gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel

שבוע: נח (2026-10-12)

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס”ד ‪ /‬שנה ז' ‪ /‬פרשת נח ‪ /‬נומער ‪330‬‬ ‫לעיק פראנט ישוב אין‬ ‫פלארידא א פאקט‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫בנימין חסין פון איראק‬ ‫באפרייט‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫דורגעפאלענע‬ ‫פארכאפונג פונעם‬ ‫דובאי פליגער‬ ‫וועלטליכע נייעס‬ ‫איך האב דיר נישט‬ ‫אפגענארט‬ ‫בריוו פונעם ראש ישיבה שליט"א‬ ‫א פארפאטשקעטע‬ ‫יאר‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫בילדער פון חודש‬ ‫תשרי‬ ‫געשעענישן‬ ‫תורתי אל תעזבו‬ ‫אומפארגעסליכן חודש תשרי בצל הראש‬ ‫ישיבה שליט"א‪ ,‬מיט די תפילות‪ ,‬דרשות‪,‬‬ ‫ריקודין‪.‬‬ ‫ובפרט בלייבט אין זכרון דעם פרייליכן‬ ‫הכנסת ספר תורה פון דומ"ץ דקהילתנו‬ ‫שליט"א‪ ,‬וואס איז אפגעראכטן געווארן‬ ‫חוה"מ‪ ,‬ביומא דהילולא של רבינו‪.‬‬ ‫בס"ד‬ ‫פשרה'לאז‬ ‫‪18‬‬ ‫עירנו‬ ‫‪04‬‬ ‫פרשת נח‬ ‫קוק אהער‬ ‫‪20‬‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫‪06‬‬ ‫תשפ"ז‬ ‫מעשה פון א צדיק‬ ‫‪22‬‬ ‫וועלטליכע נייעס‬ ‫‪10‬‬ ‫נומער‬ ‫געדאנקען‬ ‫‪24‬‬ ‫אלץ און אלעמען‬ ‫‪12‬‬ ‫‪329‬‬ ‫שנה ז'‬ ‫הילולת רבינו‬ ‫‪35‬‬ ‫בריוו פון ר"י שליט"א‬ ‫‪14‬‬ ‫הכנסת ספר תורה‬ ‫‪39‬‬ ‫מעשיות פון תפילה‬ ‫‪16‬‬ ‫‪ 330‬נומער ‪303‬‬ ‫תרומה ‪/‬‬ ‫פרשתנומער‬ ‫פרשת‪/‬נח ‪/‬‬ ‫בס”דז'‪/ /‬שנה ו'‬ ‫בס”ד ‪ /‬שנה‬ ‫‪6‬‬ ‫נדבה'לעך‬ ‫אברהם הערש‬ ‫וועבערמאן‬ ‫א קידוש השם‬ ‫אין מאנסי‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫'הייליג'ער שבת‬ ‫היכל הלכה‬ ‫נאר נישט שמד‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫לעיק פראנט ישוב אין‬ ‫פלארידא א פאקט‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫בנימין חסין פון איראק‬ ‫באפרייט‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫דורגעפאלענע‬ ‫פארכאפונג פונעם‬ ‫דובאי פליגער‬ ‫וועלטליכע נייעס‬ ‫איך האב דיר נישט‬ ‫אפגענארט‬ ‫בריוו פונעם ראש ישיבה שליט"א‬ ‫א פארפאטשקעטע‬ ‫יאר‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫פארוואס איז ביליגער‬ ‫א פלייט מיט א‬ ‫סטאפ?‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫א דעקע פאר א פדיון‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫צדקה פאר א גוי?‬ ‫דומ"ץ שליט"א‬ ‫בילדער פון חודש‬ ‫תשרי‬ ‫געשעענישן‬ ‫תורתי אל תעזבו‬ ‫תשרי בצל הראש‬ ‫תפילות‪ ,‬דרשות‪,‬‬ ‫חודש‬ ‫חדשים‬ ‫קצבהדי‬ ‫אומפארגעסליכן‬ ‫אנדערע‬ ‫מיכל מיט‬ ‫ראזענפעלד‬ ‫אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די‬ ‫שליט"א‪,‬‬ ‫ישיבה‬ ‫פון מו"ה‬ ‫פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט‬ ‫הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים‪ .‬שמחה עד אין‬ ‫ריקודין‪.‬‬ ‫ובפרט בלייבט אין זכרון דעם פרייליכן‬ ‫הכנסת ספר תורה פון דומ"ץ דקהילתנו‬ ‫שליט"א‪ ,‬וואס איז אפגעראכטן געווארן‬ ‫חוה"מ‪ ,‬ביומא דהילולא של רבינו‪.‬‬ ‫בס”ד‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת נחפרשת תרומה‬ ‫אויסגאבע ‪10 #‬‬ ‫אויסגאבע ‪35 #‬‬ ‫‪8‬‬ ‫זיך ראטעווען‬ ‫א ריכטיגע בלאזער‬ ‫מיין שכן אין‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫פונעם מבול‬ ‫קימפעטארן היים‬ ‫צייט‬ ‫געטראפן נאך א יאר‬ ‫פעקעטע‬ ‫ג‪.‬‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫‪covered‬‬ ‫פארן יאר‬‫רעסעפי‬ ‫זופל‪ .‬פליישמאן‬ ‫טשיקןש‪.‬‬ ‫ערווארטונגען‬ ‫ברענגט‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫אנטוישונגען‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫א ליידיגע זיץ‬ ‫אויפן פליגער‬ ‫הער א מעשה‬ ‫פרשת נח‬ ‫קינדער‬ ‫תשפ”ז‬ ‫היים‬ ‫‪22‬‬ ‫א געקראכטע רעדל‬ ‫משפחת גליק‬ ‫אייבערשטער איך דארף א זייגער‬ ‫יארצייט‬ ‫יארצייט פון די וואך‬ ‫צווישן די קאטשקע‪-‬ס‬ ‫געמיר די האק‬ ‫שיחה אין בילד‬ ‫דער בעל בטחון‬ ‫רעדאקטאר‪ :‬אברהם הערש וועבערמאן‪ ,‬רעדאקציע‪ :‬אברהם יצחק אייזנער‪ ,‬אברהם משה הכהן‬ ‫ער קריכט אויפן קאפ‬ ‫עבדו את ה' ב'שמחה'לע‬ ‫משפחת וואוילטשיג‬ ‫טרעף צו‬ ‫שטראססער‪ ,‬אהרן קליטניק‪ ,‬מ‪ .‬מאנן‪ ,‬גרשון קרעמער‪ ,‬יואל וועבערמאן‪ ,‬יואל שניצלער‪ ,‬יודא לייב ווייס‪,‬‬ ‫היימיש‬ ‫ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט‬ ‫ישראל דוד העסקעל‪ ,‬משה ארי' שניטצלער‪ ,‬משה ראזענבערג‪ ,‬ישראל קרויס‪.‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט‪.‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫כל הזכיות שמורות‪ .‬עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן‬ ‫‪Editor@bletelmagazine.com‬‬ ‫צו באקומען אויף פאסט‪:‬‬ ‫‪718.387.2691‬‬ ‫‪subscribe@bletelmagazine.com‬‬ ‫אויף אימעיל‪:‬‬ ‫‪Chizikyomi@rabbiroth.org‬‬ ‫‪Bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Breslevcenter.com‬‬ ‫‪Gilyoines.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪053.315.6938 :‬‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪2‬‬ ‫בעזהשי”ת‬ ‫יעמדו על הברכה אברכים הנדיבים‬ ‫לץ”צ לךף׽ בעססךשטגר צס”ץ‬ ‫לץ”צ סהףד תסספסד גתעצ צס”ץ‬ ‫לץ”צ צגץהצ שטסמץ׽ בלץ צס”ץ‬ ‫פארן מנדב זיין‬ ‫זגךי‬ ‫צףץקב‬ ‫ףבץכ‬ ‫די זכות פון ארויסהעלפן דעם הייליג’ן רבין’ס מוסדות זאל אייך‬ ‫ביישטיין צו האבן בני ברוכי‪ ,‬פרנסה בשפע‪ ,‬געזונטע לאנגע‬ ‫יארן‪ ,‬מיט פיל סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫עירנו‬ ‫פערמיט פאר די ווילידזש עירוב‬ ‫פארמאכן די דרויסנדיגע פייפס‬ ‫מיטן אייבערשטנ'ס הילף נאכן ווארטן א לאנגע צייט‬ ‫אזויווי עס האט שוין אנגעהויבן ווערן קאלט אין שטעטל‪,‬‬ ‫האט מען ענדליך ערהאלטן די נויטיגע פערמיטס פון‬ ‫ווילן מיר דערמאנען אלע איינוואוינער צו געדענקען צו‬ ‫די יוטיליטי קאמפעניס צו קענען ניצן זייערע שטאנגען‬ ‫פארמאכן די וואסער‪-‬ליינס פון די דרויסנדיגע וואסער‬ ‫צו בויען דעם עירוב אינעם ווילידזש געגנט‪ ,‬וואס כדי‬ ‫קראנען‪ ,‬וואס אויב מען לאזט דאס אפן‪ ,‬קען דאס וואסער‬ ‫אויפצושטעלן דעם עירוב פעלט זיך אויס צו ניצן די‬ ‫דערין פארפרוירן ווערן און די פייפס קענען פלאצן‪ ,‬וואס דאס‬ ‫יוטיליטי שטאנגען‪ ,‬עס האט זיך געשלעפט א לאנגע צייט‬ ‫פירט צו גרויסע געלט שאדנס‪.‬‬ ‫ביז מען האט באקומען די רשות דערויף‪ ,‬און ב"ה יעצט איז‬ ‫אנגעקומען די גליקליכע מינוט וואס זיי האבן באשטעטיגט‬ ‫אז מען קען טאקע ניצן זייערע שטאנגען פאר דעם‪.‬‬ ‫השבת אבידה‬ ‫יעצט האלט מען שוין ביי א מצב אז מען איז גרייט‬ ‫ווי אלע ווייסן עקזעסטירט שוין א לאנגע צייט די השבת‬ ‫אנצוהייבן מיט די בוי‪-‬ארבעט; עס פעלט נאר אויס דאס‬ ‫אבידה שטיבל אין שטעטל‪ ,‬אנגעפירט ביי אונזער חבר‬ ‫געלט צו דעקן די הויכע קאסטן‪.‬‬ ‫מו"ה שמשון הערש טייטלבוים הי"ו‪ ,‬ווי אלע געטראפענע‬ ‫חפצים קומען אן ביי אים אינדערהיים‪ ,‬און ווער עס זוכט‬ ‫יעצט איז דא די איינמאליגע געלעגענהייט‬ ‫זיין חפץ קומט עס נעמען פון זיין שטוב‪ ,‬וואס דאס האט‬ ‫ארויסצוהעלפן בויען דעם וויכטיגן עירוב‪ ,‬וואס‬ ‫שוין אפגעראטעוועט גאר אסאך געלט פון אנשי שלומינו‬ ‫הונדערטער משפחות גייען דאס ניצן יעדן איינציגן שבת‬ ‫במשך די לעצטע פאר יאר‪.‬‬ ‫במשך דעם יאר‪ ,‬און מיט דעם מאכט מען פשוט גרינגער‬ ‫פאר אנשי שלומינו וואס וואוינען שוין אין דעם געגענט‪,‬‬ ‫יעצט ווערט געזוכט א משפחה וואס איז גרייט‬ ‫און פאר די משפחות וואס גייען זיך אם ירצה השם בקרוב‬ ‫איבערצונעמען און אנצופירן מיט די "השבת אבידה"‬ ‫אריינציען‪.‬‬ ‫ארגאניזאציע אין שטעטל‪ ,‬צוליב דעם וואס עס וועט שוין‬ ‫נישט זיין שייך עס זאל ווייטער זיין ביי אים אין שטוב‪.‬‬ ‫צו נעמען א חלק אין די הוצאות – וואס ווי באקאנט‬ ‫איז בויען אן עירוב מסוגל פאר קינדער און האט נאך‬ ‫אויב איר זענט גרייט זיך אונטערצונעמען די גרויסע‬ ‫געוואלדיגע סגולות – קען מען זיך ווענדן צו מו"ה נח‬ ‫מצוה‪ ,‬ביטע זיך ווענדן צו חבר הנהלה מו"ה משה‬ ‫הערש ווייס הי"ו אויף‪.845-707-6374 :‬‬ ‫ראזענבערג הי"ו‪.‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪4‬‬ ‫מודעות און‬ ‫קרישקעלעך‬ ‫פון די הנהלה‬ ‫חב רי הנ ה ל ה‬ ‫פרשת נח‬ ‫ו' חשון‬ ‫טויזענט ווערטער‬ ‫מיט גרויס פרייד ווילן‬ ‫מנחה‬ ‫פאר‬ ‫וואונטשן‬ ‫מיר‬ ‫אונזערע טייערע חבר‬ ‫מעריב‬ ‫הדלקת הנרות ‪05:57 ..‬‬ ‫הנהלה וואס שטייט אלס‬ ‫לך לךגרייט מיט מסירת נפש‬ ‫מוצאי שבת ‪07:26 ......‬‬ ‫זאך‬ ‫יעדע‬ ‫פאר‬ ‫אונזער‬ ‫‪07:03‬אנבאלאנגט‬ ‫קהילה ה”ה‬ ‫ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך‪ ,‬ביי די באזאר‪.‬‬ ‫זמנים לשבת קודש‬ ‫מו”ה‬ ‫מרדכי אהרן‬ ‫היילפרין‬ ‫הי”ו‬ ‫וזוגתו תחי’‬ ‫אפיס איז נישט געווען אויף אן אייגענע פלאץ‪ ,‬וואס האט‬ ‫געמאכט שווער פאר די כולל אין שטעטל‪ .‬ברוך השם‪,‬‬ ‫יעצט כאיזן געקומען די צייט וואס מ'האט מען געקענט‬ ‫א הערצלי‬ ‫אריבערפירן דעם אפיס‪ ,‬וואס דאס וועט מאכן די גרינגער‬ ‫ברכת‬ ‫אסאך גרינגער און געשמאק‪.‬‬ ‫מזל טוב‬ ‫כולל היכל הקודש אפיס‬ ‫לרגל די בר מצוה‬ ‫פון זיין זון‬ ‫הבחוראפיסנתנאל נ”י‬ ‫אין די לעצטערע טעג האט די כולל פאנדרעיזינג‬ ‫זיך אריבערגעצויגן צו די קהילה אפיס אויף לינקאלן‪.‬‬ ‫פאנדרעיזינג‬ ‫אייבערשטער זאל‬ ‫דאס קומט נאך א לאנגע צייט וואס די כולל‬ ‫דער‬ ‫העלפן דו זאלסט זעהן‬ ‫אסאך נחת ביי אלע‬ ‫דיינע קינדער‪.‬‬ ‫וואונטשט‪,‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫חברי הנהלה ‪ -‬קרית ברסלב‬ ‫אברהם שבתי מזרחי‬ ‫העניך אינדיג‬ ‫מנחם שטיינבערג‬ ‫‪5‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫משה ראזענבערג‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫היימישע משפחות זוכן זיך צו באזעצן‪.‬‬ ‫דאס אלעס פאסירט ווייל ברוך השם‪ ,‬מיר לעבן אויפ'ן דרך‬ ‫התורה מיט שיינע גרויסע משפחות און פילע קינדער בלי עין‬ ‫הרע; מען מאכט חתונה די קינדער‪ ,‬דער עולם וואקסט ווי אויף‬ ‫הייוון‪ ,‬און די עקזיסטירנדע ישובים קענען עס שוין מער נישט‬ ‫דערהייבן‪.‬‬ ‫און וויבאלד דער פארלאנג נאך הייזער וואקסט כסדר‪ ,‬ווערן‬ ‫די פרייזן פון די דירות אויך אלס העכער און העכער‪ ,‬ביז עס קומט‬ ‫צו א מצב אז זייער פילע אידן אין די גרויסע שטעט קענען מער‬ ‫נישט באצאלן די הויכע פרייזן‪ .‬די פרייזן זענען פשוט פיל מער ווי‬ ‫זיי קענען זיך ערלויבן‪.‬‬ ‫דאס האט גורם געווען אז אין די לעצטיגע יארן האבן זיך‬ ‫געעפנט אסאך נייע ישובים‪ ,‬אנגעהויבן פון אונטן אין ניו דזשערסי‬ ‫ביז ארויף אין די קעטסקילס בערג‪ .‬אין ניו דזשערסי וואקסן די‬ ‫נייער ישוב‪" ,‬לעיקפראנט‬ ‫היימישע געגנטער ארום לעיקוואוד מיט ריזיגע נומערן‪ ,‬ווי‬ ‫למשל דזשעקסאן און טאמס ריווער; דערנאך זענען דא די פילע‬ ‫עסטעיטס"‪ ,‬ווערט געגרינדעט אין‬ ‫נייע ישובים ארום ניו יארק סיטי‪ ,‬ווי לינדען‪ ,‬סטעטן איילענד און‬ ‫אוקיטשאובי‪ ,‬פלארידא‪.‬‬ ‫דזשערסי סיטי‪.‬‬ ‫פון דארט גייען מיר ווייטער צום האדסאן וועלי‪ ,‬וואו די ישובים‬ ‫ווי מאנסי און קרית יואל האבן זיך אויסגעשפרייט אויף ריזיגע‬ ‫אין א היסטארישע אנטוויקלונג עפענט זיך די טעג אין פלארידא‬ ‫שטחים ארום און ארום‪ .‬דאס איז אויסער די נייע ישובים וואס‬ ‫א נייער היימישער ישוב מיט'ן נאמען "לעיקפראנט עסטעיטס"‪,‬‬ ‫זענען געגרינדעט געווארן אין די לעצטע יארן אין די קעטסקילס‬ ‫און ווי מען הערט האבן שוין די ערשטע צענדליגער משפחות‬ ‫געגנט‪ ,‬ווי בלומינגבערג‪ ,‬מאנטיסעלא און קרית סקווירא‪.‬‬ ‫אנגעהויבן אריינצוציען אהין‪.‬‬ ‫און איבער אלעם‪ ,‬דאס נייע שיינע שטעטל "קרית ברסלב"‪,‬‬ ‫דער פראיעקט געפינט זיך אין גלעידס קאונטי‪ ,‬נעבן דער שטאט‬ ‫וואס דער ראש ישיבה שליט"א האט געגרינדעט מיט עטליכע יאר‬ ‫אוקיטשאובי‪ ,‬ממש ביים ברעג פונעם באקאנטן "אוקיטשאובי‬ ‫צוריק אין ליבערטי‪ ,‬וואו עס וואוינען משפחות מאנשי שלומינו‬ ‫לעיק"‪ .‬עס האנדלט זיך דא פון א ריזיגן שטח פון בערך ‪ 550‬אקער‬ ‫וואס לעבן מיט'ן אייבערשטן און זענען זיך מתענג על ה'‪.‬‬ ‫לאנד‪ .‬לויט די פלענער וועט דער ישוב קענען אקאמאדירן ביז‬ ‫מען לעבט דארט אינעם שויס פון די נאטור מיט א געוואלדיגע‬ ‫טויזנט הייזער‪ ,‬און די פלענער רעכענען שוין אריין אלע געברויכן‬ ‫הרחבת הדעת‪ ,‬און בפרט אז מען קען דארט כסדר ארויסגיין‬ ‫פארן ציבור‪ ,‬ווי א בית המדרש‪ ,‬א מקוה‪ ,‬מוסדות פאר די קינדער‬ ‫אויף א שפאציר מיט'ן אויבערשטן און זיך דורכשמועסן מיט אים‬ ‫און לאקאלע געשעפטן‪.‬‬ ‫עטליכע מינוט יעדן טאג; מען לעבט דארט ממש ווי אין גן עדן‬ ‫אבער די נייעס איבער אוקיטשאובי איז בלויז איין טייל פון א‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫פיל גרעסער בילד‪ .‬אין די לעצטע יארן הערט מען כסדר פון נאך א‬ ‫אזוי אויך האבן זיך לעצטנס געעפנט פרישע ישובים אין‬ ‫פרישע געגנט‪ ,‬נאך א נייע דעוועלאפמענט‪ ,‬און נאך א פלאץ וואו‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪6‬‬ ‫מיט א‬ ‫ברסלב'ע‬ ‫בליק‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫ווייטערע סטעיטס‪ ,‬ווי למשל אין אריזאנע‪ .‬יעצט איז געקומען די‬ ‫רייע אויף פלארידע‪ ,‬וואו עס האט זיך געגרינדעט א היימישער‬ ‫ישוב ממש פון דאס ניי‪ :‬מען האט גענומען א ליידיגן שטח און‬ ‫אויפגעבויט הונדערטער דירות מיט אלע קהילה'דיגע געברויכן‪,‬‬ ‫ווי א בית המדרש‪ ,‬מקוה‪ ,‬חדר‪ ,‬ישיבה‪ ,‬סקול און געשעפטן‪ .‬דער‬ ‫נייער ישוב האט זיך נארוואס געעפנט‪ ,‬און אין די לעצטע וואכן‬ ‫האבן זיך שוין אריינגעצויגן די ערשטע צענדליגער משפחות‬ ‫בשעה טובה ומצלחת‪.‬‬ ‫הגם מ'קען נישט זאגן פאר א מענטש וואו ער זאל וואוינען‪ ,‬איז‬ ‫אבער זיכער דא בעסערע פלעצער וואו צו וואוינען בעסער ווי אין‬ ‫די גרויסע שטעט‪ .‬די שטאטישע איינוואוינער לויפן דאך אוועק‬ ‫יעדן זומער אין די בערג כדי זיך צו היטן פון די שווערע נסיונות פון‬ ‫שמירת עינים‪ ,‬און מ'איז זיך דארט מחי' פאר צוויי חדשים; אבער‬ ‫וואס טוט זיך מיט די איבעריגע חדשים פונעם יאר?‬ ‫א מענטש וועט פרעגן א שאלה‪ :‬וואו זאל מען טאקע גיין? דאס‬ ‫דארף יעדער פאר זיך מאכן אן אמת'ן חשבון הנפש‪ .‬אז מ'הייבט‬ ‫אן זוכן א נייע פלאץ זיך ארויסצוציען‪ ,‬איז דען די ערשטע זאך‬ ‫אויף וואס מ'דארף קוקן דער פרייז אדער דער וועטער? דער ראש‬ ‫ישיבה שליט"א זאגט‪ ,‬אז די ערשטע און וויכטיגסטע זאך כדי א‬ ‫ישוב זאל האבן הצלחה‪ ,‬זענען די מוסדות‪ .‬א מענטש דארף זיך‬ ‫אליין פרעגן‪ :‬וועל איך דארט האבן ערליכע חברים? וועט דארט‬ ‫זיין אן ערליכער רב‪ ,‬א דיין‪ ,‬א מורה דרך‪ ,‬און ערליכע מוסדות‬ ‫פאר מיינע קינדער? וועט מען דא קענען ווייטער ממשיך זיין‬ ‫אויפצושטעלן ערליכע אידישע דורות על דרך ישראל סבא‪ ,‬לויט‬ ‫די הייליגע מסורה וואס מיר האבן מקבל געווען פון אונזערע‬ ‫עלטערן? וואס וועט מיר העלפן א שיין הויז אדער א געשמאקער‬ ‫וועטער‪ ,‬אויב די קינדער וועלן חלילה נאר שטרעבן צו כבוד און‬ ‫געלט?‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז אלע ישובים זאלן מצליח‬ ‫זיין‪ ,‬און אידישע קינדער זאלן דארט האבן א געשמאק לעבן‬ ‫ברוחניות ובגשמיות און קענען אויפציען זייערע קינדער על דרך‬ ‫התורה והיראה‪ ,‬און מיר זאלן שוין זוכה זיין מיטצונעמען די אלע‬ ‫שטובער קיין ירושלים בקרוב אינאיינעם מיט משיח צדקינו‪.‬‬ ‫העולם הזה דומה לפרוזדור בפני עולם הבא‬ ‫‪7‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫אים ער זאל ניצול ווערן פון די גזר דין וואס איז געווען אויף אים‬ ‫אנגעשריבן‪ ,‬ביז דער אייבערשטער האט געהאלפן אז ער איז‬ ‫גענצליך באפרייט געווארן‪.‬‬ ‫דער קאמף האט באקומען א נייעם שטארקן שטופ אין די‬ ‫וואכן פארן פארלאפענעם ראש השנה תשפ"ו‪ ,‬ווען דער עולם‬ ‫איז געווארן מער באקאנט מיט דעם שווערן מצב און א ברייטע‬ ‫קאמפיין איז אנגעגאנגען צו שאפן די נויטיגע געלטער‪ .‬אידן פון‬ ‫איבעראל האבן זיך פאראייניגט צו העלפן ברענגען א סוף צו דער‬ ‫לאנגער פרשה‪.‬‬ ‫און צום סוף איז אויפגעטריבן געווארן א גרויסע סומע געלט‬ ‫פאר די משפחה פון דעם הרוג‪ ,‬וועלכע האט מסכים געווען צו א‬ ‫סולכא — א פארגעבונג אין אויסטויש פאר א פארגיטיגונג‪ ,‬וואס‬ ‫האט באטראפן ארום א פערטל מיליאן דאלאר‪.‬‬ ‫די נייעס איז אריינגעקומען אין די טעג פון ערב יום כיפור‪ ,‬ווען‬ ‫אידישער בחור פון איראק‬ ‫אלע גייען דורך אן ענליכן פראצעס; מיר בעטן פונעם אייבערשטן‬ ‫א "סולכא" – סליחה‪ ,‬מחילה וכפרה‪ .‬מיר האבן א גוטע באשעפער‪,‬‬ ‫בנימין חסין‬ ‫א מלך חפץ בחיים וואס זוכט אז מיר זאלן ארויסגיין זכאי בדין און‬ ‫גענצליך באפרייט‬ ‫פארשריבן ווערן בספר החיים‪.‬‬ ‫ער פארלאנגט נישט קיין שווערע זאכן‪ ,‬נאר בלויז מיר זאלן אים‬ ‫זאגן‪" :‬זיי מיר מוחל‪ ,‬מיר גייען שוין זיין גוט"‪ ,‬און ער שענקט אונז‬ ‫תיכף א מחילה‪ ,‬סליחה וכפרה‪.‬‬ ‫מיט גרויס פרייד ווערט אויפגענומען די בשורה אין דער‬ ‫אידישער וועלט‪ ,‬אז דער בחור בנימין חסין איז ענדליך באפרייט‬ ‫אבער ביי א בשר ודם איז עס אסאך שווערער‪ .‬אונזער געשיכטע‬ ‫געווארן פון טורמע אין דעם קורדישן טייל פון איראק‪ ,‬נאכדעם‬ ‫ציט זיך שוין צוריק אסאך יארן‪ .‬בנימין כאסין‪ ,‬וועלכער איז געבוירן‬ ‫וואס ער איז דארט געווען פארשפארט פאר לאנגע און שווערע‬ ‫געווארן אין ארץ ישראל‪ ,‬איז דעמאלט געפארן קיין איראק צו‬ ‫יארן‪.‬‬ ‫באזוכן פאמיליע מיטגלידער וואס האבן דארט געוואוינט‪.‬‬ ‫די באפרייאונג קומט נאך א לאנגן און קאמפליצירטן לעגאלן‬ ‫בעת זיין וויילן אין לאנד‪ ,‬האט ער זיך אנגעשלאסן אין די‬ ‫קאמף‪ ,‬אין וועלכן עס איז צום ערשט געלונגען צו פארמיידן דעם‬ ‫קורדישע קרעפטן‪ ,‬וואס האבן דעמאלט געפירט א קאמף קעגן‬ ‫הארבסטן אורטייל קעגן אים — א טויט אורטייל רחמנא לצלן —‬ ‫דער טעראריסטישער ארגאניזאציע "אייסיס"‪ ,‬וואס האט‬ ‫און דאס איבערצוטוישן אויף א טורמע טערמין‪.‬‬ ‫פארנומען גרויסע טיילן פון איראק און סיריע‪.‬‬ ‫אין די לעצטע תקופה האבן גוטע אידן און אדוואקאטן זיך‬ ‫אין א געוויסן מאמענט האט זיך אבער די רייזע פארוואנדלט‬ ‫אריינגעלייגט אינעם קעיס מיט אלע כוחות‪ ,‬אזוי אויך האבן‬ ‫אין א טראגעדיע‪.‬‬ ‫אידן פון איבער די גאנצע וועלט געבעטן דעם אייבערשטן פאר‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪8‬‬ ‫מיט א‬ ‫ברסלב'ע‬ ‫בליק‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫לויט די באריכטן‪ ,‬איז בנימין געפארן אין א טעקסי ווען‬ ‫דער דרייווער האט – לויט די באשולדיגונגען – פרובירט אים‬ ‫איבערצוגעבן פאר אייסיס‪ .‬עס האט אויסגעבראכן א פיזישער‬ ‫געפעכט צווישן זיי‪ ,‬אין וועלכן דער דרייווער איז שווער‬ ‫פארוואונדעט געווארן און איז שפעטער געשטארבן פון זיינע‬ ‫וואונדן‪.‬‬ ‫בנימין איז נאכדעם ארעסטירט געווארן דורך די איראקער‬ ‫אויטאריטעטן‪ ,‬און איז פאראורטיילט געווארן צום טויט דורך‬ ‫הענגען רח"ל‪.‬‬ ‫פאר יארן לאנג איז דער קעיס געבליבן אונטערן אויבערפלאך‪,‬‬ ‫ווען פארשידענע עסקנים האבן פרובירט צו טון דערין און‬ ‫ארויסהעלפן אין דעם קאמפליצירטן פאל‪ .‬דער דורכברוך‬ ‫איז געקומען ווען א גרופע היימישע עסקנים‪ ,‬אינאיינעם מיט‬ ‫אדוואקאטן‪ ,‬האבן באוויזן איבערצורעדן די משפחה פונעם‬ ‫גע'הרג'עטן אז זיי זאלן זיך לאזן איבערבעטן – אן אנגענומענער‬ ‫מהלך אין יענע לענדער‪.‬‬ ‫די "סולכא" האט צום ערשט געברענגט דערצו אז דער טויט‪-‬‬ ‫אורטייל זאל בטל ווערן‪ ,‬און די שטראף איז געטוישט געווארן צו‬ ‫א לאנגן טורמע טערמין‪ .‬נאך ווייטערדיגע השתדלות איז ענדליך‬ ‫דערגרייכט געווארן דער פאזיטיווער רעזולטאט‪ :‬בנימין איז ברוך‬ ‫השם באפרייט געווארן פון טורמע‪.‬‬ ‫נאך אזויפיל יארן פון זיין אפגעריסן פון זיין היים און משפחה‪,‬‬ ‫איז די בשורה איבער זיין באפרייאונג אויפגענומען געווארן מיט‬ ‫גרויס התרגשות‪.‬‬ ‫נאכן באפרייאונג איז ער גלייך צוריקגעפארן קיין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫וואו ער האט זיך נאכאמאל טרעפן מיט זיינע נאענטע‪ ,‬וועלכע‬ ‫האבן במשך די לאנגע יארן געווארט און מתפלל געווען אויף דעם‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫אפילו חרב חדה מונחת על צווארו של אדם‬ ‫אל ימנע עצמו מן הרחמים‬ ‫‪9‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫פאסאזשירן‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט געהאלפן אז דער קאפיטאן האט זיך‬ ‫נישט געלאזט‪ ,‬און אינמיטן זיך ראנגלען פאר זיין לעבן האט ער‬ ‫באוויזן צו עפענען די טיר פונעם קאקפיט‪ .‬די פאסאזשירן האבן‬ ‫באוויזן אוועקצושלעפן און אומשעדליך מאכן דעם היידזשעקער‪.‬‬ ‫צוויי אנדערע פילאטן‪ ,‬וואס האבן זיך דאן בהשגחה פרטיות‬ ‫געפונען אויפן פליגער צווישן די רייזענדע‪ ,‬האבן איבערגענומען‬ ‫די לייצעס פונעם פליגער וואס האט צום סוף געלאנדעט בשלום‬ ‫אין טאבוק‪ ,‬סאודי אראביע‪ .‬דער פילאט געפינט זיך יעצט אין‬ ‫שפיטאל‪.‬‬ ‫מדינת ישראל בארימט זיך אלעמאל מיט זייערע גרויסע‬ ‫זיכערהייט מאסנאמען וואס קיינער קען נישט איבערקומען; זיי‬ ‫האבן טרענירטע אגענטן וואס פרעגן אויס די פאסאזשירן ביים‬ ‫אנקומען אין לופטפעלד מיט אומשולדיג‪-‬אויסזעענדע פראגעס‪,‬‬ ‫אבער – לויט ווי די לעגענדע גייט – קענען זיי דערשמעקן א‬ ‫פליגער פון‬ ‫זאהראןפרואוו אויף‬ ‫מאמדאני ווערט‬ ‫היידזשעק‬ ‫טעראריסט פון א מייל ווייט‪...‬‬ ‫סיטיב"ה‬ ‫יארק איז‬ ‫ארץניוישראל‬ ‫מעיאר פון‬ ‫דובאי קיין‬ ‫דורכגעפאלן‬ ‫יעצט האבן מיר געזען ווי שטארק מען קען זיך פארלאזן‬ ‫אויף זיי‪ .‬פון זייער זייט וואלט א טעראריסט נישט נאר געקענט‬ ‫ארויפקומען אויפן פליגער‪ ,‬נאר האט אפילו געקענט זיין א‬ ‫פילאט‪...‬‬ ‫פארגאנגענע וואך מיטוואך‪ ,‬חול המועד סוכות‪ ,‬האט פאסירט א‬ ‫אבער דער אייבערשטער האט רחמנות געהאט אויף אידישע‬ ‫האר אויפשטעלנדע אינצידענט אויף א פליגער פון "פליי‪-‬דובאי"‬ ‫קינדער און געמאכט ניסי נסים‪ ,‬אז דער פילאט האט געקענט‬ ‫וואס איז געפארן פון דובאי קיין ארץ ישראל‪ .‬אויפן פליגער האבן‬ ‫עפענען די טיר אין די לעצטע מינוט‪ .‬און "פונקט" (פונקט מיינט‬ ‫זיך געפונען ארום ‪ 174‬פאסאזשירן‪ ,‬וואס רוב רובם פון זיי זענען‬ ‫אויף אידיש "בהשגחה פרטיות") האבן זיך געפונען ערפארענע‬ ‫בירגער פון מדינת ישראל‪.‬‬ ‫פילאטן אויפן פליגער וואס האבן געקענט איבערנעמען די‬ ‫קאנטראל‪.‬‬ ‫נאכן פליען פאר עטליכע שעה האט דער עראפלאן זיך פלוצלינג‬ ‫גענומען פאלן‪ ,‬און איז אראפגעפלאגן ארום פערצן טויזנט פוס אין‬ ‫לאמיר ווייטער בעטן דעם אייבערשטן ער זאל האלטן זיין‬ ‫ווייניגער ווי דרייסיג סעקונדעס‪ .‬באלד דערנאך האט דער פליגער‬ ‫רעכטע האנט איבער אונז‪ ,‬און עס זאל מקוים ווערן "והסר שטן‬ ‫אויסגעשיקט אן עמוירדזשענסי "היידזשעק" סיגנאל‪.‬‬ ‫מלפנינו ומאחרינו" ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫לויט באריכטן האט דער צווייטער פילאט אטאקירט דעם‬ ‫פילאט און פרובירט אים שעדיגן‪ ,‬מיט'ן פלאן דערנאך צו קראכן‬ ‫אם ד' לא ישמור עיר שווא שקד שומר‬ ‫דעם פליגער אין ארץ ישראל און אומברענגען רח"ל אלע‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪10‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫און עס ווערט אפיציעל פאררעכנט אלס אן אינטערנאציאנאלער‬ ‫עירפארט וואס פארמאגט די גאנצע אינפראסטרוקטור צו קענען‬ ‫באהאנדלען ריזיגע פליגערס וואס פליען איבערן אקעאן‪.‬‬ ‫באמת האט שוין אויסגעזען ווי דער עירפארט הייבט אן צו‬ ‫בליען און מצליח זיין‪ ,‬אבער דאן האט דער אייבערשטער געשיקט‬ ‫"קאוויד" אויף די וועלט‪ .‬אלס א תוצאה פון די שווערע צייטן וואס‬ ‫די עירליינס האבן דורכגעמאכט דורכאויס קאוויד‪ ,‬האבן פילע‬ ‫עירליינס אפגעשטעלט זייערע רוטס פון סטוארט‪ ,‬זינט זיי האבן‬ ‫זיך געמוטשעט אנצופילן די פליגערס איבעראל‪.‬‬ ‫דאס זעלבע פרובירן יעצט די לאקאלע באאמטע צו טון; זיי‬ ‫פרובירן צו עפענען א קליינע טיר מיט די האפענונג אז דאס וועט‬ ‫עווענטועל עפענען א גרויסן טויער‪ .‬מען רעדט יעצט איבערן‬ ‫גרינדן א ספעציעלן פאנד‪ .‬סטעיט סענאטאר סקופיס ארבעט‬ ‫אינאיינעם מיט די "האדסאן וועלי עקאנאמישע דעוועלאפמענט‬ ‫קארפארעישאן" (‪ )HVEDC‬און די "פארט אויטאריטי" אויף א נייעם‬ ‫באמיאונגען ווערן געמאכט צו ברענגען‬ ‫פראגראם וואס ווערט גערופן א "מינימום פארדינסטן גאראנטי"‪.‬‬ ‫ווערט‬ ‫פרישעמאמדאני‬ ‫יארקצום‬ ‫עירליינס‬ ‫זאהראן‬ ‫סיטי‬ ‫מעיאר פון ניו‬ ‫מען וועט צושטעלן פאר אן עירליין א סארט "אינשורענס" ווען זי‬ ‫סטוארט עירפארט‬ ‫עפנט א נייע רוט פון סטוארט עירפארט‪.‬‬ ‫אין ניובורג‪ ,‬ניו יארק‪.‬‬ ‫דער נייער פאנד אנטשפרעכט צו דעקן דעם לאך‪ ,‬אויב די רוט‬ ‫פארדינט נישט אין די ערשטע תקופה ווי ערווארטעט‪.‬‬ ‫עס ווערט איבערגעגעבן אז עס קומען שוין פאר ערנסטע‬ ‫פאר רוב פון אונזערע ליינער וואלט זיכער געווען אסאך‬ ‫געשפרעכן מיט א גרויסער עירליין איבער די מעגליכקייט צו‬ ‫באקוועמער צו קענען ניצן דעם סטוארט עירפארט פאר א נסיעה‬ ‫עפענען א נייע ליניע פון סטוארט עירפארט צו איינע פון אירע‬ ‫קיין אומאן אדער פאר סיי וועלכע אנדערע רייזע‪.‬‬ ‫הויפט 'האבס'‪ ,‬וואס דאס וועט געבן די געלעגנהייט צו קענען‬ ‫נעמען א פלייט מיט א סטאפ‪-‬אווער אינעם 'האב' צו גאר אסאך‬ ‫וואס איז די מעלה פון דעם עירפארט? עס איז א רואיג פלאץ‪,‬‬ ‫וויכטיגע דעסטינאציעס‪.‬‬ ‫רעלאטיוו קליין‪ ,‬אן דעם גרויסן געדרענג וואס מען טרעפט אין‬ ‫די דריי גרויסע סיטי עירפארטס‪ .‬מען דארף נישט זיצן אין קיין‬ ‫יעצט בלייבט איבער צו זען וואס עס וועט זיך צום סוף‬ ‫טרעפיק אויפן וועג אהין‪ ,‬און די שורות ביים טשעק‪-‬אין און‬ ‫אויסלאזן‪ ,‬אז מיר וועלן בעטן דעם אייבערשטן עס זאל צושטאנד‬ ‫סעקיוריטי זענען פיל שנעלער און קערצער‪ .‬דערווייל זענען‬ ‫קומען‪ ,‬וועט עס צום סוף ווערן‪.‬‬ ‫אבער נאכנישט דא דארט קיין סאך פלייטס‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי האט געזאגט‪" :‬איך הער‬ ‫דאס איז אבער נישט צוליב דעם וואס דער עירפארט איז‬ ‫שוין מוצאי ראש השנה ווי דער שמש גייט‬ ‫קליין – ווייל באמת איז עס בכלל נישט אזוי‪ .‬די ראנוועיס אין‬ ‫ארום אויפוועקן צו סליחות"‪.‬‬ ‫סטוארט זענען ריזיג גרויס‪ ,‬פון די גרעסטע אין גאנץ אמעריקע‪,‬‬ ‫‪11‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫וואסער איר ווילט‪ ,‬אבער לאזט מיך אהיימגיין‪",‬‬ ‫אבער זיי האבן מיר מסביר געווען אז עס‬ ‫ארבעט נישט אזוי און מען מוז אריינפארן אין‬ ‫שפיטאל זיך איבערצוטשעקן‪.‬‬ ‫אין שפיטאל האט מען מיר געזאגט אז איך‬ ‫האב געהאט גרויסע נסים‪ ,‬ווייל די דיהיידרעישאן‬ ‫איז געווען זייער ערנסט‪ .‬איך בין דארט געבליבן‬ ‫א גאנצע נאכט ביז מען האט מיר ברוך השם‬ ‫באפרייט‪.‬‬ ‫וואס איך וויל פארשטיין איז‪ :‬וואס פונקטליך‬ ‫איז דיהיידרעישאן? און וואס איז שוין אזא עסק‬ ‫אויב איך האב געטרונקען אביסל ווייניגער‬ ‫וואסער?‬ ‫דיהיידרעישאן‬ ‫מיין שאלה איז איבער דיהיידרעישאן‪ .‬איך‬ ‫האב נעכטן געהאט א זייער שווערע מעשה‪:‬‬ ‫איך בין אהיימגעקומען נאך א טאג ארבעט און‬ ‫א גרויסן יישר כח פאר דיין שאלה‪ .‬לאמיר קודם ענטפערן אויף‬ ‫איך האב זיך זייער נישט גוט געפילט‪ .‬איך האב‬ ‫דיין פראגע איבער דעם ווארט "דיהיידרעישאן"‪ .‬אזוי ווי אסאך‬ ‫נישט געוואוסט וואס עס גייט פאר מיט מיר‪,‬‬ ‫מעדיצינישע טערמינען‪ ,‬שטאמט דאס ווארט פון גריכיש און‬ ‫און שפעטער האב איך זיך אויפגעוועקט אין אן‬ ‫לאטייניש‪ .‬אין גריכיש מיינט דאס ווארט "היידרא" וואסער‪ ,‬און אין‬ ‫אמבולאנס‪ .‬מיין ווייב האט מיר דערציילט אז‬ ‫לאטייניש‪ ,‬ווען מען לייגט צו דעם פרעפיקס "די" פאר א ווארט‪,‬‬ ‫איך האב גע'חלש'ט‪.‬‬ ‫"ָאן" אדער "ווייניג"‪ .‬אין פשוט'ן אידיש וואלט מען עס‬ ‫מיינט עס ָ‬ ‫אפגעטייטשט אלס "א מצב פון מאנגל אין וואסער"‪.‬‬ ‫איך האב זיך געפונען אינעם אמבולאנס‬ ‫מיט א געשטאכענע האנט אויפן וועג צום‬ ‫עס איז א געוואלדיגער וואונדער פונעם באשעפער צו זען פון‬ ‫שפיטאל‪ .‬זיי האבן מיר געזאגט אז איך בין זייער‬ ‫וואס א מענטש באשטייט‪ .‬מען קוקט אן א מענטש און מען מיינט‬ ‫אויסגעטרוקנט (דיהיידרעיטעד)‪ ,‬און דערפאר‬ ‫אז ער באשטייט בלויז פון פלייש און ביינער‪ ,‬אבער דער אמת איז‬ ‫געבן זיי מיר פליסיגקייט דורך די אדערן‪ .‬איך‬ ‫אז א גרויסער טייל פונעם מענטש איז וואסער‪.‬‬ ‫האב זיי געזאגט‪" :‬איך וועל טרינקען וויפיל‬ ‫מער ווי האלב פונעם מענטשליכן קערפער איז וואסער; בשעת‬ ‫פראטעין‪ ,‬פעטס‪ ,‬מינעראלן‪ ,‬קארבאהיידראטן און אלע אנדערע‬ ‫באשטאנדטיילן נעמען אינאיינעם אויף בערך ‪ 40‬פראצענט‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪12‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫‪alemen@bletelmagazine.com - 845-445-7447‬‬ ‫צייט פאר דעם‪ ,‬יעדע זאך טוט מען דאך בשעת מען אטעמט!‬ ‫פונעם קערפער‪ ,‬באשטייט די איבעריגע בערך ‪ 60‬פראצענט פון‬ ‫מען דאווענט מיט אטעמען‪ ,‬מען עסט און מען אטעמט‪ ,‬און מען‬ ‫פשוט'ע וואסער‪.‬‬ ‫שפילט בשעת מען אטעמט‪".‬‬ ‫פונקט ווי א מענטש פארשטייט אז ברוחניות דארף מען‬ ‫‪" -‬די זעלבע זאך איז מיט אמונה‪ ",‬האט דער ראש ישיבה‬ ‫כסדר האבן תורה – און אפילו עס קען אויסזען פונדרויסן ווי דער‬ ‫געזאגט‪" .‬יעדע זאך דארף מען טון מיט אמונה‪ .‬א גאנצן צייט‪,‬‬ ‫מענטש גייט אן געהעריג‪ ,‬ער האט א שיינע רעקל‪ ,‬א נייע קאר‪,‬‬ ‫בשעת מען לערנט‪ ,‬מען עסט אדער מען שפילט‪ ,‬טוט מען אלעס‬ ‫און ער פארט אויף וואקאציע‪ ,‬אבער אן תורה איז דער מענטש‬ ‫מיט אמונה‪".‬‬ ‫"טרוקן" און ער קען נישט פונקציאנירן‪ .‬ער דארף עמוירדזשענסי‬ ‫און דערפאר דארף מען שוין יעצט אנהייבן זיך אנצופילן‪.‬‬ ‫עפענען א גמרא‪ ,‬ווייל אויב נישט‪ ,‬וועלן אלע זיינע ארומיגע ליידן‬ ‫פון אים א גאנצן טאג מיט טענות ווי "פארוואס קוקסטו?" אדער‬ ‫ווארט נישט ביז דו ביסט שוין אינגאנצן אויסגעטרוקנט און‬ ‫"טאנץ נישט!"‪.‬‬ ‫ערשט דעמאלטס הייבסטו אן זוכן וואסער; דו ווילסט דאך נישט‬ ‫אנקומען אין שפיטאל‪ .‬ווארט נישט ביז עס קומט א שווערער‬ ‫די זעלבע זאך איז בגשמיות‪ :‬ווען א מענטש טרינקט נישט גענוג‬ ‫נסיון און ערשט דעמאלטס הייבסטו אן זוכן אמונה‪ .‬פאק זיך אן‬ ‫פליסיגקייטן‪ ,‬אפילו אויב ער עסט גענוג און מען זעט עס נישט אן‬ ‫יעדן טאג מיט נאך א ביסל תורה‪ ,‬נאך א ביסל תפילה‪ ,‬און נאך א‬ ‫פונדרויסן‪ ,‬קען ער נישט געהעריג אנגיין‪ .‬בפרט אין א הייסן זומער‬ ‫ביסל אמונה‪ ,‬ווייל פונקט ווי דער גוף קען נישט לעבן אן וואסער‪,‬‬ ‫טאג‪ ,‬ווען מען שוויצט און מען פארלירט אסאך פליסיגקייטן‪,‬‬ ‫קען א איד נישט לעבן אן אמונה‪.‬‬ ‫דארף מען טרינקען פיל מער‪ .‬עס איז דא געוויסע פרוכט וואס‬ ‫געט אויך אריין אינעם מענטש פליסיגקייט (זע אינעם בילד)‪.‬‬ ‫זיסע סאדע אדער דזשוס העלפט נישט; דער מענטש דארף‬ ‫וואסער – פשוט'ע‪ ,‬ריינע‪ ,‬געשמאקע וואסער – און דאס וועט אים‬ ‫בעז"ה האלטן געזונט‪.‬‬ ‫א מענטש דארף האבן פשוט'ע ריינע תורה ‪ -‬זיך אנצופילן אין‬ ‫די גוטע צייטן מיט אסאך משניות‪ ,‬אזוי אז ווען עס וועט קומען א‬ ‫שווערע צייט און מען וועט שוויצן פון נסיונות‪ ,‬זאל מען קענען‬ ‫אנגיין נאר מיט דעם כח התורה‪.‬‬ ‫די זעלבע זאך איז מיט אמונה‪ .‬א מלמד האט אמאל געפרעגט‬ ‫דעם ראש ישיבה וויפיל צייט ער זאל אוועקגעבן אין חדר פאר‬ ‫אמונה‪ .‬ער האט מסביר געווען "מען דארף דאך האבן צייט פארן‬ ‫דאווענען‪ ,‬פארן עסן‪ ,‬פאר חומש‪ ,‬פאר שרייבן און פארן שפילן‪ ,‬איז‬ ‫וויפיל צייט זאל מען ווידמען אויף צו חזר'ן אמונה?" האט דער‬ ‫ראש ישיבה געענטפערט‪" :‬גארנישט‪".‬‬ ‫‪" -‬גארנישט?!"‬ ‫‪" -‬וויפיל צייט געסטו אוועק אויף צו אטעמען?" האט אים דער‬ ‫ראש ישיבה צוריקגעפרעגט‪.‬‬ ‫‪" -‬וואס הייסט? מען דארף נישט ספעציעל אוועקגעבן קיין‬ ‫‪13‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫איך האב דיר נישט אפגענארט‬ ‫בעזהשי"ת ‪ -‬יום ב' פרשת נח‪ ,‬כ"ט תשרי‪ ,‬שנת תשע"ז לפ"ק‬ ‫לכבוד ‪ ...‬ני"ו‬ ‫היינט איז א גרויסע טאג ביי מיר אז מיר האבן אנגעפאנגען היינט די‬ ‫ניינטע יאר ישיבה; ערב יום כיפור תשס"ט האט מען מיך ארויס געווארפן‬ ‫פון … ווייל איך האב געמאכט אז בחורים זאלן לערנען משניות און זיי‬ ‫זאלן נישט מורא האבן ווען איינער זאגט זיי אז זיי זענען פארפאלן (אויף‬ ‫א צווייטע פלאץ האב איך שוין אראפ געשריבן די גאנצע מעשה)‪ .‬און‬ ‫מוהרא"ש האט מיר געשריבן א בריוו אז איך זאל עפענען א ישיבה‪.‬‬ ‫ברוך השם אז איך האב געפאלגט און געעפענט די ישיבה ב' נח שנת‬ ‫תשס"ט וואס איז די ר"ת ת'הא ש'נת ס'ימן ט'וב‪ ,‬און היינט גיי איך אריין‬ ‫אין די ניינטע יאר וואס דער אייבערשטער האט מיר געגעבן די זכיה צו‬ ‫קענען חזר'ן מיט בחורים און אינגעלייט די דיבורים וואס איך האב זוכה‬ ‫געווען צו הערן פון מוהרא"ש זי"ע‪.‬‬ ‫די ישיבה איז געשטעלט בעיקר אויף צוויי נקודות‪ :‬תורה און תפילה‪.‬‬ ‫וועסטו מיר פרעגן‪ :‬יעדע ישיבה איז דאך געשטעלט אויף דעם?!‬ ‫פרעגסט גוט‪ ,‬דער תירוץ איז אבער‪ ,‬אז מען גיבט נישט די וועג פארן‬ ‫בחור צו קענען לערנען און דאווענען; ברוך השם אז אין די ישיבה לערנט‬ ‫מען אויפן דרך הלימוד פון הייליגן רבי'ן‪ ,‬אזוי ווי דער רבי זאגט (שיחות‬ ‫הר"ן‪ ,‬סימן עו)‪" :‬שאין צרכין בלימוד רק האמירה לבד‪ ,‬לומר הדברים כסדר‪,‬‬ ‫וממילא יבין"‪ ,‬יעדע בחור וואס קומט אריין אין ישיבה ליידיג‪ ,‬פוסט און‬ ‫וויסט‪ ,‬ווערט אנגעפילט מיט תורה‪ .‬בחורים וואס האבן קיינמאל נישט‬ ‫געעפענט א ספר‪ ,‬בחורים וואס האבן געמיינט אז די תורה איז נאר‬ ‫געגעבן געווארן פאר גרויסע לייט און זיי זענען פעלערס‪.‬‬ ‫די צווייטע נקודה איז תפילה‪ ,‬אז א מענטש זאל וויסן אז וואס ער‬ ‫דארף זאל ער נאר בעטן דעם אייבערשטן‪ ,‬ער זאל נישט נאכלויפן קיין‬ ‫שום מענטש און נישט חנפ'ענען קיינעם‪ .‬מוהרא"ש שרייבט אין די צוואה‬ ‫אְלט ִזִ יְך גּוט ַַא ַַריין‬ ‫ייֶער ִִאיר ָזָ ְ‬ ‫(אות ט) א מורא'דיגע לשון‪ִִ :‬איְך ֶֶּבעט ַַאייְך ֵזֵ ֶ‬ ‫ועְלט‪ַַ .‬קיין ׁשּום‬ ‫יְׁשט ֵֵקייֶנֶ עם אֹויף ֶֶדער ֶוֶ ְ‬ ‫עֶמען ִִאין ָָקאּפ ַַאז ִִאיר ָָהאט ִנִ ְ‬ ‫ֶנֶ ֶ‬ ‫עְל ְְפן‪ ,‬אּון ִזִ יֶכֶ ער ֶֶקען ֵֵקייֶנֶ ער‬ ‫יְׁשט ֶֶה ְ‬‫ועְלט ֶֶקען ַַאייְך ִנִ ְ‬‫ֶֶמעְנְ ְְטׁש אֹויף ֶֶדער ֶוֶ ְ‬ ‫אְּבן פּון ַַקיין‬ ‫מֹוָרא ָָה ְ‬‫יְׁשט ָ‬ ‫אְלט ִִאיר ִנִ ְ‬‫עִר ֶיֶּבער ָזָ ְ‬ ‫יְׁשט ְְׁש ֶֶלעְכְ ְְטס טּון‪ֶֶ .‬ד ִ‬ ‫ַַאייְך ִנִ ְ‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪14‬‬ ‫עצתו אמונה נח תשע"ז‬ ‫יטעה אתכם העולם‪ ,‬כי העולם מטעה מאד" דאס זאלט איר מקבל זיין פון‬ ‫יְׁשט ַַחְנְ ְְפ ֶ'ֶעֶנֶ ען צּו ַַקיין ׁשּום ֶֶמעְנְ ְְטׁש‪ַ ,‬וַ וייל‬ ‫אְלט ִזִ יְך ִנִ ְ‬ ‫ׁשּום ֶֶמעְנְ ְְטׁש‪ ,‬אּון ִִאיר ָזָ ְ‬ ‫מיר‪ :‬די וועלט נארט אייך‪ ,‬לאזט אייך נישט נארן‪.‬‬ ‫עְל ְְפן‪.‬‬ ‫יְׁשט ֶֶה ְ‬ ‫ָָדאס ֶוֶ ועט ַַאייְך ָגָ ְ‬ ‫אְרִנִ ְ‬ ‫עס קען אריבער גיין א יאר נאך א יאר און מען לערנט נישט קיין איין‬ ‫אְטן צּום ֶגֶ עזּוְנְ ט‪ַ ,‬וַ וייל ֶוֶ וען ֶֶמען‬ ‫עְרט‪ָָ ,‬דאס ֶוֶ ועט ַַאייְך ָנָ אר ָָׁש ְ‬ ‫אְר ֶֶק ְ‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫ווארט תורה‪ ,‬און אן תורה איז א מענטש אין א סכנה יעדע מינוט‪ ,‬און דאס‬ ‫עְרָנָ אְך ֶזֶ עט ֶֶמען ַַאז ֶיֶ עֶנֶ ער ָָהאט‬ ‫אְר ָָלאְזְ ט ִזִ יְך אֹויף ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן‪ ,‬אּון ֶֶד ְ‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫איז מיין גרעסטע שמחה אז איך זיץ דא אין ישיבה מיט בחורים שוין אכט‬ ‫עִס ְיְרט ִִדיר צּו‬ ‫עֶר ִ‬‫יְׁשט ִִאיְנְ ֶֶט ֶ‬ ‫עְל ְְפן‪ֶ ,‬יֶ עֶנֶ ער ִִאיז ִִּבְכְ ַַלל ִנִ ְ‬ ‫עֶקעְנְ ט ֶֶה ְ‬‫יְׁשט ֶגֶ ֶ‬ ‫ָגָ ְ‬ ‫אְרִנִ ְ‬ ‫יאר‪ ,‬און יעצט גיי איך אריין אין די ניינטע יאר וואס איך וועל ווייטער‬ ‫צּוְּב ָָראְכְ ן אּון‬ ‫ייֶער ְ‬ ‫ועְרט ֵזֵ ֶ‬ ‫טֹויְׁשט‪ֶֶ ,‬מען ֶוֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ייֶער ַַאְנְ‬ ‫ועְרט ֶֶמען ֵזֵ ֶ‬ ‫עְל ְְפן‪ַַ ,‬דאן ֶוֶ ְ‬ ‫ֶֶה ְ‬ ‫אויס לערנען די בחורים זאלן וויסן אלע שיינע עצות וואס מיר האבן‬ ‫עְר ְְׁש ְְטן‪ֶֶ ,‬ער‬ ‫ייֶּב ְ‬ ‫ייְּבט ָָא ֶֶּבער ִִאיֶנֶ עם ֵֵא ֶ‬ ‫אְּפט פּון ֶֶדעם‪ַַ .‬א ִִאיד ָוָ ואס ְגְ ֵֵל ְ‬ ‫צּוְק ַַל ְ‬ ‫ְ‬ ‫באקומען פון הייליגן רבי'ן‪.‬‬ ‫ייֶער ַַמ ְְצ ִִל ַיַח‪.‬‬ ‫עְר ְְׁש ְְטן‪ַַ ,‬דאן ִִאיז ֶֶער ֵזֵ ֶ‬ ‫ייֶּב ְ‬ ‫אְר ָָלאְזְ ט ִזִ יְך ִִאיְנְ ַגַ אְנְ ְְצן ָנָ אר ְ‬ ‫אֹויְפן ֵֵא ֶ‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫דאס חזר'ט מען אין ישיבה טאג נאך טאג‪ ,‬דרשה נאך דרשה‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫נאך א גרויסע שמחה איז היינט אז מיר האבן היינט מסיים געווען 'ששה‬ ‫קיינעם נישט נאכלויפן נאר דעם אייבערשטן און מען קען גארנישט טון‬ ‫סדרי תוספתא'; מוהרא"ש האט געזאגט אז מען לערנט יעדן טאג א דף‬ ‫פאר א שידוך נאר בעטן דעם אייבערשטן און נאר לערנען תורה‪.‬‬ ‫בבלי‪ ,‬א דף ירושלמי און א פרק תוספתא בויעט מען זיך א בית‪ ,‬די ר"ת פון‬ ‫'בבלי 'ירושלמי 'תוספתא איז 'בית'‪ .‬מען זעט אז יעדע מענטש וויל האבן‬ ‫מוהרא"ש פלעגט כסדר זאגן‪" :‬איך קען זיך בארימען אז יעדער וואס‬ ‫אן אייגענע הויז און מען שוויצט פאר דעם א גאנץ לעבן‪ ,‬מען בארגט‬ ‫האט זיך געדרייט דא אין 'היכל הקודש' און ער איז נאכדעם אוועק‬ ‫געלט און מען ווערט א גרויסער 'בעל חוב' און וואס בלייבט נאכדעם?‬ ‫געגאנגען האט מיט גענומען מיט זיך א חמשה חומשי תורה‪ ,‬א ששה‬ ‫גארנישט‪ ,‬ווייל ווען מען גייט אוועק פון דער וועלט נעמט מען נישט מיט‬ ‫סדרי משנה און דפים גמרא‪.‬‬ ‫די הויז‪ ,‬איז פארוואס זאל א מענטש נישט שטרעבן זיך צו בויען א הויז‬ ‫אויף יענע וועלט וואס בלייבט אויף אייביג און לנצח נצחים?! אויב מען‬ ‫איינמאל האט מיר מוהרא"ש געזאגט זייער א שטארקע זאך וואס איז‬ ‫לערנט יעדן טאג א בלאט גמרא פון בבלי און פון ירושלמי און מען לייגט‬ ‫מיר זייער חביב‪" :‬מיר קענען זיך בארימען אז מיר האבן נישט אפגענארט‬ ‫צו א פרק תוספתא בויעט מען זיך אן אייביגע הויז וואס מען וועט מיט‬ ‫קיין שום מענטש‪ ,‬יעדער וואס האט געלערנט ביי דיר אדער זיך געדרייט‬ ‫נעמען אויך אויף יענע וועלט‪.‬‬ ‫ביי דיר האט ארויס געכאפט א ששה סדרי משנה מיט א חמשה חומשי‬ ‫תורה"‪ .‬אסאך מאל ווען איך בין ביי מיר זייער צובראכן טראכט איך פון‬ ‫איך בעט דיר זייער שטארק דו זאלסט זיך מאכן א חשבון וואס דו‬ ‫דעם דיבור וואס מוהרא"ש האט מיר געזאגט‪.‬‬ ‫פלאנסט צו טוהן דעם ווינטער; עס קומט א לאנגע ווינטער‪ ,‬אדער קען‬ ‫מען ווערן א גרויסער ערליכער איד‪ ,‬אדער א 'הולטייער'‪ ,‬ווייל ביינאכט‬ ‫א בחור דערציילט מיר אז ער איז געקומען אין קעמפ באזוכן א חבר‬ ‫איז א צייט אדער פון לערנען ‪ -‬גיין שלאפן פרי און אויפשטיין לערנען‪,‬‬ ‫וואס ער האט מיט אים געלערנט יארן צוריק‪ ,‬און ער האט געדארפט א‬ ‫אדער גייט מען טוהן עבירות רח"ל וואס ביינאכט איז די צייט וואס די‬ ‫קאווע‪ ,‬איז ער אריין געקומען אין שול און מיר האבן געהאלטן אינמיטן‬ ‫קליפות געוועלטיגן‪.‬‬ ‫'מלוה מלכה'‪ ,‬אזוי זוכענדיג צוקער פאר די קאווע האט ער מיטגעהאלטן‬ ‫די דרשה און ער איז געבליבן שטיין פארגליווערט‪ ,‬ער האט שוין נישט‬ ‫איך האף אז דו וועסט זיך מאכן א סדר פאר דעם ווינטער מען קען‬ ‫געטרינקען די קאווע‪ .‬יעצט זאגט ער מיר אז ער האט געמאכט א סיום‬ ‫שוין דאווענען פרי מעריב און נאכדעם אהיים גיין און נישט פארברענגען‬ ‫אויף ששה סדרי משנה‪ ,‬דאס איז חוץ פון דעם וואס ער האט אנגעפאנגען‬ ‫אויפן גאס מיט חברים נאר אויסניצן די צייט אויף תורה ותפילה‪.‬‬ ‫היטן שבת וכו' וכו'‪ ,‬פון איין דרשה וואס ער האט געהערט‪.‬‬ ‫א גוטן טאג‪.‬‬ ‫דער רבי האט געזאגט‪( :‬שיחות הר"ן‪ ,‬סימן נ"א) "את זה תקבלו ממני‪ ,‬שלא‬ ‫‪15‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫וויליאמסבורג‬ ‫יודל ווייל‬ ‫מאנטריאל‬ ‫שלום אלי' אינדיג‬ ‫‪ .1‬גלייך נאכדעם וואס דער עולם איז צוריקגעקומען‬ ‫‪ .1‬איך האב דרינגענד געדארפט האבן א גרויסע סכום‬ ‫פון קאנטרי‪ ,‬בין איך געווען אינוואלווד אין א קאנסטראקשן‬ ‫געלט‪ ,‬און איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל‬ ‫פראיעקט פאר א שול‪ ,‬וואו מ'האט געלייגט נייע פענסטער‪.‬‬ ‫קענען באקומען די גאנצע סומע‪.‬‬ ‫דער שכן דערנעבן‪ ,‬א גוי‪ ,‬האט אנגעהויבן צו מאכן צרות און‬ ‫א שטיק צייט צוריק האב איך געהאט אינוועסטירט‬ ‫פארפירן‪ ,‬ער האט אפילו גערופן די בילדינג דעפארטמענט‬ ‫געלט אין א געוויסע קאמפאני‪ .‬פונקט יעצט האבן זיי מיר‬ ‫אונז צו מסר'ן‪ .‬איך האב נישט פונקטליך געוואוסט וויאזוי‬ ‫גערופן אז איך זאל אריינלייגן נאך געלט ביי זיי‪ ,‬אבער איך‬ ‫מ'ספראוועט זיך מיט די בילדינג דעפארטמענט‪ ,‬און אויך‬ ‫האב זיי געזאגט אז איך דארף ענדערש צוריק מיין גאנצע‬ ‫נישט וויאזוי מ'האנדלט מיט אזעלכע גוים‪.‬‬ ‫געלט‪.‬‬ ‫איך האב געבעטן דעם אייבערשטן און אזוי אויך האב‬ ‫און שכח אייבערשטער זיי האבן גלייך מסכים געווען‬ ‫איך צוגעזאגט איבערצוגעבן א מעשה פון תפילה פארן‬ ‫דערויף‪ .‬אזוי ארום האב איך געהאט די גאנצע סומע געלט‬ ‫בלעטל‪.‬‬ ‫וואס איך האב פונקט יעצט געדארפט‪ ,‬און אינאיינוועגס‬ ‫דער אייבערשטער האט געהאלפן און דער גוי האט זיך‬ ‫אויך פטור געווארן פון יענע קאמפאני‪ ,‬וואס עס קען זיין אז‬ ‫געבראכן‪ .‬ער איז אליין אריבערגעקומען זאגן וואס עס‬ ‫אויב איך וואלט געהאלטן דאס געלט ביי זיי ווייטער‪ ,‬וואלט‬ ‫שטערט אים‪ ,‬און די תפילות האבן אזוי שטארק געארבעט‪,‬‬ ‫איך עס נאך א שטיק צייט פארלוירן‪.‬‬ ‫אז אלע קאמפלעינס זענען אראפגענומען געווארן ממש‬ ‫אונטער פיר‪-‬און‪-‬צוואנציג שעה‪ ,‬ממש כהרף עין‪.‬‬ ‫‪ .2‬איך האב געדארפט צונעמען די סוכה‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫נישט געהאט ביי מיר די 'ביט' וואס מען ניצט דערפאר‪ ,‬ווייל‬ ‫‪ .2‬דעם טאג וואס איך בין געפארן צום רבי'ן אויף ראש‬ ‫איך האב עס איבערגעלאזט אין שטעטל‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬האב איך געהאט פראבלעמען מיט קאן‪-‬עדיסאן און‬ ‫איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל קענען‬ ‫זיי האבן אפגעהאקט מיין לעקטער‪.‬‬ ‫טרעפן אזא ביט‪ ,‬און שכח אייבערשטער‪ ,‬א פלאמבער פון‬ ‫איך האב געבעטן‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬אויב מ'צינדט מיר אן‬ ‫מיין געגנט (נישט יענער פלאמבער פון די דובאי פליגער‪)...‬‬ ‫די לעקטער נאך פאר איך ָָפאר ארויס‪ ,‬וועל איך עס מפרסם‬ ‫האט מיר עס געבארגט‪.‬‬ ‫זיין"‪.‬‬ ‫אינמיטן צונעמען די סוכה איז די ביט אראפגעפאלן‬ ‫דער אייבערשטער האט געהאלפן און אין ווייניגער פון א‬ ‫עטליכע שטאק אראפ‪ ,‬און אזא קליינע שטיקל איז‬ ‫שעה איז שוין צוריק געווען עלעקטריק‪.‬‬ ‫דאך מורא'דיג שווער צו טרעפן‪ .‬איך האב געבעטן דעם‬ ‫אייבערשטן איך זאל עס טרעפן‪ ,‬און ברוך השם ממש נאך א‬ ‫מינוט זוכן האב איך עס געטראפן‪.‬‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪16‬‬ ‫פארזעצונג פון פריער‪:‬‬ ‫ייִליְגְ ן ֲֲא ִִריַזַ "ל‪,‬‬ ‫אְר ַַצייט פּון ֵֵה ִ‬ ‫זּוְנְ ָָטאג‪ ,‬ה' ָָאב‪ִִ ,‬די ָיָ ְ‬ ‫אֹויְפ'ן‬ ‫ְ‬ ‫אְרן פּון ַזַ יין הֹויז‬ ‫עָפ ְ‬‫רֹויְסֶגֶ ָ‬ ‫ִִאיז ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ַַא ְ‬ ‫דער הייליגער רבי זאגט די תורה פון אריך אנפין‬ ‫אְרן אֹויף ַַׁש ָָּבת ַנַ ֲֲחמּו צּו‬ ‫יְט'ן ְְּפ ַַלאן צּו ָָפ ְ‬‫ֶוֶ ועג‪ִִ ,‬מ ְ‬ ‫דקליפה פאר רבי נתן און ר' נפתלי נאכן באגעגענען‬ ‫עִרין‪.‬‬ ‫ועִדיְוְ ֶוֶקע ָָא ֶֶדער ִִאין ְְט ֶֶׁש ִ‬ ‫עְדֶוֶ ִ‬ ‫ויְלן ִִאין ֶֶמ ְ‬ ‫ִוִ ְ‬ ‫א קליפה רח"ל אויפן גאס‪ ,‬וואס דאס איז געווען א‬ ‫אְרן פּון ְְׁש ָָטאט‬ ‫עָפ ְ‬ ‫רֹויְסֶגֶ ָ‬ ‫ִוִ וי ָנָ אר ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ַַא ְ‬ ‫געוואלדיגע רוח הקודש פון רבי'ן‪.‬‬ ‫אְרן ַַא ַַׁשָיָ ָָרה ִִמיט ַַא ַַסאְך‬ ‫עָפ ְ‬‫דּוְרְכְ ֶגֶ ָ‬ ‫אִדיִזִ ין‪ִִ ,‬איז ֵזֵ יי ְ‬ ‫ַַל ִ‬ ‫יֶטער‪ ,‬אּון ֶֶדער ֶֶר ִִּבי‬ ‫אְקן ִִמ ִיִל ֶ‬ ‫אְטן פּון ִִדי ָָקאַזַ ְ‬ ‫אְל ַַד ְ‬‫ָָס ְ‬ ‫רּוְס ַַלאְנְ ד‪,‬‬‫עְדן פּון ְ‬ ‫עהֹויְּבן ֶֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫אְלט ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫עָמ ְ‬ ‫ָָהאט ֶֶד ָ‬ ‫יַח ֶוֶ ועט‬ ‫אִס ְיְרן ִִמיט ֵזֵ יי ִִּביז ָָמ ִִׁש ַ‬ ‫אּון ָוָ ואס ֶוֶ ועט ַַּפ ִ‬ ‫ּגֹוֵאל ִִּביז צּו ְְּת ִִחַּיַ ית‬ ‫קּוֶמען‪ ,‬אּון פּון ִִּב ַיַאת ַַה ֵ‬ ‫ֶ‬ ‫ַַה ֵֵמ ִִתים‪.‬‬ ‫עְרט אּון ֶזֶ עֶנֶ ען‬ ‫אְּבן ִזִ יְך צּוֶגֶ ֶ‬ ‫עֶה ְ‬ ‫יְט ֵֵרייְזְ ְנְ ֶֶדע ָָה ְ‬ ‫ִִדי ִִמ ְ‬ ‫ענּוֶמען פּון‬‫ֶ‬ ‫עְרֶגֶ‬ ‫ֶגֶ עֶוֶ וען ֵזֵ ֶ‬ ‫ייֶער ֶֶע ְְר ְְׁשטֹויְנְ ט אּון ִִא ֶיֶּב ְ‬ ‫עְרן‪.‬‬ ‫ָוָ ואס ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען זֹוֶכֶ ה צּו ֶֶה ְ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ֶֶר ִִּבי‬ ‫עְסן ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫אֹויְפ'ן ָוָ ואְגְ ן ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ‬‫ְ‬ ‫ׁשּוֶבער‬ ‫יְט ֶ‬‫אְר ִִד ְ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַּב ְ‬ ‫ייְלט ַַאז ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫עְר ֵֵצ ְ‬ ‫ֶֶמען ֶֶד ְ‬ ‫יֹוְס ֶֶקע‪,‬‬ ‫ייֶדעם ר' ְ‬ ‫עְסן ַזַ יין ֵֵא ֶ‬‫עְּבן ִִאים ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫אּון ֶנֶ ְ‬ ‫ויֶצע‪,‬‬‫ָָרב זי"ע ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ָָמאל ִִאין ְְׁש ָָטאט ִִט ְיְר ָָהאִוִ ֶ‬ ‫עְסן ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן אּון ר'‬ ‫אּון ֶֶקעְגְ ן ִִא ֶיֶּבער ֵזֵ יי ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫עּוָדה ָוָ ואס ֶֶמען ָָהאט‬ ‫אְרט ֵֵּביי ַַא ְְס ָ‬ ‫ֶֶער ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫עְסן ָָד ְ‬ ‫ייְטן פּוֶנֶ עם ָוָ ואְגְ ן ֶזֶ עֶנֶ ען‬‫ָּתִּלי‪ ,‬אּון אֹויף ִִדי ְְצֵוֵ ויי ַזַ ְ‬ ‫ַנַ ְְפ ִ‬ ‫אְרט‬ ‫עֶמען‪ֶֶ ,‬עס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ָָד ְ‬ ‫אֹויְפצּוֶנֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫צּוֶגֶ עְגְ ֵֵרייט ִִאים‬ ‫עְּפ ִִליק‪ֵֵ ,‬אייֶנֶ ער אֹויף‬ ‫עְסן ְְצֵוֵ ויי ִִא ְיְדן פּון ֶֶט ְ‬ ‫ֶגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫אְט ְְס ַַלייט פּון‬ ‫רֹויֶסע ִִציּבּור‪ ,‬אּון ַַאזֹוי ִוִ וי רֹוב ְְׁש ָָט ְ‬ ‫ַַא ְגְ ֶ‬ ‫וייֶטע ַזַ ייט‪ַַ .‬א ֶֶלע‬ ‫ֵֵאיין ַזַ ייט אּון ֵֵאייֶנֶ ער אֹויף ִִדי ְְצֵוֵ ֶ‬ ‫ב'ֶע ֲֲח ִִס ִיִדים‪ָָ ,‬האט‬ ‫ויֶצע ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עֶוֶ וען ְְּב ֶֶר ְְס ֶֶל ֶ‬‫ִִט ְיְר ָָהאִוִ ֶ‬ ‫עְרט ִוִ וי‬ ‫עֶה ְ‬ ‫אֹויְפ'ן ֶֶר ִִּבי'ן אּון ִזִ יְך צּוֶגֶ ֶ‬ ‫עקּוְקט ְ‬ ‫ְ‬ ‫אְּבן ֶגֶ‬ ‫ָָה ְ‬ ‫רֹויְס ֵֵקייט פּון‬ ‫אְרק פּון ִִדי ְגְ ְ‬ ‫ייֶער ְְׁש ַַט ְ‬‫עְדט ֵזֵ ֶ‬ ‫עֶר ְ‬‫ֶֶער ֶגֶ ֶ‬ ‫ייְלט ֶֶדער ַגַ אְנְ ֶֶצער ֵֵס ֶֶדר‬ ‫ְ‬ ‫ֵצ‬ ‫ֵ‬ ‫עְר‬ ‫ְ‬ ‫ֶד‬ ‫ֶ‬ ‫י‬‫ִּב‬ ‫ִ‬ ‫ֶר‬ ‫ֶ‬ ‫ער‬ ‫יֶגֶ‬‫ייִל‬ ‫ִ‬ ‫ֵה‬ ‫ֶֶדער ֵ‬ ‫רֹויְס ֵֵקייט אּון ֵֵסיי‬ ‫ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ן‪ֵֵ ,‬סיי פּון ַזַ יין ֵֵאייֶגֶ עֶנֶ ע ְגְ ְ‬‫ֵֵה ִ‬ ‫אֹויְס ֵֵלייְזְ ן‪.‬‬ ‫יַח ִִצ ְְד ֵֵקינּו ֶוֶ ועט אּוְנְ ז ְ‬ ‫ִוִ וי ַַאזֹוי ָָמ ִִׁש ַ‬ ‫ייִליֶגֶ ע ֵזֵ ֶ‬ ‫ייֶדעס‪.‬‬ ‫ַַא ְְלס ִִדי ְזְ כּות פּון ַזַ ייֶנֶ ע ֵֵה ִ‬ ‫ואְלט‬ ‫ָָהאט ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫עְרָנָ אְך‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫רֹויְס ֵֵקייט פּון‬‫עְדט פּון ִִדי ְגְ ְ‬ ‫עְרָנָ אְך ָָהאט ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶר ְ‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫יֹוְס ֶֶקע ֶֶע ֶֶּפעס ָוָ ואס ֶֶער‬ ‫מּוֶע ְְסן ִִמיט ר' ְ‬ ‫עְר ְְׁש ֶ‬ ‫ִִא ֶיֶּב ְ‬ ‫ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ן‪ֶֶ ,‬ער‬ ‫קּוָרב צּום ֵֵה ִ‬ ‫ועְלֶכֶ ע ֶזֶ עֶנֶ ען ְְמ ָ‬ ‫ִִדי ֶוֶ ְ‬ ‫עְרט פּון ֶֶר ִִּבי'ן‪ָָ ,‬א ֶֶּבער ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָָהאט‬ ‫עֶה ְ‬‫ָָהאט ֶגֶ ֶ‬ ‫כּוָלם פּון ִִדי‬ ‫רּוָּבם ְּכְ ָ‬ ‫וייְסט ַַאז ָ‬ ‫ָָהאט ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶער ֵוֵ ְ‬ ‫יְׁשט פּון ָוָ ואס ֶֶער‬ ‫ֶגֶ עֶזֶ ען ַַאז ֶֶער ֵוֵ ְ‬ ‫וייְסט ִִּבְכְ ַַלל ִנִ ְ‬ ‫ואְל ִִדיֶגֶ ע ְ‬ ‫לֹוְמ ִִדים‪ְ ,‬יְ ֵֵר ִִאים‬ ‫ב'ֶע ֲֲח ִִס ִיִדים ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עַוַ ְ‬ ‫ְְּב ֶֶר ְְס ֶֶל ֶ‬ ‫עְפ ֶֶרעְגְ ט ֶֶע ֶֶּפעס פּון‬ ‫ָּתִּלי ָָהאט ֶגֶ ְ‬‫עְדט‪ ,‬אֹויְך ר' ַנַ ְְפ ִ‬ ‫ֶֶר ְ‬ ‫ּוְׁש ֵֵל ִִמים‪ֶֶ ,‬ע ְְר ִִליֶכֶ ע ִִא ְיְדן אּון ַַּב ֲֲע ֵֵלי ַַמ ְְד ֵֵריָגָ ה‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫אְּבן אֹויְך‬‫עְּפ ִִליק‪ ,‬אּון ֵזֵ יי ָָה ְ‬ ‫ִִדי ְְצֵוֵ ויי ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן פּון ֶֶט ְ‬ ‫רּוְקט אֹויף‬ ‫עְד ְ‬‫אֹויְסֶגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫אְלט אֹויְך‬ ‫עָמ ְ‬ ‫ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ֶֶד ָ‬ ‫אְּבן ֵזֵ יי‬ ‫אְלט ָָה ְ‬ ‫עָמ ְ‬ ‫עַהאט ַַאן ַַאנּוְנְ ג‪ֶֶ .‬ד ָ‬ ‫יְׁשט ֶגֶ ַ‬ ‫אְרִנִ ְ‬‫ָגָ ְ‬ ‫ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ַַאז ֶֶער ִִאיז ַַא ַַצ ִִדיק‪.‬‬ ‫אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען ַַאז ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ִוִ ויל ַַאז ֵֵקייֶנֶ ער ָזָ אל‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫ויְסן פּון ֶֶדעם‪.‬‬ ‫יְׁשט ִוִ ְ‬ ‫ִנִ ְ‬ ‫אְרט ִִאיז ֶֶער‬ ‫אְרן פּון ָָד ְ‬ ‫עָפ ְ‬ ‫ועְקֶגֶ ָ‬ ‫ֶוֶ וען ֶֶער ִִאיז ַַאֶוֶ ְ‬ ‫מּוֵאל ִיִ ְְצ ָָחק‬ ‫אֶמען ִִמיט ר' ְְׁש ֵ‬ ‫אֹויְפ'ן ָוָ ואְגְ ן צּוַזַ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫עְסן‬ ‫עְר ִִליֶכֶ ע ַזַ אְך‪,‬‬‫ָָדאס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ָגָ אר ַַא וואּוְנְ ֶֶד ְ‬ ‫ׁשּוֶבער‬ ‫יְט ֶ‬‫אְר ִִד ְ‬‫ייִליֶגֶ ער ַַּב ְ‬ ‫עִרין ַזַ "ל‪ ,‬אּון ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫פּון ְְט ֶֶׁש ִ‬ ‫עְסן‬ ‫ַַמ ָָמׁש ִִּפ ְְל ֵֵאי ְְּפ ָָל ִִאים‪ִ ,‬וִ וי ַַאזֹוי ַַא ֶֶלע ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫ָָרב זי"ע ָָהאט ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪ְ" ,‬גְ ֵֵלייּב ִִמיר‪ֶ ,‬וֶ וען ִִאיְך‬ ‫אֹויְפ'ן‬ ‫ְ‬ ‫עקּוְקט‬ ‫ְ‬ ‫עֶדער ָָהאט ֶגֶ‬ ‫עְּבן ֶֶדעם ֶֶר ִִּבי'ן‪ֶ ,‬יֶ ֶ‬ ‫ֶנֶ ְ‬ ‫אְלְגְ ן‪,‬‬ ‫ועְלן ִִמיר ָָפ ְ‬ ‫עוואּוְסט ַַאז ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן ֶוֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ואְלט ֶגֶ‬‫ָוָ ְ‬ ‫ייְלט‪,‬‬ ‫עְר ֵֵצ ְ‬ ‫עְדט אּון ֶֶד ְ‬ ‫עֶר ְ‬‫ֶֶר ִִּבי'ן ִִּב ְְׁש ַַעת ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ֶ‬ ‫ועְלט ִִּביז‬ ‫עְׁש ִִריְגְ ן ַַאזֹוי הֹויְך‪ ,‬פּון ֵֵאיין ֶֶעק ֶוֶ ְ‬ ‫ואְלט ִִאיְך ֶגֶ ְ‬ ‫ָוָ ְ‬ ‫עְרט‪ָ ,‬נָ אר ֶֶר ִִּבי‬ ‫עֶה ְ‬‫יְׁשט ֶגֶ ֶ‬ ‫ָָא ֶֶּבער ֵֵקייֶנֶ ער ָָהאט ָגָ ְ‬ ‫אְרִנִ ְ‬ ‫עֶרע‪ַַ ,‬אז ֶוֶ וער ֶֶעס ִוִ ויל ַזַ יין ַַאן ֶֶע ְְר ִִליֶכֶ ער ִִאיד‪,‬‬ ‫ִִדי ַַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ָּתִּלי‪.‬‬ ‫ָנָ ָָתן אּון ר' ַנַ ְְפ ִ‬ ‫ייִליְגְ ן‬‫לֹויְפן צּום ֵֵה ִ‬ ‫עֹוֵבד ה'‪ָ ,‬זָ אל ְ‬ ‫ת'ֶער ֵ‬ ‫ַַא ַַצ ִִדיק‪ַַ ,‬אן ֱֱא ֶֶמ ֶ‬ ‫עְׁש ִִר ְיְּבן ֶֶדעם ַגַ אְנְ ְְצן‬‫אְּפֶגֶ ְ‬ ‫ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָָהאט ַַא ָָר ְ‬ ‫קּוָרב צּו ִִאים‪ִִ .‬איְך ֵוֵ וייס ָָדאְך ָָא ֶֶּבער‬ ‫ועְרן ְְמ ָ‬ ‫ֶֶר ִִּבי'ן אּון ֶוֶ ְ‬ ‫אַקאְנְ ט‬ ‫אֵׁשי ֵֵּתיבֹות‪ ,‬אּון ָָדאס ִִאיז ַַּב ַ‬ ‫מּוֶעס ִִמיט ָָר ֵ‬ ‫ְְׁש ֶ‬ ‫יְׁשט‬ ‫יְׁשט ָנָ אר ָוָ ואס ֶֶמען ֶוֶ ועט ִִמיר ִנִ ְ‬ ‫ֶֶדעם ֱֱא ֶֶמת ַַאז ִנִ ְ‬ ‫"ְמִגִ ַיַלת ְְס ָָת ִִרים"‪.‬‬ ‫אֶמען ְ‬ ‫יְט'ן ָנָ ֶ‬ ‫ֵֵּביי אּוְנְ ז ִִמ ְ‬ ‫רֹויֶסע‬ ‫הֹויְּבן ַַא ְגְ ֶ‬‫עְרן‪ָ ,‬נָ אר ֶֶעס ֶוֶ ועט ִזִ יְך ָנָ אְך ָָאְנְ ְ‬ ‫אֹויְס ֶֶה ְ‬ ‫ְ‬ ‫לֹוֶקת אֹויְך אֹויף ִִמיר‪ ,‬אּון ֶֶא ְְפ ָָׁשר ִִאיז ָָדא ֵֵאייֶנֶ ער‬ ‫ַַמ ְְח ֶ‬ ‫דּוְרְך ִִמיר‪ ,‬אּון ִִאיְך ֶוֶ ועל‬ ‫ׁשּוָבה ְ‬ ‫ָוָ ואס ָָהאט ַַאן ִִה ְְרהּור ְְּת ָ‬ ‫פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה‬ ‫אְל ְְטן‬ ‫עִר ֶיֶּבער מּוז ִִאיְך ִזִ יְך ַַה ְ‬ ‫אְר ִִל ְיְרן‪ֶֶ ,‬ד ִ‬ ‫ָָדאס אֹויְך ַַפ ְ‬ ‫עְדן פּון ֶֶדעם"‪.‬‬ ‫יְׁשט ֶֶר ְ‬ ‫ְְׁש ִִטיל אּון ִנִ ְ‬ ‫קע"ג‬ ‫‪17‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫רוחמה‬ ‫מיט די מאמע זענען אריין אין‬ ‫מיין‬ ‫געשעפט‪ .‬די פרוי האט זיי העפליך‬ ‫שווער (ר' שמעון שיין)‬ ‫אויפגענומען און געפרעגט מיט וואס זי‬ ‫אין‬ ‫שאקלט זיך מיט'ן טלית קטן איבער א‬ ‫קען העלפן‪.‬‬ ‫קורצן פון פריער‪ :‬ר' יעקב יוסף‬ ‫משניות און זאגט א משנה נאך א משנה‪.‬‬ ‫הערמאן שטעלט אויף זיין הייליגע שטוב‬ ‫"איך וויל קויפן א חופה קלייד פאר‬ ‫"ער איז אן ערליכער איד‪ ",‬האט ער‬ ‫אין די טמנ'א גאסן פון אמעריקע‪.‬‬ ‫מיין טאכטער‪ ",‬האט איידל געזאגט‪.‬‬ ‫אויסגעפירט‪.‬‬ ‫ער איז נישט מוותר אויף קיין מצוה‪.‬‬ ‫"געוויס‪ ,‬מיר האבן א גרויסע אויסוואל‪.‬‬ ‫מקפיד צו דאווענען מיט מנין יעדן‬ ‫א כלה קינד‬ ‫נאר איך קלער אז עס איז א גוטע עצה אז‬ ‫טאג מיט מסירות נפש‪.‬‬ ‫איר זאלט קומען אהער מיט די כלה‪ ,‬ווייל‬ ‫רוחמה דערציילט פון אירע זכרונות‪,‬‬ ‫מאכט חתונה די קינדער יונגערהייט‪.‬‬ ‫מען דארף עס אנמעסטן אויף איר‪".‬‬ ‫אז ווען עס איז געקומען די צייט צו‬ ‫און יעצט ליינט ווייטער‪.‬‬ ‫קויפן א חופה קלייד‪ ,‬האט רבי יעקב יוסף‬ ‫רוחמה מיט איר מאמע האבן‬ ‫געבעטן פון זיין ווייב‪" :‬טו מיר א טובה‬ ‫נישט‬ ‫בליקן‪,‬‬ ‫אויסגעטוישט‬ ‫און וואש מיר אויס מיין טלית‪ .‬דאס וועט‬ ‫אן ערליכער איד פון אמאל (און היינט!)‬ ‫פארשטייענדיג וואס די פרוי וויל‪ ,‬ביז זיי‬ ‫זיין פאר אייך א סגולה צו טרעפן א שיינע‬ ‫האבן געכאפט אז די פרוי חלומ'ט נישט‬ ‫חופה קלייד‪".‬‬ ‫ביי א געלעגנהייט האט מיר מיין‬ ‫אז עס שטייט פאר איר "די כלה אליינס"‪...‬‬ ‫שוועסטער אסתר דערציילט‪ ,‬אז איין‬ ‫ווייל לויט אירע באגריפן און סטאנדארטן‬ ‫איידל האט דאס געטון מיט גרויס‬ ‫טאג ווען איר שווער איז געווען ביי זיי‬ ‫איז רוחמה נאכנישט געווען "גענוג‬ ‫שמחה‪ ,‬און נאר דערנאך זיך ארויסגעלאזט‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬האט ער אראפגעקוקט פון‬ ‫ערוואקסן" חתונה צו האבן!‬ ‫זוכן א חופה קלייד‪.‬‬ ‫פענסטער און געזען א מראה וואס האט‬ ‫אים באאיינדרוקט‪ .‬ער האט גערופן זיין‬ ‫"די כלה איז דא!" האט איידל געזאגט‬ ‫גייענדיג אין גאס זענען זיי פלוצלינג‬ ‫זון (מיין שוואגער) און געזאגט‪" :‬קום און‬ ‫מיט א שמייכל‪.‬‬ ‫אריבער א געשעפט וואס פארקויפט‬ ‫זע וויאזוי א ערליכער איד פון אמאל האט‬ ‫חופה קליידער‪" .‬לאמיר דא אריינגיין‪",‬‬ ‫"ניין! זאג מיר נישט!" האט די‬ ‫ווארשיינליך אויסגעזען‪".‬‬ ‫האט די מאמע פארגעשלאגן‪.‬‬ ‫פארקויפערין געזאגט‪ ,‬האלטנדיג איר‬ ‫זיי האבן אראפגעקוקט און געזען ווי‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪18‬‬ ‫‪31‬‬ ‫מ‪ .‬מאנן‬ ‫מ ר ת‬ ‫הערמאן האט איר זייער גערן‬ ‫מוסטער‬ ‫געגעבן דעם דאטום און דעם אדרעס וואו‬ ‫און סחורה‪".‬‬ ‫די חתונה וועט פארקומען‪.‬‬ ‫האנט‬ ‫אויפ'ן הארץ‪" ,‬דאס קינד איז די‬ ‫"וויפיל דארף מען צאלן?" האט איידל‬ ‫נאך די חתונה האט רבי יעקב יוסף‪ ,‬ווי‬ ‫כלה?"‬ ‫געפרעגט‪.‬‬ ‫א געטרייער סאלדאט פארן אייבערשטן‪,‬‬ ‫אין א זייט גערוקט זיינע אייגענע‬ ‫"איך בין נישט אזוי יונג‪ "...‬האט רוחמה‬ ‫"אלעס אינאיינעם איז אכצן דאלער‬ ‫אינטערעסן און זיין אייגענע הנאה‪ ,‬און‬ ‫זיך אויסגעצויגן‪" ,‬איך בין שוין זיבעצן יאר‬ ‫(!!!)"‬ ‫געזאגט פאר רוחמה און פאר איר מאן אז‬ ‫אלט!"‬ ‫עס וועט זיין א שטארקע תכלית פארן‬ ‫מרת הערמאן האט זיך נישט געדינגען‬ ‫די פארקויפערין האט געדארפט א‬ ‫יונגן פארפאלק צו פארן קיין מירע ישיבה‬ ‫אויף דעם טייערן פרייז‪ ,‬נאר געגעבן אן‬ ‫מינוט צו קומען צו זיך‪ ,‬און דאן געזאגט‪:‬‬ ‫און דארט לערנען תורה‪.‬‬ ‫איינצאל און איז אהיים צופרידן‪.‬‬ ‫"איך האב א פאסיגע קלייד פאר א 'כלה‪-‬‬ ‫דאס איז געווען זייער שווער פאר‬ ‫ווען רוחמה איז אהיימגעקומען‪ ,‬האט‬ ‫קינד' ווי דיר‪ ".‬זי האט ארויסגעברענגט א‬ ‫דער זיבעצן‪-‬יעריגער רוחמה‪ .‬דאס‬ ‫רבי יעקב יוסף געהאלטן אינמיטן לערנען‬ ‫פאסיגע קלייד פונקט לויט רוחמה'ס מאס‪.‬‬ ‫לעבן אין יענע יארן (פאר דער צווייטער‬ ‫גמרא‪ .‬ער האט זיך אפגעשטעלט און‬ ‫איידל איז געווען זייער גליקליך‪ ,‬און אויך‬ ‫וועלט מלחמה) אין פוילן איז געווען זייער‬ ‫געפרעגט‪" :‬נו‪ ,‬רוחמה‪ ,‬מען האט אלעס‬ ‫רוחמה איז געווען פרייליך‪.‬‬ ‫צוריקגעבליבן‪ ,‬און רוחמה‪ ,‬זיינדיג דאס‬ ‫געטראפן?"‬ ‫"יעצט וועלן מיר דארפן א קאפ‪-‬‬ ‫יונגסטע קינד אין שטוב‪ ,‬איז געווען זייער‬ ‫"יא טאטע‪ ,‬אלעס! דאס קלייד‪ ,‬דעם‬ ‫צודעק‪ ",‬האט מרת הערמאן געזאגט פאר‬ ‫צוגעבונדן צו איר טאטע און מאמע‪.‬‬ ‫צודעק‪ ,‬דעם שלייער‪ ...‬הערליך! דאס‬ ‫די פארוואונדערטע און איבערראשטע‬ ‫אבער ווי איר חינוך האט איר‬ ‫איז זיכער אינעם זכות וואס מאמי האט‬ ‫פארקויפערין‪ .‬אין יענע צייטן אין דעם‬ ‫געלערנט‪ ,‬האט מען שטענדיג געטון וואס‬ ‫אויסגעוואשן דיין טלית פארן גיין‪".‬‬ ‫טריפה'נעם אמעריקע זענען ליידער די‬ ‫איז ריכטיג און נישט וואס איז געשמאק‪,‬‬ ‫כלות געגאנגען מיט אפענע האר נאך די‬ ‫און אויך יעצט האט רוחמה געטון א שריט‬ ‫ווען זיי זענען געקומען צוויי וואכן‬ ‫חופה‪ ,‬און האבן זיך נישט צוגעדעקט דעם‬ ‫וואס איז איר אנגעקומען גאר נישט גרינג‪.‬‬ ‫שפעטער אפנעמען דאס קלייד‪ ,‬האט‬ ‫קאפ‪ ,‬נישט מיט קיין שייטל און נישט מיט‬ ‫די פארקויפערין געפרעגט אביסל‬ ‫קיין שום צודעק‪.‬‬ ‫אומזיכער‪" :‬מרת הערמאן‪ ,‬איך מעג זיך‬ ‫פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה‬ ‫קומען באטייליגן ביי די חתונה? איך וויל‬ ‫די פארקויפערין האט שוין נישט‬ ‫זען וויאזוי א חתונה זעט אויס מיט א‬ ‫געוואלט פרעגן קיין שאלות‪ ,‬נאר געזאגט‪:‬‬ ‫כלה‪-‬קינד‪"...‬‬ ‫"געוויס‪ ...‬איך וועל מאכן א שיינעם צודעק‬ ‫און אויך א שלייער‪ ,‬אלעס פונעם זעלבן‬ ‫‪19‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫עולם הפוך ראיתי‬ ‫צ‬ ‫פלוצעם‪ ,‬נאכן טרינקען א האלב פלעשל‬ ‫"איך האניש קיין אנונג‪ ...‬קומסט‬ ‫ווישן דעם גערוך פון‬ ‫טאקילא‪ ,‬געווארן אזוי "קאנעקטעד"‪...‬‬ ‫אריבער מאכן קידוש ביי מיר שפעטער?"‬ ‫דעם פיינעם "אווערנייט‬ ‫קוגל" מיט די פארע פון‬ ‫די נארמאלע מענטשן טראכטן צו‬ ‫"יא זיכער‪ ,‬דער עולם קומט‪"...‬‬ ‫די האליּפטשעס‪ ,‬בשעת‬ ‫זיך‪ :‬א נס אז איך בין נארמאל‪ ,‬לאמיך אפ‬ ‫איך מוטשע מיך מיט‬ ‫מיט די זאכן‪ .‬איך זעץ מיר אוועק צום‬ ‫און דארט אינמיטן ווארפט ער זיך‬ ‫נעבעך‪ ,‬ער מאכט קולי קולות‪ ,‬ער טוט‬ ‫די קענדי וואס האט זיך‬ ‫קידוש און זאל מיין אינגעלע גיין טאנצן‬ ‫אנגעקלעבט אויף מיין שיך ווען מיין‬ ‫מיט זיין אלף‪-‬בית תורה'לע‪.‬‬ ‫תשובה‪ ,‬ער לאכט און ער וויינט‪ ,‬ער‬ ‫זינגט "תורתו מגן לנו"‪...‬‬ ‫מיידל באכעט מיר אין אויער אז זי דארף‬ ‫אוי‪ ,‬דאס שלעכטע געפיל פונעם‬ ‫אויך א תורה‪.‬‬ ‫האלב‪-‬שיכורן‪ ,‬שוין האלב‪-‬ניכטערן‬ ‫ער איז אנגעשאשקעט ביזן מח‪ ,‬און‬ ‫ער איז נישט איינער אליין; ואתו עמו איז‬ ‫מיינע בליקן פליען גראד צו מיין‬ ‫אינגערמאן‪ ,‬וואס באקומט א באגלייטונג‬ ‫חבר‪ ...‬שעפעלע‪ ,‬ער איז ליידיג‪ ,‬יוש!‬ ‫פון צוויי "חברים" מעמבערס וואס‬ ‫דא נאך א חבר וואס האט נישט געוואלט‬ ‫שלעפן אים איבער די גאסן ביז צום‬ ‫בלייבן איינגעצוימט – דער וואס האט‬ ‫איך דריי מיך אויס צו דעם אינגערמאן‬ ‫בעט‪ .‬אוי‪ ,‬דאס רויטע פנים ווען מ'וועקט‬ ‫שלאגן אז ער‬ ‫ָ‬ ‫מיטגעזאגט נאכן כפרות‬ ‫וואס שטייט נעבן מיר‪ ,‬און מיר ווארפן‬ ‫זיך אויף נאכמיטאג און מ'קען נישט‬ ‫האט שוין נישט קיין כח פארן גאנצן‬ ‫זיך בליקן איינער צום צווייטן וואס‬ ‫דעם אייגענעם נאמען‪ .‬נאך א יאר‬ ‫תשרי‪.‬‬ ‫פארעמט אויס א גאנצן שמועס‪.‬‬ ‫אנגעבטל'ט‪ ,‬נאך א יאר נישט געעפנט‬ ‫דארט ליגט ער נעבעך און שרייט‬ ‫קיין ספר‪ ,‬נאך א יאר געשטאנען ביי די‬ ‫טי‪-‬די‪-‬דיי‪-‬דיי‪-‬דיי‪-‬דיי‪ ...‬די קינדער‬ ‫מיט קולי קולות אז ער איז יעדן מוחל‪.‬‬ ‫טאנצן שיין‪ ,‬די זיידעס שעפן נחת‪ ,‬דער‬ ‫הקפות ווי א יון אין די סוכה‪ .‬אויש‪ ,‬ווען‬ ‫דערנאך שלעפט ער אריין אינעם רינג‬ ‫איינער קען מיר ווען געבן א וועג צו‬ ‫עלטערער דור טאנצט מיט א ספר תורה‬ ‫דעם ערשטן מענטש וועמען ער טרעפט‬ ‫ארום דעם בלעמער און דער גבאי האלט‬ ‫קענען זיין פלעין א איד!‬ ‫אן און מוסרט אים אריין‪" :‬הלא שמחת‬ ‫קאפ מיט זיינע מיטהעלפער‪.‬‬ ‫ווען איינער וואלט ווען געקענט‬ ‫תורה היום! וואס שטייט איר אזוי פון די‬ ‫אריינקוקן טיף טיף און זען מיין‬ ‫זייט? כאפט אייך מיט מיטן טאנץ!"‬ ‫איך מיט מיינע חברים‪ ,‬אונז זעמיר די‬ ‫ליידיגע נפש ווי עס בענקט; עס וויל‬ ‫פלעינע נארמאלע מענטשן; מיר זענען‬ ‫דער טאטע מאכט צו די אויגן;‬ ‫פולי "ארויסגעטשעקט"‪ .‬מ'שמועסט‬ ‫האבן א שייכות‪ ,‬אבער וויאזוי? און‬ ‫ער קוקט נישט און וויל נישט זען‬ ‫איבערס‪-‬יאר? עודך?‬ ‫ָ‬ ‫וואס וועט זיין‬ ‫ווי געהעריגע ערוואקסענע‪ :‬וואס‬ ‫דעם שווערן פאקט פון די בזיונות‪,‬‬ ‫טוט יענער‪ ,‬און ער האט נעבעך אלעס‬ ‫נאכאמאל מסדר זיין א האלבן פלאש‬ ‫טראכטנדיג צו זיך‪ :‬וואס פאר א איידעם‬ ‫און פארשעמען יעדן וואס האט נאר מיין‬ ‫דערלייגט‪ ,‬א בראך אויף אים נעבעך‪,‬‬ ‫האב איך דא איינגעקויפט?‬ ‫איך האב געוויסט אז מ'טאר אים נישט‬ ‫נומער אין זיינע קאנטאקטס?‬ ‫די חברים הרגענען זיך פאר‬ ‫טראסטן‪...‬‬ ‫***‬ ‫געלעכטער צו זען ווי זייער חבר איז‬ ‫"ביי וועלכע הקפה האלט מען?"‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪20‬‬ ‫משנה‪ ,‬א פרק און נאך א פרק!‬ ‫געלערנט‪ ,‬דער שפירט מער די שמחה‪ .‬ער‬ ‫די שורה פאר די עליות שלענגלט זיך‬ ‫ווייסט נישט פון קיין חשבונות‪ ,‬ער קוקט‬ ‫ביז אינדרויסן‪ .‬ביי די זייט הערט מען‬ ‫קומענדיגע יאר שמחת תורה‪ ,‬פרוביר‬ ‫נישט אויף קיינעם‪ ,‬און יעדער זעט‪" :‬איך‬ ‫"אלה מועדי השם"‪ ,‬איינער מאכט שוין‬ ‫אפילו נישט צו שמועסן מיט מיר – ס'איז‬ ‫בין יעצט שיכור צום טויט‪ ,‬ס'איז מיין יום‬ ‫קידוש‪ ,‬אבער פון היכל בית המדרש‬ ‫מיין יום טוב! איך בין דער הויפט מחותן‪,‬‬ ‫טוב!"‬ ‫באכעט ארויס קולות ווי פון א חתונה זאל!‬ ‫איך באלאנג טיף אינמיטן דעם רינג‪ ,‬ווייל‬ ‫איך האב ששה סדרי משנה אין מיינע‬ ‫עולם הפוך ראיתי!‬ ‫אינדערמיט שטייען די כולל אינגעלייט‪,‬‬ ‫הענט!‬ ‫די תלמידי חכמים‪ ,‬און טאנצן און פרייען‬ ‫דאס בילד פון אינדרויסן איז גאנץ‬ ‫זיך‪ .‬איינער מאכט א "טאמבל‪-‬סאוס"‪,‬‬ ‫איך נעם דעם דף גמרא און איך זאג‬ ‫ענדליך‪ ...‬אבער ווער ס'לאזט זיך נישט‬ ‫דער צווייטער עפנט א נייע רינג וואס‬ ‫ארויס די ווערטער אן קיין חשבונות‪.‬‬ ‫נארן און פאלגט די צדיקים‪ ,‬טרעפט זיך‬ ‫טאנצט פארקערט; די שמחה קען מען‬ ‫יא פארשטאנען‪ ,‬נישט פארשטאנען –‬ ‫נישט מיט ליידיגע הענט און דארף זיך‬ ‫טאפן אין די לופט ‪ -‬ס'איז שמחת תורה!‬ ‫ס'הייסט געזאגט‪ ,‬ס'הייסט געלערנט!‬ ‫נישט פארטייבן דעם מח כדי צו קענען‬ ‫איך ווייס נישט קיין מעשיות‪ ,‬איך פאלג‬ ‫זיין אביסל פרייליך‪.‬‬ ‫ארום דעם בימה טאנצן אלע גאר‬ ‫בתמימות און ווארף אוועק אלע מיינע‬ ‫פרייליך‪ .‬איך האב דאס יאר געענדיגט‬ ‫חכמות‪.‬‬ ‫ס'איז נישט "על מנת שתעלה לרקיע"‬ ‫חמשה חומשי תורה! איך בין דא א מחותן!‬ ‫אז קומענדיגע שמחת תורה זאלסטו זיין‬ ‫איך לערן יעדן טאג א דף גמרא‪ ,‬דאס איז‬ ‫קומענדיגע יאר פראווע איך הקפות;‬ ‫דער מחותן וואס קומט זיך פרייען מיט די‬ ‫מיין סעליברעישן‪ ,‬דאס איז מיין שמחה‪,‬‬ ‫איך שטיי נישט ביי די זייט און קוק ווי‬ ‫תורה!‬ ‫איך געהער אהער און איך פריי זיך מיט!‬ ‫יענער טאנצט‪ .‬אויב דער רבי‪ ,‬דער רב‬ ‫אדער דער דיין ווילן טאנצן‪ ,‬קענען זיי‬ ‫ס'קען גאר זיין‪ ,‬אז אפילו דו ביסט‬ ‫יעצט פייערט מען מיינע פרקים משניות‬ ‫אויך טאנצן‪ ,‬אבער דא בין איך דער הויפט‬ ‫א געהעריגער נארמאלער מענטש‪ ,‬א‬ ‫וואס איך האב דאס יאר אריינגעכאפט‪.‬‬ ‫מחותן! איך האב דאס יאר יעדן טאג‬ ‫מענטש צווישן מענטשן‪ ,‬זאלסטו שפירן‬ ‫איך באלאנג נישט אין דעם דרויסנדיגן‬ ‫געעפנט א גמרא‪.‬‬ ‫קומענדיגע שמחת תורה ווי דאס איז דיין‬ ‫"זיידע‪-‬רינג" וואו מען שפאצירט ווי שבת‬ ‫יום טוב‪ .‬ס'קען גאר זיין אז דו וועסט זיין‬ ‫נאכמיטאג נאכן טשאלנט; איך באלאנג‬ ‫דו קענסט שטיין פון די זייט ווי א נאר‬ ‫דער אינגערמאן וואס וועט שפירן אזוי‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬וואו מען ווייסט נישט וואס צו‬ ‫און קוקן ווי איך פריי זיך מיט די תורה‪,‬‬ ‫פרייליך‪ ,‬אז דו וועסט אויף קיינעם נישט‬ ‫טון מיט זיך פאר פרייד‪ ,‬וואו מען האפקעט‬ ‫אדער קענסטו שוין יעצט ארויפשפרינגען‬ ‫קוקן און ס'וועט דיר ווייניג אינטערעסירן‬ ‫און מען שפרינגט און מען טאנצט‪ ,‬וואו די‬ ‫אויפן באן און אויך נעמען די זיסע עצות‪:‬‬ ‫וואס יענער טראכט אויף דיר‪ ...‬דו וועסט‬ ‫שמחה האט נישט קיין עק‪.‬‬ ‫צו ווערן א תורה‪-‬איד‪ ,‬צו לעבן מיט די‬ ‫שפירן אזוי פרייליך אז דו וועסט טאנצן‬ ‫תורה‪ ,‬קונה צו זיין די תורה‪ ,‬און מער נישט‬ ‫אומאויפהערליך!‬ ‫ער האט דאס יאר נאך מער געלערנט‪,‬‬ ‫אריבערגיין קיין איין טאג אין לעבן אן‬ ‫ער איז נאך מער פרייליך‪ ,‬ער איז ממש‬ ‫לערנען די הייליגע תורה!‬ ‫ווי אזוי?‬ ‫א מחותן דא! ער איז דער וואס האט‬ ‫דורך פאלגן די צדיקים בתמימות‬ ‫אויסגענוצט די צייט דאס יאר‪ ,‬און ער‬ ‫אשרינו אז מיר האבן א רבי וואס‬ ‫איז שיכור ביזן סוף‪ ,‬כאטש קיין טראפ‬ ‫האט רחמנות געהאט אויף אונז און אונז‬ ‫ובפשיטות‪ ,‬גיי איך אנהייבן מעביר סדרה‬ ‫זיין‪ :‬זונטאג ביז שני מאנטאג ביז שלישי‬ ‫אלכאהאל געפינט זיך נישט אינעם גאנצן‬ ‫ארויסגעשלעפט פון די בעלי מרה‪-‬‬ ‫בנין‪ .‬ער שרייט און פארפירט‪ ,‬ער פרייט‬ ‫שחורה וואס זיצן אין א זייט און ווארטן‬ ‫און ביז סוף יאר וועל איך האבן חמשה‬ ‫חומשי תורה אין מיינע הענט!‬ ‫זיך און שלעפט יעדן מיט; ס'איז זיין‬ ‫שוין אז תשרי זאל זיך ענדיגן; ער האט‬ ‫שמחה – ער לערנט!‬ ‫אונז אריינגעשטופט אינמיטן פונעם רינג‬ ‫איך גיי אוועקלייגן אלע מיינע קלוגע‬ ‫און אונז געגעבן א וועג צו קענען לערנען!‬ ‫חכמות און אריינלייגן אין טאש א קליינע‬ ‫דער טאטע און שווער‪ ,‬דער חבר און‬ ‫משניות; ווען איך וועל האבן א פרייע‬ ‫ידיד‪ ,‬שעפן נחת און פרייען זיך מיט‪.‬‬ ‫אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו!‬ ‫דער כבוד איז גרויס; ווער ס'האט מער‬ ‫מינוט‪ ,‬וועל איך זאגן א משנה און נאך א‬ ‫‪21‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫משמש זיין אן‬ ‫ערליכן איד‬ ‫מיינסט איך שריי אויף מיין טאטע? דאס איז מיין זון!" דער גאסט‬ ‫דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט געהאט א‬ ‫שטייט דארט פארוואונדערט ביז גאר‪" :‬וואס? דאס איז דיין זון?‬ ‫משרת וואס פלעגט אסאך ארויסהעלפן אין שטוב‪.‬‬ ‫וויאזוי קען דאס זיין? ער זעט אויס אזוי אלט און דו זעסט אויס‬ ‫איינמאל‪ ,‬בשעת דער הייליגער בעל שם טוב איז געשלאפן‪,‬‬ ‫זייער יונג!" האט דער משרת אים געזאגט‪" :‬איך בין הונדערט יאר‬ ‫האט דער משרת אויפגערוימט דאס צימער און באמערקט די‬ ‫אלט און מיין זון איז צוויי און אכציג‪".‬‬ ‫שיך פונעם הייליגן בעל שם טוב ליגן אין א געוויסן פלאץ‪ .‬ער‬ ‫דער גאסט שטייט דארט פארוואונדערט און פרעגט‪" :‬וויאזוי‬ ‫האט עס געוואלט אוועקרוקן‪ ,‬אבער גלייך האט ער געטראכט‪:‬‬ ‫האסטו זוכה געווען צו דעם? דו זעסט דאך אויס אינגאנצן ווי‬ ‫"אויב מיין הייליגער רבי האט עס פונקט דא געלייגט‪ ,‬איז זיכער‬ ‫פופציג יאר אלט!" האט דער משרת דערציילט‪" :‬איך האב זייער‬ ‫דא א סיבה דערצו; מיין רבי טוט נישט קיין זאכן סתם אזוי‪ ,‬עס‬ ‫געטריי באדינט מיין רבי'ן דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן‬ ‫איז זיכער דא א כוונה אין דעם‪ ".‬ער האט טאקע גערייניגט ארום‬ ‫עלינו‪ ,‬און איך האב זייער אכטונג געגעבן צו טון נאר זיין רצון און"‬ ‫די שיך‪ ,‬אבער ער האט זיי נישט אנגערירט‪.‬‬ ‫אפילו זיינע שיך האב איך נישט אוועקגערוקט פון פלאץ‪ ,‬און‬ ‫ווען דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט‬ ‫מיין רבי האט מיר אנגעוואונטשן אריכת ימים‪.‬‬ ‫זיך אויפגעוועקט‪ ,‬האט ער געפרעגט דעם משרת‪" :‬האסטו‬ ‫אנגערירט מיינע שיך?" האט דער משרת געענטפערט‪" :‬ניין‪ ,‬איך‬ ‫האט מוהרא"ש אויסגעפירט‪ :‬מען זעט פון דא ווי שיין מען קען‬ ‫האב עס נישט אנגערירט‪ ".‬האט זיך דער הייליגער בעל שם טוב‬ ‫אנקומען אויב מען פאלגט א צדיק און מען באדינט אים‪ ,‬אז מ'איז‬ ‫זי"ע אנגערופן דריי מאל‪" :‬דו זאלסט לאנג לעבן‪ ,‬לאנג לעבן‪ ,‬לאנג‬ ‫זוכה צו אריכות ימים‪.‬‬ ‫לעבן!"‬ ‫אזוי אויך איז געווען א מעשה ביים הייליגן צדיק רבי מאיר'ל‬ ‫נאך די הסתלקות פונעם הייליגן בעל שם טוב זי"ע‪ ,‬איז אין די‬ ‫פרימישלאנער זכותו יגן עלינו; ער האט געהאט א גבאי וואס‬ ‫שטאט וואו דער משרת האט געוואוינט אנגעקומען א איד וואס‬ ‫איז אים געווען זייער געטריי‪ ,‬ממש בלב ובנפש‪ .‬ער האט אכטונג‬ ‫האט נישט געהאט וואו איינצושטיין‪ .‬ער האט אנגעטראפן דעם‬ ‫געגעבן אויף זיין רבי'ן ממש ווי אויף דעם שווארץ‪-‬אפעל פון אויג‪,‬‬ ‫משרת און אים געזאגט‪" :‬איך וואוין נישט דא‪ ,‬אפשר קען איך‬ ‫און ער האט שטענדיג געזוכט צו מאכן א נחת רוח פאר זיין רבי'ן‬ ‫איינשטיין ביי דיר?" האט דער משרת געענטפערט מיט א שמחה‪:‬‬ ‫רבי מאיר'ל‪.‬‬ ‫"אוודאי יא! מיט גרויס פארגעניגן!"‬ ‫איינמאל‪ ,‬בשעת א שמחה אינעם הויף ביי רבי מאיר'ל‬ ‫דער גאסט קומט אן צו אים אינדערהיים און ער באמערקט ווי‬ ‫פרימישלאנער זי"ע‪ ,‬האט זיך דער רבי אנגערופן צום גבאי‪" :‬מאיר‬ ‫אן אלטער איד שלאפט דארט‪ .‬ער ווערט נאך מער איבערראשט‬ ‫גיט דיר א הונדערטער"‪ .‬ער האט עס איבערגעזאגט דריי מאל‪.‬‬ ‫זעענדיג ווי דער משרת נעמט זיך שרייען אויף דעם אלטן איד‪:‬‬ ‫דער גבאי האט נישט פארשטאנען וואס רבי מאיר'ל מיינט‬ ‫"שטיי שוין אויף דו! דו ביסט שוין געשלאפן גענוג און נאך! נו!‬ ‫דערמיט צו זאגן‪ .‬עס זענען אדורך עטליכע יאר‪ ,‬רבי מאיר'ל איז‬ ‫נו! קום!" דער גאסט האט עס נישט אויסגעהאלטן און זיך נישט‬ ‫שוין נפטר געווארן‪ ,‬און דער גבאי האט געהאט אריכות ימים ממש‬ ‫געקענט איינהאלטן; ער איז צוגעגאנגען צום משרת און אים‬ ‫ביז די הונדערט יאר; ערשט דעמאלט האט מען פארשטאנען‬ ‫פארגעהאלטן‪" :‬וואס איז מיט דיר? אזוי רעדט מען צו א טאטע?‬ ‫וואס דער "הונדערטער" האט באדייט‪.‬‬ ‫דו שעמסט זיך נישט?"‬ ‫אשר בנחל חלק פב‘ מכתב י”ז תתקכג בריוו ‪17923‬‬ ‫האט דער משרת אנגעהויבן לאכן און געענטפערט‪" :‬וואס?! דו‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪22‬‬ ‫‪23‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫א פארפאטשקעטע יאר‬ ‫געטוישט די געשיכטע אביסל‪.‬‬ ‫זושא'לע האט זיך איינגעשריבן אין א‬ ‫אנדערע ישיבה בשעת משה'לע רישט‬ ‫זיך אז זושא'לע בלייבט דא און מען גייט‬ ‫אריינגעשמוגלט אינמיטן חזר'ן אסאך‬ ‫ניגונים פון ר' משה גאלדמאן‪ ,‬משה'לע‬ ‫מיט זושא'לע זינגען זיך אונטער צוזאמען‬ ‫ניגון נאך ניגון‪ ,‬בשעת דער רבי איז מסביר‬ ‫די תוספות פאר די וואוילע קינדער וואס‬ ‫שה'לע מיט זושא'לע‬ ‫האבן געלערנט בענעזאם‬ ‫אין כתה ט'‪ ,‬אינאיינעם‬ ‫גע'חזר'ט מסכת קידושין‬ ‫מ‬ ‫פרק האשה נקנית‪ ,‬דער כתה ט' מלמד‪,‬‬ ‫חזר'ן און זינגען בענעזאם‪.‬‬ ‫האבן בעסער ליב צו "פרעגן דער רבי" ווי‬ ‫אדער מגיד שיעור אויב איר ווילט‪ ,‬הרב‬ ‫מן הסתם איז עס געווען שלא בדווקא‬ ‫איידער צו זינגען ניגונים מיט די חברותא‪.‬‬ ‫הגאון ר' מיכל האט פיין פארגעלערנט‪,‬‬ ‫אז משה'לע ווייסט פון גארנישט‪ ,‬זושא'לע‬ ‫זאכן זענען געפארן על מי מנוחות‪.‬‬ ‫סוף יאר ווען מען איז ארויס פון כתה‬ ‫האט אים נישט געזאגט גארנישט דערפון‪.‬‬ ‫ט' און זיך געגרייט צו אריינגיין אין די‬ ‫משה'לע מיט זושא'לע זענען געווען‬ ‫מן הסתם איז עס געווען על פי טעות‪,‬‬ ‫געהעריגע עכטע מעכטיגע בחורים כתה‬ ‫זייער נאנטע חברים‪ ,‬ביידע האבן‬ ‫דאס נישט אויסזאגן פאר משה'לען‪ ,‬אבער‬ ‫וואו מען גייט שוין געהעריג מיט א לעד‬ ‫געהאלטן אז דער צווייטער איז "פונקט‬ ‫ס'איז געווען א שווערע מייסע‪ ,‬א שווערע‬ ‫פענסל אין די רעכטע וועסטל טאש‬ ‫צום זאך"‪ ,‬זיי האבן זייער הנאה געהאט‬ ‫ּפילעכל אראפצושלינגען‪ ,‬מילד גערעדט‪.‬‬ ‫און ביזנעס קארדס פון גאלדן פלאו און‬ ‫צו שפאצירן צוזאמען און איבערגיין‬ ‫האום דיפאו אין די לינקע וועסטל טאש‪,‬‬ ‫גאנצעטע אלבום'ס פון ר' משה גאלדמאן‬ ‫ס'איז געווען א פארפאטשקעטע יאר‪.‬‬ ‫איז עס געווען א דבר פשוט אז משה'לע‬ ‫ע"ה און פון נאך קאמפאזיטארן‪.‬‬ ‫ראש חודש חשוון‪ ,‬א פול געפאקטע‬ ‫מיט זושא'לע גייען אי"ה קומענדיגע יאר‬ ‫ביידע האבן געהאלטן אז דער‬ ‫היכל מיט בחורים וואס ליגן אין די‬ ‫אויך צוזאמען חזר'ן די גמרא און אונטער‬ ‫צווייטער איז פונקט געשמאק צום טעם‪,‬‬ ‫סוגיא ראשו ורובו‪ ,‬אלע זיצן איינער‬ ‫זינגען אני מאמין אוי בביאת המשיח‬ ‫נישט צו האניגדיג‪ ,‬און נישט צו זויער‪.‬‬ ‫קעגן צווייטן‪ ,‬און עס שפריצט פון די‬ ‫און ועל ידי עבדיך הנביאים פון ר' משה‬ ‫אויגן פונקען פייער ביים איבערגיין די‬ ‫גאלדמאן‪.‬‬ ‫אזוי איז אדורך די גאנצע יאר‪ ,‬לייף איז‬ ‫קושיא פון תוספות‪ ,‬די דיוק פון מהרש"א‪,‬‬ ‫גוד‪ ,‬מען פארהערט זיך זומער אין קעמפ‬ ‫נאר איין קליינע פאסירונג האט‬ ‫די תירוץ פון פני יהושע‪ ,‬דעם תענוג‬ ‫אויף פרק האשה נקנית‪ ,‬די פארהער איז‬ ‫דער אייבערשטער געמאכט וואס האט‬ ‫פארגינט מען נישט פאר א נישט‪-‬איד‪.‬‬ ‫אדורך‪ ,‬גוט געקענט‪ ,‬גוט גע'חזר'ט‪ ,‬אויך‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪24‬‬ ‫דאס אנהויבן די לעבן ביי די בר מצוה‬ ‫מיט צוויי לעפלעך‪ ,‬ווי א שניצל מיט צוויי‬ ‫הונדערט און פופציג בחורים אין איין‬ ‫מיט נישט זיין מסודר מיט א חברותא‬ ‫גאפלעך‪ ,‬ווי א שיך מיט צוויי בענדלעך‪,‬‬ ‫בית המדרש פארסמאקעווען זיך מיט‬ ‫האט גענומען א האלב יאר‪ ,‬אדער אפשר‬ ‫עס האט א טעם ווי בוידעם אליין‪.‬‬ ‫אביי ורבא‪.‬‬ ‫מער‪ ,‬ס'איז געווען ביטער ווי גאל‪.‬‬ ‫א פרישער בר מצוה בחור‪ ,‬א‬ ‫איין איינציגער משה'לע זיצט און‬ ‫פארשטייט זיך אליין אז אין די‬ ‫פרישע יאר‪ ,‬און שוין זעט מען זיך‬ ‫ווייניג פייער שפריצט פון זיינע אויגן‪,‬‬ ‫אמת'דיגע וועלט פון די אמת'דיגע‬ ‫מיט א פארוועטשטע צוקנייטשטע‬ ‫אנשטאט פייער אין די אויגן‪ ,‬ברענט די‬ ‫ברסלב'ע עצות איז די יא חברותא אדער‬ ‫אויסגעשפילטע עתיד אין לעבן‪.‬‬ ‫ערד אונטער אים‪ ,‬ער האט נישט קיין‬ ‫נישט חברותא א קליינער עסק‪ ,‬מען‬ ‫מקום‪ ,‬נישטא קיין זושא‪ ,‬נישטא קיין‬ ‫אבער דער אייבערשטער איז דאך א‬ ‫מאכט אויף די הייליגע גמרא און מען‬ ‫חברותא‪ ,‬נישטא קיין שום לעזונג‪ ,‬די‬ ‫בעל הרחמים‪.‬‬ ‫זאגט די הייליגע ווערטער פאר פינף‬ ‫גאנצע זאל זיצט מיט חברותות און זענען‬ ‫מינוט‪ ,‬דערנאך זעט מען אז מען האט‬ ‫צען יאר שפעטער האט משה'לע‬ ‫זיך מתענג אין די זיסע גמרא ווערטער‬ ‫איינגעשלינגען צען צוואנציג בלאט‬ ‫באקומען די ברסלב'ע זיסע עצות‪ ,‬רעד‬ ‫און איין איינער האט נישט מיט וועמען‬ ‫גמרא אין איין צי פון גרויס געשמאקקייט‪.‬‬ ‫צום באשעפער און זאג גמרא‪ ,‬עס האט‬ ‫צו זיצן‪.‬‬ ‫גענומען צען יאר פון דעמאלטס אז‬ ‫די עיקר איז עס געווען ביטער ווייל‬ ‫דער מגיד שיעור פרובירט צו זיין‬ ‫משה'לע זאל וויסן אז ווען מען האט א‬ ‫אויב מען מוז זיין ווי יעדער מוז מען זיין‬ ‫בייהילפיג און לייגט צאם משה'לע‬ ‫פראבלעם‪ ,‬מאך א גראדע רוקן‪ ,‬קוק נישט‬ ‫ווי יעדער‪.‬‬ ‫מיט נאך צוויי‪ ,‬עס זאל זיין א דרייער‬ ‫אויף קיינעם‪ ,‬קוק נאר צום באשעפער און‬ ‫חברותא‪ ,‬אבער ס'איז ווי א לאלי מיט‬ ‫אויב מען מוז זיין ווי יעדער טוט וויי‬ ‫זאג אים ווי אזוי דו פילסט‪.‬‬ ‫צוויי שטעקעלעך‪ ,‬ווי א טעלער טשולנט‬ ‫נישט צו זיין ווי יעדער‪.‬‬ ‫אויב די עיקר אין לעבן איז "וואס טוט‬ ‫יעדער" "וואס טוט ממממממעןןןןן"‪,‬‬ ‫דעמאלטס טוט וויי אז מען טוט נישט‬ ‫דער מגיד שיעור פרובירט צו זיין בייהילפיג‬ ‫וואס יעדער טוט‪.‬‬ ‫און לייגט צאם משה'לע מיט נאך צוויי‪ ,‬עס‬ ‫א‬ ‫האט‬ ‫יעעעעדדדדדערררררר‬ ‫חברותא און איך נישט‪.‬‬ ‫זאל זיין א דרייער חברותא‪ ,‬אבער ס'איז‬ ‫יעעעעדדדדדערררררר טוט אזוי און‬ ‫איך נישט‪.‬‬ ‫ווי א לאלי מיט צוויי שטעקעלעך‪ ,‬ווי א‬ ‫יעעעעדדדדדערררררר האט א‬ ‫באגעבו מיט א דונא און איך האב א‬ ‫טעלער טשולנט מיט צוויי לעפלעך‪ ,‬ווי א‬ ‫שניצל מיט צוויי גאפלעך‪ ,‬ווי א שיך מיט‬ ‫פפפפפפללללעינננע קערידזש‪.‬‬ ‫יעעעעדדדדדערררררר האט חתונה‬ ‫מיט א קלארינעט און א טרומפייטער און‬ ‫צוויי בענדלעך‪.‬‬ ‫‪25‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫היכל הקודש‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫בהתייסדות כ”ק מוהרא”ש ז”ל • בנשיאות הראש ישיבה שליט”א‬ ‫‪181 Huschke Rd.‬‬ ‫‪Hurleyville, NY 12747‬‬ ‫יעצט ווען מיר שטייען נאך אזא הערליכן יום טוב בצל הראש ישיבה שליט"א‪,‬‬ ‫ווילן מיר זיך באדאנקן פאר אלע חשובע אנשי שלומינו וואס האבן‬ ‫ארויסגעהאלפן דעם בית המדרש במשך דעם יום טוב‪.‬‬ ‫הבחור נחמן נתן שניצלער נ"י‬ ‫הבחור אברהם יצחק פוקס נ"י‬ ‫מו"ה מרדכי איידליס הי"ו‬ ‫אנשי שלומינו החשובים‬ ‫הבחור אליעזר שלמה אינדארסקי נ"י‬ ‫הבחור נחמן פוקס נ"י‬ ‫מו"ה משה שמואל שטעסל שליט"א‬ ‫הבחור אריאל דודעק נ"י‬ ‫הילד מאיר פוקס נ"י‬ ‫מו"ה ישראל יוסף שניצלער שליט"א‬ ‫שטרחו בגופם לסדר‬ ‫החתן חיים שלמה קויפמאן נ"י הבחור אליעזר שלמה יאקאבאוויטש נ"י )יבנאל(‬ ‫מו"ה ישראל שמעון שטיינבערג שליט"א‬ ‫הבית מדרש‪ ,‬הסוכות‬ ‫הבחור אלימלך עגמי נ"י‬ ‫הילד נחמן נתן אינדיג הי"ו‬ ‫הבחור נפתלי וועבערמאן נ"י‬ ‫הבחור נפתלי אינדיג נ"י‬ ‫הבחור משה סאלז נ"י‬ ‫מו"ה אברהם אלי' פרידריך הי"ו‬ ‫והסעודות‬ ‫מרת ל‪ .‬וועבערמאן תחי'‬ ‫מרת מ‪ .‬פעלדמאן תחי'‬ ‫מרת ח‪ .‬ז‪ .‬פיש תחי'‬ ‫מרת ח‪ .‬אפפעל תחי'‬ ‫תלמידות בית פיגא שטעטל‬ ‫ארויסגעהאלפן‬ ‫מיט די סעודות‬ ‫החתן נחמן נתן רוטה נ"י‬ ‫מו"ה מרדכי אינדיג שליט"א‬ ‫הבחור וואלוו מיטעלמאן נ"י‬ ‫מו"ה עזרא בוים הי"ו‬ ‫בעלי קורא לציבור ביום שמחת תורה‬ ‫מו"ה אשר ראנד שליט"א‬ ‫מו"ה רפאל פורסט שליט"א‬ ‫בעלי קורא למשנה תורה‬ ‫החתן נחמן נתן רוטה נ"י‬ ‫מו"ה אשר ראנד שליט"א‬ ‫מו"ה אייזיק ראטה הי"ו‬ ‫מו"ה הערשל שניצלער שליט"א מו"ה אלימלך גראסמאן נ"י‬ ‫מו"ה משה האממער הי"ו‬ ‫מהנה געווען‬ ‫מו"ה סענדר ראטה הי"ו מו"ה ישראל יוסף שניצלער שליט"א מו"ה אשר קרויס הי"ו‬ ‫בנגינה וכלי‬ ‫מו"ה שלמה רוטה שליט"א‬ ‫מו"ה בערל שניצלער שליט"א‬ ‫שיר‬ ‫מנדב געווען דעם רבינ'ס יארצייט‬ ‫ארויסגעהאלפן מו"ה שלמה יאקאבאוויטש הי"ו‬ ‫מו"ה ברוך מרדכי פעקעטע הי"ו סכום הגון‬ ‫מו"ה הערשל בוים שליט"א‬ ‫ביים הכנסת‬ ‫מו"ה פייוול ראזענוואסער הי"ו סאור דאו‬ ‫מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו‬ ‫ספר תורה‬ ‫מו"ה שלמה יאקאבאוויטש הי"ו ווארימע זופ‬ ‫מו"ה שלמה יאקאבאוויטש הי"ו‬ ‫מו"ה משה ארי' שניצלער הי"ו‬ ‫מכבד געווען‬ ‫מו"ה אברהם שבתי מזרחי הי"ו‬ ‫צוגעשטעלט‬ ‫מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו‬ ‫מיט די ספרי‬ ‫מו"ה נחום ברילל הי"ו‬ ‫קידושא רבא‬ ‫מו"ה אברהם פיש הי"ו‬ ‫מו"ה נחום ברילל הי"ו‬ ‫תורה ביי די‬ ‫הקפות‬ ‫הבחור דוד כהן נ"י‬ ‫שמחת תורה‬ ‫מו"ה יואל טייטלבוים שליט"א‬ ‫מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו‬ ‫מו"ה מרדכי ראזענבערגער שליט"א‬ ‫מו"ה יחזקאל סאמעט שליט"א‬ ‫אנגעפירט מיט‬ ‫מו"ה בערל שניצלער שליט"א‬ ‫מו"ה יואל פרידלענדער שליט"א‬ ‫די קינדער ביים‬ ‫מו"ה שלום שניצלער שליט"א‬ ‫מו"ה אהרן לונגער שליט"א‬ ‫זינגען צווישן די‬ ‫מו"ה אברהם הערש וועבערמאן הי"ו‬ ‫מו"ה אשר ראנד שליט"א‬ ‫הקפות‬ ‫וואס האט זיכער געמאכט במשך דעם גאנצן‬ ‫חודש‪ ,‬אז אלעס זאל זיין אהערגעשטעלט‬ ‫ואחרון אחרון חביב אונזער געטרייער‬ ‫אויפן בעסטן פארנעם וואס איז נאר שייך‪.‬‬ ‫שמש מו"ה ישראל פוקס הי"ו‬ ‫דער אייבערשטער זאל זיי בענטשן מיט אלע ברכות‪ ,‬אין זכות פון העלפן אנדערע‪ ,‬זאלן זיי באגליקט‬ ‫ווערן מיט נחת‪ ,‬געזונט‪ ,‬פרנסה‪ ,‬און ווייטער קענען משמש זיין דעם הייליגן רבי'ן מיט א פרישקייט א‬ ‫גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫מען האט פרובירט צו געדענקן אלע וואס האבן געהאלפן‪ ,‬אבער מיר האבן זיכער אויסגעלאזט‬ ‫געוויסע נעמען‪ ,‬מיר בעטן אייך איבער פון פאראויס דערויף‪.‬‬ ‫הגבאים‪,‬‬ ‫אברהם יהועש וועבעראמן‬ ‫העניך יצחק אינדיג‬ ‫אברהם הערש וועבעראמן‬ ‫תורה מאכט זיס אינמיטן די צרות‪ ,‬און‬ ‫שטעלט אייך פאר ווען משה'לע וואלט‬ ‫פיר זינגערס און איך האב חתונה מיט א‬ ‫"ַאההה‪....‬‬ ‫דער צאנזער רב האט געמאכט ַ‬ ‫געקענט דעמאלטס זאגן צען דפים א‬ ‫פפפפפפללללעינננע די‪ .‬דזשעי‪.‬‬ ‫ַַאההה‪ַַ ....‬אההה‪ "....‬אזוי ווי מענטשן מאכן‬ ‫שעה‪ ,‬צוואנציג דפים צוויי שעה‪ ,‬דרייסיג‬ ‫יעעעעדדדדדערררררר האט א‬ ‫ווען מען טרינקט א הייסע טיי‪.‬‬ ‫דפים דריי שעה‪ ,‬פערציג דפים פיר שעה‪.‬‬ ‫נייע יוקאן דינאלי און איך האב א‬ ‫מיר געדענקען נאך ווי מוהרא"ש‬ ‫דער ראש ישיבה האט דעם‬ ‫ּפּפּפּפּפּפללללעינננע אלטע מיני ווען‪.‬‬ ‫פלעגט פארציילן די מעשה און פלעגט‬ ‫פארגאנגענעם יום טוב סוכות נאכאמאל‬ ‫עס האט גענומען צען יאר אז משה'לע‬ ‫נאכמאכן די זיסע תנועה פון הייליגן‬ ‫דערמאנט די באקאנטע מעשה‪ ,‬אז די‬ ‫זאל וויסן אז תורה איז אין יעדע מצב‪.‬‬ ‫צאנזער רב‪ ,‬מוהרא"ש פלעגט נאכמאכן‬ ‫טאכטער פון הייליגן צאנזער רב זכותו‬ ‫"ַאההה‪ַַ ....‬אההה‪ַַ ....‬אההה‪."....‬‬ ‫די ַ‬ ‫יגן עלינו‪ ,‬די רעבעצין פון הרה"ק ר'‬ ‫אז מען קען יעצט נישט האבן קיין‬ ‫מרדכי'לע הארנאסטייפלער איז געקומען‬ ‫חברותא‪ ,‬וועט מען לערנען אזוי ווי מען‬ ‫און ווי אזוי קען איך זוכה זיין צו די‬ ‫פון אוקריינע באזוכן איר טאטן‪ ,‬האט דער‬ ‫קען יעצט לערנען‪.‬‬ ‫"ַאההה‪ַַ ....‬אההה‪ַַ ....‬אההה‪ "....‬פון הייליגן‬ ‫ַ‬ ‫טאטע געפרעגט וואס מאכן אונזערע‬ ‫צאנזער רב?‬ ‫שטעלט אייך פאר ווען משה'לע וואלט‬ ‫אידישע ברודער אין אוקריינע‪ ,‬האט זי‬ ‫געענטפערט‪ ,‬ס'איז אזאנע שרעקליכע‬ ‫דעמאלטס געוואוסט די הייליגע זאך אז‬ ‫איך וועל פרובירן די בעסטע וואס איך‬ ‫צרות פאר די אידן אין אוקריינע‪ ,‬ערגער‬ ‫תורה איז מקדש ומטהר אפילו ווען מען‬ ‫קען‪.‬‬ ‫ווי די אידן אין מצרים‪.‬‬ ‫זאגט די ווערטער אן פארשטיין‪.‬‬ ‫אז איך האב א חברותא מה טוב ומה‬ ‫נעים‪.‬‬ ‫דער‬ ‫האט‬ ‫הייליגער צאנזער‬ ‫און אז איך האב נישט א חברותא וועל‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫רב‬ ‫איך לערנען אן א חברותא‪.‬‬ ‫טאכטער לעבן‬ ‫אז איך פארשטיי וואס איך לערן מה‬ ‫ערגער ווי אין‬ ‫טוב ומה נעים‪.‬‬ ‫קען‬ ‫מצרים‬ ‫נישט זיין‪ ,‬ווייל‬ ‫און אז איך פארשטיי נישט וועל איך‬ ‫אין מצרים האט‬ ‫לערנען אן פארשטיין‪.‬‬ ‫נאכנישט‬ ‫מען‬ ‫געהאט די תורה‪,‬‬ ‫איך וועל זאגן די הייליגע ווערטער אן‬ ‫היינט האט מען‬ ‫פארשטיין‪.‬‬ ‫די תורה און אז‬ ‫איך וועל נישט פארפאטשקענען די‬ ‫מען האט חלילה‬ ‫יאר און נישט די וואך און נישט די טאג‪.‬‬ ‫צרות לויפט מען‬ ‫צו די תורה‪ ,‬די‬ ‫איך וועל אויפמאכן די הייליגע גמרא‬ ‫תורה מאכט מען‬ ‫יעדן טאג‪.‬‬ ‫פארגעסן‬ ‫זאל‬ ‫פון צרות‪ ,‬די‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪28‬‬ ‫א‬ ‫אויףבליק‬ ‫צוריק‬ ‫טרעף צו וואס‪ ,‬ווען‪ ,‬וואו‪ ,‬און ווער איז דער בילד‪:‬‬ ‫ביים הילולת רבינו אין די סוכה‬ ‫בילד פון‬ ‫פון מוהרא"ש זי"ע אין בארא‬ ‫פארק‪ ,‬שנת תשע"ג‪.‬‬ ‫פאריגע‬ ‫וואך‪:‬‬ ‫‪29‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫חשובע אינגעלייט און בחורים ביים העלפן בויען דעם סוכה ביים ביהמ"ד אין שטעטל ‪ -‬ג' וזאת הברכה א'‬ ‫ותשליך במצולות ים כל חטאתם ‪ -‬די לעכטיגע קינדער פון תלמוד תורה קרית יואל ביי תשליך ‪ -‬ה' האזינו‪-‬ב'‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪30‬‬ ‫שישו ושמחו בשמחת התורה ‪ -‬סיום כתיבת ספר תורה אריינגעגעבן דורכן דיין שליט"א אין ביהמ"ד היכל‬ ‫הקודש בארא פארק ‪ -‬ג' וזאת הברכה א'‬ ‫‪31‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫ביים דרוקן ‪ 10,000‬כוונות הנענועים אינעם בית‬ ‫ווייטערדיגע פארשריט ביים נייעם בנין אין אומאן ווי מען גרייט‬ ‫הדפוס בני ברק ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫שוין אן פרעימס פאר די קומענדיגע שטאק ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫ביים אינסטאלירן די סטעפס און רעילינג ביים נייעם‬ ‫הילד מאטי לב ני"ו ביים ארויסהעלפן אינעם בית‬ ‫פארענדיגטן שטאק אינעם שטעטל חדר ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫הדפוס בני ברק ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫הנהלת המוסדות ארץ ישראל ביים חלוקה קרן הצלה פון געלט קארטלעך לכבוד יום טוב פאר די מחנחים פון די‬ ‫מוסדות על טהרת הקודש אינעם לשכת הבד"ץ עדה החרדית ירושלים ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪32‬‬ ‫ביים דרוקן דעם הערליכן גרויסן יום טוב בלעטל אינעם בית הדפוס בני ברק ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫סיום כתיבת ספר תורה אין שטעטל אריינגעגעבן דורכן דיין שליט"א ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א ביים באטראכטן גרויסע תימן'ע אתרוגים ‪ -‬ד' וזאת הברכה א'‬ ‫‪33‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫שחרית אין ביהמ"ד היכל הקודש אלעד ‪ -‬א'‬ ‫ביים בויען די סוכה פאר ביהמ"ד היכל הקודש לאנדאן ‪ -‬ה'‬ ‫דחול המועד סוכות‬ ‫וזאת הברכה א'‬ ‫ברית פון הילד שלום אליהו ני"ו בן מו"ה שמואל אייכענשטיין הי"ו ‪ -‬ה' וזאת הברכה א'‬ ‫אין א שמועס מיט די מנהלי המסדות אין שטעטל‬ ‫שחרית אין ביהמ"ד היכל הקודש רמה ד' בית שמש ‪ -‬א' דחול‬ ‫‪ -‬ג' דחול המועד סוכות‬ ‫המועד סוכות‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪34‬‬ ‫ברית פון הילד נחמן נתן ני"ו בן מו"ה יצחק פעלדמאן הי"ו אין שטעטל ‪ -‬ערב סוכות‬ ‫א געשמאקע ברודערלעך פארברענג אין ביהמ"ד היכל הקודש קרית יואל ‪ -‬א' דחול המועד סוכות‬ ‫‪35‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬בני ברק ‪ -‬ב' דחול המועד סוכות‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬יבנאל ‪ -‬ב' דחול המועד סוכות‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬רמה ד' בית שמש ‪ -‬ב' דחול המועד סוכות‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪36‬‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬ירושלים ‪ -‬ב' דחול המועד סוכות‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬וויליאמסבורג ‪ -‬א' דחול המועד סוכות‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬לאנדאן ‪ -‬א' דחול המועד סוכות‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬טבריה ‪ -‬ב' דחול המועד סוכות‬ ‫‪37‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪38‬‬ ‫הילולת רבינו ‪ -‬קרית ברסלב ליבערטי ‪ -‬א' דחול המועד סוכות‬ ‫‪39‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫שישו ושמחו בשמחת התורה ‪ -‬פרייליכע הכנסת ספר תורה אין שטעטל אריינגעגעבן דורכן חשובן דיין שליט"א ‪-‬‬ ‫ב' דחול המועד סוכות‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪40‬‬ ‫‪41‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪42‬‬ ‫‪43‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪44‬‬ ‫‪45‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫שחרית און אן עצתו אמונה פארברענג אין ביהמ"ד היכל הקודש אלעד ‪ -‬ג' דחול המועד סוכות‬ ‫שחרית אין היכל הקודש טבריה ‪ -‬ד' דחול המועד סוכות‬ ‫וואכנאכט פון הילד ברוך יהודה ני"ו בן מו"ה‬ ‫ביים לערנען אינעם סוכה פארן דאווענען ‪ -‬ד' דחול המועד‬ ‫שלום שניטצלער הי"ו אין שטעטל ‪ -‬ג' דחול‬ ‫סוכות‬ ‫המועד סוכות‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪46‬‬ ‫ברית פון הילד ברוך יהודה ני"ו בן מו"ה שלום שניטצלער הי"ו אין שטעטל ‪ -‬ד' דחול המועד סוכות‬ ‫משנה תורה מיטן דיין שליט"א אין היכל הקודש‬ ‫משנה תורה אין היכל הקודש רמה ד' בית שמש ‪ -‬ליל הושענה‬ ‫בארא פארק ‪ -‬ליל הושענה רבה‬ ‫רבה‬ ‫‪47‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫תפילת שחרית אין שטעטל ‪ -‬ד' דחול המועד סוכות‬ ‫משנה תורה אין ביהמ"ד עצתו אמונה יבנאל ‪-‬‬ ‫משנה תורה אין היכל הקודש קרית יואל ‪ -‬ליל הושענה רבה‬ ‫ליל הושענה רבה‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪48‬‬ ‫סיום מסכת חולין מיט אלע חברותות פון מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו אינאיינעם מיט א סעודת הודאה אינעם‬ ‫סוכה פון מו"ה ישראל דוד העסקעל הי"ו אין שטעטל ‪-‬ד' דחול המועד סוכות‬ ‫משנה תורה אין שטעטל ‪ -‬ליל הושענה רבה‬ ‫‪49‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫הושענה רבה סעודה אין שטעטל ‪ -‬ליל הושענה רבה‬ ‫ביים אויסזאגן תהילים אין שטעטל ‪ -‬ליל הושענה רבה‬ ‫הקפות שניות אין ביהמ"ד עצתו אמונה יבנאל ‪-‬‬ ‫מוצאי שמחת תורה‬ ‫אייגנארטיגע געדאנק אויפצוהענגן די לולבים‬ ‫הושענה רבה אין היכל הקודש קרית יואל‬ ‫האלטערס אין שטעטל ‪ -‬הושענה רבה‬ ‫נח תשפ " ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪50‬‬ ‫הקפות שניות אין ביהמ"ד היכל הקודש בני ברק ‪ -‬מוצאי שמחת תורה‬ ‫סיום משניות פעם ‪ 38‬פון מו"ה נח לוין הי"ו ביי הקפות שניות‬ ‫סיום מסכת חולין פון מו"ה משה קליין הי"ו ביי‬ ‫אין היכל הקודש בני ברק ‪ -‬מוצאי שמחת תורה‬ ‫הקפות שניות אין היכל הקודש בני ברק ‪ -‬מוצאי‬ ‫שמחת תורה‬ ‫אפשערן פון הילד בן מו"ה יצחק אהרן וויינבערג‬ ‫א ברסלב'ע אינגל כאפט אריין פרקים משניות ווארטענדיג די‬ ‫הי"ו אין שטעטל ‪ -‬מוצאי שמחת תורה‬ ‫מוזיק זאל אנהייבן שפילן ביי הקפות שניות אין היכל הקודש‬ ‫בני ברק‬ ‫‪51‬‬ ‫נח תשפ" ז‬ ‫בלעט ל‬ ‫ווארימע תפילת שחרית הושענה רבה אין שטעטל‬ ‫הקפות שניות אין רמה ד' בית שמש ‪ -‬מוצאי שמחת תורה‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת נח‬ ‫אויסגאבע ‪35 #‬‬ ‫זיך ראטעווען‬ ‫א ריכטיגע בלאזער‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫פונעם מבול‬ ‫געטראפן נאך א יאר צייט‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫רעסעפי‬ ‫טשיקן זופ‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫אינהאלט‬ ‫בס"ד‬ ‫‪6‬‬ ‫פרשת נח‬ ‫תשפ"ז‬ ‫נומער ‪36‬‬ ‫ראדאקציע‪:‬‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫ח‪ .‬פ‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫ח‪ .‬שטיינבערג‬ ‫ל‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ל‪ .‬סאקס‬ ‫מ‪ .‬פאפנהיים‬ ‫ל‪ .‬לב‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫‪17‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫‪Inderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Kinderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫קול ברסלב‪:‬‬ ‫‪212.444.9191‬‬ ‫אידישע שטוב‪:‬‬ ‫‪212.444.9169‬‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪2‬‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫‪ 3:00‬נאכמיטאג‬ ‫הערשי זיצט אויפן באס אויפן וועג‬ ‫אהיים פון חדר‪ .‬מיט פארקלאצטע אויגן‬ ‫קוקט ער ארויס פונעם פענסטער‪ ,‬אבער‬ ‫זיינע אויגן האלטן גארנישט מיט; ער‬ ‫באמערקט נישט די ביימער וואס זיי פארן‬ ‫אדורך און אויך נישט די ראודס‪ .‬ער זעט‬ ‫יעצט גארנישט; אין זיין דמיון זעט ער א‬ ‫טעלער מיט ווארעמע‪ ,‬קרעפטיגע עסן –‬ ‫אזא גוטע מאכל וואס נאר מאמעס קענען‬ ‫אנגרייטן‪ .‬ער איז שוין אזוי הונגעריג‪.‬‬ ‫באלד קומט ער שוין אן אהיים‪,‬‬ ‫אבער ער ווייסט אז אנדערש ווי זיינע‬ ‫חברים‪ ,‬וועמענס מאמעס ווארטן זיי‬ ‫זיכער אפ מיט א טעלער עסן‪ ,‬ווארט אים‬ ‫אינדערהיים נישט קיין ווארעמע עסן‪.‬‬ ‫בעסער געזאגט – ביי אים אינדערהיים‬ ‫ווארט אים קיינער בכלל נישט אפ‪.‬‬ ‫פונעם פענסטער זעט מען שוין זיין‬ ‫הויז‪ .‬די באס שטעלט זיך אפ‪ ,‬און מיט‬ ‫לאנגזאמע טריט שפאנט ער אראפ די‬ ‫טרעפ‪ .‬זיינע אויגן וואנדערן ארום מיט‬ ‫האפענונג אז אפשר היינט יא‪ ,‬אבער ניין‪,‬‬ ‫אויך היינט ווארט אים קיינער נישט אפ‪.‬‬ ‫אנטוישטערהייט נעמט ער זיך גיין אין די‬ ‫ריכטונג פון זיין הויז‪.‬‬ ‫מיט אומעטיגע מחשבות מאכט ער‬ ‫אויף די טיר‪ ,‬שוין וויסנדיג וואס עס ווארט‬ ‫אים אפ‪" .‬א גוטן טאג‪ ",‬גריסט ער מיט א‬ ‫שוואכן קול‪ ,‬אבער קיינער ענטפערט אים‬ ‫נישט צוריק‪.‬‬ ‫דאס הויז איז איבערגעדרייט;‬ ‫מאמי‬ ‫שפילצייג‪ ,‬קליידער און שיך ליגן‬ ‫אויסגעשפרייט איבעראל‪ ,‬זיין מאמע‬ ‫זיצט אויפן קאוטש‪ ,‬פארטיפט אין איר‬ ‫וואו ביזטו?‬ ‫פאון; זי האט ניטאמאל באמערקט אז ער‬ ‫איז אהיימגעקומען‪.‬‬ ‫ער גייט אריין אין קאך‪ .‬די סינקס‬ ‫זענען איבערגעפולט מיט כלים נאך פון‬ ‫‪3‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫מאמע מעשיות פון קינדערגארטן‪ ,‬און זי‬ ‫זי זוכט קליידער זיי צו טוישן‪ ,‬ווען זי‬ ‫די לעצטע מאל וואס זיין מאמע האט‬ ‫שמייכלט צו זיי און הערט זיי אויס‪.‬‬ ‫טרעפט זיך שטיין פאר א ליידיגע שאפע‪.‬‬ ‫שוין יא עפעס געקאכט‪ .‬הערשי געדענקט‬ ‫"אך! פארוואס קען קיינער נישט וואשן‬ ‫נישט ווען דאס איז געווען – אפשר א‬ ‫עס דערמאנט אים אזוי שטארק פון‬ ‫קיין וועש? פארוואס דארף איך אלעס טון‬ ‫חודש צוריק‪ ,‬אפשר אפילו מער‪ .‬ער‬ ‫זייער אלטע שטוב – די גוטע‪ ,‬געטרייע‬ ‫אין דעם הויז?"‬ ‫מאכט אויף דעם פרידזש‪ ,‬זוכנדיג עפעס‬ ‫מאמע וואס ער האט אמאל געהאט‪.‬‬ ‫צו עסן‪ ,‬און פארמאכט עס צוריק מיט א‬ ‫אמאל‪ ,‬אין די צייטן נאך פאר זי האט‬ ‫הערשי נעמט א שמאטע און רייניגט‬ ‫קרעכץ‪ .‬ענדליך נעמט ער צוויי רעפטלעך‬ ‫געהאט א טעלעפאן‪ .‬אוי‪ ,‬ווי ער בענקט‬ ‫אפ די ערד; ער האפט אז דאס וועט‬ ‫ברויט און זוכט עפעס אנצושמירן‪.‬‬ ‫זיך צו יענע גליקליכע צייטן!‬ ‫אביסל בארואיגן זיין מאמע'ס צארן‪.‬‬ ‫"וואו איז די קעטשאפ?" וואונדערט‬ ‫יענקי ברענגט ארויס עטליכע‬ ‫א שטיק צייט שפעטער קלאפט‬ ‫ער זיך‪ .‬א גערודער הערט זיך פונעם‬ ‫שפילצייג און זיי זעצן זיך אוועק שפילן‬ ‫זיין חבר מענדי אויף די טיר און רופט‬ ‫דיינינג רום; הערשי גייט אהין און טרעפט‬ ‫געשמאק‪ .‬נאכן שפילן עטליכע געימס‬ ‫אים שפילן אין זיין הויז‪ .‬הערשי גייט‬ ‫די קליינע חני און יוסי אנגעשמירט מיט‬ ‫הייבט שוין אן צו ווערן טונקל; עס‬ ‫מיט פרייד‪ .‬אין מענדי'ס הויז איז אזוי‬ ‫קעטשאפ פון קאפ ביז די פיס‪.‬‬ ‫איז שוין צייט אהיימצוגיין‪ .‬הערשי‬ ‫געשמאק; דאס הויז שמעקט שטענדיג פון‬ ‫געזעגנט זיך פון זיין חבר און שפאנט‬ ‫פרישע געבעקסן‪ ,‬די קינדער דערציילן די‬ ‫פארלוירענערהייט קוקט ער צו‬ ‫אהיים‪.‬‬ ‫פארטראכטערהייט‬ ‫זיין מאמע‪ ,‬וועלכע לאכט צו איר‬ ‫פאון און באמערקט אפילו נישט די‬ ‫אליינס גרייט ער זיך צו גיין שלאפן‪,‬‬ ‫הערשי לאזט‬ ‫איבערקערעניש וואס טוט זיך ארום איר‪.‬‬ ‫אראפ זיינע‬ ‫גרייט אן נעגל‪-‬וואסער און גייט אריין אין‬ ‫אזוי שטייט ער דארט פארלוירן‪ ,‬און אט‬ ‫בעט‪.‬‬ ‫זעט ער ווי זיין מאמע שטעלט זיך אויף‬ ‫פארווייטאגטע‬ ‫פונעם קאוטש‪" .‬מסתמא האט זיך די‬ ‫הערשי ליגט אין בעט‪ ,‬פארטון אין‬ ‫בעטערי געענדיגט" פארשטייט ער שוין‪.‬‬ ‫זיינע געדאנקען‪ .‬עס קומען אים ארויף‬ ‫אין געדאנק די גוטע‪ ,‬געשמאקע צייטן –‬ ‫אויגן‪ .‬ער וויל‬ ‫זי נעמט זיך זוכן דעם טשארדזשער‪,‬‬ ‫אזעלכע שיינע צייטן וואס זענען אמאל‬ ‫איר ערקלערן‬ ‫ווען פלוצלונג באמערקט זי אירע צוויי‬ ‫געווען‪ ,‬און ווי עס קוקט אויס‪ ,‬וועלן זיי‬ ‫קליינע ווי זיי טאנצן אין א טייך פון‬ ‫קיינמאל מער נישט צוריקקומען‪.‬‬ ‫אז נישט ער‬ ‫קעטשאפ‪" .‬וואס גייט דא פאר?" נעמט זי‬ ‫זיך שרייען מיט קולי קולות‪" .‬זענט עטץ‬ ‫די צייטן ווען זייער שטוב איז געווען‬ ‫האט עס זיי‬ ‫נארמאל? ווער טוט אזעלכע זאכן?"‬ ‫געגעבן‪ ,‬ער‬ ‫אזא געשמאק פלאץ‪ .‬ער געדענקט נאך‬ ‫ווי שטארק ער פלעגט יעדן טאג ווארטן‬ ‫די קולות ווערן העכער און העכער‪,‬‬ ‫אהיימצוקומען‪ ,‬זיך אנטרעפן מיט זיין‬ ‫מאמע'ס גוט ווארט און ווארעמען‬ ‫וויל איר זאגן‬ ‫ביז הערשי וויל נאר הייבן פיס און‬ ‫אנטלויפן‪ ,‬ווען פלוצלונג באמערקט זי‬ ‫שמייכל‪ ,‬מיט די גוטע סאפערס וואס‬ ‫אז ער איז‬ ‫אים‪" .‬הערשי? שעם דיך! אזוי פירסטו‬ ‫נאר זיין מאמע האט געוויסט וויאזוי‬ ‫דיך אויף? ווער גיט קעטשאפ פאר א דריי‬ ‫אנצוגרייטן‪.‬‬ ‫ערשט יעצט‬ ‫יעריג קינד?!"‬ ‫ער געדענקט נאך ווי פארווייטאגט‬ ‫אהיימגעקומען‬ ‫זיינע‬ ‫אראפ‬ ‫לאזט‬ ‫הערשי‬ ‫פון חדר‪ ,‬אבער‬ ‫ער איז געווען ווען א חבר האט אים‬ ‫פארווייטאגטע אויגן‪ .‬ער וויל איר‬ ‫געשטופט און א צווייטער האט געלאכט‬ ‫ערקלערן אז נישט ער האט עס זיי‬ ‫ווען ער האט זיך אויסגעגליטשט; זיין‬ ‫קלוגע מאמע האט שוין גלייך ביים‬ ‫עס קומען אים‬ ‫געגעבן‪ ,‬ער וויל איר זאגן אז ער איז‬ ‫ערשט יעצט אהיימגעקומען פון חדר‪,‬‬ ‫אראפגיין פונעם באס אויפגעכאפט אז‬ ‫נישט ארויס קיין‬ ‫אבער עס קומען אים נישט ארויס קיין‬ ‫ווערטער פונעם מויל‪.‬‬ ‫עפעס דרוקט אים‪ ,‬און מיט ליבשאפט‬ ‫האט זי אים אויסגעהערט און בארואיגט‪.‬‬ ‫ווערטער פונעם‬ ‫ער געדענקט נאך די געשמאקע טעג ווען‬ ‫די מאמע שרייט און שרייט‪ .‬זי נעמט‬ ‫אינדרויסן איז געווען קאלט און די מאמע‬ ‫מויל‪.‬‬ ‫די קינדער און פרובירט זיי אפצורייניגן;‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪4‬‬ ‫פריידי נעמט ארויס דעם פאון פונעם‬ ‫אהיימגעקומען פון מענדי'ס הויז‪ ,‬איז‬ ‫האט געבאקן קוקיס צוזאמען מיט די‬ ‫טשארדזשער; די בעטערי ווייזט שוין‬ ‫אפילו טאטי שוין ארויס דאווענען‪".‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫‪" .100%‬שוין‪ ,‬מיין מאן און קינדער שלאפן‬ ‫שוין‪ ,‬ענדליך קען איך האבן אביסל צייט‬ ‫צוויי גרויסע טרערן קייקלען זיך אראפ‬ ‫ביז‪ ...‬יא‪ ,‬ביז יענעם טאג וואס דער‬ ‫פאר זיך‪".‬‬ ‫אויף זיינע באקן‪" .‬הייליגער באשעפער‪,‬‬ ‫סמארטפאון האט זיך אריינגעמישט‬ ‫איך דארף א מאמע!"‬ ‫אין זייער לעבן‪ ,‬און דא האט זיך אלעס‬ ‫זי רוקט אוועק עטליכע זאכן פונעם‬ ‫אפגעשטעלט‪ .‬דער פאון האט אים‬ ‫קאוטש זיך צו מאכן פלאץ צו זיצן‪.‬‬ ‫די טרערן פליסן פריי פון זיינע ריינע‬ ‫אוועקגענומען זיין געטרייע מאמע‪ .‬קען‬ ‫"ענדליך קען איך שוין ענדזשויען אביסל!"‬ ‫אויגן‪ .‬ער פילט ווי זיין קליין הערצעלע‬ ‫זיין אז בגוף איז זי נאך דא‪ ,‬אבער איר קאפ‬ ‫אטעמט זי טיף אריין‪ .‬זי צינדט אן איר‬ ‫טוט אזוי וויי‪ ,‬אז ער וועט עס נישט קענען‬ ‫און הארץ זענען שוין מער נישט דא‪.‬‬ ‫פאון און פארט אריבער פון איין גרופ צום‬ ‫פארטראגן‪" .‬באשעפער‪ ,‬איך בין נאך א‬ ‫צווייטן‪ ,‬זוכנדיג עפעס אינטרעסאנט מיט‬ ‫קינד!" וויינט ער אריין אין זיין קושן‪" .‬איך‬ ‫אנהייב פלעגט ער נאך פרובירן רעדן‬ ‫וואס אריבערצופירן די צייט‪.‬‬ ‫דארף א מאמע וואס זאל זיך אינטרעסירן‬ ‫צו איר און דערציילן זאכן פון חדר‪ ,‬אבער‬ ‫אין מיר‪ ,‬איך דארף א מאמע וואס זאל‬ ‫זעענדיג ווי זי הערט אים אפילו נישט אויס‬ ‫"אה‪ ,‬אויף די גרופ לייגט מען שטענדיג‬ ‫זיך אומקוקן אויף מיר‪ ,‬איך דארף נאך די‬ ‫– ווייל דער פאון איז מער אינטרעסאנט –‬ ‫ארויף די גוטע ווידיאס!"‬ ‫ווארעמקייט פון א מאמע‪".‬‬ ‫האט ער אויפגעהערט צו דערציילן‪ .‬וואס‬ ‫א טאג עס גייט אדורך פילט ער מער ווי‬ ‫א לאנגע צייט זיצט זי און וואטשט‪:‬‬ ‫"איך בעט דיך אייבערשטער‪ ",‬בעט‬ ‫ער האט קיינעם נישט אויף דער וועלט‬ ‫נאך א ווידיאו‪ ,‬נאך א נארישע דזשאוק‪,‬‬ ‫ער זיך פון די טיפענישן פון זיין צובראכן‬ ‫וואס קוקט זיך אום אויף אים‪.‬‬ ‫נאך ליצנות‪ ,‬און נאך איינע וואס רעדט‬ ‫הארץ‪" ,‬גיב מיר צוריק מיין מאמע! גיב‬ ‫זיך איין אז זי ווייסט וואס זי רעדט‪ .‬איינע‬ ‫מיר צוריק מיין אלטע מאמע‪ ,‬נאך וועמען‬ ‫"קיינער האט זיך היינט אפילו נישט‬ ‫פון די ווידיאס וואס זי פרובירט אנצונדן‬ ‫איך בענק זיך אזוי שטארק!"‬ ‫אינטרעסירט וויאזוי עס איז געווען אין‬ ‫מאכט זיך עפעס נישט אויף‪" .‬מסתמא איז‬ ‫חדר‪ ",‬טראכט ער צו זיך מיט ווייטאג‪,‬‬ ‫עס נישט קיין גוטע פייל‪ ",‬טראכט זי צו‬ ‫‪ 12:30‬ביינאכט‬ ‫ליגנדיג אין זיין בעט‪" .‬ווען איך בין‬ ‫‪5‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫מעג איך אויך‪ ",‬האט זי ביי זיך באשלאסן‪.‬‬ ‫פאון לאז אפ‪ ,‬מיטן קינד געב זיך אפ‪"...‬‬ ‫זיך‪" ,‬שוין‪ ,‬וועל איך עס אליינס אויפזוכן‪".‬‬ ‫איר מאן האט איר פרובירט אפצורעדן‬ ‫דערפון‪ ,‬אבער זי האט זיך געהאלטן ביי‬ ‫פריידי פילט ווי זי קען זיך פשוט נישט‬ ‫זי חזר'ט איבער דעם נאמען פונעם‬ ‫אירס אז זי דארף נישט זיין אנדערש‪.‬‬ ‫בארואיגן פון די ווערטער‪ .‬זי הערט עס‬ ‫ווידיאו און נעמט זיך זוכן אויף גוגל‪.‬‬ ‫איבער נאכאמאל און נאכאמאל‪ .‬דערנאך‬ ‫און אזוי האט זיך איר גאנצע שטוב‬ ‫פארט זי ווייטער צו א שיעור וואו דער‬ ‫נאך עטליכע מינוט זוכן זעט אויס ווי‬ ‫געטוישט‪ .‬אנהייב איז עס געגאנגען‬ ‫ראש ישיבה וויינט און בעט זיך מען‬ ‫זי האט עס געפינען; מיט נייגער דרוקט זי‬ ‫שטייטליך; זי האט עס נאר גענוצט בשעת‬ ‫זאל נישט ארייננעמען קיין סמארטפאון‬ ‫אויפן לינק‪" :‬לאמיר שוין זען פון וואס דא‬ ‫די קינדער זענען געשלאפן‪ .‬דערנאך‬ ‫אינדערהיים‪ .‬פריידי כאפט זיך פלוצלונג‬ ‫רעדט זיך‪".‬‬ ‫האט זי עס שוין ארויסגענומען בשעת די‬ ‫אז אירע אויגן זענען נאס‪.‬‬ ‫קינדער האבן געשפילט‪ ,‬און ווי מער זי‬ ‫דער ווידיאו צינדט זיך אן‪ .‬אויפן‬ ‫איז געזעצן מיטן פאון‪ ,‬אלס מער האט עס‬ ‫הערנדיג דעם קול פונעם צדיק‪,‬‬ ‫סקרין זעט זי א קליין קינד‪ ,‬א זיס באחנ'ט‬ ‫איר געצויגן‪ .‬אזוי זענען איר פארלאפן די‬ ‫דערוועקט זי זיך פלוצלונג פון איר טיפן‬ ‫יונגעלע מיט צוויי פאות‪ ,‬וואס ליגט אין‬ ‫טעג מיט זיצן און וואטשן‪ ,‬טעקסטן און‬ ‫שלאף און הייבט אן צו כאפן וויאזוי‬ ‫בעט פארוויינטערהייט‪ .‬זי כאפט גראד‬ ‫וואטסעפפן‪.‬‬ ‫איר לעבן פארט איר אריבער; וויאזוי‬ ‫אז ס'איז א טעות – דאס איז זיכער נישט‬ ‫אירע קינדער קוקן נעבעך אויס – עלנד‬ ‫וואס זי האט געזוכט – אבער עפעס האט‬ ‫"וויאזוי האב איך געקענט זיין אזוי‬ ‫און אליין‪ ,‬אן א מאמע ביי זייער זייט‪ .‬זי‬ ‫עס איר געכאפט‪ ,‬און זי מוז זען וואס דאס‬ ‫נאריש?" טראכט‬ ‫איז‪.‬‬ ‫זי צו זיך מיט‬ ‫ווייטאג‪ .‬זי שטעלט‬ ‫זי קוקט ווייטער‬ ‫זיך אויף פונעם‬ ‫און זעט ווי דאס קינד‬ ‫קאוטש און גייט‬ ‫וויינט; ער וויינט נאך‬ ‫אריבער די צימערן‪.‬‬ ‫זיין געטרייע מאמע‪,‬‬ ‫זי באטראכט אירע‬ ‫אבער זיין מאמע‬ ‫שלאפנדיגע קינדער‬ ‫לאכט צו איר פאון און‬ ‫און דעקט זיי צו‬ ‫האט שוין מער נישט‬ ‫ווארעם‪.‬‬ ‫קיין געדולד צו אים‪.‬‬ ‫פארגאפט הערט זי‬ ‫הארץ‬ ‫איר‬ ‫זיך צו צום ניגון‪..." :‬‬ ‫צעבראכן‬ ‫ווערט‬ ‫מאמי‪ ,‬דו ווייסט נישט‬ ‫באמערקנדיג‬ ‫ווי שטארק איך בענק‬ ‫סימנים פון טרערן‬ ‫נאך דיר‪ ,‬וואס האב‬ ‫אויף הערשי'ס פנים‪.‬‬ ‫איך געזינדיגט? וואס‬ ‫יא‪ ,‬אירע קינדער‬ ‫בין איך שולדיג?‪"...‬‬ ‫נעבעך‬ ‫זענען‬ ‫די ווערטער שאקלען‬ ‫צעטראטן געווארן‪,‬‬ ‫ביזן‬ ‫אויף‬ ‫איר‬ ‫און די געשמאקע‬ ‫טיפעניש פון איר‬ ‫שמועסן מיט איר מאן זענען געווארן א‬ ‫באטראכט דאס איבערגעדרייטע הויז‪:‬‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫פארגאנגענהייט‪.‬‬ ‫"וואו בין איך געווען ביז היינט?" טראכט‬ ‫זי צו זיך מיט ציטער‪.‬‬ ‫דערנאך קומט א צווייטער ניגון וואו‬ ‫פריידי שטעלט זיך פאר די‬ ‫דער ראש ישיבה רעדט צו עלטערן און‬ ‫ווייטאגליכע סצענע ווי א מאן און ווייב‬ ‫זי איז נישט שטענדיג געווען אזוי‪ .‬עס‬ ‫ערקלערט זיי די שעדליכקייט פון א‬ ‫זיצן צוזאמען ביים טיש‪ ,‬און יעדער‬ ‫האט זיך אנגעהויבן ווען איר מאן האט‬ ‫סמארטפאון‪ .‬זי טוט זיך אן עירפאונס‬ ‫איינער איז פארטיפט אין זיין פאון‪.‬‬ ‫געקויפט א סמארטפאון פאר די ארבעט‪.‬‬ ‫כדי צו קענען בעסער הערן די ווערטער‪.‬‬ ‫"דיין קינד איז אליין‪ ,‬זיין הארצעלע‬ ‫זי פלאצט אויס אין א געוויין! זי‬ ‫אנהייב האט עס איר געשטערט‪ ,‬אבער‬ ‫וויינט‪ ,‬מען זאל פון אים קלערן‪ ,‬מען זאל‬ ‫באטראכט איר פאון מיט עקל און מיט‬ ‫מיט די צייט האט זי ביי זיך אפגעמאכט אז‬ ‫אים אויסהערן‪ .‬ווארעמקייט פון טאטי‪,‬‬ ‫פיינטשאפט פארן איר אזוי צוגרונד לייגן‬ ‫זי דארף אויך איינס‪" .‬אויב מיין מאן מעג‪,‬‬ ‫ליבשאפט פון מאמי‪ .‬מאך שוין אפ‪ ,‬דיין‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪6‬‬ ‫ער זיך אן‪ .‬ער נעמט זיין הוט און רעקל און‬ ‫די מאמע גיט יעדן א טעלער פרישע עסן‪.‬‬ ‫דאס שיינע לעבן וואס זי האט געהאט‪.‬‬ ‫גייט אין שול‪ .‬די קינדער פאקן אוועק די‬ ‫"פונקט אזוי ווי אמאל‪ ",‬טראכט הערשי‬ ‫זי מאכט ביי זיך א פעסטע החלטה‪ :‬מער‬ ‫שפילצייג‪ ,‬די מאמע באדט זיי‪ ,‬ליינט מיט‬ ‫צו זיך; ער פילט זיך ממש ווי אין א חלום‪.‬‬ ‫נישט! זי טוט תשובה און הייבט אן פון‬ ‫זיי קריאת שמע און לייגט זיי אריין אין‬ ‫די קינדער באלעקן זיך מיט די גוטע עסן‪.‬‬ ‫פריש‪ .‬זי גייט אנהייבן אינוועסטירן אין‬ ‫די בעטן‪ .‬זי שטייט ביי הערשי'ס בעט און‬ ‫דערנאך מאכן זיי א שיינע נאך ברכה און‬ ‫איר שטוב‪ ,‬אין אירע קינדער‪ ,‬און אין איר‬ ‫וואונטשט אים א גוטע נאכט‪.‬‬ ‫די מאמע נעמט ארויס שפילצייג; זי זעצט‬ ‫שלום בית – דאס זענען זאכן וואס בלייבן‬ ‫זיך אויף דער ערד און שפילט צוזאמען‬ ‫און דאס וועט זי מיט זיך מיטנעמען נאך‬ ‫"מאמי?" עפעס וויכטיג האט ער צו‬ ‫מיט זיי‪.‬‬ ‫די הונדערט און צוואנציג‪.‬‬ ‫פרעגן‪.‬‬ ‫פריידי טרעפט זיך אויסהערן אירע‬ ‫די גאס איז דאך אזוי קאלט און‬ ‫"יא‪ ,‬שעפעלע?" פרעגט זי אים‪.‬‬ ‫קינדער און אלע מעשיות וואס זיי‬ ‫שרעקעדיג‪ ,‬פול מיט מינות און‬ ‫האבן געהאט היינט‪ ,‬און אלעס וואס זיי‬ ‫אפיקורסות‪ .‬עס טוט זיך א מבול פון‬ ‫ער באטראכט איר מיט זיינע‬ ‫האבן שוין אזוי לאנג געווארט איר צו‬ ‫נסיונות‪ ,‬און אזויפיל קינדער פאלן ליידער‬ ‫תמימות'דיגע ריינע אויגן‪" :‬מאמי‪ ,‬אויך‬ ‫קענען מיטטיילן‪ .‬אזוי גייען אריבער די‬ ‫אוועק; מען דארף רחמי שמים צו קענען‬ ‫מארגן וועסטו מיר ווארטן ביי די באס?‬ ‫נאכמיטאג שעות גאר געשמאק‪.‬‬ ‫בלייבן ערליך‪.‬‬ ‫און דו וועסט שפילן מיט אונז און אונז‬ ‫געבן אזעלכע גוטע עסן?"‬ ‫א קלאפ הערט זיך אויפן טיר‪ .‬די טיר‬ ‫אבער זי וועט טון וואס נח האט געטון‬ ‫עפנט זיך און דער טאטע קומט אריין‪,‬‬ ‫כדי געראטעוועט צו ווערן פונעם מבול‪:‬‬ ‫פריידי'ס אויגן ווערן אנגעפולט מיט‬ ‫זיינע אויגן זענען טיף אריינגעשטעקט‬ ‫זי וועט אויך בויען א תיבה‪ .‬זי וועט בויען‬ ‫טרערן‪ .‬זי דרוקט אים צו צום הארצן‪:‬‬ ‫אינעם פאון‪ ,‬פארנומען מיט א וויכטיגן‬ ‫איר שטוב‪ ,‬זי וועט בויען א "תיבת נח" –‬ ‫"מיטן אייבערשטנ'ס הילף‪ ",‬בארואיגט‬ ‫טעקסט מעסידזש‪.‬‬ ‫אן אפגעהיטענע‪ ,‬ווארעמע היים וואו זי‬ ‫זי אים‪" .‬דער פאון איז שוין מער נישט‬ ‫וועט זיין א שמייכלדיגע מאמע און ווייב;‬ ‫דא; יעצט איז נאר דא ענק – מיינע זיסע‬ ‫מיטאמאל כאפט ער אויף אן‬ ‫א ווארעם נעסט וואס זאל קענען באשיצן‬ ‫קינדערלעך‪".‬‬ ‫אנגענעמען גערוך‪ .‬ער קוקט זיך ארום און‬ ‫איר מאן און קינדער פון אלע בייזע ווינטן‬ ‫צו זיין גרויס וואונדער זעט ער זיין ווייב‬ ‫וואס בוזשעווען אינדרויסן‪.‬‬ ‫הערשי שמייכלט און פאלט איין אין א‬ ‫שטיין ביים טאפ און זי גריסט אים מיט א‬ ‫זארגלאזן און רואיגן שלאף‪.‬‬ ‫שמייכל‪ .‬ער זעט די פרייליכע קינדער און‬ ‫‪ 3:00‬נאכמיטאג‪.‬‬ ‫דאס צאמגערוימטע הויז‪.‬‬ ‫ווען איר מאן קומט אהיים זענען די‬ ‫הערשי גייט אראפ פונעם באס‬ ‫קינדער שוין געשלאפן‪ ,‬און ער וואונדערט‬ ‫זיין פאון ווערט גראד אריינגעלייגט‬ ‫אינגאנצן פארוואונדערט‪ .‬קען דאס‬ ‫זיך אויפן גרויסן טויש‪.‬‬ ‫אין טאש און א שמייכל שפרייט זיך אויס‬ ‫דען זיין? זיין מאמע ווארט אויף אים?‬ ‫אויף זיינע ליפן‪" .‬א גוטן טאג‪ ",‬גריסט‬ ‫א שטראל צינדט זיך אן אין זיינע‬ ‫פריידי נעמט ארויס איר סמארטפאון‬ ‫ער צוריק‪ .‬פריידי סערווירט אים מיט‬ ‫אויסגעלאשענע אויגן‪" .‬מאמי!" לויפט‬ ‫פונעם שאפע און שטרעקט עס אויס צו‬ ‫געטריישאפט; די קינדער שפילן און זיי‬ ‫ער צו איר מיט פרייד‪ .‬די מאמע נעמט‬ ‫אים; ער קוקט איר אן פארוואונדערט‪.‬‬ ‫זעצן זיך שמועסן אנגענעם‪ .‬ער דערציילט‬ ‫אים אויף מיט א ווארעמען שמייכל און‬ ‫איר וועגן א קאמפלימענט וואס ער האט‬ ‫צוזאמען גייען זיי אהיים‪.‬‬ ‫"איך וויל עס מער נישט‪ ",‬רופט זי זיך‬ ‫היינט באקומען פון זיין בעל הבית און‬ ‫אן מיט א שטארקקייט‪" ,‬איך וויל זיין א‬ ‫וועגן אן ארבעטער וואס קומט אלץ‬ ‫איבערראשט ווייזט ער איר דעם‬ ‫מאמע‪ ,‬איך וויל זיין א ווייב‪"...‬‬ ‫שפעט‪.‬‬ ‫צעטל וואס ער האט היינט באקומען אין‬ ‫חדר‪ ,‬וואו דער רבי שרייבט אז ער איז‬ ‫דאס‬ ‫באטראכט‬ ‫מאן‬ ‫איר‬ ‫זי דערציילט אים שיינע זאכן פון די‬ ‫געווען זייער וואויל‪.‬‬ ‫צאמגערוימטע הויז און זיין שמייכלדיגע‬ ‫קינדער‪ .‬ער זעט הערשי'ס נחת‪-‬צעטל‪,‬‬ ‫ווייב; ער פארשטייט שוין אלעס‪ ,‬און זיין‬ ‫ווען פלוצלונג באמערקט ער אז עס איז‬ ‫די מאמע פריידט זיך און הענגט עס‬ ‫פנים שיינט אויף‪.‬‬ ‫שוין שפעט; די צייט איז אזוי געשמאק‬ ‫אויף אויפן פרידזשידער‪" .‬אז טאטי זאל‬ ‫פאריבער אז ער האט אפילו נישט‬ ‫עס אויך קענען זען און האבן נחת‪ ",‬זאגט‬ ‫באמערקט ווי זי פליט‪.‬‬ ‫זי צו אים מיט א שמייכל‪.‬‬ ‫זייערע בליקן טרעפן זיך און א‬ ‫שמייכל שפרייט זיך אויס אויף זיינע ליפן‬ ‫– "שכח"!"‬ ‫"איך דארף שוין גיין דאווענען‪ ",‬רופט‬ ‫אלע קינדער זעצן זיך ביים טיש און‬ ‫‪7‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫הער א מעשה‬ ‫צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל‪ .‬וועבערמאן ‪845-662-4083‬‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫ל‪ .‬וועבערמאן‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫לעצטע יאר שמחת תורה בין איך איינגעשטאנען‬ ‫ברוך השם‪ ,‬איך האב געקענט גיין אביסל איינקויפן‬ ‫אין איינעמ'ס בעיסמענט אין קרית ברסלב צו קענען‬ ‫פאר די קינדער לכבוד יום טוב‪.‬‬ ‫זיין נאנט צו די שול און קענען מיטהאלטן די הערליכע‬ ‫הקפות פונעם ראש ישיבה שליט"א‪ .‬דעמאלטס האב איך‬ ‫צוויי פון מיינע מיידלעך האבן געבעטן דעם‬ ‫נאכנישט געוואוינט אין קרית ברסלב‪.‬‬ ‫אייבערשטן אז זיי ווילן א נייע האנט זייגער‪ .‬ברוך השם‬ ‫מ'איז אין געשעפט‪ ,‬און מ'וועלט זיך אויס עפעס וואס‬ ‫ס'איז געווען ממש מעין עולם הבא צו קענען‬ ‫זעט אויס שיין אבער נישט צו טייער‪.‬‬ ‫מיטהאלטן‪ .‬אבער נאכדעם קומט א צייט וואס מ'דארף‬ ‫אהיימגיין און צוריקגיין צו סדר‪.‬‬ ‫אויפ'ן וועג אהיים האבן זיי עס אנגעטון‪ .‬גלייך‬ ‫זאגט מיר מיין טאכטער אז ס'פילט זיך אזוי שוואך‪,‬‬ ‫איך קום אן אינדערהיים‪ ,‬באמערק איך אז אפאר‬ ‫און פלוצלינג פאפ… די הענטל געבט זיך א רייס אויף‪.‬‬ ‫זאכן פעלן מיר‪ .‬ס'איז געווען אן ‪ SD‬קארד‪ ,‬אן אויערינגל‪,‬‬ ‫מיין אנדערע טאכטער זאגט אז איר זייגער פילט זיך‬ ‫און נאך קליינע זאכן‪ .‬אבער למעשה האב איך עס עכט‬ ‫אויך זייער שוואך‪ ,‬האט זי עס שנעל אויסגעטון פאר‬ ‫שטארק געוואלט האבן‪ .‬ווען איך האב זיך דערמאנט פון‬ ‫ס'צערייסט זיך‪.‬‬ ‫דעם‪ ,‬האב איך נאכאמאל געבעטן דעם אייבערשטן‪ .‬אזוי‬ ‫דורכאויס די גאנצע יאר‪.‬‬ ‫איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז די געשעפט‬ ‫זאל מסכים זיין עס צו צוריקנעמען‪ .‬פון איין זייט האב‬ ‫ס'איז דורך א גאנצע יאר‪ ,‬און ס'איז שוין נאכאמאל‬ ‫איך רחמנות געהאט אויפן געשעפט אייגענטומער אז‬ ‫שמחת תורה‪ .‬איך בין נאכאמאל איינגעשטאנען ביי די‬ ‫זיי האבן יעצט שאדן‪ ,‬אבער פון די אנדערע זייט וויל איך‬ ‫זעלבע בעיסמענט‪ .‬כאטש היינט וואוין איך שוין ברוך‬ ‫האבן גוטע זייגערס און נישט בלייבן מיט די דזשאנק‪.‬‬ ‫השם אין קרית ברסלב‪ ,‬וואוין איך אבער זייער ווייט‬ ‫פון די גרויסע שול‪ ,‬און ס'איז מיר אויסגעקומען אסאך‬ ‫די קומענדיגע טאג קום איך אריין אין געשעפט‬ ‫בעסער אז איך קען איינשטיין נענטער צו די שול‪.‬‬ ‫דערציילנדיג די מעשה‪ .‬איך בעט דעם אייבערשטן זיי‬ ‫זאלן עס וועלן צוריקנעמען‪.‬‬ ‫איך קום אן דארטן אין די בעיסמענט‪ ,‬און עס איז מיר‬ ‫געווען א גוטע סורפרייז צו טרעפן ווי אלע פארלוירענע‬ ‫שכח אייבערשטער זיי האבן מיר אויסגעהערט און‬ ‫זאכן ליגן אזוי שיין און ווארטן אויף מיר‪.‬‬ ‫געלאזט אויסוועלן עפעס אנדערש‪ .‬כאטש איך האב‬ ‫געצאלט אסאך מער פאר א בעסערע קאמפאני זייגער‪,‬‬ ‫עס איז מיר געווען אזא גוטע חיזוק צו זען אז דער‬ ‫אבער ס'איז בעסער ווי איינס וואס צורייסט זיך‪.‬‬ ‫אייבערשטער הערט מיר אויס ווען איך בעט אים‪.‬‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪8‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬אויף עפעס א וועג וועט זיך די מכה מוזן‬ ‫ענדיגן‪ ,‬אבער באשעפער‪ ,‬וויאזוי וועט זיך עס ענדיגן?‬ ‫ח‪ .‬יאקאבאוויטש‬ ‫באשעפער‪ ,‬העלף עס זאל זיך ענדיגן גרינג‪.‬‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫מיר האבן גערופן חברים‪ ,‬זיי האבן געזאגט אז זיי‬ ‫קענען ארויסלייגן די רוף‪ ,‬אבער זיי גלייבן נישט אז איינער‬ ‫איז יעצט אין אונזער געגנט צו קענען העלפן‪.‬‬ ‫לעצטן ווינטער בין איך ארויסגעפארן אויף א ווייטע‬ ‫מיין מאן האט גערופן טריפל עי‪ ,‬א קאמפאני וואס‬ ‫וועג וואס נעמט צוואנציג שעה‪ .‬דער פלאן איז געווען אז‬ ‫מ'צאלט יעדן חודש‪ ,‬אז אויב עפעס פאסירט זאלן זיי‬ ‫די וועג זאל זיין א חלק פון די וואקאציע‪ ,‬מ'זאל ענדזשויען‬ ‫קומען העלפן‪ ,‬אבער למעשה זאגן זיי אז זיי קענען אונז‬ ‫די וועג‪.‬‬ ‫נישט העלפן אויסער צו אוועקשלעפן די קאר‪ ,‬וואס איז‬ ‫גארנישט ווערד פאר אונז אינעם יעצטיגן מצב‪.‬‬ ‫ברוך השם‪ ,‬די וועג גייענדיג האט זיך שיין‬ ‫אויסגעארבעט‪ ,‬מיר האבן דארט פארברענגט עטליכע‬ ‫מיר זיצן אין די זייט א שעה‪ ,‬צוויי‪ ,‬דריי‪ ,‬און גארנישט‪.‬‬ ‫טעג‪ ,‬און נאכדעם האט מען זיך ארויסגעלאזט אויפ'ן וועג‬ ‫באלד נוצט זיך אויס די געז‪ ,‬און ס'ווערט פריזינג קאלט‪.‬‬ ‫אהיים‪.‬‬ ‫אין די קאר האבן מיר געהאט אן איבריגע רעדל‪ ,‬אבער‬ ‫זייער א דינע און שוואכע‪ ,‬וואס מיר ווייסן אפילו נישט‬ ‫אנהייב זענען די וועגן געפארן געשמירט‪ ,‬אבער‬ ‫אויב ס'קען בכלל פארן אויף די שניי‪.‬‬ ‫אינמיטן וועג האט אנגעהויבן פאלן א שניי‪ .‬מיר זענען‬ ‫דורכגעפארן שטעטלעך וואס דארט איז שניי א חידוש‪.‬‬ ‫בלית ברירה איז מיין מאן ארויס אין די ביטערע‬ ‫קעלט‪ .‬נאכ'ן ארבעטן שווער אויף דעם ארויפצולייגן די‬ ‫געווענליך איז דארטן ווארעם‪ ,‬און זיי זענען נישט‬ ‫איבריגע רעדל‪ ,‬האט מען אנגעהויבן פארן שטייטעלעך צו‬ ‫צוגעוואוינט זיך צו אן עצה געבן מיט די שניי‪ .‬וואס‬ ‫די נענטסטע געז סטעישאן‪ .‬די געז סטעישאן איז געווען‬ ‫פאסירט איז אז זיי האבן נישט קיין שניי‪-‬טראקס און א‬ ‫פארמאכט‪.‬‬ ‫סיסטעם זיך צו אן עצה געבן מיט דעם‪.‬‬ ‫בעטנדיג דעם אייבערשטן מיר זאלן זיך שוין טרעפן‬ ‫מיר האבן געהאלטן אין איין גליטשן‪ ,‬און ביי די זייטן‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬זענען מיר צוגעפארן צו די נעקסטע געז‬ ‫האבן מיר געזען קארס וואס זענען סטאק‪ ,‬מיר האבן‬ ‫סטעישאן‪.‬‬ ‫געזען עקסידענטס‪ .‬מיר האבן געהאלטן אין איין בעטן‬ ‫דעם אייבערשטן מיר זאלן אנקומען בשלום‪.‬‬ ‫ברוך השם‪ ,‬ס'איז געווען אפן‪ .‬מיין מאן האט געקויפט‬ ‫א פלאג וואס איז געמאכט צו פארשטאפן די לאך פון די‬ ‫דערווייל זעט מען נאר ווי די שניי ווערט געדעכטער‬ ‫רעדל‪ .‬ער האט פארמאכט די לאך‪ ,‬און יעצט איז די ארבעט‬ ‫און די וועגן שווערער‪.‬‬ ‫צוריק ארויפצולייגן די געהעריגע רעדל אויפ'ן קאר‪.‬‬ ‫מיר האבן נישט געהאט קיין שניי‪-‬רעדלעך‪ ,‬און אונזער‬ ‫ס'איז געווען גאנץ א שווערע ארבעט‪ ,‬אבער מיר האבן‬ ‫קאר איז בכלל נישט געפארן אזוי גוט‪.‬‬ ‫זיך למעשה געפרייט צו זען ווי דער אייבערשטער העלפט‬ ‫מיר פרובירן צו אנציען און פארן שטייט‪ .‬צו אלעם‬ ‫אונז שוין‪.‬‬ ‫טרעפן מיר זיך מיט א פאליס קאר אונטער אונז‪ .‬מיר‬ ‫נאך פיר שעה האבן מיר זיך געזען צוריק אויפ'ן ראוד‪.‬‬ ‫האבן גארנישט געטון שלעכטס‪ ,‬אבער וואס וויל ער פון‬ ‫אונז? פאר א לענגערע צייט איז ער אונז אזוי נאכגעפארן‪,‬‬ ‫שכח אייבערשטער‪ ,‬ס'איז טאקע געווען שנייאיג און‬ ‫סתם צו אנציען אונזערע נערוון‪ ,‬אז מיר זאלן מאכן תפילה‬ ‫גליטשיג‪ ,‬אבער מיט תפילה האבן מיר דורכגעמאכט די‬ ‫אנצוקומען אהיים בשלום‪.‬‬ ‫איבריגע פון די וועג‪ .‬און מאנטאג צופרי זעען מיר זיך‬ ‫ענדליך אינדערהיים‪.‬‬ ‫ענדליך ענדליך האט דער פאליסמאן אפגעמאכט‬ ‫ווייטער צו אוועקפארן און אונז לאזן אפאטעמען‪.‬‬ ‫אינדרויסן איז פראסטיג קאלט‪ ,‬שנייאיג‪ ,‬אבער מיר‬ ‫זענען אין אונזער פיינע ווארימע היים‪.‬‬ ‫אבער נישט לאנג זענען מיר געפארן צו רואיג‪ ,‬ווייל‬ ‫פלוצלינג הערן מיר א קראך‪ .‬נישט מער און נישט ווייניגער‪,‬‬ ‫שכוח אייבערשטער אז מיר האבן תפילה וואס‬ ‫די רעדל האט א פלעט‪ .‬מיר זענען סטאק ערגעץ אין א‬ ‫ראטעוועט אין יעדן מצב‪.‬‬ ‫ווייטע סטעיט אינמיטן א שניייגע נאכט‪ .‬נישטא ווער צו‬ ‫שכח אייבערשטער פאר אזא ראש ישיבה וואס‬ ‫רופן הילף‪ ,‬נישטא וואו צו גיין‪ ,‬נאר צום אייבערשטן אליין‪.‬‬ ‫דערמאנט אונז נאכאמאל און נאכאמאל אויסצונוצן די‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬מיר האבן אנגעהויבן מער בעטן דעם‬ ‫טייערע מתנה פון תפילה וואס מיר האבן‪.‬‬ ‫‪9‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫ראטעווע מיר‬ ‫פונעם מבול‬ ‫גאלד איז דאך דער טייערסטער‬ ‫ארטיקל וואס עקזיסטירט‪" .‬איך וועל‬ ‫דאך מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף נישט‬ ‫דא בלייבן אויף אייביג; וועל איך זיך‬ ‫שטילערהייט אנפאקן מיט גאלד און‬ ‫טרעפן וואו עס צו פארקויפן‪ .‬ריכטיג‪,‬‬ ‫איך וועל ארבעטן עבודת הפרך‪ ,‬אבער‬ ‫אין איינוועגס וועל איך שוין אויך שארן‬ ‫"דו וועסט ארבעטן אין די גאלד‬ ‫מינע‪ .‬פון מארגן אן וועסטו אראפגיין‬ ‫טיף אין גרוב און ארויסגראבן גאלד‬ ‫פאר מוטער רוסלאנד‪ ”,‬האט אים דער‬ ‫קאמאנדיר געמאלדן מיט א טרוקענע‪,‬‬ ‫קאלטע שטימע וואס האט זיך געפאסט‬ ‫צום אייז‪-‬קאלטן רוסישן קלימאט‪.‬‬ ‫וד‪ ,‬אדער דאוויד ווי‬ ‫מען רופט אים אין‬ ‫די ווייטע סיביר‪,‬‬ ‫דרייט זיך ארום מיט‬ ‫צובראכענעם‬ ‫א‬ ‫ד‬ ‫געמיט‪ .‬מען האט אים פארטריבן קיין‬ ‫סיביר צוליב די עבירה פון לערנען‬ ‫תורה מיט אנדערע‪ ,‬א חטא וואס‬ ‫גאלד און אהיימקומען אן עושר‪”.‬‬ ‫דוד‪ ,‬מיט זיין אידישן קאפ‪ ,‬האט‬ ‫פארדינט זיך צוואנציג יאר סיביר אין די‬ ‫געזוכט דאס גוטס אין יעדן פרט פון זיין‬ ‫קאמיוניסטישע רוסלאנד‪.‬‬ ‫דעם קומענדיגן טאג איז דוד‬ ‫גלות‪" .‬גאלד‪ ”...‬האט ער זיך פארטראכט‪.‬‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪10‬‬ ‫מיט זיין אידישער עקשנות האט‬ ‫אבער דא ביי אונז אין סיביר‪ ,‬ווער דארף‬ ‫אראפגעשיקט געווארן מיט עטליכע‬ ‫דוד באשלאסן אז ער "מוז" זיך שאפן א‬ ‫גאלד? דא איז די טייערסטע זאך 'עסן'‪.‬‬ ‫רוסישע פויערן ארבעטן ביטער שווער‪,‬‬ ‫ציגאר‪ .‬זיין מח האט שוין פלאנירט פון‬ ‫אויב דו האסט עסן‪ ,‬קענסטו לעבן‪ .‬דו‬ ‫זעכצן שעה אין א צי‪ ,‬אויסצוגראבן‬ ‫וועמען ער קען שנארן אביסל טאבאק‪,‬‬ ‫מיינסט אז מיר קענען נישט נעמען‬ ‫גאלד כדי רייך צו מאכן די אוצרות פון‬ ‫און מיט גרויס מי און אנשטרענגונג‬ ‫קיין גאלד? אבער וואס וועט אונז גאלד‬ ‫רוסלאנד‪.‬‬ ‫האט ער צאמגעקראצט אביסל פון‬ ‫העלפן? גאלד וועט אונז קיין לעבן‬ ‫דעם און פון יענעם‪ ,‬ביז ער האט געהאט‬ ‫נישט געבן‪”.‬‬ ‫ער האט אבער געפונען א חיות אין‬ ‫גענוג פאר א געשמאקן ציגאר‪ .‬דאס‬ ‫זיין ארבעט‪ ,‬ווען יעדע פאר מינוט‬ ‫איז געווען מער ווערד אין סיביר ווי א‬ ‫דוד האט איינגעזען אז זיי זענען‬ ‫שלייכט ער אריין א קליין שטיקל גאלד‬ ‫גאנצע הייל מיט גאלד אדער א גאנצע‬ ‫גערעכט‪" .‬איך האב געמיינט אז גאלד‬ ‫ביי זיך אין טאש‪ .‬אזוי רוקט ער אריין א‬ ‫שאכטל מיט עסן‪.‬‬ ‫איז די טייערסטע זאך אויף די וועלט‪,‬‬ ‫שטיקל נאך א שטיקל‪ ,‬היטנדיג גוט אז‬ ‫אבער יעצט זע איך איין אז עסן איז‬ ‫קיינער זאל אים נישט באמערקן‪.‬‬ ‫אבער דא האט זיך דוד אנגעשטויסן‬ ‫טייערער ווי גאלד‪ ”,‬האט ער געטראכט‪,‬‬ ‫אין א פראבלעם‪ :‬ער האט נישט קיין‬ ‫בשעת ער האט אויסגעשאקלט זיין‬ ‫פלוצלינג הערט ער ווי איינער שטייט‬ ‫שטיקל פאפיר צו מאכן דעם ציגאר‪,‬‬ ‫טאש פון די טייערע אבער ווערדלאזע‬ ‫נעבן אים און לאכט זייער הויך‪ .‬אין‬ ‫כדי אריינצולייגן די טאבאק און עס‬ ‫שטיקער‪.‬‬ ‫רוסלאנד איז לאכן געווען א זעלטענע‬ ‫אנצינדן‪.‬‬ ‫זאך‪ .‬ווער לאכט דא אזוי?‬ ‫יענע נאכט האט דוד שפאצירט‬ ‫פאפיר אין סיביר איז געווען א יקר‬ ‫נעבן וואלד און באמערקט ווי דער‬ ‫דוד דרייט זיך אויס און זעט באריס‪,‬‬ ‫המציאות; עס איז נישט געווען צו‬ ‫גוי'אישער וועכטער זיצט אין א זייט‬ ‫איינער פון די פויערן‪ ,‬ווייזן מיט'ן פינגער‬ ‫געפינען אפילו א שטיקל‪ .‬דוד טראכט‬ ‫און בייסט אריין אין א הייס שטיקל‬ ‫אויף זיין טאש מיט די באהאלטענע‬ ‫צו זיך איראניש מיט א ביטערן שמייכל‪:‬‬ ‫פריש‪-‬געבראטענע פלייש‪ .‬די אויגן‬ ‫אוצרות‪ ,‬און ער לאכט אן אויפהער‪.‬‬ ‫"אמאל האב איך געמיינט אז גאלד איז‬ ‫און דער מאגן זענען אים שיעור נישט‬ ‫דאס טייערסטע‪ ...‬דערנאך האב איך‬ ‫אויסגעגאנגען‪ ,‬זעענדיג די רויעך‬ ‫צום ערשט האט ער זיך דערשראקן‪,‬‬ ‫געמיינט אז עסן איז דאס טייערסטע‪...‬‬ ‫קומען דערפון‪ ,‬און ער האט געטראכט‬ ‫אבער זעענדיג ווי באריס לאכט אזוי‬ ‫שפעטער האב איך פארשטאנען אז‬ ‫מיט ביטערניש‪" :‬ווען איך קען יעצט‬ ‫שטארק ביז עס קומען אים טרערן‪,‬‬ ‫א ציגאר איז טייערער‪ ,‬אבער יעצט‬ ‫האבן א ווארימע טעלער זופ אדער א‬ ‫האט ער זיך דערוואגט צו פרעגן‪" :‬וואס‬ ‫בין איך איבערצייגט אז פאפיר איז‬ ‫געבראטענע שטיקל פלייש‪”...‬‬ ‫איז אזוי לאכעדיג?”‬ ‫טייערער פון אלעם‪”.‬‬ ‫יא‪ ,‬עסן איז טייערער ווי גאלד‪.‬‬ ‫באריס קען ממש נישט קומען צו זיך‬ ‫דוד האט אפגעמאכט ביי זיך אז‬ ‫און רופט אויס צו די אנדערע חברים‪:‬‬ ‫זאל זיין וואס זאל זיין‪ ,‬ער וועט שאפן‬ ‫אבער דעם קומענדיגן טאג‪ ,‬ווען ער‬ ‫"דאוויד לייגט אריין גאלד ביי זיך אין‬ ‫פאפיר‪.‬‬ ‫האט ווידער געטראפן דעם וועכטער‪,‬‬ ‫טאש‪ ...‬הא‪ ...‬הא‪ ...‬הא‪”...‬‬ ‫האט ער אים באטראכט און געזען ווי‬ ‫איינמאל א טאג האבן די ארעסטאנטן‬ ‫ער פארייכערט א פיינעם ציגאר‪.‬‬ ‫און אלע‪ ,‬ווי א כאר‪ ,‬שיסן אויס אין א‬ ‫באקומען א האלבע שעה וואס זיי האבן‬ ‫געלעכטער‪.‬‬ ‫געמעגט שפאצירן פריי אין די געגנט‪.‬‬ ‫דער ריח האט אים שיעור קראנק‬ ‫געמאכט‪ .‬דוד האט פארמאכט די‬ ‫דוד פארשטייט באמת נישט‪ :‬וואס‬ ‫יענעם טאג האט דוד שפאצירט ארום‬ ‫אויגן און געטראכט‪" :‬עסן גיט כח פאר‬ ‫איז אזוי אינטערעסאנט מיט זיין טאש‬ ‫און ארום‪ ,‬בשעת זיינע ליפן שושקען‬ ‫עטליכע שעה‪ ,‬אבער א גוטער ציגאר‬ ‫אנגעפולט מיט גאלד?‬ ‫א תפילה אז ער זאל טרעפן א שטיקל‬ ‫מיט פיינע טאבאק וועט מיר געבן אזא‬ ‫ביז איינער פון די פויערן האט זיך‬ ‫פאפיר‪ .‬פלוצלינג הערט ער ווי איינער‬ ‫טרייבקראפט אנגיין פאר נאך א טאג‬ ‫מרחם געווען און אים מסביר געווען‪:‬‬ ‫רופט שטיל‪" :‬פס‪ ...‬סס‪ ...‬סס‪”...‬‬ ‫מיט כח‪ .‬א ציגאר איז טייערער ווי עסן‪”,‬‬ ‫"קוק אהער‪ ,‬חבר‪ ...‬אין די וועלט איז‬ ‫האט ער באשלאסן ביי זיך‪.‬‬ ‫דוד דרייט זיך אויס און זעט א פויער‬ ‫גאלד טאקע דער טייערסטער ארטיקל‪,‬‬ ‫‪11‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫אוצר‪ ,‬די סידור‪ .‬ריכטיג א ציגאר איז‬ ‫דוד ליינט אפ דעם בריוו פאר'ן‬ ‫אויף די אנדערע זייט פונעם צוים‪" .‬זאג‬ ‫אים זייער וויכטיג און טייער אבער דער‬ ‫פויער‪ ,‬וועלכער קוועלט פאר נחת‬ ‫נאר‪ ,‬חבר‪ ”,‬פרעגט ער אים ווען דוד‬ ‫סידור איז געוויס נאך טייערער‪.‬‬ ‫זענדיג ווי זיין זון איז געטריי פאר‬ ‫קומט נענטער‪" ,‬דו קענסט ליינען? דו‬ ‫פאטער סטאלין און מוטער רוסלאנד‪,‬‬ ‫זעסט מיר אויס ווי א קלוגער מענטש‪”.‬‬ ‫מיט גרויס התרגשות איז דוד‬ ‫און ווי אפגעשמועסט גיט ער אים דעם‬ ‫צוגעלאפן צו זיינע אידישע ברידער און‬ ‫ענוועלאפ‪.‬‬ ‫"יא‪ ”,‬באשטעטיגט דוד‪.‬‬ ‫מיט טרערן אין די אויגן געזאגט‪" :‬קומט‪,‬‬ ‫טייערע ברידער‪ ,‬איך האב געפונען אן‬ ‫דוד קומט אריין צו זיך און זעצט זיך‬ ‫"געוואלדיג‪ ”,‬פריידט זיך דער‬ ‫אוצר‪ ...‬איך האב געפונען די טייערסטע‬ ‫אוועק מיט זיין אוצר‪ .‬אט גייט ער שוין‬ ‫פויער‪" ,‬איך דארף א טובה פון דיר‪.‬‬ ‫זאך אויף די וועלט‪ ...‬איך האב א שטיקל‬ ‫קענען פאררייכערן דעם אויסגעווארטן‬ ‫מיין זון קעמפט פאר רוסלאנד אויפ'ן‬ ‫פון א סידור!”‬ ‫ציגאר‪ ,‬די טייערסטע זאך אין זיין‬ ‫פראנט און ער שיקט מיר יעדע וואך‬ ‫יעצטיגן מצב‪.‬‬ ‫א בריוו‪ .‬וואלסטו מסכים געווען מיר‬ ‫די טייערע פארפאלגטע אידן‪ ,‬צען‬ ‫פארצוליינען זיין בריוו? אלס באצאלט‬ ‫אין צאל‪ ,‬האבן זיך געשטעלט דאווענען‬ ‫אבער ווי נאר ער עפנט דעם‬ ‫וועל איך דיר געבן דעם ענוועלאפ‬ ‫מיט א מנין מיט דעם "איין בלאט פונעם‬ ‫ענוועלאפ‪ ,‬ווערט אים קאלט און‬ ‫במתנה‪”.‬‬ ‫סידור"‪.‬‬ ‫הייס אויפאמאל‪ .‬ער זעט אז דאס‬ ‫איז גארנישט קיין פשוט'ע פאפיר;‬ ‫איינגעגאנגען‬ ‫אוודאי‬ ‫איז‬ ‫דוד‬ ‫דריי מאל א טאג‪ ,‬א גאנץ יאר – פסח‪,‬‬ ‫שבועות‪ ,‬סוכות‪ ,‬פורים‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬ראש‬ ‫השנה און אזוי ווייטער און ווייטער–‬ ‫אין יעדן זמן האבן די טייערע אידן‬ ‫געדאווענט מיט א מנין דעם דאזיגן‬ ‫בלאט‪.‬‬ ‫ביי א געלעגנהייט האט דוד געזאגט‬ ‫פאר זיינע חברים‪" :‬אמאל האב איך‬ ‫געמיינט אז גאלד איז די טייערסטע‬ ‫זאך‪ ,‬דערנאך האב איך געטראכט אז‬ ‫עסן שטייגט איבער‪ ,‬דאן האב איך‬ ‫איינגעזען אז א ציגאר גיט כח פאר מער‬ ‫צייט‪ ,‬שפעטער האב איך אנערקענט‬ ‫אז פאפיר איז העכער פון אלעם; אבער‬ ‫היינט ווייס איך אז אונזער סידור‪,‬‬ ‫אונזער פארבינדונג און קשר צו אונזער‬ ‫טאטע אין הימל‪ ,‬איז די טייערסטע זאך‬ ‫וואס עקזיסטירט אויף די וועלט! דאס‬ ‫דאס איז א שטיקל פון דאווענען‪ ,‬אן‬ ‫דערווארימט אונז‪ ,‬זעטיגט אונז‪ ,‬און גיט‬ ‫ארויסגעריסענער בלאט פון א סידור‬ ‫אויפ'ן געשעפט‪ ,‬און געדאנקט דעם‬ ‫אונז כח און לעבן מער ווי סיי וועלכע‬ ‫וואס דער גוי האט פארוואנדלט אין אן‬ ‫אייבערשטן פאר די אומשאצבארע‬ ‫זאך אין די וועלט‪”.‬‬ ‫ענוועלאפ‪.‬‬ ‫מתנה – א שטיקל פאפיר‪ .‬וואס ער האט‬ ‫אבער נישט געוואוסט איז‪ ,‬אז דער‬ ‫אשרינו מה טוב חלקנו‪ ,‬וואויל איז‬ ‫דוד האט זיך אפגעשטעלט פאר‬ ‫אייבערשטער האט אים מזכה געווען‬ ‫אונז‪ ,‬ווי גוט איז פאר אונז אידן!‬ ‫א מינוט‪ .‬ניין ער וועט געוויס נישט‬ ‫מיט א פיל טייערערע מתנה ווי פאפיר‪.‬‬ ‫פאררייכערן און פארברענען די טייערע‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪12‬‬ ‫ברוך השם מיר האבן היינט א שפע‬ ‫סידור‪ ...‬אונזער מויל‪ .‬אונזער גאנצער‬ ‫יארן לאנג האבן די מסירות נפש אידן‬ ‫פון סידורים און א שפע פון אידישקייט‬ ‫כח ליגט אין תפילה‪.‬‬ ‫געדאווענט אין זייער איין בלאט פון א‬ ‫בפרהסיה‪ ,‬דער אייבערשטער זאל‬ ‫סידור‪ ,‬ווען יעדעס מאל איז א צווייטער‬ ‫העלפן אויף ווייטער‪ .‬אבער עס איז‬ ‫און ווי דער הייליגער רבי האט זיך‬ ‫געווען דער "בעל תפילה"‪ .‬ווען דוד איז‬ ‫דא א שווערע רוחניות'דיגע מלחמה‬ ‫אמאל אויסגעדרוקט (אנקומענדיג‬ ‫שפעטער ארויסגעקומען פון סיביר און‬ ‫פון אינעווייניג‪ .‬דער יצר הרע רייסט‬ ‫קיין אומאן‪ ,‬האט דער הייליגער רבי‬ ‫זוכה געווען אויפצושטעלן א שטוב‪,‬‬ ‫שטיקער פון כלל ישראל; מיר געפינען‬ ‫געפרעגט וואו עס איז דא א גוט פלאץ זיך‬ ‫און ער האט שוין געהאט א שאנק מיט‬ ‫זיך אינמיטן א מבול‪ .‬מוהרא"ש זי"ע‬ ‫צו מתבודד זיין‪ .‬מען האט אים געזאגט‬ ‫ספרים און סידורים‪ ,‬האט ער אבער‬ ‫האט געזאגט אויף אונזער דור‪ ,‬אז עס‬ ‫אז עס איז דא א גוט פלאץ‪ ,‬אבער עס‬ ‫אפגעהיטן זיין טייערסטע אוצר‪ :‬יענע‬ ‫איז די נסיונות פון דור המבול און דור‬ ‫איז אביסל ווייט צו גיין‪ ...‬דאן האט‬ ‫איין צעריסענע בלאט פונעם סידור פון‬ ‫הפלגה אינאיינעם‪.‬‬ ‫דער רבי זיך אויסגעדרוקט)‪" :‬ווי ווייט‬ ‫די פארווארפענע טעג אין סיביר‪.‬‬ ‫איז שוין דאס הארץ פונעם מויל?” ווי‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א האט‬ ‫שווער איז שוין צו עפענען דאס הארץ‬ ‫דער סידור איז געווען געשריבן‬ ‫זיך אמאל אויסגעדרוקט‪ :‬וויאזוי קען‬ ‫און זיך אויסרעדן צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫מיט גאר קליינע אותיות; עס האט‬ ‫מען ראטעווען זיך און די משפחה‬ ‫וואס ער איז דאך דער שליסל פון אלע‬ ‫זיך אנגעהויבן מיט "אז ישיר" און די‬ ‫פון דעם מבול פון נסיונות וואס‬ ‫ישועות? וואו א מענטש געפינט זיך‬ ‫לעצטע פאר ווערטער זענען געווען פון‬ ‫בוזשעוועט היינט פון אינעווייניג און‬ ‫נאר‪ ,‬קען ער עפענען זיין מויל און נוצן‬ ‫אהבת עולם‪" :‬אבינו אב הרחמן‪ ,‬המרחם‬ ‫פון אינדרויסן?" עס איז היינט א וועלט‬ ‫די אומשאצבארע‪ ,‬אייביגע נצחיות'דיגע‬ ‫רחם עלינו‪ ”...‬ווי פאסיג– אנגעהויבן‬ ‫וואו מיט א דרוק פון א קליינעם קנעפל‬ ‫מתנה און ארויסזאגן פארן אייבערשטן‬ ‫מיט הודאה און געענדיגט מיט בקשה!‬ ‫קען יעדער בחור‪ ,‬מיידל אדער פרוי זיך‬ ‫אלעס וואס גייט אויף אים אריבער‪...‬‬ ‫אנזען מיט זאכן וואס א איד האט אמאל‬ ‫אנהייבנדיג מיט "אז ישיר"‪ ,‬מיט דאנקען‬ ‫‪...‬‬ ‫נישט געזען אין זיינע אכציג יאר‪ ...‬אויב‬ ‫און לויבן‪ ,‬און ענדיגן מיט "אבינו אב‬ ‫אזוי‪ ,‬וויאזוי קען מען היטן אונזערע‬ ‫הרחמן" – אייבערשטער‪ ,‬האב רחמנות‬ ‫יעדער פאר זיך גייט אריבער זיין‬ ‫דורות?‬ ‫אויף מיר און אויף מיין משפחה‪.‬‬ ‫אייגענעם "סיביר"‪ ,‬זיינע אייגענע‬ ‫קאלטע און אויסגעלאשענע טעג‪.‬‬ ‫"נאר דורך אריינגיין אין די "תיבת‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א האט‬ ‫יעדער איד גייט אריבער דעם גלות אויף‬ ‫נח" – זיך האלטן צום צדיק אין די תיבה‪,‬‬ ‫געשריבן אין "עצתו אמונה" (פרשת‬ ‫זיין אייגענעם וועג‪ ,‬ווי רבי נתן זי"ע האט‬ ‫דורך הערן‪ ,‬פאלגן און אויספירן די‬ ‫בראשית)‪ ,‬אז בזמן די קאמיוניסטן‬ ‫געזאגט‪" :‬נישטא וועמען מקנא צו זיין;‬ ‫עצות‪ ".‬מיר דארפן זיך אויפפרישן צום‬ ‫האבן אידן זיך מוסר נפש געווען צו‬ ‫אויב מקנא זיין‪ ,‬איז נאר דעם ערליכן‬ ‫לאנגן ווינטער וואס שטייט פאראויס‪,‬‬ ‫דינען דעם אייבערשטן אפענערהייט‪,‬‬ ‫איד‪ ...‬און אויב דו ביסט דער ערליכער‬ ‫און פרובירן צו הערן א שיעור אדער‬ ‫בפרהסיה; היינט רייסן מיר זיך צו‬ ‫איד‪ ,‬בין איך דיר מקנא‪”.‬‬ ‫א דיבור פונעם רבי'ן כאטש איינמאל‬ ‫דינען דעם אייבערשטן בצנעה‪,‬‬ ‫א טאג‪ .‬דאס דערווארימט‪ ,‬דערוועקט‪,‬‬ ‫באהאלטענערהייט‪ .‬אונזער מלחמת‬ ‫בזה העולם גייט יעדער אריבער‬ ‫דערקוויקט און שטופט אוועק אלע‬ ‫היצר איז צו זיין א איד אין הארץ‪ ,‬א‬ ‫שוועריגקייטן‪ .‬איינער טראכט‪" :‬ווען‬ ‫נעגאטיווע און נארישע זינלאזע‬ ‫ירא שמים‪ ,‬און צו בויען א קשר מיט‬ ‫איך וואלט געהאט געלט‪ ,‬א הויז‪ ,‬אזא‬ ‫מחשבות פון עצבות און מרה שחורה‪.‬‬ ‫אונזער באשעפער אינעווייניג אין‬ ‫סארט מאן‪ ...‬אזעלכע קינדער‪ ...‬וואלט‬ ‫הארץ‪ .‬ווי מיר בעטן אין תפילת השל"ה‪:‬‬ ‫אלעס געווען מסודר‪ ”.‬ביי זיך אין‬ ‫לאמיר מאכן א תפילה אז מיר און‬ ‫"ויעבדוך באהבה וביראה פנימית‪ ,‬ולא‬ ‫מח טראכט מען‪" :‬די טייערסטע און‬ ‫אונזערע דורות זאלן נישט אפגעקילט‬ ‫יראה חיצונית" – מיינע קינדער זאלן‬ ‫וויכטיגסטע זאך אין מיין וועלט איז‪”...‬‬ ‫ווערן פון די צדיקי אמת‪ ,‬און מיר זאלן‬ ‫דיר דינען מיט ליבשאפט און מיט‬ ‫זוכה זיין צו לעבן מיט א "יראה פנימית"‪,‬‬ ‫אבער ליבע שוועסטער‪ ,‬לאמיר‬ ‫אן אינעווייניגסטע יראה‪ ,‬נישט קיין‬ ‫מיט יראת שמים און ליבשאפט צום‬ ‫געדענקען אז דער טייערסטער אוצר‬ ‫פארכט וואס איז נאר פון אינדרויסן‬ ‫אייבערשטן מיט דעם גאנצן הארץ‪.‬‬ ‫געפינט זיך ביי אונז‪ .‬דאס איז אונזער‬ ‫(פאר אנדערע צו זען)‪.‬‬ ‫‪13‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ Chicken Soup S. LEVY INGREDIENTS 1 package chicken bones and or bottoms 2 squash 4 carrots 2 parsnip 1 small knob celery 1 package reg. celery 1 kohlrabi Salt to taste DIRECTIONS Fill 8 quart pot with ingredients and water and cook on low flame for 4-5 hours. ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ 14 ‫אזוי ווי‬ ‫שבת היא מלזעוק ורפואה קרובה‬ ‫אונזערע‬ ‫לבוא!‬ ‫באבעס‬ ‫פלעגן זאגן‪,‬‬ ‫יעצט ווען עס קומט די לאאאאנגע‬ ‫"‪Chicken soup‬‬ ‫ווינטער‪ ,‬און מ'זעט אלע‬ ‫‪is Jewish‬‬ ‫אדווערטייזמענטס פאר וויטאמינען זיך‬ ‫‪''penicillin‬‬ ‫צו האלטן געזונט דורכאויס די ווינטער‪,‬‬ ‫גייען מיר צוריק צו די שבת'דיגע עסן‬ ‫רעסעפיס‪ ,‬וואס דאס ברענגט די‬ ‫גרעסטע רפואה‪.‬‬ ‫‪15‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫מז ל ט ו ב‬ ‫קלא סי פי ידס‬ ‫מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר‬ ‫מו"ה שלום שניצלער הי"ו‬ ‫וזוגתו מרים אסתר תחי'‬ ‫צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם‬ ‫קינד און אלע קינדער געזונטערהייט‪.‬‬ ‫מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר‬ ‫פרשת נח‬ ‫מו"ה מרדכי אינדיג שליט"א‬ ‫ו' חשון‬ ‫וזוגתו מלכה תחי'‬ ‫צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב‬ ‫מנחה‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם‬ ‫קינד און אלע קינדער געזונטערהייט‪.‬‬ ‫מעריב‬ ‫הדלקת הנרות ‪05:57 ..‬‬ ‫לך לך‬ ‫מוצאי שבת ‪07:26 ......‬‬ ‫‪07:03‬‬ ‫מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר‬ ‫מו"ה אהרן שלמה שווארץ הי"ו‬ ‫זמנים לשבת קודש‬ ‫וזוגתו מרים תחי'‬ ‫צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם‬ ‫קינד און אלע קינדער געזונטערהייט‪.‬‬ ‫אן עד אין‬ ‫מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר‬ ‫בלעטל ברענגט‬ ‫מו"ה מרדכי אהרן היילפרין הי"ו‬ ‫רעזולטאטן‬ ‫וזוגתו יוטא פערל תחי'‬ ‫צו די בר מצוה פון נתנאל נ"י למזל טוב‬ ‫‪845-379-1161‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם‬ ‫‪ads@bletelmagazine.com‬‬ ‫קינד און אלע קינדער געזונטערהייט‪.‬‬ ‫גמ"ח לילדים ובחורים היכל הקודש ברסלב‬ ‫מיר ווילן מודיע זיין פאר אנשי שלומינו‪ ,‬אז בפקודת הראש‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫ישיבה שליט"א‪ ,‬האבן מיר א גמ"ח וואו די חשוב'ע קינדער‬ ‫קענען אוועקלייגן‪ ,‬מיט די רשות פון זייערע עלטערן‪ ,‬זייער חנוכה‬ ‫געלט‪ ,‬פורים געלט‪ ,‬טאשן געלט‪ .‬די געלט וועט מען קענען צוריק‬ ‫ארויסנעמען נאך די חתונה בשעה טובה ומצלחת‪ .‬מען קען אריינלייגן‬ ‫נאר קעש‪ ,‬נישט טשעק'ס‪ ,‬א‪.‬ד‪.‬ג‪ .‬אדער מטבעות‪.‬‬ ‫ספענדט נישט קיין געלט אויף נארישקייטן!‬ ‫געדענקט! דער זעלבער רבי וואס האט אזוי פאר'מיאוס'ט געלט‪,‬‬ ‫האט אויך געווארנט און געזאגט‪ :‬מען דארף אויף געלט זייער אכטונג‬ ‫געבן‪.‬‬ ‫הנהלת הגמ"ח‬ ‫יחזקאל סאמעט ‪347-452-1936‬‬ ‫א ריכטיגע בלאזער‬ ‫וואס זענען בכלל נישט קיין‬ ‫און איר אנוואונטשן א הערצליכן‬ ‫"הערשי?" האב איך געפרעגט‬ ‫קאמפאני פאר הערשי‪ ",‬האב איך‬ ‫מזל טוב פאר איר ניי‪-‬געבוירן‬ ‫מיט נייגער‪" .‬דאס האב איך מיר‬ ‫געטראכט‪" .‬איך האב א מיידל‪ ,‬וואס‬ ‫זיבעטן קינד‪.‬‬ ‫בכלל נישט געראכטן‪ ",‬האב איך‬ ‫איז זיכער נישט קיין קאמפאני פאר‬ ‫שטילערהייט געטראכט‪.‬‬ ‫זי האט קוים געהאט צייט צו‬ ‫הערשי‪ ,‬ווייל ער איז שוין א גרויסער‬ ‫זאגן "ברוכים תהיה" און "שכח פארן‬ ‫מיין שוועגערין האט מיך‬ ‫יונגל און קען נישט שפילן מיט איר‪.‬‬ ‫קאלן"‪ ,‬ווען זי האט שטאמלענדיג‬ ‫אנגערופן צוויי טעג נאכדעם וואס‬ ‫איז פארוואס טראכט זי מיך צו‬ ‫ארויסגעזאגט‪" :‬אפשר וואלסטו‬ ‫זי האט געהאט א קינד‪ .‬איך האב איר‬ ‫פרעגן צי איך קען נעמען הערשי‬ ‫געקענט ביישטיין צו נעמען מיין‬ ‫שוין געהאט גערופן אנוואונטשן‬ ‫פאר א וואך?"‬ ‫יונגל הערשי פאר א וואך? איך האב‬ ‫מזל טוב‪ ,‬אבער עס קוקט אויס אז זי‬ ‫למעשה האבן מיר ווייטער‬ ‫אים נישט וואו צו לייגן ווען איך גיי‬ ‫איז נאך געווען פארנומען און האט‬ ‫מינוט‪.‬‬ ‫עטליכע‬ ‫געשמועסט‬ ‫אוועק זיך אפרוען‪".‬‬ ‫נאכנישט געקענט ענטפערן דעם‬ ‫שטילערהייט האב איך געבעטן‬ ‫טעלעפאן‪ .‬יעצט אבער‪ ,‬צוויי טעג‬ ‫הערשי איז א צען‪-‬יעריג יונגל‪.‬‬ ‫דעם אייבערשטן ער זאל מיך חונן‬ ‫שפעטער‪ ,‬ווען זי האט געקאלט‪,‬‬ ‫"איך האב נאר קלענערע יונגלעך‪,‬‬ ‫דעת זיין‪ ,‬צי דאס איז א זאך וואס‬ ‫האב איך זיך געפרייט אויפצוהייבן‬ ‫‪17‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫דעם נעקסטן טאג האט געשיינט‬ ‫וואס קען זיך אליין קעיר נעמען;‬ ‫איך קען זיך אונטערנעמען‪.‬‬ ‫א ווארימע זון‪ .‬כאטש די וועטערס‬ ‫ער דארף פשוט האבן א פלאץ‬ ‫זי האט מיר מסביר געווען זיין‬ ‫האבן שוין אנגעהויבן ווערן קיל‬ ‫וואו איינצושטיין‪ .‬האב איך מחליט‬ ‫טעגליכן סדר‪ :‬ער איז נאר א קורצע‬ ‫און די נאכט האט אנגעהויבן‬ ‫געווען אז עס איז א טובה וואס איך‬ ‫צייט אינדערהיים‪ ,‬וויבאלד ער קומט‬ ‫פאלן אביסל פריער‪ ,‬האט דער‬ ‫שפיר אז איך קען יעצט טון‪.‬‬ ‫אהיים שפעט פון חדר און גייט שוין‬ ‫אייבערשטער אריינגעווארפן א‬ ‫איך האב איר נישט געזאגט סתם‬ ‫גאר פרי ארויס‪ .‬דעריבער דארף ער‬ ‫שיינעם ווארימען טאג אינעם‬ ‫"יא"‪ ,‬נאר "זיכער"‪" :‬אוודאי קענסטו‬ ‫נאר האבן א פלאץ אהיימצוקומען‬ ‫הערליכן קאלירפולן הערבסט‬ ‫מיר שיקן הערשי‪ ,‬און זארג דיך‬ ‫פון חדר‪ ,‬עסן עפעס‪ ,‬און דאן איז ער‬ ‫סעזאן‪ ,‬ווען די בלעטער טוישן די‬ ‫נישט‪ ,‬מ'וועט אלעס מסדר זיין‪.‬‬ ‫שוין גרייט צו גיין שלאפן‪ .‬ס'דארף‬ ‫קאלירן צו רויט‪ ,‬געל‪ ,‬אראנדזש און‬ ‫איך וועל אים פרובירן צו האלטן‬ ‫נישט זיין שווער‪.‬‬ ‫ברוין‪ ,‬און פאלן דערנאך אראפ‪.‬‬ ‫ביזי מיט זאכן וואס זענען געאייגנט‬ ‫אויך האט זי צוגעלייגט‪" :‬ער האט‬ ‫די קינדער זענען ארויסגעגאנגען‬ ‫פאר זיין עלטער‪ ,‬און דו דארפסט‬ ‫ליב צו ליינען‪ ,‬און איך וועל אים‬ ‫מיט סוועטערס פארברענגען אין די‬ ‫דיך גארנישט זארגן‪ .‬ער קען גלייך‬ ‫מיטשיקן עטליכע ביכער ער זאל‬ ‫בלעטעלעך וואס זענען געפאלן פון‬ ‫פון חדר אהיימקומען אהער‪,‬‬ ‫האבן וואס צו טון‪ .‬דו דארפסט דיך‬ ‫די ביימער‪ .‬בלעטער פון אלע קאלירן‬ ‫און זיין טאטע וועט שפעטער‬ ‫נישט זארגן‪ ",‬האט זי צוגעענדיגט‪.‬‬ ‫זענען געלעגן אויף דער ערד‪ .‬מען‬ ‫אריבערברענגען די וועש‪".‬‬ ‫"ער איז א וואויל קינד; ס'וועט‬ ‫האט אנגעהויבן זיי צוזאמקראצן‬ ‫איך האב געהערט ווי מיין‬ ‫נישט נעמען צופיל פון דיר‪ .‬און אויב‬ ‫און צוזאמנעמען אין א בארג‪ .‬דאן‬ ‫שוועגערין אטעמט אפ‪ ,‬זאגט א‬ ‫דו פילסט אז ס'איז א זאך וואס דו‬ ‫איז מען געגאנגען ברענגען דעם‬ ‫שנעלן שכח און הענגט אויף‪ ,‬צו גיין‬ ‫קענסט טון‪ ,‬וואלט עס פאר מיר‬ ‫רעיק (‪ )rake‬מיט וועלכן מען קערט‬ ‫מאכן נאך "ארענדזשמענטס" פאר‬ ‫געווען א גרויסע טובה‪".‬‬ ‫צוזאם די בלעטער‪.‬‬ ‫די אנדערע קינדער‪.‬‬ ‫איך האב מיך דערמאנט אין די‬ ‫די קינדער האבן פרובירט צו‬ ‫שכח אייבערשטער‪ ,‬הערשי‬ ‫שיעורים‪ ,‬אין וועלכע דער ראש‬ ‫שטיפן און קערן די בלעטער‪ ,‬אבער‬ ‫איז אנגעקומען‪ .‬דעם ערשטן טאג‬ ‫ישיבה מחזק פרויען ארויסצוהעלפן‬ ‫האבן שנעל אויפגעגעבן‪ ,‬ווייל ווען‬ ‫האבן די קינדער נישט פונקטליך‬ ‫איינע די אנדערע‪ .‬אז מ'האט שוין‬ ‫ס'זאמלט זיך אן א בלעטל מיט א‬ ‫געוואוסט וויאזוי זיך אומצוגיין מיט‬ ‫סייווי א שטוב‪ ,‬א ווירטשאפט פון‬ ‫בלעטל‪ ,‬ווערט עס דאך א גרויסער‬ ‫אים‪ .‬מ'האט אים אנגעקוקט מיט‬ ‫שלאפן לייגן און פיטערן סאפערס‪,‬‬ ‫הויפן‪.‬‬ ‫גרויסע אויגן‪ ,‬ווי א 'גרויסער מענטש'‬ ‫מאכט עס נישט צופיל אויס אז‬ ‫ווען ס'איז שוין געווען א קליינער‬ ‫אין א שטוב פון קלענערע קינדער‪.‬‬ ‫ס'קומט נאך א קינד‪ .‬אזוי העלפט‬ ‫בארג‪ ,‬האבן זיי אנגעהויבן טאנצן‬ ‫הערשי איז טאקע געווען זייער‬ ‫מען זיך ארויס איינע די אנדערע‪.‬‬ ‫אינעם הויפן קאלירפולע בלעטער‬ ‫וואויל; ער האט זיך אוועקגעזעצט‬ ‫דא האט זי מיר שוין מסביר‬ ‫און האבן זייער הנאה געהאט‪.‬‬ ‫אין א ווינקל אביסל ליינען און איז‬ ‫געווען אז ער איז אן עלטער קינד‬ ‫שיין געגאנגען שלאפן‪.‬‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪18‬‬ ‫דעם אידישן פינק צו א פייער‪.‬‬ ‫קנעפל‪ ,‬און ס'הייבט אן אריינצוציען‬ ‫די זון האט אנגעהויבן נייגן אויף‬ ‫צו זיך די קליינע שטיקלעך צווייגן‬ ‫אראפ‪ ,‬און דער הימל איז געווארן‬ ‫עס האט עפעס נישט גערעדט‬ ‫וואס באלאנגען נישט אינעם בארג‬ ‫פול מיט הערליכע קאלירטע‬ ‫צום הארץ פון אן אנוועזנדן איד‪,‬‬ ‫בלעטלעך‪.‬‬ ‫שטריכן ביים זון‪-‬אונטערגאנג‪.‬‬ ‫וואס האט דאן געפרעגט דעם מגיד‬ ‫דערויף‪ ,‬האט ער אים געענטפערט‪:‬‬ ‫הערשי האט אנגעהויבן נוצן דעם‬ ‫הערשי'ס באס איז אנגעקומען‬ ‫"אז א איד אן א פינקל קען מען אים‬ ‫בלעטל‪-‬בלאזער‪ ,‬וויסנדיג וויאזוי‬ ‫און האט אים אראפגעלייגט‬ ‫נישט דערווארעמען דאס הארץ‪".‬‬ ‫עס ארבעט‪.‬‬ ‫אינדרויסן נעבן די קינדער וואס‬ ‫האבן זיך געשפילט מיטן בארג‬ ‫ווען מען האט דאס דערציילט‬ ‫א גאנצע וואך זענען די קינדער‬ ‫בלעטער‪.‬‬ ‫פאר רבי נתן‪ ,‬האט ער זיך דערקעגן‬ ‫געווען פארנומען אינדרויסן‪,‬‬ ‫געשטעלט זאגנדיג‪:‬‬ ‫קוקנדיג ווי גוט הערשי קען בלאזן‬ ‫זיי האבן שוין געהאלטן ביי דער‬ ‫די בלעטעלעך אין איין הויפן און די‬ ‫נעקסטער עקטיוויטי‪ :‬מען האט‬ ‫"יעדער איד האט א פינקל‪ ,‬און‬ ‫צווייגעלעך צוריק אין א צווייטער‬ ‫ארויסגענומען א בלאזער (‪)blower‬‬ ‫דער אמת'ער צדיק קען מיט זיינע‬ ‫ריכטונג‪.‬‬ ‫וואס בלאזט צוזאם די בלעטער אין‬ ‫פשוטע ווערטער אנצינדן אפילו‬ ‫א גרויסן בארג‪ ,‬ווייל זיי האבן שוין‬ ‫פארלאשענע הערצער‪".‬‬ ‫ווען מיין שוועגערין איז געקומען‬ ‫אויסגענוצט די כוחות אליין צו‬ ‫אפנעמען הערשי‪ ,‬האב איך‬ ‫שכח אייבערשטער אז דער רבי‬ ‫שלעפן מיטן רעיק‪.‬‬ ‫נישט געקענט אויפהערן זיך צו‬ ‫האט חיזוק‪ ,‬עצות און שכל אויף‬ ‫באדאנקען פאר דער גרויסער טובה‬ ‫יוסי האט גענומען דעם בלאזער‪,‬‬ ‫יעדן פרט אין לעבן‪ .‬מיר הערן זייער‬ ‫וואס זי האט מיר געטון מיטן שיקן‬ ‫אים איינגעפלאגט‪ ,‬מיטשלעפנדיג‬ ‫שיינע שיעורים וואס דער ראש‬ ‫איר גרויסן הערשי‪.‬‬ ‫דריי עקסטענשאן־ווייערס אונטער‬ ‫ישיבה גיט איבער פונעם שכל פון‬ ‫זיך‪ .‬ער האט געוואלט בלאזן די‬ ‫מוהרא"ש‪ ,‬וויאזוי זיך אומצוגיין אין‬ ‫כאטש פון אנהייב האט עס‬ ‫בלעטער‪ .‬הערשי האט צוגעקוקט‬ ‫יעדן פרט אין לעבן‪.‬‬ ‫אויסגעזען ווי ס'וועט זיך נישט‬ ‫פון דער זייט‪ .‬יוסי האט פרובירט‬ ‫אויסארבעטן אלס קאמפאני פאר‬ ‫עס מאכט זיך אמאל אז‬ ‫איינמאל אנציצינדן דעם בלאזער‪,‬‬ ‫מיינע קינדער‪ ,‬איז הערשי געווען‬ ‫מ'שמועסט מיט א חבר'טע צווישן‬ ‫אבער וויבאלד ער איז געשטאנען‬ ‫א גרויסע הילף‪ .‬די קינדער זענען‬ ‫אנשי שלומינו‪ ,‬און ווען מ'ענדיגט‬ ‫אויף דער אנדערער זייט‪ ,‬נענטער‬ ‫געווען באשעפטיגט לאנגע שעות‬ ‫דעם שמועס שפירט מען זיך אביסל‬ ‫צום פלאג‪ ,‬איז אויסגעקומען‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬פארברענגענדיג די‬ ‫דערווייטערט‪ ,‬אנשטאט זיך צו‬ ‫אז אלע בלעטער וואס ער האט‬ ‫לעצטע פאר נאכמיטאגס אינדרויסן‬ ‫שפירן נענטער צום צדיק‪ ,‬צום אמת‬ ‫געבלאזן זענען געפלויגן אין דער‬ ‫איידער די וועטער ווערט שוין‬ ‫און צום תכלית‪.‬‬ ‫פארקערטער ריכטונג‪.‬‬ ‫צופיל קאלט און עס לאזט זיך‬ ‫שטענדיג איז גוט צו געדענקען‪:‬‬ ‫אראפ א פרעסט‪.‬‬ ‫יוסי איז נערוועז געווארן דערפון‬ ‫"עס זענען דא בלאזערס‪ ,‬אבער‬ ‫און האט זייער שנעל אויפגעגעבן‪.‬‬ ‫א גרויסער מגיד האט אמאל‬ ‫ס'מוז נישט זיין אז זי איז דיין‬ ‫ער האט עס אראפגעווארפן בשעת‬ ‫דערציילט א משל‪ :‬א פויער האט‬ ‫בלאזער"‪ .‬טרעף א גוטע חבר'טע‬ ‫ס'איז נאך געווען אנגעצינדן און‬ ‫געזען ווי א שמיד צינדט אן א פייער‬ ‫וואס וועט אריינבלאזן אין דיר א‬ ‫איינגעפלאגט‪.‬‬ ‫מיט א בלאזבאלג‪ ,‬און האט געמיינט‬ ‫חיות‪ ,‬און נישט איינע וואס וועט‬ ‫אז דער באלג אליין מאכט די פלאם‪.‬‬ ‫אלע בלעטלעך האבן פלוצלינג‬ ‫ארויסנעמען דיין גאנצע חיות!‬ ‫ער איז עס דאן געגאנגען קויפן‪,‬‬ ‫אנגעהויבן פליען אין א רונדיגן‬ ‫מ'קען בלאזן אויף פאראויס‪,‬‬ ‫אבער אינדערהיים האט עס נאר‬ ‫קרייז‪ ,‬ארום און ארום‪ ,‬פונקט‬ ‫אבער מ'קען אויך ווערן אומגליקליך‬ ‫געבלאזן לופט‪.‬‬ ‫העכער דעם בלאזער פון דער‬ ‫ווען מען טרעפט א בלאזער וואס‬ ‫אונטערשטער זייט‪ .‬הערשי איז‬ ‫ביים קומען מיט טענות האט‬ ‫ציט ארויס די חיות מיט וועלכער‬ ‫צוגעלאפן און האט געגעבן א דרוק‬ ‫דער שמיד אים געפרעגט‪" :‬וואו איז‬ ‫מען דערקוויקט זיך פון דעם רבי'ס‬ ‫אויפן בלאזער‪ .‬עס האט דאך צוויי‬ ‫דיין גלויענדיקע קויל? אן א פינקל‬ ‫זיסע עצות‪ .‬א בלאזער האט דאך‬ ‫קנעפלעך‪ :‬איינס איז אוועקצובלאזן‬ ‫קען דער באלג גארנישט אנצינדן‪".‬‬ ‫צוויי קנעפלעך‪ :‬אריין און ארויס;‬ ‫די בלעטער‪ ,‬און דאס צווייטע איז‬ ‫דער מגיד האט דערמיט געמיינט‬ ‫מאך זיכער אז דו נוצט עס ריכטיג‪.‬‬ ‫ווי א וועקיום‪ .‬מען דריקט דאס‬ ‫צו זאגן אז זיינע ווערטער בלאזן אן‬ ‫‪19‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫רעגן איז א ברכה!‬ ‫‪Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/‬‬ ‫‪35 by 25 orthogonal maze‬‬ ‫ס’רעגנט ס’גיסט‬ ‫פון הימל וואסער פליסט‬ ‫ס’קומט א ברכה‬ ‫פאר די גאנצע משפחה!‬ ‫‪37‬‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪20‬‬ ‫פרשת נח‬ ‫תשפ”ז‬ ‫א געקראכטע רעדל‬ ‫משפחת גליק‬ ‫אייבערשטער איך דארף א זייגער‬ ‫יארצייט‬ ‫געמיר די האק‬ ‫שיחה אין בילד‬ ‫דער בעל בטחון‬ ‫ער קריכט אויפן קאפ‬ ‫טרעף צו‬ ‫‪21‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫=‬ ‫דער הייליגער רבי‬ ‫ְנָחֹוּם‬ ‫ִמְּט ְ �ֶׁש ֶערְְנָאִּב ָּיל‬ ‫זי"ע‬ ‫=‬ ‫יארצייט‪:‬‬ ‫י"א חשון‬ ‫ן די‬ ‫ואך‬‫ו‬‫פ‬ ‫ו‬ ‫יארצייט‬ ‫ְנָ חּום ֶָהַאְט ֶַא ְַפ ְָׁשר ֶגֶ ַעֶגַ ְנְ ִֶב'ַעְט ֶָדַעם ִזּ ייֶגֶ ַער‬ ‫ַאְקּוַמַען ְּקיין‬ ‫ֶ‬ ‫יְׁשְט ֵַּב‬ ‫רֹויַע ִריֶג ַַאִז ֶַער ֶָהַאְט ְנִ ְ‬ ‫ְְט ֶ‬ ‫ָעְר ְְׁש ָָטאֵג‪ ,‬י"א‬ ‫קּוֶמָענְ ִָדיֵגְ ן ָָדאנֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶָדָעם‬ ‫ַפּון ַּאייְנֶ ַעם ַפּון ִזַ ייְנֶ ַע ְִקיְנְ ֶָדַער‪ַ ,‬אּון ֶַער ֶָהַאְט‬ ‫ִזּ ייֶגֶ ַער‪.‬‬ ‫אְר ַַצייָט פּון הְרה"ק ְֶר ִִּבי‬ ‫אֵלָט ִָדי יָ ְ‬ ‫ָעפ ְ‬ ‫ֶֶח ְְׁשָוָ ן‪ֵ ,‬גֶ ַ‬ ‫ַאֵּבן‬ ‫יְׁשְט ַר ֲח ַָמְנֹות ֶָה ְ‬ ‫ַארן ְנִ ְ‬ ‫ַעֶהַאְט ַַפ ְ‬ ‫ַח ָר ְָטֶה ֶגֶ ַ‬ ‫אִּביֵל ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו‪.‬‬ ‫ָעְרנָ ִ‬ ‫נָ ֶחּום ְֶמ ְָט ְֶׁש ְ‬ ‫ַאֹויַפן יָ תֹום‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ַאַפן ִַאין ְׁשּוַל ַאּון‬ ‫ַעַל ְ‬ ‫ֶַער ִַאיִז ֶגֶ ָ‬ ‫ַער ֶּהייְט ְצּוֶגֶ ַעֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ַען ְצּום ַָארֹון ֶ‬ ‫ְקֹוָדְׁש‬ ‫ְְׁש ְִט ֶיַל ְ‬ ‫ֶָעְר ִאיְז ֵגֶ ָעָוֶ ָוָען פּון ִָדי ֵגְ ֶ‬ ‫ְרֹויֶסָע ַַּת ְֵל ִֶמ ִיָדים‬ ‫ַערּוַפן ְנָ חּום ַאּון ִַאים‬ ‫ְ‬ ‫ֶַער ֶָהַאְט ֶגֶ‬ ‫ַער ְְׁש ְְטן‪:‬‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ַעֶהֹויֵּבן וּ וייְנֶ ַען ְצּום ַּא ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ַאּון ַָאְנְ ֶגֶ‬ ‫ייֵליֵגְ ן ְֶר ִִּבי ְר' ִֶּבָעְר‪ֶָ ,‬דָעְר‬ ‫פּון ֶָדָעם ֵה ִ‬ ‫ַאסְטּו ֶָדַעם ִזּ ייֶגֶ ַער?"‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫ַעַפ ֶרַעֶגְ ְט‪ַ" :‬פּון ווַאּו ֶָה ְ‬ ‫יְׁשְט ְּקיין‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער‪ִַ ,‬איְך ֶָהַאֵּב ְנִ ְ‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫"ַא ֶ‬‫ּ‬ ‫יָט ְֶׁשָעְר ֶַמֵגִ יָד‪ָ ,‬וָ ָואֶס ִאיְז ֵגֶ ָעָוֶ ָוָען ֶָדָעְר‬ ‫ֶֶמָעְזְ ְִר ְ‬ ‫ַאְטַע‪.‬‬ ‫יסְט ָָדַאְך ַַמיין ְַט ֶ‬ ‫ַאְטַע‪ַָ ,‬א ֵֶּבַער ָדּו ִֵּב ְ‬ ‫ְַט ֶ‬ ‫ייֵליֵגְ ן ִַּב ַָעֵל ְֵׁשם ָטֹוב‬ ‫ַַּת ְֵל ִֶמיָד פּון ֶָדָעם ֵה ִ‬ ‫ַערְט ְנָ חּום‪.‬‬ ‫ַאְטַע‪ֶַ ",‬עְנְ ְְט ֶַפ ְ‬ ‫"ַפּון ַַמיין ְַט ֶ‬ ‫ַעְטַער ֶָהַאְט ֶגֶ ְ‬ ‫ַעֵּב ֶרַעְנְ ֶגְ ְט ַַפַאר ַַא ֶַלַע‬ ‫ַַמיין ֶַפ ֶ‬ ‫ַה ָקָדֹוְׁש ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו‪.‬‬ ‫ַערְט‬ ‫ַאריְׁש?" ֵּּבייִזֶ ְ‬ ‫"וָ וַאס ַַמַאכְ ְסְטּו ִזִ יְך ְנַ ִ‬ ‫ְִקיְנְ ֶָדַער ַַאִזַ ַא ְּׁשייְנֶ ַע ַַמ ָָּתְנָ ֶה‪ַַ ,‬א ִזּ ייֶגֶ ַער‪,‬‬ ‫ַעֵּבְט ְׁשֹוין‬ ‫ַאְטַע ֶַל ְ‬ ‫ַעְטַער‪ָ"ַ ,‬דיין ְַט ֶ‬ ‫ִזִ יְך ֶָדַער ֶַפ ֶ‬ ‫ַאְטַע‪,‬‬‫יְׁשְט‪ָ .‬דּו ְַט ֶ‬ ‫ַָא ֵֶּבַער ְנָ ַאר ַַפַאר ִַמיר ְנִ ְ‬ ‫ַאְטַע‬ ‫תֹוַמים‪ֶָ ,‬דַער ְַט ֶ‬ ‫יסְט ָָדַאְך ֶָדַער ֲַא ִִבי יְ ִ‬ ‫ִֵּב ְ‬ ‫יְׁשְט‪".‬‬ ‫ָָדַאְך ַַלַאְנְ ֶג ְנִ ְ‬ ‫ַער ֶיֵּבַער ֵֶּבַעְט ִַאיְך ִָדיר‪,‬‬ ‫תֹוַמים‪ֶָ ,‬ד ִ‬ ‫ַפּון ַַא ֶַלַע יְ ִ‬ ‫ֶדֶער ָיֹוְּנְֶג ֶער ָיָתֹו ֹם‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער‪",‬‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ַאְטַע‪ֶָ ,‬דַער ַּא ֶ‬‫"ַמיין ְַט ֶ‬ ‫ַ‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער‪ֶ ,‬גֶ ַעֵּב ִַמיר ַאֹויְך ַַא ִזּ ייֶגֶ ַער‪"...‬‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ַּא ֶ‬ ‫ַאֵּב ֶַלַער‬ ‫ַערְנָ ְ‬ ‫וֶ וַען ֶָדַער ְַצ ִָדיְק ֶר ִֵּבי ְנָ חּום ְְט ְֶׁש ְ‬ ‫ַארְט ִַאים ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער ְנָ חּום ַאֹויס‪.‬‬‫ְְק ַָל ְ‬ ‫ִַאיִז ֶגֶ ַעוֶ וַען ַַא ְְק ַּליין ְִקיְנְ ָד‪ִַ ,‬איִז ִזַ יין ְַט ֶ‬ ‫ַאְטַע‬ ‫ְקּור ְֶצַע‬ ‫וִ וי ְנָ ַאר ֶַער ֶָהַאְט ֶגֶ ֶ‬ ‫ַעַעְנְ ִָדיֶגְ ְט ִזַ יין ְ‬ ‫ייַלְט ִָדי ֶגַ ַאְנְ ְֶצַע ַַמ ֲַע ֶֶׂשֶה‬ ‫ַער ְּצ ְ‬ ‫ֶַער ֶָהַאְט ֶָד ְ‬ ‫ַערְט ַַא‬ ‫יְׁשַע ְָּת ִַפ ָיַלֶה‪ֶָ ,‬הַאְט ֶַער ֶגֶ ֶ‬ ‫ַעֶה ְ‬ ‫ִַא ִיָד ֶ‬ ‫ַעֵּבַעְך ְנִ ְַפ ְָטר ֶגֶ ַעוָ ְ‬ ‫וַארן‪.‬‬ ‫ְנֶ ֶ‬ ‫יְׁשְט‬ ‫ַעְטַער ֶָהַאְט ְנִ ְ‬ ‫ַעְטַער‪ֶָ .‬דַער ֶַפ ֶ‬ ‫ַארן ֶַפ ֶ‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫ַאַלְט‪.‬‬ ‫ַערּוָדַער וִ וי ֶַע ְֶּפַעס ַַפ ְ‬‫ֶ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער ְנָ חּום ִַאיִז ֶגֶ ַעֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ַען‬ ‫ַלֹויֵּבן ִָדי ַַמ ֲַע ֶֶׂשֶה ַאּון ֶַער ֶָהַאְט‬ ‫וַאַלְט ֶגְ ְ‬ ‫ֶגֶ ַעוָ ְ‬ ‫ַעְטַער‪ֶ ,‬הרֶה"ְק ֶר ִֵּבי ְנָ חּום‬ ‫ווַאֹויְנֶ ַען ֵַּביי ִזַ יין ֶַפ ֶ‬ ‫ַעֵּבן ַַפַאר‬ ‫ַאַמיר ִזֶ ַען‪ִַ .‬איְך וֶ וַעַל ֶגֶ ְ‬ ‫ֶגֶ ַעִזָ ַאֶגְ ְט‪ָ :‬‬ ‫"ַל ִ‬ ‫ַעֶהֹויֵּבן ִָדי ַאֹויֶגְ ן‬ ‫ְ‬ ‫ַאֹויַפֶגֶ‬ ‫ְ‬ ‫ְנָ חּום'ַל ֶָהַאְט‬ ‫ְקֹוָדְׁש ִַאיִז‬ ‫ַערן ַָארֹון ֶ‬ ‫ַאּון ֶגֶ ַעִזֶ ַען ַַאִז ַפּון ֶֶהַעכֶ ְ‬ ‫ְׁשּוס ְַטַאְק ִזְ כּותֹו יָ ֶגּ ן ַָע ַּליְנּו‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ַאַמיר ִזֶ ַען ַאֹויֵּב‬ ‫ַַא ֶַלַע ְִקיְנְ ֶָדַער ַַא ַַמ ְְט ֵּּב ַַע‪ַ ,‬אּון ַָל ִ‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער וֶ וַעְט ִָדיר ַאֹויְך ֶגֶ ְ‬ ‫ַעֵּבן ַַא‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ֶָדַער ַּא ֶ‬ ‫ַאַלן ַַא ִזּ ייֶגֶ ַער‪ְּ ,‬פּוְנְ ְְקְט ִָדי ִזֶ ְ‬ ‫ַעַל ֵֶּבַע‬ ‫ַאְּפֶגֶ ַ‬ ‫ַעַפ ְ‬ ‫ַַא ָר ְ‬ ‫ַעְטַער‬‫ֶַפ ֶ‬ ‫ֶָדַער‬ ‫ִַאיִז‬ ‫ַּאייְנְ ַָמַאַל‬ ‫ַַמ ְְט ֵּּב ַַע‪".‬‬ ‫ַעְקֹויַפְט ַַפַאר ִזַ ייְנֶ ַע‬ ‫ְ‬ ‫ַעְטַער ֶָהַאְט ֶגֶ‬‫וִ וי ֶָדַער ֶַפ ֶ‬ ‫ַארן‪ַ ,‬אּון וֶ וַען ֶַער ִַאיִז‬ ‫וַעְקֶגֶ ָ‬ ‫ַעַפ ְ‬ ‫ַַאוֶ ְ‬ ‫ְִקיְנְ ֶָדַער‪.‬‬ ‫ַעְקּוַמַען ֶָהַאְט ֶַער ֶגֶ ְ‬ ‫ַעֵּב ֶרַעְנְ ֶגְ ְט ַַמ ָָּתְנֹות‬ ‫ֶ‬ ‫ְצּור ְיְקֶגֶ‬ ‫ִ‬ ‫ַעְטַער ֶָהַאְט ַַאִזֹוי ֶגֶ ַעְטּון‪ַ ,‬אּון‬ ‫ֶָדַער ֶַפ ֶ‬ ‫ַעָדן‬ ‫ַַפַאר ִזַ ייְנֶ ַע ְִקיְנְ ֶָדַער; ֶַער ֶָהַאְט ַַפַאר יֶ ְ‬ ‫ויָדַער ִַאיִז ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער ְנָ חּום ֶגֶ ַעֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ַען ְצּום‬‫וִ ֶ‬ ‫ייַליְך ַאּון‬ ‫ייַער ְַפ ּר ִ‬ ‫וַארן ִזּ ֶ‬ ‫ְנָ חּום ִַאיִז ֶגֶ ַעוָ ְ‬ ‫ַאַפן וַ וייִזְ ן ַַפַאר ִזַ ייְנֶ ַע ְָקַאִזִ יְנְ ס‬ ‫ייַמֶגֶ ָ‬ ‫ַעַל ְ‬ ‫ִַאיִז ַַא ֶּה ְ‬ ‫ַעְקֹויַפְט ַַא ְּׁשייְנֶ ַעם ִזּ ייֶגֶ ַער‪ֶַ .‬ער ֶָהַאְט ַָא ֵֶּבַער‬ ‫ְ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער‪,‬‬‫ייֵּב ְ‬ ‫"ַא ֶ‬ ‫ְקֹוָדְׁש ַאּון ֶגֶ ַעִזָ ַאֶגְ ְט‪ּ :‬‬ ‫ַָארֹון ֶ‬ ‫ַעסן ַפּוְנֶ ַעם ְְק ַּלייְנֶ ַעם יָ תֹום ְנָ חּום ַאּון‬ ‫ַארֶגֶ ְ‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫ַאַלֶגְ ן ַָדיין‬ ‫רּוֵּביר ְצּו ִזַ יין ווַאֹויַל ַאּון ַָפ ְ‬ ‫ִַאיְך ְְּפ ִ‬ ‫ַַאִז ֶַער ֶָהַאְט ַאֹויְך ַַא ִזּ ייֶגֶ ַער‪.‬‬ ‫ַעֵּב ֶרַעְנְ ֶגְ ְט ְּקיין ִזּ ייֶגֶ ַער‪.‬‬ ‫יְׁשְט ֶגֶ ְ‬ ‫ִַאים ְנִ ְ‬ ‫ַעְטַער‪.‬‬ ‫ַאַלֶגְ ן ֶָדַעם ֶַפ ֶ‬ ‫ָּתֹורֶה ַאּון ַאֹויְך ְצּו ַָפ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ַעְטַער ֶָהַאְט ָָדַאס ֶגֶ ַעִזֶ ַען‪,‬‬ ‫וֶ וַען ֶָדַער ֶַפ ֶ‬ ‫ַאְטַע; ִַאיְך ֵֶּבַעְט ִָדיר‬ ‫יסְט ָָדַאְך ַַמיין ְַט ֶ‬ ‫ָדּו ִֵּב ְ‬ ‫חֹוְׁשָד ֶגֶ ַעוֶ וַען ַַאִז ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער‬ ‫ּ‬ ‫ֶָהַאְט ֶַער‬ ‫ייַער‬ ‫ֶָדַער ְְק ַּלייְנֶ ַער ְנָ חּום ִַאיִז ֶגֶ ַעוָ ְ‬ ‫וַארן ִזּ ֶ‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪22‬‬ ‫וָ וַאס ֶגּ ייְט ַַא ִר ֶיֵּבַער ַאֹויף ַאּוְנְ ִז‪ ,‬וֶ ְ‬ ‫וַעַלן ִַמיר‬ ‫ַאֹויסֶגֶ ַעוַ ְ‬ ‫וַאְק ְסן‬ ‫ְ‬ ‫ַעְטַער‬ ‫ְנָ חּום‪ ,‬וָ וַאס ִַאיִז ְְׁש ְֶּפ ֶ‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער‪ֶ ,‬גֶ ַעֵּב ִַמיר ַאֹויְך ַַא ַַמ ְְט ֵּּב ַַע‪"...‬‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ַּא ֶ‬ ‫רֹויסַע ְַצ ִָד ִיְקים‪.‬‬ ‫וַאְק ְסן ֶגְ ֶ‬ ‫ַאֹויסוַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫רֹויסַער ְַצ ִָדיְק‪.‬‬ ‫ַַא ֶגְ ֶ‬ ‫ַערְט ַַא ְְק ַַלַאְנְ ֶג‬ ‫ַעֶה ְ‬‫ַלּוְצ ִַליְנְ ֶג ֶָהַאְט ִזִ יְך ֶגֶ ֶ‬ ‫ְְּפ ְ‬ ‫ַער ְְׁש ְְטן‪:‬‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ַעְטן ֶָדַעם ַּא ֶ‬ ‫ַאַמיר ֵֶּב ְ‬ ‫ַָל ִ‬ ‫ייַליֶגֶ ַער ֶר ִֵּבי ֶָהַאְט ַאּוְנְ ִז ְָּפ ֶ‬ ‫ְׁשּוְט'ַע‬ ‫ֶָדַער ֶּה ִ‬ ‫ַאַלְט ַַא ָרַאְּפ‪ְ .‬נָ חּום ֵּּבייֶגְ ְט ִזִ יְך‬ ‫וִ וי ֶַע ְֶּפַעס ַַפ ְ‬ ‫ַעַלף ִַמיר ַַאִז ִַאיְך ִזָ ַאַל‬ ‫ַער ְְׁש ְֶטַער‪ֶֶ ,‬ה ְ‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫"ַא ֶ‬‫ּ‬ ‫ויַאִזֹוי ִַמיר ְֶקַעְנֶ ַען‬ ‫ַערְנְ ְט וִ ַ‬ ‫ַאֹויסֶגֶ ֶ‬ ‫ַעַל ְ‬ ‫ֶַמַעְנְ ְְט ְְׁשן ְ‬ ‫יַמַל ֶָהַאְט ֶַמַען ִַאים‬ ‫ַַא ָרַאְּפ ַאּון ִזֶ ַעְט וִ וי ַפּון ִֶה ְ‬ ‫ייַלן‬ ‫ַער ְּצ ְ‬ ‫ַעָדן ְָטַאֶג‪ִָ ,‬דיר ֶָד ְ‬ ‫ַעָדן ְצּו ִָדיר יֶ ְ‬ ‫ֶר ְ‬ ‫רֹויסַע ְַצ ִָד ִיְקים‪.‬‬ ‫ְצּוְקּוַמַען ְצּו ִזַ יין ֶגְ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ַַא ֶַלַע‬ ‫ַאְקַע ֶגֶ ַ‬ ‫ַעְׁשַאְנְ ְֶקַען ַַא ַַמ ְְט ֵּּב ַַע‪.‬‬ ‫ְַט ֶ‬ ‫ַַא ֶַלַעס וָ וַאס ֶגּ ייְט ַאֹויף ִַמיר ַַא ִר ֶיֵּבַער‪ַ ,‬אּון‬ ‫ַעָדן‬ ‫ַאַלֶגְ ן ֶָדַעם ֶר ִֵּבי'ן ַאּון ֶר ְ‬ ‫וַעַלן ַָפ ְ‬ ‫ַאֹויֵּב ִַמיר וֶ ְ‬ ‫ַארף‪".‬‬ ‫ַעְטן ַַא ֶַלַעס וָ וַאס ִַאיְך ַָד ְ‬ ‫ִָדיר ֵֶּב ְ‬ ‫ַעָדן ְָטַאֶג "ַאֹויף ַאּוְנְ ִזֶ ַער‬‫ַער ְְׁש ְְטן יֶ ְ‬‫ייֵּב ְ‬ ‫ְצּום ַּא ֶ‬ ‫ַעְטַער ֶָהַאְט ָָדַאס ֶגֶ ַעִזֶ ַען‪,‬‬ ‫וֶ וַען ֶָדַער ֶַפ ֶ‬ ‫ַעְטן ַַא ֶַלַעס‬ ‫ְׁשּוְט'ַער ְְׁש ְְּפ ַרַאְך"‪ִַ ,‬אים ֵֶּב ְ‬ ‫ְָּפ ֶ‬ ‫ייַער‬ ‫וייְטַער ִזּ ֶ‬ ‫ֶָהַאְט ֶַער ַפּון יֶ ַעְנֶ ַעם ְָטַאֶג ַאּון וַ ֶ‬ ‫ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו‪.‬‬ ‫ייַלן ַַא ֶַלַעס‬‫ַער ְּצ ְ‬ ‫ַאר ְַפן ַאּון ִַאים ֶָד ְ‬‫וָ וַאס ִַמיר ַָד ְ‬ ‫ַאַל ְְטן ֶָדַעם יּוְנְ ֶגְ ן‬ ‫ייַער ֶגֶ ַ‬ ‫ַעֶה ְ‬ ‫ַעְצְט ַאּון ְַט ֶ‬ ‫ֶגֶ ֶ‬ ‫ַעְׁש ְ‬ ‫‪23‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫משפחת‬ ‫גליק‬ ‫יסְל‬ ‫ְָקַאְר‪ַ ,‬אּון ִֶדי ְָקַאְר ַָהַאט זִ יְך ַַא ִּב ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫עְר ְְׁש ְטן ַַאז ֶֶמען זָ ַאְל ְנִ ְ‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ֶֶדעם ֵַא ֶ‬ ‫אַ ֶג ֶעְקְֶרַ אְכְֶטֶע ֶרֶ עְדְ ל‬ ‫עְרְנָ ַאְך ַָהַאט זִ יְך ֶעס‬ ‫ַאְקְלְ ט‪ֶֶ .‬ד ְ‬‫עְׁש ְ‬‫ֶגֶ ָ‬ ‫עפן ְלֶ עְכֶ עְר ִַאין ֶַמייְנֶ ע ֵֵצייְנֶ עְר‪.‬‬ ‫ְט ְֶר ְ‬ ‫ַָא ְּפ ֶגֶ ע ְְׁש ֶט ע ְלְ ט ‪.‬‬ ‫יסט‬ ‫ַאֹויפ'ן ֶֶדעְנְ ִט ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַּביים ְלִ יֶגְ ן‬ ‫עטעְר‬‫ַָא ֶּבעְר ַַא ָּפַאְר ִֶמיְנּוט ְְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫עְקט‬ ‫עְׁש ֶט ְ‬ ‫ֶּבעְנְ ְְקְל ַָהַאּב ִַאיְך זִ יְך ַַא ְַרייְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫עְרט ִֶדי‬ ‫עַה ְ‬ ‫ויֶדעְר ֶגֶ ֶ‬ ‫ַאּבן ִֶמיְר וִ ֶ‬ ‫ַָה ְ‬ ‫עְר ֵֵצייְלְ ט‪:‬‬ ‫ֶֶמעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ‬ ‫עֶדיֶגֶ ע ֶמּוזִ יְק פּון‬ ‫עּב ִ‬‫ַאֶדס ִֶמיט ְלֶ ֶ‬ ‫ִע ְיְר ָּפ ְ‬ ‫עְרּוֶדעְר‪ֶ .‬עס ַָהַאט‬ ‫ֶ‬ ‫עסַאְנְ ֶטע ֶגֶ‬ ‫עְר ַ‬ ‫ִַאיְנְ ֶט ֶ‬ ‫יט"ַא‪ַַ ,‬אזֹוי וֶ ועְל‬ ‫יָבַה ְְׁשְלִ ָ‬ ‫ֶֶדעם ְרַּאְׁש יְ ְִׁש ָ‬ ‫עַהַאט ַַאן ַַאּפֹויְנְ ְט ֶֶמעְנְ ט‬ ‫ִַאיְך ַָהַאּב ֶגֶ ַ‬ ‫עֶדְל‪.‬‬ ‫ְקּוֶמט פּון ַַא ְֶר ְ‬ ‫עפיְלְ ט וִ וי ֶעס ְ‬ ‫ֶגֶ ִ‬ ‫ַאְרְק ִפיְלְ ן וִ וי ֶֶמען‬ ‫יְׁשט ַַאזֹוי ְְׁש ַט ְ‬ ‫ִַאיְך ְנִ ְ‬ ‫ַאְק ָטַאְר ַָאְנְ ַהֹויּב וָ וַאְך‪.‬‬ ‫ַּביים ֵֵציין ֶָד ְ‬ ‫ַאטע ִַאיז ַַאְרֹויס פּון ִֶדי ְָקַאְר‪,‬‬ ‫ֶַמיין ַט ֶ‬ ‫ַַא ְְר ֶּבעט ַאֹויף ִֶמיְר‪.‬‬ ‫יְׁשט‬‫ַאטְׁש ֶעס ִַאיז ִֶמיְר ִּבְכְ ְלַ ְל ְנִ ְ‬ ‫ְכָ ְ‬ ‫ַאְקּוְקן וָ וַאס ֶעס ֶגֵ ייט ָפַאְר‪ַ ,‬אּון‪ ...‬יָ ַא‪,‬‬ ‫ְ‬ ‫ַּב‬ ‫ַאְק ָטַאְר‪,‬‬ ‫עְׁש ֶַמַאְק ֵצּו ֶגֵ יין ֵצּום ֵֵציין ֶָד ְ‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫עפעְר‪ַַ ,‬אז‬ ‫ַאְׁש ֶ‬‫ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַהייְלִ יֶגֶ עְר ַּב ֶ‬ ‫עֶדְל‬‫ַאפן‪ֵַ .‬איין ְֶר ְ‬ ‫עט ְָר ְ‬ ‫ִַאיְר ַָהַאט ֶגּוט ֵצּוֶגֶ ְ‬ ‫יטן‬‫וֵ וייס ִַאיְך ַַאז ֶעס ִַאיז וִ ויְכְ ִטיֶג ֵצּו ִַה ְ‬ ‫עְקעְנְ ט ַַאייְנְ ַַהַאְלְ ְטן פּון‬ ‫ִַאיְך ַָהַאּב זִ יְך ֶגֶ ֶ‬ ‫ַאֹויסֶגֶ עזֶ ען‬ ‫ִַאיז ֶגֶ עוֶ וען ְפְלַ ַאְך‪ֶ ,‬עס ַָהַאט ְ‬ ‫ִֶדי ֶגֶ עזּוְנְ ט פּון ִֶדי ֵֵציין‪.‬‬ ‫ייען‪ַ ,‬אּון ִַאיְך ִּבין ֶגֶ עְלֶ עֶגְ ן ֶגְ ְָרַאֶד ִֶדי‬‫ְְׁש ְַר ֶ‬ ‫ַאֵצ ֶטע ֵַאיי‪.‬‬ ‫עּפְלַ ְ‬ ‫וִ וי ַַא ֶגֶ ְ‬ ‫ֶגַ ַאְנְ ֵֶצע ֵַצייט‪.‬‬ ‫עְרּופן ִֶדי‬ ‫ְ‬ ‫ַאֶמע ַָהַאט ֶגֶ‬‫וֶ וען ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫עֶמַאְכְ ט ַַא ְְּת ִפְלָ ַה‬ ‫ַאּבן ִֶמיְר ֶגֶ ַ‬ ‫ֶגְ ְלַ ייְך ַָה ְ‬ ‫ֵצּוְריְק‪,‬‬ ‫ַאְק ָטַאְר'ס ַָא ִפיס ַַא ָּפַאְר וָ וַאְכְ ן ִ‬ ‫ֶָד ְ‬ ‫עְנּוֶמען ַַא ַסַאְך‬ ‫ֶ‬ ‫ַאְקע ֶגֶ‬ ‫ֶעס ַָהַאט ַט ֶ‬ ‫עפעְר‪ֶַ ,‬העְלְ ף ַַאז ִֶמיְר‬ ‫ַאְׁש ֶ‬ ‫"ַהייְלִ יֶגֶ עְר ַּב ֶ‬ ‫ֵ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן ַַאז‬ ‫ייּב ְ‬ ‫עטן ֶֶדעם ֵַא ֶ‬ ‫עּב ְ‬ ‫ַָהַאט זִ י ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶמייְנְ ט‪.‬‬ ‫ְְׁשְנֶ עְלֶ עְר וִ וי ִַאיְך ַָהַאּב ֶגֶ ֵ‬ ‫ַאְר ְֶרעְכְ ְטן"‪.‬‬ ‫זָ ַאְלְ ן ֶעס ֶגְ ְלַ ייְך ְֶקעְנֶ ען ַפ ְ‬ ‫ִַאיְך זָ ַאְל ְֶקעְנֶ ען ֶגֵ יין ְנָ ַאְך ֵֵח ֶֶדְר‪ַַ ,‬אזֹוי‬ ‫ַאּבן‬ ‫ַָה ְ‬ ‫ַַא ֵַהיים‬ ‫ַאֹויפ'ן וֶ ועֶג‬ ‫ְ‬ ‫ַאסן פּון‬ ‫ַאְר ַּפ ְ‬ ‫יְׁשט ַפ ְ‬ ‫ַאְרְנִ ְ‬ ‫וֶ ועְל ִַאיְך ֶגָ ְ‬ ‫ַאֶמ ֶּבעְר‬ ‫ַאְקּוֶמען ִֶדי ְנָ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ַאּבן ַּב‬ ‫ִֶמיְר ַָה ְ‬ ‫ַַאן‬ ‫עְרט‬ ‫עַה ְ‬ ‫ֶגֶ ֶ‬ ‫ְלּוֵצְלִ יְנְ ֶג‬ ‫ְּפ ְ‬ ‫ִֶמיְר‬ ‫עְרְנֶ ען‪.‬‬ ‫ְלֶ ְ‬ ‫טֹויְׁשן‬ ‫ְ‬ ‫ְקּוֶמען‬ ‫פּון ְֵצוֵ ויי ֶֶמעְנְ ְט ְְׁשן וָ וַאס ֶ‬ ‫עְרּוֶדעְר פּון ִֶדי‬ ‫ֶ‬ ‫עסַאְנְ ֶטע ֶגֶ‬ ‫עְר ַ‬‫ִַאיְנְ ֶט ֶ‬ ‫יְׁשט‬‫ַאּבן ְנִ ְ‬ ‫ייֶדע ַָה ְ‬ ‫עֶדעְר‪ַָ ,‬א ֶּבעְר ֵּב ֶ‬‫ְֶר ֶ‬ ‫עְר ְְׁש ֶטעְר‪,‬‬‫ייּב ְ‬ ‫ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַא ֶ‬ ‫עַהֹויּבן‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ַאֹויפֶגֶ‬ ‫ְ‬ ‫עַהַאט ּפּוְנְ ְְקט‬ ‫ַאּבן ֶגֶ ַ‬ ‫זֵ יי ַָה ְ‬ ‫ַאּבן‬ ‫ַָה ְ‬ ‫ִֶמיְר‬ ‫ֶגּוטע ֵַצייט ַַאז ִֶמיְר זָ ַאְלְ ן‬ ‫ַַא ֶ‬ ‫עטן‬ ‫עּב ְ‬ ‫וייטעְר ֶגֶ ֶ‬ ‫וַ ֶ‬ ‫ַאְרן ִֶדי‬‫ְרּוַאיֶג ְֶקעְנֶ ען ָפ ְ‬ ‫ְנָ ַאְך ִ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן‪.‬‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ֶֶדעם ֵַא ֶ‬ ‫עְר ִֵציֶג ִֶמיְנּוט‬‫ִפיְנְ ף ַאּון ֶפ ְ‬ ‫ִַאיז‬ ‫עְרְנָ ַאְך‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫ֵצּום ַָא ִפיס‪.‬‬ ‫עפַאְלְ ן ַפַאְר‬ ‫ַַאייְנְ ֶגֶ ַ‬ ‫ַאֹויפ'ן וֶ ועֶג ַָהַאּב ִַאיְך‬ ‫ְ‬ ‫ַאטע ֵצּו‬ ‫ֶַמיין ַט ֶ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן‬‫ייּב ְ‬ ‫עטן ֶֶדעם ֵַא ֶ‬ ‫עּב ְ‬ ‫ֶגֶ ֶ‬ ‫ֲֵח ֵָב ְִרים‪.‬‬ ‫ְרּופן‬ ‫ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ַאְרְנִ ְ‬ ‫ַַאז ֶעס זָ ַאְל ִֶמיְר ֶגָ ְ‬ ‫ַָהַאט‬ ‫ֲֵח ֵָב ְִרים‬ ‫יְׁשט‬ ‫וֵ ויי טּון ַאּון ִַאיְך זָ ַאְל ְנִ ְ‬ ‫ֶגֶ עזָ ַאֶגְ ט ַַאז זֵ יי‬ ‫ַאְקן ַאּון ְלִ יֶגְ ן‬ ‫עְר ְְׁש ְָר ְ‬ ‫זַ יין ֶֶד ְ‬ ‫ְִׁש ְיְקן‬ ‫וֶ ועְלְ ן‬ ‫ַאֹויפ'ן ֶּבעְנְ ְְקְל‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ְרּוַאיֶג‬ ‫ִ‬ ‫ֶעס‬ ‫ֵַאייְנֶ עְר‬ ‫עטן‬ ‫עּב ְ‬ ‫ַאֹויְך ַָהַאּב ִַאיְך ֶגֶ ֶ‬ ‫ט ֹו י ְְׁש ן ‪.‬‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪24‬‬ ‫ח‪ .‬צ‪ .‬גליק‬ ‫ַאְר'ן‬ ‫עְר ֵֵצייְל ַאֹויְך ֶָדַאס ַפ ְ‬ ‫ִַאיְך ֶֶד ְ‬ ‫ַאֶמע ַאּון ַַא ְַרייְנְ ֶגֵ יין ִַאין ֶּבעט‪,‬‬ ‫ַאּון ֶַמ ֶ‬ ‫עטעְר‬ ‫וַאְרן ְְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫עְרוַ וייְל ִַאיז ֶגֶ עוָ ְ‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן‪ ,‬וִ וי ְְׁשוֶ ועְר ֶעס ִַאיז ַפַאְר‬ ‫ייּב ְ‬‫ֵַא ֶ‬ ‫עְרע וֶ ועֶג‬ ‫ַאְר ְְׁש ֶטעְלְ ט זִ יְך ַַאן ַַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עטעְר‪ַ ,‬אּון ִַאיְך ִּבין ֶגֶ עוֶ וען‬ ‫ַאּון ְְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫ֵצּופ ְִרי‪,‬‬ ‫ֵצּוְקּוֶמען פּון ֶּבעט ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ְרֹויס‬ ‫ִֶמיְר ַַא ְ‬ ‫ֵצּופ ְִרי‪ַ ,‬אּון ֶַמַאְכְ ט ַַאז ֶַמיין ֶּבעט זָ ַאְל‬ ‫ְ‬ ‫יסְל ַָאְנְ ֶגֶ עֵצֹויֶגְ ן‪.‬‬ ‫ַַא ִּב ְ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן ֶעס‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ַאּון ִַאיְך ֶּבעט ֶֶדעם ֵַא ֶ‬ ‫ַאְקוֶ ועם‬ ‫ַא'ֶדיֶג ַּב ְ‬ ‫ֶמֹוְר ִ‬ ‫ועְרן ָ‬ ‫ְלּוֵצְלִ יְנְ ֶג וֶ ְ‬ ‫ְּפ ְ‬ ‫ייע‬ ‫עַהֹויּבן ַַא ְנַ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫עֵצט ַָאְנְ ֶגֶ‬‫ַאּבן יֶ ְ‬ ‫ִֶמיְר ַָה ְ‬ ‫עְׁש ֶַמַאְק ֵצּו‬ ‫זָ ַאְל ִֶמיְר זַ יין ֶגְ ְִריְנְ ֶג ַאּון ֶגֶ ְ‬ ‫ַאֶמע‬ ‫וַאְרעם‪ַַ ,‬אז וֶ וען ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ַאּון וַ ֶ‬ ‫ייעְר‬ ‫ַאֹויפ ְְׁש ֵטיין זֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ַאְרף‬ ‫ֹּכִ ְָּתַה‪ַ ,‬אּון ִַאיְך ֶַד ְ‬ ‫ְלֹויפן ֵצּו ֵֵח ֶֶדְר‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ַאֹויפ ְְׁש ֵטיין ַאּון‬ ‫ְ‬ ‫ועְקט ִֶמיְר ַאֹויף ְֶקען ִַאיְך ְקֹוים‬ ‫וֶ ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ַאפן ֶגֵ יין ִַאיז ִֶמיְר ְנִ ְ‬ ‫ְפ ְִרי‪ִּ .‬בְכְ ְלַ ְל‪ְְׁ ,‬שְלָ ְ‬ ‫ייע‬‫עט ְֵר ֶ‬ ‫עְר ְְׁש ֶטעְר ַַאז ַַא ֶגֶ ְ‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַא ֶ‬ ‫ְקּוֶמ ען‪.‬‬ ‫ְרֹויס ֶ‬ ‫ַַא ְ‬ ‫ַַאזֹוי ֶגְ ְִריְנְ ֶג‪.‬‬ ‫עְקּוֶמען‬ ‫ֶ‬ ‫עֶמ ֶּבעְר ִַאיז ַָאְנְ ֶגֶ‬ ‫ֲֵח ֵָב ְִרים ֶֶמ ְ‬ ‫עֶדט‬‫ַאְר ְְׁש ֵטיין? ַּבייְנַ ַאְכְ ט ְֶר ְ‬ ‫ֶעְנְ ְק ַפ ְ‬ ‫עֶדן ָטַאֶג ֶֶדעם‬ ‫ִַאיְך ֶּבעט יֶ ְ‬ ‫עטעְר‪ַ ,‬אּון ְנָ ַאְך ַַא‬ ‫ֵצּופיְל ְְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫יְׁשט‬‫ְנִ ְ‬ ‫ֶעְר ִֶמיְר ַָאן ַַאז ֶַמיין ֶּבעט ְְׁש ֶטעְכְ ט ַאּון‬ ‫עְר ְְׁש ְטן ַַאז ִַאיְך זָ ַאְל ְֶקעְנֶ ען ְֵׁשיין‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ֵַא ֶ‬ ‫עֶדְל ַָהַאט ֶעְר ֶגֶ עזֶ ען ַַאז‬ ‫ַאְקּוְקן ִֶדי ְֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַּב‬ ‫ַאְקוֶ ועם‪.‬‬ ‫יְׁשט ַּב ְ‬ ‫ֶעס ִַאיז ְנִ ְ‬ ‫ַאֶמע ְִׁש ְיְקט ִֶמיְר‬ ‫ָפַאְלְ ֶגְ ן וֶ וען ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫טֹויְׁשן‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ַאְרף ֶעס ֲַא ִפיְלּו ְנִ ְ‬ ‫ֶֶמען ֶַד ְ‬ ‫עֶדט ֶעְר ִֶמיְר ַָאן ַַאז ֶַמיין‬ ‫ֵצּופ ְִרי ְֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַאפן‬ ‫ַַא ְַריין ִַאין ֶּבעט‪ִַ .‬איְך ֶמּוז ֶגֵ יין ְְׁשְלָ ְ‬ ‫ַאּפט ִֶדי ְלָ ַאְך‬ ‫ֶעְר ַָהַאט ַפ ְ‬ ‫ַאְר ְְׁש ָט ְ‬ ‫וַאְרעם‪,‬‬ ‫ַאְקוֶ ועם ַאּון וַ ֶ‬ ‫ֶּבעט ִַאיז ַַאזֹוי ַּב ְ‬ ‫ִַאין ֵַצייט‪ֶָ .‬דַאס ִַאיז ִֶדי ֵַאייְנְ ִֵציֶגְ ְס ֶטע‬ ‫עֵצ ֶיעְלֶ ע זַ ַאְך‪ַ ,‬אּון ִּביז ַַא ָּפַאְר‬ ‫ִֶמיט ַַא ְס ֶּפ ִ‬ ‫ַאּון ַַאז ִַאיְך ִּבין ְנָ ַאְך ַַאזֹוי ִֶמיֶד‪.‬‬ ‫ַאְר ֶַמַאְל‬ ‫ויַאזֹוי ִַאיְך זָ ַאְל ְֶקעְנֶ ען ְנָ ְ‬ ‫וֶ ועֶג וִ ַ‬ ‫ַאֹויפ'ן‬ ‫ְ‬ ‫ִֶמיְנּוט זֶ עְנֶ ען ִֶמיְר ְׁשֹוין ֶגֶ עוֶ וען‬ ‫עְר ְְׁש ֶטעְר‪ֶֶ ,‬דעְר‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ַָא ֶּבעְר ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַא ֶ‬ ‫ֵצּופ ְִרי‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫עְק ְס ֶטע‬ ‫ַאֹויפ ְְׁש ֵטיין ִֶדי ְנֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫וֶ ועֶג ַַא ֵַהיים‪.‬‬ ‫עְרְנְ ט ַאּוְנְ ז ַאֹויס ִֶדי‬ ‫ֵַהייְלִ יֶגֶ עְר ְֶר ִּבי ְלֶ ְ‬ ‫עֶדט ִֶמיְר ַָאן‬ ‫ֶֶדעְר יֵ ֵֶצְר ַָה ְָרע וָ וַאס ְֶר ְ‬ ‫ּבֹוֶדֶדּות‪.‬‬ ‫ֶַמ ְָּתְנָ ַה פּון ְְּת ִפיְלָ ַה וְ ִַה ְת ְ‬ ‫ַאטע‬ ‫יְׁשט ָפַאְלְ ֶגְ ן ַט ֶ‬ ‫ַּבייְנַ ַאְכְ ט ִַאיְך זָ ַאְל ְנִ ְ‬ ‫טאטע‬ ‫מאמע‬ ‫מענדי‬ ‫צירי‬ ‫הענדי‬ ‫וועלוועלע‬ ‫נתי‬ ‫‪25‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫טרעף צו‬ ‫וועלכע זאך האט פיס אבער ער קריכט אויפן‬ ‫קאפ?‬ ‫שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך‪:‬‬ ‫ווען מיר זיצין אין סוכה זיצין מיר אונטער די שאטן‪.‬‬ ‫פונעם אייבערשטן‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪26‬‬ ‫ספר המדות'ל‬ ‫מילתא דבדיחותא‬ ‫ֲאכִ ילָ ה‬ ‫עסן אליין‬ ‫איינער איז אמאל אריין‬ ‫צו א טעיק אוט געשעפט‪,‬‬ ‫אשׁי ֵתבוֹת‬ ‫וּ’שׁתוּ“‪ָ ,‬ר ֵ‬ ‫יג‪” .‬לְ ’כוּ לַ ֲ’חמוּ ְב’לַ ְח ִמי ְ‬ ‫ער בעט דעם ארבעטער “געב מיר‬ ‫אשׁי‬ ‫ימ ְט ִריָּא ָר ֵ‬ ‫אוֹתיּוֹת גִּ ַ‬ ‫”בּיֵין“ ִעם ָה ִ‬ ‫”לוּלָ ב“‪ְ ,‬‬ ‫ביטע ‪ 5‬פלייש סענדוויטשעס‪,‬‬ ‫”מ ָסכְ ִתּי“‬ ‫”א ְ’תרוֹג ֲה ַ’דס ֲע ָ’ר ָבה“‪ָ ,‬‬ ‫ֵתבוֹת ֶשׁל ֶ‬ ‫‪ 8‬פרענקס‪ 3 ,‬טעלערס‬ ‫ְבּ ִחינַ ת ֻסכּוֹת‪ַ .‬על ֵיְדי ִמ ְצוַ ת נְ ִטילַ ת ַא ְר ָבּ ָעה‬ ‫פרענטש פרייס”‪.‬‬ ‫ִמינִ ים וְ ַעל ֵיְדי ֻסכָּ ה‪ָ ,‬א ָדם זוֹכֶ ה לַ ֲאכִ ילָ ה‬ ‫דער ארבעטער פרעגט אים‬ ‫בּוּשׁים‪ ,‬וְ גַ ם לְ ִחיּוּת ַהנְּ ָשׁ ָמה‪ַ .‬על‬ ‫וּמלְ ִ‬‫וּשׁ ִתיָּה ַ‬‫ְ‬ ‫”דאס אלעס גייסטו עסן אליין“?!‬ ‫שׂוּמי ָענָ ן‬ ‫“בּ ִ‬ ‫בּוּשׁים‪ְ ,‬בּ ִחינַ ת ְ‬ ‫ֵיְדי ֻסכָּ ה זוֹכֶ ה לְ ַמלְ ִ‬ ‫לְ בוּשׁוֹ”‪ַ ,‬על ֵיְדי ַע ְר ֵבי נַ ַחל זוֹכֶ ה לִ ְשׁ ִתיָּה‪ַ ,‬על‬ ‫ענפערט ער‪“ ,‬ניין אודאי‬ ‫ֵיְדי ֲה ַדס זוֹכֶ ה לְ ִחיּוּת ַהנְּ ָשׁ ָמה‪ ,‬וְ ַעל ֵיְדי לוּלָ ב‬ ‫נישט‪ ,‬איך וועל עס עסן מיט‬ ‫וְ ֶא ְתרוֹג זוֹכֶ ה לַ ֲאכִ ילָ ה‪ ,‬כִּ י יֵשׁ ָבּ ֶהם ְפּ ִרי‪ֶ ,‬שׁ ֵהם‬ ‫קעטשאפ‪”...‬‬ ‫ִמינֵ י ַמ ֲאכָ ל‪..‬‬ ‫יצן ִאין‬ ‫אקלֶ ען לוּלָ ב אוּן זִ ְ‬ ‫דוּרְך ִדי ִמ ְצוֹת פוּן ָשׁ ְ‬ ‫ְ‬ ‫אקוּמען‬ ‫ֶ‬ ‫ִדי סוּכָּ ה‪ִ ,‬איז ַא ֶמענְ ְטשׁ זוֹכֶ ה צוּ ַבּ‬ ‫יידער‪ ,‬אוּן אוֹיְך ַא‬ ‫ֶע ְסן‪ְ ,‬טרוּנְ ֶקען‪ ,‬אוּן ְקלֵ ֶ‬ ‫אפט ַפאר זַ יין נְ ָשׁ ָמה‪.‬‬ ‫עבּ ַה ְ‬ ‫לֶ ְ‬ ‫בחידה טובה‬ ‫יידער‪ ,‬וִ וי ֶדער‬ ‫אקוּמט ֶמען ְקלֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫דוּרְך ִדי סוּכָּ ה ַבּ‬ ‫ְ‬ ‫שׂוּמי ָענָ ן לְ בוּשׁוֹ“‪,‬‬ ‫”בּ ִ‬ ‫ָפּסוּק זָ אגְ ט ִ)איּוֹב ל”ח‪ ,‬ט’( ְ‬ ‫ִדי סוּכָּ ה ִאיז ַא זֵ כֶ ר צוּ ִדי וָ ואלְ ֶקענֶ עס וָ ואס‬ ‫‪ .1‬ווי שטייט ביים דאווענען‬ ‫דוּרְך‬ ‫ענוּמען ִדי ִא ְידן וִ וי ַא ְקלֵ ייד; ְ‬ ‫רוּמגֶ ֶ‬ ‫אבּן ַא ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫‪ 3‬ווערטער אין א צי‪ ,‬אלע‬ ‫האבן די זעלבע אותיות‪,‬‬ ‫אקוּמט‬‫ְ‬ ‫ואק ְסן ַבּיים ַטייְך‪ַ ,‬בּ‬ ‫ִדי ֲע ָרבוֹת וָ ואס וַ ְ‬ ‫אבער יעדע פון די ‪ 3‬ווערטער‬ ‫אקוּמט ֶמען‬ ‫ְ‬ ‫דוּרְך ִדי ֲה ַד ִסים ַבּ‬ ‫ֶמען ְטרוּנְ ֶקען; ְ‬ ‫טייטשט אנדערש?‬ ‫ַחיוּת ַפאר ִדי נְ ָשׁ ָמה‪ִ ,‬די נְ ָשׁ ָמה ָהאט ַהנָ ָאה פוּן‬ ‫דוּרכְ ’ן לוּלָ ב אוּן ֶא ְתרוֹג‪,‬‬ ‫גוּטע גֶ ערוְּך; אוּן ְ‬ ‫ַא ֶ‬ ‫אבּן ִאין זִ יְך ֵפּירוֹת וָ ואס ֶמען ֶקען ֶע ְסן‪,‬‬ ‫וָ ואס ָה ְ‬ ‫חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך‪:‬‬ ‫וארג‪.‬‬ ‫אקוּמט ֶמען ֶע ְסנְ וַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַבּ‬ ‫‪ .1‬ווי אזוי קען אויסקומען אז מען זאל ליינען‬ ‫איין פרשה )ביז שני( אכט מאל במשך ‪ 2‬וואכן?‬ ‫רוּמז ִאינֶ עם ָפּסוּק ִ)מ ְשׁלֵ י ט’‪ ,‬ה’( “לְ כוּ‬ ‫ָדאס ִאיז ְמ ָ‬ ‫ווען די ערשטע טאג און די אכטע טאג‬ ‫אשׁי‬‫וּשׁתוּ ְבּיַ יִ ן ָמ ָסכְ ִתּי”; ִדי ָר ֵ‬ ‫לַ ֲחמוּ ְבלַ ֲח ִמי ְ‬ ‫פסח געפאלן אין שבת ליינט מען שמיני‬ ‫‪ 8‬מאל‪ .‬א( מנחה שבת צו‪ ,‬ב( מאנטאג‪ ,‬ג(‬ ‫וּ’שׁתוּ“ ִאיז‬ ‫ֵתּיבוֹת פוּן ”לְ ’כוּ לַ ֲ’חמוּ ְב’לַ ֲח ִמי ְ‬ ‫דאנערשטאג‪ ,‬ד( מנחה יום א דפסח‪ ,‬ה(‬ ‫אוֹתיוֹת‬ ‫”בּיַ יִ ן“ ִמיט ִדי ִפיר ִ‬ ‫וארט ְ‬ ‫”לוּלָ ב“‪ָ ,‬דאס וָ ְ‬ ‫מנחה יום ח’ דפסח‪ ,‬ו( מאנטאג שמיני‪ ,‬ז(‬ ‫דאנערשטאג שמיני‪ ,‬ח( שבת שמיני ג‬ ‫“א ְ’תרוֹג‬ ‫אשׁי ֵתּיבוֹת פוּן ֶ‬ ‫ימ ְט ִריָּ א ִדי ָר ֵ‬ ‫ִאיז ְבּגִ ַ‬ ‫‪ .2‬וואס וועגט מער א פונט שטיינער אדער א‬ ‫”מ ָסכְ ִתּי“ ִאיז‬ ‫וארט ָ‬ ‫ָה ָ’דס ֲע ָ’ר ָבה”‪ ,‬אוּן ָדאס וָ ְ‬ ‫פונט שטרוי?‬ ‫ַא לָ שׁוֹן פוּן סוּכּוֹת‪.‬‬ ‫ביידע וועגט א פונט‪...‬‬ ‫‪.....................‬‬ ‫אליעזר שלמה יאקאבאוויטש‬ ‫אדי און אסתי היימליך‬ ‫חיה שורי הורוביץ‬ ‫הערשי סאמעט‬ ‫העני ווערטהיימער‬ ‫אשי הערצאג‬ ‫מענדי סאלז‬ ‫לייקי סאמעט‬ ‫יואליש סאמעט‬ ‫חנה לעווי מאנסי‪ ,‬לעכט‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪28‬‬ ‫‪...........................................‬‬ ‫נחמן נתן רוטה שטעטל‬ ‫נחמן יאקאבאוויטש‬ ‫משפחת פוקס‬ ‫מענדי שווארץ‬ ‫קיילי ווייס‬ ‫קיילי & עטי ווייס‬ ‫פייגי פינטער‬ ‫סערל ראטה‬ ‫יונתן און בייניש לעזער‬ ‫מענדי שווארץ‬ ‫מלכי ראטה‬ ‫שרה פערל‬ ‫‪29‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫‪8‬‬ ‫רויס ַא‬ ‫עבט ַא ֹ‬ ‫ֶדער ֶקע ִניג גֶ ְּ‬ ‫שט‬ ‫ֵירה ַאז ְמ ֶ'קען ֶמער ִני ְ ׁ‬ ‫ְ ּגז ָ‬ ‫אכע ֶנע‬ ‫עכ ְטן ֵקיין צו ְּּב ָר ֶ‬ ‫אר ֶר ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫שט‬ ‫ֶוערט ִני ְ ׁ‬ ‫ערל ו ְ‬ ‫זַאכן‪ּ ֶ .‬ב ְ‬ ‫ְ‬ ‫אר ָלאזְט ז ְ‬ ‫ִיך‬ ‫לו ְירן‪ֶ ,‬ער ַפ ְ‬ ‫אר ֹ‬‫ַפ ְ‬ ‫ש ֶטער‬ ‫ער ְ ׁ‬ ‫ייב ְ‬ ‫ַאז ֶדער ֵא ֶ ּ‬ ‫על ְפן‪.‬‬ ‫וֶועט ֶה ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫זֶעה גוּט?‬ ‫ש ֵטייט‬ ‫שר ְ ׁ‬ ‫אויס וִוי ַאן ֹ‬ ‫עו ֶ ׁ‬ ‫ְס'קו ְּקט ֹ‬ ‫אקט‬ ‫ַואלד אוּן ַה ְ‬ ‫ארט ִאין ו ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אלץ!‬ ‫ַא ֵליי ְנס ָה ְ‬ ‫יב‬ ‫שו ְּל ִדיגְ ט ר’ ִאיד‪ֹ ,‬‬ ‫או ּ‬ ‫ַא ְנ ְט ׁ‬ ‫יך ְפ ֶרעגְ ן‪ִ :‬איר קו ְּקט ֹ‬ ‫אויס וִוי‬ ‫ֶמעג ִא ְ‬ ‫אקט ִאיר ָדא‬ ‫וואס ַה ְ‬ ‫אר ָ‬ ‫שר‪ִ ,‬איז ַפ ְ‬ ‫ַאן ֹ‬ ‫עו ֶ ׁ‬ ‫עמט ִאיר‬ ‫נ‬ ‫ס‬ ‫ווא‬ ‫ַ ְ ָ ֶ ְ‬ ‫אר‬ ‫פ‬ ‫ץ?‬ ‫אל‬ ‫ַא ֵל ְ ָ ְ‬ ‫ה‬ ‫ס‬ ‫נ‬ ‫יי‬ ‫ייטער?‬‫שט ַאן ַא ְר ַ ּב ֶ‬ ‫ִני ְ ׁ‬ ‫אוי‪ ,‬וָואס‬ ‫ֹ‬ ‫יך זוּךְ‬ ‫יך ִדיר זָאגְ ן? ִא ְ‬ ‫זָאל ִא ְ‬ ‫ייטער‬ ‫ש ֹׁוין ַא ֹזוי ַלא ְנג ַא ּ ַפ ִ‬ ‫אסיגְ ן ַא ְר ַ ּב ֶ‬ ‫ֶהער‬ ‫אלץ‪ָ ,‬א ֶ ּבער‬ ‫אקן ָדאס ָה ְ‬ ‫וָואס זָאל ִמיר ַה ְ‬ ‫עמיר ִדי ַהאק‪,‬‬ ‫ֹ‬ ‫אויס‪ ,‬גֶ ִ‬ ‫עפן‪ַ ,‬האק‬ ‫שט ְט ֶר ְ‬ ‫ערוַוייל ֶקען ִא ְ‬ ‫יך ִני ְ ׁ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫על ְפן‬ ‫ְ‬ ‫אוּן ִאיך וֶועל ִדיר ֶה ְ‬ ‫אלץ ִאין‬ ‫יך ַא ֵליין ָדא ָדאס ָה ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫אלץ‪.‬‬ ‫אקן ָדאס ָה ְ‬ ‫ַה ְ‬ ‫ַואלד‪.‬‬ ‫ו ְ‬ ‫ַא‬ ‫יב‬ ‫ֹ‬ ‫או ּ‬ ‫ייטער! ֶער‬ ‫ַפיי ֶנער ַא ְר ַ ּב ֶ‬ ‫עטן‬ ‫דוּ ו ְ‬ ‫ִויל ְסט ַא ְר ֶ ּב ְ‬ ‫ַא ְר ֶ ּבעט ַא ֹזוי ְפ ֵלייְ ִסיג‪ִ ,‬א ְ‬ ‫יך‬ ‫יך ִדיר ָנ ְ‬ ‫אך‬ ‫ַוייטער‪ ,‬וֶועל ִא ְ‬‫ו ֶ‬ ‫אלן!‬ ‫אצ ְ‬‫שיין ַ ּב ָ‬ ‫וֶועל ִאים ֵ ׁ‬ ‫ש ּכ ֹו ַח‬ ‫ְׁ‬ ‫אלן!‬ ‫אצ ְ‬ ‫ֶמער ַ ּב ָ‬ ‫ארן ִמיר‬ ‫ש ֶטער‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫ער ְ ׁ‬ ‫ייב ְ‬ ‫ֵא ֶ ּ‬ ‫יקן ַא גו ֶּטע ּ ַפ ְר ָנ ָסה!‬ ‫צוּ ִ ׁ‬ ‫ש ְ‬ ‫נח תש פ" ז‬ ‫אי נ דע רהיים‬ ‫‪30‬‬ ‫מיט תפלה‬ ‫ֶאר ֵֵצייָלּ ט‪:‬‬ ‫ֲער ַַמֶאן ִִק ּריַת ַּּב ׂר ְּסָלָ ב ִַפ ּ‬ ‫וׂוֲעַּב ּ‬ ‫ִר ּב ִָקה ׂ‬ ‫ֵנִיָׁשט ֶגׂ ָ‬ ‫ֲעַמֶאָלּ ן ֶַא ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה‬ ‫ִֶאיְך ָהֶאַּב ָׁשֹוין ָלַ ֶאֵנֶּג ּ‬ ‫וַוייטֲער‬ ‫ֲׂעֵצט ׂ‬ ‫ֶאַמיְך י ּ‬ ‫ֲעטָל‪ָ ,‬לָ ִ‬ ‫ֶארן ַּּבָלׂ ּ‬ ‫ִפּון ְּּת ִִפיָלָ ה ִַפ ּ‬ ‫יטן‪.‬‬ ‫יֵנַּמ ּ‬ ‫ַָמֶאָלּ ן ִִדי ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה וָוֶאְס ִֶאיְך ַהֶאָלּ ט ָׁשֹוין ִֶא ִ‬ ‫ֶאֹוי ווֶאּו ָלִ יֶגּ ט ֲׂעְס‪ִֶ ,‬איְך ּט ׂרֲעף ֲׂעְס‬ ‫ֵנִיָׁשט‪ִֶ .‬איְך ָהֶאַּב ֲׂעְס ִָדֶא ֶגׂ ֲעָלֵ ייֶגּ ט‬ ‫ּ‬ ‫ֶאְסט ֶׂא ִּפ ָָׁשר ֶגׂ ֲעֶזׂ ֲען ִִדי ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה ִפּון ְּּת ִִפיָלָ ה?"‬ ‫"יּוטי ָה ּ‬ ‫ִ‬ ‫יּוטי‪ֵ" :‬נֵיין"‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫ֲעִפן‪.‬‬ ‫ֲעִפֲער ׂהֲעָלּ ף ִֶאיְך ֶזָ ֶאָל ֲׂעְס ּט ׂר ּ‬ ‫ֶאָׁש ׂ‬ ‫ַַּב ׂ‬ ‫געמאלן דורך‪ :‬ר‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ֲער ָּׁש ׂטֲער ִֶאיְך ָהֶאַּב‬ ‫ייַּב ּ‬ ‫ָּׁשֹּכ ַַּח ֵֶא ׂ‬ ‫ֶאִפן‪.‬‬ ‫ֲׂעְס ֶגׂ ּ‬ ‫ֲעט ָר ּ‬ ‫די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין‪ .‬לאזט אריין אייער מעשה‪ ,‬און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן‪.‬‬ ‫‪31‬‬ ‫נח ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬