מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — נח (2026-10-12)

ֹלקים" ,לקחו בדברים נאים
ברענגט פונעם מדרש ,וואס מיינט 'ויִ קח' ה' ֱא ִ
ופתהו ליכנס" דער אייבישטער האט געדארפט נעמען אדם מיט רייד ,ער מיט א טיפערן בליק
האט איהם געדארפט איבעררעדן אריינצוגיין אין גן עדן .די מפרשים פרעגן
שוין פארוואס האט מען געדארפט איבעררעדן אדם הראשון אריינצוגיין? אז פרשת נח תשפ"ז
מ'ברענגט א מענטש צו די טויערן פון גן עדן ,ווער וויל דען נישט אריינגיין
אינעווייניג און בלייבן דארט? פארוואס דארף מען איהם צורעדן און מפתה בא'חנ'טע מענטש?
ֵ וואס מיינט א
זיין מיט רייד אז ער זאל וועלן אריינגיין? בס"ד
איז דא א געדאנק[ ,די יסוד הדברים ווערט געברענגט אין ספר שיח יצחק א גוטן טייערע חברים וידידים!..
פון מו"ר הגאון רבי יצחק דוב קאפעלמאן ראש ישיבת לוצערן זצ"ל] ,זייער
פארנט פון גן עדן ,ער
אסאך מאל קען זיך מאכן אז א מענטש שטייט ממש ָ מיר טרעטן שוין אריין מיט ביידע פיס אין ספר בראשית ,מיר רוקן זיך
דא ך האלט ער נישט ביים אריינגיין אינעווייניג,
זעהט עס פאר די אויגן ,אבער ָ פאראויס אין די השתלשלות פון די בריאה און די קורות הדורות ,און מיר
ָ
און עס איז פאר איהם א שווערע נסיון צו זיין אין גן עדן .עס קענען זיין כמה שטייען שוין אצינד אין פרשת נח וואו די תורה הקדושה דערציילט אונז די
וכמה סיבות וואס זענען גורם דערצו .אמאל איז דאס מצד די פיתויי העולם תולדות פון נח ,וועמען השי"ת האט אויסגעוועלט צו ראטעווען פונעם
הזה ,די וועלט ארום און ארום רוישט מיט אלע סארטן רוישיגע זאכן ,עס שרעקליכן מבול וואס איז געקומען אויף די וועלט אין זיינע צייטן.
פילצאליגע פארבן און פארשידענע בלבולי המוחין וואס
ָ בליטשקענען ארום
ּתֹולד ֹת נֹח ,און רופט איהם ָאן מיט'ן
דער פסוק הייבט ָאן מיט'ן שילדערן די ְ
רעדן איבער דעם מענטש און פראבירן איהם צו שלעפן אין אנדערע
נאמען "נֹח ִאיׁש צ ִדיק ָּת ִמים" ,ווי אויך איז די תורה ֵמ ִעיד אויף איהם " ֶאת
ריכטונגען .דער מענטש רעדט זיך איין אז ער וועט געפונען צופרידנהייט און
ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח" ער איז שטענדיג געגאנגען מיט'ן אייבישטער און געטוהן
ָה ֱא ִ
שאד צו פארּפאסן די
סיפוק אין אנדערע מקומות ,עס איז איהם כמעט ווי א ָ
דעם רצון השי"ת .אבער דער אמת איז אז דאס איז נישט די התחלה וואו מען
אלע גלאנצנדע זאכן וואס מ'קען האבן ערגעץ אנדערש .אדער אמאל איז דא
פאנגט ָאן צו רעדן פון נח ,מיר געפונען שוין פריער ,אינעם לעצטן פסוק אין
ווען דער מענטש האט מורא פון ווערן מצומצם ,ער שפירט ווי ער גייט ווערן
פרשת בראשית שטייט "וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה'" אז נח האט געפונען ֵחן אין די
ווי איינגעשּפארט אין גן עדן ,ער וויל נישט בלייבן משועבד בלויז צו איין
אויגן פון השי"ת .אגב ,דאס איז גאר א זעלטענע זאך ,מיר געפונען נישט אז
פאדערט נאך פון איהם
פלאץ ,אפילו אויב ס'איז זייער גוט .בפרט אויב מען ָ
די תורה זאל רעדן אזוי פון א מענטש און איהם משבח זיין אז ער האט געפונען
ּול ָׁש ְמ ָרּה' ער דארף דא ארבעטן ,ער וועט טראגן אן עול און אחריות,
' ְל ָע ְב ָדּה ְ
חן ביי השי"ת ,איבערהויפט ווען מ'האט נאך גארנישט דערציילט וועגן נח
איז איהם שוין אסאך געשמאקער צו אנטלויפן דערפון.
זעלבסט ,עס שטייט נאך גארנישט וועגן זיינע מעשים און זיין התנהגות ,די
וכהנה וכהנה איז דא אסאך סיבות וואס קענען מאכן אז א מענטש זאל נישט תורה הייבט באלד ָאן מיט אזא אויסטערלישע 'הקדמה' און אריינפיר צו די
וועלן אריינגיין אין גן עדן אפילו ווען ער שטייט ממש א טריט אוועק .דערפאר תולדות נח ,אז ער האט זוכה געווען צו חן.
האט דער אייבישטער געדארפט מפתה זיין און איבעררעדן אדם הראשון
אז מ'רעדט שוין ,לאמיר טאקע פרעגן ,וואס מיינט חן? וואס באדייט דער ענין
מיט שיינע רייד ארויסצוברענגען די מעלות און די חשיבות פון גן עדן.
אז נח האט געפונען חן? בפרט ווי מיר ווייסן אז זיין נאמען איז 'נח' די אותיות
דאס איז א יסוד נשגב וואס איז אונז אלע נוגע בכל דור ודור ,כמעט יעדן פון חן ,וואס איז אודאי נישט קיין צופאל ,זעען מיר אז נח האט א ספעציעלע
איינציגסטן טאג אין אונזער לעבן! וויפיל פון אונז האבן גן עדן פאר די אויגן שייכות מיט דעם ענין פון חן .וואס מיינט דאס? און וואס קענען מיר לערנען
אין פארשידענע אופנים .צומאל איז עס א סעודת שבת ווען מען קען זיצן און פון דעם?
פארברענגן מיט די קינדער געשמאק ,זינגען מיט זיי שירות ותשבחות פארן
אזוי אויך האבן מיר אין די סוף פון אונזער פרשה די מעשה מיט די דור
אייבישטער ,אריינלייגן אין זיי דיבורים פון אמונה ובטחון און התחזקות...
הפלגה ,ווען די מענטשן פונעם דור האבן זיך צוזאמגענומען אלע אינאיינעם
צומאל איז עס די שעה וואס מ'רייסט זיך אוועק פון אלעם און מען גייט אין
שטראפט
ָ צו בויען א טורעם אנצוקומען ביז צום הימל ,און השי"ת האט זיי בא
בית המדרש קובע זיין עתים לתורה .. .אמאל איז עס די כיבוד אב ואם וואס
און צושפרייט איבער די וועלט.
מיר קענען מקיים זיין בגוף ובנפש ,גמילות חסדים ,און אזוי ווייטער,
פארשידענע זאכן וואס דער מענטש ווייסט בידיעה ברורה אז דאס איז א לאמיר זיך אביסל פארטיפן אין די עניני הפרשה און זעהן וואס מיר קענען
ריכטיגער גן עדן און עס איז נישט פארהאן עפעס בעסער ווי דעם ,אבער די ארויסלערנען דערפון אויף למעשה אין אונזער טאג טעגליכן לעבן.
קולות און די רעש פון עולם הזה פראבירן איהם אוועקצושלעפן .דא האט ער
נישט קיין געדולד ,דא וויל ער גיין טוהן יעצט עפעס אנדערש ,דא מאכט לויף נישט אוועק פון דיין גן עדן!
איהם דער יצר הרע קאלט ,דא האט ער סתם א פוילע תירוץ ,און אלע
פארשידענע נסיונות וואס שלעפן אוועק דעם מענטש פון די טויערן פון גן צום ערשט לאמיר צוריק מישן צו פרשת בראשית ,און באמערקן וואס עס
עדן. ֹלקים ֶאת ָה ָא ָדם וינִ ֵחהּו ְבגן ֵע ֶדן ְל ָע ְב ָדּה
שטייט אין פסוק (ב' ט"ו) ויִ קח ה' ֱא ִ
ּול ָׁש ְמ ָרּה ,באלד אין אנהייב פון די בריאה האט השי"ת גענומען אדם הראשון
ְ
און איהם אריינגעלייגט אין גן עדן עס צו באארבעטן און צו היטן .רש"י
1
לשון פון צוגעלאזנקייט און רואיגקייט ,און נח איז טאקע געווען און מיר לערנען דא אז עס איז אן עבודה! אריינטרעטן אין גן עדן קומט נישט
אויסגעצייכענט אין אלע דריי ענינים פון א מענטש ,ער איז געווען נֹח מיט זיין ָאן לייכט ,מיר דארפן ארבעטן אויף דעם און אריינלייגן כוחות יא צו קענען
רעדן ,נֹח מיט זיין התנהגות ,און נֹח אין זיינע מעשים ,וואס דאס ווייזט אויף האלטן אונזער בליק און געדענקן אז מיר שטייען ביים שוועל פון גן עדן ,און
קדושה און דערהויבנקייט .נֹח איז געווען אפגעהיטן און דערווייטערט פון כעס מיר ווילן עס האבן ,מיר ווילן עס אויספירן מן הכוח אל הפועל .פונקט ווי
און אויפגערעגטקייט וועלכע שטאמט פון די צד הטומאה ,זיינע מעשים זענען השי"ת האט געדארפט איבעררעדן אדם הראשון און איהם משכנע זיין צו
געווען מיט מנוחה און צוגעלאזנקייט וואס קומט פון קדושה ,און דערפאר וועלן אריינגיין אינעווייניג ,דארפן מיר דאס טוהן מיט זיך אליינס.
האט ער זוכה געווען צו חן.
די עבודה פון מאכן א גן עדן אין אלע אומשטענדן
ווייסן מיר שוין וואס ֵחן באדייט ,חן רוהט אויף א מענטש וואס לעבט מיט
מנוחה ,מיט שלוה ,מיט העכערקייט .דער אמת איז אז מיר קענען זיך דאס אבער עס שטעלט זיך נישט אפ ביי דעם .נישט דאס איז די תכלית פון א איד
אויך איבערצייגן מיט די פליישיגע אויגן ,ווען מיר קוקן זיך אום אויף מענטשן אז ער זאל שטיין ביים שוועל פון גן עדן און האבן א נסיון אריינצוגיין און מען
וואס האבן חן ,וועט מען שנעל באמערקן אז זיי האבן טאקע אין זיך עפעס א זאל זיך דארפן בעטן ביי איהם נישט צו אנטלויפן דערפון .דאס פארקערטע
געוויסע סארט רואיגקייט ,א פרייליכקייט ,א צוגעלאזנקייט .ווייניג מאל וועט פון 'וועלן אנטלויפן פון גן עדן ' איז ווען א מענטש לעבט מיט העכערקייט און
מען זעהן א מענטש וואס איז א כעסן אדער א שלעכטער ,און ער האט חן... דערהויבנקייט ,און זוכט שטענדיג 'אנצוקומען צום גן עדן' נישט קיין חילוק
ווי ווייט און פרעמד עס זעהט אויס יעצט אויף די מינוט .א איד דארף קענען
ווען השי"ת האט געזוכט דעם צדיק יסוד עולם וואס זאל ראטעווען די גאנצע
'מאכן גן עדן' פון יעדן מצב און מציאות ,ער דארף שטענדיג קענען טרעפן
בריאה און לאזן א איבערבלייבעניש פון די וועלט ,האט ער געזוכט דייקא נח
דעם וועג אנצוקומען ביז'ן גן עדן ,ווי מיר וועלן ערקלערן.
וועלכער איז געווען נֹח אין אלע מצבים און אין אלע זיינע מעשים ,ווייל ער
איז דער וואס ווערט נישט נאכגעשלעפט נאך די סביבה און נאכן דור .אפילו א איד וואס איז זוכה צו האלטן זיינע אויגן אפן אין יעדן מצב ,אריינצוקלערן
רדארבנקייטִ ,כי ִה ְׁש ִחית
די גאנצע וועלט ארום איז פיל מיט השחתה און פא ָ און דערהערן וואס איז דער רצון השי"ת פון מיר יעצט ,וואס איז מיין תפקיד
ָכל ָב ָשר ֶאת ד ְרכֹו על ָה ָא ֶרץ ,אבער נח מיט זיין יישוב הדעת און רואיגקייט און מיין שליחות דא אויפן פלאץ ,וואס וויל די תורה אז איך זאל טוהן יעצט.
איז נישט א חלק פון די בלבול המוחין ,ער ווערט נישט פארלוירן און ער א איד וואס ווערט נישט פארלוירן און צוטראגן אפילו ווען זאכן זענען נישט
ווערט נישט נשפע פונעם ארום ,ער איז ווייטער ממשיך מיט זיין עבודת ה' אזוי גוט אדער באקוועם ,ער ווייסט און געדענקט אז ס'איז דא א באשעפער
ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח" בשלימות.
"את ָה ֱא ִ
און איז מקיים דעם ֶ וואס שטייט אונטער יעדער זאך און מען דארף איהם פשוט טרעפן און זיך
אנכאפן אין איהם ,דאס איז די העכסטע און גרעסטע וואס קען נאר זיין!
און טאקע נאר ער האט געקענט זיין דער שליח וואס גייט ראטעווען די וועלט
און מקיים זיין די בריאה ,עס האט זיך אויסגעפעלט אזא איינער וואס לעבט ווען א איד ארבעט זיך אויס און ער האט די כוח צו לעבן מיט שלוה,
שטענדיג אין א מצב פון מנוחה און רואיגקייט און ער קען כסדר מאכן א גן רואיגקייט ,מנוחה ,און יישוב הדעת אין יעדן מצב ,ער איז אלעמאל גרייט צו
עדן אפילו אין די שווערסטע אומשטענדן אין וואס ער געפינט זיך .ווייל חז"ל טוהן די רצון השי"ת ,טראצדעם וואס די גאנצע וועלט ארום איז אנגעפילט
דערציילן אונז אז נח האט געהאט א שווערע ארבעט ,דער אייבישטער האט מיט רעש און טומל ,די וועלט שרייט און רודערט און פראבירט צו שלעפן
פארלאנגט פון איהם אז ער זאל בויען א תיבה במשך הונדערט און צוואנציג אלע חושים פונעם מענטש אהער און אהין .קומט אויס אז ער געפונט דעם
יאר! ווי מיר האבן שוין מאריך געווען אין די פארגאנגענהייט אין דעם ענין, וועג צו גן עדן אפילו פונדערווייטענס ,ער דינט השי"ת אפילו ווען ער גייט
די גאנצע עבודה פון נח איז באמת געווען פארבינדן מיט איין שטיק מסירות אדורך שוועריגקייטן ,אפילו ווען עס קומט איהם נישט ָאן לייכט .אויב קען
נפש לשם שמים .ער איז געשטאנען און געבויט די תיבה במשך אזויפיל יארן, זיך א איד דערהייבן העכער פון דאס אלעס און דינען דעם אייבישטער ,דער
ער האט זיך אפגעגעבן דערמיט שעות ארוכות יעדן איינציגסטן טאג לעיני כל ֹלקים ִה ְתה ֶלְך
איז דער ריכטיגער ִאיׁש צ ִדיק ָּת ִמים וואס איז מקיים " ֶאת ָה ֱא ִ
הקהל (אזוי האט השי"ת געוואלט ,די תכלית איז געווען מעורר צו זיין די נֹח" ,ער גייט מיט'ן אייבישטער בכל עת ובכל שעה ,און ער זוכה צו ערפילן
ארומיגע צו תשובה) ווען דורכאויס די גאנצע צייט שטייען זיינע שכנים ביי די זיינע פליכטן בשלימות.
זייט און הערן נישט אויף חוזק צו מאכן פון איהם ,זיי לאכן אויס זיין תמימות,
זיי האלטן אז ער לעבט אין א עולם הדמיון אז ס'גייט קומען א חורבן און נאר וואס איז די סוד פון נח'ס חן?
ער אליינס וועט געראטעוועט ווערן .שווער צו גלייבן אז מיר וואלטן געקענט
אז מיר וועלן זיך פארטיפן אביסל וועלן מיר דערהערן אז דאס איז געווען דער
אנהאלטן אזוי לאנג זיך מוסר נפש צו זיין איינער אליינס קעגן א גאנצע וועלט.
סוד פון נח און זיין געפונען ֵחן ביי השי"ת .דער ישמח ישראל ברענגט דברים
אבער נח האלט זיך פעסט ,ער שטייט און טוט זיין תפקיד און ווערט נישט נפלאים פונעם ספר חרדים (מ"ע מה"ת פ"א אות מ"ב) בשם דעם זוהר
מיד .טאקע ווייל ער לעבט א לעבן פון מנוחה און שלוה ,ווייל ער איז שטענדיג הקדוש" ,דהנה שלשה פעמים נח כתוב כאן בתורה ,לפי שהיה נח בדיבורו
'נֹח' און צוגעלאזן אין אלע זיינע הנהגות ,ער ווערט נישט נאכגעשלעפט נאך נח בהילוכו נח במעשיו ,וכל נייחא מסיטרא דקדושה ,ולפי שהיה נזהר מכעס
הרגשים ,נאכן אטמאספערע וואס הערשט ארום און ארום ,און נאך די הבלי דהוא מסיטרא דמסאבא והיה נח בכל מעשיו שהוא מסיטרא דקדושה ,זכה
ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח מיט'ן
עולם הזה .ער האלט ָאן ווייטער זיין שטענדיגע ֶאת ָה ֱא ִ למדת חן" .דאס הייסט ,עס ווערט דא דערמאנט אינעם פסוק דריי מאל דעם
ּתֹולד ֹת נֹח ,נֹח ִאיׁש צ ִדיק ,און ִה ְתה ֶלְך נֹח) ווייל נֹח איז א
(א ֶלה ְ
ווארט נח ֵ
ָ
2
פאר ,איז ער אריינגעקומען מיט כעס און געפרעגט איינער פון
וואס עס גייט ָ אמן
פילסטן רואיגקייט .דערפאר האט ער זוכה געווען צו זיין דער שליח-נֶ ָ
די אנוועזנדע וואס עס באדייט די געוואלדיגע שמחה און טאנצערייען דא. וואס ראטעוועט די גאנצע בריאה.
האט דער ארעסטאנט געענטפערט" ,איך ווייס נישט פונקטליך וואס ,אבער
נאכדעם וואס די הונדערט און צוואנציג יאר זענען פארבייגעגאנגען און די
עפעס האט עס צוטוהן מיט דעם אז עס געפינט זיך דא דעם שיסל מיט
מבול איז אנגעקומען ,דעמאלטס איז שוין נישט געווען קיין קונץ צו טרעפן
שמוציגע וואסער" ...ווי נאר דער שומר האט עס געהערט ,האט ער געגעבן
דעם 'גן עדן' פון זיין עבודה .דעמאלטס איז שוין אלעס געווען קלאר למפרע
א רוף אויס מיט צארן" ,אויב אזוי וועל איך צעשטערן זייער שמחה" און
הארעוואניע האט זיך אויסגעצאלט און אז ער האט מקיים
אז זיין שווערע ָ
דערביי האט ער א כאפ געטוהן די כלי און עס ארויסגעפירט פונעם צימער.
פלאג און שוועריגקייט איז
ָ געווען דעם רצון השי"ת אויף יעדן טריט .די עיקר
איבריג צו זאגן אז נאכדעם האבן זיי זיך טאקע געקענט שטעלן דאווענען מיט
געווען דורכאויס די אלע יארן ווען זאכן זענען נאכנישט געווען אזוי קלאר,
א פרייד און מיט א רואיגקייט.
ווען אין די הערצער זענען נאך געווען ספיקות אויב עס גייט בכלל קומען א
מבול און אויב עס פעלט בכלל אויס צו בויען א תיבה .אבער נח איז מקיים
ווען מען דערהערט אז דאס אליינס איז די שליחות און תפקיד
דעם רצון ה' אין אלע מצבים ,ער שטעלט זיך נישט אפ פאר גארנישט און ער
יעדע מעשה פון צדיקים האט אין זיך אסאך נקודות און ענינים וואס מ'קען פרעגט נישט קיין קשיות ,ער איז א ִאיׁש צ ִדיק ָּת ִמים וואס גייט מיט'ן
זיך אפלערנען דערפון ,אבער די הויפט נקודה וואס מיר קענען ארויסנעמען אייבישטער בתמימות אין אלע אומשטענדן .ער מאכט 'גן עדן' אפילו דארט
פון די מעשה איז ,ווען א איד ווייסט און פארשטייט די חשיבות פון טון דעם וואו מען זעהט נישט קיין גן עדן פאר די אויגן ,ער ווייסט ביי זיך מיט א
רצון ה' אפילו ווען עס איז שווער ,אפילו ווען ער זעהט נישט די גן עדן פאר קלארקייט און שטארקייט אז ער טוט יעצט וואס איז ריכטיג ,ער איז זוכה
די אויגן; ער שפירט ווי ער איז דערווייטערט און ער קען נישט יעצט מקיים מקיים צו זיין דעם דבר השי"ת ,און ער ווערט נישט מיד .ער גלייבט אז עס
זיין פארשידענע מצוות און מעשים טובים ,אבער אויב איז ער זיך מחזק און וועט נאך איין טאג זיין א גן עדן ,עס וועט זיך נאך איין טאג אנזעהן און
ער דערהערט די אז דאס אליין איז זיין שליחות און זיין תפקיד אין די יעצטיגע אנערקענען אז ער האט געטוהן זיין תפקיד און זיין שליחות.
מינוטן ,וועט איהם דער אייבישטער העלפן אז עס וועט נתהפך ווערן לטובה,
און ער וועט נאך אנקומען צום ציל און זוכה זיין צו זעהן די גן ֵע ֶדן ֶׁשבֹו. די שמחה פון טוהן דעם רצון השי"ת
היוצא לנו ,וואס איז אונז נוגע ,א איד דארף אלעמאל זוכן צו טוהן וואס עס עס ווערט דערציילט אויף די צוויי הייליגע ברידער ,דער ר"ר אלימלך און דער
איז דער רצון השי"ת יעצט .מיר זענען נישט דא 'זיך' צופרידן צו שטעלן ,מיר ר"ר זושא זכותם יגן עלינו ,אז אמאל ווען זיי זענען געגאנגען אונטערוועגנס
זענען נישט דא צו טוהן וואס 'מיר' פארשטייען איז ריכטיג אדער וואס 'מיר' און געפראוועט גלות ווי באקאנט ,האבן זיי געליטן פון א מסירה .איינער האט
ווילן .ניין ,מיר זענען שטענדיג דא צו טוהן בלויז וואס עס איז דער רצון השי"ת זיי פאר'מסר'ט און מען האט זיי ארעסטירט און איינגעשּפארט אין א תפיסה.
פון אונז .אן ערליכער איד טרעפט אייביג דעם אייבערשטן אין יעדן ענין און
אינעם צימער וואו די הייליגע ברידער האבן זיך געפונען אינאיינעם מיט
ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח".
"את ָה ֱא ִ
אין יעדן מצב און איז מקיים ֶ
אנדערע ארעסטאנטן ,איז אויך געלעגן א שמוציגע כלי וועלכע האט געדינט
וויפיל מאל מאכט זיך אז מענטשן גייען ליידער אדורך שווערע תקופות אין ווי א ביה"כ און איז געווען פיל מיט אומריינע וואסער מיט א שלעכטע ריח,
לעבן ,אמאל מיט פרנסה ,אמאל מיט געזונט ,אמאל מיט נחת ,וכדומה ,דער וואס על פי הלכה טאר מען נישט דאווענען ווען עס געפונט זיך א כלי מיט
מענטש מאכט-מיט ,ער גייט אדורך מצבים וואס זענען גארנישט לייכט ,עס צואה אינעם צימער.
איז די פא רקערטע פון גן עדן .אבער ווען א איד געדענקט אז דאס איז יעצט
אין אנהייב איז דער ר"ר אלימלך געווען זייער צובראכן דערפון אז מען וועט
זיין שליחות ,דאס וויל דער אייבישטער פון איהם יעצט ,און ער איז זיך מחזק
נישט קענען דאווענען דארט צוליב די אומשטענדן .זאגט איהם זיין ברודער
און פראבירט צוצוגיין צו די עבודה מיט א תמימות און אמונה פשוטה ,ער
דער ר"ר זושא" ,פארוואס ביסטו טרויעריג? די זעלבע תורה וואס האט
ווייסט אז דער רבוש"ע האט איהם אהינגעלייגט און דאס איז רצונו יתברך
געהייסן יא דאווענען ,האט אויך געהייסן אז ווען עס איז אן אומריינע פלאץ
יעצט .אזא איינער איז ער זוכה צו די מדריגה פון "וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה'" ,ער
טאר מען נישט דאווענען! אויב אזוי דארפן מיר טאנצן פון פרייד אז מיר זענען
פירט זיך אויף מיט די בחינה פון ֵ'חן' וואס באדייט מנוחה ,ישוב הדעת ,און
זוכה מקיים צו זיין א בפירוש'ע הלכה וואס שטייט אין שולחן ערוך אז דא
רואיגקייט ,ווי מיר האבן פריער געלערנט.
דאך דעם רצון ה' דורכדעם וואס מיר
טאר מען נישט דאווענען ...מיר טוען ָ
דאווענען נישט".
די גרעסטע קלארקייט וואס איז נאר פארהאנען
די צוויי הייליגע ברידער האבן זיך טאקע ארויסגעלאזט אין א פייערדיגע
ביים סוף פון אונזער פרשה האבן מיר די מעשה פונעם דור הפלגה .רש"י
ריקוד מיט א געוואלדיגע שמחה אויף דעם וואס זיי זענען זוכה מקיים צו זיין
שטראפט געווארן
ָ ברענגט (י"א ט') פון חז"ל אז דערפאר זענען זיי נישט בא
דעם רצון השם מיט'ן נישט דאווענען[ .לויט טייל גירסאות אין די מעשה,
מיט אזא הארבע עונש ווי די אנשי דור המבול וואס זענען אינגאנצן
זעענדיג ווי די צוויי ניי געקומענע מענטשן טאנצן און שפרינגן האבן אלע
אפגעמעקט געווארן פון די וועלט " ,אלא שדור המבול היו גזלנים והיתה
ארעסטאנטן אנגעהויבן מיטצוטאנצן און זיך מיטפרייען מיט זיי ,און ס'איז
מריבה ביניהם ,לכך נאבדו ,ואלו היו נוהגים אהבה וריעות ביניהם שנאמר
געווארן דארט לעבעדיג און ליסטיג] .דער שומר פון תפיסה האט באמערקט
שפה אחת ודברים אחדים ,למדת ששנאוי המחלוקת וגדול השלום" ,די
3
אראפפאלן צום תהום .א זאך וואס איז זיכער בגדר נס גלוי ,פון הימל האט מענטשן פונעם דור הפלגה האבן געארבעט אינאיינעם מיט אחדות און
מען זיי געראטעוועט ממות לחיים. ליבשאפט ,און דאס איז געווען זייער מעלה איבער די מענטשן פונעם דור
המבול וואס האבן געלעבט מיט שנאה און גניבה וגזילה צווישן זיך.
מיר קענען ארויסנעמען פון דעם א שטארקע מוסר השכל פאר אונז .ווען
איינער וואלט געפרעגט א טאג פריער אט דעם פלאמבער אויב ער האלט אז לאמי ר אבער באמערקן אן אינטערסאנטע זאך .יא ,זיי האבן טאקע געהאט
ער וועט ראטעווען אזויפיל מענטשן ,אז ער וועט אנערקענט ווערן אלס א אחדות צווישן זיך ,אבער וואס איז געווען זייער מטרה? וואס איז געווען די
העלד ,וואלט ער אודאי געלאכט דערפון ,עס איז איהם קיינמאל נישט ענדגילטיגע ציל פונעם בויען דעם גרויסן טורעם ביז צום הימל?
געקומען אויפן געדאנק אזא ווילדע חלום .ווער איז ער דען? א פשוט'ער
לערנט אונז רש"י אפאר פסוקים פריער (י"א א') עטליכע פשטים וואס
מענטש ,אן קיין שום ערפארונג ,אן קיין שום טרענירונג ,וואס קען מען שוין
פונקטליך האט געשטערט פאר די מענטשן פונעם דור הפלגה :לויט איין פשט
ערווארטן פון איהם? אבער למעשה האט זיך די מציאות ארויסגעשטעלט
האבן זיי זיך געוואלט קריגן מיט'ן באשעפער ח"ו ,לויט אן אנדערע פשט
אנדערש .מיט א קליינע פעולה ,מיט א קליינע שריט ,האט ער זוכה געווען
האבן זיי מקנא געווען אז השי"ת האט אויסגעוועלט נאר די מלאכים און די
צו זיין דער שליח מן השמים און ראטעווען אזויפיל מענטשנ'ס לעבן.
עליונים צו זיין נאנט צו איהם ,און לויט א דריטע פשט האבן זיי גאר מורא
לענינינו ,עס מוז נישט פאסירן דוקא אויף א פליגער ,און מען דארף נישט זיין געהאט אז די הימל וועט איינפאלן און די וועלט וועט חרוב ווערן ,דערפאר
א פילאט ...אבער וויפיל מאל מאכט זיך ביי אונז אז מיר קענען זיין א שליח האבן זיי עס געוואלט אונטערהאלטן.
ווארט פאר א צווייטן ,מאיר פנים זיין
צו ראטעווען א צווייטן ,צו זאגן א גוט ָ
לכאורה דארף מען פארשטיין ,וואס איז פשט פון די פארשידענע ֵדיעות און
צו אנדערע ,מקרב זיין איינעם ווען ס'פעלט אויס ,מחזק זיין אין די ריכטיגע
דאך א מעשה שהיה וואס האט פאסירט איין וועג ,עס
פשטים דא? עס איז ָ
מינוט .אזויפיל זאכן וואס מיר קענען טוהן ,מיר קענען זיין די העלד פון יענע
פארגעקומען?
איז ווי א מחלוקת אין מציאות וואס איז דארט ָ
מינוט ,טאקע ָאן קיין רעש און פרסום ,אפשר וועט קיינער נישט וויסן דערפון,
אבער יעדער פון אונז קען זיין א מלאך מושיע און טוהן זאכן וואס קיינער בדרך רמז קענען מיר דערהערן דא א טיפע מוסר השכל .רש"י מיינט צו זאגן
אנדערש קען נישט טוהן. אז אלעס איז אמת ,זיי האבן געהאט א שטארקע אחדות אז מען דארף בויען,
זיי האבן אלע צוגעלייגט א פלייצע און געווען געטריי צו די החלטה אז מען
יעדער פון אונז קען נאך אמאל זוכה זיין צו זיין פונקט ווי נֹח וואס פון איהם
מוז האבן דעם הויכן טורעם .עס האט אבער געהערשט א גרויסע
איז ארויסגעקומען א גאנצע וועלט! מיר דארפן געדענקן צו לעבן ווי נח ,מיט
אומקלארקייט 'וואס' פונקטליך די תכלית דערפון איז .יעדער האט געשוויצט
חן און מנוחה ,צוגעלאזנקייט ,און זוכן אלעמאל צו טוהן וואס איז ריכטיג אין
פאר אן אנדערע סיבה און מיט א אנדערע ווילן און ציל .ווי עס מאכט זיך
די יעצטיגע מינוט ,זוכן אלעמאל צו טוהן די רצון השי"ת אינעם יעצטיגן מצב,
אסאך מאל אז מענטשן זענען פאראייניגט און מען ווייסט אז מען מוז גיין
אפגעזעהן אויב ס'איז גרינג אדער שווער .און דעמאלטס איז מען זוכה
אהין ,אדער טוהן אזוי און אזוי ,אבער יעדער טוט עס צוליב אן אנדערע סיבה
בעזהשי"ת צו 'וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה'' און קענען טרעפן די ליכטיגקייט און גן
און א אנדערע מטרה.
עדן וואס ווארט אפ פאר די אלע וועס גייען מיט'ן אייבישטער און טוען זיין
רצון. דאס איז א היכי-תימצי פון אחדות צו א געוויסע שטרעבונג ,וואס האט אבער
נישט קיין קלארע ציל און תכלית .די פונקט פארקערטע דערפון איז ווען א
לסיכום געדענק:
איד האלט זיך פעסט צום רצון ה' אין אלע אומשטענדן ,ער לעבט מיט חן און
• מיר האבן 'גן עדן' פאר די אויגן זייער ָאפט :ביי סעודת שבת מיט די
מנוחה אין אלע מצבים ,עס קען אפשר זיין נישט לייכט ,אבער עס איז נישט
קינדער -די ווארימע זמירות און הערליכע שמועסן .די שעה פון קביעות
פארהאן נאך אזא קלארקייט ווי דעם! דער איד ווייסט אז ער גייט אויפן
עתים לתורה .די מינוטן פון כיבוד אב ואם ,און נאך .לאמיר נישט
ריכטיגן וועג ,ער גייט צו א קלארע און לעכטיגע ציל ,וואס וועט זיך צום סוף
אנטלויפן דערפון.
אויסשטעלטן צו זיין דאס מערסטע גוט און וואויל.
• די עבודה פון טרעפן גן עדן אפילו ווען עס דערקענט זיך נישט .לעבן מיט
השי"ת אין יעדן מצב מיט מנוחה און רואיגקייט ,און זוכן צו טוהן זיין
רצון .דאס איז די גרעסטע קלארקייט וואס איז נאר פארהאן. יעדער פון אונז קען זיין דער נח בדורנו
• יעדער פון אונז קען אמאל זיין אזויווי נח בשעתו ,ראטעווען א עולם לאמיר מסיים זיין אונזער שמועס מיט נאך איין קליינע נקודה'לע פון ענינים
מלא ,דורכ'ן טוהן די ריכטיגע מעשה אין די ריכטיגע מינוט. העומדים על הפרק .נישט לאנג צוריק האט די וועלט געהאט די זכיה
מיטצוהאלטן א געוואלדיגע נס הצלה ,ווען קרוב צו צוויי הונדערט
א לעכטיגע שבת קודש! פאסאזשירן וואס זענען געווען אויף א פליגער זענען געראטעוועט געווארן אין
לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל די לעצטע רגע פון א מיתה משונה רח"ל דורכ'ן פילאט וועלכער האט שוין
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א געהאלטן אינמיטן אראפברענגן דעם עראפלאן ,נאכדעם וואס א פשוט'ער
מענטש ,אן איינפאכער פלאמבער ,האט געטוהן די ריכטיגע שריט אין די
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com
ריכטיגע מינוט ,און מיט דעם האט ער געראטעוועט דעם גאנצן פליגער פון
4
