קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — נח (2026-10-12)

בס”ד /שנה ז' /פרשת נח /נומער 330
לעיק פראנט ישוב אין
פלארידא א פאקט
גרשון קרעמער
בנימין חסין פון איראק
באפרייט
אידישע נייעס
דורגעפאלענע
פארכאפונג פונעם
דובאי פליגער
וועלטליכע נייעס
איך האב דיר נישט
אפגענארט
בריוו פונעם ראש ישיבה שליט"א
א פארפאטשקעטע
יאר
משה ארי' שניצלער
בילדער פון חודש
תשרי
געשעענישן
תורתי אל תעזבו
אומפארגעסליכן חודש תשרי בצל הראש
ישיבה שליט"א ,מיט די תפילות ,דרשות,
ריקודין.
ובפרט בלייבט אין זכרון דעם פרייליכן
הכנסת ספר תורה פון דומ"ץ דקהילתנו
שליט"א ,וואס איז אפגעראכטן געווארן
חוה"מ ,ביומא דהילולא של רבינו.
בס"ד פשרה'לאז 18 עירנו 04
פרשת נח קוק אהער 20 אידישע נייעס 06
תשפ"ז
מעשה פון א צדיק 22 וועלטליכע נייעס 10
נומער געדאנקען 24 אלץ און אלעמען 12
329
שנה ז' הילולת רבינו 35 בריוו פון ר"י שליט"א 14
הכנסת ספר תורה 39 מעשיות פון תפילה 16
330נומער 303
תרומה /
פרשתנומער
פרשת/נח /
בס”דז'/ /שנה ו'
בס”ד /שנה
6 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
היכל הלכה
נאר נישט שמד
אהרן קליטניק
לעיק פראנט ישוב אין
פלארידא א פאקט
גרשון קרעמער
בנימין חסין פון איראק
באפרייט
אידישע נייעס
דורגעפאלענע
פארכאפונג פונעם
דובאי פליגער
וועלטליכע נייעס
איך האב דיר נישט
אפגענארט
בריוו פונעם ראש ישיבה שליט"א
א פארפאטשקעטע
יאר
משה ארי' שניצלער
פארוואס איז ביליגער
א פלייט מיט א
סטאפ?
גרשון קרעמער
א דעקע פאר א פדיון
אהרן קליטניק
צדקה פאר א גוי?
דומ"ץ שליט"א
בילדער פון חודש
תשרי
געשעענישן
תורתי אל תעזבו
תשרי בצל הראש
תפילות ,דרשות,
חודש
חדשים
קצבהדי
אומפארגעסליכן
אנדערע
מיכל מיט
ראזענפעלד
אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די
שליט"א, ישיבה
פון מו"ה פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין
ריקודין.
ובפרט בלייבט אין זכרון דעם פרייליכן
הכנסת ספר תורה פון דומ"ץ דקהילתנו
שליט"א ,וואס איז אפגעראכטן געווארן
חוה"מ ,ביומא דהילולא של רבינו.
בס”ד בס”ד
פרשת נחפרשת תרומה
אויסגאבע 10 #
אויסגאבע 35 #
8 זיך ראטעווען
א ריכטיגע בלאזער
מיין שכן אין ג .פעקעטע
פונעם מבול
קימפעטארן היים
צייט געטראפן נאך א יאר
פעקעטע ג.
מ .סופר
covered
פארן יאררעסעפי
זופל .פליישמאן
טשיקןש.
ערווארטונגען
ברענגט
ש .טראכטער אנטוישונגען
ש .טראכטער
א ליידיגע זיץ
אויפן פליגער הער א מעשה
פרשת נח
קינדער
תשפ”ז
היים
22 א געקראכטע רעדל
משפחת גליק
אייבערשטער איך דארף א זייגער
יארצייט
יארצייט פון די וואך צווישן די קאטשקע-ס
געמיר די האק
שיחה אין בילד
דער בעל בטחון
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן ער קריכט אויפן קאפ
עבדו את ה' ב'שמחה'לע משפחת וואוילטשיג טרעף צו
שטראססער ,אהרן קליטניק ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל שניצלער ,יודא לייב ווייס, היימיש ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,משה ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
נח תשפ " ז בלע טל 2
בעזהשי”ת
יעמדו על הברכה אברכים הנדיבים
לץ”צ לךף בעססךשטגר צס”ץ
לץ”צ סהףד תסספסד גתעצ צס”ץ
לץ”צ צגץהצ שטסמץ בלץ צס”ץ
פארן מנדב זיין
זגךי
צףץקב
ףבץכ
די זכות פון ארויסהעלפן דעם הייליג’ן רבין’ס מוסדות זאל אייך
ביישטיין צו האבן בני ברוכי ,פרנסה בשפע ,געזונטע לאנגע
יארן ,מיט פיל סייעתא דשמיא.
עירנו
פערמיט פאר די ווילידזש עירוב פארמאכן די דרויסנדיגע פייפס
מיטן אייבערשטנ'ס הילף נאכן ווארטן א לאנגע צייט אזויווי עס האט שוין אנגעהויבן ווערן קאלט אין שטעטל,
האט מען ענדליך ערהאלטן די נויטיגע פערמיטס פון ווילן מיר דערמאנען אלע איינוואוינער צו געדענקען צו
די יוטיליטי קאמפעניס צו קענען ניצן זייערע שטאנגען פארמאכן די וואסער-ליינס פון די דרויסנדיגע וואסער
צו בויען דעם עירוב אינעם ווילידזש געגנט ,וואס כדי קראנען ,וואס אויב מען לאזט דאס אפן ,קען דאס וואסער
אויפצושטעלן דעם עירוב פעלט זיך אויס צו ניצן די דערין פארפרוירן ווערן און די פייפס קענען פלאצן ,וואס דאס
יוטיליטי שטאנגען ,עס האט זיך געשלעפט א לאנגע צייט פירט צו גרויסע געלט שאדנס.
ביז מען האט באקומען די רשות דערויף ,און ב"ה יעצט איז
אנגעקומען די גליקליכע מינוט וואס זיי האבן באשטעטיגט
אז מען קען טאקע ניצן זייערע שטאנגען פאר דעם. השבת אבידה
יעצט האלט מען שוין ביי א מצב אז מען איז גרייט ווי אלע ווייסן עקזעסטירט שוין א לאנגע צייט די השבת
אנצוהייבן מיט די בוי-ארבעט; עס פעלט נאר אויס דאס אבידה שטיבל אין שטעטל ,אנגעפירט ביי אונזער חבר
געלט צו דעקן די הויכע קאסטן. מו"ה שמשון הערש טייטלבוים הי"ו ,ווי אלע געטראפענע
חפצים קומען אן ביי אים אינדערהיים ,און ווער עס זוכט
יעצט איז דא די איינמאליגע געלעגענהייט זיין חפץ קומט עס נעמען פון זיין שטוב ,וואס דאס האט
ארויסצוהעלפן בויען דעם וויכטיגן עירוב ,וואס שוין אפגעראטעוועט גאר אסאך געלט פון אנשי שלומינו
הונדערטער משפחות גייען דאס ניצן יעדן איינציגן שבת במשך די לעצטע פאר יאר.
במשך דעם יאר ,און מיט דעם מאכט מען פשוט גרינגער
פאר אנשי שלומינו וואס וואוינען שוין אין דעם געגענט, יעצט ווערט געזוכט א משפחה וואס איז גרייט
און פאר די משפחות וואס גייען זיך אם ירצה השם בקרוב איבערצונעמען און אנצופירן מיט די "השבת אבידה"
אריינציען. ארגאניזאציע אין שטעטל ,צוליב דעם וואס עס וועט שוין
נישט זיין שייך עס זאל ווייטער זיין ביי אים אין שטוב.
צו נעמען א חלק אין די הוצאות – וואס ווי באקאנט
איז בויען אן עירוב מסוגל פאר קינדער און האט נאך אויב איר זענט גרייט זיך אונטערצונעמען די גרויסע
געוואלדיגע סגולות – קען מען זיך ווענדן צו מו"ה נח מצוה ,ביטע זיך ווענדן צו חבר הנהלה מו"ה משה
הערש ווייס הי"ו אויף.845-707-6374 : ראזענבערג הי"ו.
נייעס'לעך
נח תשפ " ז בלע טל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חב רי הנ ה ל ה
פרשת נח
ו' חשון
טויזענט ווערטער
מיט גרויס פרייד ווילן מנחה
פאר וואונטשן מיר
אונזערע טייערע חבר מעריב הדלקת הנרות 05:57 ..
הנהלה וואס שטייט אלס
לך לךגרייט מיט מסירת נפש מוצאי שבת 07:26 ......
זאך יעדע פאר
אונזער 07:03אנבאלאנגט
קהילה ה”ה
ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך ,ביי די באזאר.
זמנים לשבת קודש
מו”ה
מרדכי אהרן
היילפרין
הי”ו
וזוגתו תחי’
אפיס איז נישט געווען אויף אן אייגענע פלאץ ,וואס האט
געמאכט שווער פאר די כולל אין שטעטל .ברוך השם,
יעצט כאיזן געקומען די צייט וואס מ'האט מען געקענט
א הערצלי
אריבערפירן דעם אפיס ,וואס דאס וועט מאכן די גרינגער
ברכת
אסאך גרינגער און געשמאק.
מזל טוב
כולל היכל הקודש אפיס
לרגל די בר מצוה
פון זיין זון
הבחוראפיסנתנאל נ”י
אין די לעצטערע טעג האט די כולל פאנדרעיזינג
זיך אריבערגעצויגן צו די קהילה אפיס אויף לינקאלן.
פאנדרעיזינג
אייבערשטער זאל דאס קומט נאך א לאנגע צייט וואס די כולל
דער
העלפן דו זאלסט זעהן
אסאך נחת ביי אלע
דיינע קינדער.
וואונטשט,
נייעס'לעך חברי הנהלה -קרית ברסלב
אברהם שבתי מזרחי
העניך אינדיג
מנחם שטיינבערג
5 נח תשפ" ז בלעט ל
משה ראזענבערג
אידישע נייעס
היימישע משפחות זוכן זיך צו באזעצן.
דאס אלעס פאסירט ווייל ברוך השם ,מיר לעבן אויפ'ן דרך
התורה מיט שיינע גרויסע משפחות און פילע קינדער בלי עין
הרע; מען מאכט חתונה די קינדער ,דער עולם וואקסט ווי אויף
הייוון ,און די עקזיסטירנדע ישובים קענען עס שוין מער נישט
דערהייבן.
און וויבאלד דער פארלאנג נאך הייזער וואקסט כסדר ,ווערן
די פרייזן פון די דירות אויך אלס העכער און העכער ,ביז עס קומט
צו א מצב אז זייער פילע אידן אין די גרויסע שטעט קענען מער
נישט באצאלן די הויכע פרייזן .די פרייזן זענען פשוט פיל מער ווי
זיי קענען זיך ערלויבן.
דאס האט גורם געווען אז אין די לעצטיגע יארן האבן זיך
געעפנט אסאך נייע ישובים ,אנגעהויבן פון אונטן אין ניו דזשערסי
ביז ארויף אין די קעטסקילס בערג .אין ניו דזשערסי וואקסן די נייער ישוב" ,לעיקפראנט
היימישע געגנטער ארום לעיקוואוד מיט ריזיגע נומערן ,ווי
למשל דזשעקסאן און טאמס ריווער; דערנאך זענען דא די פילע עסטעיטס" ,ווערט געגרינדעט אין
נייע ישובים ארום ניו יארק סיטי ,ווי לינדען ,סטעטן איילענד און אוקיטשאובי ,פלארידא.
דזשערסי סיטי.
פון דארט גייען מיר ווייטער צום האדסאן וועלי ,וואו די ישובים
ווי מאנסי און קרית יואל האבן זיך אויסגעשפרייט אויף ריזיגע אין א היסטארישע אנטוויקלונג עפענט זיך די טעג אין פלארידא
שטחים ארום און ארום .דאס איז אויסער די נייע ישובים וואס א נייער היימישער ישוב מיט'ן נאמען "לעיקפראנט עסטעיטס",
זענען געגרינדעט געווארן אין די לעצטע יארן אין די קעטסקילס און ווי מען הערט האבן שוין די ערשטע צענדליגער משפחות
געגנט ,ווי בלומינגבערג ,מאנטיסעלא און קרית סקווירא. אנגעהויבן אריינצוציען אהין.
און איבער אלעם ,דאס נייע שיינע שטעטל "קרית ברסלב", דער פראיעקט געפינט זיך אין גלעידס קאונטי ,נעבן דער שטאט
וואס דער ראש ישיבה שליט"א האט געגרינדעט מיט עטליכע יאר אוקיטשאובי ,ממש ביים ברעג פונעם באקאנטן "אוקיטשאובי
צוריק אין ליבערטי ,וואו עס וואוינען משפחות מאנשי שלומינו לעיק" .עס האנדלט זיך דא פון א ריזיגן שטח פון בערך 550אקער
וואס לעבן מיט'ן אייבערשטן און זענען זיך מתענג על ה'. לאנד .לויט די פלענער וועט דער ישוב קענען אקאמאדירן ביז
מען לעבט דארט אינעם שויס פון די נאטור מיט א געוואלדיגע טויזנט הייזער ,און די פלענער רעכענען שוין אריין אלע געברויכן
הרחבת הדעת ,און בפרט אז מען קען דארט כסדר ארויסגיין פארן ציבור ,ווי א בית המדרש ,א מקוה ,מוסדות פאר די קינדער
אויף א שפאציר מיט'ן אויבערשטן און זיך דורכשמועסן מיט אים און לאקאלע געשעפטן.
עטליכע מינוט יעדן טאג; מען לעבט דארט ממש ווי אין גן עדן אבער די נייעס איבער אוקיטשאובי איז בלויז איין טייל פון א
אויף דער וועלט. פיל גרעסער בילד .אין די לעצטע יארן הערט מען כסדר פון נאך א
אזוי אויך האבן זיך לעצטנס געעפנט פרישע ישובים אין פרישע געגנט ,נאך א נייע דעוועלאפמענט ,און נאך א פלאץ וואו
נח תשפ " ז בלע טל 6
מיט א
ברסלב'ע
בליק
גרשון קרעמער
ווייטערע סטעיטס ,ווי למשל אין אריזאנע .יעצט איז געקומען די
רייע אויף פלארידע ,וואו עס האט זיך געגרינדעט א היימישער
ישוב ממש פון דאס ניי :מען האט גענומען א ליידיגן שטח און
אויפגעבויט הונדערטער דירות מיט אלע קהילה'דיגע געברויכן,
ווי א בית המדרש ,מקוה ,חדר ,ישיבה ,סקול און געשעפטן .דער
נייער ישוב האט זיך נארוואס געעפנט ,און אין די לעצטע וואכן
האבן זיך שוין אריינגעצויגן די ערשטע צענדליגער משפחות
בשעה טובה ומצלחת.
הגם מ'קען נישט זאגן פאר א מענטש וואו ער זאל וואוינען ,איז
אבער זיכער דא בעסערע פלעצער וואו צו וואוינען בעסער ווי אין
די גרויסע שטעט .די שטאטישע איינוואוינער לויפן דאך אוועק
יעדן זומער אין די בערג כדי זיך צו היטן פון די שווערע נסיונות פון
שמירת עינים ,און מ'איז זיך דארט מחי' פאר צוויי חדשים; אבער
וואס טוט זיך מיט די איבעריגע חדשים פונעם יאר?
א מענטש וועט פרעגן א שאלה :וואו זאל מען טאקע גיין? דאס
דארף יעדער פאר זיך מאכן אן אמת'ן חשבון הנפש .אז מ'הייבט
אן זוכן א נייע פלאץ זיך ארויסצוציען ,איז דען די ערשטע זאך
אויף וואס מ'דארף קוקן דער פרייז אדער דער וועטער? דער ראש
ישיבה שליט"א זאגט ,אז די ערשטע און וויכטיגסטע זאך כדי א
ישוב זאל האבן הצלחה ,זענען די מוסדות .א מענטש דארף זיך
אליין פרעגן :וועל איך דארט האבן ערליכע חברים? וועט דארט
זיין אן ערליכער רב ,א דיין ,א מורה דרך ,און ערליכע מוסדות
פאר מיינע קינדער? וועט מען דא קענען ווייטער ממשיך זיין
אויפצושטעלן ערליכע אידישע דורות על דרך ישראל סבא ,לויט
די הייליגע מסורה וואס מיר האבן מקבל געווען פון אונזערע
עלטערן? וואס וועט מיר העלפן א שיין הויז אדער א געשמאקער
וועטער ,אויב די קינדער וועלן חלילה נאר שטרעבן צו כבוד און
געלט?
זאל דער אייבערשטער העלפן אז אלע ישובים זאלן מצליח
זיין ,און אידישע קינדער זאלן דארט האבן א געשמאק לעבן
ברוחניות ובגשמיות און קענען אויפציען זייערע קינדער על דרך
התורה והיראה ,און מיר זאלן שוין זוכה זיין מיטצונעמען די אלע
שטובער קיין ירושלים בקרוב אינאיינעם מיט משיח צדקינו.
העולם הזה דומה לפרוזדור בפני עולם הבא
7 נח תשפ" ז בלעט ל
אידישע נייעס
אים ער זאל ניצול ווערן פון די גזר דין וואס איז געווען אויף אים
אנגעשריבן ,ביז דער אייבערשטער האט געהאלפן אז ער איז
גענצליך באפרייט געווארן.
דער קאמף האט באקומען א נייעם שטארקן שטופ אין די
וואכן פארן פארלאפענעם ראש השנה תשפ"ו ,ווען דער עולם
איז געווארן מער באקאנט מיט דעם שווערן מצב און א ברייטע
קאמפיין איז אנגעגאנגען צו שאפן די נויטיגע געלטער .אידן פון
איבעראל האבן זיך פאראייניגט צו העלפן ברענגען א סוף צו דער
לאנגער פרשה.
און צום סוף איז אויפגעטריבן געווארן א גרויסע סומע געלט
פאר די משפחה פון דעם הרוג ,וועלכע האט מסכים געווען צו א
סולכא — א פארגעבונג אין אויסטויש פאר א פארגיטיגונג ,וואס
האט באטראפן ארום א פערטל מיליאן דאלאר.
די נייעס איז אריינגעקומען אין די טעג פון ערב יום כיפור ,ווען אידישער בחור פון איראק
אלע גייען דורך אן ענליכן פראצעס; מיר בעטן פונעם אייבערשטן
א "סולכא" – סליחה ,מחילה וכפרה .מיר האבן א גוטע באשעפער, בנימין חסין
א מלך חפץ בחיים וואס זוכט אז מיר זאלן ארויסגיין זכאי בדין און גענצליך באפרייט
פארשריבן ווערן בספר החיים.
ער פארלאנגט נישט קיין שווערע זאכן ,נאר בלויז מיר זאלן אים
זאגן" :זיי מיר מוחל ,מיר גייען שוין זיין גוט" ,און ער שענקט אונז
תיכף א מחילה ,סליחה וכפרה. מיט גרויס פרייד ווערט אויפגענומען די בשורה אין דער
אידישער וועלט ,אז דער בחור בנימין חסין איז ענדליך באפרייט
אבער ביי א בשר ודם איז עס אסאך שווערער .אונזער געשיכטע
געווארן פון טורמע אין דעם קורדישן טייל פון איראק ,נאכדעם
ציט זיך שוין צוריק אסאך יארן .בנימין כאסין ,וועלכער איז געבוירן
וואס ער איז דארט געווען פארשפארט פאר לאנגע און שווערע
געווארן אין ארץ ישראל ,איז דעמאלט געפארן קיין איראק צו
יארן.
באזוכן פאמיליע מיטגלידער וואס האבן דארט געוואוינט.
די באפרייאונג קומט נאך א לאנגן און קאמפליצירטן לעגאלן
בעת זיין וויילן אין לאנד ,האט ער זיך אנגעשלאסן אין די
קאמף ,אין וועלכן עס איז צום ערשט געלונגען צו פארמיידן דעם
קורדישע קרעפטן ,וואס האבן דעמאלט געפירט א קאמף קעגן
הארבסטן אורטייל קעגן אים — א טויט אורטייל רחמנא לצלן —
דער טעראריסטישער ארגאניזאציע "אייסיס" ,וואס האט
און דאס איבערצוטוישן אויף א טורמע טערמין.
פארנומען גרויסע טיילן פון איראק און סיריע.
אין די לעצטע תקופה האבן גוטע אידן און אדוואקאטן זיך
אין א געוויסן מאמענט האט זיך אבער די רייזע פארוואנדלט
אריינגעלייגט אינעם קעיס מיט אלע כוחות ,אזוי אויך האבן
אין א טראגעדיע.
אידן פון איבער די גאנצע וועלט געבעטן דעם אייבערשטן פאר
נח תשפ " ז בלע טל 8
מיט א
ברסלב'ע
בליק
גרשון קרעמער
לויט די באריכטן ,איז בנימין געפארן אין א טעקסי ווען
דער דרייווער האט – לויט די באשולדיגונגען – פרובירט אים
איבערצוגעבן פאר אייסיס .עס האט אויסגעבראכן א פיזישער
געפעכט צווישן זיי ,אין וועלכן דער דרייווער איז שווער
פארוואונדעט געווארן און איז שפעטער געשטארבן פון זיינע
וואונדן.
בנימין איז נאכדעם ארעסטירט געווארן דורך די איראקער
אויטאריטעטן ,און איז פאראורטיילט געווארן צום טויט דורך
הענגען רח"ל.
פאר יארן לאנג איז דער קעיס געבליבן אונטערן אויבערפלאך,
ווען פארשידענע עסקנים האבן פרובירט צו טון דערין און
ארויסהעלפן אין דעם קאמפליצירטן פאל .דער דורכברוך
איז געקומען ווען א גרופע היימישע עסקנים ,אינאיינעם מיט
אדוואקאטן ,האבן באוויזן איבערצורעדן די משפחה פונעם
גע'הרג'עטן אז זיי זאלן זיך לאזן איבערבעטן – אן אנגענומענער
מהלך אין יענע לענדער.
די "סולכא" האט צום ערשט געברענגט דערצו אז דער טויט-
אורטייל זאל בטל ווערן ,און די שטראף איז געטוישט געווארן צו
א לאנגן טורמע טערמין .נאך ווייטערדיגע השתדלות איז ענדליך
דערגרייכט געווארן דער פאזיטיווער רעזולטאט :בנימין איז ברוך
השם באפרייט געווארן פון טורמע.
נאך אזויפיל יארן פון זיין אפגעריסן פון זיין היים און משפחה,
איז די בשורה איבער זיין באפרייאונג אויפגענומען געווארן מיט
גרויס התרגשות.
נאכן באפרייאונג איז ער גלייך צוריקגעפארן קיין ארץ ישראל,
וואו ער האט זיך נאכאמאל טרעפן מיט זיינע נאענטע ,וועלכע
האבן במשך די לאנגע יארן געווארט און מתפלל געווען אויף דעם
טאג.
אפילו חרב חדה מונחת על צווארו של אדם
אל ימנע עצמו מן הרחמים
9 נח תשפ" ז בלעט ל
פאסאזשירן.
דער אייבערשטער האט געהאלפן אז דער קאפיטאן האט זיך
נישט געלאזט ,און אינמיטן זיך ראנגלען פאר זיין לעבן האט ער
באוויזן צו עפענען די טיר פונעם קאקפיט .די פאסאזשירן האבן
באוויזן אוועקצושלעפן און אומשעדליך מאכן דעם היידזשעקער.
צוויי אנדערע פילאטן ,וואס האבן זיך דאן בהשגחה פרטיות
געפונען אויפן פליגער צווישן די רייזענדע ,האבן איבערגענומען
די לייצעס פונעם פליגער וואס האט צום סוף געלאנדעט בשלום
אין טאבוק ,סאודי אראביע .דער פילאט געפינט זיך יעצט אין
שפיטאל.
מדינת ישראל בארימט זיך אלעמאל מיט זייערע גרויסע
זיכערהייט מאסנאמען וואס קיינער קען נישט איבערקומען; זיי
האבן טרענירטע אגענטן וואס פרעגן אויס די פאסאזשירן ביים
אנקומען אין לופטפעלד מיט אומשולדיג-אויסזעענדע פראגעס,
אבער – לויט ווי די לעגענדע גייט – קענען זיי דערשמעקן א פליגער פון זאהראןפרואוו אויף
מאמדאני ווערט היידזשעק
טעראריסט פון א מייל ווייט... סיטיב"ה
יארק איז
ארץניוישראל
מעיאר פון
דובאי קיין
דורכגעפאלן
יעצט האבן מיר געזען ווי שטארק מען קען זיך פארלאזן
אויף זיי .פון זייער זייט וואלט א טעראריסט נישט נאר געקענט
ארויפקומען אויפן פליגער ,נאר האט אפילו געקענט זיין א
פילאט...
פארגאנגענע וואך מיטוואך ,חול המועד סוכות ,האט פאסירט א
אבער דער אייבערשטער האט רחמנות געהאט אויף אידישע האר אויפשטעלנדע אינצידענט אויף א פליגער פון "פליי-דובאי"
קינדער און געמאכט ניסי נסים ,אז דער פילאט האט געקענט וואס איז געפארן פון דובאי קיין ארץ ישראל .אויפן פליגער האבן
עפענען די טיר אין די לעצטע מינוט .און "פונקט" (פונקט מיינט זיך געפונען ארום 174פאסאזשירן ,וואס רוב רובם פון זיי זענען
אויף אידיש "בהשגחה פרטיות") האבן זיך געפונען ערפארענע בירגער פון מדינת ישראל.
פילאטן אויפן פליגער וואס האבן געקענט איבערנעמען די
קאנטראל. נאכן פליען פאר עטליכע שעה האט דער עראפלאן זיך פלוצלינג
גענומען פאלן ,און איז אראפגעפלאגן ארום פערצן טויזנט פוס אין
לאמיר ווייטער בעטן דעם אייבערשטן ער זאל האלטן זיין ווייניגער ווי דרייסיג סעקונדעס .באלד דערנאך האט דער פליגער
רעכטע האנט איבער אונז ,און עס זאל מקוים ווערן "והסר שטן אויסגעשיקט אן עמוירדזשענסי "היידזשעק" סיגנאל.
מלפנינו ומאחרינו" ברוחניות ובגשמיות ,אמן.
לויט באריכטן האט דער צווייטער פילאט אטאקירט דעם
פילאט און פרובירט אים שעדיגן ,מיט'ן פלאן דערנאך צו קראכן
אם ד' לא ישמור עיר שווא שקד שומר דעם פליגער אין ארץ ישראל און אומברענגען רח"ל אלע
נח תשפ " ז בלע טל 10
גרשון קרעמער
און עס ווערט אפיציעל פאררעכנט אלס אן אינטערנאציאנאלער
עירפארט וואס פארמאגט די גאנצע אינפראסטרוקטור צו קענען
באהאנדלען ריזיגע פליגערס וואס פליען איבערן אקעאן.
באמת האט שוין אויסגעזען ווי דער עירפארט הייבט אן צו
בליען און מצליח זיין ,אבער דאן האט דער אייבערשטער געשיקט
"קאוויד" אויף די וועלט .אלס א תוצאה פון די שווערע צייטן וואס
די עירליינס האבן דורכגעמאכט דורכאויס קאוויד ,האבן פילע
עירליינס אפגעשטעלט זייערע רוטס פון סטוארט ,זינט זיי האבן
זיך געמוטשעט אנצופילן די פליגערס איבעראל.
דאס זעלבע פרובירן יעצט די לאקאלע באאמטע צו טון; זיי
פרובירן צו עפענען א קליינע טיר מיט די האפענונג אז דאס וועט
עווענטועל עפענען א גרויסן טויער .מען רעדט יעצט איבערן
גרינדן א ספעציעלן פאנד .סטעיט סענאטאר סקופיס ארבעט
אינאיינעם מיט די "האדסאן וועלי עקאנאמישע דעוועלאפמענט
קארפארעישאן" ( )HVEDCאון די "פארט אויטאריטי" אויף א נייעם באמיאונגען ווערן געמאכט צו ברענגען
פראגראם וואס ווערט גערופן א "מינימום פארדינסטן גאראנטי".
ווערט פרישעמאמדאני
יארקצום
עירליינס זאהראן
סיטי מעיאר פון ניו
מען וועט צושטעלן פאר אן עירליין א סארט "אינשורענס" ווען זי סטוארט עירפארט
עפנט א נייע רוט פון סטוארט עירפארט.
אין ניובורג ,ניו יארק.
דער נייער פאנד אנטשפרעכט צו דעקן דעם לאך ,אויב די רוט
פארדינט נישט אין די ערשטע תקופה ווי ערווארטעט.
עס ווערט איבערגעגעבן אז עס קומען שוין פאר ערנסטע פאר רוב פון אונזערע ליינער וואלט זיכער געווען אסאך
געשפרעכן מיט א גרויסער עירליין איבער די מעגליכקייט צו באקוועמער צו קענען ניצן דעם סטוארט עירפארט פאר א נסיעה
עפענען א נייע ליניע פון סטוארט עירפארט צו איינע פון אירע קיין אומאן אדער פאר סיי וועלכע אנדערע רייזע.
הויפט 'האבס' ,וואס דאס וועט געבן די געלעגנהייט צו קענען
נעמען א פלייט מיט א סטאפ-אווער אינעם 'האב' צו גאר אסאך וואס איז די מעלה פון דעם עירפארט? עס איז א רואיג פלאץ,
וויכטיגע דעסטינאציעס. רעלאטיוו קליין ,אן דעם גרויסן געדרענג וואס מען טרעפט אין
די דריי גרויסע סיטי עירפארטס .מען דארף נישט זיצן אין קיין
יעצט בלייבט איבער צו זען וואס עס וועט זיך צום סוף טרעפיק אויפן וועג אהין ,און די שורות ביים טשעק-אין און
אויסלאזן ,אז מיר וועלן בעטן דעם אייבערשטן עס זאל צושטאנד סעקיוריטי זענען פיל שנעלער און קערצער .דערווייל זענען
קומען ,וועט עס צום סוף ווערן. אבער נאכנישט דא דארט קיין סאך פלייטס.
דער הייליגער רבי האט געזאגט" :איך הער דאס איז אבער נישט צוליב דעם וואס דער עירפארט איז
שוין מוצאי ראש השנה ווי דער שמש גייט קליין – ווייל באמת איז עס בכלל נישט אזוי .די ראנוועיס אין
ארום אויפוועקן צו סליחות". סטוארט זענען ריזיג גרויס ,פון די גרעסטע אין גאנץ אמעריקע,
11 נח תשפ" ז בלעט ל
וואסער איר ווילט ,אבער לאזט מיך אהיימגיין",
אבער זיי האבן מיר מסביר געווען אז עס
ארבעט נישט אזוי און מען מוז אריינפארן אין
שפיטאל זיך איבערצוטשעקן.
אין שפיטאל האט מען מיר געזאגט אז איך
האב געהאט גרויסע נסים ,ווייל די דיהיידרעישאן
איז געווען זייער ערנסט .איך בין דארט געבליבן
א גאנצע נאכט ביז מען האט מיר ברוך השם
באפרייט.
וואס איך וויל פארשטיין איז :וואס פונקטליך
איז דיהיידרעישאן? און וואס איז שוין אזא עסק
אויב איך האב געטרונקען אביסל ווייניגער
וואסער? דיהיידרעישאן
מיין שאלה איז איבער דיהיידרעישאן .איך
האב נעכטן געהאט א זייער שווערע מעשה:
איך בין אהיימגעקומען נאך א טאג ארבעט און
א גרויסן יישר כח פאר דיין שאלה .לאמיר קודם ענטפערן אויף איך האב זיך זייער נישט גוט געפילט .איך האב
דיין פראגע איבער דעם ווארט "דיהיידרעישאן" .אזוי ווי אסאך נישט געוואוסט וואס עס גייט פאר מיט מיר,
מעדיצינישע טערמינען ,שטאמט דאס ווארט פון גריכיש און און שפעטער האב איך זיך אויפגעוועקט אין אן
לאטייניש .אין גריכיש מיינט דאס ווארט "היידרא" וואסער ,און אין אמבולאנס .מיין ווייב האט מיר דערציילט אז
לאטייניש ,ווען מען לייגט צו דעם פרעפיקס "די" פאר א ווארט, איך האב גע'חלש'ט.
"ָאן" אדער "ווייניג" .אין פשוט'ן אידיש וואלט מען עס
מיינט עס ָ
אפגעטייטשט אלס "א מצב פון מאנגל אין וואסער". איך האב זיך געפונען אינעם אמבולאנס
מיט א געשטאכענע האנט אויפן וועג צום
עס איז א געוואלדיגער וואונדער פונעם באשעפער צו זען פון
שפיטאל .זיי האבן מיר געזאגט אז איך בין זייער
וואס א מענטש באשטייט .מען קוקט אן א מענטש און מען מיינט
אויסגעטרוקנט (דיהיידרעיטעד) ,און דערפאר
אז ער באשטייט בלויז פון פלייש און ביינער ,אבער דער אמת איז
געבן זיי מיר פליסיגקייט דורך די אדערן .איך
אז א גרויסער טייל פונעם מענטש איז וואסער.
האב זיי געזאגט" :איך וועל טרינקען וויפיל
מער ווי האלב פונעם מענטשליכן קערפער איז וואסער; בשעת
פראטעין ,פעטס ,מינעראלן ,קארבאהיידראטן און אלע אנדערע
באשטאנדטיילן נעמען אינאיינעם אויף בערך 40פראצענט
נח תשפ " ז בלע טל 12
גרשון קרעמער alemen@bletelmagazine.com - 845-445-7447
צייט פאר דעם ,יעדע זאך טוט מען דאך בשעת מען אטעמט! פונעם קערפער ,באשטייט די איבעריגע בערך 60פראצענט פון
מען דאווענט מיט אטעמען ,מען עסט און מען אטעמט ,און מען פשוט'ע וואסער.
שפילט בשעת מען אטעמט". פונקט ווי א מענטש פארשטייט אז ברוחניות דארף מען
" -די זעלבע זאך איז מיט אמונה ",האט דער ראש ישיבה כסדר האבן תורה – און אפילו עס קען אויסזען פונדרויסן ווי דער
געזאגט" .יעדע זאך דארף מען טון מיט אמונה .א גאנצן צייט, מענטש גייט אן געהעריג ,ער האט א שיינע רעקל ,א נייע קאר,
בשעת מען לערנט ,מען עסט אדער מען שפילט ,טוט מען אלעס און ער פארט אויף וואקאציע ,אבער אן תורה איז דער מענטש
מיט אמונה". "טרוקן" און ער קען נישט פונקציאנירן .ער דארף עמוירדזשענסי
און דערפאר דארף מען שוין יעצט אנהייבן זיך אנצופילן. עפענען א גמרא ,ווייל אויב נישט ,וועלן אלע זיינע ארומיגע ליידן
פון אים א גאנצן טאג מיט טענות ווי "פארוואס קוקסטו?" אדער
ווארט נישט ביז דו ביסט שוין אינגאנצן אויסגעטרוקנט און "טאנץ נישט!".
ערשט דעמאלטס הייבסטו אן זוכן וואסער; דו ווילסט דאך נישט
אנקומען אין שפיטאל .ווארט נישט ביז עס קומט א שווערער די זעלבע זאך איז בגשמיות :ווען א מענטש טרינקט נישט גענוג
נסיון און ערשט דעמאלטס הייבסטו אן זוכן אמונה .פאק זיך אן פליסיגקייטן ,אפילו אויב ער עסט גענוג און מען זעט עס נישט אן
יעדן טאג מיט נאך א ביסל תורה ,נאך א ביסל תפילה ,און נאך א פונדרויסן ,קען ער נישט געהעריג אנגיין .בפרט אין א הייסן זומער
ביסל אמונה ,ווייל פונקט ווי דער גוף קען נישט לעבן אן וואסער, טאג ,ווען מען שוויצט און מען פארלירט אסאך פליסיגקייטן,
קען א איד נישט לעבן אן אמונה. דארף מען טרינקען פיל מער .עס איז דא געוויסע פרוכט וואס
געט אויך אריין אינעם מענטש פליסיגקייט (זע אינעם בילד).
זיסע סאדע אדער דזשוס העלפט נישט; דער מענטש דארף
וואסער – פשוט'ע ,ריינע ,געשמאקע וואסער – און דאס וועט אים
בעז"ה האלטן געזונט.
א מענטש דארף האבן פשוט'ע ריינע תורה -זיך אנצופילן אין
די גוטע צייטן מיט אסאך משניות ,אזוי אז ווען עס וועט קומען א
שווערע צייט און מען וועט שוויצן פון נסיונות ,זאל מען קענען
אנגיין נאר מיט דעם כח התורה.
די זעלבע זאך איז מיט אמונה .א מלמד האט אמאל געפרעגט
דעם ראש ישיבה וויפיל צייט ער זאל אוועקגעבן אין חדר פאר
אמונה .ער האט מסביר געווען "מען דארף דאך האבן צייט פארן
דאווענען ,פארן עסן ,פאר חומש ,פאר שרייבן און פארן שפילן ,איז
וויפיל צייט זאל מען ווידמען אויף צו חזר'ן אמונה?" האט דער
ראש ישיבה געענטפערט" :גארנישט".
" -גארנישט?!"
" -וויפיל צייט געסטו אוועק אויף צו אטעמען?" האט אים דער
ראש ישיבה צוריקגעפרעגט.
" -וואס הייסט? מען דארף נישט ספעציעל אוועקגעבן קיין
13 נח תשפ" ז בלעט ל
איך האב דיר נישט אפגענארט
בעזהשי"ת -יום ב' פרשת נח ,כ"ט תשרי ,שנת תשע"ז לפ"ק
לכבוד ...ני"ו
היינט איז א גרויסע טאג ביי מיר אז מיר האבן אנגעפאנגען היינט די
ניינטע יאר ישיבה; ערב יום כיפור תשס"ט האט מען מיך ארויס געווארפן
פון … ווייל איך האב געמאכט אז בחורים זאלן לערנען משניות און זיי
זאלן נישט מורא האבן ווען איינער זאגט זיי אז זיי זענען פארפאלן (אויף
א צווייטע פלאץ האב איך שוין אראפ געשריבן די גאנצע מעשה) .און
מוהרא"ש האט מיר געשריבן א בריוו אז איך זאל עפענען א ישיבה.
ברוך השם אז איך האב געפאלגט און געעפענט די ישיבה ב' נח שנת
תשס"ט וואס איז די ר"ת ת'הא ש'נת ס'ימן ט'וב ,און היינט גיי איך אריין
אין די ניינטע יאר וואס דער אייבערשטער האט מיר געגעבן די זכיה צו
קענען חזר'ן מיט בחורים און אינגעלייט די דיבורים וואס איך האב זוכה
געווען צו הערן פון מוהרא"ש זי"ע.
די ישיבה איז געשטעלט בעיקר אויף צוויי נקודות :תורה און תפילה.
וועסטו מיר פרעגן :יעדע ישיבה איז דאך געשטעלט אויף דעם?!
פרעגסט גוט ,דער תירוץ איז אבער ,אז מען גיבט נישט די וועג פארן
בחור צו קענען לערנען און דאווענען; ברוך השם אז אין די ישיבה לערנט
מען אויפן דרך הלימוד פון הייליגן רבי'ן ,אזוי ווי דער רבי זאגט (שיחות
הר"ן ,סימן עו)" :שאין צרכין בלימוד רק האמירה לבד ,לומר הדברים כסדר,
וממילא יבין" ,יעדע בחור וואס קומט אריין אין ישיבה ליידיג ,פוסט און
וויסט ,ווערט אנגעפילט מיט תורה .בחורים וואס האבן קיינמאל נישט
געעפענט א ספר ,בחורים וואס האבן געמיינט אז די תורה איז נאר
געגעבן געווארן פאר גרויסע לייט און זיי זענען פעלערס.
די צווייטע נקודה איז תפילה ,אז א מענטש זאל וויסן אז וואס ער
דארף זאל ער נאר בעטן דעם אייבערשטן ,ער זאל נישט נאכלויפן קיין
שום מענטש און נישט חנפ'ענען קיינעם .מוהרא"ש שרייבט אין די צוואה
אְלט ִזִ יְך גּוט ַַא ַַריין
ייֶער ִִאיר ָזָ ְ
(אות ט) א מורא'דיגע לשוןִִ :איְך ֶֶּבעט ַַאייְך ֵזֵ ֶ
ועְלטַַ .קיין ׁשּום יְׁשט ֵֵקייֶנֶ עם אֹויף ֶֶדער ֶוֶ ְ עֶמען ִִאין ָָקאּפ ַַאז ִִאיר ָָהאט ִנִ ְ ֶנֶ ֶ
עְל ְְפן ,אּון ִזִ יֶכֶ ער ֶֶקען ֵֵקייֶנֶ ער
יְׁשט ֶֶה ְועְלט ֶֶקען ַַאייְך ִנִ ְֶֶמעְנְ ְְטׁש אֹויף ֶֶדער ֶוֶ ְ
אְּבן פּון ַַקיין
מֹוָרא ָָה ְיְׁשט ָ אְלט ִִאיר ִנִ ְעִר ֶיֶּבער ָזָ ְ
יְׁשט ְְׁש ֶֶלעְכְ ְְטס טּוןֶֶ .ד ִ
ַַאייְך ִנִ ְ
נח תשפ " ז בלע טל 14
עצתו אמונה נח תשע"ז
יטעה אתכם העולם ,כי העולם מטעה מאד" דאס זאלט איר מקבל זיין פון יְׁשט ַַחְנְ ְְפ ֶ'ֶעֶנֶ ען צּו ַַקיין ׁשּום ֶֶמעְנְ ְְטׁשַ ,וַ וייל
אְלט ִזִ יְך ִנִ ְ
ׁשּום ֶֶמעְנְ ְְטׁש ,אּון ִִאיר ָזָ ְ
מיר :די וועלט נארט אייך ,לאזט אייך נישט נארן. עְל ְְפן.
יְׁשט ֶֶה ְ ָָדאס ֶוֶ ועט ַַאייְך ָגָ ְ
אְרִנִ ְ
עס קען אריבער גיין א יאר נאך א יאר און מען לערנט נישט קיין איין אְטן צּום ֶגֶ עזּוְנְ טַ ,וַ וייל ֶוֶ וען ֶֶמען עְרטָָ ,דאס ֶוֶ ועט ַַאייְך ָנָ אר ָָׁש ְ אְר ֶֶק ְ
ַַפ ְ
ווארט תורה ,און אן תורה איז א מענטש אין א סכנה יעדע מינוט ,און דאס עְרָנָ אְך ֶזֶ עט ֶֶמען ַַאז ֶיֶ עֶנֶ ער ָָהאט אְר ָָלאְזְ ט ִזִ יְך אֹויף ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן ,אּון ֶֶד ְ ַַפ ְ
איז מיין גרעסטע שמחה אז איך זיץ דא אין ישיבה מיט בחורים שוין אכט עִס ְיְרט ִִדיר צּו עֶר ִיְׁשט ִִאיְנְ ֶֶט ֶ
עְל ְְפןֶ ,יֶ עֶנֶ ער ִִאיז ִִּבְכְ ַַלל ִנִ ְ
עֶקעְנְ ט ֶֶה ְיְׁשט ֶגֶ ֶ ָגָ ְ
אְרִנִ ְ
יאר ,און יעצט גיי איך אריין אין די ניינטע יאר וואס איך וועל ווייטער צּוְּב ָָראְכְ ן אּון
ייֶער ְ ועְרט ֵזֵ ֶ טֹויְׁשטֶֶ ,מען ֶוֶ ְ ְ ייֶער ַַאְנְ
ועְרט ֶֶמען ֵזֵ ֶ עְל ְְפןַַ ,דאן ֶוֶ ְ ֶֶה ְ
אויס לערנען די בחורים זאלן וויסן אלע שיינע עצות וואס מיר האבן עְר ְְׁש ְְטןֶֶ ,ער ייֶּב ְ
ייְּבט ָָא ֶֶּבער ִִאיֶנֶ עם ֵֵא ֶ אְּפט פּון ֶֶדעםַַ .א ִִאיד ָוָ ואס ְגְ ֵֵל ְ צּוְק ַַל ְ
ְ
באקומען פון הייליגן רבי'ן. ייֶער ַַמ ְְצ ִִל ַיַח.
עְר ְְׁש ְְטןַַ ,דאן ִִאיז ֶֶער ֵזֵ ֶ
ייֶּב ְ אְר ָָלאְזְ ט ִזִ יְך ִִאיְנְ ַגַ אְנְ ְְצן ָנָ אר ְ
אֹויְפן ֵֵא ֶ ַַפ ְ
דאס חזר'ט מען אין ישיבה טאג נאך טאג ,דרשה נאך דרשה ,אז מען זאל
נאך א גרויסע שמחה איז היינט אז מיר האבן היינט מסיים געווען 'ששה קיינעם נישט נאכלויפן נאר דעם אייבערשטן און מען קען גארנישט טון
סדרי תוספתא'; מוהרא"ש האט געזאגט אז מען לערנט יעדן טאג א דף פאר א שידוך נאר בעטן דעם אייבערשטן און נאר לערנען תורה.
בבלי ,א דף ירושלמי און א פרק תוספתא בויעט מען זיך א בית ,די ר"ת פון
'בבלי 'ירושלמי 'תוספתא איז 'בית' .מען זעט אז יעדע מענטש וויל האבן מוהרא"ש פלעגט כסדר זאגן" :איך קען זיך בארימען אז יעדער וואס
אן אייגענע הויז און מען שוויצט פאר דעם א גאנץ לעבן ,מען בארגט האט זיך געדרייט דא אין 'היכל הקודש' און ער איז נאכדעם אוועק
געלט און מען ווערט א גרויסער 'בעל חוב' און וואס בלייבט נאכדעם? געגאנגען האט מיט גענומען מיט זיך א חמשה חומשי תורה ,א ששה
גארנישט ,ווייל ווען מען גייט אוועק פון דער וועלט נעמט מען נישט מיט סדרי משנה און דפים גמרא.
די הויז ,איז פארוואס זאל א מענטש נישט שטרעבן זיך צו בויען א הויז
אויף יענע וועלט וואס בלייבט אויף אייביג און לנצח נצחים?! אויב מען איינמאל האט מיר מוהרא"ש געזאגט זייער א שטארקע זאך וואס איז
לערנט יעדן טאג א בלאט גמרא פון בבלי און פון ירושלמי און מען לייגט מיר זייער חביב" :מיר קענען זיך בארימען אז מיר האבן נישט אפגענארט
צו א פרק תוספתא בויעט מען זיך אן אייביגע הויז וואס מען וועט מיט קיין שום מענטש ,יעדער וואס האט געלערנט ביי דיר אדער זיך געדרייט
נעמען אויך אויף יענע וועלט. ביי דיר האט ארויס געכאפט א ששה סדרי משנה מיט א חמשה חומשי
תורה" .אסאך מאל ווען איך בין ביי מיר זייער צובראכן טראכט איך פון
איך בעט דיר זייער שטארק דו זאלסט זיך מאכן א חשבון וואס דו דעם דיבור וואס מוהרא"ש האט מיר געזאגט.
פלאנסט צו טוהן דעם ווינטער; עס קומט א לאנגע ווינטער ,אדער קען
מען ווערן א גרויסער ערליכער איד ,אדער א 'הולטייער' ,ווייל ביינאכט א בחור דערציילט מיר אז ער איז געקומען אין קעמפ באזוכן א חבר
איז א צייט אדער פון לערנען -גיין שלאפן פרי און אויפשטיין לערנען, וואס ער האט מיט אים געלערנט יארן צוריק ,און ער האט געדארפט א
אדער גייט מען טוהן עבירות רח"ל וואס ביינאכט איז די צייט וואס די קאווע ,איז ער אריין געקומען אין שול און מיר האבן געהאלטן אינמיטן
קליפות געוועלטיגן. 'מלוה מלכה' ,אזוי זוכענדיג צוקער פאר די קאווע האט ער מיטגעהאלטן
די דרשה און ער איז געבליבן שטיין פארגליווערט ,ער האט שוין נישט
איך האף אז דו וועסט זיך מאכן א סדר פאר דעם ווינטער מען קען געטרינקען די קאווע .יעצט זאגט ער מיר אז ער האט געמאכט א סיום
שוין דאווענען פרי מעריב און נאכדעם אהיים גיין און נישט פארברענגען אויף ששה סדרי משנה ,דאס איז חוץ פון דעם וואס ער האט אנגעפאנגען
אויפן גאס מיט חברים נאר אויסניצן די צייט אויף תורה ותפילה. היטן שבת וכו' וכו' ,פון איין דרשה וואס ער האט געהערט.
א גוטן טאג. דער רבי האט געזאגט( :שיחות הר"ן ,סימן נ"א) "את זה תקבלו ממני ,שלא
15 נח תשפ" ז בלעט ל
וויליאמסבורג יודל ווייל מאנטריאל שלום אלי' אינדיג
.1גלייך נאכדעם וואס דער עולם איז צוריקגעקומען .1איך האב דרינגענד געדארפט האבן א גרויסע סכום
פון קאנטרי ,בין איך געווען אינוואלווד אין א קאנסטראקשן געלט ,און איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל
פראיעקט פאר א שול ,וואו מ'האט געלייגט נייע פענסטער. קענען באקומען די גאנצע סומע.
דער שכן דערנעבן ,א גוי ,האט אנגעהויבן צו מאכן צרות און
א שטיק צייט צוריק האב איך געהאט אינוועסטירט
פארפירן ,ער האט אפילו גערופן די בילדינג דעפארטמענט
געלט אין א געוויסע קאמפאני .פונקט יעצט האבן זיי מיר
אונז צו מסר'ן .איך האב נישט פונקטליך געוואוסט וויאזוי
גערופן אז איך זאל אריינלייגן נאך געלט ביי זיי ,אבער איך
מ'ספראוועט זיך מיט די בילדינג דעפארטמענט ,און אויך
האב זיי געזאגט אז איך דארף ענדערש צוריק מיין גאנצע
נישט וויאזוי מ'האנדלט מיט אזעלכע גוים.
געלט.
איך האב געבעטן דעם אייבערשטן און אזוי אויך האב
און שכח אייבערשטער זיי האבן גלייך מסכים געווען
איך צוגעזאגט איבערצוגעבן א מעשה פון תפילה פארן
דערויף .אזוי ארום האב איך געהאט די גאנצע סומע געלט
בלעטל.
וואס איך האב פונקט יעצט געדארפט ,און אינאיינוועגס
דער אייבערשטער האט געהאלפן און דער גוי האט זיך אויך פטור געווארן פון יענע קאמפאני ,וואס עס קען זיין אז
געבראכן .ער איז אליין אריבערגעקומען זאגן וואס עס אויב איך וואלט געהאלטן דאס געלט ביי זיי ווייטער ,וואלט
שטערט אים ,און די תפילות האבן אזוי שטארק געארבעט, איך עס נאך א שטיק צייט פארלוירן.
אז אלע קאמפלעינס זענען אראפגענומען געווארן ממש
אונטער פיר-און-צוואנציג שעה ,ממש כהרף עין. .2איך האב געדארפט צונעמען די סוכה ,אבער איך האב
נישט געהאט ביי מיר די 'ביט' וואס מען ניצט דערפאר ,ווייל
.2דעם טאג וואס איך בין געפארן צום רבי'ן אויף ראש איך האב עס איבערגעלאזט אין שטעטל.
השנה ,האב איך געהאט פראבלעמען מיט קאן-עדיסאן און
איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל קענען
זיי האבן אפגעהאקט מיין לעקטער.
טרעפן אזא ביט ,און שכח אייבערשטער ,א פלאמבער פון
איך האב געבעטן" :רבונו של עולם ,אויב מ'צינדט מיר אן מיין געגנט (נישט יענער פלאמבער פון די דובאי פליגער)...
די לעקטער נאך פאר איך ָָפאר ארויס ,וועל איך עס מפרסם האט מיר עס געבארגט.
זיין".
אינמיטן צונעמען די סוכה איז די ביט אראפגעפאלן
דער אייבערשטער האט געהאלפן און אין ווייניגער פון א עטליכע שטאק אראפ ,און אזא קליינע שטיקל איז
שעה איז שוין צוריק געווען עלעקטריק. דאך מורא'דיג שווער צו טרעפן .איך האב געבעטן דעם
אייבערשטן איך זאל עס טרעפן ,און ברוך השם ממש נאך א
מינוט זוכן האב איך עס געטראפן.
נח תשפ " ז בלע טל 16
פארזעצונג פון פריער:
ייִליְגְ ן ֲֲא ִִריַזַ "ל,
אְר ַַצייט פּון ֵֵה ִ זּוְנְ ָָטאג ,ה' ָָאבִִ ,די ָיָ ְ
אֹויְפ'ן
ְ אְרן פּון ַזַ יין הֹויז עָפ ְרֹויְסֶגֶ ָ
ִִאיז ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ַַא ְ דער הייליגער רבי זאגט די תורה פון אריך אנפין
אְרן אֹויף ַַׁש ָָּבת ַנַ ֲֲחמּו צּו יְט'ן ְְּפ ַַלאן צּו ָָפ ְֶוֶ ועגִִ ,מ ְ דקליפה פאר רבי נתן און ר' נפתלי נאכן באגעגענען
עִרין. ועִדיְוְ ֶוֶקע ָָא ֶֶדער ִִאין ְְט ֶֶׁש ִ
עְדֶוֶ ִ
ויְלן ִִאין ֶֶמ ְ
ִוִ ְ א קליפה רח"ל אויפן גאס ,וואס דאס איז געווען א
אְרן פּון ְְׁש ָָטאט עָפ ְ רֹויְסֶגֶ ָ
ִוִ וי ָנָ אר ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ַַא ְ געוואלדיגע רוח הקודש פון רבי'ן.
אְרן ַַא ַַׁשָיָ ָָרה ִִמיט ַַא ַַסאְך עָפ ְדּוְרְכְ ֶגֶ ָ אִדיִזִ יןִִ ,איז ֵזֵ יי ְ
ַַל ִ
יֶטער ,אּון ֶֶדער ֶֶר ִִּבי אְקן ִִמ ִיִל ֶ
אְטן פּון ִִדי ָָקאַזַ ְ אְל ַַד ְָָס ְ
רּוְס ַַלאְנְ ד,עְדן פּון ְ עהֹויְּבן ֶֶר ְ
ְ אְלט ָָאְנְ ֶגֶ
עָמ ְ
ָָהאט ֶֶד ָ
יַח ֶוֶ ועט אִס ְיְרן ִִמיט ֵזֵ יי ִִּביז ָָמ ִִׁש ַ אּון ָוָ ואס ֶוֶ ועט ַַּפ ִ
ּגֹוֵאל ִִּביז צּו ְְּת ִִחַּיַ ית קּוֶמען ,אּון פּון ִִּב ַיַאת ַַה ֵ ֶ
ַַה ֵֵמ ִִתים.
עְרט אּון ֶזֶ עֶנֶ ען אְּבן ִזִ יְך צּוֶגֶ ֶ
עֶה ְ יְט ֵֵרייְזְ ְנְ ֶֶדע ָָה ְ
ִִדי ִִמ ְ
ענּוֶמען פּוןֶ עְרֶגֶ ֶגֶ עֶוֶ וען ֵזֵ ֶ
ייֶער ֶֶע ְְר ְְׁשטֹויְנְ ט אּון ִִא ֶיֶּב ְ
עְרן.
ָוָ ואס ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען זֹוֶכֶ ה צּו ֶֶה ְ
ייִליֶגֶ ער ֶֶר ִִּבי עְסן ֶֶדער ֵֵה ִ אֹויְפ'ן ָוָ ואְגְ ן ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְְ ׁשּוֶבער
יְט ֶאְר ִִד ְ ייִליֶגֶ ער ַַּב ְ
ייְלט ַַאז ֶֶדער ֵֵה ִ עְר ֵֵצ ְ
ֶֶמען ֶֶד ְ
יֹוְס ֶֶקע,
ייֶדעם ר' ְ עְסן ַזַ יין ֵֵא ֶעְּבן ִִאים ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ אּון ֶנֶ ְ ויֶצע,ָָרב זי"ע ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ָָמאל ִִאין ְְׁש ָָטאט ִִט ְיְר ָָהאִוִ ֶ
עְסן ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן אּון ר' אּון ֶֶקעְגְ ן ִִא ֶיֶּבער ֵזֵ יי ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ עּוָדה ָוָ ואס ֶֶמען ָָהאט אְרט ֵֵּביי ַַא ְְס ָ ֶֶער ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ
עְסן ָָד ְ
ייְטן פּוֶנֶ עם ָוָ ואְגְ ן ֶזֶ עֶנֶ עןָּתִּלי ,אּון אֹויף ִִדי ְְצֵוֵ ויי ַזַ ְ ַנַ ְְפ ִ אְרט עֶמעןֶֶ ,עס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ָָד ְ אֹויְפצּוֶנֶ ֶ
ְ צּוֶגֶ עְגְ ֵֵרייט ִִאים
עְּפ ִִליקֵֵ ,אייֶנֶ ער אֹויף עְסן ְְצֵוֵ ויי ִִא ְיְדן פּון ֶֶט ְ ֶגֶ עֶזֶ ְ אְט ְְס ַַלייט פּון רֹויֶסע ִִציּבּור ,אּון ַַאזֹוי ִוִ וי רֹוב ְְׁש ָָט ְ ַַא ְגְ ֶ
וייֶטע ַזַ ייטַַ .א ֶֶלע ֵֵאיין ַזַ ייט אּון ֵֵאייֶנֶ ער אֹויף ִִדי ְְצֵוֵ ֶ ב'ֶע ֲֲח ִִס ִיִדיםָָ ,האט ויֶצע ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עֶוֶ וען ְְּב ֶֶר ְְס ֶֶל ִִֶט ְיְר ָָהאִוִ ֶ
עְרט ִוִ וי עֶה ְ אֹויְפ'ן ֶֶר ִִּבי'ן אּון ִזִ יְך צּוֶגֶ ֶ
עקּוְקט ְ ְ אְּבן ֶגֶ
ָָה ְ רֹויְס ֵֵקייט פּון
אְרק פּון ִִדי ְגְ ְ ייֶער ְְׁש ַַט ְעְדט ֵזֵ ֶ עֶר ְֶֶער ֶגֶ ֶ
ייְלט ֶֶדער ַגַ אְנְ ֶֶצער ֵֵס ֶֶדר ְ ֵצ
ֵ עְר
ְ ֶד ֶ יִּב
ִ ֶר
ֶ ער יֶגֶייִל
ִ ֵה ֶֶדער ֵ רֹויְס ֵֵקייט אּון ֵֵסיי ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ןֵֵ ,סיי פּון ַזַ יין ֵֵאייֶגֶ עֶנֶ ע ְגְ ְֵֵה ִ
אֹויְס ֵֵלייְזְ ן.
יַח ִִצ ְְד ֵֵקינּו ֶוֶ ועט אּוְנְ ז ְ ִוִ וי ַַאזֹוי ָָמ ִִׁש ַ ייִליֶגֶ ע ֵזֵ ֶ
ייֶדעס. ַַא ְְלס ִִדי ְזְ כּות פּון ַזַ ייֶנֶ ע ֵֵה ִ
ואְלט ָָהאט ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ֶגֶ עָוָ ְ עְרָנָ אְך
ֶֶד ְ רֹויְס ֵֵקייט פּוןעְדט פּון ִִדי ְגְ ְ עְרָנָ אְך ָָהאט ֶגֶ ֶ
עֶר ְ ֶֶד ְ
יֹוְס ֶֶקע ֶֶע ֶֶּפעס ָוָ ואס ֶֶער מּוֶע ְְסן ִִמיט ר' ְ עְר ְְׁש ֶ ִִא ֶיֶּב ְ ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ןֶֶ ,ער
קּוָרב צּום ֵֵה ִ ועְלֶכֶ ע ֶזֶ עֶנֶ ען ְְמ ָ ִִדי ֶוֶ ְ
עְרט פּון ֶֶר ִִּבי'ןָָ ,א ֶֶּבער ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָָהאט עֶה ְָָהאט ֶגֶ ֶ כּוָלם פּון ִִדי רּוָּבם ְּכְ ָ וייְסט ַַאז ָ ָָהאט ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶער ֵוֵ ְ
יְׁשט פּון ָוָ ואס ֶֶער ֶגֶ עֶזֶ ען ַַאז ֶֶער ֵוֵ ְ
וייְסט ִִּבְכְ ַַלל ִנִ ְ ואְל ִִדיֶגֶ ע ְ
לֹוְמ ִִדיםְ ,יְ ֵֵר ִִאים ב'ֶע ֲֲח ִִס ִיִדים ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עַוַ ְ ְְּב ֶֶר ְְס ֶֶל ֶ
עְפ ֶֶרעְגְ ט ֶֶע ֶֶּפעס פּון ָּתִּלי ָָהאט ֶגֶ ְעְדט ,אֹויְך ר' ַנַ ְְפ ִ ֶֶר ְ ּוְׁש ֵֵל ִִמיםֶֶ ,ע ְְר ִִליֶכֶ ע ִִא ְיְדן אּון ַַּב ֲֲע ֵֵלי ַַמ ְְד ֵֵריָגָ ה.
ְ
אְּבן אֹויְךעְּפ ִִליק ,אּון ֵזֵ יי ָָה ְ
ִִדי ְְצֵוֵ ויי ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן פּון ֶֶט ְ
רּוְקט אֹויף
עְד ְאֹויְסֶגֶ ְ
ְ אְלט אֹויְך
עָמ ְ ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ֶֶד ָ
אְּבן ֵזֵ יי
אְלט ָָה ְ
עָמ ְ עַהאט ַַאן ַַאנּוְנְ גֶֶ .ד ָ יְׁשט ֶגֶ ַ אְרִנִ ְָגָ ְ
ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ַַאז ֶֶער ִִאיז ַַא ַַצ ִִדיק.
אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען ַַאז ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ִוִ ויל ַַאז ֵֵקייֶנֶ ער ָזָ אל ַַפ ְ
ויְסן פּון ֶֶדעם. יְׁשט ִוִ ְ ִנִ ְ אְרט ִִאיז ֶֶער אְרן פּון ָָד ְ עָפ ְ ועְקֶגֶ ָ
ֶוֶ וען ֶֶער ִִאיז ַַאֶוֶ ְ
מּוֵאל ִיִ ְְצ ָָחק
אֶמען ִִמיט ר' ְְׁש ֵ אֹויְפ'ן ָוָ ואְגְ ן צּוַזַ ֶ
ְ ֶגֶ עֶזֶ ְ
עְסן
עְר ִִליֶכֶ ע ַזַ אְך,ָָדאס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ָגָ אר ַַא וואּוְנְ ֶֶד ְ
ׁשּוֶבער יְט ֶאְר ִִד ְייִליֶגֶ ער ַַּב ְ
עִרין ַזַ "ל ,אּון ֶֶדער ֵֵה ִ פּון ְְט ֶֶׁש ִ
עְסן ַַמ ָָמׁש ִִּפ ְְל ֵֵאי ְְּפ ָָל ִִאיםִ ,וִ וי ַַאזֹוי ַַא ֶֶלע ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עֶזֶ ְ
ָָרב זי"ע ָָהאט ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ טְ" ,גְ ֵֵלייּב ִִמירֶ ,וֶ וען ִִאיְך
אֹויְפ'ן
ְ עקּוְקט
ְ עֶדער ָָהאט ֶגֶ עְּבן ֶֶדעם ֶֶר ִִּבי'ןֶ ,יֶ ֶ ֶנֶ ְ
אְלְגְ ן,
ועְלן ִִמיר ָָפ ְ עוואּוְסט ַַאז ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן ֶוֶ ְ ְ ואְלט ֶגֶָוָ ְ
ייְלט, עְר ֵֵצ ְ
עְדט אּון ֶֶד ְ עֶר ְֶֶר ִִּבי'ן ִִּב ְְׁש ַַעת ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ֶ
ועְלט ִִּביז עְׁש ִִריְגְ ן ַַאזֹוי הֹויְך ,פּון ֵֵאיין ֶֶעק ֶוֶ ְ ואְלט ִִאיְך ֶגֶ ְ ָוָ ְ
עְרטָ ,נָ אר ֶֶר ִִּבי עֶה ְיְׁשט ֶגֶ ֶ ָָא ֶֶּבער ֵֵקייֶנֶ ער ָָהאט ָגָ ְ
אְרִנִ ְ
עֶרעַַ ,אז ֶוֶ וער ֶֶעס ִוִ ויל ַזַ יין ַַאן ֶֶע ְְר ִִליֶכֶ ער ִִאיד, ִִדי ַַאְנְ ֶֶד ֶ
ָּתִּלי.
ָנָ ָָתן אּון ר' ַנַ ְְפ ִ
ייִליְגְ ןלֹויְפן צּום ֵֵה ִ
עֹוֵבד ה'ָ ,זָ אל ְ ת'ֶער ֵ ַַא ַַצ ִִדיקַַ ,אן ֱֱא ֶֶמ ֶ
עְׁש ִִר ְיְּבן ֶֶדעם ַגַ אְנְ ְְצןאְּפֶגֶ ְ
ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָָהאט ַַא ָָר ְ קּוָרב צּו ִִאיםִִ .איְך ֵוֵ וייס ָָדאְך ָָא ֶֶּבער ועְרן ְְמ ָ ֶֶר ִִּבי'ן אּון ֶוֶ ְ
אַקאְנְ ט אֵׁשי ֵֵּתיבֹות ,אּון ָָדאס ִִאיז ַַּב ַ מּוֶעס ִִמיט ָָר ֵ ְְׁש ֶ יְׁשט יְׁשט ָנָ אר ָוָ ואס ֶֶמען ֶוֶ ועט ִִמיר ִנִ ְ ֶֶדעם ֱֱא ֶֶמת ַַאז ִנִ ְ
"ְמִגִ ַיַלת ְְס ָָת ִִרים".
אֶמען ְ יְט'ן ָנָ ֶ
ֵֵּביי אּוְנְ ז ִִמ ְ רֹויֶסע
הֹויְּבן ַַא ְגְ ֶעְרןָ ,נָ אר ֶֶעס ֶוֶ ועט ִזִ יְך ָנָ אְך ָָאְנְ ְ אֹויְס ֶֶה ְ
ְ
לֹוֶקת אֹויְך אֹויף ִִמיר ,אּון ֶֶא ְְפ ָָׁשר ִִאיז ָָדא ֵֵאייֶנֶ ער ַַמ ְְח ֶ
דּוְרְך ִִמיר ,אּון ִִאיְך ֶוֶ ועל ׁשּוָבה ְ ָוָ ואס ָָהאט ַַאן ִִה ְְרהּור ְְּת ָ
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה אְל ְְטן עִר ֶיֶּבער מּוז ִִאיְך ִזִ יְך ַַה ְ אְר ִִל ְיְרןֶֶ ,ד ִ ָָדאס אֹויְך ַַפ ְ
עְדן פּון ֶֶדעם". יְׁשט ֶֶר ְ ְְׁש ִִטיל אּון ִנִ ְ
קע"ג
17 נח תשפ" ז בלעט ל
רוחמה
מיט די מאמע זענען אריין אין מיין
געשעפט .די פרוי האט זיי העפליך שווער (ר' שמעון שיין)
אויפגענומען און געפרעגט מיט וואס זי אין
שאקלט זיך מיט'ן טלית קטן איבער א
קען העלפן. קורצן פון פריער :ר' יעקב יוסף
משניות און זאגט א משנה נאך א משנה.
הערמאן שטעלט אויף זיין הייליגע שטוב
"איך וויל קויפן א חופה קלייד פאר "ער איז אן ערליכער איד ",האט ער אין די טמנ'א גאסן פון אמעריקע.
מיין טאכטער ",האט איידל געזאגט. אויסגעפירט. ער איז נישט מוותר אויף קיין מצוה.
"געוויס ,מיר האבן א גרויסע אויסוואל. מקפיד צו דאווענען מיט מנין יעדן
א כלה קינד
נאר איך קלער אז עס איז א גוטע עצה אז טאג מיט מסירות נפש.
איר זאלט קומען אהער מיט די כלה ,ווייל רוחמה דערציילט פון אירע זכרונות, מאכט חתונה די קינדער יונגערהייט.
מען דארף עס אנמעסטן אויף איר". אז ווען עס איז געקומען די צייט צו און יעצט ליינט ווייטער.
קויפן א חופה קלייד ,האט רבי יעקב יוסף
רוחמה מיט איר מאמע האבן געבעטן פון זיין ווייב" :טו מיר א טובה
נישט בליקן, אויסגעטוישט און וואש מיר אויס מיין טלית .דאס וועט אן ערליכער איד פון אמאל (און היינט!)
פארשטייענדיג וואס די פרוי וויל ,ביז זיי זיין פאר אייך א סגולה צו טרעפן א שיינע
האבן געכאפט אז די פרוי חלומ'ט נישט חופה קלייד". ביי א געלעגנהייט האט מיר מיין
אז עס שטייט פאר איר "די כלה אליינס"... שוועסטער אסתר דערציילט ,אז איין
ווייל לויט אירע באגריפן און סטאנדארטן איידל האט דאס געטון מיט גרויס טאג ווען איר שווער איז געווען ביי זיי
איז רוחמה נאכנישט געווען "גענוג שמחה ,און נאר דערנאך זיך ארויסגעלאזט אינדערהיים ,האט ער אראפגעקוקט פון
ערוואקסן" חתונה צו האבן! זוכן א חופה קלייד. פענסטער און געזען א מראה וואס האט
אים באאיינדרוקט .ער האט גערופן זיין
"די כלה איז דא!" האט איידל געזאגט גייענדיג אין גאס זענען זיי פלוצלינג
זון (מיין שוואגער) און געזאגט" :קום און
מיט א שמייכל. אריבער א געשעפט וואס פארקויפט
זע וויאזוי א ערליכער איד פון אמאל האט
חופה קליידער" .לאמיר דא אריינגיין",
"ניין! זאג מיר נישט!" האט די ווארשיינליך אויסגעזען".
האט די מאמע פארגעשלאגן.
פארקויפערין געזאגט ,האלטנדיג איר
זיי האבן אראפגעקוקט און געזען ווי
נח תשפ " ז בלע טל 18
31 מ .מאנן
מ ר ת
הערמאן האט איר זייער גערן מוסטער
געגעבן דעם דאטום און דעם אדרעס וואו און סחורה".
די חתונה וועט פארקומען. האנט
אויפ'ן הארץ" ,דאס קינד איז די
"וויפיל דארף מען צאלן?" האט איידל
נאך די חתונה האט רבי יעקב יוסף ,ווי כלה?"
געפרעגט.
א געטרייער סאלדאט פארן אייבערשטן,
אין א זייט גערוקט זיינע אייגענע "איך בין נישט אזוי יונג "...האט רוחמה
"אלעס אינאיינעם איז אכצן דאלער
אינטערעסן און זיין אייגענע הנאה ,און זיך אויסגעצויגן" ,איך בין שוין זיבעצן יאר
(!!!)"
געזאגט פאר רוחמה און פאר איר מאן אז אלט!"
עס וועט זיין א שטארקע תכלית פארן מרת הערמאן האט זיך נישט געדינגען
די פארקויפערין האט געדארפט א
יונגן פארפאלק צו פארן קיין מירע ישיבה אויף דעם טייערן פרייז ,נאר געגעבן אן
מינוט צו קומען צו זיך ,און דאן געזאגט:
און דארט לערנען תורה. איינצאל און איז אהיים צופרידן.
"איך האב א פאסיגע קלייד פאר א 'כלה-
דאס איז געווען זייער שווער פאר ווען רוחמה איז אהיימגעקומען ,האט קינד' ווי דיר ".זי האט ארויסגעברענגט א
דער זיבעצן-יעריגער רוחמה .דאס רבי יעקב יוסף געהאלטן אינמיטן לערנען פאסיגע קלייד פונקט לויט רוחמה'ס מאס.
לעבן אין יענע יארן (פאר דער צווייטער גמרא .ער האט זיך אפגעשטעלט און איידל איז געווען זייער גליקליך ,און אויך
וועלט מלחמה) אין פוילן איז געווען זייער געפרעגט" :נו ,רוחמה ,מען האט אלעס רוחמה איז געווען פרייליך.
צוריקגעבליבן ,און רוחמה ,זיינדיג דאס געטראפן?"
"יעצט וועלן מיר דארפן א קאפ-
יונגסטע קינד אין שטוב ,איז געווען זייער
"יא טאטע ,אלעס! דאס קלייד ,דעם צודעק ",האט מרת הערמאן געזאגט פאר
צוגעבונדן צו איר טאטע און מאמע.
צודעק ,דעם שלייער ...הערליך! דאס די פארוואונדערטע און איבערראשטע
אבער ווי איר חינוך האט איר איז זיכער אינעם זכות וואס מאמי האט פארקויפערין .אין יענע צייטן אין דעם
געלערנט ,האט מען שטענדיג געטון וואס אויסגעוואשן דיין טלית פארן גיין". טריפה'נעם אמעריקע זענען ליידער די
איז ריכטיג און נישט וואס איז געשמאק, כלות געגאנגען מיט אפענע האר נאך די
און אויך יעצט האט רוחמה געטון א שריט ווען זיי זענען געקומען צוויי וואכן חופה ,און האבן זיך נישט צוגעדעקט דעם
וואס איז איר אנגעקומען גאר נישט גרינג. שפעטער אפנעמען דאס קלייד ,האט קאפ ,נישט מיט קיין שייטל און נישט מיט
די פארקויפערין געפרעגט אביסל קיין שום צודעק.
אומזיכער" :מרת הערמאן ,איך מעג זיך
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה קומען באטייליגן ביי די חתונה? איך וויל די פארקויפערין האט שוין נישט
זען וויאזוי א חתונה זעט אויס מיט א געוואלט פרעגן קיין שאלות ,נאר געזאגט:
כלה-קינד"... "געוויס ...איך וועל מאכן א שיינעם צודעק
און אויך א שלייער ,אלעס פונעם זעלבן
19 נח תשפ" ז בלעט ל
עולם הפוך ראיתי
צ
פלוצעם ,נאכן טרינקען א האלב פלעשל "איך האניש קיין אנונג ...קומסט ווישן דעם גערוך פון
טאקילא ,געווארן אזוי "קאנעקטעד"... אריבער מאכן קידוש ביי מיר שפעטער?" דעם פיינעם "אווערנייט
קוגל" מיט די פארע פון
די נארמאלע מענטשן טראכטן צו "יא זיכער ,דער עולם קומט"... די האליּפטשעס ,בשעת
זיך :א נס אז איך בין נארמאל ,לאמיך אפ איך מוטשע מיך מיט
מיט די זאכן .איך זעץ מיר אוועק צום און דארט אינמיטן ווארפט ער זיך
נעבעך ,ער מאכט קולי קולות ,ער טוט די קענדי וואס האט זיך
קידוש און זאל מיין אינגעלע גיין טאנצן אנגעקלעבט אויף מיין שיך ווען מיין
מיט זיין אלף-בית תורה'לע. תשובה ,ער לאכט און ער וויינט ,ער
זינגט "תורתו מגן לנו"... מיידל באכעט מיר אין אויער אז זי דארף
אוי ,דאס שלעכטע געפיל פונעם אויך א תורה.
האלב-שיכורן ,שוין האלב-ניכטערן ער איז אנגעשאשקעט ביזן מח ,און
ער איז נישט איינער אליין; ואתו עמו איז מיינע בליקן פליען גראד צו מיין
אינגערמאן ,וואס באקומט א באגלייטונג חבר ...שעפעלע ,ער איז ליידיג ,יוש!
פון צוויי "חברים" מעמבערס וואס דא נאך א חבר וואס האט נישט געוואלט
שלעפן אים איבער די גאסן ביז צום בלייבן איינגעצוימט – דער וואס האט איך דריי מיך אויס צו דעם אינגערמאן
בעט .אוי ,דאס רויטע פנים ווען מ'וועקט שלאגן אז ער
ָ מיטגעזאגט נאכן כפרות וואס שטייט נעבן מיר ,און מיר ווארפן
זיך אויף נאכמיטאג און מ'קען נישט האט שוין נישט קיין כח פארן גאנצן זיך בליקן איינער צום צווייטן וואס
דעם אייגענעם נאמען .נאך א יאר תשרי. פארעמט אויס א גאנצן שמועס.
אנגעבטל'ט ,נאך א יאר נישט געעפנט דארט ליגט ער נעבעך און שרייט
קיין ספר ,נאך א יאר געשטאנען ביי די טי-די-דיי-דיי-דיי-דיי ...די קינדער
מיט קולי קולות אז ער איז יעדן מוחל. טאנצן שיין ,די זיידעס שעפן נחת ,דער
הקפות ווי א יון אין די סוכה .אויש ,ווען דערנאך שלעפט ער אריין אינעם רינג
איינער קען מיר ווען געבן א וועג צו עלטערער דור טאנצט מיט א ספר תורה
דעם ערשטן מענטש וועמען ער טרעפט ארום דעם בלעמער און דער גבאי האלט
קענען זיין פלעין א איד! אן און מוסרט אים אריין" :הלא שמחת קאפ מיט זיינע מיטהעלפער.
ווען איינער וואלט ווען געקענט תורה היום! וואס שטייט איר אזוי פון די
אריינקוקן טיף טיף און זען מיין זייט? כאפט אייך מיט מיטן טאנץ!" איך מיט מיינע חברים ,אונז זעמיר די
ליידיגע נפש ווי עס בענקט; עס וויל פלעינע נארמאלע מענטשן; מיר זענען
דער טאטע מאכט צו די אויגן; פולי "ארויסגעטשעקט" .מ'שמועסט
האבן א שייכות ,אבער וויאזוי? און ער קוקט נישט און וויל נישט זען
איבערס-יאר? עודך?
ָ וואס וועט זיין ווי געהעריגע ערוואקסענע :וואס
דעם שווערן פאקט פון די בזיונות, טוט יענער ,און ער האט נעבעך אלעס
נאכאמאל מסדר זיין א האלבן פלאש טראכטנדיג צו זיך :וואס פאר א איידעם
און פארשעמען יעדן וואס האט נאר מיין דערלייגט ,א בראך אויף אים נעבעך,
האב איך דא איינגעקויפט? איך האב געוויסט אז מ'טאר אים נישט
נומער אין זיינע קאנטאקטס?
די חברים הרגענען זיך פאר טראסטן...
*** געלעכטער צו זען ווי זייער חבר איז "ביי וועלכע הקפה האלט מען?"
נח תשפ " ז בלע טל 20
משנה ,א פרק און נאך א פרק! געלערנט ,דער שפירט מער די שמחה .ער די שורה פאר די עליות שלענגלט זיך
ווייסט נישט פון קיין חשבונות ,ער קוקט ביז אינדרויסן .ביי די זייט הערט מען
קומענדיגע יאר שמחת תורה ,פרוביר נישט אויף קיינעם ,און יעדער זעט" :איך "אלה מועדי השם" ,איינער מאכט שוין
אפילו נישט צו שמועסן מיט מיר – ס'איז בין יעצט שיכור צום טויט ,ס'איז מיין יום קידוש ,אבער פון היכל בית המדרש
מיין יום טוב! איך בין דער הויפט מחותן, טוב!" באכעט ארויס קולות ווי פון א חתונה זאל!
איך באלאנג טיף אינמיטן דעם רינג ,ווייל
איך האב ששה סדרי משנה אין מיינע עולם הפוך ראיתי! אינדערמיט שטייען די כולל אינגעלייט,
הענט! די תלמידי חכמים ,און טאנצן און פרייען
דאס בילד פון אינדרויסן איז גאנץ זיך .איינער מאכט א "טאמבל-סאוס",
איך נעם דעם דף גמרא און איך זאג ענדליך ...אבער ווער ס'לאזט זיך נישט דער צווייטער עפנט א נייע רינג וואס
ארויס די ווערטער אן קיין חשבונות. נארן און פאלגט די צדיקים ,טרעפט זיך טאנצט פארקערט; די שמחה קען מען
יא פארשטאנען ,נישט פארשטאנען – נישט מיט ליידיגע הענט און דארף זיך טאפן אין די לופט -ס'איז שמחת תורה!
ס'הייסט געזאגט ,ס'הייסט געלערנט! נישט פארטייבן דעם מח כדי צו קענען
איך ווייס נישט קיין מעשיות ,איך פאלג זיין אביסל פרייליך. ארום דעם בימה טאנצן אלע גאר
בתמימות און ווארף אוועק אלע מיינע פרייליך .איך האב דאס יאר געענדיגט
חכמות. ס'איז נישט "על מנת שתעלה לרקיע" חמשה חומשי תורה! איך בין דא א מחותן!
אז קומענדיגע שמחת תורה זאלסטו זיין איך לערן יעדן טאג א דף גמרא ,דאס איז
קומענדיגע יאר פראווע איך הקפות; דער מחותן וואס קומט זיך פרייען מיט די מיין סעליברעישן ,דאס איז מיין שמחה,
איך שטיי נישט ביי די זייט און קוק ווי תורה! איך געהער אהער און איך פריי זיך מיט!
יענער טאנצט .אויב דער רבי ,דער רב
אדער דער דיין ווילן טאנצן ,קענען זיי ס'קען גאר זיין ,אז אפילו דו ביסט יעצט פייערט מען מיינע פרקים משניות
אויך טאנצן ,אבער דא בין איך דער הויפט א געהעריגער נארמאלער מענטש ,א וואס איך האב דאס יאר אריינגעכאפט.
מחותן! איך האב דאס יאר יעדן טאג מענטש צווישן מענטשן ,זאלסטו שפירן איך באלאנג נישט אין דעם דרויסנדיגן
געעפנט א גמרא. קומענדיגע שמחת תורה ווי דאס איז דיין "זיידע-רינג" וואו מען שפאצירט ווי שבת
יום טוב .ס'קען גאר זיין אז דו וועסט זיין נאכמיטאג נאכן טשאלנט; איך באלאנג
דו קענסט שטיין פון די זייט ווי א נאר דער אינגערמאן וואס וועט שפירן אזוי אינעווייניג ,וואו מען ווייסט נישט וואס צו
און קוקן ווי איך פריי זיך מיט די תורה, פרייליך ,אז דו וועסט אויף קיינעם נישט טון מיט זיך פאר פרייד ,וואו מען האפקעט
אדער קענסטו שוין יעצט ארויפשפרינגען קוקן און ס'וועט דיר ווייניג אינטערעסירן און מען שפרינגט און מען טאנצט ,וואו די
אויפן באן און אויך נעמען די זיסע עצות: וואס יענער טראכט אויף דיר ...דו וועסט שמחה האט נישט קיין עק.
צו ווערן א תורה-איד ,צו לעבן מיט די שפירן אזוי פרייליך אז דו וועסט טאנצן
תורה ,קונה צו זיין די תורה ,און מער נישט אומאויפהערליך! ער האט דאס יאר נאך מער געלערנט,
אריבערגיין קיין איין טאג אין לעבן אן ער איז נאך מער פרייליך ,ער איז ממש
לערנען די הייליגע תורה! ווי אזוי? א מחותן דא! ער איז דער וואס האט
דורך פאלגן די צדיקים בתמימות אויסגענוצט די צייט דאס יאר ,און ער
אשרינו אז מיר האבן א רבי וואס איז שיכור ביזן סוף ,כאטש קיין טראפ
האט רחמנות געהאט אויף אונז און אונז ובפשיטות ,גיי איך אנהייבן מעביר סדרה
זיין :זונטאג ביז שני מאנטאג ביז שלישי אלכאהאל געפינט זיך נישט אינעם גאנצן
ארויסגעשלעפט פון די בעלי מרה- בנין .ער שרייט און פארפירט ,ער פרייט
שחורה וואס זיצן אין א זייט און ווארטן און ביז סוף יאר וועל איך האבן חמשה
חומשי תורה אין מיינע הענט! זיך און שלעפט יעדן מיט; ס'איז זיין
שוין אז תשרי זאל זיך ענדיגן; ער האט שמחה – ער לערנט!
אונז אריינגעשטופט אינמיטן פונעם רינג איך גיי אוועקלייגן אלע מיינע קלוגע
און אונז געגעבן א וועג צו קענען לערנען! חכמות און אריינלייגן אין טאש א קליינע דער טאטע און שווער ,דער חבר און
משניות; ווען איך וועל האבן א פרייע ידיד ,שעפן נחת און פרייען זיך מיט.
אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו! דער כבוד איז גרויס; ווער ס'האט מער
מינוט ,וועל איך זאגן א משנה און נאך א
21 נח תשפ" ז בלעט ל
משמש זיין אן
ערליכן איד
מיינסט איך שריי אויף מיין טאטע? דאס איז מיין זון!" דער גאסט דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט געהאט א
שטייט דארט פארוואונדערט ביז גאר" :וואס? דאס איז דיין זון? משרת וואס פלעגט אסאך ארויסהעלפן אין שטוב.
וויאזוי קען דאס זיין? ער זעט אויס אזוי אלט און דו זעסט אויס
איינמאל ,בשעת דער הייליגער בעל שם טוב איז געשלאפן,
זייער יונג!" האט דער משרת אים געזאגט" :איך בין הונדערט יאר
האט דער משרת אויפגערוימט דאס צימער און באמערקט די
אלט און מיין זון איז צוויי און אכציג".
שיך פונעם הייליגן בעל שם טוב ליגן אין א געוויסן פלאץ .ער
דער גאסט שטייט דארט פארוואונדערט און פרעגט" :וויאזוי האט עס געוואלט אוועקרוקן ,אבער גלייך האט ער געטראכט:
האסטו זוכה געווען צו דעם? דו זעסט דאך אויס אינגאנצן ווי "אויב מיין הייליגער רבי האט עס פונקט דא געלייגט ,איז זיכער
פופציג יאר אלט!" האט דער משרת דערציילט" :איך האב זייער דא א סיבה דערצו; מיין רבי טוט נישט קיין זאכן סתם אזוי ,עס
געטריי באדינט מיין רבי'ן דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן איז זיכער דא א כוונה אין דעם ".ער האט טאקע גערייניגט ארום
עלינו ,און איך האב זייער אכטונג געגעבן צו טון נאר זיין רצון און" די שיך ,אבער ער האט זיי נישט אנגערירט.
אפילו זיינע שיך האב איך נישט אוועקגערוקט פון פלאץ ,און ווען דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט
מיין רבי האט מיר אנגעוואונטשן אריכת ימים. זיך אויפגעוועקט ,האט ער געפרעגט דעם משרת" :האסטו
אנגערירט מיינע שיך?" האט דער משרת געענטפערט" :ניין ,איך
האט מוהרא"ש אויסגעפירט :מען זעט פון דא ווי שיין מען קען
האב עס נישט אנגערירט ".האט זיך דער הייליגער בעל שם טוב
אנקומען אויב מען פאלגט א צדיק און מען באדינט אים ,אז מ'איז
זי"ע אנגערופן דריי מאל" :דו זאלסט לאנג לעבן ,לאנג לעבן ,לאנג
זוכה צו אריכות ימים.
לעבן!"
אזוי אויך איז געווען א מעשה ביים הייליגן צדיק רבי מאיר'ל
נאך די הסתלקות פונעם הייליגן בעל שם טוב זי"ע ,איז אין די
פרימישלאנער זכותו יגן עלינו; ער האט געהאט א גבאי וואס
שטאט וואו דער משרת האט געוואוינט אנגעקומען א איד וואס
איז אים געווען זייער געטריי ,ממש בלב ובנפש .ער האט אכטונג
האט נישט געהאט וואו איינצושטיין .ער האט אנגעטראפן דעם
געגעבן אויף זיין רבי'ן ממש ווי אויף דעם שווארץ-אפעל פון אויג,
משרת און אים געזאגט" :איך וואוין נישט דא ,אפשר קען איך
און ער האט שטענדיג געזוכט צו מאכן א נחת רוח פאר זיין רבי'ן
איינשטיין ביי דיר?" האט דער משרת געענטפערט מיט א שמחה:
רבי מאיר'ל.
"אוודאי יא! מיט גרויס פארגעניגן!"
איינמאל ,בשעת א שמחה אינעם הויף ביי רבי מאיר'ל
דער גאסט קומט אן צו אים אינדערהיים און ער באמערקט ווי
פרימישלאנער זי"ע ,האט זיך דער רבי אנגערופן צום גבאי" :מאיר
אן אלטער איד שלאפט דארט .ער ווערט נאך מער איבערראשט
גיט דיר א הונדערטער" .ער האט עס איבערגעזאגט דריי מאל.
זעענדיג ווי דער משרת נעמט זיך שרייען אויף דעם אלטן איד:
דער גבאי האט נישט פארשטאנען וואס רבי מאיר'ל מיינט "שטיי שוין אויף דו! דו ביסט שוין געשלאפן גענוג און נאך! נו!
דערמיט צו זאגן .עס זענען אדורך עטליכע יאר ,רבי מאיר'ל איז נו! קום!" דער גאסט האט עס נישט אויסגעהאלטן און זיך נישט
שוין נפטר געווארן ,און דער גבאי האט געהאט אריכות ימים ממש געקענט איינהאלטן; ער איז צוגעגאנגען צום משרת און אים
ביז די הונדערט יאר; ערשט דעמאלט האט מען פארשטאנען פארגעהאלטן" :וואס איז מיט דיר? אזוי רעדט מען צו א טאטע?
וואס דער "הונדערטער" האט באדייט. דו שעמסט זיך נישט?"
אשר בנחל חלק פב‘ מכתב י”ז תתקכג בריוו 17923 האט דער משרת אנגעהויבן לאכן און געענטפערט" :וואס?! דו
נח תשפ " ז בלע טל 22
23 נח תשפ" ז בלעט ל
א פארפאטשקעטע יאר
געטוישט די געשיכטע אביסל.
זושא'לע האט זיך איינגעשריבן אין א
אנדערע ישיבה בשעת משה'לע רישט
זיך אז זושא'לע בלייבט דא און מען גייט
אריינגעשמוגלט אינמיטן חזר'ן אסאך
ניגונים פון ר' משה גאלדמאן ,משה'לע
מיט זושא'לע זינגען זיך אונטער צוזאמען
ניגון נאך ניגון ,בשעת דער רבי איז מסביר
די תוספות פאר די וואוילע קינדער וואס
שה'לע מיט זושא'לע
האבן געלערנט בענעזאם
אין כתה ט' ,אינאיינעם
גע'חזר'ט מסכת קידושין
מ
פרק האשה נקנית ,דער כתה ט' מלמד,
חזר'ן און זינגען בענעזאם.
האבן בעסער ליב צו "פרעגן דער רבי" ווי אדער מגיד שיעור אויב איר ווילט ,הרב
מן הסתם איז עס געווען שלא בדווקא איידער צו זינגען ניגונים מיט די חברותא. הגאון ר' מיכל האט פיין פארגעלערנט,
אז משה'לע ווייסט פון גארנישט ,זושא'לע זאכן זענען געפארן על מי מנוחות.
סוף יאר ווען מען איז ארויס פון כתה
האט אים נישט געזאגט גארנישט דערפון.
ט' און זיך געגרייט צו אריינגיין אין די משה'לע מיט זושא'לע זענען געווען
מן הסתם איז עס געווען על פי טעות, געהעריגע עכטע מעכטיגע בחורים כתה זייער נאנטע חברים ,ביידע האבן
דאס נישט אויסזאגן פאר משה'לען ,אבער וואו מען גייט שוין געהעריג מיט א לעד געהאלטן אז דער צווייטער איז "פונקט
ס'איז געווען א שווערע מייסע ,א שווערע פענסל אין די רעכטע וועסטל טאש צום זאך" ,זיי האבן זייער הנאה געהאט
ּפילעכל אראפצושלינגען ,מילד גערעדט. און ביזנעס קארדס פון גאלדן פלאו און צו שפאצירן צוזאמען און איבערגיין
האום דיפאו אין די לינקע וועסטל טאש, גאנצעטע אלבום'ס פון ר' משה גאלדמאן
ס'איז געווען א פארפאטשקעטע יאר. איז עס געווען א דבר פשוט אז משה'לע ע"ה און פון נאך קאמפאזיטארן.
ראש חודש חשוון ,א פול געפאקטע מיט זושא'לע גייען אי"ה קומענדיגע יאר
ביידע האבן געהאלטן אז דער
היכל מיט בחורים וואס ליגן אין די אויך צוזאמען חזר'ן די גמרא און אונטער
צווייטער איז פונקט געשמאק צום טעם,
סוגיא ראשו ורובו ,אלע זיצן איינער זינגען אני מאמין אוי בביאת המשיח
נישט צו האניגדיג ,און נישט צו זויער.
קעגן צווייטן ,און עס שפריצט פון די און ועל ידי עבדיך הנביאים פון ר' משה
אויגן פונקען פייער ביים איבערגיין די גאלדמאן. אזוי איז אדורך די גאנצע יאר ,לייף איז
קושיא פון תוספות ,די דיוק פון מהרש"א, גוד ,מען פארהערט זיך זומער אין קעמפ
נאר איין קליינע פאסירונג האט
די תירוץ פון פני יהושע ,דעם תענוג אויף פרק האשה נקנית ,די פארהער איז
דער אייבערשטער געמאכט וואס האט
פארגינט מען נישט פאר א נישט-איד. אדורך ,גוט געקענט ,גוט גע'חזר'ט ,אויך
נח תשפ " ז בלע טל 24
דאס אנהויבן די לעבן ביי די בר מצוה מיט צוויי לעפלעך ,ווי א שניצל מיט צוויי הונדערט און פופציג בחורים אין איין
מיט נישט זיין מסודר מיט א חברותא גאפלעך ,ווי א שיך מיט צוויי בענדלעך, בית המדרש פארסמאקעווען זיך מיט
האט גענומען א האלב יאר ,אדער אפשר עס האט א טעם ווי בוידעם אליין. אביי ורבא.
מער ,ס'איז געווען ביטער ווי גאל.
א פרישער בר מצוה בחור ,א איין איינציגער משה'לע זיצט און
פארשטייט זיך אליין אז אין די פרישע יאר ,און שוין זעט מען זיך ווייניג פייער שפריצט פון זיינע אויגן,
אמת'דיגע וועלט פון די אמת'דיגע מיט א פארוועטשטע צוקנייטשטע אנשטאט פייער אין די אויגן ,ברענט די
ברסלב'ע עצות איז די יא חברותא אדער אויסגעשפילטע עתיד אין לעבן. ערד אונטער אים ,ער האט נישט קיין
נישט חברותא א קליינער עסק ,מען מקום ,נישטא קיין זושא ,נישטא קיין
אבער דער אייבערשטער איז דאך א
מאכט אויף די הייליגע גמרא און מען חברותא ,נישטא קיין שום לעזונג ,די
בעל הרחמים.
זאגט די הייליגע ווערטער פאר פינף גאנצע זאל זיצט מיט חברותות און זענען
מינוט ,דערנאך זעט מען אז מען האט צען יאר שפעטער האט משה'לע זיך מתענג אין די זיסע גמרא ווערטער
איינגעשלינגען צען צוואנציג בלאט באקומען די ברסלב'ע זיסע עצות ,רעד און איין איינער האט נישט מיט וועמען
גמרא אין איין צי פון גרויס געשמאקקייט. צום באשעפער און זאג גמרא ,עס האט צו זיצן.
גענומען צען יאר פון דעמאלטס אז
די עיקר איז עס געווען ביטער ווייל דער מגיד שיעור פרובירט צו זיין
משה'לע זאל וויסן אז ווען מען האט א
אויב מען מוז זיין ווי יעדער מוז מען זיין בייהילפיג און לייגט צאם משה'לע
פראבלעם ,מאך א גראדע רוקן ,קוק נישט
ווי יעדער. מיט נאך צוויי ,עס זאל זיין א דרייער
אויף קיינעם ,קוק נאר צום באשעפער און
חברותא ,אבער ס'איז ווי א לאלי מיט
אויב מען מוז זיין ווי יעדער טוט וויי זאג אים ווי אזוי דו פילסט.
צוויי שטעקעלעך ,ווי א טעלער טשולנט
נישט צו זיין ווי יעדער.
אויב די עיקר אין לעבן איז "וואס טוט
יעדער" "וואס טוט ממממממעןןןןן",
דעמאלטס טוט וויי אז מען טוט נישט
דער מגיד שיעור פרובירט צו זיין בייהילפיג
וואס יעדער טוט.
און לייגט צאם משה'לע מיט נאך צוויי ,עס
א האט יעעעעדדדדדערררררר
חברותא און איך נישט. זאל זיין א דרייער חברותא ,אבער ס'איז
יעעעעדדדדדערררררר טוט אזוי און
איך נישט. ווי א לאלי מיט צוויי שטעקעלעך ,ווי א
יעעעעדדדדדערררררר האט א
באגעבו מיט א דונא און איך האב א טעלער טשולנט מיט צוויי לעפלעך ,ווי א
שניצל מיט צוויי גאפלעך ,ווי א שיך מיט
פפפפפפללללעינננע קערידזש.
יעעעעדדדדדערררררר האט חתונה
מיט א קלארינעט און א טרומפייטער און
צוויי בענדלעך.
25 נח תשפ" ז בלעט ל
היכל הקודש
קרית ברסלב
בהתייסדות כ”ק מוהרא”ש ז”ל • בנשיאות הראש ישיבה שליט”א
181 Huschke Rd. Hurleyville, NY 12747
יעצט ווען מיר שטייען נאך אזא הערליכן יום טוב בצל הראש ישיבה שליט"א,
ווילן מיר זיך באדאנקן פאר אלע חשובע אנשי שלומינו וואס האבן
ארויסגעהאלפן דעם בית המדרש במשך דעם יום טוב.
הבחור נחמן נתן שניצלער נ"י הבחור אברהם יצחק פוקס נ"י מו"ה מרדכי איידליס הי"ו אנשי שלומינו החשובים
הבחור אליעזר שלמה אינדארסקי נ"י הבחור נחמן פוקס נ"י מו"ה משה שמואל שטעסל שליט"א
הבחור אריאל דודעק נ"י הילד מאיר פוקס נ"י מו"ה ישראל יוסף שניצלער שליט"א שטרחו בגופם לסדר
החתן חיים שלמה קויפמאן נ"י הבחור אליעזר שלמה יאקאבאוויטש נ"י )יבנאל( מו"ה ישראל שמעון שטיינבערג שליט"א הבית מדרש ,הסוכות
הבחור אלימלך עגמי נ"י
הילד נחמן נתן אינדיג הי"ו
הבחור נפתלי וועבערמאן נ"י
הבחור נפתלי אינדיג נ"י
הבחור משה סאלז נ"י
מו"ה אברהם אלי' פרידריך הי"ו
והסעודות
מרת ל .וועבערמאן תחי' מרת מ .פעלדמאן תחי' מרת ח .ז .פיש תחי' מרת ח .אפפעל תחי' תלמידות בית פיגא שטעטל ארויסגעהאלפן
מיט די סעודות
החתן נחמן נתן רוטה נ"י מו"ה מרדכי אינדיג שליט"א
הבחור וואלוו מיטעלמאן נ"י מו"ה עזרא בוים הי"ו בעלי קורא לציבור ביום שמחת תורה
מו"ה אשר ראנד שליט"א מו"ה רפאל פורסט שליט"א בעלי קורא למשנה תורה
החתן נחמן נתן רוטה נ"י מו"ה אשר ראנד שליט"א מו"ה אייזיק ראטה הי"ו
מו"ה הערשל שניצלער שליט"א מו"ה אלימלך גראסמאן נ"י מו"ה משה האממער הי"ו
מהנה געווען
מו"ה סענדר ראטה הי"ו מו"ה ישראל יוסף שניצלער שליט"א מו"ה אשר קרויס הי"ו בנגינה וכלי
מו"ה שלמה רוטה שליט"א מו"ה בערל שניצלער שליט"א שיר
מנדב געווען דעם רבינ'ס יארצייט ארויסגעהאלפן מו"ה שלמה יאקאבאוויטש הי"ו
מו"ה ברוך מרדכי פעקעטע הי"ו סכום הגון מו"ה הערשל בוים שליט"א ביים הכנסת
מו"ה פייוול ראזענוואסער הי"ו סאור דאו מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו ספר תורה
מו"ה שלמה יאקאבאוויטש הי"ו ווארימע זופ
מו"ה שלמה יאקאבאוויטש הי"ו
מו"ה משה ארי' שניצלער הי"ו מכבד געווען מו"ה אברהם שבתי מזרחי הי"ו
צוגעשטעלט
מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו מיט די ספרי מו"ה נחום ברילל הי"ו
קידושא רבא
מו"ה אברהם פיש הי"ו
מו"ה נחום ברילל הי"ו
תורה ביי די
הקפות הבחור דוד כהן נ"י
שמחת תורה
מו"ה יואל טייטלבוים שליט"א מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו
מו"ה מרדכי ראזענבערגער שליט"א מו"ה יחזקאל סאמעט שליט"א
אנגעפירט מיט
מו"ה בערל שניצלער שליט"א מו"ה יואל פרידלענדער שליט"א
די קינדער ביים
מו"ה שלום שניצלער שליט"א מו"ה אהרן לונגער שליט"א
זינגען צווישן די
מו"ה אברהם הערש וועבערמאן הי"ו מו"ה אשר ראנד שליט"א
הקפות
וואס האט זיכער געמאכט במשך דעם גאנצן
חודש ,אז אלעס זאל זיין אהערגעשטעלט
ואחרון אחרון חביב אונזער געטרייער
אויפן בעסטן פארנעם וואס איז נאר שייך.
שמש מו"ה ישראל פוקס הי"ו
דער אייבערשטער זאל זיי בענטשן מיט אלע ברכות ,אין זכות פון העלפן אנדערע ,זאלן זיי באגליקט
ווערן מיט נחת ,געזונט ,פרנסה ,און ווייטער קענען משמש זיין דעם הייליגן רבי'ן מיט א פרישקייט א
גאנץ לעבן.
מען האט פרובירט צו געדענקן אלע וואס האבן געהאלפן ,אבער מיר האבן זיכער אויסגעלאזט
געוויסע נעמען ,מיר בעטן אייך איבער פון פאראויס דערויף.
הגבאים,
אברהם יהועש וועבעראמן העניך יצחק אינדיג אברהם הערש וועבעראמן
תורה מאכט זיס אינמיטן די צרות ,און שטעלט אייך פאר ווען משה'לע וואלט פיר זינגערס און איך האב חתונה מיט א
"ַאההה....
דער צאנזער רב האט געמאכט ַ געקענט דעמאלטס זאגן צען דפים א פפפפפפללללעינננע די .דזשעי.
ַַאהההַַ ....אההה "....אזוי ווי מענטשן מאכן שעה ,צוואנציג דפים צוויי שעה ,דרייסיג
יעעעעדדדדדערררררר האט א
ווען מען טרינקט א הייסע טיי. דפים דריי שעה ,פערציג דפים פיר שעה.
נייע יוקאן דינאלי און איך האב א
מיר געדענקען נאך ווי מוהרא"ש דער ראש ישיבה האט דעם ּפּפּפּפּפּפללללעינננע אלטע מיני ווען.
פלעגט פארציילן די מעשה און פלעגט פארגאנגענעם יום טוב סוכות נאכאמאל
עס האט גענומען צען יאר אז משה'לע
נאכמאכן די זיסע תנועה פון הייליגן דערמאנט די באקאנטע מעשה ,אז די
זאל וויסן אז תורה איז אין יעדע מצב.
צאנזער רב ,מוהרא"ש פלעגט נאכמאכן טאכטער פון הייליגן צאנזער רב זכותו
"ַאהההַַ ....אהההַַ ....אההה."....
די ַ יגן עלינו ,די רעבעצין פון הרה"ק ר' אז מען קען יעצט נישט האבן קיין
מרדכי'לע הארנאסטייפלער איז געקומען חברותא ,וועט מען לערנען אזוי ווי מען
און ווי אזוי קען איך זוכה זיין צו די
פון אוקריינע באזוכן איר טאטן ,האט דער קען יעצט לערנען.
"ַאהההַַ ....אהההַַ ....אההה "....פון הייליגן
ַ
טאטע געפרעגט וואס מאכן אונזערע
צאנזער רב? שטעלט אייך פאר ווען משה'לע וואלט
אידישע ברודער אין אוקריינע ,האט זי
געענטפערט ,ס'איז אזאנע שרעקליכע דעמאלטס געוואוסט די הייליגע זאך אז
איך וועל פרובירן די בעסטע וואס איך
צרות פאר די אידן אין אוקריינע ,ערגער תורה איז מקדש ומטהר אפילו ווען מען
קען.
ווי די אידן אין מצרים. זאגט די ווערטער אן פארשטיין.
אז איך האב א חברותא מה טוב ומה
נעים. דער האט
הייליגער צאנזער
און אז איך האב נישט א חברותא וועל געזאגט, רב
איך לערנען אן א חברותא. טאכטער לעבן
אז איך פארשטיי וואס איך לערן מה ערגער ווי אין
טוב ומה נעים. קען מצרים
נישט זיין ,ווייל
און אז איך פארשטיי נישט וועל איך אין מצרים האט
לערנען אן פארשטיין. נאכנישט מען
געהאט די תורה,
איך וועל זאגן די הייליגע ווערטער אן
היינט האט מען
פארשטיין.
די תורה און אז
איך וועל נישט פארפאטשקענען די מען האט חלילה
יאר און נישט די וואך און נישט די טאג. צרות לויפט מען
צו די תורה ,די
איך וועל אויפמאכן די הייליגע גמרא
תורה מאכט מען
יעדן טאג.
פארגעסן זאל
פון צרות ,די
נח תשפ " ז בלע טל 28
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
ביים הילולת רבינו אין די סוכה בילד פון
פון מוהרא"ש זי"ע אין בארא
פארק ,שנת תשע"ג. פאריגע
וואך:
29 נח תשפ" ז בלעט ל
חשובע אינגעלייט און בחורים ביים העלפן בויען דעם סוכה ביים ביהמ"ד אין שטעטל -ג' וזאת הברכה א'
ותשליך במצולות ים כל חטאתם -די לעכטיגע קינדער פון תלמוד תורה קרית יואל ביי תשליך -ה' האזינו-ב'
נח תשפ " ז בלע טל 30
שישו ושמחו בשמחת התורה -סיום כתיבת ספר תורה אריינגעגעבן דורכן דיין שליט"א אין ביהמ"ד היכל
הקודש בארא פארק -ג' וזאת הברכה א'
31 נח תשפ" ז בלעט ל
ביים דרוקן 10,000כוונות הנענועים אינעם בית ווייטערדיגע פארשריט ביים נייעם בנין אין אומאן ווי מען גרייט
הדפוס בני ברק -ד' וזאת הברכה א' שוין אן פרעימס פאר די קומענדיגע שטאק -ד' וזאת הברכה א'
ביים אינסטאלירן די סטעפס און רעילינג ביים נייעם הילד מאטי לב ני"ו ביים ארויסהעלפן אינעם בית
פארענדיגטן שטאק אינעם שטעטל חדר -ד' וזאת הברכה א' הדפוס בני ברק -ד' וזאת הברכה א'
הנהלת המוסדות ארץ ישראל ביים חלוקה קרן הצלה פון געלט קארטלעך לכבוד יום טוב פאר די מחנחים פון די
מוסדות על טהרת הקודש אינעם לשכת הבד"ץ עדה החרדית ירושלים -ד' וזאת הברכה א'
נח תשפ " ז בלע טל 32
ביים דרוקן דעם הערליכן גרויסן יום טוב בלעטל אינעם בית הדפוס בני ברק -ד' וזאת הברכה א'
סיום כתיבת ספר תורה אין שטעטל אריינגעגעבן דורכן דיין שליט"א -ד' וזאת הברכה א'
דער ראש ישיבה שליט"א ביים באטראכטן גרויסע תימן'ע אתרוגים -ד' וזאת הברכה א'
33 נח תשפ" ז בלעט ל
שחרית אין ביהמ"ד היכל הקודש אלעד -א' ביים בויען די סוכה פאר ביהמ"ד היכל הקודש לאנדאן -ה'
דחול המועד סוכות וזאת הברכה א'
ברית פון הילד שלום אליהו ני"ו בן מו"ה שמואל אייכענשטיין הי"ו -ה' וזאת הברכה א'
אין א שמועס מיט די מנהלי המסדות אין שטעטל שחרית אין ביהמ"ד היכל הקודש רמה ד' בית שמש -א' דחול
-ג' דחול המועד סוכות המועד סוכות
נח תשפ " ז בלע טל 34
ברית פון הילד נחמן נתן ני"ו בן מו"ה יצחק פעלדמאן הי"ו אין שטעטל -ערב סוכות
א געשמאקע ברודערלעך פארברענג אין ביהמ"ד היכל הקודש קרית יואל -א' דחול המועד סוכות
35 נח תשפ" ז בלעט ל
הילולת רבינו -בני ברק -ב' דחול המועד סוכות
הילולת רבינו -יבנאל -ב' דחול המועד סוכות
הילולת רבינו -רמה ד' בית שמש -ב' דחול המועד סוכות
נח תשפ " ז בלע טל 36
הילולת רבינו -ירושלים -ב' דחול המועד סוכות הילולת רבינו -וויליאמסבורג -א' דחול המועד סוכות
הילולת רבינו -לאנדאן -א' דחול המועד סוכות
הילולת רבינו -טבריה -ב' דחול המועד סוכות
37 נח תשפ" ז בלעט ל
נח תשפ " ז בלע טל 38
הילולת רבינו -קרית ברסלב ליבערטי -א' דחול המועד סוכות
39 נח תשפ" ז בלעט ל
שישו ושמחו בשמחת התורה -פרייליכע הכנסת ספר תורה אין שטעטל אריינגעגעבן דורכן חשובן דיין שליט"א -
ב' דחול המועד סוכות
נח תשפ " ז בלע טל 40
41 נח תשפ" ז בלעט ל
נח תשפ " ז בלע טל 42
43 נח תשפ" ז בלעט ל
נח תשפ " ז בלע טל 44
45 נח תשפ" ז בלעט ל
שחרית און אן עצתו אמונה פארברענג אין ביהמ"ד היכל הקודש אלעד -ג' דחול המועד סוכות
שחרית אין היכל הקודש טבריה -ד' דחול המועד סוכות
וואכנאכט פון הילד ברוך יהודה ני"ו בן מו"ה ביים לערנען אינעם סוכה פארן דאווענען -ד' דחול המועד
שלום שניטצלער הי"ו אין שטעטל -ג' דחול סוכות
המועד סוכות
נח תשפ " ז בלע טל 46
ברית פון הילד ברוך יהודה ני"ו בן מו"ה שלום שניטצלער הי"ו אין שטעטל -ד' דחול המועד סוכות
משנה תורה מיטן דיין שליט"א אין היכל הקודש משנה תורה אין היכל הקודש רמה ד' בית שמש -ליל הושענה
בארא פארק -ליל הושענה רבה רבה
47 נח תשפ" ז בלעט ל
תפילת שחרית אין שטעטל -ד' דחול המועד סוכות
משנה תורה אין ביהמ"ד עצתו אמונה יבנאל - משנה תורה אין היכל הקודש קרית יואל -ליל הושענה רבה
ליל הושענה רבה
נח תשפ " ז בלע טל 48
סיום מסכת חולין מיט אלע חברותות פון מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו אינאיינעם מיט א סעודת הודאה אינעם
סוכה פון מו"ה ישראל דוד העסקעל הי"ו אין שטעטל -ד' דחול המועד סוכות
משנה תורה אין שטעטל -ליל הושענה רבה
49 נח תשפ" ז בלעט ל
הושענה רבה סעודה אין שטעטל -ליל הושענה רבה
ביים אויסזאגן תהילים אין שטעטל -ליל הושענה רבה הקפות שניות אין ביהמ"ד עצתו אמונה יבנאל -
מוצאי שמחת תורה
אייגנארטיגע געדאנק אויפצוהענגן די לולבים הושענה רבה אין היכל הקודש קרית יואל
האלטערס אין שטעטל -הושענה רבה
נח תשפ " ז בלע טל 50
הקפות שניות אין ביהמ"ד היכל הקודש בני ברק -מוצאי שמחת תורה
סיום משניות פעם 38פון מו"ה נח לוין הי"ו ביי הקפות שניות סיום מסכת חולין פון מו"ה משה קליין הי"ו ביי
אין היכל הקודש בני ברק -מוצאי שמחת תורה הקפות שניות אין היכל הקודש בני ברק -מוצאי
שמחת תורה
אפשערן פון הילד בן מו"ה יצחק אהרן וויינבערג א ברסלב'ע אינגל כאפט אריין פרקים משניות ווארטענדיג די
הי"ו אין שטעטל -מוצאי שמחת תורה מוזיק זאל אנהייבן שפילן ביי הקפות שניות אין היכל הקודש
בני ברק
51 נח תשפ" ז בלעט ל
ווארימע תפילת שחרית הושענה רבה אין שטעטל
הקפות שניות אין רמה ד' בית שמש -מוצאי שמחת תורה
בס”ד
פרשת נח
אויסגאבע 35 #
זיך ראטעווען
א ריכטיגע בלאזער
ג .פעקעטע
פונעם מבול
געטראפן נאך א יאר צייט
מ .סופר
רעסעפי
טשיקן זופ
ש .טראכטער
אינהאלט
בס"ד
6
פרשת נח
תשפ"ז
נומער 36
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
17
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 2
מ .פעדער
3:00נאכמיטאג
הערשי זיצט אויפן באס אויפן וועג
אהיים פון חדר .מיט פארקלאצטע אויגן
קוקט ער ארויס פונעם פענסטער ,אבער
זיינע אויגן האלטן גארנישט מיט; ער
באמערקט נישט די ביימער וואס זיי פארן
אדורך און אויך נישט די ראודס .ער זעט
יעצט גארנישט; אין זיין דמיון זעט ער א
טעלער מיט ווארעמע ,קרעפטיגע עסן –
אזא גוטע מאכל וואס נאר מאמעס קענען
אנגרייטן .ער איז שוין אזוי הונגעריג.
באלד קומט ער שוין אן אהיים,
אבער ער ווייסט אז אנדערש ווי זיינע
חברים ,וועמענס מאמעס ווארטן זיי
זיכער אפ מיט א טעלער עסן ,ווארט אים
אינדערהיים נישט קיין ווארעמע עסן.
בעסער געזאגט – ביי אים אינדערהיים
ווארט אים קיינער בכלל נישט אפ.
פונעם פענסטער זעט מען שוין זיין
הויז .די באס שטעלט זיך אפ ,און מיט
לאנגזאמע טריט שפאנט ער אראפ די
טרעפ .זיינע אויגן וואנדערן ארום מיט
האפענונג אז אפשר היינט יא ,אבער ניין,
אויך היינט ווארט אים קיינער נישט אפ.
אנטוישטערהייט נעמט ער זיך גיין אין די
ריכטונג פון זיין הויז.
מיט אומעטיגע מחשבות מאכט ער
אויף די טיר ,שוין וויסנדיג וואס עס ווארט
אים אפ" .א גוטן טאג ",גריסט ער מיט א
שוואכן קול ,אבער קיינער ענטפערט אים
נישט צוריק.
דאס הויז איז איבערגעדרייט;
מאמי
שפילצייג ,קליידער און שיך ליגן
אויסגעשפרייט איבעראל ,זיין מאמע
זיצט אויפן קאוטש ,פארטיפט אין איר
וואו ביזטו?
פאון; זי האט ניטאמאל באמערקט אז ער
איז אהיימגעקומען.
ער גייט אריין אין קאך .די סינקס
זענען איבערגעפולט מיט כלים נאך פון
3 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
מאמע מעשיות פון קינדערגארטן ,און זי זי זוכט קליידער זיי צו טוישן ,ווען זי די לעצטע מאל וואס זיין מאמע האט
שמייכלט צו זיי און הערט זיי אויס. טרעפט זיך שטיין פאר א ליידיגע שאפע. שוין יא עפעס געקאכט .הערשי געדענקט
"אך! פארוואס קען קיינער נישט וואשן נישט ווען דאס איז געווען – אפשר א
עס דערמאנט אים אזוי שטארק פון קיין וועש? פארוואס דארף איך אלעס טון חודש צוריק ,אפשר אפילו מער .ער
זייער אלטע שטוב – די גוטע ,געטרייע אין דעם הויז?" מאכט אויף דעם פרידזש ,זוכנדיג עפעס
מאמע וואס ער האט אמאל געהאט. צו עסן ,און פארמאכט עס צוריק מיט א
אמאל ,אין די צייטן נאך פאר זי האט הערשי נעמט א שמאטע און רייניגט קרעכץ .ענדליך נעמט ער צוויי רעפטלעך
געהאט א טעלעפאן .אוי ,ווי ער בענקט אפ די ערד; ער האפט אז דאס וועט ברויט און זוכט עפעס אנצושמירן.
זיך צו יענע גליקליכע צייטן! אביסל בארואיגן זיין מאמע'ס צארן.
"וואו איז די קעטשאפ?" וואונדערט
יענקי ברענגט ארויס עטליכע א שטיק צייט שפעטער קלאפט ער זיך .א גערודער הערט זיך פונעם
שפילצייג און זיי זעצן זיך אוועק שפילן זיין חבר מענדי אויף די טיר און רופט דיינינג רום; הערשי גייט אהין און טרעפט
געשמאק .נאכן שפילן עטליכע געימס אים שפילן אין זיין הויז .הערשי גייט די קליינע חני און יוסי אנגעשמירט מיט
הייבט שוין אן צו ווערן טונקל; עס מיט פרייד .אין מענדי'ס הויז איז אזוי קעטשאפ פון קאפ ביז די פיס.
איז שוין צייט אהיימצוגיין .הערשי געשמאק; דאס הויז שמעקט שטענדיג פון
געזעגנט זיך פון זיין חבר און שפאנט פרישע געבעקסן ,די קינדער דערציילן די פארלוירענערהייט קוקט ער צו
אהיים. פארטראכטערהייט זיין מאמע ,וועלכע לאכט צו איר
פאון און באמערקט אפילו נישט די
אליינס גרייט ער זיך צו גיין שלאפן, הערשי לאזט איבערקערעניש וואס טוט זיך ארום איר.
אראפ זיינע
גרייט אן נעגל-וואסער און גייט אריין אין אזוי שטייט ער דארט פארלוירן ,און אט
בעט. זעט ער ווי זיין מאמע שטעלט זיך אויף
פארווייטאגטע
פונעם קאוטש" .מסתמא האט זיך די
הערשי ליגט אין בעט ,פארטון אין בעטערי געענדיגט" פארשטייט ער שוין.
זיינע געדאנקען .עס קומען אים ארויף
אין געדאנק די גוטע ,געשמאקע צייטן –
אויגן .ער וויל זי נעמט זיך זוכן דעם טשארדזשער,
אזעלכע שיינע צייטן וואס זענען אמאל איר ערקלערן ווען פלוצלונג באמערקט זי אירע צוויי
געווען ,און ווי עס קוקט אויס ,וועלן זיי קליינע ווי זיי טאנצן אין א טייך פון
קיינמאל מער נישט צוריקקומען. אז נישט ער קעטשאפ" .וואס גייט דא פאר?" נעמט זי
זיך שרייען מיט קולי קולות" .זענט עטץ
די צייטן ווען זייער שטוב איז געווען האט עס זיי נארמאל? ווער טוט אזעלכע זאכן?"
געגעבן ,ער
אזא געשמאק פלאץ .ער געדענקט נאך
ווי שטארק ער פלעגט יעדן טאג ווארטן די קולות ווערן העכער און העכער,
אהיימצוקומען ,זיך אנטרעפן מיט זיין
מאמע'ס גוט ווארט און ווארעמען
וויל איר זאגן ביז הערשי וויל נאר הייבן פיס און
אנטלויפן ,ווען פלוצלונג באמערקט זי
שמייכל ,מיט די גוטע סאפערס וואס אז ער איז אים" .הערשי? שעם דיך! אזוי פירסטו
נאר זיין מאמע האט געוויסט וויאזוי דיך אויף? ווער גיט קעטשאפ פאר א דריי
אנצוגרייטן. ערשט יעצט יעריג קינד?!"
ער געדענקט נאך ווי פארווייטאגט אהיימגעקומען זיינע אראפ לאזט הערשי
פון חדר ,אבער
ער איז געווען ווען א חבר האט אים פארווייטאגטע אויגן .ער וויל איר
געשטופט און א צווייטער האט געלאכט ערקלערן אז נישט ער האט עס זיי
ווען ער האט זיך אויסגעגליטשט; זיין
קלוגע מאמע האט שוין גלייך ביים
עס קומען אים געגעבן ,ער וויל איר זאגן אז ער איז
ערשט יעצט אהיימגעקומען פון חדר,
אראפגיין פונעם באס אויפגעכאפט אז נישט ארויס קיין אבער עס קומען אים נישט ארויס קיין
ווערטער פונעם מויל.
עפעס דרוקט אים ,און מיט ליבשאפט
האט זי אים אויסגעהערט און בארואיגט. ווערטער פונעם
ער געדענקט נאך די געשמאקע טעג ווען די מאמע שרייט און שרייט .זי נעמט
אינדרויסן איז געווען קאלט און די מאמע מויל. די קינדער און פרובירט זיי אפצורייניגן;
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 4
פריידי נעמט ארויס דעם פאון פונעם אהיימגעקומען פון מענדי'ס הויז ,איז האט געבאקן קוקיס צוזאמען מיט די
טשארדזשער; די בעטערי ווייזט שוין אפילו טאטי שוין ארויס דאווענען". קינדער.
" .100%שוין ,מיין מאן און קינדער שלאפן
שוין ,ענדליך קען איך האבן אביסל צייט צוויי גרויסע טרערן קייקלען זיך אראפ ביז ...יא ,ביז יענעם טאג וואס דער
פאר זיך". אויף זיינע באקן" .הייליגער באשעפער, סמארטפאון האט זיך אריינגעמישט
איך דארף א מאמע!" אין זייער לעבן ,און דא האט זיך אלעס
זי רוקט אוועק עטליכע זאכן פונעם אפגעשטעלט .דער פאון האט אים
קאוטש זיך צו מאכן פלאץ צו זיצן. די טרערן פליסן פריי פון זיינע ריינע אוועקגענומען זיין געטרייע מאמע .קען
"ענדליך קען איך שוין ענדזשויען אביסל!" אויגן .ער פילט ווי זיין קליין הערצעלע זיין אז בגוף איז זי נאך דא ,אבער איר קאפ
אטעמט זי טיף אריין .זי צינדט אן איר טוט אזוי וויי ,אז ער וועט עס נישט קענען און הארץ זענען שוין מער נישט דא.
פאון און פארט אריבער פון איין גרופ צום פארטראגן" .באשעפער ,איך בין נאך א
צווייטן ,זוכנדיג עפעס אינטרעסאנט מיט קינד!" וויינט ער אריין אין זיין קושן" .איך אנהייב פלעגט ער נאך פרובירן רעדן
וואס אריבערצופירן די צייט. דארף א מאמע וואס זאל זיך אינטרעסירן צו איר און דערציילן זאכן פון חדר ,אבער
אין מיר ,איך דארף א מאמע וואס זאל זעענדיג ווי זי הערט אים אפילו נישט אויס
"אה ,אויף די גרופ לייגט מען שטענדיג זיך אומקוקן אויף מיר ,איך דארף נאך די – ווייל דער פאון איז מער אינטרעסאנט –
ארויף די גוטע ווידיאס!" ווארעמקייט פון א מאמע". האט ער אויפגעהערט צו דערציילן .וואס
א טאג עס גייט אדורך פילט ער מער ווי
א לאנגע צייט זיצט זי און וואטשט: "איך בעט דיך אייבערשטער ",בעט ער האט קיינעם נישט אויף דער וועלט
נאך א ווידיאו ,נאך א נארישע דזשאוק, ער זיך פון די טיפענישן פון זיין צובראכן וואס קוקט זיך אום אויף אים.
נאך ליצנות ,און נאך איינע וואס רעדט הארץ" ,גיב מיר צוריק מיין מאמע! גיב
זיך איין אז זי ווייסט וואס זי רעדט .איינע מיר צוריק מיין אלטע מאמע ,נאך וועמען "קיינער האט זיך היינט אפילו נישט
פון די ווידיאס וואס זי פרובירט אנצונדן איך בענק זיך אזוי שטארק!" אינטרעסירט וויאזוי עס איז געווען אין
מאכט זיך עפעס נישט אויף" .מסתמא איז חדר ",טראכט ער צו זיך מיט ווייטאג,
עס נישט קיין גוטע פייל ",טראכט זי צו 12:30ביינאכט ליגנדיג אין זיין בעט" .ווען איך בין
5 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
מעג איך אויך ",האט זי ביי זיך באשלאסן. פאון לאז אפ ,מיטן קינד געב זיך אפ"... זיך" ,שוין ,וועל איך עס אליינס אויפזוכן".
איר מאן האט איר פרובירט אפצורעדן
דערפון ,אבער זי האט זיך געהאלטן ביי פריידי פילט ווי זי קען זיך פשוט נישט זי חזר'ט איבער דעם נאמען פונעם
אירס אז זי דארף נישט זיין אנדערש. בארואיגן פון די ווערטער .זי הערט עס ווידיאו און נעמט זיך זוכן אויף גוגל.
איבער נאכאמאל און נאכאמאל .דערנאך
און אזוי האט זיך איר גאנצע שטוב פארט זי ווייטער צו א שיעור וואו דער נאך עטליכע מינוט זוכן זעט אויס ווי
געטוישט .אנהייב איז עס געגאנגען ראש ישיבה וויינט און בעט זיך מען זי האט עס געפינען; מיט נייגער דרוקט זי
שטייטליך; זי האט עס נאר גענוצט בשעת זאל נישט ארייננעמען קיין סמארטפאון אויפן לינק" :לאמיר שוין זען פון וואס דא
די קינדער זענען געשלאפן .דערנאך אינדערהיים .פריידי כאפט זיך פלוצלונג רעדט זיך".
האט זי עס שוין ארויסגענומען בשעת די אז אירע אויגן זענען נאס.
קינדער האבן געשפילט ,און ווי מער זי דער ווידיאו צינדט זיך אן .אויפן
איז געזעצן מיטן פאון ,אלס מער האט עס הערנדיג דעם קול פונעם צדיק, סקרין זעט זי א קליין קינד ,א זיס באחנ'ט
איר געצויגן .אזוי זענען איר פארלאפן די דערוועקט זי זיך פלוצלונג פון איר טיפן יונגעלע מיט צוויי פאות ,וואס ליגט אין
טעג מיט זיצן און וואטשן ,טעקסטן און שלאף און הייבט אן צו כאפן וויאזוי בעט פארוויינטערהייט .זי כאפט גראד
וואטסעפפן. איר לעבן פארט איר אריבער; וויאזוי אז ס'איז א טעות – דאס איז זיכער נישט
אירע קינדער קוקן נעבעך אויס – עלנד וואס זי האט געזוכט – אבער עפעס האט
"וויאזוי האב איך געקענט זיין אזוי און אליין ,אן א מאמע ביי זייער זייט .זי עס איר געכאפט ,און זי מוז זען וואס דאס
נאריש?" טראכט איז.
זי צו זיך מיט
ווייטאג .זי שטעלט זי קוקט ווייטער
זיך אויף פונעם און זעט ווי דאס קינד
קאוטש און גייט וויינט; ער וויינט נאך
אריבער די צימערן. זיין געטרייע מאמע,
זי באטראכט אירע אבער זיין מאמע
שלאפנדיגע קינדער לאכט צו איר פאון און
און דעקט זיי צו האט שוין מער נישט
ווארעם. קיין געדולד צו אים.
פארגאפט הערט זי
הארץ איר זיך צו צום ניגון..." :
צעבראכן ווערט מאמי ,דו ווייסט נישט
באמערקנדיג ווי שטארק איך בענק
סימנים פון טרערן נאך דיר ,וואס האב
אויף הערשי'ס פנים. איך געזינדיגט? וואס
יא ,אירע קינדער בין איך שולדיג?"...
נעבעך זענען די ווערטער שאקלען
צעטראטן געווארן, ביזן אויף איר
און די געשמאקע טיפעניש פון איר
שמועסן מיט איר מאן זענען געווארן א באטראכט דאס איבערגעדרייטע הויז: הארץ.
פארגאנגענהייט. "וואו בין איך געווען ביז היינט?" טראכט
זי צו זיך מיט ציטער. דערנאך קומט א צווייטער ניגון וואו
פריידי שטעלט זיך פאר די דער ראש ישיבה רעדט צו עלטערן און
ווייטאגליכע סצענע ווי א מאן און ווייב זי איז נישט שטענדיג געווען אזוי .עס ערקלערט זיי די שעדליכקייט פון א
זיצן צוזאמען ביים טיש ,און יעדער האט זיך אנגעהויבן ווען איר מאן האט סמארטפאון .זי טוט זיך אן עירפאונס
איינער איז פארטיפט אין זיין פאון. געקויפט א סמארטפאון פאר די ארבעט. כדי צו קענען בעסער הערן די ווערטער.
"דיין קינד איז אליין ,זיין הארצעלע
זי פלאצט אויס אין א געוויין! זי אנהייב האט עס איר געשטערט ,אבער וויינט ,מען זאל פון אים קלערן ,מען זאל
באטראכט איר פאון מיט עקל און מיט מיט די צייט האט זי ביי זיך אפגעמאכט אז אים אויסהערן .ווארעמקייט פון טאטי,
פיינטשאפט פארן איר אזוי צוגרונד לייגן זי דארף אויך איינס" .אויב מיין מאן מעג, ליבשאפט פון מאמי .מאך שוין אפ ,דיין
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 6
ער זיך אן .ער נעמט זיין הוט און רעקל און די מאמע גיט יעדן א טעלער פרישע עסן. דאס שיינע לעבן וואס זי האט געהאט.
גייט אין שול .די קינדער פאקן אוועק די "פונקט אזוי ווי אמאל ",טראכט הערשי זי מאכט ביי זיך א פעסטע החלטה :מער
שפילצייג ,די מאמע באדט זיי ,ליינט מיט צו זיך; ער פילט זיך ממש ווי אין א חלום. נישט! זי טוט תשובה און הייבט אן פון
זיי קריאת שמע און לייגט זיי אריין אין די קינדער באלעקן זיך מיט די גוטע עסן. פריש .זי גייט אנהייבן אינוועסטירן אין
די בעטן .זי שטייט ביי הערשי'ס בעט און דערנאך מאכן זיי א שיינע נאך ברכה און איר שטוב ,אין אירע קינדער ,און אין איר
וואונטשט אים א גוטע נאכט. די מאמע נעמט ארויס שפילצייג; זי זעצט שלום בית – דאס זענען זאכן וואס בלייבן
זיך אויף דער ערד און שפילט צוזאמען און דאס וועט זי מיט זיך מיטנעמען נאך
"מאמי?" עפעס וויכטיג האט ער צו מיט זיי. די הונדערט און צוואנציג.
פרעגן.
פריידי טרעפט זיך אויסהערן אירע די גאס איז דאך אזוי קאלט און
"יא ,שעפעלע?" פרעגט זי אים. קינדער און אלע מעשיות וואס זיי שרעקעדיג ,פול מיט מינות און
האבן געהאט היינט ,און אלעס וואס זיי אפיקורסות .עס טוט זיך א מבול פון
ער באטראכט איר מיט זיינע האבן שוין אזוי לאנג געווארט איר צו נסיונות ,און אזויפיל קינדער פאלן ליידער
תמימות'דיגע ריינע אויגן" :מאמי ,אויך קענען מיטטיילן .אזוי גייען אריבער די אוועק; מען דארף רחמי שמים צו קענען
מארגן וועסטו מיר ווארטן ביי די באס? נאכמיטאג שעות גאר געשמאק. בלייבן ערליך.
און דו וועסט שפילן מיט אונז און אונז
געבן אזעלכע גוטע עסן?" א קלאפ הערט זיך אויפן טיר .די טיר אבער זי וועט טון וואס נח האט געטון
עפנט זיך און דער טאטע קומט אריין, כדי געראטעוועט צו ווערן פונעם מבול:
פריידי'ס אויגן ווערן אנגעפולט מיט זיינע אויגן זענען טיף אריינגעשטעקט זי וועט אויך בויען א תיבה .זי וועט בויען
טרערן .זי דרוקט אים צו צום הארצן: אינעם פאון ,פארנומען מיט א וויכטיגן איר שטוב ,זי וועט בויען א "תיבת נח" –
"מיטן אייבערשטנ'ס הילף ",בארואיגט טעקסט מעסידזש. אן אפגעהיטענע ,ווארעמע היים וואו זי
זי אים" .דער פאון איז שוין מער נישט וועט זיין א שמייכלדיגע מאמע און ווייב;
דא; יעצט איז נאר דא ענק – מיינע זיסע מיטאמאל כאפט ער אויף אן א ווארעם נעסט וואס זאל קענען באשיצן
קינדערלעך". אנגענעמען גערוך .ער קוקט זיך ארום און איר מאן און קינדער פון אלע בייזע ווינטן
צו זיין גרויס וואונדער זעט ער זיין ווייב וואס בוזשעווען אינדרויסן.
הערשי שמייכלט און פאלט איין אין א שטיין ביים טאפ און זי גריסט אים מיט א
זארגלאזן און רואיגן שלאף. שמייכל .ער זעט די פרייליכע קינדער און 3:00נאכמיטאג.
דאס צאמגערוימטע הויז.
ווען איר מאן קומט אהיים זענען די הערשי גייט אראפ פונעם באס
קינדער שוין געשלאפן ,און ער וואונדערט זיין פאון ווערט גראד אריינגעלייגט אינגאנצן פארוואונדערט .קען דאס
זיך אויפן גרויסן טויש. אין טאש און א שמייכל שפרייט זיך אויס דען זיין? זיין מאמע ווארט אויף אים?
אויף זיינע ליפן" .א גוטן טאג ",גריסט א שטראל צינדט זיך אן אין זיינע
פריידי נעמט ארויס איר סמארטפאון ער צוריק .פריידי סערווירט אים מיט אויסגעלאשענע אויגן" .מאמי!" לויפט
פונעם שאפע און שטרעקט עס אויס צו געטריישאפט; די קינדער שפילן און זיי ער צו איר מיט פרייד .די מאמע נעמט
אים; ער קוקט איר אן פארוואונדערט. זעצן זיך שמועסן אנגענעם .ער דערציילט אים אויף מיט א ווארעמען שמייכל און
איר וועגן א קאמפלימענט וואס ער האט צוזאמען גייען זיי אהיים.
"איך וויל עס מער נישט ",רופט זי זיך היינט באקומען פון זיין בעל הבית און
אן מיט א שטארקקייט" ,איך וויל זיין א וועגן אן ארבעטער וואס קומט אלץ איבערראשט ווייזט ער איר דעם
מאמע ,איך וויל זיין א ווייב"... שפעט. צעטל וואס ער האט היינט באקומען אין
חדר ,וואו דער רבי שרייבט אז ער איז
דאס באטראכט מאן איר זי דערציילט אים שיינע זאכן פון די געווען זייער וואויל.
צאמגערוימטע הויז און זיין שמייכלדיגע קינדער .ער זעט הערשי'ס נחת-צעטל,
ווייב; ער פארשטייט שוין אלעס ,און זיין ווען פלוצלונג באמערקט ער אז עס איז די מאמע פריידט זיך און הענגט עס
פנים שיינט אויף. שוין שפעט; די צייט איז אזוי געשמאק אויף אויפן פרידזשידער" .אז טאטי זאל
פאריבער אז ער האט אפילו נישט עס אויך קענען זען און האבן נחת ",זאגט
באמערקט ווי זי פליט. זי צו אים מיט א שמייכל.
זייערע בליקן טרעפן זיך און א
שמייכל שפרייט זיך אויס אויף זיינע ליפן
– "שכח"!" "איך דארף שוין גיין דאווענען ",רופט אלע קינדער זעצן זיך ביים טיש און
7 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
מ .סופר ל .וועבערמאן
קרית ברסלב קרית ברסלב
לעצטע יאר שמחת תורה בין איך איינגעשטאנען ברוך השם ,איך האב געקענט גיין אביסל איינקויפן
אין איינעמ'ס בעיסמענט אין קרית ברסלב צו קענען פאר די קינדער לכבוד יום טוב.
זיין נאנט צו די שול און קענען מיטהאלטן די הערליכע
הקפות פונעם ראש ישיבה שליט"א .דעמאלטס האב איך צוויי פון מיינע מיידלעך האבן געבעטן דעם
נאכנישט געוואוינט אין קרית ברסלב. אייבערשטן אז זיי ווילן א נייע האנט זייגער .ברוך השם
מ'איז אין געשעפט ,און מ'וועלט זיך אויס עפעס וואס
ס'איז געווען ממש מעין עולם הבא צו קענען זעט אויס שיין אבער נישט צו טייער.
מיטהאלטן .אבער נאכדעם קומט א צייט וואס מ'דארף
אהיימגיין און צוריקגיין צו סדר. אויפ'ן וועג אהיים האבן זיי עס אנגעטון .גלייך
זאגט מיר מיין טאכטער אז ס'פילט זיך אזוי שוואך,
איך קום אן אינדערהיים ,באמערק איך אז אפאר און פלוצלינג פאפ… די הענטל געבט זיך א רייס אויף.
זאכן פעלן מיר .ס'איז געווען אן SDקארד ,אן אויערינגל, מיין אנדערע טאכטער זאגט אז איר זייגער פילט זיך
און נאך קליינע זאכן .אבער למעשה האב איך עס עכט אויך זייער שוואך ,האט זי עס שנעל אויסגעטון פאר
שטארק געוואלט האבן .ווען איך האב זיך דערמאנט פון ס'צערייסט זיך.
דעם ,האב איך נאכאמאל געבעטן דעם אייבערשטן .אזוי
דורכאויס די גאנצע יאר. איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז די געשעפט
זאל מסכים זיין עס צו צוריקנעמען .פון איין זייט האב
ס'איז דורך א גאנצע יאר ,און ס'איז שוין נאכאמאל איך רחמנות געהאט אויפן געשעפט אייגענטומער אז
שמחת תורה .איך בין נאכאמאל איינגעשטאנען ביי די זיי האבן יעצט שאדן ,אבער פון די אנדערע זייט וויל איך
זעלבע בעיסמענט .כאטש היינט וואוין איך שוין ברוך האבן גוטע זייגערס און נישט בלייבן מיט די דזשאנק.
השם אין קרית ברסלב ,וואוין איך אבער זייער ווייט
פון די גרויסע שול ,און ס'איז מיר אויסגעקומען אסאך די קומענדיגע טאג קום איך אריין אין געשעפט
בעסער אז איך קען איינשטיין נענטער צו די שול. דערציילנדיג די מעשה .איך בעט דעם אייבערשטן זיי
זאלן עס וועלן צוריקנעמען.
איך קום אן דארטן אין די בעיסמענט ,און עס איז מיר
געווען א גוטע סורפרייז צו טרעפן ווי אלע פארלוירענע שכח אייבערשטער זיי האבן מיר אויסגעהערט און
זאכן ליגן אזוי שיין און ווארטן אויף מיר. געלאזט אויסוועלן עפעס אנדערש .כאטש איך האב
געצאלט אסאך מער פאר א בעסערע קאמפאני זייגער,
עס איז מיר געווען אזא גוטע חיזוק צו זען אז דער אבער ס'איז בעסער ווי איינס וואס צורייסט זיך.
אייבערשטער הערט מיר אויס ווען איך בעט אים.
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 8
אייבערשטן .אויף עפעס א וועג וועט זיך די מכה מוזן
ענדיגן ,אבער באשעפער ,וויאזוי וועט זיך עס ענדיגן? ח .יאקאבאוויטש
באשעפער ,העלף עס זאל זיך ענדיגן גרינג. קרית ברסלב
מיר האבן גערופן חברים ,זיי האבן געזאגט אז זיי
קענען ארויסלייגן די רוף ,אבער זיי גלייבן נישט אז איינער
איז יעצט אין אונזער געגנט צו קענען העלפן.
לעצטן ווינטער בין איך ארויסגעפארן אויף א ווייטע
מיין מאן האט גערופן טריפל עי ,א קאמפאני וואס
וועג וואס נעמט צוואנציג שעה .דער פלאן איז געווען אז
מ'צאלט יעדן חודש ,אז אויב עפעס פאסירט זאלן זיי
די וועג זאל זיין א חלק פון די וואקאציע ,מ'זאל ענדזשויען
קומען העלפן ,אבער למעשה זאגן זיי אז זיי קענען אונז
די וועג.
נישט העלפן אויסער צו אוועקשלעפן די קאר ,וואס איז
גארנישט ווערד פאר אונז אינעם יעצטיגן מצב. ברוך השם ,די וועג גייענדיג האט זיך שיין
אויסגעארבעט ,מיר האבן דארט פארברענגט עטליכע
מיר זיצן אין די זייט א שעה ,צוויי ,דריי ,און גארנישט.
טעג ,און נאכדעם האט מען זיך ארויסגעלאזט אויפ'ן וועג
באלד נוצט זיך אויס די געז ,און ס'ווערט פריזינג קאלט.
אהיים.
אין די קאר האבן מיר געהאט אן איבריגע רעדל ,אבער
זייער א דינע און שוואכע ,וואס מיר ווייסן אפילו נישט אנהייב זענען די וועגן געפארן געשמירט ,אבער
אויב ס'קען בכלל פארן אויף די שניי. אינמיטן וועג האט אנגעהויבן פאלן א שניי .מיר זענען
דורכגעפארן שטעטלעך וואס דארט איז שניי א חידוש.
בלית ברירה איז מיין מאן ארויס אין די ביטערע
קעלט .נאכ'ן ארבעטן שווער אויף דעם ארויפצולייגן די געווענליך איז דארטן ווארעם ,און זיי זענען נישט
איבריגע רעדל ,האט מען אנגעהויבן פארן שטייטעלעך צו צוגעוואוינט זיך צו אן עצה געבן מיט די שניי .וואס
די נענטסטע געז סטעישאן .די געז סטעישאן איז געווען פאסירט איז אז זיי האבן נישט קיין שניי-טראקס און א
פארמאכט. סיסטעם זיך צו אן עצה געבן מיט דעם.
בעטנדיג דעם אייבערשטן מיר זאלן זיך שוין טרעפן מיר האבן געהאלטן אין איין גליטשן ,און ביי די זייטן
אינדערהיים ,זענען מיר צוגעפארן צו די נעקסטע געז האבן מיר געזען קארס וואס זענען סטאק ,מיר האבן
סטעישאן. געזען עקסידענטס .מיר האבן געהאלטן אין איין בעטן
דעם אייבערשטן מיר זאלן אנקומען בשלום.
ברוך השם ,ס'איז געווען אפן .מיין מאן האט געקויפט
א פלאג וואס איז געמאכט צו פארשטאפן די לאך פון די דערווייל זעט מען נאר ווי די שניי ווערט געדעכטער
רעדל .ער האט פארמאכט די לאך ,און יעצט איז די ארבעט און די וועגן שווערער.
צוריק ארויפצולייגן די געהעריגע רעדל אויפ'ן קאר. מיר האבן נישט געהאט קיין שניי-רעדלעך ,און אונזער
ס'איז געווען גאנץ א שווערע ארבעט ,אבער מיר האבן קאר איז בכלל נישט געפארן אזוי גוט.
זיך למעשה געפרייט צו זען ווי דער אייבערשטער העלפט מיר פרובירן צו אנציען און פארן שטייט .צו אלעם
אונז שוין. טרעפן מיר זיך מיט א פאליס קאר אונטער אונז .מיר
נאך פיר שעה האבן מיר זיך געזען צוריק אויפ'ן ראוד. האבן גארנישט געטון שלעכטס ,אבער וואס וויל ער פון
אונז? פאר א לענגערע צייט איז ער אונז אזוי נאכגעפארן,
שכח אייבערשטער ,ס'איז טאקע געווען שנייאיג און
סתם צו אנציען אונזערע נערוון ,אז מיר זאלן מאכן תפילה
גליטשיג ,אבער מיט תפילה האבן מיר דורכגעמאכט די
אנצוקומען אהיים בשלום.
איבריגע פון די וועג .און מאנטאג צופרי זעען מיר זיך
ענדליך אינדערהיים. ענדליך ענדליך האט דער פאליסמאן אפגעמאכט
ווייטער צו אוועקפארן און אונז לאזן אפאטעמען.
אינדרויסן איז פראסטיג קאלט ,שנייאיג ,אבער מיר
זענען אין אונזער פיינע ווארימע היים. אבער נישט לאנג זענען מיר געפארן צו רואיג ,ווייל
פלוצלינג הערן מיר א קראך .נישט מער און נישט ווייניגער,
שכוח אייבערשטער אז מיר האבן תפילה וואס
די רעדל האט א פלעט .מיר זענען סטאק ערגעץ אין א
ראטעוועט אין יעדן מצב.
ווייטע סטעיט אינמיטן א שניייגע נאכט .נישטא ווער צו
שכח אייבערשטער פאר אזא ראש ישיבה וואס רופן הילף ,נישטא וואו צו גיין ,נאר צום אייבערשטן אליין.
דערמאנט אונז נאכאמאל און נאכאמאל אויסצונוצן די
פארשטייט זיך ,מיר האבן אנגעהויבן מער בעטן דעם
טייערע מתנה פון תפילה וואס מיר האבן.
9 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
ש .טראכטער
ראטעווע מיר
פונעם מבול
גאלד איז דאך דער טייערסטער
ארטיקל וואס עקזיסטירט" .איך וועל
דאך מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף נישט
דא בלייבן אויף אייביג; וועל איך זיך
שטילערהייט אנפאקן מיט גאלד און
טרעפן וואו עס צו פארקויפן .ריכטיג,
איך וועל ארבעטן עבודת הפרך ,אבער
אין איינוועגס וועל איך שוין אויך שארן
"דו וועסט ארבעטן אין די גאלד
מינע .פון מארגן אן וועסטו אראפגיין
טיף אין גרוב און ארויסגראבן גאלד
פאר מוטער רוסלאנד ”,האט אים דער
קאמאנדיר געמאלדן מיט א טרוקענע,
קאלטע שטימע וואס האט זיך געפאסט
צום אייז-קאלטן רוסישן קלימאט.
וד ,אדער דאוויד ווי
מען רופט אים אין
די ווייטע סיביר,
דרייט זיך ארום מיט
צובראכענעם א
ד
געמיט .מען האט אים פארטריבן קיין
סיביר צוליב די עבירה פון לערנען
תורה מיט אנדערע ,א חטא וואס
גאלד און אהיימקומען אן עושר”. דוד ,מיט זיין אידישן קאפ ,האט פארדינט זיך צוואנציג יאר סיביר אין די
געזוכט דאס גוטס אין יעדן פרט פון זיין קאמיוניסטישע רוסלאנד.
דעם קומענדיגן טאג איז דוד גלות" .גאלד ”...האט ער זיך פארטראכט.
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 10
מיט זיין אידישער עקשנות האט אבער דא ביי אונז אין סיביר ,ווער דארף אראפגעשיקט געווארן מיט עטליכע
דוד באשלאסן אז ער "מוז" זיך שאפן א גאלד? דא איז די טייערסטע זאך 'עסן'. רוסישע פויערן ארבעטן ביטער שווער,
ציגאר .זיין מח האט שוין פלאנירט פון אויב דו האסט עסן ,קענסטו לעבן .דו זעכצן שעה אין א צי ,אויסצוגראבן
וועמען ער קען שנארן אביסל טאבאק, מיינסט אז מיר קענען נישט נעמען גאלד כדי רייך צו מאכן די אוצרות פון
און מיט גרויס מי און אנשטרענגונג קיין גאלד? אבער וואס וועט אונז גאלד רוסלאנד.
האט ער צאמגעקראצט אביסל פון העלפן? גאלד וועט אונז קיין לעבן
דעם און פון יענעם ,ביז ער האט געהאט נישט געבן”. ער האט אבער געפונען א חיות אין
גענוג פאר א געשמאקן ציגאר .דאס זיין ארבעט ,ווען יעדע פאר מינוט
איז געווען מער ווערד אין סיביר ווי א דוד האט איינגעזען אז זיי זענען שלייכט ער אריין א קליין שטיקל גאלד
גאנצע הייל מיט גאלד אדער א גאנצע גערעכט" .איך האב געמיינט אז גאלד ביי זיך אין טאש .אזוי רוקט ער אריין א
שאכטל מיט עסן. איז די טייערסטע זאך אויף די וועלט, שטיקל נאך א שטיקל ,היטנדיג גוט אז
אבער יעצט זע איך איין אז עסן איז קיינער זאל אים נישט באמערקן.
אבער דא האט זיך דוד אנגעשטויסן טייערער ווי גאלד ”,האט ער געטראכט,
אין א פראבלעם :ער האט נישט קיין בשעת ער האט אויסגעשאקלט זיין פלוצלינג הערט ער ווי איינער שטייט
שטיקל פאפיר צו מאכן דעם ציגאר, טאש פון די טייערע אבער ווערדלאזע נעבן אים און לאכט זייער הויך .אין
כדי אריינצולייגן די טאבאק און עס שטיקער. רוסלאנד איז לאכן געווען א זעלטענע
אנצינדן. זאך .ווער לאכט דא אזוי?
יענע נאכט האט דוד שפאצירט
פאפיר אין סיביר איז געווען א יקר נעבן וואלד און באמערקט ווי דער דוד דרייט זיך אויס און זעט באריס,
המציאות; עס איז נישט געווען צו גוי'אישער וועכטער זיצט אין א זייט איינער פון די פויערן ,ווייזן מיט'ן פינגער
געפינען אפילו א שטיקל .דוד טראכט און בייסט אריין אין א הייס שטיקל אויף זיין טאש מיט די באהאלטענע
צו זיך איראניש מיט א ביטערן שמייכל: פריש-געבראטענע פלייש .די אויגן אוצרות ,און ער לאכט אן אויפהער.
"אמאל האב איך געמיינט אז גאלד איז און דער מאגן זענען אים שיעור נישט
דאס טייערסטע ...דערנאך האב איך אויסגעגאנגען ,זעענדיג די רויעך צום ערשט האט ער זיך דערשראקן,
געמיינט אז עסן איז דאס טייערסטע... קומען דערפון ,און ער האט געטראכט אבער זעענדיג ווי באריס לאכט אזוי
שפעטער האב איך פארשטאנען אז מיט ביטערניש" :ווען איך קען יעצט שטארק ביז עס קומען אים טרערן,
א ציגאר איז טייערער ,אבער יעצט האבן א ווארימע טעלער זופ אדער א האט ער זיך דערוואגט צו פרעגן" :וואס
בין איך איבערצייגט אז פאפיר איז געבראטענע שטיקל פלייש”... איז אזוי לאכעדיג?”
טייערער פון אלעם”.
יא ,עסן איז טייערער ווי גאלד. באריס קען ממש נישט קומען צו זיך
דוד האט אפגעמאכט ביי זיך אז און רופט אויס צו די אנדערע חברים:
זאל זיין וואס זאל זיין ,ער וועט שאפן אבער דעם קומענדיגן טאג ,ווען ער "דאוויד לייגט אריין גאלד ביי זיך אין
פאפיר. האט ווידער געטראפן דעם וועכטער, טאש ...הא ...הא ...הא”...
האט ער אים באטראכט און געזען ווי
איינמאל א טאג האבן די ארעסטאנטן ער פארייכערט א פיינעם ציגאר. און אלע ,ווי א כאר ,שיסן אויס אין א
באקומען א האלבע שעה וואס זיי האבן געלעכטער.
געמעגט שפאצירן פריי אין די געגנט. דער ריח האט אים שיעור קראנק
געמאכט .דוד האט פארמאכט די דוד פארשטייט באמת נישט :וואס
יענעם טאג האט דוד שפאצירט ארום אויגן און געטראכט" :עסן גיט כח פאר איז אזוי אינטערעסאנט מיט זיין טאש
און ארום ,בשעת זיינע ליפן שושקען עטליכע שעה ,אבער א גוטער ציגאר אנגעפולט מיט גאלד?
א תפילה אז ער זאל טרעפן א שטיקל מיט פיינע טאבאק וועט מיר געבן אזא
ביז איינער פון די פויערן האט זיך
פאפיר .פלוצלינג הערט ער ווי איינער טרייבקראפט אנגיין פאר נאך א טאג
מרחם געווען און אים מסביר געווען:
רופט שטיל" :פס ...סס ...סס”... מיט כח .א ציגאר איז טייערער ווי עסן”,
"קוק אהער ,חבר ...אין די וועלט איז
האט ער באשלאסן ביי זיך.
דוד דרייט זיך אויס און זעט א פויער גאלד טאקע דער טייערסטער ארטיקל,
11 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
אוצר ,די סידור .ריכטיג א ציגאר איז דוד ליינט אפ דעם בריוו פאר'ן אויף די אנדערע זייט פונעם צוים" .זאג
אים זייער וויכטיג און טייער אבער דער פויער ,וועלכער קוועלט פאר נחת נאר ,חבר ”,פרעגט ער אים ווען דוד
סידור איז געוויס נאך טייערער. זענדיג ווי זיין זון איז געטריי פאר קומט נענטער" ,דו קענסט ליינען? דו
פאטער סטאלין און מוטער רוסלאנד, זעסט מיר אויס ווי א קלוגער מענטש”.
מיט גרויס התרגשות איז דוד און ווי אפגעשמועסט גיט ער אים דעם
צוגעלאפן צו זיינע אידישע ברידער און ענוועלאפ. "יא ”,באשטעטיגט דוד.
מיט טרערן אין די אויגן געזאגט" :קומט,
טייערע ברידער ,איך האב געפונען אן דוד קומט אריין צו זיך און זעצט זיך "געוואלדיג ”,פריידט זיך דער
אוצר ...איך האב געפונען די טייערסטע אוועק מיט זיין אוצר .אט גייט ער שוין פויער" ,איך דארף א טובה פון דיר.
זאך אויף די וועלט ...איך האב א שטיקל קענען פאררייכערן דעם אויסגעווארטן מיין זון קעמפט פאר רוסלאנד אויפ'ן
פון א סידור!” ציגאר ,די טייערסטע זאך אין זיין פראנט און ער שיקט מיר יעדע וואך
יעצטיגן מצב. א בריוו .וואלסטו מסכים געווען מיר
די טייערע פארפאלגטע אידן ,צען פארצוליינען זיין בריוו? אלס באצאלט
אין צאל ,האבן זיך געשטעלט דאווענען אבער ווי נאר ער עפנט דעם וועל איך דיר געבן דעם ענוועלאפ
מיט א מנין מיט דעם "איין בלאט פונעם ענוועלאפ ,ווערט אים קאלט און במתנה”.
סידור". הייס אויפאמאל .ער זעט אז דאס
איז גארנישט קיין פשוט'ע פאפיר; איינגעגאנגען אוודאי איז דוד
דריי מאל א טאג ,א גאנץ יאר – פסח,
שבועות ,סוכות ,פורים ,יום כיפור ,ראש
השנה און אזוי ווייטער און ווייטער–
אין יעדן זמן האבן די טייערע אידן
געדאווענט מיט א מנין דעם דאזיגן
בלאט.
ביי א געלעגנהייט האט דוד געזאגט
פאר זיינע חברים" :אמאל האב איך
געמיינט אז גאלד איז די טייערסטע
זאך ,דערנאך האב איך געטראכט אז
עסן שטייגט איבער ,דאן האב איך
איינגעזען אז א ציגאר גיט כח פאר מער
צייט ,שפעטער האב איך אנערקענט
אז פאפיר איז העכער פון אלעם; אבער
היינט ווייס איך אז אונזער סידור,
אונזער פארבינדונג און קשר צו אונזער
טאטע אין הימל ,איז די טייערסטע זאך
וואס עקזיסטירט אויף די וועלט! דאס דאס איז א שטיקל פון דאווענען ,אן
דערווארימט אונז ,זעטיגט אונז ,און גיט ארויסגעריסענער בלאט פון א סידור אויפ'ן געשעפט ,און געדאנקט דעם
אונז כח און לעבן מער ווי סיי וועלכע וואס דער גוי האט פארוואנדלט אין אן אייבערשטן פאר די אומשאצבארע
זאך אין די וועלט”. ענוועלאפ. מתנה – א שטיקל פאפיר .וואס ער האט
אבער נישט געוואוסט איז ,אז דער
אשרינו מה טוב חלקנו ,וואויל איז דוד האט זיך אפגעשטעלט פאר אייבערשטער האט אים מזכה געווען
אונז ,ווי גוט איז פאר אונז אידן! א מינוט .ניין ער וועט געוויס נישט מיט א פיל טייערערע מתנה ווי פאפיר.
פאררייכערן און פארברענען די טייערע
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 12
ברוך השם מיר האבן היינט א שפע סידור ...אונזער מויל .אונזער גאנצער יארן לאנג האבן די מסירות נפש אידן
פון סידורים און א שפע פון אידישקייט כח ליגט אין תפילה. געדאווענט אין זייער איין בלאט פון א
בפרהסיה ,דער אייבערשטער זאל סידור ,ווען יעדעס מאל איז א צווייטער
העלפן אויף ווייטער .אבער עס איז און ווי דער הייליגער רבי האט זיך געווען דער "בעל תפילה" .ווען דוד איז
דא א שווערע רוחניות'דיגע מלחמה אמאל אויסגעדרוקט (אנקומענדיג שפעטער ארויסגעקומען פון סיביר און
פון אינעווייניג .דער יצר הרע רייסט קיין אומאן ,האט דער הייליגער רבי זוכה געווען אויפצושטעלן א שטוב,
שטיקער פון כלל ישראל; מיר געפינען געפרעגט וואו עס איז דא א גוט פלאץ זיך און ער האט שוין געהאט א שאנק מיט
זיך אינמיטן א מבול .מוהרא"ש זי"ע צו מתבודד זיין .מען האט אים געזאגט ספרים און סידורים ,האט ער אבער
האט געזאגט אויף אונזער דור ,אז עס אז עס איז דא א גוט פלאץ ,אבער עס אפגעהיטן זיין טייערסטע אוצר :יענע
איז די נסיונות פון דור המבול און דור איז אביסל ווייט צו גיין ...דאן האט איין צעריסענע בלאט פונעם סידור פון
הפלגה אינאיינעם. דער רבי זיך אויסגעדרוקט)" :ווי ווייט די פארווארפענע טעג אין סיביר.
איז שוין דאס הארץ פונעם מויל?” ווי
דער ראש ישיבה שליט"א האט שווער איז שוין צו עפענען דאס הארץ דער סידור איז געווען געשריבן
זיך אמאל אויסגעדרוקט :וויאזוי קען און זיך אויסרעדן צום אייבערשטן, מיט גאר קליינע אותיות; עס האט
מען ראטעווען זיך און די משפחה וואס ער איז דאך דער שליסל פון אלע זיך אנגעהויבן מיט "אז ישיר" און די
פון דעם מבול פון נסיונות וואס ישועות? וואו א מענטש געפינט זיך לעצטע פאר ווערטער זענען געווען פון
בוזשעוועט היינט פון אינעווייניג און נאר ,קען ער עפענען זיין מויל און נוצן אהבת עולם" :אבינו אב הרחמן ,המרחם
פון אינדרויסן?" עס איז היינט א וועלט די אומשאצבארע ,אייביגע נצחיות'דיגע רחם עלינו ”...ווי פאסיג– אנגעהויבן
וואו מיט א דרוק פון א קליינעם קנעפל מתנה און ארויסזאגן פארן אייבערשטן מיט הודאה און געענדיגט מיט בקשה!
קען יעדער בחור ,מיידל אדער פרוי זיך אלעס וואס גייט אויף אים אריבער...
אנזען מיט זאכן וואס א איד האט אמאל אנהייבנדיג מיט "אז ישיר" ,מיט דאנקען ...
נישט געזען אין זיינע אכציג יאר ...אויב און לויבן ,און ענדיגן מיט "אבינו אב
אזוי ,וויאזוי קען מען היטן אונזערע הרחמן" – אייבערשטער ,האב רחמנות יעדער פאר זיך גייט אריבער זיין
דורות? אויף מיר און אויף מיין משפחה. אייגענעם "סיביר" ,זיינע אייגענע
קאלטע און אויסגעלאשענע טעג.
"נאר דורך אריינגיין אין די "תיבת דער ראש ישיבה שליט"א האט יעדער איד גייט אריבער דעם גלות אויף
נח" – זיך האלטן צום צדיק אין די תיבה, געשריבן אין "עצתו אמונה" (פרשת זיין אייגענעם וועג ,ווי רבי נתן זי"ע האט
דורך הערן ,פאלגן און אויספירן די בראשית) ,אז בזמן די קאמיוניסטן געזאגט" :נישטא וועמען מקנא צו זיין;
עצות ".מיר דארפן זיך אויפפרישן צום האבן אידן זיך מוסר נפש געווען צו אויב מקנא זיין ,איז נאר דעם ערליכן
לאנגן ווינטער וואס שטייט פאראויס, דינען דעם אייבערשטן אפענערהייט, איד ...און אויב דו ביסט דער ערליכער
און פרובירן צו הערן א שיעור אדער בפרהסיה; היינט רייסן מיר זיך צו איד ,בין איך דיר מקנא”.
א דיבור פונעם רבי'ן כאטש איינמאל דינען דעם אייבערשטן בצנעה,
א טאג .דאס דערווארימט ,דערוועקט, באהאלטענערהייט .אונזער מלחמת בזה העולם גייט יעדער אריבער
דערקוויקט און שטופט אוועק אלע היצר איז צו זיין א איד אין הארץ ,א שוועריגקייטן .איינער טראכט" :ווען
נעגאטיווע און נארישע זינלאזע ירא שמים ,און צו בויען א קשר מיט איך וואלט געהאט געלט ,א הויז ,אזא
מחשבות פון עצבות און מרה שחורה. אונזער באשעפער אינעווייניג אין סארט מאן ...אזעלכע קינדער ...וואלט
הארץ .ווי מיר בעטן אין תפילת השל"ה: אלעס געווען מסודר ”.ביי זיך אין
לאמיר מאכן א תפילה אז מיר און "ויעבדוך באהבה וביראה פנימית ,ולא מח טראכט מען" :די טייערסטע און
אונזערע דורות זאלן נישט אפגעקילט יראה חיצונית" – מיינע קינדער זאלן וויכטיגסטע זאך אין מיין וועלט איז”...
ווערן פון די צדיקי אמת ,און מיר זאלן דיר דינען מיט ליבשאפט און מיט
זוכה זיין צו לעבן מיט א "יראה פנימית", אבער ליבע שוועסטער ,לאמיר
אן אינעווייניגסטע יראה ,נישט קיין
מיט יראת שמים און ליבשאפט צום געדענקען אז דער טייערסטער אוצר
פארכט וואס איז נאר פון אינדרויסן
אייבערשטן מיט דעם גאנצן הארץ. געפינט זיך ביי אונז .דאס איז אונזער
(פאר אנדערע צו זען).
13 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
Chicken
Soup
S. LEVY
INGREDIENTS
1 package chicken bones and or bottoms
2 squash
4 carrots
2 parsnip
1 small knob celery
1 package reg. celery
1 kohlrabi
Salt to taste
DIRECTIONS
Fill 8 quart pot with ingredients and
water and cook on low flame for 4-5
hours.
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 14
אזוי ווי שבת היא מלזעוק ורפואה קרובה
אונזערע לבוא!
באבעס
פלעגן זאגן, יעצט ווען עס קומט די לאאאאנגע
"Chicken soup ווינטער ,און מ'זעט אלע
is Jewish אדווערטייזמענטס פאר וויטאמינען זיך
''penicillin צו האלטן געזונט דורכאויס די ווינטער,
גייען מיר צוריק צו די שבת'דיגע עסן
רעסעפיס ,וואס דאס ברענגט די
גרעסטע רפואה.
15 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
מז ל ט ו ב קלא סי פי ידס
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה שלום שניצלער הי"ו
וזוגתו מרים אסתר תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
פרשת נח
מו"ה מרדכי אינדיג שליט"א ו' חשון
וזוגתו מלכה תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב מנחה
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט. מעריב הדלקת הנרות 05:57 ..
לך לך מוצאי שבת 07:26 ......
07:03
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה אהרן שלמה שווארץ הי"ו זמנים לשבת קודש
וזוגתו מרים תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
אן עד אין
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר בלעטל ברענגט
מו"ה מרדכי אהרן היילפרין הי"ו רעזולטאטן
וזוגתו יוטא פערל תחי'
צו די בר מצוה פון נתנאל נ"י למזל טוב 845-379-1161
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם ads@bletelmagazine.com
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
גמ"ח לילדים ובחורים היכל הקודש ברסלב
מיר ווילן מודיע זיין פאר אנשי שלומינו ,אז בפקודת הראש
ג .פעקעטע ישיבה שליט"א ,האבן מיר א גמ"ח וואו די חשוב'ע קינדער
קענען אוועקלייגן ,מיט די רשות פון זייערע עלטערן ,זייער חנוכה
געלט ,פורים געלט ,טאשן געלט .די געלט וועט מען קענען צוריק
ארויסנעמען נאך די חתונה בשעה טובה ומצלחת .מען קען אריינלייגן
נאר קעש ,נישט טשעק'ס ,א.ד.ג .אדער מטבעות.
ספענדט נישט קיין געלט אויף נארישקייטן!
געדענקט! דער זעלבער רבי וואס האט אזוי פאר'מיאוס'ט געלט,
האט אויך געווארנט און געזאגט :מען דארף אויף געלט זייער אכטונג
געבן.
הנהלת הגמ"ח
יחזקאל סאמעט 347-452-1936
א ריכטיגע בלאזער
וואס זענען בכלל נישט קיין און איר אנוואונטשן א הערצליכן "הערשי?" האב איך געפרעגט
קאמפאני פאר הערשי ",האב איך מזל טוב פאר איר ניי-געבוירן מיט נייגער" .דאס האב איך מיר
געטראכט" .איך האב א מיידל ,וואס זיבעטן קינד. בכלל נישט געראכטן ",האב איך
איז זיכער נישט קיין קאמפאני פאר שטילערהייט געטראכט.
זי האט קוים געהאט צייט צו
הערשי ,ווייל ער איז שוין א גרויסער
זאגן "ברוכים תהיה" און "שכח פארן מיין שוועגערין האט מיך
יונגל און קען נישט שפילן מיט איר.
קאלן" ,ווען זי האט שטאמלענדיג אנגערופן צוויי טעג נאכדעם וואס
איז פארוואס טראכט זי מיך צו
ארויסגעזאגט" :אפשר וואלסטו זי האט געהאט א קינד .איך האב איר
פרעגן צי איך קען נעמען הערשי
געקענט ביישטיין צו נעמען מיין שוין געהאט גערופן אנוואונטשן
פאר א וואך?"
יונגל הערשי פאר א וואך? איך האב מזל טוב ,אבער עס קוקט אויס אז זי
למעשה האבן מיר ווייטער אים נישט וואו צו לייגן ווען איך גיי איז נאך געווען פארנומען און האט
מינוט. עטליכע געשמועסט אוועק זיך אפרוען". נאכנישט געקענט ענטפערן דעם
שטילערהייט האב איך געבעטן טעלעפאן .יעצט אבער ,צוויי טעג
הערשי איז א צען-יעריג יונגל.
דעם אייבערשטן ער זאל מיך חונן שפעטער ,ווען זי האט געקאלט,
"איך האב נאר קלענערע יונגלעך,
דעת זיין ,צי דאס איז א זאך וואס האב איך זיך געפרייט אויפצוהייבן
17 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
דעם נעקסטן טאג האט געשיינט וואס קען זיך אליין קעיר נעמען; איך קען זיך אונטערנעמען.
א ווארימע זון .כאטש די וועטערס ער דארף פשוט האבן א פלאץ
זי האט מיר מסביר געווען זיין
האבן שוין אנגעהויבן ווערן קיל וואו איינצושטיין .האב איך מחליט
טעגליכן סדר :ער איז נאר א קורצע
און די נאכט האט אנגעהויבן געווען אז עס איז א טובה וואס איך
צייט אינדערהיים ,וויבאלד ער קומט
פאלן אביסל פריער ,האט דער שפיר אז איך קען יעצט טון.
אהיים שפעט פון חדר און גייט שוין
אייבערשטער אריינגעווארפן א
איך האב איר נישט געזאגט סתם גאר פרי ארויס .דעריבער דארף ער
שיינעם ווארימען טאג אינעם
"יא" ,נאר "זיכער"" :אוודאי קענסטו נאר האבן א פלאץ אהיימצוקומען
הערליכן קאלירפולן הערבסט
מיר שיקן הערשי ,און זארג דיך פון חדר ,עסן עפעס ,און דאן איז ער
סעזאן ,ווען די בלעטער טוישן די
נישט ,מ'וועט אלעס מסדר זיין. שוין גרייט צו גיין שלאפן .ס'דארף
קאלירן צו רויט ,געל ,אראנדזש און
איך וועל אים פרובירן צו האלטן נישט זיין שווער.
ברוין ,און פאלן דערנאך אראפ.
ביזי מיט זאכן וואס זענען געאייגנט
אויך האט זי צוגעלייגט" :ער האט
די קינדער זענען ארויסגעגאנגען פאר זיין עלטער ,און דו דארפסט
ליב צו ליינען ,און איך וועל אים
מיט סוועטערס פארברענגען אין די דיך גארנישט זארגן .ער קען גלייך
מיטשיקן עטליכע ביכער ער זאל
בלעטעלעך וואס זענען געפאלן פון פון חדר אהיימקומען אהער,
האבן וואס צו טון .דו דארפסט דיך
די ביימער .בלעטער פון אלע קאלירן און זיין טאטע וועט שפעטער
נישט זארגן ",האט זי צוגעענדיגט.
זענען געלעגן אויף דער ערד .מען אריבערברענגען די וועש".
"ער איז א וואויל קינד; ס'וועט
האט אנגעהויבן זיי צוזאמקראצן
איך האב געהערט ווי מיין נישט נעמען צופיל פון דיר .און אויב
און צוזאמנעמען אין א בארג .דאן
שוועגערין אטעמט אפ ,זאגט א דו פילסט אז ס'איז א זאך וואס דו
איז מען געגאנגען ברענגען דעם
שנעלן שכח און הענגט אויף ,צו גיין קענסט טון ,וואלט עס פאר מיר
רעיק ( )rakeמיט וועלכן מען קערט
מאכן נאך "ארענדזשמענטס" פאר געווען א גרויסע טובה".
צוזאם די בלעטער.
די אנדערע קינדער.
איך האב מיך דערמאנט אין די
די קינדער האבן פרובירט צו
שכח אייבערשטער ,הערשי שיעורים ,אין וועלכע דער ראש
שטיפן און קערן די בלעטער ,אבער
איז אנגעקומען .דעם ערשטן טאג ישיבה מחזק פרויען ארויסצוהעלפן
האבן שנעל אויפגעגעבן ,ווייל ווען
האבן די קינדער נישט פונקטליך איינע די אנדערע .אז מ'האט שוין
ס'זאמלט זיך אן א בלעטל מיט א
געוואוסט וויאזוי זיך אומצוגיין מיט סייווי א שטוב ,א ווירטשאפט פון
בלעטל ,ווערט עס דאך א גרויסער
אים .מ'האט אים אנגעקוקט מיט שלאפן לייגן און פיטערן סאפערס,
הויפן.
גרויסע אויגן ,ווי א 'גרויסער מענטש' מאכט עס נישט צופיל אויס אז
ווען ס'איז שוין געווען א קליינער אין א שטוב פון קלענערע קינדער. ס'קומט נאך א קינד .אזוי העלפט
בארג ,האבן זיי אנגעהויבן טאנצן הערשי איז טאקע געווען זייער מען זיך ארויס איינע די אנדערע.
אינעם הויפן קאלירפולע בלעטער וואויל; ער האט זיך אוועקגעזעצט
דא האט זי מיר שוין מסביר
און האבן זייער הנאה געהאט. אין א ווינקל אביסל ליינען און איז
געווען אז ער איז אן עלטער קינד
שיין געגאנגען שלאפן.
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 18
דעם אידישן פינק צו א פייער. קנעפל ,און ס'הייבט אן אריינצוציען די זון האט אנגעהויבן נייגן אויף
צו זיך די קליינע שטיקלעך צווייגן אראפ ,און דער הימל איז געווארן
עס האט עפעס נישט גערעדט
וואס באלאנגען נישט אינעם בארג פול מיט הערליכע קאלירטע
צום הארץ פון אן אנוועזנדן איד,
בלעטלעך. שטריכן ביים זון-אונטערגאנג.
וואס האט דאן געפרעגט דעם מגיד
דערויף ,האט ער אים געענטפערט: הערשי האט אנגעהויבן נוצן דעם הערשי'ס באס איז אנגעקומען
"אז א איד אן א פינקל קען מען אים בלעטל-בלאזער ,וויסנדיג וויאזוי און האט אים אראפגעלייגט
נישט דערווארעמען דאס הארץ". עס ארבעט. אינדרויסן נעבן די קינדער וואס
האבן זיך געשפילט מיטן בארג
ווען מען האט דאס דערציילט א גאנצע וואך זענען די קינדער
בלעטער.
פאר רבי נתן ,האט ער זיך דערקעגן געווען פארנומען אינדרויסן,
געשטעלט זאגנדיג: קוקנדיג ווי גוט הערשי קען בלאזן זיי האבן שוין געהאלטן ביי דער
די בלעטעלעך אין איין הויפן און די נעקסטער עקטיוויטי :מען האט
"יעדער איד האט א פינקל ,און
צווייגעלעך צוריק אין א צווייטער ארויסגענומען א בלאזער ()blower
דער אמת'ער צדיק קען מיט זיינע
ריכטונג. וואס בלאזט צוזאם די בלעטער אין
פשוטע ווערטער אנצינדן אפילו
א גרויסן בארג ,ווייל זיי האבן שוין
פארלאשענע הערצער". ווען מיין שוועגערין איז געקומען
אויסגענוצט די כוחות אליין צו
אפנעמען הערשי ,האב איך
שכח אייבערשטער אז דער רבי שלעפן מיטן רעיק.
נישט געקענט אויפהערן זיך צו
האט חיזוק ,עצות און שכל אויף
באדאנקען פאר דער גרויסער טובה יוסי האט גענומען דעם בלאזער,
יעדן פרט אין לעבן .מיר הערן זייער
וואס זי האט מיר געטון מיטן שיקן אים איינגעפלאגט ,מיטשלעפנדיג
שיינע שיעורים וואס דער ראש
איר גרויסן הערשי. דריי עקסטענשאן־ווייערס אונטער
ישיבה גיט איבער פונעם שכל פון
זיך .ער האט געוואלט בלאזן די
מוהרא"ש ,וויאזוי זיך אומצוגיין אין כאטש פון אנהייב האט עס
בלעטער .הערשי האט צוגעקוקט
יעדן פרט אין לעבן. אויסגעזען ווי ס'וועט זיך נישט
פון דער זייט .יוסי האט פרובירט
אויסארבעטן אלס קאמפאני פאר
עס מאכט זיך אמאל אז איינמאל אנציצינדן דעם בלאזער,
מיינע קינדער ,איז הערשי געווען
מ'שמועסט מיט א חבר'טע צווישן אבער וויבאלד ער איז געשטאנען
א גרויסע הילף .די קינדער זענען
אנשי שלומינו ,און ווען מ'ענדיגט אויף דער אנדערער זייט ,נענטער
געווען באשעפטיגט לאנגע שעות
דעם שמועס שפירט מען זיך אביסל צום פלאג ,איז אויסגעקומען
אינדרויסן ,פארברענגענדיג די
דערווייטערט ,אנשטאט זיך צו אז אלע בלעטער וואס ער האט
לעצטע פאר נאכמיטאגס אינדרויסן
שפירן נענטער צום צדיק ,צום אמת געבלאזן זענען געפלויגן אין דער
איידער די וועטער ווערט שוין
און צום תכלית. פארקערטער ריכטונג.
צופיל קאלט און עס לאזט זיך
שטענדיג איז גוט צו געדענקען: אראפ א פרעסט. יוסי איז נערוועז געווארן דערפון
"עס זענען דא בלאזערס ,אבער און האט זייער שנעל אויפגעגעבן.
א גרויסער מגיד האט אמאל
ס'מוז נישט זיין אז זי איז דיין ער האט עס אראפגעווארפן בשעת
דערציילט א משל :א פויער האט
בלאזער" .טרעף א גוטע חבר'טע ס'איז נאך געווען אנגעצינדן און
געזען ווי א שמיד צינדט אן א פייער
וואס וועט אריינבלאזן אין דיר א איינגעפלאגט.
מיט א בלאזבאלג ,און האט געמיינט
חיות ,און נישט איינע וואס וועט
אז דער באלג אליין מאכט די פלאם. אלע בלעטלעך האבן פלוצלינג
ארויסנעמען דיין גאנצע חיות!
ער איז עס דאן געגאנגען קויפן, אנגעהויבן פליען אין א רונדיגן
מ'קען בלאזן אויף פאראויס, אבער אינדערהיים האט עס נאר קרייז ,ארום און ארום ,פונקט
אבער מ'קען אויך ווערן אומגליקליך געבלאזן לופט. העכער דעם בלאזער פון דער
ווען מען טרעפט א בלאזער וואס אונטערשטער זייט .הערשי איז
ביים קומען מיט טענות האט
ציט ארויס די חיות מיט וועלכער צוגעלאפן און האט געגעבן א דרוק
דער שמיד אים געפרעגט" :וואו איז
מען דערקוויקט זיך פון דעם רבי'ס אויפן בלאזער .עס האט דאך צוויי
דיין גלויענדיקע קויל? אן א פינקל
זיסע עצות .א בלאזער האט דאך קנעפלעך :איינס איז אוועקצובלאזן
קען דער באלג גארנישט אנצינדן".
צוויי קנעפלעך :אריין און ארויס; די בלעטער ,און דאס צווייטע איז
דער מגיד האט דערמיט געמיינט
מאך זיכער אז דו נוצט עס ריכטיג. ווי א וועקיום .מען דריקט דאס
צו זאגן אז זיינע ווערטער בלאזן אן
19 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
רעגן איז א ברכה!
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
35 by 25 orthogonal maze
ס’רעגנט ס’גיסט
פון הימל וואסער פליסט
ס’קומט א ברכה
פאר די גאנצע משפחה!
37 נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 20
פרשת נח
תשפ”ז
א געקראכטע רעדל
משפחת גליק
אייבערשטער איך דארף א זייגער
יארצייט
געמיר די האק
שיחה אין בילד
דער בעל בטחון
ער קריכט אויפן קאפ
טרעף צו
21 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
=
דער הייליגער רבי
ְנָחֹוּם
ִמְּט ְ �ֶׁש ֶערְְנָאִּב ָּיל
זי"ע
=
יארצייט:
י"א חשון
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
ְנָ חּום ֶָהַאְט ֶַא ְַפ ְָׁשר ֶגֶ ַעֶגַ ְנְ ִֶב'ַעְט ֶָדַעם ִזּ ייֶגֶ ַער ַאְקּוַמַען ְּקיין
ֶ יְׁשְט ֵַּב
רֹויַע ִריֶג ַַאִז ֶַער ֶָהַאְט ְנִ ְ
ְְט ֶ ָעְר ְְׁש ָָטאֵג ,י"א קּוֶמָענְ ִָדיֵגְ ן ָָדאנֶ ְ
ֶ ֶָדָעם
ַפּון ַּאייְנֶ ַעם ַפּון ִזַ ייְנֶ ַע ְִקיְנְ ֶָדַערַ ,אּון ֶַער ֶָהַאְט ִזּ ייֶגֶ ַער. אְר ַַצייָט פּון הְרה"ק ְֶר ִִּבי אֵלָט ִָדי יָ ְ ָעפ ְ ֶֶח ְְׁשָוָ ןֵ ,גֶ ַ
ַאֵּבן
יְׁשְט ַר ֲח ַָמְנֹות ֶָה ְ
ַארן ְנִ ְ ַעֶהַאְט ַַפ ְ ַח ָר ְָטֶה ֶגֶ ַ אִּביֵל ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו.
ָעְרנָ ִ נָ ֶחּום ְֶמ ְָט ְֶׁש ְ
ַאֹויַפן יָ תֹום.
ְ ַאַפן ִַאין ְׁשּוַל ַאּון ַעַל ְ ֶַער ִַאיִז ֶגֶ ָ
ַער ֶּהייְט ְצּוֶגֶ ַעֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ַען ְצּום ַָארֹון ֶ
ְקֹוָדְׁש ְְׁש ְִט ֶיַל ְ ֶָעְר ִאיְז ֵגֶ ָעָוֶ ָוָען פּון ִָדי ֵגְ ֶ
ְרֹויֶסָע ַַּת ְֵל ִֶמ ִיָדים
ַערּוַפן ְנָ חּום ַאּון ִַאים ְ ֶַער ֶָהַאְט ֶגֶ ַער ְְׁש ְְטן:
ייֵּב ְ
ַעֶהֹויֵּבן וּ וייְנֶ ַען ְצּום ַּא ֶ
ְ ַאּון ַָאְנְ ֶגֶ ייֵליֵגְ ן ְֶר ִִּבי ְר' ִֶּבָעְרֶָ ,דָעְר פּון ֶָדָעם ֵה ִ
ַאסְטּו ֶָדַעם ִזּ ייֶגֶ ַער?" ֶגֶ ְ
ַעַפ ֶרַעֶגְ ְטַ" :פּון ווַאּו ֶָה ְ יְׁשְט ְּקיין ַער ְְׁש ְֶטַערִַ ,איְך ֶָהַאֵּב ְנִ ְ ייֵּב ְ "ַא ֶּ יָט ְֶׁשָעְר ֶַמֵגִ יָדָ ,וָ ָואֶס ִאיְז ֵגֶ ָעָוֶ ָוָען ֶָדָעְר
ֶֶמָעְזְ ְִר ְ
ַאְטַע. יסְט ָָדַאְך ַַמיין ְַט ֶ ַאְטַעַָ ,א ֵֶּבַער ָדּו ִֵּב ְ ְַט ֶ ייֵליֵגְ ן ִַּב ַָעֵל ְֵׁשם ָטֹוב ַַּת ְֵל ִֶמיָד פּון ֶָדָעם ֵה ִ
ַערְט ְנָ חּום.
ַאְטַעֶַ ",עְנְ ְְט ֶַפ ְ
"ַפּון ַַמיין ְַט ֶ ַעְטַער ֶָהַאְט ֶגֶ ְ
ַעֵּב ֶרַעְנְ ֶגְ ְט ַַפַאר ַַא ֶַלַע ַַמיין ֶַפ ֶ ַה ָקָדֹוְׁש ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו.
ַערְט
ַאריְׁש?" ֵּּבייִזֶ ְ
"וָ וַאס ַַמַאכְ ְסְטּו ִזִ יְך ְנַ ִ ְִקיְנְ ֶָדַער ַַאִזַ ַא ְּׁשייְנֶ ַע ַַמ ָָּתְנָ ֶהַַ ,א ִזּ ייֶגֶ ַער,
ַעֵּבְט ְׁשֹוין
ַאְטַע ֶַל ְ
ַעְטַערָ"ַ ,דיין ְַט ֶ ִזִ יְך ֶָדַער ֶַפ ֶ ַאְטַע,יְׁשְטָ .דּו ְַט ֶ ַָא ֵֶּבַער ְנָ ַאר ַַפַאר ִַמיר ְנִ ְ
ַאְטַע
תֹוַמיםֶָ ,דַער ְַט ֶ יסְט ָָדַאְך ֶָדַער ֲַא ִִבי יְ ִ ִֵּב ְ
יְׁשְט".
ָָדַאְך ַַלַאְנְ ֶג ְנִ ְ
ַער ֶיֵּבַער ֵֶּבַעְט ִַאיְך ִָדיר, תֹוַמיםֶָ ,ד ִ ַפּון ַַא ֶַלַע יְ ִ ֶדֶער ָיֹוְּנְֶג ֶער ָיָתֹו ֹם
ַער ְְׁש ְֶטַער",
ייֵּב ְ
ַאְטַעֶָ ,דַער ַּא ֶ"ַמיין ְַט ֶ
ַ ַער ְְׁש ְֶטַערֶ ,גֶ ַעֵּב ִַמיר ַאֹויְך ַַא ִזּ ייֶגֶ ַער"... ייֵּב ְ
ַּא ֶ ַאֵּב ֶַלַער
ַערְנָ ְ
וֶ וַען ֶָדַער ְַצ ִָדיְק ֶר ִֵּבי ְנָ חּום ְְט ְֶׁש ְ
ַארְט ִַאים ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער ְנָ חּום ַאֹויס.ְְק ַָל ְ ִַאיִז ֶגֶ ַעוֶ וַען ַַא ְְק ַּליין ְִקיְנְ ָדִַ ,איִז ִזַ יין ְַט ֶ
ַאְטַע
ְקּור ְֶצַע וִ וי ְנָ ַאר ֶַער ֶָהַאְט ֶגֶ ֶ
ַעַעְנְ ִָדיֶגְ ְט ִזַ יין ְ
ייַלְט ִָדי ֶגַ ַאְנְ ְֶצַע ַַמ ֲַע ֶֶׂשֶה
ַער ְּצ ְ ֶַער ֶָהַאְט ֶָד ְ ַערְט ַַא יְׁשַע ְָּת ִַפ ָיַלֶהֶָ ,הַאְט ֶַער ֶגֶ ֶ
ַעֶה ְ ִַא ִיָד ֶ ַעֵּבַעְך ְנִ ְַפ ְָטר ֶגֶ ַעוָ ְ
וַארן. ְנֶ ֶ
יְׁשְט
ַעְטַער ֶָהַאְט ְנִ ְ ַעְטַערֶָ .דַער ֶַפ ֶ ַארן ֶַפ ֶ ַַפ ְ ַאַלְט.
ַערּוָדַער וִ וי ֶַע ְֶּפַעס ַַפ ְֶ ֶגֶ ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער ְנָ חּום ִַאיִז ֶגֶ ַעֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ַען
ַלֹויֵּבן ִָדי ַַמ ֲַע ֶֶׂשֶה ַאּון ֶַער ֶָהַאְט וַאַלְט ֶגְ ְ ֶגֶ ַעוָ ְ ַעְטַערֶ ,הרֶה"ְק ֶר ִֵּבי ְנָ חּום ווַאֹויְנֶ ַען ֵַּביי ִזַ יין ֶַפ ֶ
ַעֵּבן ַַפַאר ַאַמיר ִזֶ ַעןִַ .איְך וֶ וַעַל ֶגֶ ְ ֶגֶ ַעִזָ ַאֶגְ ְטָ :
"ַל ִ ַעֶהֹויֵּבן ִָדי ַאֹויֶגְ ן
ְ ַאֹויַפֶגֶ
ְ ְנָ חּום'ַל ֶָהַאְט
ְקֹוָדְׁש ִַאיִז
ַערן ַָארֹון ֶ ַאּון ֶגֶ ַעִזֶ ַען ַַאִז ַפּון ֶֶהַעכֶ ְ ְׁשּוס ְַטַאְק ִזְ כּותֹו יָ ֶגּ ן ַָע ַּליְנּו.
ְ
ַאַמיר ִזֶ ַען ַאֹויֵּב ַַא ֶַלַע ְִקיְנְ ֶָדַער ַַא ַַמ ְְט ֵּּב ַַעַ ,אּון ַָל ִ
ַער ְְׁש ְֶטַער וֶ וַעְט ִָדיר ַאֹויְך ֶגֶ ְ
ַעֵּבן ַַא ייֵּב ְ
ֶָדַער ַּא ֶ ַאַלן ַַא ִזּ ייֶגֶ ַערְּ ,פּוְנְ ְְקְט ִָדי ִזֶ ְ
ַעַל ֵֶּבַע ַאְּפֶגֶ ַ
ַעַפ ְ ַַא ָר ְ ַעְטַערֶַפ ֶ ֶָדַער ִַאיִז ַּאייְנְ ַָמַאַל
ַַמ ְְט ֵּּב ַַע". ַעְקֹויַפְט ַַפַאר ִזַ ייְנֶ ַע
ְ ַעְטַער ֶָהַאְט ֶגֶוִ וי ֶָדַער ֶַפ ֶ ַארןַ ,אּון וֶ וַען ֶַער ִַאיִז וַעְקֶגֶ ָ
ַעַפ ְ ַַאוֶ ְ
ְִקיְנְ ֶָדַער. ַעְקּוַמַען ֶָהַאְט ֶַער ֶגֶ ְ
ַעֵּב ֶרַעְנְ ֶגְ ְט ַַמ ָָּתְנֹות ֶ ְצּור ְיְקֶגֶ
ִ
ַעְטַער ֶָהַאְט ַַאִזֹוי ֶגֶ ַעְטּוןַ ,אּון ֶָדַער ֶַפ ֶ ַעָדן
ַַפַאר ִזַ ייְנֶ ַע ְִקיְנְ ֶָדַער; ֶַער ֶָהַאְט ַַפַאר יֶ ְ
ויָדַער ִַאיִז ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער ְנָ חּום ֶגֶ ַעֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ַען ְצּוםוִ ֶ ייַליְך ַאּון ייַער ְַפ ּר ִ וַארן ִזּ ֶ ְנָ חּום ִַאיִז ֶגֶ ַעוָ ְ
ַאַפן וַ וייִזְ ן ַַפַאר ִזַ ייְנֶ ַע ְָקַאִזִ יְנְ ס ייַמֶגֶ ָ
ַעַל ְ ִַאיִז ַַא ֶּה ְ ַעְקֹויַפְט ַַא ְּׁשייְנֶ ַעם ִזּ ייֶגֶ ַערֶַ .ער ֶָהַאְט ַָא ֵֶּבַער
ְ ֶגֶ
ַער ְְׁש ְֶטַער,ייֵּב ְ
"ַא ֶ ְקֹוָדְׁש ַאּון ֶגֶ ַעִזָ ַאֶגְ ְטּ :
ַָארֹון ֶ ַעסן ַפּוְנֶ ַעם ְְק ַּלייְנֶ ַעם יָ תֹום ְנָ חּום ַאּון ַארֶגֶ ְ ַַפ ְ
ַאַלֶגְ ן ַָדיין
רּוֵּביר ְצּו ִזַ יין ווַאֹויַל ַאּון ַָפ ְ ִַאיְך ְְּפ ִ ַַאִז ֶַער ֶָהַאְט ַאֹויְך ַַא ִזּ ייֶגֶ ַער.
ַעֵּב ֶרַעְנְ ֶגְ ְט ְּקיין ִזּ ייֶגֶ ַער. יְׁשְט ֶגֶ ְ
ִַאים ְנִ ְ
ַעְטַער.
ַאַלֶגְ ן ֶָדַעם ֶַפ ֶ ָּתֹורֶה ַאּון ַאֹויְך ְצּו ַָפ ְ ָ ַעְטַער ֶָהַאְט ָָדַאס ֶגֶ ַעִזֶ ַען, וֶ וַען ֶָדַער ֶַפ ֶ
ַאְטַע; ִַאיְך ֵֶּבַעְט ִָדיר יסְט ָָדַאְך ַַמיין ְַט ֶ ָדּו ִֵּב ְ חֹוְׁשָד ֶגֶ ַעוֶ וַען ַַאִז ֶָדַער יּוְנְ ֶגֶ ַער
ּ ֶָהַאְט ֶַער ייַער ֶָדַער ְְק ַּלייְנֶ ַער ְנָ חּום ִַאיִז ֶגֶ ַעוָ ְ
וַארן ִזּ ֶ
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 22
וָ וַאס ֶגּ ייְט ַַא ִר ֶיֵּבַער ַאֹויף ַאּוְנְ ִז ,וֶ ְ
וַעַלן ִַמיר ַאֹויסֶגֶ ַעוַ ְ
וַאְק ְסן ְ ַעְטַער
ְנָ חּום ,וָ וַאס ִַאיִז ְְׁש ְֶּפ ֶ ַער ְְׁש ְֶטַערֶ ,גֶ ַעֵּב ִַמיר ַאֹויְך ַַא ַַמ ְְט ֵּּב ַַע"...
ייֵּב ְ
ַּא ֶ
רֹויסַע ְַצ ִָד ִיְקים.
וַאְק ְסן ֶגְ ֶ ַאֹויסוַ ְ
ְ רֹויסַער ְַצ ִָדיְק.
ַַא ֶגְ ֶ
ַערְט ַַא ְְק ַַלַאְנְ ֶג
ַעֶה ְַלּוְצ ִַליְנְ ֶג ֶָהַאְט ִזִ יְך ֶגֶ ֶ
ְְּפ ְ
ַער ְְׁש ְְטן:
ייֵּב ְ
ַעְטן ֶָדַעם ַּא ֶ ַאַמיר ֵֶּב ְ ַָל ִ ייַליֶגֶ ַער ֶר ִֵּבי ֶָהַאְט ַאּוְנְ ִז ְָּפ ֶ
ְׁשּוְט'ַע ֶָדַער ֶּה ִ ַאַלְט ַַא ָרַאְּפְ .נָ חּום ֵּּבייֶגְ ְט ִזִ יְך וִ וי ֶַע ְֶּפַעס ַַפ ְ
ַעַלף ִַמיר ַַאִז ִַאיְך ִזָ ַאַל ַער ְְׁש ְֶטַערֶֶ ,ה ְ
ייֵּב ְ
"ַא ֶּ ויַאִזֹוי ִַמיר ְֶקַעְנֶ ַען
ַערְנְ ְט וִ ַ ַאֹויסֶגֶ ֶ
ַעַל ְ ֶַמַעְנְ ְְט ְְׁשן ְ יַמַל ֶָהַאְט ֶַמַען ִַאים ַַא ָרַאְּפ ַאּון ִזֶ ַעְט וִ וי ַפּון ִֶה ְ
ייַלן
ַער ְּצ ְ ַעָדן ְָטַאֶגִָ ,דיר ֶָד ְ
ַעָדן ְצּו ִָדיר יֶ ְ ֶר ְ רֹויסַע ְַצ ִָד ִיְקים.
ְצּוְקּוַמַען ְצּו ִזַ יין ֶגְ ֶ
ֶ ַַא ֶַלַע ַאְקַע ֶגֶ ַ
ַעְׁשַאְנְ ְֶקַען ַַא ַַמ ְְט ֵּּב ַַע. ְַט ֶ
ַַא ֶַלַעס וָ וַאס ֶגּ ייְט ַאֹויף ִַמיר ַַא ִר ֶיֵּבַערַ ,אּון ַעָדן
ַאַלֶגְ ן ֶָדַעם ֶר ִֵּבי'ן ַאּון ֶר ְ
וַעַלן ַָפ ְ
ַאֹויֵּב ִַמיר וֶ ְ
ַארף". ַעְטן ַַא ֶַלַעס וָ וַאס ִַאיְך ַָד ְ ִָדיר ֵֶּב ְ ַעָדן ְָטַאֶג "ַאֹויף ַאּוְנְ ִזֶ ַערַער ְְׁש ְְטן יֶ ְייֵּב ְ
ְצּום ַּא ֶ ַעְטַער ֶָהַאְט ָָדַאס ֶגֶ ַעִזֶ ַען, וֶ וַען ֶָדַער ֶַפ ֶ
ַעְטן ַַא ֶַלַעס ְׁשּוְט'ַער ְְׁש ְְּפ ַרַאְך"ִַ ,אים ֵֶּב ְ ְָּפ ֶ ייַער וייְטַער ִזּ ֶ
ֶָהַאְט ֶַער ַפּון יֶ ַעְנֶ ַעם ְָטַאֶג ַאּון וַ ֶ
ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו. ייַלן ַַא ֶַלַעסַער ְּצ ְ
ַאר ְַפן ַאּון ִַאים ֶָד ְוָ וַאס ִַמיר ַָד ְ ַאַל ְְטן ֶָדַעם יּוְנְ ֶגְ ן ייַער ֶגֶ ַ
ַעֶה ְ ַעְצְט ַאּון ְַט ֶ ֶגֶ ֶ
ַעְׁש ְ
23 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
משפחת
גליק
יסְל
ְָקַאְרַ ,אּון ִֶדי ְָקַאְר ַָהַאט זִ יְך ַַא ִּב ְ
יְׁשט
עְר ְְׁש ְטן ַַאז ֶֶמען זָ ַאְל ְנִ ְ
ייּב ְ
ֶֶדעם ֵַא ֶ אַ ֶג ֶעְקְֶרַ אְכְֶטֶע ֶרֶ עְדְ ל
עְרְנָ ַאְך ַָהַאט זִ יְך ֶעס ַאְקְלְ טֶֶ .ד ְעְׁש ְֶגֶ ָ
עפן ְלֶ עְכֶ עְר ִַאין ֶַמייְנֶ ע ֵֵצייְנֶ עְר.
ְט ְֶר ְ
ַָא ְּפ ֶגֶ ע ְְׁש ֶט ע ְלְ ט .
יסט ַאֹויפ'ן ֶֶדעְנְ ִט ְ ְ ַּביים ְלִ יֶגְ ן
עטעְרַָא ֶּבעְר ַַא ָּפַאְר ִֶמיְנּוט ְְׁש ֶּפ ֶ
עְקט עְׁש ֶט ְ
ֶּבעְנְ ְְקְל ַָהַאּב ִַאיְך זִ יְך ַַא ְַרייְנְ ֶגֶ ְ
עְרט ִֶדי עַה ְ
ויֶדעְר ֶגֶ ֶ ַאּבן ִֶמיְר וִ ֶ ַָה ְ עְר ֵֵצייְלְ ט:
ֶֶמעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ
עֶדיֶגֶ ע ֶמּוזִ יְק פּון עּב ִַאֶדס ִֶמיט ְלֶ ֶ ִע ְיְר ָּפ ְ
עְרּוֶדעְרֶ .עס ַָהַאט
ֶ עסַאְנְ ֶטע ֶגֶ
עְר ַ
ִַאיְנְ ֶט ֶ
יט"ַאַַ ,אזֹוי וֶ ועְל יָבַה ְְׁשְלִ ָ ֶֶדעם ְרַּאְׁש יְ ְִׁש ָ עַהַאט ַַאן ַַאּפֹויְנְ ְט ֶֶמעְנְ ט
ִַאיְך ַָהַאּב ֶגֶ ַ
עֶדְל.
ְקּוֶמט פּון ַַא ְֶר ְ
עפיְלְ ט וִ וי ֶעס ְ ֶגֶ ִ
ַאְרְק ִפיְלְ ן וִ וי ֶֶמען יְׁשט ַַאזֹוי ְְׁש ַט ְ ִַאיְך ְנִ ְ ַאְק ָטַאְר ַָאְנְ ַהֹויּב וָ וַאְך. ַּביים ֵֵציין ֶָד ְ
ַאטע ִַאיז ַַאְרֹויס פּון ִֶדי ְָקַאְר, ֶַמיין ַט ֶ ַַא ְְר ֶּבעט ַאֹויף ִֶמיְר. יְׁשטַאטְׁש ֶעס ִַאיז ִֶמיְר ִּבְכְ ְלַ ְל ְנִ ְ ְכָ ְ
ַאְקּוְקן וָ וַאס ֶעס ֶגֵ ייט ָפַאְרַ ,אּון ...יָ ַא,
ְ ַּב ַאְק ָטַאְר,
עְׁש ֶַמַאְק ֵצּו ֶגֵ יין ֵצּום ֵֵציין ֶָד ְ ֶגֶ ְ
עפעְרַַ ,אז ַאְׁש ְְֶׁשֹּכ ֵַּח ֵַהייְלִ יֶגֶ עְר ַּב ֶ
עֶדְלַאפןֵַ .איין ְֶר ְ
עט ְָר ְ
ִַאיְר ַָהַאט ֶגּוט ֵצּוֶגֶ ְ יטןוֵ וייס ִַאיְך ַַאז ֶעס ִַאיז וִ ויְכְ ִטיֶג ֵצּו ִַה ְ
עְקעְנְ ט ַַאייְנְ ַַהַאְלְ ְטן פּון ִַאיְך ַָהַאּב זִ יְך ֶגֶ ֶ
ַאֹויסֶגֶ עזֶ ען
ִַאיז ֶגֶ עוֶ וען ְפְלַ ַאְךֶ ,עס ַָהַאט ְ ִֶדי ֶגֶ עזּוְנְ ט פּון ִֶדי ֵֵציין.
ייעןַ ,אּון ִַאיְך ִּבין ֶגֶ עְלֶ עֶגְ ן ֶגְ ְָרַאֶד ִֶדיְְׁש ְַר ֶ
ַאֵצ ֶטע ֵַאיי.
עּפְלַ ְ
וִ וי ַַא ֶגֶ ְ
ֶגַ ַאְנְ ֵֶצע ֵַצייט. עְרּופן ִֶדי
ְ ַאֶמע ַָהַאט ֶגֶוֶ וען ֶַמיין ֶַמ ֶ
עֶמַאְכְ ט ַַא ְְּת ִפְלָ ַה
ַאּבן ִֶמיְר ֶגֶ ַ
ֶגְ ְלַ ייְך ַָה ְ ֵצּוְריְק,
ַאְק ָטַאְר'ס ַָא ִפיס ַַא ָּפַאְר וָ וַאְכְ ן ִ ֶָד ְ
עְנּוֶמען ַַא ַסַאְך
ֶ ַאְקע ֶגֶ
ֶעס ַָהַאט ַט ֶ
עפעְרֶַ ,העְלְ ף ַַאז ִֶמיְר ַאְׁש ֶ
"ַהייְלִ יֶגֶ עְר ַּב ֶ
ֵ עְר ְְׁש ְטן ַַאז
ייּב ְ עטן ֶֶדעם ֵַא ֶ עּב ְ
ַָהַאט זִ י ֶגֶ ֶ
עֶמייְנְ ט.
ְְׁשְנֶ עְלֶ עְר וִ וי ִַאיְך ַָהַאּב ֶגֶ ֵ
ַאְר ְֶרעְכְ ְטן".
זָ ַאְלְ ן ֶעס ֶגְ ְלַ ייְך ְֶקעְנֶ ען ַפ ְ ִַאיְך זָ ַאְל ְֶקעְנֶ ען ֶגֵ יין ְנָ ַאְך ֵֵח ֶֶדְרַַ ,אזֹוי
ַאּבן
ַָה ְ ַַא ֵַהיים ַאֹויפ'ן וֶ ועֶג ְ ַאסן פּון ַאְר ַּפ ְ יְׁשט ַפ ְ ַאְרְנִ ְ
וֶ ועְל ִַאיְך ֶגָ ְ
ַאֶמ ֶּבעְר
ַאְקּוֶמען ִֶדי ְנָ ְ
ֶ ַאּבן ַּב
ִֶמיְר ַָה ְ
ַַאן עְרט
עַה ְ
ֶגֶ ֶ ְלּוֵצְלִ יְנְ ֶג
ְּפ ְ ִֶמיְר עְרְנֶ ען.
ְלֶ ְ
טֹויְׁשן
ְ ְקּוֶמען
פּון ְֵצוֵ ויי ֶֶמעְנְ ְט ְְׁשן וָ וַאס ֶ
עְרּוֶדעְר פּון ִֶדי
ֶ עסַאְנְ ֶטע ֶגֶ עְר ִַַאיְנְ ֶט ֶ
יְׁשטַאּבן ְנִ ְ
ייֶדע ַָה ְ עֶדעְרַָ ,א ֶּבעְר ֵּב ְֶֶר ֶ עְר ְְׁש ֶטעְר,ייּב ְ
ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַא ֶ
עַהֹויּבן.
ְ ַאֹויפֶגֶ
ְ עַהַאט ּפּוְנְ ְְקט ַאּבן ֶגֶ ַ
זֵ יי ַָה ְ
ַאּבן
ַָה ְ ִֶמיְר ֶגּוטע ֵַצייט ַַאז ִֶמיְר זָ ַאְלְ ן
ַַא ֶ
עטן עּב ְ וייטעְר ֶגֶ ֶ וַ ֶ ַאְרן ִֶדיְרּוַאיֶג ְֶקעְנֶ ען ָפ ְ
ְנָ ַאְך ִ
עְר ְְׁש ְטן.
ייּב ְ
ֶֶדעם ֵַא ֶ עְר ִֵציֶג ִֶמיְנּוטִפיְנְ ף ַאּון ֶפ ְ
ִַאיז עְרְנָ ַאְך
ֶֶד ְ ֵצּום ַָא ִפיס.
עפַאְלְ ן ַפַאְר ַַאייְנְ ֶגֶ ַ ַאֹויפ'ן וֶ ועֶג ַָהַאּב ִַאיְך ְ
ַאטע ֵצּו ֶַמיין ַט ֶ עְר ְְׁש ְטןייּב ְ
עטן ֶֶדעם ֵַא ֶ עּב ְ
ֶגֶ ֶ
ֲֵח ֵָב ְִרים. ְרּופן
ְ יְׁשט ַאְרְנִ ְ
ַַאז ֶעס זָ ַאְל ִֶמיְר ֶגָ ְ
ַָהַאט ֲֵח ֵָב ְִרים יְׁשט וֵ ויי טּון ַאּון ִַאיְך זָ ַאְל ְנִ ְ
ֶגֶ עזָ ַאֶגְ ט ַַאז זֵ יי ַאְקן ַאּון ְלִ יֶגְ ן עְר ְְׁש ְָר ְ
זַ יין ֶֶד ְ
ְִׁש ְיְקן וֶ ועְלְ ן ַאֹויפ'ן ֶּבעְנְ ְְקְל.
ְ ְרּוַאיֶג
ִ
ֶעס ֵַאייְנֶ עְר
עטן
עּב ְ
ַאֹויְך ַָהַאּב ִַאיְך ֶגֶ ֶ
ט ֹו י ְְׁש ן .
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 24
ח .צ .גליק
ַאְר'ן
עְר ֵֵצייְל ַאֹויְך ֶָדַאס ַפ ְ ִַאיְך ֶֶד ְ ַאֶמע ַאּון ַַא ְַרייְנְ ֶגֵ יין ִַאין ֶּבעט,
ַאּון ֶַמ ֶ עטעְר וַאְרן ְְׁש ֶּפ ֶ
עְרוַ וייְל ִַאיז ֶגֶ עוָ ְ ֶֶד ְ
עְר ְְׁש ְטן ,וִ וי ְְׁשוֶ ועְר ֶעס ִַאיז ַפַאְר ייּב ְֵַא ֶ עְרע וֶ ועֶג
ַאְר ְְׁש ֶטעְלְ ט זִ יְך ַַאן ַַאְנְ ֶֶד ֶ ַפ ְ עטעְרַ ,אּון ִַאיְך ִּבין ֶגֶ עוֶ וען ַאּון ְְׁש ֶּפ ֶ
ֵצּופ ְִרי,
ֵצּוְקּוֶמען פּון ֶּבעט ְ ֶ ְרֹויס
ִֶמיְר ַַא ְ ֵצּופ ְִריַ ,אּון ֶַמַאְכְ ט ַַאז ֶַמיין ֶּבעט זָ ַאְל ְ יסְל ַָאְנְ ֶגֶ עֵצֹויֶגְ ן. ַַא ִּב ְ
עְר ְְׁש ְטן ֶעס ייּב ְ
ַאּון ִַאיְך ֶּבעט ֶֶדעם ֵַא ֶ ַאְקוֶ ועם
ַא'ֶדיֶג ַּב ְ ֶמֹוְר ִ
ועְרן ָ ְלּוֵצְלִ יְנְ ֶג וֶ ְ
ְּפ ְ ייע
עַהֹויּבן ַַא ְנַ ֶ
ְ עֵצט ַָאְנְ ֶגֶַאּבן יֶ ְ
ִֶמיְר ַָה ְ
עְׁש ֶַמַאְק ֵצּו זָ ַאְל ִֶמיְר זַ יין ֶגְ ְִריְנְ ֶג ַאּון ֶגֶ ְ ַאֶמע
וַאְרעםַַ ,אז וֶ וען ֶַמיין ֶַמ ֶ ַאּון וַ ֶ ייעְר
ַאֹויפ ְְׁש ֵטיין זֵ ֶ
ְ ַאְרף
ֹּכִ ְָּתַהַ ,אּון ִַאיְך ֶַד ְ
ְלֹויפן ֵצּו ֵֵח ֶֶדְר.
ְ ַאֹויפ ְְׁש ֵטיין ַאּון
ְ ועְקט ִֶמיְר ַאֹויף ְֶקען ִַאיְך ְקֹוים וֶ ְ יְׁשט
ַאפן ֶגֵ יין ִַאיז ִֶמיְר ְנִ ְ ְפ ְִריִּ .בְכְ ְלַ ְלְְׁ ,שְלָ ְ
ייעעט ְֵר ֶ
עְר ְְׁש ֶטעְר ַַאז ַַא ֶגֶ ְ ייּב ְ
ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַא ֶ ְקּוֶמ ען.
ְרֹויס ֶ ַַא ְ ַַאזֹוי ֶגְ ְִריְנְ ֶג.
עְקּוֶמען
ֶ עֶמ ֶּבעְר ִַאיז ַָאְנְ ֶגֶ ֲֵח ֵָב ְִרים ֶֶמ ְ עֶדטַאְר ְְׁש ֵטיין? ַּבייְנַ ַאְכְ ט ְֶר ְ
ֶעְנְ ְק ַפ ְ עֶדן ָטַאֶג ֶֶדעם ִַאיְך ֶּבעט יֶ ְ
עטעְרַ ,אּון ְנָ ַאְך ַַא ֵצּופיְל ְְׁש ֶּפ ֶ
ִ יְׁשטְנִ ְ ֶעְר ִֶמיְר ַָאן ַַאז ֶַמיין ֶּבעט ְְׁש ֶטעְכְ ט ַאּון עְר ְְׁש ְטן ַַאז ִַאיְך זָ ַאְל ְֶקעְנֶ ען ְֵׁשיין
ייּב ְ ֵַא ֶ
עֶדְל ַָהַאט ֶעְר ֶגֶ עזֶ ען ַַאז ַאְקּוְקן ִֶדי ְֶר ְ
ְ ַּב ַאְקוֶ ועם.
יְׁשט ַּב ְ ֶעס ִַאיז ְנִ ְ ַאֶמע ְִׁש ְיְקט ִֶמיְר ָפַאְלְ ֶגְ ן וֶ וען ֶַמיין ֶַמ ֶ
טֹויְׁשן.
ְ יְׁשט ַאְרף ֶעס ֲַא ִפיְלּו ְנִ ְ ֶֶמען ֶַד ְ עֶדט ֶעְר ִֶמיְר ַָאן ַַאז ֶַמיין ֵצּופ ְִרי ְֶר ְ
ְ ַאפן
ַַא ְַריין ִַאין ֶּבעטִַ .איְך ֶמּוז ֶגֵ יין ְְׁשְלָ ְ
ַאּפט ִֶדי ְלָ ַאְך ֶעְר ַָהַאט ַפ ְ
ַאְר ְְׁש ָט ְ וַאְרעם,
ַאְקוֶ ועם ַאּון וַ ֶ ֶּבעט ִַאיז ַַאזֹוי ַּב ְ ִַאין ֵַצייטֶָ .דַאס ִַאיז ִֶדי ֵַאייְנְ ִֵציֶגְ ְס ֶטע
עֵצ ֶיעְלֶ ע זַ ַאְךַ ,אּון ִּביז ַַא ָּפַאְר
ִֶמיט ַַא ְס ֶּפ ִ ַאּון ַַאז ִַאיְך ִּבין ְנָ ַאְך ַַאזֹוי ִֶמיֶד. ַאְר ֶַמַאְל
ויַאזֹוי ִַאיְך זָ ַאְל ְֶקעְנֶ ען ְנָ ְ
וֶ ועֶג וִ ַ
ַאֹויפ'ן
ְ ִֶמיְנּוט זֶ עְנֶ ען ִֶמיְר ְׁשֹוין ֶגֶ עוֶ וען עְר ְְׁש ֶטעְרֶֶ ,דעְר
ייּב ְ
ַָא ֶּבעְר ְְׁשֹּכ ֵַּח ֵַא ֶ ֵצּופ ְִרי.
ְ עְק ְס ֶטע
ַאֹויפ ְְׁש ֵטיין ִֶדי ְנֶ ְ
ְ
וֶ ועֶג ַַא ֵַהיים. עְרְנְ ט ַאּוְנְ ז ַאֹויס ִֶדי
ֵַהייְלִ יֶגֶ עְר ְֶר ִּבי ְלֶ ְ עֶדט ִֶמיְר ַָאן ֶֶדעְר יֵ ֵֶצְר ַָה ְָרע וָ וַאס ְֶר ְ
ּבֹוֶדֶדּות.
ֶַמ ְָּתְנָ ַה פּון ְְּת ִפיְלָ ַה וְ ִַה ְת ְ ַאטע יְׁשט ָפַאְלְ ֶגְ ן ַט ֶ
ַּבייְנַ ַאְכְ ט ִַאיְך זָ ַאְל ְנִ ְ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
25 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
טרעף צו
וועלכע זאך האט פיס אבער ער קריכט אויפן
קאפ?
שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך:
ווען מיר זיצין אין סוכה זיצין מיר אונטער די שאטן.
פונעם אייבערשטן
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 26
ספר המדות'ל מילתא דבדיחותא
ֲאכִ ילָ ה עסן אליין
איינער איז אמאל אריין
צו א טעיק אוט געשעפט,
אשׁי ֵתבוֹת וּ’שׁתוּ“ָ ,ר ֵ יג” .לְ ’כוּ לַ ֲ’חמוּ ְב’לַ ְח ִמי ְ
ער בעט דעם ארבעטער “געב מיר
אשׁי ימ ְט ִריָּא ָר ֵ
אוֹתיּוֹת גִּ ַ ”בּיֵין“ ִעם ָה ִ ”לוּלָ ב“ְ ,
ביטע 5פלייש סענדוויטשעס,
”מ ָסכְ ִתּי“ ”א ְ’תרוֹג ֲה ַ’דס ֲע ָ’ר ָבה“ָ , ֵתבוֹת ֶשׁל ֶ
8פרענקס 3 ,טעלערס
ְבּ ִחינַ ת ֻסכּוֹתַ .על ֵיְדי ִמ ְצוַ ת נְ ִטילַ ת ַא ְר ָבּ ָעה פרענטש פרייס”.
ִמינִ ים וְ ַעל ֵיְדי ֻסכָּ הָ ,א ָדם זוֹכֶ ה לַ ֲאכִ ילָ ה
דער ארבעטער פרעגט אים
בּוּשׁים ,וְ גַ ם לְ ִחיּוּת ַהנְּ ָשׁ ָמהַ .על וּמלְ ִוּשׁ ִתיָּה ְַ
”דאס אלעס גייסטו עסן אליין“?!
שׂוּמי ָענָ ן
“בּ ִ בּוּשׁיםְ ,בּ ִחינַ ת ְ ֵיְדי ֻסכָּ ה זוֹכֶ ה לְ ַמלְ ִ
לְ בוּשׁוֹ”ַ ,על ֵיְדי ַע ְר ֵבי נַ ַחל זוֹכֶ ה לִ ְשׁ ִתיָּהַ ,על ענפערט ער“ ,ניין אודאי
ֵיְדי ֲה ַדס זוֹכֶ ה לְ ִחיּוּת ַהנְּ ָשׁ ָמה ,וְ ַעל ֵיְדי לוּלָ ב נישט ,איך וועל עס עסן מיט
וְ ֶא ְתרוֹג זוֹכֶ ה לַ ֲאכִ ילָ ה ,כִּ י יֵשׁ ָבּ ֶהם ְפּ ִריֶ ,שׁ ֵהם קעטשאפ”...
ִמינֵ י ַמ ֲאכָ ל..
יצן ִאין אקלֶ ען לוּלָ ב אוּן זִ ְ דוּרְך ִדי ִמ ְצוֹת פוּן ָשׁ ְ ְ
אקוּמען ֶ ִדי סוּכָּ הִ ,איז ַא ֶמענְ ְטשׁ זוֹכֶ ה צוּ ַבּ
יידער ,אוּן אוֹיְך ַא ֶע ְסןְ ,טרוּנְ ֶקען ,אוּן ְקלֵ ֶ
אפט ַפאר זַ יין נְ ָשׁ ָמה. עבּ ַה ְ לֶ ְ
בחידה טובה
יידער ,וִ וי ֶדער אקוּמט ֶמען ְקלֵ ֶ ְ דוּרְך ִדי סוּכָּ ה ַבּ
ְ
שׂוּמי ָענָ ן לְ בוּשׁוֹ“, ”בּ ִ ָפּסוּק זָ אגְ ט ִ)איּוֹב ל”ח ,ט’( ְ
ִדי סוּכָּ ה ִאיז ַא זֵ כֶ ר צוּ ִדי וָ ואלְ ֶקענֶ עס וָ ואס .1ווי שטייט ביים דאווענען
דוּרְך
ענוּמען ִדי ִא ְידן וִ וי ַא ְקלֵ ייד; ְ רוּמגֶ ֶ אבּן ַא ְ ָה ְ 3ווערטער אין א צי ,אלע
האבן די זעלבע אותיות,
אקוּמטְ ואק ְסן ַבּיים ַטייְךַ ,בּ ִדי ֲע ָרבוֹת וָ ואס וַ ְ
אבער יעדע פון די 3ווערטער
אקוּמט ֶמען ְ דוּרְך ִדי ֲה ַד ִסים ַבּ
ֶמען ְטרוּנְ ֶקען; ְ טייטשט אנדערש?
ַחיוּת ַפאר ִדי נְ ָשׁ ָמהִ ,די נְ ָשׁ ָמה ָהאט ַהנָ ָאה פוּן
דוּרכְ ’ן לוּלָ ב אוּן ֶא ְתרוֹג, גוּטע גֶ ערוְּך; אוּן ְ ַא ֶ
אבּן ִאין זִ יְך ֵפּירוֹת וָ ואס ֶמען ֶקען ֶע ְסן, וָ ואס ָה ְ חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך:
וארג.
אקוּמט ֶמען ֶע ְסנְ וַ ְ ְ ַבּ .1ווי אזוי קען אויסקומען אז מען זאל ליינען
איין פרשה )ביז שני( אכט מאל במשך 2וואכן?
רוּמז ִאינֶ עם ָפּסוּק ִ)מ ְשׁלֵ י ט’ ,ה’( “לְ כוּ ָדאס ִאיז ְמ ָ ווען די ערשטע טאג און די אכטע טאג
אשׁיוּשׁתוּ ְבּיַ יִ ן ָמ ָסכְ ִתּי”; ִדי ָר ֵ לַ ֲחמוּ ְבלַ ֲח ִמי ְ פסח געפאלן אין שבת ליינט מען שמיני
8מאל .א( מנחה שבת צו ,ב( מאנטאג ,ג(
וּ’שׁתוּ“ ִאיז ֵתּיבוֹת פוּן ”לְ ’כוּ לַ ֲ’חמוּ ְב’לַ ֲח ִמי ְ דאנערשטאג ,ד( מנחה יום א דפסח ,ה(
אוֹתיוֹת ”בּיַ יִ ן“ ִמיט ִדי ִפיר ִ וארט ְ ”לוּלָ ב“ָ ,דאס וָ ְ מנחה יום ח’ דפסח ,ו( מאנטאג שמיני ,ז(
דאנערשטאג שמיני ,ח( שבת שמיני ג
“א ְ’תרוֹג אשׁי ֵתּיבוֹת פוּן ֶ ימ ְט ִריָּ א ִדי ָר ֵ ִאיז ְבּגִ ַ .2וואס וועגט מער א פונט שטיינער אדער א
”מ ָסכְ ִתּי“ ִאיז וארט ָ ָה ָ’דס ֲע ָ’ר ָבה” ,אוּן ָדאס וָ ְ פונט שטרוי?
ַא לָ שׁוֹן פוּן סוּכּוֹת. ביידע וועגט א פונט...
.....................
אליעזר שלמה יאקאבאוויטש אדי און אסתי היימליך
חיה שורי הורוביץ הערשי סאמעט העני ווערטהיימער אשי הערצאג
מענדי סאלז לייקי סאמעט יואליש סאמעט חנה לעווי מאנסי ,לעכט
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 28
...........................................
נחמן נתן רוטה שטעטל נחמן יאקאבאוויטש משפחת פוקס מענדי שווארץ
קיילי ווייס קיילי & עטי ווייס פייגי פינטער סערל ראטה
יונתן און בייניש לעזער מענדי שווארץ מלכי ראטה שרה פערל
29 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
8
רויס ַא עבט ַא ֹ ֶדער ֶקע ִניג גֶ ְּ
שט ֵירה ַאז ְמ ֶ'קען ֶמער ִני ְ ׁ ְ ּגז ָ
אכע ֶנע עכ ְטן ֵקיין צו ְּּב ָר ֶ אר ֶר ְ ַפ ְ
שט ֶוערט ִני ְ ׁ ערל ו ְ זַאכןּ ֶ .ב ְ
ְ
אר ָלאזְט ז ְ
ִיך לו ְירןֶ ,ער ַפ ְ אר ַֹפ ְ
ש ֶטער ער ְ ׁ
ייב ְ
ַאז ֶדער ֵא ֶ ּ
על ְפן. וֶועט ֶה ְ
ִא ְ
יך
זֶעה גוּט?
ש ֵטייט
שר ְ ׁ אויס וִוי ַאן ֹ
עו ֶ ׁ ְס'קו ְּקט ֹ
אקט ַואלד אוּן ַה ְ
ארט ִאין ו ְ ָד ְ
אלץ! ַא ֵליי ְנס ָה ְ
יב שו ְּל ִדיגְ ט ר’ ִאידֹ ,
או ּ ַא ְנ ְט ׁ
יך ְפ ֶרעגְ ןִ :איר קו ְּקט ֹ
אויס וִוי ֶמעג ִא ְ
אקט ִאיר ָדא וואס ַה ְ אר ָ שרִ ,איז ַפ ְ ַאן ֹ
עו ֶ ׁ
עמט ִאיר נ ס ווא
ַ ְ ָ ֶ ְ אר פ ץ? אל
ַא ֵל ְ ָ ְ
ה ס נ יי
ייטער?שט ַאן ַא ְר ַ ּב ֶ ִני ְ ׁ
אוי ,וָואס ֹ
יך זוּךְ
יך ִדיר זָאגְ ן? ִא ְ זָאל ִא ְ
ייטער ש ֹׁוין ַא ֹזוי ַלא ְנג ַא ּ ַפ ִ
אסיגְ ן ַא ְר ַ ּב ֶ
ֶהער אלץָ ,א ֶ ּבער אקן ָדאס ָה ְ וָואס זָאל ִמיר ַה ְ
עמיר ִדי ַהאק, ֹ
אויס ,גֶ ִ עפןַ ,האק שט ְט ֶר ְ ערוַוייל ֶקען ִא ְ
יך ִני ְ ׁ ֶד ְ
על ְפן ְ
אוּן ִאיך וֶועל ִדיר ֶה ְ אלץ ִאין יך ַא ֵליין ָדא ָדאס ָה ְ ִא ְ
אלץ.
אקן ָדאס ָה ְ ַה ְ ַואלד. ו ְ
ַא
יב ֹ
או ּ ייטער! ֶער ַפיי ֶנער ַא ְר ַ ּב ֶ
עטן דוּ ו ְ
ִויל ְסט ַא ְר ֶ ּב ְ ַא ְר ֶ ּבעט ַא ֹזוי ְפ ֵלייְ ִסיגִ ,א ְ
יך
יך ִדיר ָנ ְ
אך ַוייטער ,וֶועל ִא ְו ֶ אלן!
אצ ְשיין ַ ּב ָ וֶועל ִאים ֵ ׁ ש ּכ ֹו ַח
ְׁ
אלן!
אצ ְ ֶמער ַ ּב ָ ארן ִמיר ש ֶטערַ ,פ ְ ער ְ ׁ
ייב ְ ֵא ֶ ּ
יקן ַא גו ֶּטע ּ ַפ ְר ָנ ָסה! צוּ ִ ׁ
ש ְ
נח תש פ" ז אי נ דע רהיים 30
מיט תפלה
ֶאר ֵֵצייָלּ ט:
ֲער ַַמֶאן ִִק ּריַת ַּּב ׂר ְּסָלָ ב ִַפ ּ
וׂוֲעַּב ּ
ִר ּב ִָקה ׂ
ֵנִיָׁשט ֶגׂ ָ
ֲעַמֶאָלּ ן ֶַא ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה ִֶאיְך ָהֶאַּב ָׁשֹוין ָלַ ֶאֵנֶּג ּ
וַוייטֲער
ֲׂעֵצט ׂ ֶאַמיְך י ּ
ֲעטָלָ ,לָ ִ
ֶארן ַּּבָלׂ ּ
ִפּון ְּּת ִִפיָלָ ה ִַפ ּ
יטן.
יֵנַּמ ּ
ַָמֶאָלּ ן ִִדי ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה וָוֶאְס ִֶאיְך ַהֶאָלּ ט ָׁשֹוין ִֶא ִ
ֶאֹוי ווֶאּו ָלִ יֶגּ ט ֲׂעְסִֶ ,איְך ּט ׂרֲעף ֲׂעְס
ֵנִיָׁשטִֶ .איְך ָהֶאַּב ֲׂעְס ִָדֶא ֶגׂ ֲעָלֵ ייֶגּ ט
ּ
ֶאְסט ֶׂא ִּפ ָָׁשר ֶגׂ ֲעֶזׂ ֲען ִִדי ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה ִפּון ְּּת ִִפיָלָ ה?"
"יּוטי ָה ּ
ִ
יּוטיֵ" :נֵיין".
ִ
ֲעִפן.
ֲעִפֲער ׂהֲעָלּ ף ִֶאיְך ֶזָ ֶאָל ֲׂעְס ּט ׂר ּ ֶאָׁש ׂ
ַַּב ׂ
געמאלן דורך :ר .וועבערמאן
ֲער ָּׁש ׂטֲער ִֶאיְך ָהֶאַּב
ייַּב ּ
ָּׁשֹּכ ַַּח ֵֶא ׂ
ֶאִפן. ֲׂעְס ֶגׂ ּ
ֲעט ָר ּ
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
31 נח ת שפ"ז אינדערהיי ם
