהי רצון ,אז מ׳זאל הערן אך טוב וחסד פאר געוואלט באשטעטיגן :דא רעדט מען טאקע געווען אינגאנצן אנגעצויגן ,און ער קוקט אויף
אלע אידישע קינדער. נישט ביים דאווענען! די עקסערעי"ס ,און ער זאגט מיר גלייך" :ס'וועט
יישר כח! קיין ווארט ווערט נישט ארויסגערעדט! זיך היילן ,דאונ"ט וואר"י ,ס'וועט זיך היילן פון
* דער רבי שליט"א איז זייער שארף דערויף ,און זיך אליין ,און ס'וועט זיין פיין".
מי שברך שחיבר מרן בעל תוס' יו"ט זיע"א
ִמי ׁ ֶש ֵּב ַר ְך ֲאבו ֵֹתינ ּו ַאבְ ָרהָ ם יִ צְ חָ ק וְ יַ עֲ קֹב ׁ ֶ
משה וְ ַאהֲ רֹן ָ ּדוִ ד ו ׁ ְּשל ֹמֹ ה ,הוּא יְ בָ ֵר ְך הַ ׁשו ֵֹמר ּ ִפיו וּלְ ׁשוֹנ ֹו
ִמלְ הַ פְ ִסיק ְּב ׁשוּם ִדיבּ וּרִ .מן ָּברו ְּך ׁ ֶש ָא ַמר עַ ד גְ ַמר הַ ְּתפִ ָּלה ו ִּּב ׁ ְשעַ ת קְ ִר ַיאת ֵספֶ ר ּתו ָֹרה KEREN TOSFES YOM TOV
ׁ ֶש ְּבצִ יבּ וּרַ :אפִ יל ּו ְּב ִדבְ ֵרי ּתו ָֹרה וְ ֵאיזֶה ִדיבּ וּר ּ ָכל ׁ ֶש ּ ֵכן ְּב ִשׂיחַ ת חוּלִ ין וְ ִס ּיפו ֵּרי ׁ ְשמוּעוֹת .וְ יָ חוֹל ּו עָ לָ יו ּ ָכל 670 M y r t l e A v e # 6 4 4 9
משה ַר ֵּבינ ּו עָ לָ יו הַ ּׁ ָשלוֹם ו ְּּבכָ ל ִספְ ֵרי הַ ְנּבוּאוֹת :יִ ְר ֶאה ז ֶַרע ּ ָכ ׁ ֵשר חָ ִיּים הַ ְּב ָרכוֹת הַ ּ ְכתוּבוֹת ְּב ּתו ַֹרת ׁ ֶ Brooklyn NY 11205
וְ קַ ָי ִּמים .וְ יִ ז ּ ְֶכה לִ ׁ ְשנֵ י ׁשוּלְ חָ נוֹת ׁ ֶש ִּב ׁ ְשנֵ י עוֹלָ ִמיםֶ ׁ :שהֵ ם הָ עוֹלָ ם הַ זֶּה ׁ ֶשעָ לָ יו נֶ ֱא ַמר וְ הִ ֵּנה טוֹב .וְ הָ עוֹלָ ם הַ ָּבא
ׁ ֶשהוּא יוֹם ׁ ֶש ּ ֻכלּ ֹו ָארו ְּך גַ ם טוֹב :וְ נֹ ַ
Tel: 212.299.9185 Fax: 212.244.6551
אמר ָא ֵמן:
Email: Gilyon@KTYT.org
