gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נקדישך · NAKDISHACH — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: נקדישך · NAKDISHACH

שבוע: נח (2026-10-12)

נקדישך · NAKDISHACH — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫מרומם זיין‬ ‫עבודת התפלה‬ ‫וקדושת ביהמ"ד‬ ‫מיט די "הייליגע‬ ‫קבלה" נישט‬ ‫צו רעדן ביים‬ ‫דאווענען‬ ‫גליון תס"ג‬ ‫פ' נח תשפ"ז לפ"ק‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה‬ ‫ַכּ ָד ּ ָבר ָה ָאמוּר‬ ‫פנינים ומרגליות על הפרשה בעניני תפלה‬ ‫הייליגער רבי איך בעט דיך אבער איין‬ ‫תֵב ָה בְּצִדָ ּּה‪.‬‬ ‫תֵב ָה‪ּ ,‬ופֶתַח הַ ּ‬ ‫ש ׂה ל ַ ּ‬ ‫תַעֲ ֶ‬ ‫צֹהַר ּ‬ ‫טובה‪' :‬זיי זיך מגלה‪ ,‬נאכפאר שבת זאל‬ ‫דאס ווארט צה"ר איז א רמז אויף צ"ר ה'‪.‬‬ ‫די תורה לערנט אונז דא די דרך פון תפילה‪,‬‬ ‫מיין קינד האבן א ישועה!'‬ ‫'צהר'‪ ,‬די צער פון השי"ת‪' ,‬תעשה לתיבה'‪ ,‬דאס‬ ‫זאל זיין די כוונה פון דעם חזן‪ ,‬דער עובר לפני‬ ‫עלטער געווארן‪ ,‬און ס׳איז געקומען די צייט אים‬ ‫פאלגענד איז א וואונדערליכע‬ ‫ָ‬ ‫התיב"ה‪ .‬זיין כוונה ביים דאווענען זאל זיין בלויז‬ ‫אריינצולייגן אין די מוסדות‪.‬‬ ‫האט דערציילט‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫מעשה‪ָ ,‬‬ ‫אויפן צער און כבוד פון השי"ת‪ ,‬לאוקמי שכינתא‬ ‫מיטמאכעניש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דא האט זיך אנגעהויבן די‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫דער מגיד מפורסם ופה מפיק‬ ‫מעפר‪.‬‬ ‫פאר א געוויסע סיבה האט מען נישט געוואלט‬ ‫מרגליות‪ ,‬הרה"ג ר' מרדכי הערש‬ ‫ופתח התיבה ‪ -‬דאס איז מרמז אויף דאס‬ ‫ארייננעמען זיין קינד‪ .‬דעם ּפרט‪ ,‬פארוואס מען האט אים‬ ‫שפיטצער שליט"א‪ ,‬ראש ישיבת‬ ‫עפענען די השפעות און פרנסות פון עולם הזה‬ ‫נישט געוואלט אננעמען‪ ,‬האב איך נישט ּפונקטליך מברר‬ ‫ספינקא‪ ,‬אין זיין בארימטן‬ ‫וואס קומט דורך דאווענען‪ ,‬בצדה תשים ‪ -‬דאס‬ ‫געווען‪ .‬על כל פנים‪ ,‬דער קינד איז נישט געווען מסודר‪,‬‬ ‫וועכנטליכן שיעור‪ ,‬יעצט ּפרשת נח‬ ‫זאל זיין פונדערזייט‪ ,‬א זייטיגע זאך‪ ,‬און מען זאל‬ ‫און דער טאטע האט נישט געהאט קיין מנוחה‪.‬‬ ‫תשפ"ז‪ ,‬ארויסברענגנדיג דעם גרויסן‬ ‫נישט אינזין האבן דאס אלס דער עיקר‪ ,‬ווייל‬ ‫כח פון תפילה‪ ,‬אינאיינעם מיט א‬ ‫דאס וועט שוין קומען ממילא‪ .‬ווען דו וועסט‬ ‫א דריי‪-‬פערטל יאר איז ער געגאנגען הלוך ושוב‪ ,‬אהין‬ ‫גוטע קבלה אין קדושת בית המדרש‪.‬‬ ‫מכוון זיין און מאכן דעם יחוד אין יעדעס‬ ‫און צוריק‪ .‬געקלאּפט אויף טירן‪ּ ,‬פרובירט און געבעטן‪,‬‬ ‫ווארט‪ ,‬וועלן זיך אלע וועלטן אנפילן מיט‬ ‫ָאבער מען וויל נישט ארייננעמען דאס קינד!‬ ‫הייבט‬ ‫דער חשוב'ער מגיד שיעור‬ ‫שפע‪ ,‬ברכה‪ ,‬פרנסה טובה און אלעס גוטס‪.‬‬ ‫ָאן אזוי‪:‬‬ ‫דער יונגערמאן איז געווען מורא'דיג צעבראכן‪.‬‬ ‫(תפארת שלמה)‬ ‫מיר זעען ביי נח‪ ,‬אז דער מדרש‬ ‫ער ארבעט אין קאנסטראקשן‪ .‬איין טאג קומט ער‬ ‫זאגט‪ ,‬דער אויבערשטער האט געהאט א‬ ‫אריין צו זיין בעל הבית‪ ,‬און ער צעוויינט זיך‪" :‬עס גייט‬ ‫טענה אויף אים‪' :‬רעיא שטיא'‪ ,‬פארוואס‬ ‫יעצט זיין א נסיעה צום הייליגן תוספות יום טוב"‪ ,‬זאגט ער‪.‬‬ ‫האסטו נישט מתפלל געווען אז איך זאל‬ ‫"איך בין אזוי צעבראכן פון דעם גאנצן‬ ‫ענין מיט מיין קינד אין די מוסדות‪ ,‬און‬ ‫נישט ברענגען קיין מבול?‬ ‫סוֹד ַשׂ ְר ֵפי ק ֶֹדשׁ‬ ‫ווען דו וואלסט מתפלל‬ ‫קדושת ביהמ"ד במשנתם של בעלי ההילולא‬ ‫ריבערכאּפן"‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫איך וויל זיך ַא‬ ‫געווען‪ ,‬וואלט מען געקענט‬ ‫דער בעל הבית האט מיטגעהאלטן‬ ‫הרה"ג רבי אברהם יצחק‬ ‫פארמיידן דעם מבול!‬ ‫וויינבערגער זצ"ל‬ ‫וואס דער יונגערמאן מאכט מיט‪.‬‬ ‫אבד"ק קליינווארדיין ‪ -‬במח"ס פני יצחק‪ ,‬מלל‬ ‫וויל איך דערציילן א‬ ‫לאברהם ‪ -‬י"ב חשון תרמ"ה לפ"ק‬ ‫ער האט פארשטאנען זיין צער‪ ,‬און‬ ‫ענטפערט אים‪" :‬נישט נאר איך לאז דיר‬ ‫מעשה וואס א איד האט מיר‬ ‫וְ ַה ָמקוֹם ַא ְד ַמת ֹק ֶד ׁש צָ ִר ְיך‬ ‫פארן‪ ,‬נאר איך וועל דיר אויך באצאלן‬ ‫ווערט א‬ ‫איבערגעגעבן‪,‬‬ ‫ּפערזענליך‬ ‫און איך האף אז איך וועל עס‬ ‫לַ עֲ מֹ ד ְּב ֵא ָימה וּבְ יִ ְר ָאה וּפַ ַחד‬ ‫דעם טיקעט!"‬ ‫מיליאָנער‬ ‫איבערגעבן ָאן קיין טעותים‪.‬‬ ‫לִ פְ נֵ י ֶמלֶ ְך ַמלְ כֵ י ַה ְמלָ כִ ים‬ ‫דער יונגערמאן האט זיך‬ ‫אויפגעהויבן‪ ,‬און ארויסגעפארן קיין‬ ‫שרייבט אייך איין‪ ,‬נעמט‬ ‫*‬ ‫ַה ָק ָּב"ה‪ָ ,‬א ְמנָ ם ַה ׁ ּ ָשח שִׂ ָיחה‬ ‫קראקא‪ ,‬צום יארצייט פון הייליגן‬ ‫די קבלות‪ ,‬און זייט קונה‬ ‫יונגערמאן‪,‬‬ ‫א‬ ‫איז‬ ‫דער איד‬ ‫ְּב ֵטלָ ה ְּבבֵ ַיה ּ ְכנ"ס ר"ל ְמ ַהאי‬ ‫עָ נְ ׁ ָשא‪ִ ,‬מי בִ ֵּק ׁש זֹאת ִמ ֶ ּי ְדכֶ ם‬ ‫ביידע וועלטן!‬ ‫א פרישע משּפחה׳לע‪ ,‬זיי האבן‬ ‫תוספות יום טוב זי"ע‪.‬‬ ‫*‬ ‫‪212.299.9185‬‬ ‫געהאט א קינד‪ ,‬דאס קינד איז‬ ‫ְרמֹ ס ֲחצֵ ָרי‪.‬‬ ‫‪Fax: 212.244.6551‬‬ ‫דא וויל איך דערמאנען די הייליגע‬ ‫ָ‬ ‫‪million@ktyt.org‬‬ ‫(מלל לאברהם‪ ,‬לשבת הגדול)‬ ‫המשך אויף עמוד ב'‬ ‫פון‬ ‫ּפעולות‬ ‫ויש להזהר על קדושת הגליון‬ ‫אין לקרותו בשעת התפלה וקריאת התורה‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה‬ ‫ַא ִד ּיר וְ ָחזָ ק‬ ‫דער קאנטראקטער הערט אויס‪ ,‬און רופט זיך‬ ‫המשך פון עמוד א' ידידי וידיד כל בית ישראל‪ ,‬פון די‬ ‫ציטוטים קצרים מספה"ק‬ ‫על עוצם כחה של תפלה‬ ‫ָאן‪" :‬איך בין נאנט מיט הרבני הנגיד ר' יחזקאל‬ ‫גרעסטע בעלי צדקה פונעם דור‪,‬‬ ‫בערקאוויטש הי"ו‪ ,‬וואס חוץ זיינע פילע צדקות‪,‬‬ ‫דער גרויסער מקים עולה של תורה ותפילה‪ ,‬הרב יואל‬ ‫נח שגג שלא האמין שיש לו כח‬ ‫האט ער אויך א גאנצע עבודה פון מסדר זיין בחורים‪,‬‬ ‫לאנדא שליט״א‪ ,‬וואס האט זוכה געווען אויפצובויען‬ ‫בתפילה‬ ‫מיידלעך און יונגלעך‪ ,‬אין ישיבות‪ ,‬חדרים און סקולס‪.‬‬ ‫דעם 'קרן תוספות יום טוב'‪ ,‬וואס איך קען זאגן עס‬ ‫לכאורה יפלא לומר על נח שהיה‬ ‫איך וועל זען צי מען קען אנקומען צו אים!"‬ ‫האט ממש אויפגעהויבן כלל ישראל!‬ ‫מקטני אמנה‪ ,‬אך הנה נודע‪ ,‬כי‬ ‫ער ּפרובירט רופן ר' יחזקאל‪ָ ,‬אבער ער הייבט‬ ‫ולימינו שטייט דער מנהל פון קרן תוספות יום‬ ‫שגגה גדולה היתה לו שלא התפלל‬ ‫נישט אויף‪ .‬רופט ער א חבר‪ ,‬און דער חבר האט אים‬ ‫טוב‪ ,‬הרב אלטר ראבינאוויטש הי"ו‪ ,‬און די שליחים‬ ‫על הדור‪ ,‬אולי הועיל להציל אותם‬ ‫שוין יא געכאּפט‪ .‬והנה‪ ,‬ר' יחזקאל איז גלייך גרייט‬ ‫פון רבי יואל ארבעטן אריין אין 'נקדישך'‪ ,‬מעורר צו‬ ‫משחת‪ ,‬והחסרון היה לו שהיה בדעתו‬ ‫ארויסצוהעלפן‪ .‬ער פארבינדט אים מיט זיינער א ידיד‪,‬‬ ‫זיין אידישע קינדער אויף קדושת התפילה‪ .‬עס איז‬ ‫שהוא קטן בעיני הש"י ולא עלה על‬ ‫הנגיד ר' הערשי זילבערשטיין הי”ו‪ ,‬וואס איז אויך‬ ‫געווארן ממש א רעוואלוציע איבער דער גאנצער‬ ‫לבו שיהיה הקב"ה חפץ בתפלתו ולא‬ ‫אסאך עוסק אין דער נושא‪ ,‬לילה ויום לא ישבותו‪.‬‬ ‫וועלט!‬ ‫האמין זאת שהש"י ישמע אליו ויעתר‬ ‫אויסערדעם זענען דא נאך חשוב׳ע עסקנים ואנשי‬ ‫צוטאגס‪ ,‬ווען‬ ‫ָ‬ ‫איך זאג נישט קיין גוזמא‪ ,‬אז היינט‬ ‫לו אחרי שכבר נגזרה הגזירה‪ .‬אבל‬ ‫מעשה‪ ,‬וואס טוען גדולות ונצורות אין דעם נושא‪,‬‬ ‫א איד מיט א בארד קומט אריין אין א בית המדרש‪ ,‬און‬ ‫וישלם ה׳ פעלם הטוב עס איז א מורא'דיגע זאך! די‬ ‫חשב בלבבו שזה יהיה נגד רצון הש"י‬ ‫הייבט ָאן רעדן ביים דאווענען אדער ביים ליינען‪ ,‬קוקט‬ ‫אידן טוען בלי גבול אין דעם נושא‪ .‬מען קען היינט‬ ‫לבטל גזירתו‪ .‬והאמת הוא להיפך‪ ,‬כי‬ ‫ּפאסירט?‬‫אים יעדער ָאן מיט וואונדער‪ :‬וואס האט ַ‬ ‫זאגן‪ ,‬אז א בחור וואס וויל גיין אין א ישיבה‪ּ ,‬פרובירט‬ ‫זה חפץ ה' וזהו רצונו‪ ,‬שיהיה הצדיק‬ ‫אפשר איז דא א טראגעדיע? אפשר האט איינער‬ ‫מען אלעס אויף דער וועלט אים צו מסדר זיין‪.‬‬ ‫מבטל כל הגזירות‪ ,‬וכמו שעמד א"א‬ ‫גע'חלש'ט נעבן אים‪ ,‬און מען דארף לויפן ראטעווען?‪...‬‬ ‫ע"ה ואמר חלילה לך מעשות כדבר‬ ‫*‬ ‫אויב איינער וואגט זיך צו רעדן ביים דאווענען‪ ,‬איז‬ ‫על כל ּפנים‪ ,‬צוריק צו אונזער מעשה‪.‬‬ ‫הזה‪ .‬וכן משה רבינו אמר למה יאמרו‬ ‫עס זיכער פיקוח נפש‪ ...‬אדער איז ער בכלל אן אינו‬ ‫ר' הערשי זילבערשטיין האט זיך תיכף גענומען‬ ‫מצרים‪ ...‬וזה היה כוונת הבריאה‬ ‫בדעת‪...‬‬ ‫צו דער ארבעט‪ .‬דעם יונגערמאן האט ער נאך אפילו‬ ‫מתחלה‪ ...‬וז"פ נח מקטני אמנה היה‬ ‫מען קען זאגן‪ ,‬אז אדאנק דעם גרויסן מזכה את‬ ‫נישט געקענט כאּפן‪ָ ,‬אבער ער רופט שוין די מוסדות‬ ‫ולא האמין בעצמו כי יועיל בתפלתו‪,‬‬ ‫הרבים‪ ,‬מ׳קען זאגן מזכה את כל בית ישראל‪ ,‬הרב ר׳‬ ‫און פרעגט וואס מען קען טון‪.‬‬ ‫אבל באברהם אבינו נאמר והאמין בה'‪,‬‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫יואל שליט״א און זיינע הייליגע ּפעולות‪ ,‬איז‬ ‫די מוסדות ערקלערן אים‪ ,‬אז זיי האבן דעם און‬ ‫ולכן כתיב את האלהים התהלך נח‬ ‫ּפשוט אכשר דרא!‬ ‫דעם ּפראבלעם‪.‬‬ ‫עמו יחד כמובן‪ .‬אבל באברהם כתיב‬ ‫דאס נישט רעדן ביים דאווענען איז געווארן אזוי‬ ‫"ערלעדיגט!" זאגט ער‪" .‬איך וועל אייך דאס מסדר‬ ‫התהלך לפני להיות בבחי' ותגזר אומר‬ ‫פארשטענדליך און ָאנגענומען‪ ,‬און ס׳איז נישט קיין‬ ‫זיין!"‬ ‫ויקם‪( .‬תפארת שלמה)‬ ‫ספק אז ס׳ברענגט ישועות ורפואות‪ .‬אידן זענען זיך‬ ‫"אז איר זענט דאס מסדר‪ ,‬וועט עס זיין מסודר"‪,‬‬ ‫כסדר מקבל‪ ,‬און ס׳איז א נייע וועלט וויאזוי די בתי‬ ‫ענטפערט מען אים‪.‬‬ ‫מדרשים‪ ,‬און די תפילות קוקן אויס‪ ,‬ב"ה‪ ,‬הפלא ופלא!‬ ‫ר' הערשי פרעגט ווייטער‪" :‬קען איך ערלעדיגן‬ ‫על כל פנים‪ַ ,‬אצינד איז דער יונגערמאן אויך‬ ‫יענו ּ‬ ‫וְ יַ ְשׁ ִמ ֵ‬ ‫אז דער יונגערמאן זאל שוין מארגן קענען האבן א‬ ‫געפארן צום הייליגן תוספות יום טוב‪ ,‬אויסצובעטן א‬ ‫ידיעות שונות ומטמוניות נפלאות‬ ‫בנושא של תפלה‬ ‫מיטונג?"‬ ‫ישועה‪.‬‬ ‫"קיין שום ּפראבלעם‪ .‬ער קען אריבערקומען‪,‬‬ ‫*‬ ‫יש להיזהר לעמוד כשאומרים‬ ‫אינאיינעם מיט זיין פרוי"‪ .‬אזוי איז דער סדר אינעם‬ ‫א טאג נאכדעם וואס ער איז ארויסגעפארן‪,‬‬ ‫'תהלות לקל עליון'‬ ‫מוסד‪ ,‬ווען מען לייגט צום ערשטן מאל אריין א קינד‪,‬‬ ‫בשעת ער איז שוין אנגעקומען קיין קראקא‪ ,‬רופט א‬ ‫מה שנוהגין לעמוד כשאומרים‬ ‫קומען ביידע עלטערן אריבער‪.‬‬ ‫קאנטראקטער‪ ,‬א 'דזשי‪-‬סי'‪ ,‬צו זיין בעל הבית‪.‬‬ ‫'תהלות לקל עליון' קודם שמונה‬ ‫רבותי‪ ,‬דער פאון‪-‬קאל איז געווען מיטוואך ּפרשת כי‬ ‫"וואו איז דיין מענעדזשער?" פרעגט ער‪" .‬איך זוך‬ ‫עשרה‪ ,‬הנה זה אחד מהמנהגים הנראה‬ ‫תצא‪ ,‬ו' אלול‪ ,‬אינעם טאג פונעם יארצייט פון הייליגן‬ ‫אים מיט לעכט! איך האב היינט אן אינסּפעקשאן‪,‬‬ ‫לעיני בשר שהוא קל וקטן מאד‪ ,‬ואין בו‬ ‫תוספות יום טוב זי"ע!‬ ‫דא?"‬ ‫וואס הייסט ער איז נישט ָ‬ ‫קפידא אם עומד אז‪ ,‬או יושב עד סמוך‬ ‫מען האט אפגעשמועסט‪ ,‬אז דאנערשטאג זאל דער‬ ‫דער בעל הבית ערקלערט אים‪" :‬אנטשולדיגט‪ ,‬ער‬ ‫לשמונה עשרה‪ ,‬אמנם הקדושים גורי‬ ‫יונגערמאן קענען אריבערקומען מיט זיין פרוי‪ ,‬און‬ ‫איז געפארן צום תוספות יום טוב‪ .‬ער גייט אדורך א‬ ‫האריז"ל כתבו על זה רמז וסוד גדול‪,‬‬ ‫דער ענין וועט ווערן מסודר!‬ ‫צרה‪ ,‬און ער דארף א ישועה"‪.‬‬ ‫ומזה יקיש האדם לכל ענין שבעולם‪,‬‬ ‫*‬ ‫ּפאסירט?" פרעגט דער קאנטראקטער‬ ‫"וואס האט ַ‬ ‫אפילו מה שנראה פחות וקל מאד‪ ,‬ידע‬ ‫מען רופט צוריק דעם בעל הבית‪ ,‬און דער בעל‬ ‫מיט שרעק‪" .‬איז איינער נישט געזונט? א קינד האט‬ ‫שמתוקן על פי חכמה עליונה‪ ,‬ואף מי‬ ‫הבית ּפרובירט גלייך צו כאּפן דעם יונגערמאן אין‬ ‫יענע מעשה ח"ו?"‬ ‫שלא ידע וישכיל פרטי הענינים‪ ,‬מכל‬ ‫קראקא‪.‬‬ ‫"ניין‪ ,‬ניין"‪ ,‬בארואיגט אים דער בעל הבית‪ ,‬און ער‬ ‫מקום ראוי להתעורר ולשום על לב‬ ‫מען רופט‪ ,‬מען רופט‪ ,‬מען רופט‪ָ ...‬אבער דער‬ ‫דערציילט אים דעם ענין‪ :‬דער יונגערמאן דרייט זיך‬ ‫שיש בכל ענין דברים גדולים ונוראים‪.‬‬ ‫יונגערמאן הייבט נישט אויף‪.‬‬ ‫ארום מיט זיין קינד‪ ,‬ער ּפרובירט אים מסדר צו זיין‬ ‫(יש נוחלין‪ ,‬לאביו של השלה"ק)‬ ‫ענדליך האט מען אים געכאּפט‪.‬‬ ‫אין די מוסדות‪ ,‬און מען נעמט אים נישט אריין‪ .‬ער איז‬ ‫המשך אויף עמוד ז'‬ ‫"וואס איז די עמערדזשענסי?"‬ ‫מורא'דיג צעבראכן דערפון‪.‬‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ב‬ ‫נ ַֹעם ִשׂ ַיח‬ ‫דבר המערכת • הרב ב‪ .‬צ‪ .‬הירש‬ ‫שיריים פון יו"ט‬ ‫וואס לערנען א שעה‪-‬צוויי פארן דאווענען‪ ,‬און‬ ‫קומען אהיים ערשט נאך אפאר שעה נישט זיין‬ ‫אינדערהיים‪.‬‬ ‫איך האב ב"ה א משפחה מיט קליינע קינדער‪,‬‬ ‫טענה'ט ער‪ ,‬וואס הייסט מען זאל לאזן דעם‬ ‫פאר א ישועה‪ ,‬איך גיי טון עפעס וואס כ'האב נאך‬ ‫קיינמאל נישט געטראכט אפילו דערפון‪ ,‬איך גיי‬ ‫נעמען א קבלה פאר ‪ 40‬טעג‪ ,‬נישט צו רעדן ביים‬ ‫דאווענען‪ ,‬און אין דעם זכות זאל מיין קינד זיך‬ ‫ארויסדרייען פונעם פראבלעם‪ .‬דאס איז געווען‬ ‫י ערשטע נאכט סוכות ביי מעריב‪ ,‬זע איך‬ ‫א גאסט איז דא‪ ,‬א יונגערמאן וואס האט‬ ‫זיך געצויגן צו איינע פון די סטעיטס‪ ,‬און‬ ‫ד‬ ‫ער איז געקומען צו זיינע עלטערן אויף יו"ט‪ .‬דער‬ ‫חידוש איז געווען‪ ,‬אז ער האט זיך אריינגעשטעלט‬ ‫סעלפאן אין שול‪ ,‬מ'קען עפעס אלעס לאזן אויף‬ ‫פרייטאג צופרי‪.‬‬ ‫דאווענען געהעריג אין ביהמ"ד כאחד האדם‪.‬‬ ‫הפקר?‪"...‬‬ ‫זונטאג פארטאגס אין קערעסטיר‪ ,‬ווען ס'איז‬ ‫דער צווייטער נאכט יו"ט זע איך אים נאכאמאל‬ ‫ערשטנס‪ ,‬ענטפער איך אים‪ ,‬מ'האט בעיקר‬ ‫געווארן מוצאי שבת אין ניו יארק‪ ,‬האב איך‬ ‫דאווענען אין ביהמ"ד‪ ,‬און איך פרעג אים מיט‬ ‫מעורר געווען בשעת'ן דאווענען‪ .‬שנית‪ ,‬פרעג איך‬ ‫אהיימגערופן‪ ,‬און מיין ב"ב דערציילט מיר מיט‬ ‫א שמייכל‪" :‬וואו ביסטו געווען היינט צופרי ביי‬ ‫אים‪ ,‬מ'האלט דאך דא פאר די צווייטע טעג יו"ט‪,‬‬ ‫איין שמחה‪ :‬ס'איז געשען א נס! אן גארנישט טון‪,‬‬ ‫שחרית?‪"...‬‬ ‫ווען מ'איז שעות לאנג אין שול ביי די הקפות‪,‬‬ ‫און דאס קינד גייט ארויס‪...‬‬ ‫"כ'האב געזען אז איינער איז געשטאנען אויף‬ ‫ביז נאך חצות הלילה פראוועט מען אין ביהמ"ד‪,‬‬ ‫זי האט אבער נישט געוואוסט‪ ,‬אז איך האב שוין‬ ‫יענעם פלאץ"‪ ,‬פארענטפערט ער זיך‪" .‬האב איך‬ ‫וויאזוי קען מען לאזן א משפחה אינדערהיים אזוי‬ ‫'איינמאל געטון עפעס‪'...‬‬ ‫זיך געשטעלט אויף א צווייטן פלאץ"‪.‬‬ ‫לאנג?‪ ...‬ווי קען מען לאזן אלעס אויף הפקר?‪...‬‬ ‫"מ'האלט נאך אינמיטן די פערציג טעג"‪ ,‬פירט‬ ‫איך וואונדער זיך נאכמער‪ ,‬וואס האט דא‬ ‫אלא מאי‪ ,‬מיר פארלאזן זיך אויפן 'שומר עמו‬ ‫דער יונגערמאן אויס‪" ,‬און איך האלט אן פעסט‬ ‫פאסירט?‪ ...‬ער ליינט מיינע מחשבות און זאגט‪:‬‬ ‫ישראל'‪ .‬נו‪ ,‬דער זעלבער באשעפער וואס היט‬ ‫מיין קבלה‪ ,‬איך רעד גארנישט בשעת'ן דאווענען‬ ‫"דו וואונדערסט זיך אודאי וואס דא איז געשען‪,‬‬ ‫שבת ויו"ט‪ ,‬קען היטן נאך צוויי שעה חול המועד‪...‬‬ ‫[ליין‪" :‬און איך דאווען‪ ,]"...‬און ביי מיין קינד איז‬ ‫דו פלעגסט מיר נאר טרעפן אין פאליש‪ ...‬ווילסט‬ ‫און דער זעלבער באשעפער וואס האט געהיטן‬ ‫ב"ה א נייער וועלט"‪.‬‬ ‫סטארי?" ער זעצט זיך קעגן מיר און‬ ‫ָ‬ ‫הערן מיין‬ ‫ביז צוואנציג יאר צוריק‪ ,‬וועט אונז ווייטער שומר‬ ‫באמת קען מען זיך אפשטעלן ביים נס הפלא‬ ‫הייבט אן דערציילן‪:‬‬ ‫ומציל זיין‪ .‬ושומר מצוה לא ידע דבר רע!‬ ‫ופלא וואס האט פאסירט תיכף ומיד‪ .‬אבער ס'איז‬ ‫אין דער ביהמ"ד וואו איך דאווען קומט נישט אן‬ ‫*‬ ‫דא נאך א נקודה וואס מ'קען זיך לערנען דערפון‪,‬‬ ‫קיין 'נקדישך'‪ ,‬און מען מאכט אויך נישט דעם 'מי‬ ‫לאמיר אויספירן מיט א מעשה וואס כ'האב‬ ‫א איד קומט צו א ציון‪ ,‬ער זעט קבלות וואס‬ ‫שברך' פונעם תוספות יו"ט‪ ,‬וד"ל‪...‬‬ ‫געהערט פונעם כלי ראשון‪.‬‬ ‫מ'האט געלייגט דריי וואכן פריער‪ ,‬און ער טוישט‬ ‫חודש אלול האט מיין חבר מיר געמוטשעט‬ ‫א באקאנטער מיינער איז זיך נוהג‪ ,‬אז בשעת'ן‬ ‫זיין מהלך החיים‪.‬‬ ‫אז כ'זאל קומען מיט אים אויף א שבת קיין‬ ‫שיעור ביינאכט‪ ,‬מאכט ער זיין סעלפאן אויף‬ ‫יעדער וואס האט געשיקט זיין קבלה‪ ,‬האט א‬ ‫קערעסטיר‪ .‬פרייטאג פארטאגס בין איך געווען‬ ‫סיילענט‪ .‬איין אווענט נאכן ענדיגן לערנען‪ ,‬האט‬ ‫חלק אין דעם זכות פון ברענגען נאך אידן נענטער‬ ‫אין בית החיים אין קראקא‪ .‬אנקומענדיג צום ציון‬ ‫ער געזען א מיסד קאל‪ .‬ער‬ ‫צום באשעפער!‬ ‫פונעם הייליגן תוס' יו"ט‪ ,‬האב איך געזען דארט‬ ‫רופט צוריק‪ ,‬און יענער זאגט‬ ‫דאס אליין איז שוין ווערד א‬ ‫אפאר באקסעס‪ ,‬איך געב א בליק‪ ,‬און איך זע‬ ‫אים אז ער האט געוואלט‬ ‫דינגען א דירה אויף שבת אויף‬ ‫"יעדער וואס‬ ‫מיליאן!‬ ‫קבלות פון 'קרן תוספות יו"ט'‪.‬‬ ‫כ'האב צאמגעשטעלט‪ ,‬אז 'דער ציון' האט‬ ‫די בערג‪ ,‬אבער אזויווי ער האט‬ ‫האט געשיקט‬ ‫*‬ ‫נאך א מעשה'לע‪ ,‬פאר יו"ט‬ ‫שייכות מיטן נישט רעדן ביים דאווענען‪ ,‬און כ'האב‬ ‫נישט אויפגעהויבן‪ ,‬האט ער עס‬ ‫זיין קבלה‪,‬‬ ‫האט מען ביי אונז אין ביהמ"ד‬ ‫זיך דערמאנט אז אידן זעען אפענע ישועות‪.‬‬ ‫שוין געדונגען פון א צווייטן‪.‬‬ ‫"איך בין זיכער"‪ ,‬זאגט מיר‬ ‫האט א חלק‬ ‫געלייגט מודעות‪ ,‬אז כאטש‬ ‫חול המועד זאל מען לאזן דעם‬ ‫"דו קענסט דאך מיר"‪ ,‬זאגט ער מיט א שמייכל‪,‬‬ ‫"ס'איז נישט מיין סטייל צו נעמען קבלות‪ .‬און‬ ‫דער איד‪" ,‬אז כ'האב גארנישט‬ ‫אין דעם זכות‬ ‫סעלפאן אינדערהיים בשעת'ן‬ ‫אודאי נישט פון אזא שווערע זאך‪ ...‬אבער אזויווי‬ ‫דערלייגט פון לערנען בלי‬ ‫הפסק‪ .‬איך ווייס נישט צי איך‬ ‫פון ברענגען‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫איך דארף דאך אויך א ישועה‪ ,‬האב איך געטראכט‬ ‫צו זיך‪ ,‬אז לאמיר געבן א טריי‪"...‬‬ ‫סוכות צופרי שטעלט מיר‬ ‫וועל עס זען יעצט אויפן רגע‪,‬‬ ‫נאך אידן‬ ‫א תלמיד חכם אפ‪ ,‬און פרעגט‬ ‫ס'איז שוין א לענגערע תקופה וואס כ'האב זיך‬ ‫אבער חז"ל זענען אונז שוין‬ ‫מבטיח 'אין אדם שומע לי‬ ‫נענטער צום‬ ‫מיר‪" :‬האסט א חברותא‬ ‫געהאט זייער שטארק געמוטשעט מיט איינע פון‬ ‫מיינע קינדער מיטן 'ארויסגיין‪ '...‬מ'האט שוין‬ ‫ומפסיד'‪".‬‬ ‫באשעפער!"‬ ‫חול המועד צופרי פארן‬ ‫דאווענען?‪ "...‬די מחשבות‬ ‫פרובירט אלע אופנים‪ ,‬מתנות און וויטאמינען‪,‬‬ ‫תיכף נאכן ענדיגן לערנען‪,‬‬ ‫הייבן אן לויפן‪ ,‬ער וויל‬ ‫שוין געווען ביי גרויסע דאקטוירים‪ ,‬און‬ ‫האט אים א צווייטער גערופן‪,‬‬ ‫לערנען מיט מיר? ער האט‬ ‫געמאכט אלע סארטן טעסטס און עקסרעיס‪,‬‬ ‫אז ער וויל עס דינגען פאר א גאנצע וואך‪.‬‬ ‫אסאך א שטערקערע קאפ ווי מיר‪ ,‬כ'האב מורא‬ ‫אבער מ'האט נישט געזען קיין ישועה‪ ,‬ס'איז‬ ‫אויב ער וואלט יא אויפגעהויבן דעם טעלעפאן‬ ‫פון אזא לייב‪...‬‬ ‫גארנישט בעסער געווארן‪ ,‬און יעדן טאג איז‬ ‫בשעת'ן לערנען‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬וואלט איך עס לכאורה‬ ‫כ'האב אבער א טעות געהאט‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫ממש געווען אן אפקומעניש ל"ע‪.‬‬ ‫פארדינגען‪ ,‬ס'איז שוין געווען מיטוואך נאכט‪ ,‬און‬ ‫געצילט צו גאנץ עפעס אנדערש‪" .‬דארפסט‬ ‫זעענדיג דארט ביים ציון אין קראקא‬ ‫כ'וואלט גאר שאדן געהאט א שיינעם אפוטיקי‪...‬‬ ‫פארשטיין"‪ ,‬זאגט ער‪" ,‬נישט יעדער שטייט‬ ‫גאנצע הויפענעס מיט קבלות‪ ,‬האב איך‬ ‫מ'דארף כסדר חזר'ן דעם 'אין אדם שומע לי‪'...‬‬ ‫אויף צום זמן תפילה מנין‪ ...‬ס'זענען דא אידן‬ ‫געטראכט אז איך בין ממש דעסּפערעט‬ ‫ג‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫אוֹמ ִרים‬ ‫ְמ ַשׁ ְבּ ִחים וְ ְ‬ ‫ביאור רחב על סדר התפלה שהתקינו חז"ל‬ ‫אינעם שמו"ע‪ ,‬איז דאך נישט געשטאנען אין די‬ ‫מתנה‪ ,‬זאגט ער אים אן 'היט עס גוט אפ'‪ .‬וועגן‬ ‫לוחות‪ ,‬נאר עס גייט אויף אראפ ‪ -‬אין די לוחות‬ ‫דעם שטייט אין די עשרת הדברות אין ואתחנן‬ ‫איז געשטאנען וועגן שמירת שבת‪ ,‬און אזוי אויך‬ ‫'שמור'‪ ,‬ווייל נאכדעם וואס עס איז געווען די‬ ‫שטייט אין די תורה‪ ,‬ושמרו בני ישראל את השבת‬ ‫מעשה מיטן 'מקושש'‪ ,‬האט דער אויבערשטער זיי‬ ‫תפלת יום שב"ק‬ ‫יִ ְש ַׂמח‬ ‫(אבודרהם)‪.‬‬ ‫געדארפט אנזאגן אז זיי זאלן עס גוט אפהיטן‪.‬‬ ‫צוליב דעם שרייבט טאקע דער סידור רבי שבתי‪,‬‬ ‫אין סידור 'עיון תפילה' שטייט דער טעם‬ ‫אז מ'זאל מפסיק זיין אביסל צווישן די ווערטער‬ ‫פארוואס עס ווערט דא ענדערש ארויסגעברענגט‬ ‫שה (ב)‬ ‫מֹ ׁ ֶ‬ ‫'וכתב בהם שמירת שבת'‪ ,‬ביז די קומענדיגע‬ ‫דער ענין פון שמירת שבת איבער זכירת שבת‪ ,‬ווייל‬ ‫ווערטער 'וכן כתוב בתורתך ושמרו'‪.‬‬ ‫מיר זעען אז די תורה האט עטליכע מאל מצווה‬ ‫פארוואס טאקע ברענגט מען נישט דעם פסוק פון‬ ‫געווען אויף שמירת שבת‪ ,‬ווידעראום די מצוה פון‬ ‫די עשרת הדברות? זאגט דער פירוש עיון תפילה‪,‬‬ ‫זכירת שבת ווערט בלויז איינמאל דערמאנט‪.‬‬ ‫וויבאלד מ'וויל אנקומען צום המשך פון 'ולא נתתו‬ ‫אין סידור המפורש ווערט פאסיג צוגעשטעלט‬ ‫ה"א לגויי הארצות'‪ ,‬וואס ווערט ארויסגעברענגט‬ ‫נאך א שיינעם טעם‪ ,‬אז די תפילה זאגט דאך דא‬ ‫אין די פסוקים פון 'ושמרו' אז דער שבת איז אן‬ ‫ווייטער 'כליל תפארת בראשו נתת לו'‪ ,‬וואס גייט‬ ‫'אות' צווישן אידן און דעם רבוש"ע‪ ,‬דעריבער‬ ‫ארויף אויף דעם 'קרן עור פניו' פון משה‪ ,‬ווי די‬ ‫אבָנִים הוֹרִיד בְּי ָד ֹו וְכ ָתוּב‬‫שׁנֵי ל ֻחוֹת ֲ‬ ‫וּ ְ‬ ‫האבן די גויים נישט קיין שייכות דערמיט‪.‬‬ ‫מפרשים זאגן‪ ,‬און דאס איז דאך געווען נאכן‬ ‫שבָּת‬ ‫שמִירַת ַ ׁ‬ ‫בָהֶם ְ ׁ‬ ‫ּ‬ ‫פון הגאון ר' חיים בריסקער זצ"ל ווערט‬ ‫אראפקומען מיט די לוחות שניות‪ ,‬דעריבער פאסט‬ ‫דער מדרש זאגט (שמו"ר מו‪ ,‬א)‪ ,‬אז ווען משה‬ ‫געברענגט א פשוט'ן פירוש אז דער גאנצער המשך‬ ‫זיך צו זאגן 'שמירת שבת' וואס עס איז געשטאנען‬ ‫רבינו איז אראפגעקומען פון הימל מיט די לוחות‬ ‫זאל גוט שטימען‪ :‬אלעס וואס שטייט אין די עשרת‬ ‫אויף די צווייטע לוחות‪.‬‬ ‫הראשונות‪ ,‬און געזען אז אידן האבן ליידער‬ ‫הדברות ווערט אנגערופן א 'ברית'‪ ,‬ווי די לוחות‬ ‫*‬ ‫געמאכט דעם עגל‪ ,‬זענען די אותיות פון די לוחות‬ ‫ווערן טאקע אנגערופן 'לוחות הברית'‪ .‬אין די‬ ‫ארויסגעפלויגן און ס'איז געבליבן א פשוט'ע שטיין‪.‬‬ ‫א הפסק מעט בעפאר‪ :‬וְכ ֵן כָּתוּב‬ ‫זאגט דער חידושי הרי"ם‪ ,‬אז דער ציווי פון שמירת‬ ‫לוחות שטייט 'שמירת שבת'‪ ,‬דעריבער איז שבת‬ ‫א ברית‪ ,‬און דעריבער פירט מען אויס 'וכן כתוב‬ ‫בְּתוֹרָ תֶך ָ‪ ,‬ו ְ ָ ׁ‬ ‫שמְרו ּ‬ ‫שבת איז יא געבליבן אויף די לוחות‪ ,‬און דאס איז‬ ‫הֹוריד ְבּיָ דֹו‬ ‫ׁנֵ י ֻלחֹות ֲא ָבנִ ים ִ‬ ‫'ּוש‬ ‫פשט אין די ווערטער ְ‬ ‫בתורתך' ‪ -‬אזוי שטייט אין די תורה אז שבת איז א‬ ‫די ווערטער 'וכן כתוב בתורתך' גייט נישט‬ ‫ׁבּת'‪.‬‬ ‫ׁמ ַירת ַש ָ‬ ‫ְו ָכתּוב ָב ֶּהם ְש ִ‬ ‫ברית‪ ,‬ווי מיר זאגן ווייטער 'ושמרו בני ישראל את‬ ‫ארויף אויף דעם וואס מען האט געזאגט אז אין‬ ‫השבת‪ ...‬לדורותם ברית עולם'‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי אהרן מסאדיגורא זי"ע (קדושת אהרן)‪,‬‬ ‫די לוחות איז געשטאנען 'שמירת שבת'‪ ,‬ווייל די‬ ‫ברענגט דאס גאר פון אן אלטן מדרש חז"ל‪ ,‬וואו‬ ‫*‬ ‫פסוק 'ושמרו בני ישראל' וואס מען זאגט ווייטער‬ ‫עס שטייט במפורש‪ ,‬אז בלויז דער ציווי פון שמירת‬ ‫שבת איז געבליבן אויף די לוחות‪ ,‬און ער איז מסביר‬ ‫דער טעם‪ ,‬ווייל קדושת שבת איז קאי וקיים זינט‬ ‫שבת איז נאר פאר אידן אליין‬ ‫שבת בראשית‪ ,‬ווי מ'זעט טאקע אז די אידן האבן‬ ‫אר אינטערעסאנט שטייט אין יערות דבש (ח"ב‪ ,‬דרוש ג)‪ ,‬אז אלע אנדערע מצוות האבן די גוים‬ ‫נאכגעמאכט‪ ,‬זה בכה וזה בכה‪ ,‬ווי עס איז דער מציאות‪ ,‬אז זייערע רעליגיעס האבן גענומען‬ ‫אלעס פון די תורה הק'‪ .‬אבער עס איז א חידוש עצום אז עס איז נישט דא קיינער וואס היט דעם‬ ‫ג‬ ‫עס שוין באקומען אין 'מרה'‪ ,‬און עס איז נישט שייך‬ ‫ביי דעם קיין שום פירוד און שבירה‪.‬‬ ‫אזוי שטייט אויך אין ספה"ק אורח לצדיק פשט‬ ‫שבת‪.‬‬ ‫אין די ווערטער‪ ,‬און ער איז מסביר‪ ,‬אז די קדושה‬ ‫אפילו די גויים וואס האבן פון אנהייב געהיטן שבת‪ ,‬האט דער אויבערשטער אריינגעלייגט‬ ‫פון שבת איז נישט תלוי אין אונזערע מעשים‪ ,‬נאר‬ ‫אין זייער הארץ א מחשבה‪ ,‬אז זיי זאלן רוקן דעם שבת צו זונטאג‪ ,‬און אויך די ישמעאלים זענען‬ ‫ס'איז קדוש ממילא‪ ,‬און אונזער עבודה איז בלויז צו‬ ‫אויפגעקומען צו מאכן זייער רו‪-‬טאג פרייטאג‪ ,‬אלעס כדי קיינער זאל נישט היטן שבת חוץ די‬ ‫מאכן א הכנה צו קענען מקבל זיין די קדושה‪ ,‬און‬ ‫אידישע קינדער‪.‬‬ ‫קענען שעפן חיות פונעם יום השבת‪.‬‬ ‫און ער פירט טאקע אויס מיט די ווערטער פון דאווענען‪' :‬כאשר יסדו בתפלה ולא נתתיו לגויי‬ ‫*‬ ‫ארצות ולא הנחלתיו וכו' וזהו מתנה שנתן לנו ה' שלא ינוחו וישבתו בו שום אומה כי אם עם קדוש‬ ‫לה' ישראלי‪ .‬ועיקר המתנה כי שבת מגין לנו מעכו"ם ומשעבוד מלכות כאמרם כאשר לא שמרו‬ ‫פארוואס שטייט אין די לוחות שניות‬ ‫ישראל כראוי שבת ויבא עמלק‪ ,‬וכן תמיד בשמירת שבת יש לנו הגנה מאו"ה‪ ,‬ולולי כן ח"ו כבר‬ ‫'שמור'‬ ‫תמנו לגוע וספינו מהארץ אבל זכות שבת מגין עלינו ולכך לא ניתן שינוחו בו או"ה כי א"כ לא‬ ‫דער אבודרהם איז מדייק‪ ,‬אז עס שטייט נישט‬ ‫הי' לנו הגנה כ"כ כי היה פתחון פה למדה"ד לקטרג אף אלו שומרים שבת ולמה יגן המצוה זו על‬ ‫'וכתוב בהם זכירת שבת'‪ ,‬נאר אנשטאט האבן חז"ל‬ ‫ישראל אבל כאשר נשארה לבדה בישראל יש לנו הגנה בשבת'‪.‬‬ ‫אויסגעקליבן דעם לשון 'שמירת שבת' וואס שטייט‬ ‫דעם זעלבן געדאנק שרייבט דער חוות דעת אין זיין הגדה של פסח 'מעשה ניסים'‪ ,‬ביי דעם‬ ‫ביי לוחות שניות‪.‬‬ ‫פיוט פון 'אחד מי יודע'‪ ,‬אז שבת איז א טאג וואס דער באשעפער האט נישט מגלה געווען נאר‬ ‫איז ער מסביר די שינוי הלשון צווישן די צוויי‬ ‫פאר אידן‪ ,‬און ער האט אריינגעלייגט אין די קעפ פון די אומות צו טוישן זייער רו‪-‬טאג צו‬ ‫פרשיות‪ ,‬אז דער מנהג העולם איז‪ ,‬אז ווען א‬ ‫אנדערע טעג‪ ,‬אבער נישט דעם יום השבת‪.‬‬ ‫מענטש גיבט א מתנה פאר זיין חבר און דער חבר‬ ‫פארלירט עס‪ ,‬איז ווען ער גיבט אים א צווייטע‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ד‬ ‫ַעל ֵיְדי ִצ ְד ֶק ָך‬ ‫סיפורי קודש בעניני "עבודת התפלה" אצל צדיקים הק' בעלי ההילולא‬ ‫ְמ ָשׁ ְר ָתיו‬ ‫ש ֲׁוֹא ִלים‬ ‫איינגעריסן פאר'ן רבי'ן‬ ‫תולדות צדיק‬ ‫שו"ת בהלכות תפלה‬ ‫אמאל איז דער שפאלער‬ ‫עבודת‬ ‫הרה"ק רבי זאב וואלף קיצעס‬ ‫משלים זיין די אויסגעלאזטע‬ ‫זיידע זי"ע געפארן אויפן וועג‬ ‫מיט אן עלטערן איד‪ ,‬וואס‬ ‫התפילה‬ ‫זי"ע‪ ,‬מגדולי תלמידי הבעל שם‬ ‫טוב הקדוש‪ ,‬איז געבוירן געווארן‬ ‫חלקים פון דאווענען‬ ‫האט נאך זוכה געווען צו קענען‬ ‫אצל הרה"ק‬ ‫אין יאר תל"ט‪ ,‬צו זיין פאטער רבי‬ ‫שאלה‪ :‬אויב איינער קומט אן‬ ‫דעם בעש"ט הק'‪ ,‬האט ער אים‬ ‫אברהם‪ .‬צום ערשט איז ער געווען‬ ‫שפעט צום דאווענען‪ ,‬און ער האט‬ ‫געבעטן ער זאל דערציילן א‬ ‫רבי וואלף‬ ‫רב אין שטאט טולטשין‪ ,‬און‬ ‫אויסגעלאזט א חלק פון פסוקי‬ ‫מעשה וואס ער האט אליין‬ ‫מיטגעהאלטן‪.‬‬ ‫קיצעס‬ ‫שפעטער [נאך איידער דער בעל‬ ‫שם טוב האט דארט געוואוינט]‬ ‫דזמרה‪ ,‬כדי צו אנהייבן שמו"ע‬ ‫זיעועכי"א‬ ‫האט דער איד דערציילט‪:‬‬ ‫האט ער זיך געצויגן קיין מעזיבוז‪.‬‬ ‫מיטן ש"ץ‪ ,‬זאל מען נאך חזרת‬ ‫נפטר י"ב חשון‬ ‫איין יאר יום כיפור נאכן‬ ‫רבי וואלף האט זוכה געווען‬ ‫הש"ץ ווייטער זאגן אשרי ובא‬ ‫תקמ"ה לפ"ק‬ ‫דאווענען שחרית‪ ,‬איז דער‬ ‫צו אריכת ימים מופלגת‪ ,‬ער איז‬ ‫לציון ביז נאך עלינו‪ ,‬אדער קודם‬ ‫בעש"ט צוגעגאנגען צו רבי‬ ‫נסתלק געווארן אין מעזיבוז אין‬ ‫צוענדיגן די חלקים וואס מען האט‬ ‫וואלף קיצעס‪ ,‬און אים עפעס‬ ‫עלטער פון ‪ 106‬יאר‪ ,‬ביום י"ב חשון‬ ‫אויסגעלאזט?‬ ‫אריינגעזאגט שטילערהייט אין‬ ‫תקמ"ה‪ .‬ער איז געקומען לקבורה נעבן זיין‬ ‫אויער‪ .‬קיינער פון די תלמידים האט נישט געהערט‬ ‫גרויסן רבי'ן‪ ,‬דער הייליגער בעל שם טוב זי"ע‪.‬‬ ‫וואס‪.‬‬ ‫*‬ ‫תשובה‪ :‬ער זאל צום ערשט זאגן‬ ‫דער גאנצער טאג איז געווען שיין זוניג‪ ,‬אבער‬ ‫אשרי ובא לציון‪ ,‬און דערנאך‬ ‫בעפאר נעילה האט זיך פלוצלינג פארוואלקנט דער‬ ‫א לב נשבר ברעכט אויף אלע טויערן‬ ‫קען ער אדער ממשיך זיין מיטן‬ ‫הימל‪ ,‬און אפילו נאך מעריב זענען די וואלקענעס‬ ‫רבי וואלף האט געדינט אלס דער 'בעל תוקע' ביים‬ ‫שיר של יום אדער זאגן קודם די‬ ‫געבליבן אזוי געדיכט‪ ,‬אז מ'האט נישט געקענט‬ ‫הייליגן בעל שם טוב זי"ע‪ ,‬און ער פלעגט בלאזן די‬ ‫אויסגעלאזטע חלקים‪.‬‬ ‫מחדש זיין די לבנה‪ .‬דער בעש"ט און די תלמידים‬ ‫תקיעות מיט די הויכע כוונות וואס ער האט מקבל‬ ‫האבן געמאכט הבדלה און עפעס טועם געווען‪.‬‬ ‫געווען פון זיין רבי'ן‪.‬‬ ‫איינער האט באמערקט אז רבי וואלף איז נישט‬ ‫דארט‪ ,‬און האט געוואלט פרעגן וואו ער איז‪ ,‬אבער‬ ‫דערציילט‪,‬‬ ‫האט‬ ‫זי"ע‬ ‫מקאברין‬ ‫משה‬ ‫הרה"ק רבי‬ ‫די שאלות ווערן געענטפערט דורך‬ ‫דער בעש"ט האט אים געווינקען אז ער זאל נישט‬ ‫אלע‬ ‫זיין‬ ‫מסדר‬ ‫געוואלט‬ ‫וואלף‬ ‫רבי‬ ‫האט‬ ‫אז איינמאל‬ ‫הרה"ג ר' נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט"א‬ ‫מו"ץ בשיכון סקווירא‪ ,‬ובעל הליכות החיים‬ ‫רעדן דערפון‪.‬‬ ‫די‬ ‫פאר‬ ‫האבן‬ ‫קענען‬ ‫עס‬ ‫זאל‬ ‫ער‬ ‫כדי‬ ‫בקיצור‪,‬‬ ‫כוונות‬ ‫איר קענט אנפרעגן א שאלה בעניני תפלה וקרה"ת‬ ‫שפעט אינמיטן דער נאכט האט זיך געהערט א‬ ‫אפגעשריבן‬ ‫עס‬ ‫ער‬ ‫האט‬ ‫תקיעות‪,‬‬ ‫די‬ ‫בשעת‬ ‫אויגן‬ ‫דורכן רופן דעם קרן תוי"ט האטליין און דרוקן ‪#2‬‬ ‫קלאפ אויפן פענסטער‪ .‬עס איז געווען רבי וואלף‪,‬‬ ‫מחזור‬ ‫אינעם‬ ‫אריינגעלייגט‬ ‫צעטל‪,‬‬ ‫קליין‬ ‫א‬ ‫אויף‬ ‫וועלכער האט אויסגערופן‪" :‬רבי! די וואלקענעס‬ ‫איז‬ ‫און‬ ‫בלאזן‪,‬‬ ‫געדארפט‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫וואו‬ ‫פלאץ‬ ‫אויפן‬ ‫האבן זיך צעשפרייט‪ ,‬מ'קען שוין מחדש זיין די לבנה!"‬ ‫ארויס פון בית המדרש‪ .‬דער בעש"ט איז צוגעגאנגען‪,‬‬ ‫דער בעש"ט און די תלמידים זענען תיכף ארויס‪ ,‬און‬ ‫און ארויסגענומען דעם צעטל פונעם מחזור‪ ,‬אנדעם‬ ‫'ובכן תן פחדך'‬ ‫געמאכט קידוש לבנה מיט גרויס שמחה‪ .‬דער עולם‬ ‫וואס איינער זאל עס באמערקן‪.‬‬ ‫איין יאר האבן די מתפללים אין איינע פון די בתי‬ ‫האט באמערקט אז דער בעש"ט און רבי וואלף זענען‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫אריינגעקומען‪,‬‬ ‫ווען רבי וואלף איז צוריק‬ ‫מדרשים אין מעזיבוז שטארק געבעטן רבי וואלף ער‬ ‫אויסטערליש פרייליך‪ ,‬און טאנצן מיט א ספעציעלע‬ ‫וואלף‬ ‫רבי‬ ‫בלאזן‪.‬‬ ‫צוגיין‬ ‫דער בעש"ט תיכף געהייסן‬ ‫זאל דאווענען ראש השנה פארן עמוד ביי זיי אין בית‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫נישט‬ ‫עס‬ ‫האט‬ ‫אבער‬ ‫צעטל‬ ‫האט אנגעהויבן זוכן דעם‬ ‫המדרש‪ .‬דער קביעות'דיגער חזן פונעם בית המדרש‬ ‫דערנאך האט דער בעש"ט אנטפלעקט וואס עס‬ ‫נאך‬ ‫שופר‬ ‫בלאזן‬ ‫דארף‬ ‫און‬ ‫געטראפן‪ .‬דא שטייט ער‬ ‫איז אבער נישט געווען צופרידן דערפון‪ ,‬און האט‬ ‫איז פארגעקומען‪ .‬ביי שחרית האט מען אים מודיע‬ ‫כוונות‬ ‫די‬ ‫נישט‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫אבער‬ ‫אזא מורא'דיגע הכנה‪,‬‬ ‫געהאט א שווער הארץ‪.‬‬ ‫געווען פון הימל‪ ,‬אז עס איז דא א גרויסער קטרוג‬ ‫פארצייכנט‪.‬‬ ‫וואס ער האט זיך‬ ‫די בעלי בתים האבן געשטעלט דעם חזנ'ס‬ ‫אויף אידישע קינדער רח"ל‪ ,‬און צוליב דעם איז‬ ‫ער איז געווען גאר צעבראכן‪ ,‬און האט זיך‬ ‫משוררים צו העלפן רבי וואלף ביים דאווענען‪ ,‬אבער‬ ‫נגזר געווארן אז דער בעש"ט וועט נסתלק ווערן‬ ‫געשפירט ווי איינער וואס גייט ארויס אין א מלחמה‬ ‫דער חזן האט זיי געהייסן בכוונה זינגען אנדערש‬ ‫יענעם יאר‪ .‬אלס סימן האט מען אים געזאגט‪ ,‬אז ביי‬ ‫אן קיין כלי זיין‪ .‬נישט האבנדיג קיין אנדערע עצה‪ ,‬איז‬ ‫ווי רבי וואלף‪ ,‬כדי אים צו פארמישן‪ .‬ווען רבי וואלף‬ ‫נעילה וועט זיך דער הימל פארוואלקענען‪ ,‬און נאכן‬ ‫ער צוגעגאנגען און געבלאזן די תקיעות בפשיטות‪,‬‬ ‫האט באמערקט וואס זיי טוען‪ ,‬האט ער ווייטער‬ ‫דאווענען וועט מען נישט קענען מחדש זיין די לבנה‪.‬‬ ‫מיט א צעבראכן הארץ‪.‬‬ ‫געדאווענט אויף זיין אייגענעם אופן‪ ,‬אן זיך פארלאזן‬ ‫דאס איז געווען וואס דער בעש"ט האט‬ ‫נאכן דאווענען האט אים דער בעש"ט געזאגט‪:‬‬ ‫אויף זייער הילף‪.‬‬ ‫אריינגערוימט פאר רבי וואלף נאך שחרית‪ .‬רבי וואלף‬ ‫"היינט האט איר גוט געמאכט מיט אייערע תקיעות‪.‬‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען ביי שמונה עשרה צו די‬ ‫איז געגאנגען איינרייסן אז די גזירה זאל בטל ווערן‪,‬‬ ‫ווייסט איר פארוואס? יעדעס מאל פארלאזט איר‬ ‫ווערטער‪' :‬ובכן תן פחדך ה' אלקינו על כל מעשיך‪'...‬‬ ‫און ער האט נישט אויפגעהערט ביז שפעט ביינאכט‪,‬‬ ‫זיך אויף די כוונות‪ .‬די כוונות זענען אזוי ווי שליסלען‬ ‫איז אויף די משוררים געפאלן אזא מורא ופחד‪ ,‬אז זיי‬ ‫ווען די וואלקענעס האבן זיך צעשפרייט‪ ,‬און די לבנה‬ ‫צו די היכלות ‪ -‬אמאל טרעפט מען יא דעם ריכטיגן‬ ‫זענען אראפגעפאלן אויף דער ערד‪ ,‬און זייערע ציין‬ ‫האט ווידער אויפגעשיינט‪ .‬דערמיט האט ער צעריסן‬ ‫שליסל און אמאל נישט‪ .‬אבער א צעבראכן הארץ‬ ‫זענען ארויסגעפאלן פאר פחד (אמונת צדיקים ווארשא)‪.‬‬ ‫די שווערע גזירה‪ ,‬און אויסגעבעטן אז דער בעש"ט‬ ‫איז ווי א האק‪ ,‬וואס קען אויפברעכן אלע חומות און‬ ‫*‬ ‫זאל ווייטער לעבן (מעשיות ומאמרים יקרים)‪.‬‬ ‫מחיצות‪".‬‬ ‫ה‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫עצות‬ ‫ה‬ ‫שטעלן גבאים‬ ‫עצה י"ג‬ ‫טובו‪++++‬ת‬ ‫ְחֻּבּלֹות‬ ‫ת ְ‬ ‫ְבְ ַ‬ ‫ֲעֶׂשׂה ְּל ְָך ָ‬ ‫ַּת ֲ‬ ‫ַ‬ ‫ְחָמָה‬ ‫ָמל ְ ָ‬ ‫ִ‬ ‫ּותְׁשּוֲעָה‬ ‫ֻּבְֹר ְֹב יֹוֲעֵץ‬ ‫דער חיוב מפי ספרים‬ ‫וסופרים‬ ‫דער משנה ברורה שרייבט (סימן קכד‪ ,‬ס"ק כז)‪' :‬מען‬ ‫זאל באשטימען אנשים ידועים צו אכטונג געבן אויף‬ ‫דעם'‪ .‬אין שולחן ערוך הרב (סי' קכד‪ ,‬סעי' ו) שטייט‪' :‬מען‬ ‫דארף אנשרייען די מענטשן וואס לערנען ביי חזרת‬ ‫לשמור‪.‬‬ ‫ולעשות‪.‬‬ ‫הש"ץ אדער זאגן תחנונים'‪.‬‬ ‫ולקיים‪.‬‬ ‫אין 'ספר הגן ודרך משה' (מאמר ליום ה) שטייט‪:‬‬ ‫אפילו אויב איינער האט שוין פריער יא גערעדט‪,‬‬ ‫קען ער האבן א גרויסע תיקון פון היינט און ווייטער‪,‬‬ ‫דורכדעם וואס ער וועט מעורר זיין זיין חבר [דער כח‬ ‫פון תשובה איז גאר גרויס‪ ,‬א מענטש איז זוכה פאר זיך‬ ‫און אויך מזכה אנדערע]‪ .‬נאך שרייבט ער‪ :‬עס ליגט א‬ ‫צו קענען אנהאלטן‬ ‫די קבלה און זיין נזהר‬ ‫פופצן למעשה'דיגע עצות און‬ ‫חוב אויף א מענטש אנצושרייען זיין חבר‪ ,‬אזויווי עס‬ ‫בקדושת ביהכ"נ ותפילה‬ ‫געדאנקען פאר אנשים כערכינו‬ ‫שטייט אין שולחן ערוך וועגן איינעם וואס רעדט ביי‬ ‫חזרת הש"ץ אז 'גוערין בו'‪ .‬אויך שטייט דארט‪ :‬אלע‬ ‫איבערגעזעצט פונעם גליון 'נועם נתיבותינו' שע"י קהל עדת חסידי באיאן‬ ‫רבנים און דיינים אין אלע קהילות און ישובים זאלן‬ ‫גוזר זיין אויפן שמש צו אנווארענען דעם עולם נישט‬ ‫צו רעדן אינמיטן דאווענען‪.‬‬ ‫איז דער זכות גאר גרויס‪ .‬ווייל ווען א מענטש איז‬ ‫די חשיבות פון‬ ‫שוין דורכגעפאלן און גערעדט‪ ,‬אבער ער הערט אויף‬ ‫נאך שטייט אין 'ספר הגן ודרך משה' (מאמר ליום‬ ‫עצה י"ב‬ ‫זיך מחזק זיין נאכן‬ ‫ב)‪ :‬ווער עס רעדט אין בית המדרש בשעת דער בעל‬ ‫אינמיטן א זאץ‪ ,‬פילט ער נישט קיין גאוה אזויווי א‬ ‫תפילה דאווענט איז א חוטא‪ ,‬און זיין עבירה איז 'גדול‬ ‫צווייטער מענטש וואס קען טראכטן צו זיך‪' :‬איך רעד‬ ‫נכשל ווערן‬ ‫מנשוא' ‪ -‬צו גרויס צו טראגן‪ .‬דער גאנצער קהל איז‬ ‫נישט ביים דאווענען'‪ .‬פארקערט גאר‪ ,‬ער פילט זיך‬ ‫מחוייב אים מוכיח צו זיין‪ ,‬כדי אים צוריקצוהאלטן פון‬ ‫דערנידערט ווי א בעל עבירה‪ .‬און אויב טראץ דעם‬ ‫זינדיגן‪.‬‬ ‫שווערן געפיל שטעלט ער זיך אפ און רעדט מער‬ ‫דער 'שבט מוסר' (פרק יז) שרייבט‪ :‬עס איז ראוי ונכון‬ ‫נישט‪ ,‬ווערט דאס גערעכנט אלס א ריינע פעולה‬ ‫צו שטעלן א מענטש אין יעדע שול‪ ,‬וואס זאל מעורר‬ ‫לשם שמים‪ ,‬אן קיין שום זייטיגע נגיעות אדער פניות‪.‬‬ ‫זיין דעם עולם‪ ,‬און אנשרייען ווער עס רעדט ביים‬ ‫דאס אויפהערן אינמיטן איז א מורא'דיגע מדריגה‬ ‫און אן אומשאצבארע קידוש השם‪ ,‬און אויך די וואס‬ ‫במקום שבעלי תשובה‬ ‫דאווענען‪ .‬ווער עס האט נישט אינזין דאס דאווענען‬ ‫גלייבט נישט אין השגחה פרטית‪ ,‬און נישט אין שכר‬ ‫הערן אים אויס און רעדן מיט אים‪ ,‬וועלן באקומען א‬ ‫עומדים‬ ‫ועונש‪' .‬עס איז ראוי פאר יעדע קהילה אשר דבר‬ ‫שטארקע התעוררות ווען זיי וועלן זען ווי ער האט‬ ‫עס מאכט זיך אמאל‪ ,‬אז א מענטש וואס איז‬ ‫המלך ודתו מגיע‪ ,‬אז מען זאל באשטימען מענטשן‬ ‫זיך געכאפט און אויפגעהערט אינמיטן‪.‬‬ ‫ליידער דורכגעפאלן און צוריק אנגעהויבן רעדן‬ ‫פאר דעם צוועק וואס זאלן משגיח זיין מיט שטרענגע‬ ‫בפרט אויב מען האט אים מעורר געווען‪ ,‬און ער‬ ‫אינמיטן דאווענען‪ ,‬פילט אז עס איז אים זייער שווער‬ ‫ווארענונגען אויף די וואס רעדן‪ ,‬און זיי פארשעמען‬ ‫פילט זיך דערנידערט און צעבראכן אז מען האט‬ ‫אויפצוהערן‪ ,‬ווייל ער טראכט ביי זיך‪' :‬איך בין דאך‬ ‫ברבים‪ .‬אזוי וועט די כבוד שמים נתגלה ווערן אויף‬ ‫אים געדארפט מעורר זיין‪ ,‬און דאך איז ער זיך‬ ‫שוין סייווי דורכגעפאלן מיט דעם הארבן חטא‪ ,‬וואס‬ ‫דער וועלט‪ ,‬וכל העם ישמעו ויראו ולא יזידון עוד‪,‬‬ ‫מכניע אונטער דעם וואס האט אים מעורר געווען‬ ‫וועט מיר שוין העלפן אויב איך הער יעצט אויף?'‬ ‫און זיי וועלן לייגן א שלאס אויף זייער מויל זיך‬ ‫און ער הערט אויף צו רעדן‪ ,‬דעמאלס ווערט ער‬ ‫אדער אויב דער גבאי אדער א חבר איז אים מעורר‪,‬‬ ‫צוריקצוהאלטן פון רעדן דברי חולין און שיחה בטלה‬ ‫זייער נאנט צום אויבערשטן‪ ,‬ווייל 'לב נשבר ונדכה‬ ‫פילט ער נישט באקוועם אויפצוהערן‪ ,‬און אמאל האט‬ ‫אין בית המדרש' (ווי העמודים‪ ,‬סוף פרק י)‪.‬‬ ‫אלקים לא תבזה'‪ .‬עס שטייט אין ספרים הק'‪ ,‬אז דער‬ ‫ער א געפיל פון בושה און אומאנגענעמליכקייט‪.‬‬ ‫רבינו יונה שרייבט אין 'אגרת התשובה'‪' :‬יעדער‬ ‫אויבערשטער רוהט ביי א מענטש וואס האלט זיך‬ ‫אין אזא צייט זאל א מענטש טראכטן‪' :‬עס מאכט‬ ‫וואס רעדט זיינע עניינים אין בית המדרש בשעת דער‬ ‫קליין און נידריג אין זיינע אויגן‪ ,‬אזויווי עס שטייט אין‬ ‫בכלל נישט אויס וואס איך האב ביז יעצט געטון‪,‬‬ ‫בעל תפילה דאווענט‪ ,‬דארף מען אים אנשרייען‪ ,‬און‬ ‫מערערע פלעצער אין חז"ל‪.‬‬ ‫אבער פונקט יעצט ווען איך האב מיך דערמאנט‪,‬‬ ‫די גאנצע קהילה איז מחוייב אים מעורר צו זיין‪ ,‬און‬ ‫ער האט דאך שוין סייווי פארלוירן זיין כבוד מיט‬ ‫אדער מען האט מיר מעורר געווען ‪ -‬הער איך אויף!'‬ ‫אים צוריקהאלטן פון זינדיגן קעגן דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫דעם וואס ער האט גערעדט‪ ,‬און ער קען טראכטן אז‬ ‫דאס איז זייער זייער חשוב ביים באשעפער‪ .‬עס איז‬ ‫אלע ברואים זענען באשאפן געווארן נאר לכבוד דעם‬ ‫מענטשן וועלן זאגן אז ער האט נאר אויפגעהערט‬ ‫זיכער אז מיט דעם אליין פאררעכט מען דאס וואס‬ ‫באשעפער‪ ,‬און אויב דיין הארץ קערט זיך אוועק‬ ‫רעדן ווייל מען האט אים מעורר געווען‪ .‬ממילא‬ ‫מען האט פריער גערעדט‪ ,‬ווי עס ווערט געברענגט‬ ‫פון דעם‪ ,‬און דו הערסט נישט אויס בשעת מ'לויבט‬ ‫האט ער דא כמעט נישט קיין שום נגיעה פון כבוד‬ ‫אין די ספרים הקדושים‪ ,‬ספעציעל וויבאלד דער צער‪,‬‬ ‫דעם באשעפער און מ'דערציילט זיינע שבחים‪ ,‬זיינע‬ ‫אדער גאוה‪ ,‬נאר ער טוט עס בלויז פאר כבוד שמים‪,‬‬ ‫די בושה‪ ,‬און די שוועריגקייט פון אויפהערן אינמיטן‬ ‫שטארקייטן און וואונדער‪ ,‬וואו איז דער כבוד שמים?‬ ‫דעריבער איז זיין שכר און זכות עד אין לשער‪.‬‬ ‫זענען זייער גרויס‪.‬‬ ‫(המשך יבא בעז"ה)‬ ‫וואו איז דער מורא שמים?'‬ ‫‪j‬‬ ‫אויך שטייט אין ספרים הקדושים‪ ,‬אז אין אזא פאל‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ו‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫קבלתי ו[עדיין]לא נושעתי‬ ‫המשך פון עמוד ב'‬ ‫פרעגט ער פארוואונדערט‪ ,‬וויסנדיג אז ער האט יעדן‬ ‫איינגעמאלדן אז ער פארט אוועק‪ ,‬און צו וואס איז‬ ‫מדור מיוחד אויף 'דברי חיזוק והדרכה' ווען מען זעהט נישט קיין ישועה נאכן נעמען די קבלה‬ ‫מען אים אזוי מבלבל?‬ ‫‪fe‬‬ ‫דער בעל הבית זאגט אים‪" :‬איך וויל דיר נאר זאגן‪,‬‬ ‫מען האט ערלעדיגט די גאנצע זאך! דו האסט שוין אן‬ ‫די לשון הרע מיט וואס מען האט אים‬ ‫די ישועה איז צומאל נישט קיין‬ ‫אפוינטמענט אין די מוסדות‪ .‬מען גייט דיר אננעמען!"‬ ‫בארעדט איז געווען גענצליך פאלש‪ .‬ער‬ ‫ישועה‬ ‫האט זיך געבעטן ביים ביזנעסמאן אז‬ ‫דער יונגערמאן איז ממש צוזאמגעפאלן אויפן‬ ‫לכבוד מערכת נקדישך‪.‬‬ ‫ער זאל אים נאכאלץ אויפנעמען‪ ,‬אבער‬ ‫ּפלאץ!‬ ‫איך בין זיך ממש מחיה מיט דעם גליון‬ ‫ס'האט אים שוין גארנישט געהאלפן‪.‬‬ ‫יעדע וואך ממש‪ .‬בפרט לעצטנס מיט דער‬ ‫און יעצט האט ער ָאנגעהויבן דערציילן וואס ׳ביי‬ ‫יענע מאמענט האט ער געשפירט ווי‬ ‫נייע קאלום 'קבלתי ועדיין לא נושעתי'‪,‬‬ ‫פארגעגאנגען‪ ,‬אין דער זעלבער צייט וואס‬ ‫אים׳ איז ָ‬ ‫זיין וועלט פאלט צוזאם‪ .‬ער איז אריין אין‬ ‫וואס אויסערדעם וואס ס'איז זייער וויכטיג‬ ‫מען האט אים געזוכט‪.‬‬ ‫זיין קאר און געוויינט ווי א קינד פאר א‬ ‫פארן דור צו ליינען אזעלכע מאמרים‬ ‫*‬ ‫האלבע שעה‪ .‬נאך א האלבע שעה האט ער‬ ‫אויך‪ ,‬איז עס פאר מיר א פערזענליכע‬ ‫דא ביים הייליגן‬‫"איך האב זיך איינגעשּפארט ָ‬ ‫געזאגט צו זיך‪ ,‬וואס טוט זיך דא? פארוואס‬ ‫חיזוק‪ ,‬וויבאלד איך אליין בין אויך פון די‬ ‫תוספות יום טוב"‪ ,‬דערציילט דער יונגערמאן‪" ,‬און‬ ‫וויין איך? דאס קומט פונעם באשעפער‪.‬‬ ‫חבריא קדישא המצפים לישועה ו[עדיין]‬ ‫איך האב אים געזאגט אזוי"‪" :‬הייליגער תוספות יום‬ ‫ס'מוז זיין אז ס'איז לטובה! איך גיי נישט‬ ‫לא נושעתי‪...‬‬ ‫ווערן צעבראכן דערפון‪ .‬איך וועל ווייטער‬ ‫טוב! מיין מויל גייט מיר אגאנצן טאג‪ ...‬אדער רעד‬ ‫ס'איז יעצט געווען דער יארצייט פון‬ ‫איך‪ ,‬אדער עס איך‪ ...‬עס שטעלט זיך נישט ָאּפ‪ ,‬אין‬ ‫אנגיין‪ ,‬און טון דאס בעסטע וואס איך קען‪.‬‬ ‫דער הייליגער חתם סופר זי"ע‪ ,‬וואס בדרך‬ ‫בית המדרש אויך נישט!‬ ‫די קומענדיגע זעקס חדשים זענען אים‬ ‫אגב‪ ,‬האט ער גאנץ אסאך מיטגעמאכט‬ ‫געווען אויסטערליש שווער‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫בחיים חיותו‪ .‬דער גאון וקדוש האט‬ ‫דא ביי דיר‪ ,‬הייליגער תוספות יום‬ ‫"איך שטיי יעצט ָ‬ ‫זיך זייער געפלאגט צו דעקן זיינע הוצאות‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז א טאג וואס ער האט נישט‬ ‫אויסזאגן גאנץ תהלים‪ ,‬און איך בין מקבל‬ ‫ָ‬ ‫טוב‪ .‬איך גיי‬ ‫דאן איז געקומען די ישועה‪ :‬א צווייטער‬ ‫געלערנט 'חובת הלבבות'‪ ,‬האט ער‬ ‫אויף מיר אז איך גיי נישט רעדן אין בית המדרש!‬ ‫האט אים אנגעטראגן אן אנדערע ארבעט‪,‬‬ ‫געשפירט א קאלטקייט אין יראת שמים‪.‬‬ ‫"איך בעט דיך אבער איין טובה‪ ,‬הייליגער רבי‪" :‬זיי‬ ‫ער האט אונטערגעשריבן א קאנטראקט‪,‬‬ ‫אויב דער חכם בארזים‪ ,‬שכל רז לא אניס‬ ‫זיך מגלה צו מיר‪ ,‬נאכפאר שבת זאל מיין קינד האבן‬ ‫און יעצט איז ער שוין געווארן מסודר‪.‬‬ ‫מיניה‪ ,‬האט געדארפט חיזוק פונעם 'חובת‬ ‫א מוסד!"‬ ‫אינצווישן האט זיך די פאליציי גענומען‬ ‫הלבבות'‪ ,‬מה נענה אנן בתריה‪.‬‬ ‫"דאס איז דער לשון וואס דער יונגערמאן האט‬ ‫צו די ביינער פון די אפיס וואו מען האט‬ ‫א טאטע וויל געבן דאס בעסטע פאר די‬ ‫געזאגט אין יענע צוויי שעה‪ ,‬וואס ער האט געזאגט‬ ‫אים געהאט אנגעטראגן ארבעט א האלבע‬ ‫קינדער‪ ,‬אויב מ'קען מחזק זיין קינדער מיט‬ ‫תהלים און מקבל געווען אויף זיך די קבלה‪ ,‬דווקא אין‬ ‫יאר פריער‪ ,‬און מען האט ארעסטירט אלע‬ ‫אמונה ובטחון‪ ,‬בפרט אין שווערע זמנים‪,‬‬ ‫יענע צוויי שעה איז אלעס געווארן מסודר!"‬ ‫איינגעשטעלטע פאר שווינדלערייען‪ .‬זיי‬ ‫געבט מען זיי דאס בעסטע לעבנ'ס געצייג‪.‬‬ ‫זענען אלע געווען אויף צרות‪.‬‬ ‫איך פרוביר פארצולערנען ביים שבת‬ ‫ער איז געווען דארט ביים הייליגן ציון‪ ,‬אויסגעגאסן‬ ‫האט דער איד אויסגעפירט‪" :‬איך האב‬ ‫סעודה פונעם ספר 'לעבן מיט אמונה' (חלק‬ ‫זיין הארץ‪ ,‬און ָאנגענומען אויף זיך די קבלה‪ ,‬און אין‬ ‫געוויינט אין מיין קאר פאר עפעס וואס‬ ‫ב)‪ .‬האב איך דעם שבת דערציילט אט‪-‬‬ ‫דא אנגעהויבן דרייען די‬‫דער זעלבער צייט האט זיך ָ‬ ‫האט למעשה געראטעוועט מיין לעבן‪ .‬איך‬ ‫די מעשה‪ ,‬וואס קען אפשר זיין א חיזוק‬ ‫גאנצע קייט! דער קאנטראקטער האט גערופן דעם‬ ‫ווייס נישט וואס איך האב געטון זיך צו‬ ‫פאר איינער וואס ווארט פאר א בעסערע‬ ‫בעל הבית‪ ,‬מען האט זיך פארבונדן מיט די געטרייע‬ ‫פארדינען אזא חסד‪ .‬איך האב געמיינט אז‬ ‫פרנסה‪ ,‬שידוך‪ ,‬זרע של קיימא וכדו'‪ .‬וז"ל‪:‬‬ ‫עסקנים‪ ,‬און די טיר וואס איז אזוי לאנג געווען‬ ‫דאס איז די גרעסטע צרה אין לעבן‪ ,‬אבער‬ ‫א איד האט מיר דערציילט‪ ,‬אז אפאר‬ ‫פארמאכט‪ ,‬האט זיך ב"ה געעפנט!‬ ‫ענדגילטיג האט זיך ארויסגעשטעלט אז‬ ‫יאר צוריק האט ער פארלוירן זיין ארבעט‪,‬‬ ‫*‬ ‫דאס איז געווען די גרעסטע ברכה אין מיין‬ ‫און ער האט זיך פאר א לאנגע תקופה‬ ‫דאנערשטאג איז דער יונגערמאן אהיימגעקומען‪.‬‬ ‫לעבן‪ .‬איך זע עס יעצט אזוי קלאר"‪.‬‬ ‫זייער געמוטשעט פינאנציעל‪ .‬דאן איז א‬ ‫עירּפארט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫זיין פרוי האט אים שוין אפגעווארט אינעם‬ ‫אויב קענען מיר שפירן ‪ -‬אפילו ווען‬ ‫ביזנעסמאן געקומען‪ ,‬און אים אנגעטראגן‬ ‫און פון דארט זענען זיי געפארן גלייך צו דער מיטונג‬ ‫עס איז אונז שווער ‪ -‬אז באמת העלפט‬ ‫זייער א גוטן פאסטן‪ .‬גענוי אזא פאסטן‬ ‫אין די מוסדות‪.‬‬ ‫אונז דער באשעפער‪ ,‬וועלן אלע אונזערע‬ ‫וואס ער האט זיך געהאט פארגעשטעלט‬ ‫דאגות עלימינירט ווערן‪ .‬מיר וועלן הנאה‬ ‫אין זיינע שענסטע חלומות‪.‬‬ ‫מען האט זיך געטראפן‪ ,‬דאס קינד איז אריין אין די‬ ‫האבן פון א זארגלאזע‪ ,‬רואיגע לעבן‪,‬‬ ‫מוסדות‪ ,‬און אלעס איז געווארן מסודר!‬ ‫ער האט ענדליך געשפירט א שטראל‬ ‫אומאפהענגיג וואס די אומשטענדן זענען"‪,‬‬ ‫פון האפענונג‪ ,‬אבער נאך איידער ער‬ ‫נאכפאר שבת האט דאס קינד שוין געהאט א מוסד!‬ ‫עכ"ל‪.‬‬ ‫האט אונטערגעשריבן דעם קאנטראקט‪,‬‬ ‫די בקשה וואס דער צעבראכענער טאטע האט‬ ‫אמאל מאכט זיך אז מ'ווארט אפאר‬ ‫האט אים איינער בארעדט צו דעם‬ ‫ארויסגעזאגט ביים הייליגן ציון‪ ,‬איז ב"ה ערפילט‬ ‫יאר פאר עפעס‪ ,‬און שפעטער ווערט מען‬ ‫פאטענציאלער ארבעטס‪-‬געבער‪ ,‬און‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫געוואויר למפרע דער חסד ה'‪.‬‬ ‫יענער האט אים מער נישט געוואלט‬ ‫דער חשוב'ער מגיד שיעור פירט אויס מיט‬ ‫חזק חזק ונתחזק‪.‬‬ ‫אויפנעמען‪ .‬דער איד איז געווען צעשאסן‪.‬‬ ‫התרגשות‪" :‬טייערע אידישע קינדער‪ ,‬עס איז א‬ ‫מורא'דיגע‪ ,‬מורא'דיגע זאך! ווייל תפילה און א גוטע‬ ‫קבלה העלפט!"‬ ‫ז‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ער האט געשטעלט ספעציעלע גבאים‪ ,‬זיכער צו‬ ‫און איך טראכט צו מיר‪' :‬ייש"כ הייליגער‬ ‫מאכן אז מען רעדט נישט בשעת התפילה‪.‬‬ ‫און איך וויל אייך מיטטיילן א וואונדערליכע‬ ‫באשעפער'‪.‬‬ ‫א חלק פון די קבלה איז געווען‪ ,‬אז אויב‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫זאך וואס מען האט דא געזען אין דער באקאנטער‬ ‫ס'וועט בס"ד זיין א ישועה‪ ,‬וועל איך עס מפרסם‬ ‫מכתבים • הערות • והארות‬ ‫קאראנא תקופה‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬רוף איך אריין דאס מפרסם צו זיין‪ .‬א גרויסן‬ ‫די פאליציי אין אנטווערפן איז געווען גאר‬ ‫ייש"כ‪ ,‬הצלחה רבה‪ ,‬שמחה ונחת‪.‬‬ ‫שטרענג‪ .‬זיי זענען ארומגעגאנגען אין די בתי‬ ‫אם יקום איש ‪ ...‬ורפא ירפא‬ ‫*‬ ‫מדרשים און קאנטראלירט‪ .‬אבער אינעם‬ ‫א גוט יאר‪ .‬איך וויל איבערגעבן מיין מעשה‪.‬‬ ‫קויפן א לאטערי הייסט השתדלות‬ ‫איך בין געווען דעם זומער א מדריך‪ ,‬און‬ ‫שאצער ביהמ"ד האבן זיי נישט אריינגעטראטן!‬ ‫טייערע מוציאי לאור פון ׳נקדישך׳‪ ,‬איך וויל‬ ‫אינמיטן אויפטרעטן פאר די קינדער אויפן‬ ‫עס האט זיך דא געווירבלט‪ .‬דער עולם איז‬ ‫צולייגן א קליינע הוספה‪.‬‬ ‫סטעידזש בין איך געפאלן‪ ,‬און איך האב‬ ‫געקומען אין ביהמ"ד‪ ,‬מען איז געגאנגען אין‬ ‫מקוה‪ .‬מען האט אפילו מורא געהאט אז עס‬ ‫איר האט געהאט אינעם גליון א שיינעם‬ ‫מיר צעבראכן א ביין‪ .‬איך בין געגאנגען צו‬ ‫קומען שוין צופיל מענטשן‪...‬‬ ‫שמועס איבער דעם ענין פון גורלות‪ :‬מען דארף‬ ‫א לאקאלער דאקטער‪ ,‬און ער זאגט מיר אז‬ ‫טון השתדלות פאר פרנסה‪ ,‬און צי דאס קויפן א‬ ‫עס זעט אויס זייער נישט גוט‪ ,‬און איך וועל‬ ‫דער נס איז געגאנגען אזוי ווייט‪ ,‬אז איין‬ ‫גורל ווערט אויך גערעכנט אלס השתדלות‪.‬‬ ‫מסתמא דארפן האבן אן אפעראציע‪ .‬ער האט‬ ‫טאג האט זיך די פאליציי אוועקגעשטעלט נעבן‬ ‫אינטרעסאנטע‬ ‫ַ‬ ‫האב איך געוואלט מיטטיילן ַאן‬ ‫מיר געשיקט צו א צווייטן דאקטער וואס איז‬ ‫דעם ביהמ"ד און געקוקט‪ .‬מיר האבן זיך שוין‬ ‫באבוב‪.‬‬ ‫ַזאך וואס איך געדענק פון דא אין ָ‬ ‫געאייגנט פאר דעם‪ ,‬און יענער האט אויך‬ ‫דערשראקן אז יעצט איז עס געקומען‪ ...‬אבער‪,‬‬ ‫עס איז געווען ַא חשוב׳ער איד‪ ,‬ר' יהושע‬ ‫באשטעטיגט אז איך וועל דארפן אן אפעראציע‪.‬‬ ‫גארנישט!‬ ‫וואלף זאפרין ע״ה‪ ,‬וועלכער איז געווען דער‬ ‫איך האב אנגערופן 'רפואה העלפליין'‪ ,‬צו‬ ‫אידן זענען געקומען און געגאנגען‪ ,‬עס האט‬ ‫'כותב' ביים באבוב'ער רב זצ"ל‪.‬‬ ‫העלפן טרעפן א דאקטער וואס קען מיר געבן‬ ‫זיך געווירבלט‪ ,‬און זיי האבן נישט אריינגעטראטן‪,‬‬ ‫איין יאר‪ ,‬ווען מיר זענען ארויסגעפארן צום‬ ‫א סעקענד עפיניע"ן‪ .‬און זיי האבן מיר געגעבן‬ ‫און האבן נישט געזאגט קיין ווארט!‬ ‫בית החיים לכבוד די יארצייט‪ ,‬איז ר' יהושע‬ ‫א גאר פראפעסיאנאלן דאקטער אין דעם פעלד‪.‬‬ ‫ביי אונז איז עס קלאר‪ ,‬אז דאס אלעס איז‬ ‫וואלף מיטגעקומען מיט אונז‪.‬‬ ‫איך בין געווען זייער אנגעצויגן‪ ,‬איך האב‬ ‫אין זכות פון דאס וואס מען רעדט נישט ביים‬ ‫נישט געוואלט יעצט פאר די הייליגע טעג‪ ,‬האבן‬ ‫דאווענען‪ ,‬און מען מאכט זיכער אז מען זאל‬ ‫מיין ברודער האט זיך געפירט אויפן וועג‬ ‫פראבלעמען מיט אפעראציעס און אנדערע‬ ‫נישט רעדן‪ .‬דער זכות פונעם רבי'ן שליט"א‪,‬‬ ‫אהיים‪ ,‬זיך אפצושטעלן אין ניו דזשערסי קויפן‬ ‫עניינים‪ ,‬איך האב געוואלט ס'זאל זיך פארהיילן‬ ‫וואס האלט דאס אזוי שטארק אן‪ ,‬באגלייט דעם‬ ‫א לאטערי‪ .‬האט ר' יהושע וואלף אים געבעטן צו‬ ‫פון זיך אליין‪ ,‬האב איך געטראכט‪ ,‬אז דער‬ ‫ביהמ"ד‪.‬‬ ‫קויפן נאך איינס פאר אים אויך‪.‬‬ ‫אויבערשטער וויל עפעס פון מיר‪.‬‬ ‫דערביי קומט זיך אויך א הכרת הטוב פאר‬ ‫האט ער דערביי געזאגט‪ ,‬אז דער הייליגער‬ ‫האב איך אנגעהויבן טראכטן‪ ,‬אז איך בין זייער‬ ‫דעם גליון 'נקדישך'‪ ,‬וואס העלפט זייער שטארק‬ ‫קדושת ציון זצ"ל פלעגט אויך קויפן א לאטערי‪,‬‬ ‫א וואוילער יונגערמאן‪ ,‬איך דין דעם אויבערשטן‬ ‫צו‪ ,‬מעורר צו זיין אידישע הערצער‪.‬‬ ‫און ער האט געזאגט אז א מענטש דארף טון‬ ‫וואו עס דארף צו זיין‪ .‬דער ענין פון 'נישט רעדן‬ ‫איך וויל נאך צולייגן א קליינע הוספה בענין‬ ‫השתדלות פאר פרנסה‪.‬‬ ‫ביים דאווענען' איז געווען זייער שטארק ביי‬ ‫זה‪.‬‬ ‫כל טוב‪.‬‬ ‫מיר אלע יארן‪ ,‬אלס בחור און אלס יונגערמאן‪.‬‬ ‫א תקופה נאכדעם וואס דער שאצער רבי‬ ‫שלמה שליסל‬ ‫לעצטנס אבער האט זיך אריינגעכאפט דא‪/‬‬ ‫שליט"א האט געעפנט דעם ביהמ"ד‪ ,‬און‬ ‫*‬ ‫דארט‪ ,‬אז בין גברא לגברא קען איך געבן א רעד‪.‬‬ ‫געמאכט די באקאנטע תקנה נישט צו רעדן ביים‬ ‫האב איך אפגעמאכט‪ ,‬אז איך מאך א קבלה‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬האט אים דער פשעווארסקער רבי‬ ‫אין לדבר בשעת תפלת 'הש"ץ'‬ ‫אז ביז נאך יו"כ גיי איך נישט רעדן דאס גאנצע‬ ‫שליט"א געפרעגט ביי איינע פון די מעמדים‪:‬‬ ‫א גוטן‪ ,‬דא רעדט א מתפלל פון ביהמ"ד‬ ‫דאווענען‪ ,‬אפילו בין גברא לגברא‪ ,‬קיין איין‬ ‫"איך הער איר האט געעפנט א ביהמ"ד‪ ,‬צום‬ ‫׳דעת שלום׳ שאץ אין אנטווערפן‪.‬‬ ‫ווארט נישט‪ ,‬חוץ צווישן תפילות‪ ,‬צווישן שחרית‬ ‫דאווענען?!"‬ ‫איך האב געזען אינעם גליון פון פרשת האזינו‪,‬‬ ‫און מוסף ווען מען מאכט א הפסקה‪ ,‬דעמאלס‬ ‫לשון צדיק כסף נבחר! יש ביהמ״ד‪ ,‬ויש‬ ‫שבת שובה‪ ,‬איבער דעם באזוך פון הגה"צ גאב"ד‬ ‫קען מען רעדן‪ .‬חוץ פון דעם בל"נ‪ ,‬וועל איך‬ ‫ביהמ״ד‪ ...‬עס איז דא איינער וואס עפנט א‬ ‫אנטווערפן ביי כ"ק אדמו"ר משאץ שליט"א פון‬ ‫נישט רעדן‪ ,‬און בזכות זה זאל זיך עס פארהיילן‬ ‫ביהמ״ד‪ ,‬און דערנאך איז דא איינער וואס עפנט‬ ‫אנטווערפן‪ ,‬בבית מדרשו‪.‬‬ ‫פון זיך אליין‪.‬‬ ‫א ביהמ״ד 'צום דאווענען!'‬ ‫אלס איינער פון די מתפללים‪ ,‬האב איך‬ ‫איך קום אן צום גרויסן דאקטער‪ .‬איך בין‬ ‫יהי רצון‪ ,‬אז מ׳זאל הערן אך טוב וחסד פאר‬ ‫געוואלט באשטעטיגן‪ :‬דא רעדט מען טאקע‬ ‫געווען אינגאנצן אנגעצויגן‪ ,‬און ער קוקט אויף‬ ‫אלע אידישע קינדער‪.‬‬ ‫נישט ביים דאווענען!‬ ‫די עקסערעי"ס‪ ,‬און ער זאגט מיר גלייך‪" :‬ס'וועט‬ ‫יישר כח!‬ ‫קיין ווארט ווערט נישט ארויסגערעדט!‬ ‫זיך היילן‪ ,‬דאונ"ט וואר"י‪ ,‬ס'וועט זיך היילן פון‬ ‫*‬ ‫דער רבי שליט"א איז זייער שארף דערויף‪ ,‬און‬ ‫זיך אליין‪ ,‬און ס'וועט זיין פיין"‪.‬‬ ‫מי שברך שחיבר מרן בעל תוס' יו"ט זיע"א‬ ‫ִמי ׁ ֶש ֵּב ַר ְך ֲאבו ֵֹתינ ּו ַאבְ ָרהָ ם יִ צְ חָ ק וְ יַ עֲ קֹב ׁ ֶ‬ ‫משה וְ ַאהֲ רֹן ָ ּדוִ ד ו ׁ ְּשל ֹמֹ ה‪ ,‬הוּא יְ בָ ֵר ְך הַ ׁשו ֵֹמר ּ ִפיו וּלְ ׁשוֹנ ֹו‬ ‫ִמלְ הַ פְ ִסיק ְּב ׁשוּם ִדיבּ וּר‪ִ .‬מן ָּברו ְּך ׁ ֶש ָא ַמר עַ ד גְ ַמר הַ ְּתפִ ָּלה ו ִּּב ׁ ְשעַ ת קְ ִר ַיאת ֵספֶ ר ּתו ָֹרה‬ ‫‪KEREN TOSFES YOM TOV‬‬ ‫ׁ ֶש ְּבצִ יבּ וּר‪ַ :‬אפִ יל ּו ְּב ִדבְ ֵרי ּתו ָֹרה וְ ֵאיזֶה ִדיבּ וּר ּ ָכל ׁ ֶש ּ ֵכן ְּב ִשׂיחַ ת חוּלִ ין וְ ִס ּיפו ֵּרי ׁ ְשמוּעוֹת‪ .‬וְ יָ חוֹל ּו עָ לָ יו ּ ָכל‬ ‫‪670 M y r t l e A v e # 6 4 4 9‬‬ ‫משה ַר ֵּבינ ּו עָ לָ יו הַ ּׁ ָשלוֹם ו ְּּבכָ ל ִספְ ֵרי הַ ְנּבוּאוֹת‪ :‬יִ ְר ֶאה ז ֶַרע ּ ָכ ׁ ֵשר חָ ִיּים‬ ‫הַ ְּב ָרכוֹת הַ ּ ְכתוּבוֹת ְּב ּתו ַֹרת ׁ ֶ‬ ‫‪Brooklyn NY 11205‬‬ ‫וְ קַ ָי ִּמים‪ .‬וְ יִ ז ּ ְֶכה לִ ׁ ְשנֵ י ׁשוּלְ חָ נוֹת ׁ ֶש ִּב ׁ ְשנֵ י עוֹלָ ִמים‪ֶ ׁ :‬שהֵ ם הָ עוֹלָ ם הַ זֶּה ׁ ֶשעָ לָ יו נֶ ֱא ַמר וְ הִ ֵּנה טוֹב‪ .‬וְ הָ עוֹלָ ם הַ ָּבא‬ ‫ׁ ֶשהוּא יוֹם ׁ ֶש ּ ֻכלּ ֹו ָארו ְּך גַ ם טוֹב‪ :‬וְ נֹ ַ‬ ‫‪Tel: 212.299.9185‬‬ ‫‪Fax: 212.244.6551‬‬ ‫אמר ָא ֵמן‪:‬‬ ‫‪Email: Gilyon@KTYT.org‬‬