gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות החיים · HALICHOS CHAIM — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: הליכות החיים · HALICHOS CHAIM

שבוע: נח (2026-10-12)

הליכות החיים · HALICHOS CHAIM — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד ע"י‬ ‫הרב נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט״א‬ ‫בשיכון סקווירא‬ ‫נח  ‪  -‬לך־לך ׀ שנת תשפ"ז לפ"ק ׀ גליון תקי"ב‬ ‫לע"נ אאמו"ר הרה"ח ר' יעקב גרשון ב"ר שלמה ז"ל‬ ‫"התפללתי והושעתי‪ ,‬בזכות זיך‬ ‫גליון זה נתנדב‬ ‫מחזק זיין אין תפילה!"‬ ‫לז"נ האי גברא יקירא איש טוב ומטיב בצדקה וחסד‪ ,‬והכל בהצנע לכת‪ ,‬באמונה טהורה‬ ‫שאב חיזוק משיעוריו בתורה הקדושה בקביעות נאמנה בכל הזמנים והעתים‬ ‫לכבוד מכון הליכות החיים‪ ,‬אחדשה"ט‪,‬‬ ‫איך האב געהאט א מעשה מיט אסאך עגמת‬ ‫הרה"ח ר' אברהם יצחק ב"ר משה הכהן ע"ה פראנצאז (שם אמו פיגא)‬ ‫נפש‪ ,‬וואס האט ב"ה געהאט א פרייליכע ענדע‪,‬‬ ‫יא"צ ל' תשרי‬ ‫ממש פאר דעם פארגאנגענעם ראש השנה‪ .‬חול‬ ‫לימוד התורה וההתעוררות לטובה של אלפי ישראל יהא לעילו נשמתו‬ ‫המועד האב איך דאס דערציילט ביי א מסיבה‪,‬‬ ‫וימליץ טוב בשמי מרומים בעד כל בני משפחתו‬ ‫און די באטייליגטע האבן געזאגט אז מען דארף‬ ‫דאס אריינשיקן און מפרסם זיין אין "הליכות‬ ‫החיים"‪ .‬ומעשה שהי' כך הי'‪:‬‬ ‫אקטועלע שכיח'דיגע שאלות (סו)‬ ‫הרוצה בתשובה‬ ‫איך פיר אן אוועקגעשטעלטן ביזנעס וואס‬ ‫איז ב"ה שטארק סוקסעספול‪ ,‬מיט עטליכע‬ ‫אפטיילונגען אין פארשידענע געגנטן‪ ,‬וואו מען‬ ‫אבער אויב מען איז נאר געווען "בגילופין"‪ ,‬ד‪.‬ה‪.‬‬ ‫צוגעזאגט א גרויסן סכום ביים‬ ‫פארקויפט אסאך סחורה‪ .‬אדאנק די געטרייע‬ ‫מען געדענקט אז מען האט צוגעזאגט געלט‪,‬‬ ‫עולה זיין שמחת תורה‬ ‫ארבעטער און גוטע קאסטומערס‪ ,‬האלט דער‬ ‫נאר מען וואלט דאס נישט געטון אויב מען‬ ‫שאלה‪ :‬דעם פארלאפענעם שמחת תורה‪,‬‬ ‫ביזנעס בסייעתא דשמיא אין איין וואקסן מער‬ ‫וואלט נישט געווען אנגעטרונקען‪ ,‬דעמאלט‬ ‫האב איך געדאוונט אין א שול וואו אסאך‬ ‫און מער‪ ,‬און מען פארקויפט שוין סחורה אין‬ ‫דארף מען יא באצאלן‪.1‬‬ ‫מענטשן האבן געמאכט קידוש און געטרונקען‬ ‫דער ווערד פון עטליכע מיליאן דאלער א יאר‪.‬‬ ‫עס דארף אנגעמערקט ווערן‪ ,‬אז אויב איינער‬ ‫פאר'ן לייענען‪ ,‬און איך האב געטרונקען‬ ‫העכער צוויי יאר צוריק‪ ,‬האט זיך געמאכט‬ ‫איז שטארק שיכור און ווייסט נישט וואס עס‬ ‫אביסל איבער דער מאס‪ .‬ווען ס'איז געקומען‬ ‫פלָאו" אין דעם‬ ‫ָ‬ ‫א צייט וואס דער "קעש‬ ‫ביזנעס האט אנגעהויבן ווערן שוואכער און‬ ‫טוט זיך‪ ,‬זאל מען אים נישט אויפרופן צו דער‬ ‫צום לייענען‪ ,‬האט מען מיר געגעבן א עליה‪,‬‬ ‫שוואכער‪ .‬מתחילה האב איך געטראכט אז עס‬ ‫תורה‪ ,‬און אויך שטייט אין שולחן ערוך אז אזא‬ ‫און לויט ווי דער גבאי פונעם בית המדרש‬ ‫איז א נארמאלע זאך‪ ,‬און אפילו גאר א גוטער‬ ‫איינער טאר נישט דאוונען און זיין תפילה איז‬ ‫טענה'ט‪ ,‬האב איך צוגעזאגט ביים לייענען צו‬ ‫סימן‪ ,‬ווייל ווען א ביזנעס וואקסט דארף מען‬ ‫פאר'מיאוס'ט ‪.2‬‬ ‫געבן א גרויסן סכום געלט‪ ,‬קרוב צו צען טויזנט‬ ‫אריינלייגן געלט צו קויפן מער סחורה‪ ,‬און עס‬ ‫דאלער‪ ,‬פאר "בדק הבית"‪ ,‬צו פאררעכטן‬ ‫נעמט צייט ביז עס שטעלט זיך אוועק‪ ,‬אבער‬ ‫פארשידנס אינעם בית המדרש‪ ,‬און עס זענען‬ ‫אויסגערופן "בעבור שנדר חמשים‬ ‫עס איז אריבער א לענגערע צייט און עס איז‬ ‫דא עדות וואס זענען געשטאנען דארט און‬ ‫דאלער" אנשטאט "חמש מאות"‬ ‫גארנישט בעסער געווארן‪ ,‬נאר פארקערט‪ ,‬עס‬ ‫האבן עס געהערט‪.‬‬ ‫איז געווארן אלץ שווערער און שווערער‪ ,‬און ווען‬ ‫שאלה‪ :‬איך פיר אן מיט'ן פארקויפן די עליות‬ ‫איך געדענק דאס בכלל נישט; נישט אז איך‬ ‫עס איז געקומען צו צאלן די ארבעטער‪ ,‬האב איך‬ ‫ביי אונז אין בית המדרש‪ ,‬און עס איז דא ביי‬ ‫זיך ממש נישט געקענט קיין עצה געבן‪.‬‬ ‫האב עולה געווען‪ ,‬און נישט אז איך האב‬ ‫אונז א נגידישער איד‪ ,‬וואס געווענליך ווען ער‬ ‫איך האב זיך ארומגעזען אין א קלעם‪ .‬פון‬ ‫צוגעזאגט געלט‪ .‬צי דארף איך עס באצאלן‪,‬‬ ‫קויפט אן עליה יום‪-‬טוב‪ ,‬שנדר'ט ער א שיינעם‬ ‫א געלונגענעם ביזנעסמאן וואס האט געהאט‬ ‫אדער בין איך פטור ווייל איך בין געווען‬ ‫סכום פון פינף הונדערט דאלער‪ ,‬און דאס איז‬ ‫פרנסה בהרחבה‪ ,‬האב איך יעצט נישט געקענט‬ ‫אנגעטרונקען און נישט געוואוסט וואס איך‬ ‫אויסער דער עליה אליין‪ ,‬וואס ער קויפט פאר‬ ‫דעקן די וואקסנדע הוצאות‪ ,‬און איך האב נישט‬ ‫רעד?‬ ‫גוט געלט‪ .‬מען רופט דאס אויס הויך‪ ,‬און דער‬ ‫געהאט קיין הרחבת הדעת‪ ,‬נישט בייטאג און‬ ‫עולם באדאנקט זיך פאר אים‪ .‬ער האט הנאה‬ ‫תשובה‪ :‬אויב מען איז געווען אזוי שטארק‬ ‫נישט ביינאכט‪.‬‬ ‫און מיר האבן הנאה‪ ,‬און אזוי גייט דאס פון יאר‬ ‫שיכור אז מען געדענקט גארנישט‪ ,‬איז מען‬ ‫זעענדיג אז דער מצב מיט'ן ביזנעס איז‬ ‫נישט אין ארדענונג‪ ,‬האב איך מקיים געווען‬ ‫צו יאר‪.‬‬ ‫פטור פון באצאלן‪.‬‬ ‫"בואו חשבון"‪ .‬איך האב זיך אוועקגעזעצט מיט‬ ‫‪ .1‬כמבואר בחו"מ סי' רל"ה סכ"ב‪ :‬השיכור מקחו מקח וממכרו ממכר ומתנותיו קיימים‪ ,‬ואם הגיע לשכרותו של לוט‪ ,‬דהיינו העושה ואינו יודע מה‬ ‫‪ .2‬כמבואר בסי' קפ"ה ס"ד‪ ,‬דאם נשתכר עד שאינו יכול לדבר כראוי יכול לברך ברכת המזון;‬ ‫עושה‪ ,‬אין מעשיו כלום והרי הוא כמו שוטה‪.‬‬ ‫אין לעיין בגליונות בשעת התפלה וקריאת התורה כמבואר בהפוסקים לאיסור‬ ‫גליון ב"יקת | ךל־ךל  ‪  -‬חנ ז"פשת הליכות החיים | ‪1‬‬ ‫)וס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך‬ ‫הבושתב הצורה‬ ‫דאס הייסט א נדר פאר צדקה וואס מען מוז‬ ‫מיין בוכהאלטער איבערצוגיין די ביכער פון די‬ ‫מדור זה נתנדב‬ ‫איינהאלטן‪ .‬צום סוף האבן מיר ביידע מסכים‬ ‫חשבונות‪ ,‬און די ביכער האבן געוויזן קלאר אז‬ ‫געווען אז מיר וועלן אריינשיקן די שאלה דא‬ ‫ע"י גיסי היקר‬ ‫דער ביזנעס מאכט רווח פון עטליכע הונדערט‬ ‫הרה"ח ר' אהרן חנוך העניך איילבוים‬ ‫צו "הליכות החיים" און מיר וועלן טון ווי מען‬ ‫טויזנט דאלער א יאר‪ .‬דאס איז גוט געווען אויפ'ן‬ ‫שליט"א‬ ‫וועט אויס'פסק'ענען‪.‬‬ ‫פאפיר‪ ,‬אבער איך האב נאכנישט געקענט דערמיט‬ ‫לזכר נשמת אשתו אחותי היקרה מופלגת במעשיה‬ ‫דעקן די באנק‪ .‬עס איז געבליבן א מיסטעריע‪:‬‬ ‫תשובה‪ :‬אויב איינער האט אפגעמאכט ביי‬ ‫הטובים ובפרט בעשיית חסד עם הזולת יום ולילה‬ ‫פון איין זייט‪ ,‬טענה'ט דער בוכהאלטער אז‬ ‫זיך אין הארצן צו געבן דעם סכום פון פינף‬ ‫במסירות נאמנה‬ ‫אלעס פארט גוט‪ ,‬אבער פון דער אנדערער זייט‬ ‫הונדערט דאלער‪ ,‬איז ער מחוייב דאס צו געבן‪,‬‬ ‫מרת חנה גאלדא בת אאמו"ר הרה"ח ר' יעקב‬ ‫איך זע נישט דאס געלט און האב נישט מיט‬ ‫גרשון ז"ל למלאות שנה לפטירתה ביום ד'‬ ‫און ער קען נישט צוריקציען צוליב דעם וואס‬ ‫מרחשוון‬ ‫וואס צו באצאלן די בילס‪.‬‬ ‫מען האט אויסגערופן אז ער גיט נאר פופציג‬ ‫ולעילו נשמת אמו האשה החשובה מרת שרה בת‬ ‫איך האב זיך געמוזט אנבארגן געלט צו‬ ‫דאלער‪.‬‬ ‫ר' משה הכהן יא"צ ח' מרחשוון ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫באצאלן ארבעטערס און קרעדיט קארדס‪,‬‬ ‫אויסגעליידיגט אלע "ליינס ָָאוו קרעדיט" וואס‬ ‫אויב ער טענה'ט‪ ,‬אבער‪ ,‬אז ער האט דאס‬ ‫געוואלט געבן נאר ווייל ער ווייסט אז מען רופט‬ ‫היי‪-‬יאר האב איך איין טאג יום טוב נישט‬ ‫איך האב נאר געהאט און געבארגט פון מענטשן‬ ‫און פון בענק‪ .‬איך האב נישט געהאט קיין טאג‬ ‫אויס דעם סכום פון פינף הונדערט דאלער‬ ‫געקענט דאוונען ביי אונז אין בית המדרש‪,‬‬ ‫און קיין נאכט‪.‬‬ ‫און דאס איז אים א כבוד‪ ,‬און אויב ער וואלט‬ ‫האב איך געבעטן איינעם צו מאכן אנשטאט‬ ‫איך האב נישט געהאט קיין ברירה און כ'האב‬ ‫געוואוסט אז מען וועט אויסרופן נאר פופציג‬ ‫מיר די "מי שברכ'ס"‪ .‬ווען דער נגיד האט‬ ‫געדונגען א דרויסנדיגן ביזנעס‪-‬אנאליסט‬ ‫וואלט ער קיינמאל נישט געטראכט צו געבן‬ ‫עולה געווען‪ ,‬האט ער ווי אלעמאל געוויזן איין‬ ‫וואס זאל דורכקוקן גרינטליך די ביכער און‬ ‫פינף הונדערט ‪ -‬דעמאלט איז ער פטור פון‬ ‫גאנצע האנט (חמש מאות)‪ ,‬אבער דער "במקום‬ ‫דערגיין וואו עס זענען די לעכער וואס מאכן די‬ ‫באצאלן‪ ,‬ווייל ער האט קיינמאל נישט באמת‬ ‫שמש" האט אויסגערופן "בעבור שיתן חמשים‬ ‫פראבלעמען אין דעם ביזנעס‪ .‬נאך א שטיק צייט‪,‬‬ ‫געטראכט צו געבן דעם סכום אויב עס וועט‬ ‫דאלער" – פופציג‪ ,‬אנשטאט פינף הונדערט‪.‬‬ ‫איז ער צוריקגעקומען און האט מיר געזאגט‪:‬‬ ‫נישט זיין דער פרסום‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬נאך יום טוב‪ ,‬ווען איך האב זיך געוואנדן‬ ‫"אלעס קוקט אויס צו זיין הונדערט‪-‬פראצענט‬ ‫(וויבאלד דאס איז א הארבע שאלה אין הלכות נדרי‬ ‫צום נגיד און געבעטן פון אים די פינף‬ ‫גוט‪ .‬די ביכער ווייזן אז יעדער פראדוקט ווערט‬ ‫צדקה‪ ,‬זאל מען פרעגן א שאלה ווען עס איז נוגע‬ ‫הונדערט דאלער‪ ,‬האט ער געזאגט אז ער גיט‬ ‫פארקויפט מיט א שיינעם ּפראפיט‪ .‬און אז מען‬ ‫נאר פופציג‪ .‬ער האט צוגעגעבן אז עס איז‬ ‫פארקויפט סחורה פאר מיליאנען דאלער א‬ ‫למעשה‪ ,‬ווייל אמאל קען די הלכה זיין אנדערש צוליב‬ ‫יאר‪ ,‬און די הוצאות זענען נישט אזוי הויך אין‬ ‫געוויסע פרטים ‪).3‬‬ ‫אים געווען א בזיון ווען מען האט אויסגערופן‬ ‫פארגלייך מיט די הכנסות‪ ,‬איז קלאר אז דער‬ ‫"חמשים דאלער"‪ ,‬און ער וואלט דאס אויך‬ ‫ביזנעס מאכט שיין רווח‪ ".‬ער האט געוואונטשן‬ ‫אוועקשטעלן פאלשע קאטשקעס‬ ‫נישט געגעבן‪ ,‬נאר אזויפיל וועט ער יא געבן‪,‬‬ ‫אלע מיינע פריינט כאטש נישט ווייניגער‬ ‫אפצושרעקן פייגל‬ ‫אבער נישט מער‪.‬‬ ‫הצלחה‪ ,‬און דערמיט איז ער אוועקגעגאנגען‪,‬‬ ‫שאלה‪ :‬איך האב אוועקגעשטעלט ביי מיין‬ ‫איך האב גע'טענה'ט צו אים‪ ,‬אז ער אליין האט‬ ‫נישט ברענגענדיג קיין פראקטישע לייזונג צו‬ ‫הויז עטליכע פאלשע קאטשקעס פון‬ ‫יא געמיינט צו שנדר'ן פינף הונדערט‪ ,‬און‬ ‫דער רעטעניש‪...‬‬ ‫‪ .3‬דמחשבה גמורה לצדקה‬ ‫ובסי' צ"ט ס"א לענין תפילה‪ ,‬דאם אינו יכול לדבר לפני המלך אסור לו להתפלל‪ ,‬ואפי' בדיעבד תפילתו תועבה‪.‬‬ ‫די פראפעסיאנעלע מיינונג פון דעם‬ ‫ספעציאליסט האט מיר געהאלפן אזויפיל‪ ,‬צו‬ ‫האבן א שטיקל צופרידנהייט‪-‬געפיל אז דער‬ ‫ביזנעס לויפט אין דער גוטער ריכטונג‪ .‬איך האב‬ ‫דאס אבער נישט געקענט "איינקעשן"‪ ,‬און די‬ ‫פראבלעם איז ווייטער געבליבן ווי פריער; איך‬ ‫קטע ממכתב קודש‬ ‫האב נישט געהאט קיין קעש אנצוגיין מיט דעם‬ ‫מאת כ״ק אדמו״ר הגה״ק מקאלאשיץ‬ ‫ביזנעס‪ ,‬און כ'האב זיך ווייטער ארומגעדרייט‬ ‫זצוקללה״ה הי״ד‬ ‫אן א קאפ‪ ,‬פרובירט יעדע עצה און סגולה ‪ָָ -‬אן‬ ‫‪...‬כל עניני הכולל גאליציען‬ ‫ערפאלג‪.‬‬ ‫עס איז געקומען צו א פונקט‪ ,‬אז איך האב‬ ‫עד עתה הי' ג״כ בישועות השי״ת‬ ‫געזאגט‪ :‬עד‪-‬כאן! עס האט נישט קיין זין מער צו‬ ‫ובוודאי כן יהי' עד ביאת‬ ‫דרייען מיט מיליאנען און בלייבן מיט חובות‪ .‬אז‬ ‫עס גייט נישט‪ ,‬גייט עס נישט‪ .‬איך וועל פרובירן‬ ‫המשיח במהרה בימינו‪...‬‬ ‫נאך עטליכע וואכן‪ ,‬און אויב עס וועט נישט‬ ‫בעסער ווערן ‪ -‬פארמאך איך דעם ביזנעס‪.‬‬ ‫‪ | 2‬הליכות החיים ךל־ךל  ‪  -‬חנ ז"פשת | גליון ב"יקת‬ ‫)וס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך‬ ‫הבושתב הצורה‬ ‫גאנצן יאר)‪ ,‬און אויב איך האב געליטן‬ ‫מדור זה נתנדב‬ ‫אין די קומענדיגע טעג‪ ,‬האב איך מתפלל געווען מעומק הלב און‬ ‫א שאדן אין איין ביזנעס קען איך דאס‬ ‫מקיים געווען "יפשפש במעשיו"‪ ,‬אז ווען עס גייט פאר א מענטש‬ ‫ע״י ידידינו הנכבד‬ ‫אראפרעכענען פון די פארדינסטן‬ ‫הרב יעקב יוסף האגער שליט״א‬ ‫שווער‪ ,‬זאל ער נאכזוכן צי עס איז דא עפעס אין וואס ער דארף‬ ‫פון דעם אנדערן ביזנעס; אדער‬ ‫לרגל שמחת נישואי בנו הרב דוד עב״ג בת‬ ‫זיך פארבעסערן‪ .‬עס איז מיר ארויפגעקומען א מחשבה‪ :‬איך זוך‬ ‫יעדע געשעפט איז א חשבון פאר‬ ‫הרב לוי יצחק האניג שליט"א למז״ט‬ ‫די לעכער אין דעם ביזנעס‪ ,‬אבער וואס איז מיט די לעכער אינעם‬ ‫דאוונען? אפשר האבן די צוויי זאכן א שייכות?‪...‬‬ ‫זיך‪ ,‬און היות איך האב פארדינט פון‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים יעמוד בעדם‬ ‫איין אינוועסטמענט צוויי הונדערט‬ ‫לבנות בית נאמן בישראל בבני חיי‬ ‫אין דער צייט וואס איך בין געווען פארנומען ראשו ורובו מיט'ן‬ ‫ומזוני רוויחי וכל ההשפעות טובות‬ ‫ביזנעס‪ ,‬איז דאס דאוונען געהעריג מיט מנין אביסל פארנאכלעסיגט‬ ‫טויזנט דאלער‪ ,‬מוז איך אראפנעמען‬ ‫געווארן‪ .‬איך פלעג זיך אסאך צוכאפן ווען מען האט שוין געהאלטן‬ ‫צוואנציג טויזנט דאלער מעשר‪,‬‬ ‫פלאסטיק וואס זעען אויס ווי עכטע‪,‬‬ ‫טיף אינמיטן דאוונען‪ ,‬און כ'האב אלץ געהאט תירוצים‪ ,‬אז עס וועט‬ ‫כאטש אין דעם אנדערן געשעפט‬ ‫כדי אפצושרעקן די פייגל וואס קומען‬ ‫נעמען צייט ביז דער אנדערער מנין שטעלט זיך‪ ,‬כ'האב נישט קיין‬ ‫האב איך פארלוירן געלט‪.‬‬ ‫עסן די גראז‪.‬‬ ‫ברירה‪ ,‬כ'מוז זיין צוריק ביים ביזנעס‪.‬‬ ‫תשובה‪ :‬אסאך פוסקים נעמען אן‪ ,‬אז‬ ‫לעצטנס איז אריבערגעגאנגען א איד‪,‬‬ ‫איך האב מחליט געווען אז איך וועל אנהייבן דאס מתקן צו‬ ‫מען קען אזוי טון און מאכן איין חשבון‬ ‫און ער האט מיר מעורר געווען אז די‬ ‫זיין‪ ,‬און איך האב אויפגעהויבן מיינע אויגן צום הימל און געזאגט‪:‬‬ ‫אויף א גאנץ יאר (אדער א האלבן יאר)‪,‬‬ ‫עצה איז טאקע פראקטיש א גוטע‪,‬‬ ‫"רבונו של עולם‪ ,‬איך ווייס אז דאס דאוונען דארף א תיקון‪ ,‬עס איז‬ ‫פול מיט לעכער‪ ,‬ווייל איך בין פארנומען מיט'ן בויען דעם ביזנעס‪,‬‬ ‫צום ביישפיל‪ ,‬פון ראש השנה ביז‬ ‫אבער אפשר איז דא דערביי א שאלה‬ ‫און דערווייל איז דער ביזנעס חרוב‪ .‬איך וועל ארבעטן צו פארמאכן‬ ‫ראש השנה האט מען אינוועסטירט‪,‬‬ ‫פון "לא תעשה לך פסל"‪ ,‬אז מען‬ ‫די לעכער אינעם דאוונען‪ ,‬און איך בעט דיר‪ ,‬אז דו זאלסט מיר שיקן‬ ‫פארדינט און דערלייגט כך‪-‬וכך‪ ,‬און‬ ‫טאר נישט מאכן קיין אויסגעשניצטע‬ ‫הצלחה‪ ,‬עס זאל נישט זיין קיין לאך אין מיין ביזנעס‪ ,‬און דאס געלט‬ ‫אויב נאך אלע חשבונות איז מען‬ ‫געשטאלט‪ .‬וואס איז די הלכה?‬ ‫זאל נישט אויסרינען‪".‬‬ ‫געבליבן מיט א ריווח פון א האלבן‬ ‫תשובה‪ :‬עס איז מותר ‪.4‬‬ ‫איך האב גענומען אויף זיך די קבלה אויף פערציג טעג‪ ,‬און עס‬ ‫מיליאן דאלער‪ ,‬נעמט מען פופציג‬ ‫איז מיר בכלל נישט געווען גרינג דאס אויסצופירן‪ .‬אויב עס האט‬ ‫טויזנט דאלער מעשר (אדער א "חומש"‪-‬‬ ‫איין מעשר‪-‬חשבון אויף‬ ‫זיך געמאכט אמאל אז איך בין נישט געווען גרייט מיט טלית‪-‬‬ ‫פינפטל‪ :‬הונדערט טויזנט דאלער) ‪.5‬‬ ‫אלע געשעפטן פון יאר‬ ‫ותפילין ביי "הודו"‪ ,‬בין איך ארויסגאנגען פון בית המדרש און‬ ‫שאלה‪ :‬סוף פארגאנגענעם יאר‪ ,‬בין‬ ‫געגאנגען זוכן א מנין ערגעץ אנדערש‪ .‬אזוי אויך ביי מנחה און‬ ‫מען זאל אבער נישט רעכענען‬ ‫חשבונות פון איין יאר אויפ'ן צווייטן‪.‬‬ ‫איך איבערגעגאנגען די חשבונות פון‬ ‫מעריב ‪ -‬ביי יעדע תפילה האב איך געמוזט זיין גרייט נאך פאר דער‬ ‫די געלט‪-‬פארדינסטן וואס איך האב‬ ‫בעל‪-‬תפילה האט אנגעהויבן‪.‬‬ ‫פאר יזכור פון מעשר‬ ‫געמאכט דורכ'ן יאר כדי צו נעמען‬ ‫יעדעס מאל וואס איך האב זיך געטראפן גיין צו אן אנדערן בית‬ ‫מעשר‪ ,‬און עס איז אויסגעקומען‬ ‫המדרש צוליב דעם וואס איך בין נאכנישט געווען גרייט ווען דער‬ ‫שאלה‪ :‬איך האב צוגעזאגט צו געבן‬ ‫מנין האט זיך געשטעלט‪ ,‬האב איך געשעפטשעט א שטילע תפילה‬ ‫אז פון א געוויסן אינוועסטמענט‬ ‫געלט ביי "יזכור" און כ'האב אינזין‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬אז ער זאל זיך אויך פירן מיט מיר מדה כנגד מדה‬ ‫האב איך פארדינט צוויי הונדערט‬ ‫געהאט עס צו געבן פון מעשר‪-‬געלט‪.‬‬ ‫און פארשטאפן די לעכער אין מיין ביזנעס‪ ,‬אז דאס בלוט און געלט‬ ‫טויזנט דאלער‪ ,‬וואס דאס מיינט אז‬ ‫מעג מען עס טאקע געבן פון מעשר‪-‬‬ ‫וואס איך לייג דארט אריין זאל נישט גיין לטמיון‪.‬‬ ‫איך דארף אראפנעמען צוואנציג‬ ‫געלט?‬ ‫עס איז געקומען צום סוף פון די פערציג טעג‪ ,‬און די פראבלעמען‬ ‫טויזנט דאלער מעשר‪ ,‬אבער אין דער‬ ‫מיט'ן ביזנעס זענען גארנישט בעסער געווארן‪ .‬פארקערט‪ ,‬עס איז‬ ‫תשובה‪ :‬מען זאל געבן כאטש א חלק‬ ‫זעלבער צייט האב איך אינוועסטירט‬ ‫מיר יעצט אונטערגעקומען א פרישער נסיון‪ .‬עס האט זיך געמאכט‬ ‫נישט פון מעשר‪-‬געלט‪ ,‬ווייל דער עיקר‬ ‫אין אנדערע געשעפטן‪ ,‬וואס האבן‬ ‫א וויכוח צווישן מיר און דעם מענעדזשער‪ ,‬וועלכער האט דאס‬ ‫פון "יזכור" איז אז מען זאגט צו געלט‬ ‫נישט געהאט קיין הצלחה און איך‬ ‫גענומען שווער‪ ,‬און פון איין מינוט אויף דער צווייטער האט ער‬ ‫פאר צדקה לטובת דער נשמה‪ ,‬אבער‬ ‫האב שאדן געהאט געלט‪.‬‬ ‫מיר געלאזט וויסן אז ער געזעגנט זיך מיט מיר און לאזט איבער‬ ‫אויב מען גיט עס בלויז פון מעשר‪,‬‬ ‫מיין שאלה איז‪ ,‬צי מען קען מאכן‬ ‫דעם ביזנעס‪.‬‬ ‫וואס איז שוין צדקה‪-‬געלט‪ ,‬טוט מען‬ ‫דעם חשבון פון מעשר אויפ'ן סך‪-‬הכל‬ ‫איך האב ווייטער מתפלל געווען און געזאגט‪" :‬רבוש"ע! איך נעם‬ ‫דערמיט גארנישט פאר דער נשמה‪.‬‬ ‫פון אלע פארדינסטן דורכ'ן יאר (אזוי‬ ‫אן דיינע וועגן באהבה‪ .‬עס איז זיכער אלעס לטובה‪ ,‬און איך וועל‬ ‫נישט אפלאזן מיין גוטע קבלה אפילו יעצט נאך די פערציג טעג‪,‬‬ ‫עס דארף באמערקט ווערן‪ ,‬אז אויב‬ ‫ווי‪ ,‬להבדיל‪ ,‬ביי שטייערן רעכנט מען דעם‬ ‫נאר אין די קומענדיגע פערציג טעג וועל איך זיך ווייטער מחזק‬ ‫מען האט נישט אינזין געהאט בשעת'ן‬ ‫סך‪-‬הכל פון אלע הכנסות און הוצאות פון‬ ‫זיין אינעם דאוונען‪ ,‬און נישט ווייל איך ווייס זיכער אז דער ביזנעס‬ ‫המשך בעמוד ‪6‬‬ ‫וועט בעסער ווערן‪ ,‬נאר ווי דער ניגון גייט‪' ...‬הייליגער באשעפער‪ ,‬דו‬ ‫היא נדר ואסור לחזור‪ ,‬דאפי' אם הוא רק מחשבה וגמירת דעת יש ליתן‪ ,‬כמבואר בחו"מ סי' רי"ב ברמ"א ס"ח וביו"ד סי' רנ"ח‬ ‫סי"ג‪ ,‬דיש להחמיר כסברא ראשונה שכיון שגמר בלבו ליתן לצדקה חייב ליתן אף שלא הוציא בשפתיו‪ ,‬דכתיב "כל נדיב לב"‪.‬‬ ‫האסט געהייסן דאווענען‪ '...‬און דאוונען דארף מען ווי א איד דארף‬ ‫ובפרט באופן זה שרמז באצבעיו‪ ,‬שבדרך כלל הוא חמש מאות‪ ,‬בוודאי דצריך לקיים‪ .‬והא דיש לקיים מחשבתו הוא רק אם‬ ‫דאוונען‪".‬‬ ‫‪ .4‬כמבואר ביו"ד סי' קמ"א ס"ו‪ :‬צורת‬ ‫היה גמירת דעת‪ ,‬אבל במחשבה בעלמא א"צ ליתן‪ ,‬ועיין שו"ת קני בושם סי' ק"י‪.‬‬ ‫הבהמות‪ ,‬חיות‪ ,‬עופות ודגים מותר לצור אותם ואפי' הם בולטות; ובט"ז וש"ך דהלא שור‪ ,‬גדי ואריה הם בכלל המזלות עיי"ש‪,‬‬ ‫וויבאלד דער מענעדזשער האט זיך אפגעזאגט‪ ,‬האב איך יעצט‬ ‫‪ .5‬עיין ספר צדקה ומשפט‬ ‫ועיין בדרכי תשובה אות מ"ו‪ ,‬אבער צורת אווזים – 'קאטשקע' בלע"ז – בוודאי דמותר‪.‬‬ ‫פ"ה ס"ט‪ ,‬שו"ת שבט הלוי ח"ה סי' רל"ג‪ ,‬ועיין ממונם של ישראל ח"א פ"ב הלכה ד'‪.‬‬ ‫‪ | 3‬הליכות החיים ךל־ךל  ‪  -‬חנ ז"פשת | גליון ב"יקת‬ ‫געמוזט אויפנעמען א צווייטן‪ .‬ברוך ה'‪ ,‬איך האב געטראפן א‬ ‫היתר עיסקא (ז)‬ ‫בעולם המסחר‬ ‫טויגליכן יונגערמאן‪ ,‬וואס האט שנעל אויפגעכאפט די סיסטעם‬ ‫און האט געארבעט געטריי און פראפעסיאנעל‪ .‬מיט זיינע יונגע‬ ‫פאר די אייגענע פארדינסטן‪ .‬אויב‬ ‫און פרישע כוחות האט ער אנגעהויבן פירן און אוועקשטעלן‬ ‫מדור זה נתנדב‬ ‫מען פארבארגט פאר יענעם אויף‬ ‫זאכן אין דעם ביזנעס; אבער קיין געלט האב איך דערווייל נישט‬ ‫פראצענט מיט א היתר עיסקא‪ ,‬איז‬ ‫ע"י ידידינו הנדיב הנכבד‬ ‫געזען‪...‬‬ ‫מו"ה ר' יצחק אהרן שפירא הי"ו‬ ‫עס מער נישט די ספעציעל‪-‬גרויסע‬ ‫איין טאג רופט דער נייער מענעדזשער מיר אן און זאגט‪,‬‬ ‫לרגל שמחת הנחת תפילין לבנו בכורו‬ ‫מצוה פון "אם כסף תלוה"‪ ,‬כאטש‬ ‫אז ער וויל נאר זיכער מאכן צי "מארק"‪ ,‬איינער פון די נישט‪-‬‬ ‫כמר מנחם מענדל ני"ו‬ ‫אידישע ארבעטער‪ ,‬איז אויך אונטער זיין פאראנטווארטליכקייט‬ ‫עס איז א מצוה און מען איז מקבל‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל‬ ‫און צי ער דארף אבסערווירן זיין ארבעט‪.‬‬ ‫שכר פאר'ן העלפן אן אנדערן איד‪.‬‬ ‫יעמוד בעדו לרוות רוב נחת דקדושה מכל יו"ח‬ ‫ווער איז דאס מארק?‬ ‫בבריות גופא ונהורא מעליא ולברכת התורה‬ ‫שיקן בלומען פאר'ן בארגן‬ ‫אורך ימים בימינה בשמאלה עושר וכבוד‬ ‫מארק איז געווען אן ארבעטער וואס יעדער ביזנעס‪-‬‬ ‫אייגנטימער וואלט זיך געוואונטשן צו האבן‪ .‬ער האט‬ ‫אויף "היתר עיסקא"‬ ‫געארבעט ביי מיר יארן לאנג און איז געווען ווי א סימבאל פון‬ ‫שאלה‪ :‬איך האב געדארפט וויכטיג‬ ‫מצות הלוואה ווען מען‬ ‫געטריישאפט‪ .‬אין לויף פון די יארן‪ ,‬האט ער אויפגעבויט ביי‬ ‫האבן א סכום פון פופציג טויזנט‬ ‫פארבארגט אויף "היתר עיסקא"‬ ‫מיר א שטארקן צוטרוי‪ .‬איך האב אים געקענט רופן פיר‪-‬און‪-‬‬ ‫דאלער‪ ,‬און איך האב געבעטן פון‬ ‫צוואנציג שעה אין מעת‪-‬לעת‪ ,‬און אויף אלעם איז זיין ענטפער‬ ‫געווען "יא‪ ".‬און נישט נאר צו מיר‪ ,‬נאר צו יעדן איינעם – צו אלע‬ ‫א חבר אז ער זאל מיר פארבארגן‬ ‫דאס געלט מיט א "היתר עיסקא"‪.‬‬ ‫שאלה‪ :‬איך האב געזען שטיין‬ ‫ארבעטערס און צו אלע קאסטומערס‪ .‬ער האט געקענט דעם‬ ‫ביזנעס אדורך‪-‬און‪-‬אדורך און איז געווען מיין רעכטע האנט‪,‬‬ ‫ער האט מיר געענטפערט אז עס‬ ‫אינעם מדור "בעולם המסחר"‪ ,‬אז‬ ‫דער פארטרויאונגס‪-‬מאן פונעם ביזנעס‪.‬‬ ‫קומט אים אן שווער‪ ,‬האב איך אים‬ ‫ווען מען פארבארגט געלט פאר‬ ‫אויף דער פראגע פון דעם מענעדזשער צי ער דארף זיך אויף‬ ‫פארגעשלאגן צו מאכן א היתר‬ ‫איינעם אויף "היתר עיסקא"‪ ,‬האט‬ ‫אים אומקוקן‪ ,‬האב איך אים ערשט געוואלט ענטפערן אז נישט‪,‬‬ ‫עיסקא‪ ,‬וואס ער וועט דורך דעם‬ ‫מען נישט מקיים געווען די מצוה‬ ‫אבער איך האב זיך באלד בארעכנט און אים געזאגט‪" :‬אז דו‬ ‫פון הלוואה‪ .‬איך וויל פארשטיין‬ ‫אויך פארדינען‪ .‬ער וועט טאקע‬ ‫קוקסט אויף יעדן‪ ,‬קוק אויף אים אויך‪".‬‬ ‫דעם טעם דערפון‪ .‬יענער האט דאך‬ ‫באקומען א פראצענט‪ ,‬אבער עס‬ ‫ווען די צווייטע פערציג טעג האבן זיך שוין געהאלטן ביים‬ ‫איז נישט עפעס וואס ער טוט פאר‬ ‫נאך אלץ הנאה‪ ,‬און מען העלפט‬ ‫ענדיגן‪ ,‬האט דער נייער מענעדזשער מיר איין טאג געשיקט‬ ‫פרנסה‪ ,‬און איך ווייס אז מיט דעם‬ ‫אים דערמיט מצליח זיין‪ .‬פארוואס‬ ‫א מעסעדזש‪ ,‬אז עס זעט אים אויס ווי מארק טראגט ארויס‬ ‫קעסטלעך סחורה אין דער הינטערשטער אפטיילונג אינעם‬ ‫אלעם איז עס אים נישט אנגעקומען‬ ‫איז דאס נישט אין כלל פון "אם‬ ‫וועירהַאוז‪ ,‬א קעסטל דא און א קעסטל דארט‪ ,‬דארט וואו עס‬ ‫ַ‬ ‫גרינג‪ ,‬און ער האט עס מיר געטון‬ ‫כסף ַּּתלוה"‪ ,‬כאטש מען פארדינט‬ ‫ווערט געווענליך ארויסגעפירט באצאלטע סחורה‪ ,‬און ער ווייסט‬ ‫אלס א טובה פאר א גוטן חבר‪ .‬איך‬ ‫פון דעם היתר עיסקא?‬ ‫נישט צי די קעסטלעך זענען רעקארדירט אין דער סיסטעם‪.‬‬ ‫וויל אים יעצט שיקן בלומען אויף‬ ‫א קעסטל סחורה ביי מיר אין געשעפט קען זיין ווערד א סכום‬ ‫תשובה‪ :‬ווי מיר האבן געשריבן‪,‬‬ ‫שבת אלס דאנק פאר דער הלוואה‪,‬‬ ‫פון העכער טויזנט דאלער‪ .‬עס איז זייער‪-‬טייערע סחורה! איך‬ ‫פסק׳נט אזוי דער "חפץ חיים"‪ ,‬און‬ ‫בין נישט געווען גלייך צו שטארק באזארגט‪ ,‬וויבאלד איך פלעג‬ ‫און מיין שאלה איז צי עס איז מותר‬ ‫מען זעט אין זיינע ווערטער אז די‬ ‫בעטן פון מארק אסאך זייטיגע שליחות'ן וואס קיינער האט‬ ‫וויבאלד מיר האבן געמאכט א היתר‬ ‫גרויסע מצוה פון הלוואה – וואס‬ ‫נישט מיטגעהאלטן‪ ,‬און מען פלעגט אים כסדר זען פארנומען‬ ‫עיסקא‪ ,‬אדער עס איז אסור צוליב‬ ‫חז"ל לויבן דאס גאר שטארק אויס‬ ‫מיט אנדערע ארבעט; אבער "למיחש מיהא בעי"‪ ,‬און לכל‪-‬‬ ‫ריבית?‬ ‫און זאגן אז דאס איז א חסד סיי‬ ‫הפחות דארף מען זיין פארזיכטיג‪ .‬דערפאר האב איך געראטן‬ ‫תשובה‪ :‬מען זאל נישט געבן קיין‬ ‫מיט ארעמע און סיי מיט רייכע –‬ ‫דעם מענעדזשער אז ער זאל ווייטער האלטן אן אויג‪ ,‬און אויב‬ ‫מתנה פאר איינעם וואס‬ ‫איז נאר ווען מען טוט עס נישט‬ ‫מעלתה‪:‬‬ ‫מיט בלויז עטליכע מינוט א טאג זענט איר מקיים די‬ ‫מצוה פון לערנען יעדן טאג אלע חלקי התורה‬ ‫דאס איז א "חק" רבבות אלפי ישראל שפירן א נייעם טעם אינעם‬ ‫סגולתה‪:‬‬ ‫עס איז מסוגל אויף פרנסה בהרחבה‬ ‫הרה"ק משינאווא זי"ע ועוד צדיקים‬ ‫מיט א טעם‪" ...‬טעגליכן" לימוד "חק לישראל"‬ ‫איבערצושמועסן די הלכות וואס ווערן געברענגט אינעם גליון‪ ,‬אדער צו איבערלאזן א שאלה קען מען רופן ‪845.499.5084‬‬ ‫אויב קיין ענטפער‪ ,‬ביטע לאזט איבער א מעסעדזש‬ ‫גליון ב"יקת | ךל־ךל  ‪  -‬חנ ז"פשת הליכות החיים | ‪4‬‬ ‫רתיה || המשך‬ ‫)ז( אקסיע‬ ‫רחסמה םלועב‬ ‫אין די פריערדיגע גליונות)‪ ,‬נאר‬ ‫באמערקט ער עפעס פארדעכטיגט‪ ,‬זאל ער מיר לאזן וויסן און איך‬ ‫מדור זה נתנדב‬ ‫אנשטאט אים געבן דעם רווח וועל‬ ‫וועל זען וואס צו טון‪.‬‬ ‫לז"נ האי גברא יקירא הרבני הנעלה‬ ‫איך באצאלן פאר'ן באנק דעם‬ ‫א פאר טעג שפעטער‪ ,‬קומט דער מענעדזשער צו מיר און זאגט‪,‬‬ ‫הרה"ח ר' מאיר דוב ב"ר זושא ע"ה‬ ‫"אינטערעסט" אויף דער הלוואה‪.‬‬ ‫אז לויט ווי ער האט אבסערווירט‪ ,‬איז מארק כסדר פארנומען‬ ‫גרינבערג‬ ‫מיט'ן ארויסטראגן קעסטלעך פון דער הינטערשטער טיר‪ ,‬און יעדן‬ ‫בשעת דאס געלט איז נאך געלעגן‬ ‫יא"צ ז מרחשון ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫טאג גייען ארויס פון דארט קעסטלעך וואס זענען נישט פארשריבן‬ ‫אין זיין אקאונט‪ ,‬פאר איך האב‬ ‫לימוד תורה דרבים וההתעוררות לטובה‬ ‫אין דער סיסטעם‪ .‬די פראגע איז‪ ,‬צי דאס ווערט געטון אויף מיין‬ ‫של אלפי ישראל יהא לעילו נשמתו‬ ‫עס ארויסגענומען‪ ,‬האט ער מיר‬ ‫וימליץ טוב בעד כל בני משפחתו‬ ‫פארלאנג און מיין וויסן‪.‬‬ ‫געזאגט אז ער נויטיגט זיך יעצט‬ ‫די ווערטער "פון דער הינטערשטער טיר" האבן אנגעצונדן ביי‬ ‫אין א סכום פון פינף טויזנט‬ ‫מיר א רויט לעמפל‪ .‬די הינטערשטע טיר איז געווען באשטימט‬ ‫מען האט געבארגט געלט פון אים‬ ‫דאלער‪ ,‬און ער האט געבעטן אז‬ ‫אפילו מיט א היתר עיסקא‪ ,‬אויסער‬ ‫אויסשליסליך נאר פאר באצאלטע און דאקומענטירטע סחורה‪,‬‬ ‫און עס האט נישט געקענט דורכגיין דארט קיין זאך וואס איז‬ ‫איך זאל אים געבן דעם סכום און‬ ‫אויב מען האט געמאכט א היתר‬ ‫נישט באצאלט און דאקומענטירט געווארן‪ .‬קיין שום ארבעטער‬ ‫מען וועט דאס רעכענען אלס דעם‬ ‫עיסקא וואס איז "כולו פקדון" (ד‪.‬ה‪.‬‬ ‫אדער מענעדזשער האט דארט גארנישט געקענט סתם אזוי‬ ‫רווח וואס איך דארף אים באצאלן‪,‬‬ ‫ווען דאס גאנצע געלט ווערט באטראכט‬ ‫ארויסטראגן‪ ,‬אפילו נישט איך אליין‪.‬‬ ‫אין צוגאב צום אינטערעסט וואס‬ ‫אלס "פקדון"‪ ,‬נישט ווי א געווענליכער‬ ‫זייענדיג אזוי שטארק געטרויט ביי מיר און וויסנדיג אז קיינער‬ ‫איך וועל באצאלן פאר'ן באנק‬ ‫היתר עיסקא פון "חצי מלוה חצי פקדון"‪,‬‬ ‫קוקט אים נישט נאך‪ ,‬ווייל ער איז דאך "דער ביזנעס אליין"‪ ,‬האט‬ ‫אויף די הונדערט טויזנט דאלער‪,‬‬ ‫ווי ערקלערט אין די פריערדיגע גליונות)‪,‬‬ ‫מארק זעט אויס‪ ,‬אויסגענוצט זיין נאמנות ארויסצופירן פון דארט‬ ‫ווי מען האט אפגערעדט‪.‬‬ ‫וואס אויף דעם אופן איז דאס מותר‪,‬‬ ‫וואס עס האט זיך אים געוואלט‪.‬‬ ‫אין די קומענדיגע טעג‪ ,‬האט מען אנגעהויבן איבערקוקן די‬ ‫צי מעג מען דאס טון‪ ,‬אדער‬ ‫און מען זאל עס דורכרעדן מיט א‬ ‫קאמערעס און אנדערע סיסטעמס וואס מיר פארמאגן‪ ,‬און די‬ ‫עס איז אסור וויבאלד איך האב‬ ‫מורה הוראה‪.‬‬ ‫האר פון קאפ האבן זיך מיר ממש אויפגעשטעלט‪ .‬עס האט זיך‬ ‫נאכנישט גענוצט און אינוועסטירט‬ ‫ארויסגעשטעלט אז אין לויף פון די פארגאנגענע העכער צוויי מיט‬ ‫דאס געלט (אין א געשעפט‪ ,‬וואס‬ ‫געבן "רווח" וואס איז‬ ‫א האלב יאר‪ ,‬האט דער "געטרייער" ארבעטער געפירט ביי מיר‬ ‫נאכנישט דא ביי א הלוואה‬ ‫דאס מיינט אן "עיסקא") און עס איז‬ ‫אין דעם ביזנעס אן אייגענע ווירטשאפט און האט רעגלמעסיג‬ ‫מיט א "היתר עיסקא"‬ ‫נאכנישט דא קיין רווח צו געבן?‬ ‫ארויסגעטראגן פון דארט סחורה ָָאן מיין וויסן‪.‬‬ ‫ער פלעגט עס ארויספירן אומבאמערקט פון דער הינטערשטער‬ ‫תשובה‪ :‬עס איז אסור אזוי צו טון‪,‬‬ ‫שאלה‪ :‬איך האב ארויסגענומען א‬ ‫טיר‪ ,‬און שפעטער פלעגן קומען געוויסע קונים עס אפנעמען‪,‬‬ ‫אבער מען קען אויסארבעטן א‬ ‫סכום פון הונדערט טויזנט דאלער‬ ‫איבערלאזנדיג פאר אים געלט אויף פלעצער וואו מען האט‬ ‫היתר עיסקא אויף אן אופן אז עס‬ ‫פון א "ליין ָָאוו קרעדיט" אויף‬ ‫אפגעשמועסט פון פאראויס‪ .‬אין איין חודש אליין‪ ,‬פלעגט ער‬ ‫מיין חבר'ס נאמען‪ ,‬און מיר האבן‬ ‫זאל זיין מותר (ווי מען מאכט היינט‬ ‫ארויסרוקן צען ביז צוואנציג טויזנט דאלער ווערד פון סחורה‪ ,‬וואס‬ ‫אין רוב היתר עיסקא'ס)‪ ,‬און אויב מען‬ ‫אפגעמאכט אז עס זאל זיין אויף‬ ‫איז נישט אריינגעגאנגען אין דער קאמפיוטער‪-‬סיסטעם! ער האט‬ ‫האט אפגעמאכט אז עס זאל זיין‬ ‫אן אופן פון "היתר עיסקא" (ד‪.‬ה‪.‬‬ ‫טאקע נישט פארדינט אזויפיל‪ ,‬ווייל ער האט עס פארקויפט פאר‬ ‫זייער ביליג‪ ,‬אבער איך האב שאדן געהאט הונדערטער טויזנטער‬ ‫אויף אזא אופן פון היתר עיסקא‬ ‫אז די העלפט פונעם רווח וואס מען‬ ‫דאלער‪.‬‬ ‫איז עס מותר‪ ,‬און מען זאל דאס‬ ‫פארדינט פון דעם געלט גייט פאר דעם‬ ‫דער אויבערשטער האט געהאלפן‪ ,‬אז איך האב געהאט א גוטע‬ ‫איבעררעדן מיט א מורה הוראה‪.‬‬ ‫וואס גיט די הלוואה‪ ,‬ווי ערקלערט‬ ‫סיסטעם נאכקוקן וואס עס איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬און אזוי האב‬ ‫איך געקענט צוזאמענשטעלן א בילד‪ ,‬וואס איז פארגעקומען אין‬ ‫ברכת מזל טוב לידידינו ותומכינו הנכבד הרה"ח ר' אברהם הערש זילבער‬ ‫הי"ו לרגל שמחת נישואי בתו עב"ג החתן פנחס אזרילעוויטש למז"ט ויה"ר‬ ‫די לעצטע צוויי מיט א האלב יאר‪ .‬עס האט זיך ארויסגעשטעלט‪,‬‬ ‫שיזכו לבנות בית נאמן בישראל בבני חיי ומזוני וכל ההשפעות טובות‬ ‫אז אין דער דאזיגער צייט האט מארק ארויסגעפירט שטילערהייט‬ ‫*‬ ‫העכער א פערטל מיליאן דאלער ווערד פון סחורה‪.‬‬ ‫ברכת מזל טוב לידידינו ותומכינו הנכבד הרה"ח ר' משה אלי' פאללמאן הי"ו לרגל שמחת‬ ‫אירוסי בתו עב"ג החתן המופלג בתויא"ש אפרים יוסף בן הרב איילוש באכנער שליט"א‬ ‫איך האב אריינגערופן מארק און אים פארגעלייגט די‬ ‫למז"ט ויה"ר שיזכו לרוות לבנות בית נאמן בישראל בבני חיי ומזוני וכל ההשפעות טובות‬ ‫צו באשטעלן סיי‪-‬וועלכן סארט‬ ‫שטר‪ ,‬צוגעפאסט ספעציעל‬ ‫פאר אייער באדערפעניש‬ ‫שטרי היתר עיסקא‬ ‫שטרי שותפות‬ ‫שטרי מכירה‬ ‫אלע‬ ‫מודעה משמחת‬ ‫רופט אריין צום מכון‬ ‫שטרי צוואות‬ ‫שטרי הלוואה‬ ‫שטרי שכירות‬ ‫סארטן‬ ‫דערמיט טוען מיר מעלדן אז פון‬ ‫היינט אן קענט איר באקומען ביים‬ ‫"הליכות החיים"‬ ‫‪845.276.3170 ext. 5‬‬ ‫‪shtar@halichus.com‬‬ ‫די שטרות וועלן בעזר ה' צוגעשטעלט ווערן פאר אייך דורך מורי הוראה‪ ,‬מומחים וואס זענען באהאוונט אין די חלקי הלכה פון‬ ‫די אומצאליגע שאלות וואס טרעפן זיך אין ענייני ממונות‪ ,‬ווי אויך אינעם פראקטישן מציאות אין דער היינטיגער מסחר‪-‬וועלט‬ ‫שטרות‪:‬‬ ‫מכון "הליכות החיים"‬ ‫‪ | 5‬הליכות החיים ךל־ךל  ‪  -‬חנ ז"פשת | גליון ב"יקת‬ ‫אקטועלע שכיח'דיגע שאלות (סו) || המשך‬ ‫הרוצה בתשובה‬ ‫אינפארמאציע וואס איך האב וועגן אים‪ ,‬און איך‬ ‫הפצת הגליון נתנדב‬ ‫האב אים קלאר געמאכט אז איך קען אריינגעבן‬ ‫לז"נ של הרה"ק מריבניץ זי"ע‬ ‫אויף אים א געריכטליכע אנקלאגע‪ ,‬מיט קלארע‬ ‫זכותו הגדול והקדוש יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫באווייזן און בילדער‪ .‬ער האט זיך מודה געווען‬ ‫זכות הלימוד של אלפי ישראל לעילו נשמתו וההתעוררות לטובה יעמוד בעד הנדבן החשוב‬ ‫אין דעם פארברעכן און האט זיך געבעטן אז‬ ‫לזיווג הגון בקרוב ולבנות בית נאמן בישראל ולראות דורות ישרים ומבורכים‬ ‫איך זאל אים נישט פארשיקן און ער וועט מיר‬ ‫צוריקצאלן דאס געלט‪.‬‬ ‫מאכל‪ ,‬און דערפאר זאל מען מאכן המוציא‬ ‫המשך מעמוד ‪3‬‬ ‫א גרויסן חלק‪ ,‬א סכום פון איבער הונדערט‬ ‫אויף דער בולקע און נישט אויפ'ן רעפטל?‬ ‫צוזאגן אז מען וויל עס געבן פון מעשר‪-‬געלט‪,‬‬ ‫טויזנט דאלער‪ ,‬האט ער מיר שוין צוריקגעצאלט‪,‬‬ ‫תשובה‪ :‬די הלכה אז מען דארף מאכן די‬ ‫זאל מען געבן דאס גאנצע פונעם אייגענעם‬ ‫און דאס וויכטיגסטע פאר מיר וואס איז געשען‬ ‫ברכה אויפ'ן גאנצן מאכל‪ ,‬איז נאר ווען מען‬ ‫געלט און גארנישט געבן פון מעשר‪.‬‬ ‫איז‪ ,‬אז עס האט זיך אפגעשטעלט די "בלוטיגונג";‬ ‫וויל עסן פון ביידע‪ ,‬אבער אויב מען וויל עסן‬ ‫(וכתבו הפוסקים שיש להיזהר לשלם את נדרו מיד‬ ‫דער ביזנעס האט זיך אוועקגעשטעלט‪ ,‬און דאס‬ ‫נאר דאס שטיקל‪ ,‬מוז מען נישט מאכן די‬ ‫לאחר יו"ט‪).‬‬ ‫געלט האט אויפגעהערט ארויסרינען‪ .‬עס קומט‬ ‫ברכה אויפ'ן גאנצן מאכל און מען קען מאכן‬ ‫אריין און עס גייט ארויס‪ ,‬און מען קען ב"ה‬ ‫"המוציא" אויפ'ן רעפטל‪.‬‬ ‫"המוציא" אויף א רעפטל ברויט‬ ‫באצאלן די בילס; עס פארט ווי א געזונטער‬ ‫(כמבואר בסי' קס"ח ברמ"א ס"א דכ"ז הוא כשרוצה‬ ‫שאלה‪ :‬ווען מען וואשט זיך צו ברויט‪ ,‬און מען‬ ‫ביזנעס ָָאן קאמפליקאציעס‪.‬‬ ‫לאכול משניהם; ועיין מ"ב ס"ק ה' דאם ברצונו שוה‬ ‫קען עסן אדער א בולקע אדער א רעפטל‬ ‫נאכ'ן איבערטראכטן די זאך‪ ,‬האב איך‬ ‫לאכול מזה או מזה ושניהם מונחים לפניו‪ ,‬מצוה מן‬ ‫ברויט‪ ,‬צי גייט אן דערביי די הלכה אז אויב‬ ‫איינגעזען אז אייגנטליך האט די ישועה זיך‬ ‫המובחר לבצוע על המוקדם בפסוק ושאר המעלות‪,‬‬ ‫מען האט פאר זיך א גאנצע מאכל און אויך א‬ ‫אנגעהויבן שוין ביים סוף פון די ערשטע פערציג‬ ‫ועיין ספר מכלל יופי‪).‬‬ ‫שטיקל‪ ,‬זאל מען מאכן די ברכה אויפ'ן גאנצן‬ ‫טעג‪ ,‬ווען דער אלטער מענעדזשער ‪ -‬וואס נישט‬ ‫אים און נישט מיר איז איינגעפאלן צו לייגן א‬ ‫מכתבים למערכת‬ ‫פארדאכט אויף דעם ארבעטער ‪ -‬האט פארלאזט‬ ‫די קאמפאני‪ ,‬מאכנדיג דערמיט פריי דעם פלאץ‬ ‫פאר פרישע ענערגישע כוחות צו טרעפן לעכער‬ ‫בענין בורר בחצי שעה סמוך לסעודה‬ ‫אין דעם ביזנעס וואס דארפן באהאנדלט ווערן‪.‬‬ ‫לכבוד האי גאון ומזכה את הרבים‪ ,‬הרה"ג ר' הערשל שליט"א‪ ,‬אשר עומד בראש גליון הנפלא‬ ‫דאס וואס האט מיר ערשט אויסגעזען צו זיין נאך‬ ‫הליכות החיים‪ ,‬שכשמו כן הוא‪ ,‬המאיר לנו אורחות החיים‪ ,‬ובפרט בהל' שבת שמבאר כל דבר‬ ‫א דורכפאל‪ ,‬האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין דער‬ ‫באופן השוה לכל נפש‪ ,‬ושמעתי מכמה אנשים שנמלטו מאיסורי שבת החמורים ע"י לימוד‬ ‫בהגליון‪.‬‬ ‫אנהייב פון דער ישועה‪.‬‬ ‫ונהנתי לראות באחד מן הגליונות שהזהיר על דבר הנפוץ שמכינים 'סאלאט' זמן רב קודם‬ ‫די לעכער האבן זיך פארשטאפט ‪ -‬פון דעם‬ ‫שלש סעודות‪ ,‬והוא נגד הלכה מפורשת ברמ"א שאסור לקלף ירקות כשאינו סמוך לסעודה‪,‬‬ ‫ביזנעס‪ ,‬און נאך וויכטיגער‪ ,‬פונעם דאוונען‪ .‬עס‬ ‫והרבה נשים נכשלים בזה‪.‬‬ ‫דאוונט זיך מיט פיל מער רואיגקייט און כוונה‪.‬‬ ‫ורציתי לעורר מה שראיתי כמה פעמים בהגליון להתיר לברור ולקלף "חצי שעה" קודם‬ ‫הסעודה‪ ,‬וכך נפוץ בכמה מקומות בכלל ישראל לנהוג כן‪ ,‬וכך הוא דעת שבט הלוי [ובדעת החזו"א‬ ‫נישט קיין פארגלייך צו א מיטגעכאפטן דאוונען!‬ ‫יש אריכות‪ ,‬ואכמ"ל]‪.‬‬ ‫*‬ ‫אך לפי האמת דבר זה שנוי במחלוקות‪ ,‬ודעת הרבה מגדולי הפוסקים שאין היתר לעשותו חצי‬ ‫השי"ת ווארט אויף אונזערע תפילות‪ .‬לאמיר‬ ‫שעה קודם הסעודה‪ ,‬אלא צריך להיות סמוך ממש להזמן שמתחילים להכין הסעודה‪ ,‬ולמשל אם‬ ‫זיך מחזק זיין אין דאוונען ווי עס דארף צו זיין‬ ‫צריכים ‪ 10‬דקות להכין הסעודה‪ ,‬אזי אסור לברור ולקלף קודם מכן אף שהוא תוך חצי שעה של‬ ‫און זוכה זיין צו גאנצע ישועות‪.‬‬ ‫הסעודה‪.‬‬ ‫כך הוא דעת האג"מ (או"ח ח"ד סי' ע"ד בורר אות י"ג)‪ ,‬הגר"מ שטרנבוך (בתשובות והנהגות ח"ב סי'‬ ‫ידידכם‪ ,‬ש‪.‬ב‪.‬א‪.‬‬ ‫קע"ט וסי' קפ"ה אות ג')‪ ,‬הגר"נ קרליץ (בחוט שני עמ' ע"ז)‪ ,‬הגרפ"א פאלק (בזכור ושמור בורר עמ' ‪,))293‬‬ ‫*‬ ‫ועוד הרבה [ראה מה שביררנו בזה בפרדס יצחק (בפרי הפרדס פרק ב' ענפי י"ח)]‪.‬‬ ‫מיטצוטיילן מעשיות להנאת אלפי הקוראים‪,‬‬ ‫ולכן יש להעיר‪ ,‬כיון שנוגע באיסור בורר שהוא דאורייתא‪ ,‬בודאי נכון להחמיר כדעת פוסקים‬ ‫ביטע פארבינדט זיך צו דער הנהלת המכון‬ ‫אלו‪.‬‬ ‫דורך ‪ ,4592885MHH@gmail.com‬אדער‬ ‫בכבוד רב‬ ‫דורכ'ן פעקס‪ ,845.288.2040 :‬אדער לאזט א‬ ‫יעקב יצחק גארדאן‬ ‫מח"ס פרדס יצחק עמ"ס הש"ס ועל הלכות בורר‬ ‫מעסעדזש אויפ'ן טעלעפאן‪845.276.3170 :‬‬ ‫כל הזכויות שמורות | הרשות נתונה לצלם הגליון ע"מ להפיצו‪ ,‬ואין להעתיק תוכן הגליון בלי רשות בכתב מהמערכת‬ ‫להערות והארות‪ ,‬ולכל החפצים להשיג גליון זה בתמידות‪ ,‬נא לפנות אלינו‪ :‬טלפון‪ / 845.276.3170 :‬פעקס‪ / 845.288.2040 :‬אימייל‪.4592885mhh@gmail.com :‬‬ ‫גליון ב"יקת | ךל־ךל  ‪  -‬חנ ז"פשת הליכות החיים | ‪6‬‬