gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK

שבוע: נח (2026-10-12)

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ֹלקים‪" ,‬לקחו בדברים נאים‬ ‫ברענגט פונעם מדרש‪ ,‬וואס מיינט 'ויִ קח' ה' ֱא ִ‬ ‫ופתהו ליכנס" דער אייבישטער האט געדארפט נעמען אדם מיט רייד‪ ,‬ער‬ ‫מיט א טיפערן בליק‬ ‫האט איהם געדארפט איבעררעדן אריינצוגיין אין גן עדן‪ .‬די מפרשים פרעגן‬ ‫שוין פארוואס האט מען געדארפט איבעררעדן אדם הראשון אריינצוגיין? אז‬ ‫פרשת נח תשפ"ז‬ ‫מ'ברענגט א מענטש צו די טויערן פון גן עדן‪ ,‬ווער וויל דען נישט אריינגיין‬ ‫אינעווייניג און בלייבן דארט? פארוואס דארף מען איהם צורעדן און מפתה‬ ‫בא'חנ'טע מענטש?‬ ‫ֵ‬ ‫וואס מיינט א‬ ‫זיין מיט רייד אז ער זאל וועלן אריינגיין?‬ ‫בס"ד‬ ‫איז דא א געדאנק‪[ ,‬די יסוד הדברים ווערט געברענגט אין ספר שיח יצחק‬ ‫א גוטן טייערע חברים וידידים‪!..‬‬ ‫פון מו"ר הגאון רבי יצחק דוב קאפעלמאן ראש ישיבת לוצערן זצ"ל]‪ ,‬זייער‬ ‫פארנט פון גן עדן‪ ,‬ער‬ ‫אסאך מאל קען זיך מאכן אז א מענטש שטייט ממש ָ‬ ‫מיר טרעטן שוין אריין מיט ביידע פיס אין ספר בראשית‪ ,‬מיר רוקן זיך‬ ‫דא ך האלט ער נישט ביים אריינגיין אינעווייניג‪,‬‬ ‫זעהט עס פאר די אויגן‪ ,‬אבער ָ‬ ‫פאראויס אין די השתלשלות פון די בריאה און די קורות הדורות‪ ,‬און מיר‬ ‫ָ‬ ‫און עס איז פאר איהם א שווערע נסיון צו זיין אין גן עדן‪ .‬עס קענען זיין כמה‬ ‫שטייען שוין אצינד אין פרשת נח וואו די תורה הקדושה דערציילט אונז די‬ ‫וכמה סיבות וואס זענען גורם דערצו‪ .‬אמאל איז דאס מצד די פיתויי העולם‬ ‫תולדות פון נח‪ ,‬וועמען השי"ת האט אויסגעוועלט צו ראטעווען פונעם‬ ‫הזה‪ ,‬די וועלט ארום און ארום רוישט מיט אלע סארטן רוישיגע זאכן‪ ,‬עס‬ ‫שרעקליכן מבול וואס איז געקומען אויף די וועלט אין זיינע צייטן‪.‬‬ ‫פילצאליגע פארבן און פארשידענע בלבולי המוחין וואס‬ ‫ָ‬ ‫בליטשקענען ארום‬ ‫ּתֹולד ֹת נֹח‪ ,‬און רופט איהם ָאן מיט'ן‬ ‫דער פסוק הייבט ָאן מיט'ן שילדערן די ְ‬ ‫רעדן איבער דעם מענטש און פראבירן איהם צו שלעפן אין אנדערע‬ ‫נאמען "נֹח ִאיׁש צ ִדיק ָּת ִמים"‪ ,‬ווי אויך איז די תורה ֵמ ִעיד אויף איהם " ֶאת‬ ‫ריכטונגען‪ .‬דער מענטש רעדט זיך איין אז ער וועט געפונען צופרידנהייט און‬ ‫ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח" ער איז שטענדיג געגאנגען מיט'ן אייבישטער און געטוהן‬ ‫ָה ֱא ִ‬ ‫שאד צו פארּפאסן די‬ ‫סיפוק אין אנדערע מקומות‪ ,‬עס איז איהם כמעט ווי א ָ‬ ‫דעם רצון השי"ת‪ .‬אבער דער אמת איז אז דאס איז נישט די התחלה וואו מען‬ ‫אלע גלאנצנדע זאכן וואס מ'קען האבן ערגעץ אנדערש‪ .‬אדער אמאל איז דא‬ ‫פאנגט ָאן צו רעדן פון נח‪ ,‬מיר געפונען שוין פריער‪ ,‬אינעם לעצטן פסוק אין‬ ‫ווען דער מענטש האט מורא פון ווערן מצומצם‪ ,‬ער שפירט ווי ער גייט ווערן‬ ‫פרשת בראשית שטייט "וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה'" אז נח האט געפונען ֵחן אין די‬ ‫ווי איינגעשּפארט אין גן עדן‪ ,‬ער וויל נישט בלייבן משועבד בלויז צו איין‬ ‫אויגן פון השי"ת‪ .‬אגב‪ ,‬דאס איז גאר א זעלטענע זאך‪ ,‬מיר געפונען נישט אז‬ ‫פאדערט נאך פון איהם‬ ‫פלאץ‪ ,‬אפילו אויב ס'איז זייער גוט‪ .‬בפרט אויב מען ָ‬ ‫די תורה זאל רעדן אזוי פון א מענטש און איהם משבח זיין אז ער האט געפונען‬ ‫ּול ָׁש ְמ ָרּה' ער דארף דא ארבעטן‪ ,‬ער וועט טראגן אן עול און אחריות‪,‬‬ ‫' ְל ָע ְב ָדּה ְ‬ ‫חן ביי השי"ת‪ ,‬איבערהויפט ווען מ'האט נאך גארנישט דערציילט וועגן נח‬ ‫איז איהם שוין אסאך געשמאקער צו אנטלויפן דערפון‪.‬‬ ‫זעלבסט‪ ,‬עס שטייט נאך גארנישט וועגן זיינע מעשים און זיין התנהגות‪ ,‬די‬ ‫וכהנה וכהנה איז דא אסאך סיבות וואס קענען מאכן אז א מענטש זאל נישט‬ ‫תורה הייבט באלד ָאן מיט אזא אויסטערלישע 'הקדמה' און אריינפיר צו די‬ ‫וועלן אריינגיין אין גן עדן אפילו ווען ער שטייט ממש א טריט אוועק‪ .‬דערפאר‬ ‫תולדות נח‪ ,‬אז ער האט זוכה געווען צו חן‪.‬‬ ‫האט דער אייבישטער געדארפט מפתה זיין און איבעררעדן אדם הראשון‬ ‫אז מ'רעדט שוין‪ ,‬לאמיר טאקע פרעגן‪ ,‬וואס מיינט חן? וואס באדייט דער ענין‬ ‫מיט שיינע רייד ארויסצוברענגען די מעלות און די חשיבות פון גן עדן‪.‬‬ ‫אז נח האט געפונען חן? בפרט ווי מיר ווייסן אז זיין נאמען איז 'נח' די אותיות‬ ‫דאס איז א יסוד נשגב וואס איז אונז אלע נוגע בכל דור ודור‪ ,‬כמעט יעדן‬ ‫פון חן‪ ,‬וואס איז אודאי נישט קיין צופאל‪ ,‬זעען מיר אז נח האט א ספעציעלע‬ ‫איינציגסטן טאג אין אונזער לעבן! וויפיל פון אונז האבן גן עדן פאר די אויגן‬ ‫שייכות מיט דעם ענין פון חן‪ .‬וואס מיינט דאס? און וואס קענען מיר לערנען‬ ‫אין פארשידענע אופנים‪ .‬צומאל איז עס א סעודת שבת ווען מען קען זיצן און‬ ‫פון דעם?‬ ‫פארברענגן מיט די קינדער געשמאק‪ ,‬זינגען מיט זיי שירות ותשבחות פארן‬ ‫אזוי אויך האבן מיר אין די סוף פון אונזער פרשה די מעשה מיט די דור‬ ‫אייבישטער‪ ,‬אריינלייגן אין זיי דיבורים פון אמונה ובטחון און התחזקות‪...‬‬ ‫הפלגה‪ ,‬ווען די מענטשן פונעם דור האבן זיך צוזאמגענומען אלע אינאיינעם‬ ‫צומאל איז עס די שעה וואס מ'רייסט זיך אוועק פון אלעם און מען גייט אין‬ ‫שטראפט‬ ‫ָ‬ ‫צו בויען א טורעם אנצוקומען ביז צום הימל‪ ,‬און השי"ת האט זיי בא‬ ‫בית המדרש קובע זיין עתים לתורה‪ .. .‬אמאל איז עס די כיבוד אב ואם וואס‬ ‫און צושפרייט איבער די וועלט‪.‬‬ ‫מיר קענען מקיים זיין בגוף ובנפש‪ ,‬גמילות חסדים‪ ,‬און אזוי ווייטער‪,‬‬ ‫פארשידענע זאכן וואס דער מענטש ווייסט בידיעה ברורה אז דאס איז א‬ ‫לאמיר זיך אביסל פארטיפן אין די עניני הפרשה און זעהן וואס מיר קענען‬ ‫ריכטיגער גן עדן און עס איז נישט פארהאן עפעס בעסער ווי דעם‪ ,‬אבער די‬ ‫ארויסלערנען דערפון אויף למעשה אין אונזער טאג טעגליכן לעבן‪.‬‬ ‫קולות און די רעש פון עולם הזה פראבירן איהם אוועקצושלעפן‪ .‬דא האט ער‬ ‫נישט קיין געדולד‪ ,‬דא וויל ער גיין טוהן יעצט עפעס אנדערש‪ ,‬דא מאכט‬ ‫לויף נישט אוועק פון דיין גן עדן!‬ ‫איהם דער יצר הרע קאלט‪ ,‬דא האט ער סתם א פוילע תירוץ‪ ,‬און אלע‬ ‫פארשידענע נסיונות וואס שלעפן אוועק דעם מענטש פון די טויערן פון גן‬ ‫צום ערשט לאמיר צוריק מישן צו פרשת בראשית‪ ,‬און באמערקן וואס עס‬ ‫עדן‪.‬‬ ‫ֹלקים ֶאת ָה ָא ָדם וינִ ֵחהּו ְבגן ֵע ֶדן ְל ָע ְב ָדּה‬ ‫שטייט אין פסוק (ב' ט"ו) ויִ קח ה' ֱא ִ‬ ‫ּול ָׁש ְמ ָרּה‪ ,‬באלד אין אנהייב פון די בריאה האט השי"ת גענומען אדם הראשון‬ ‫ְ‬ ‫און איהם אריינגעלייגט אין גן עדן עס צו באארבעטן און צו היטן‪ .‬רש"י‬ ‫‪1‬‬ ‫לשון פון צוגעלאזנקייט און רואיגקייט‪ ,‬און נח איז טאקע געווען‬ ‫און מיר לערנען דא אז עס איז אן עבודה! אריינטרעטן אין גן עדן קומט נישט‬ ‫אויסגעצייכענט אין אלע דריי ענינים פון א מענטש‪ ,‬ער איז געווען נֹח מיט זיין‬ ‫ָאן לייכט‪ ,‬מיר דארפן ארבעטן אויף דעם און אריינלייגן כוחות יא צו קענען‬ ‫רעדן‪ ,‬נֹח מיט זיין התנהגות ‪ ,‬און נֹח אין זיינע מעשים‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויף‬ ‫האלטן אונזער בליק און געדענקן אז מיר שטייען ביים שוועל פון גן עדן‪ ,‬און‬ ‫קדושה און דערהויבנקייט‪ .‬נֹח איז געווען אפגעהיטן און דערווייטערט פון כעס‬ ‫מיר ווילן עס האבן‪ ,‬מיר ווילן עס אויספירן מן הכוח אל הפועל‪ .‬פונקט ווי‬ ‫און אויפגערעגטקייט וועלכע שטאמט פון די צד הטומאה‪ ,‬זיינע מעשים זענען‬ ‫השי"ת האט געדארפט איבעררעדן אדם הראשון און איהם משכנע זיין צו‬ ‫געווען מיט מנוחה און צוגעלאזנקייט וואס קומט פון קדושה‪ ,‬און דערפאר‬ ‫וועלן אריינגיין אינעווייניג‪ ,‬דארפן מיר דאס טוהן מיט זיך אליינס‪.‬‬ ‫האט ער זוכה געווען צו חן‪.‬‬ ‫די עבודה פון מאכן א גן עדן אין אלע אומשטענדן‬ ‫ווייסן מיר שוין וואס ֵחן באדייט‪ ,‬חן רוהט אויף א מענטש וואס לעבט מיט‬ ‫מנוחה‪ ,‬מיט שלוה‪ ,‬מיט העכערקייט‪ .‬דער אמת איז אז מיר קענען זיך דאס‬ ‫אבער עס שטעלט זיך נישט אפ ביי דעם‪ .‬נישט דאס איז די תכלית פון א איד‬ ‫אויך איבערצייגן מיט די פליישיגע אויגן‪ ,‬ווען מיר קוקן זיך אום אויף מענטשן‬ ‫אז ער זאל שטיין ביים שוועל פון גן עדן און האבן א נסיון אריינצוגיין און מען‬ ‫וואס האבן חן‪ ,‬וועט מען שנעל באמערקן אז זיי האבן טאקע אין זיך עפעס א‬ ‫זאל זיך דארפן בעטן ביי איהם נישט צו אנטלויפן דערפון‪ .‬דאס פארקערטע‬ ‫געוויסע סארט רואיגקייט‪ ,‬א פרייליכקייט‪ ,‬א צוגעלאזנקייט‪ .‬ווייניג מאל וועט‬ ‫פון 'וועלן אנטלויפן פון גן עדן ' איז ווען א מענטש לעבט מיט העכערקייט און‬ ‫מען זעהן א מענטש וואס איז א כעסן אדער א שלעכטער‪ ,‬און ער האט חן‪...‬‬ ‫דערהויבנקייט‪ ,‬און זוכט שטענדיג 'אנצוקומען צום גן עדן' נישט קיין חילוק‬ ‫ווי ווייט און פרעמד עס זעהט אויס יעצט אויף די מינוט‪ .‬א איד דארף קענען‬ ‫ווען השי"ת האט געזוכט דעם צדיק יסוד עולם וואס זאל ראטעווען די גאנצע‬ ‫'מאכן גן עדן' פון יעדן מצב און מציאות‪ ,‬ער דארף שטענדיג קענען טרעפן‬ ‫בריאה און לאזן א איבערבלייבעניש פון די וועלט‪ ,‬האט ער געזוכט דייקא נח‬ ‫דעם וועג אנצוקומען ביז'ן גן עדן‪ ,‬ווי מיר וועלן ערקלערן‪.‬‬ ‫וועלכער איז געווען נֹח אין אלע מצבים און אין אלע זיינע מעשים‪ ,‬ווייל ער‬ ‫איז דער וואס ווערט נישט נאכגעשלעפט נאך די סביבה און נאכן דור‪ .‬אפילו‬ ‫א איד וואס איז זוכה צו האלטן זיינע אויגן אפן אין יעדן מצב‪ ,‬אריינצוקלערן‬ ‫רדארבנקייט‪ִ ,‬כי ִה ְׁש ִחית‬ ‫די גאנצע וועלט ארום איז פיל מיט השחתה און פא ָ‬ ‫און דערהערן וואס איז דער רצון השי"ת פון מיר יעצט‪ ,‬וואס איז מיין תפקיד‬ ‫ָכל ָב ָשר ֶאת ד ְרכֹו על ָה ָא ֶרץ‪ ,‬אבער נח מיט זיין יישוב הדעת און רואיגקייט‬ ‫און מיין שליחות דא אויפן פלאץ‪ ,‬וואס וויל די תורה אז איך זאל טוהן יעצט‪.‬‬ ‫איז נישט א חלק פון די בלבול המוחין‪ ,‬ער ווערט נישט פארלוירן און ער‬ ‫א איד וואס ווערט נישט פארלוירן און צוטראגן אפילו ווען זאכן זענען נישט‬ ‫ווערט נישט נשפע פונעם ארום‪ ,‬ער איז ווייטער ממשיך מיט זיין עבודת ה'‬ ‫אזוי גוט אדער באקוועם‪ ,‬ער ווייסט און געדענקט אז ס'איז דא א באשעפער‬ ‫ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח" בשלימות‪.‬‬ ‫"את ָה ֱא ִ‬ ‫און איז מקיים דעם ֶ‬ ‫וואס שטייט אונטער יעדער זאך און מען דארף איהם פשוט טרעפן און זיך‬ ‫אנכאפן אין איהם‪ ,‬דאס איז די העכסטע און גרעסטע וואס קען נאר זיין!‬ ‫און טאקע נאר ער האט געקענט זיין דער שליח וואס גייט ראטעווען די וועלט‬ ‫און מקיים זיין די בריאה‪ ,‬עס האט זיך אויסגעפעלט אזא איינער וואס לעבט‬ ‫ווען א איד ארבעט זיך אויס און ער האט די כוח צו לעבן מיט שלוה‪,‬‬ ‫שטענדיג אין א מצב פון מנוחה און רואיגקייט און ער קען כסדר מאכן א גן‬ ‫רואיגקייט‪ ,‬מנוחה‪ ,‬און יישוב הדעת אין יעדן מצב‪ ,‬ער איז אלעמאל גרייט צו‬ ‫עדן אפילו אין די שווערסטע אומשטענדן אין וואס ער געפינט זיך‪ .‬ווייל חז"ל‬ ‫טוהן די רצון השי"ת‪ ,‬טראצדעם וואס די גאנצע וועלט ארום איז אנגעפילט‬ ‫דערציילן אונז אז נח האט געהאט א שווערע ארבעט‪ ,‬דער אייבישטער האט‬ ‫מיט רעש און טומל‪ ,‬די וועלט שרייט און רודערט און פראבירט צו שלעפן‬ ‫פארלאנגט פון איהם אז ער זאל בויען א תיבה במשך הונדערט און צוואנציג‬ ‫אלע חושים פונעם מענטש אהער און אהין‪ .‬קומט אויס אז ער געפונט דעם‬ ‫יאר! ווי מיר האבן שוין מאריך געווען אין די פארגאנגענהייט אין דעם ענין‪,‬‬ ‫וועג צו גן עדן אפילו פונדערווייטענס‪ ,‬ער דינט השי"ת אפילו ווען ער גייט‬ ‫די גאנצע עבודה פון נח איז באמת געווען פארבינדן מיט איין שטיק מסירות‬ ‫אדורך שוועריגקייטן‪ ,‬אפילו ווען עס קומט איהם נישט ָאן לייכט‪ .‬אויב קען‬ ‫נפש לשם שמים‪ .‬ער איז געשטאנען און געבויט די תיבה במשך אזויפיל יארן‪,‬‬ ‫זיך א איד דערהייבן העכער פון דאס אלעס און דינען דעם אייבישטער‪ ,‬דער‬ ‫ער האט זיך אפגעגעבן דערמיט שעות ארוכות יעדן איינציגסטן טאג לעיני כל‬ ‫ֹלקים ִה ְתה ֶלְך‬ ‫איז דער ריכטיגער ִאיׁש צ ִדיק ָּת ִמים וואס איז מקיים " ֶאת ָה ֱא ִ‬ ‫הקהל (אזוי האט השי"ת געוואלט‪ ,‬די תכלית איז געווען מעורר צו זיין די‬ ‫נֹח"‪ ,‬ער גייט מיט'ן אייבישטער בכל עת ובכל שעה‪ ,‬און ער זוכה צו ערפילן‬ ‫ארומיגע צו תשובה) ווען דורכאויס די גאנצע צייט שטייען זיינע שכנים ביי די‬ ‫זיינע פליכטן בשלימות‪.‬‬ ‫זייט און הערן נישט אויף חוזק צו מאכן פון איהם‪ ,‬זיי לאכן אויס זיין תמימות‪,‬‬ ‫זיי האלטן אז ער לעבט אין א עולם הדמיון אז ס'גייט קומען א חורבן און נאר‬ ‫וואס איז די סוד פון נח'ס חן?‬ ‫ער אליינס וועט געראטעוועט ווערן‪ .‬שווער צו גלייבן אז מיר וואלטן געקענט‬ ‫אז מיר וועלן זיך פארטיפן אביסל וועלן מיר דערהערן אז דאס איז געווען דער‬ ‫אנהאלטן אזוי לאנג זיך מוסר נפש צו זיין איינער אליינס קעגן א גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫סוד פון נח און זיין געפונען ֵחן ביי השי"ת‪ .‬דער ישמח ישראל ברענגט דברים‬ ‫אבער נח האלט זיך פעסט‪ ,‬ער שטייט און טוט זיין תפקיד און ווערט נישט‬ ‫נפלאים פונעם ספר חרדים (מ"ע מה"ת פ"א אות מ"ב) בשם דעם זוהר‬ ‫מיד‪ .‬טאקע ווייל ער לעבט א לעבן פון מנוחה און שלוה‪ ,‬ווייל ער איז שטענדיג‬ ‫הקדוש‪" ,‬דהנה שלשה פעמים נח כתוב כאן בתורה‪ ,‬לפי שהיה נח בדיבורו‬ ‫'נֹח' און צוגעלאזן אין אלע זיינע הנהגות‪ ,‬ער ווערט נישט נאכגעשלעפט נאך‬ ‫נח בהילוכו נח במעשיו‪ ,‬וכל נייחא מסיטרא דקדושה‪ ,‬ולפי שהיה נזהר מכעס‬ ‫הרגשים‪ ,‬נאכן אטמאספערע וואס הערשט ארום און ארום‪ ,‬און נאך די הבלי‬ ‫דהוא מסיטרא דמסאבא והיה נח בכל מעשיו שהוא מסיטרא דקדושה‪ ,‬זכה‬ ‫ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח מיט'ן‬ ‫עולם הזה‪ .‬ער האלט ָאן ווייטער זיין שטענדיגע ֶאת ָה ֱא ִ‬ ‫למדת חן"‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬עס ווערט דא דערמאנט אינעם פסוק דריי מאל דעם‬ ‫ּתֹולד ֹת נֹח‪ ,‬נֹח ִאיׁש צ ִדיק‪ ,‬און ִה ְתה ֶלְך נֹח) ווייל נֹח איז א‬ ‫(א ֶלה ְ‬ ‫ווארט נח ֵ‬ ‫ָ‬ ‫‪2‬‬ ‫פאר‪ ,‬איז ער אריינגעקומען מיט כעס און געפרעגט איינער פון‬ ‫וואס עס גייט ָ‬ ‫אמן‬ ‫פילסטן רואיגקייט‪ .‬דערפאר האט ער זוכה געווען צו זיין דער שליח‪-‬נֶ ָ‬ ‫די אנוועזנדע וואס עס באדייט די געוואלדיגע שמחה און טאנצערייען דא‪.‬‬ ‫וואס ראטעוועט די גאנצע בריאה‪.‬‬ ‫האט דער ארעסטאנט געענטפערט‪" ,‬איך ווייס נישט פונקטליך וואס‪ ,‬אבער‬ ‫נאכדעם וואס די הונדערט און צוואנציג יאר זענען פארבייגעגאנגען און די‬ ‫עפעס האט עס צוטוהן מיט דעם אז עס געפינט זיך דא דעם שיסל מיט‬ ‫מבול איז אנגעקומען‪ ,‬דעמאלטס איז שוין נישט געווען קיין קונץ צו טרעפן‬ ‫שמוציגע וואסער"‪ ...‬ווי נאר דער שומר האט עס געהערט‪ ,‬האט ער געגעבן‬ ‫דעם 'גן עדן' פון זיין עבודה‪ .‬דעמאלטס איז שוין אלעס געווען קלאר למפרע‬ ‫א רוף אויס מיט צארן‪" ,‬אויב אזוי וועל איך צעשטערן זייער שמחה" און‬ ‫הארעוואניע האט זיך אויסגעצאלט און אז ער האט מקיים‬ ‫אז זיין שווערע ָ‬ ‫דערביי האט ער א כאפ געטוהן די כלי און עס ארויסגעפירט פונעם צימער‪.‬‬ ‫פלאג און שוועריגקייט איז‬ ‫ָ‬ ‫געווען דעם רצון השי"ת אויף יעדן טריט‪ .‬די עיקר‬ ‫איבריג צו זאגן אז נאכדעם האבן זיי זיך טאקע געקענט שטעלן דאווענען מיט‬ ‫געווען דורכאויס די אלע יארן ווען זאכן זענען נאכנישט געווען אזוי קלאר‪,‬‬ ‫א פרייד און מיט א רואיגקייט‪.‬‬ ‫ווען אין די הערצער זענען נאך געווען ספיקות אויב עס גייט בכלל קומען א‬ ‫מבול און אויב עס פעלט בכלל אויס צו בויען א תיבה‪ .‬אבער נח איז מקיים‬ ‫ווען מען דערהערט אז דאס אליינס איז די שליחות און תפקיד‬ ‫דעם רצון ה' אין אלע מצבים‪ ,‬ער שטעלט זיך נישט אפ פאר גארנישט און ער‬ ‫יעדע מעשה פון צדיקים האט אין זיך אסאך נקודות און ענינים וואס מ'קען‬ ‫פרעגט נישט קיין קשיות‪ ,‬ער איז א ִאיׁש צ ִדיק ָּת ִמים וואס גייט מיט'ן‬ ‫זיך אפלערנען דערפון‪ ,‬אבער די הויפט נקודה וואס מיר קענען ארויסנעמען‬ ‫אייבישטער בתמימות אין אלע אומשטענדן‪ .‬ער מאכט 'גן עדן' אפילו דארט‬ ‫פון די מעשה איז‪ ,‬ווען א איד ווייסט און פארשטייט די חשיבות פון טון דעם‬ ‫וואו מען זעהט נישט קיין גן עדן פאר די אויגן‪ ,‬ער ווייסט ביי זיך מיט א‬ ‫רצון ה' אפילו ווען עס איז שווער‪ ,‬אפילו ווען ער זעהט נישט די גן עדן פאר‬ ‫קלארקייט און שטארקייט אז ער טוט יעצט וואס איז ריכטיג‪ ,‬ער איז זוכה‬ ‫די אויגן; ער שפירט ווי ער איז דערווייטערט און ער קען נישט יעצט מקיים‬ ‫מקיים צו זיין דעם דבר השי"ת‪ ,‬און ער ווערט נישט מיד‪ .‬ער גלייבט אז עס‬ ‫זיין פארשידענע מצוות און מעשים טובים‪ ,‬אבער אויב איז ער זיך מחזק און‬ ‫וועט נאך איין טאג זיין א גן עדן‪ ,‬עס וועט זיך נאך איין טאג אנזעהן און‬ ‫ער דערהערט די אז דאס אליין איז זיין שליחות און זיין תפקיד אין די יעצטיגע‬ ‫אנערקענען אז ער האט געטוהן זיין תפקיד און זיין שליחות‪.‬‬ ‫מינוטן‪ ,‬וועט איהם דער אייבישטער העלפן אז עס וועט נתהפך ווערן לטובה‪,‬‬ ‫און ער וועט נאך אנקומען צום ציל און זוכה זיין צו זעהן די גן ֵע ֶדן ֶׁשבֹו‪.‬‬ ‫די שמחה פון טוהן דעם רצון השי"ת‬ ‫היוצא לנו‪ ,‬וואס איז אונז נוגע‪ ,‬א איד דארף אלעמאל זוכן צו טוהן וואס עס‬ ‫עס ווערט דערציילט אויף די צוויי הייליגע ברידער‪ ,‬דער ר"ר אלימלך און דער‬ ‫איז דער רצון השי"ת יעצט‪ .‬מיר זענען נישט דא 'זיך' צופרידן צו שטעלן‪ ,‬מיר‬ ‫ר"ר זושא זכותם יגן עלינו‪ ,‬אז אמאל ווען זיי זענען געגאנגען אונטערוועגנס‬ ‫זענען נישט דא צו טוהן וואס 'מיר' פארשטייען איז ריכטיג אדער וואס 'מיר'‬ ‫און געפראוועט גלות ווי באקאנט‪ ,‬האבן זיי געליטן פון א מסירה‪ .‬איינער האט‬ ‫ווילן‪ .‬ניין‪ ,‬מיר זענען שטענדיג דא צו טוהן בלויז וואס עס איז דער רצון השי"ת‬ ‫זיי פאר'מסר'ט און מען האט זיי ארעסטירט און איינגעשּפארט אין א תפיסה‪.‬‬ ‫פון אונז‪ .‬אן ערליכער איד טרעפט אייביג דעם אייבערשטן אין יעדן ענין און‬ ‫אינעם צימער וואו די הייליגע ברידער האבן זיך געפונען אינאיינעם מיט‬ ‫ֹלקים ִה ְתה ֶלְך נֹח"‪.‬‬ ‫"את ָה ֱא ִ‬ ‫אין יעדן מצב און איז מקיים ֶ‬ ‫אנדערע ארעסטאנטן‪ ,‬איז אויך געלעגן א שמוציגע כלי וועלכע האט געדינט‬ ‫וויפיל מאל מאכט זיך אז מענטשן גייען ליידער אדורך שווערע תקופות אין‬ ‫ווי א ביה"כ און איז געווען פיל מיט אומריינע וואסער מיט א שלעכטע ריח‪,‬‬ ‫לעבן‪ ,‬אמאל מיט פרנסה‪ ,‬אמאל מיט געזונט‪ ,‬אמאל מיט נחת‪ ,‬וכדומה‪ ,‬דער‬ ‫וואס על פי הלכה טאר מען נישט דאווענען ווען עס געפונט זיך א כלי מיט‬ ‫מענטש מאכט‪-‬מיט‪ ,‬ער גייט אדורך מצבים וואס זענען גארנישט לייכט‪ ,‬עס‬ ‫צואה אינעם צימער‪.‬‬ ‫איז די פא רקערטע פון גן עדן‪ .‬אבער ווען א איד געדענקט אז דאס איז יעצט‬ ‫אין אנהייב איז דער ר"ר אלימלך געווען זייער צובראכן דערפון אז מען וועט‬ ‫זיין שליחות‪ ,‬דאס וויל דער אייבישטער פון איהם יעצט‪ ,‬און ער איז זיך מחזק‬ ‫נישט קענען דאווענען דארט צוליב די אומשטענדן‪ .‬זאגט איהם זיין ברודער‬ ‫און פראבירט צוצוגיין צו די עבודה מיט א תמימות און אמונה פשוטה‪ ,‬ער‬ ‫דער ר"ר זושא‪" ,‬פארוואס ביסטו טרויעריג? די זעלבע תורה וואס האט‬ ‫ווייסט אז דער רבוש"ע האט איהם אהינגעלייגט און דאס איז רצונו יתברך‬ ‫געהייסן יא דאווענען‪ ,‬האט אויך געהייסן אז ווען עס איז אן אומריינע פלאץ‬ ‫יעצט‪ .‬אזא איינער איז ער זוכה צו די מדריגה פון "וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה'"‪ ,‬ער‬ ‫טאר מען נישט דאווענען! אויב אזוי דארפן מיר טאנצן פון פרייד אז מיר זענען‬ ‫פירט זיך אויף מיט די בחינה פון ֵ'חן' וואס באדייט מנוחה‪ ,‬ישוב הדעת‪ ,‬און‬ ‫זוכה מקיים צו זיין א בפירוש'ע הלכה וואס שטייט אין שולחן ערוך אז דא‬ ‫רואיגקייט‪ ,‬ווי מיר האבן פריער געלערנט‪.‬‬ ‫דאך דעם רצון ה' דורכדעם וואס מיר‬ ‫טאר מען נישט דאווענען‪ ...‬מיר טוען ָ‬ ‫דאווענען נישט"‪.‬‬ ‫די גרעסטע קלארקייט וואס איז נאר פארהאנען‬ ‫די צוויי הייליגע ברידער האבן זיך טאקע ארויסגעלאזט אין א פייערדיגע‬ ‫ביים סוף פון אונזער פרשה האבן מיר די מעשה פונעם דור הפלגה‪ .‬רש"י‬ ‫ריקוד מיט א געוואלדיגע שמחה אויף דעם וואס זיי זענען זוכה מקיים צו זיין‬ ‫שטראפט געווארן‬ ‫ָ‬ ‫ברענגט (י"א ט') פון חז"ל אז דערפאר זענען זיי נישט בא‬ ‫דעם רצון השם מיט'ן נישט דאווענען‪[ .‬לויט טייל גירסאות אין די מעשה‪,‬‬ ‫מיט אזא הארבע עונש ווי די אנשי דור המבול וואס זענען אינגאנצן‬ ‫זעענדיג ווי די צוויי ניי געקומענע מענטשן טאנצן און שפרינגן האבן אלע‬ ‫אפגעמעקט געווארן פון די וועלט‪ " ,‬אלא שדור המבול היו גזלנים והיתה‬ ‫ארעסטאנטן אנגעהויבן מיטצוטאנצן און זיך מיטפרייען מיט זיי‪ ,‬און ס'איז‬ ‫מריבה ביניהם‪ ,‬לכך נאבדו‪ ,‬ואלו היו נוהגים אהבה וריעות ביניהם שנאמר‬ ‫געווארן דארט לעבעדיג און ליסטיג]‪ .‬דער שומר פון תפיסה האט באמערקט‬ ‫שפה אחת ודברים אחדים‪ ,‬למדת ששנאוי המחלוקת וגדול השלום"‪ ,‬די‬ ‫‪3‬‬ ‫אראפפאלן צום תהום‪ .‬א זאך וואס איז זיכער בגדר נס גלוי‪ ,‬פון הימל האט‬ ‫מענטשן פונעם דור הפלגה האבן געארבעט אינאיינעם מיט אחדות און‬ ‫מען זיי געראטעוועט ממות לחיים‪.‬‬ ‫ליבשאפט‪ ,‬און דאס איז געווען זייער מעלה איבער די מענטשן פונעם דור‬ ‫המבול וואס האבן געלעבט מיט שנאה און גניבה וגזילה צווישן זיך‪.‬‬ ‫מיר קענען ארויסנעמען פון דעם א שטארקע מוסר השכל פאר אונז‪ .‬ווען‬ ‫איינער וואלט געפרעגט א טאג פריער אט דעם פלאמבער אויב ער האלט אז‬ ‫לאמי ר אבער באמערקן אן אינטערסאנטע זאך‪ .‬יא‪ ,‬זיי האבן טאקע געהאט‬ ‫ער וועט ראטעווען אזויפיל מענטשן‪ ,‬אז ער וועט אנערקענט ווערן אלס א‬ ‫אחדות צווישן זיך‪ ,‬אבער וואס איז געווען זייער מטרה? וואס איז געווען די‬ ‫העלד‪ ,‬וואלט ער אודאי געלאכט דערפון‪ ,‬עס איז איהם קיינמאל נישט‬ ‫ענדגילטיגע ציל פונעם בויען דעם גרויסן טורעם ביז צום הימל?‬ ‫געקומען אויפן געדאנק אזא ווילדע חלום‪ .‬ווער איז ער דען? א פשוט'ער‬ ‫לערנט אונז רש"י אפאר פסוקים פריער (י"א א') עטליכע פשטים וואס‬ ‫מענטש‪ ,‬אן קיין שום ערפארונג‪ ,‬אן קיין שום טרענירונג‪ ,‬וואס קען מען שוין‬ ‫פונקטליך האט געשטערט פאר די מענטשן פונעם דור הפלגה‪ :‬לויט איין פשט‬ ‫ערווארטן פון איהם? אבער למעשה האט זיך די מציאות ארויסגעשטעלט‬ ‫האבן זיי זיך געוואלט קריגן מיט'ן באשעפער ח"ו‪ ,‬לויט אן אנדערע פשט‬ ‫אנדערש‪ .‬מיט א קליינע פעולה‪ ,‬מיט א קליינע שריט‪ ,‬האט ער זוכה געווען‬ ‫האבן זיי מקנא געווען אז השי"ת האט אויסגעוועלט נאר די מלאכים און די‬ ‫צו זיין דער שליח מן השמים און ראטעווען אזויפיל מענטשנ'ס לעבן‪.‬‬ ‫עליונים צו זיין נאנט צו איהם‪ ,‬און לויט א דריטע פשט האבן זיי גאר מורא‬ ‫לענינינו‪ ,‬עס מוז נישט פאסירן דוקא אויף א פליגער‪ ,‬און מען דארף נישט זיין‬ ‫געהאט אז די הימל וועט איינפאלן און די וועלט וועט חרוב ווערן‪ ,‬דערפאר‬ ‫א פילאט‪ ...‬אבער וויפיל מאל מאכט זיך ביי אונז אז מיר קענען זיין א שליח‬ ‫האבן זיי עס געוואלט אונטערהאלטן‪.‬‬ ‫ווארט פאר א צווייטן‪ ,‬מאיר פנים זיין‬ ‫צו ראטעווען א צווייטן‪ ,‬צו זאגן א גוט ָ‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס איז פשט פון די פארשידענע ֵדיעות און‬ ‫צו אנדערע‪ ,‬מקרב זיין איינעם ווען ס'פעלט אויס‪ ,‬מחזק זיין אין די ריכטיגע‬ ‫דאך א מעשה שהיה וואס האט פאסירט איין וועג‪ ,‬עס‬ ‫פשטים דא? עס איז ָ‬ ‫מינוט‪ .‬אזויפיל זאכן וואס מיר קענען טוהן‪ ,‬מיר קענען זיין די העלד פון יענע‬ ‫פארגעקומען?‬ ‫איז ווי א מחלוקת אין מציאות וואס איז דארט ָ‬ ‫מינוט‪ ,‬טאקע ָאן קיין רעש און פרסום‪ ,‬אפשר וועט קיינער נישט וויסן דערפון‪,‬‬ ‫אבער יעדער פון אונז קען זיין א מלאך מושיע און טוהן זאכן וואס קיינער‬ ‫בדרך רמז קענען מיר דערהערן דא א טיפע מוסר השכל‪ .‬רש"י מיינט צו זאגן‬ ‫אנדערש קען נישט טוהן‪.‬‬ ‫אז אלעס איז אמת‪ ,‬זיי האבן געהאט א שטארקע אחדות אז מען דארף בויען‪,‬‬ ‫זיי האבן אלע צוגעלייגט א פלייצע און געווען געטריי צו די החלטה אז מען‬ ‫יעדער פון אונז קען נאך אמאל זוכה זיין צו זיין פונקט ווי נֹח וואס פון איהם‬ ‫מוז האבן דעם הויכן טורעם‪ .‬עס האט אבער געהערשט א גרויסע‬ ‫איז ארויסגעקומען א גאנצע וועלט! מיר דארפן געדענקן צו לעבן ווי נח‪ ,‬מיט‬ ‫אומקלארקייט 'וואס' פונקטליך די תכלית דערפון איז‪ .‬יעדער האט געשוויצט‬ ‫חן און מנוחה‪ ,‬צוגעלאזנקייט‪ ,‬און זוכן אלעמאל צו טוהן וואס איז ריכטיג אין‬ ‫פאר אן אנדערע סיבה און מיט א אנדערע ווילן און ציל‪ .‬ווי עס מאכט זיך‬ ‫די יעצטיגע מינוט‪ ,‬זוכן אלעמאל צו טוהן די רצון השי"ת אינעם יעצטיגן מצב‪,‬‬ ‫אסאך מאל אז מענטשן זענען פאראייניגט און מען ווייסט אז מען מוז גיין‬ ‫אפגעזעהן אויב ס'איז גרינג אדער שווער‪ .‬און דעמאלטס איז מען זוכה‬ ‫אהין‪ ,‬אדער טוהן אזוי און אזוי‪ ,‬אבער יעדער טוט עס צוליב אן אנדערע סיבה‬ ‫בעזהשי"ת צו 'וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה'' און קענען טרעפן די ליכטיגקייט און גן‬ ‫און א אנדערע מטרה‪.‬‬ ‫עדן וואס ווארט אפ פאר די אלע וועס גייען מיט'ן אייבישטער און טוען זיין‬ ‫רצון‪.‬‬ ‫דאס איז א היכי‪-‬תימצי פון אחדות צו א געוויסע שטרעבונג‪ ,‬וואס האט אבער‬ ‫נישט קיין קלארע ציל און תכלית‪ .‬די פונקט פארקערטע דערפון איז ווען א‬ ‫לסיכום געדענק‪:‬‬ ‫איד האלט זיך פעסט צום רצון ה' אין אלע אומשטענדן‪ ,‬ער לעבט מיט חן און‬ ‫• מיר האבן 'גן עדן' פאר די אויגן זייער ָאפט‪ :‬ביי סעודת שבת מיט די‬ ‫מנוחה אין אלע מצבים‪ ,‬עס קען אפשר זיין נישט לייכט‪ ,‬אבער עס איז נישט‬ ‫קינדער ‪ -‬די ווארימע זמירות און הערליכע שמועסן‪ .‬די שעה פון קביעות‬ ‫פארהאן נאך אזא קלארקייט ווי דעם! דער איד ווייסט אז ער גייט אויפן‬ ‫עתים לתורה‪ .‬די מינוטן פון כיבוד אב ואם‪ ,‬און נאך‪ .‬לאמיר נישט‬ ‫ריכטיגן וועג‪ ,‬ער גייט צו א קלארע און לעכטיגע ציל‪ ,‬וואס וועט זיך צום סוף‬ ‫אנטלויפן דערפון‪.‬‬ ‫אויסשטעלטן צו זיין דאס מערסטע גוט און וואויל‪.‬‬ ‫• די עבודה פון טרעפן גן עדן אפילו ווען עס דערקענט זיך נישט‪ .‬לעבן מיט‬ ‫השי"ת אין יעדן מצב מיט מנוחה און רואיגקייט‪ ,‬און זוכן צו טוהן זיין‬ ‫רצון‪ .‬דאס איז די גרעסטע קלארקייט וואס איז נאר פארהאן‪.‬‬ ‫יעדער פון אונז קען זיין דער נח בדורנו‬ ‫• יעדער פון אונז קען אמאל זיין אזויווי נח בשעתו‪ ,‬ראטעווען א עולם‬ ‫לאמיר מסיים זיין אונזער שמועס מיט נאך איין קליינע נקודה'לע פון ענינים‬ ‫מלא‪ ,‬דורכ'ן טוהן די ריכטיגע מעשה אין די ריכטיגע מינוט‪.‬‬ ‫העומדים על הפרק‪ .‬נישט לאנג צוריק האט די וועלט געהאט די זכיה‬ ‫מיטצוהאלטן א געוואלדיגע נס הצלה‪ ,‬ווען קרוב צו צוויי הונדערט‬ ‫א לעכטיגע שבת קודש!‬ ‫פאסאזשירן וואס זענען געווען אויף א פליגער זענען געראטעוועט געווארן אין‬ ‫לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל‬ ‫די לעצטע רגע פון א מיתה משונה רח"ל דורכ'ן פילאט וועלכער האט שוין‬ ‫בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א‬ ‫געהאלטן אינמיטן אראפברענגן דעם עראפלאן‪ ,‬נאכדעם וואס א פשוט'ער‬ ‫מענטש‪ ,‬אן איינפאכער פלאמבער‪ ,‬האט געטוהן די ריכטיגע שריט אין די‬ ‫זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי‪-‬מעיל בעז"ה ‪tiferenblik@gmail.com‬‬ ‫ריכטיגע מינוט‪ ,‬און מיט דעם האט ער געראטעוועט דעם גאנצן פליגער פון‬ ‫‪4‬‬