טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — נח (2026-10-12)

יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א פרשת
פרשת
תבא
כי נח
אלול
טז חשון
ו'
תשפ”ו
תשפ"ז
שבת מברכים חשון | ר"ח יום ראשון-שני | המולד יום ראשון 2 | 9:43חלק' 850
רח שנה ה'
דער שכר פון א מצוה לויט
די אנשטרענגונג
ה המערכת
ויקח שם ויפת הפרשה וַ יְ הִ י הַ ֶ ּג ׁ ֶשם המערכת
אין די וואכענדיגע פרשה לערנען מיר ביים סוף פון די פרשה נאכ’ן מיר זענען נארוואס ארויסגעגאנגען פון די תקופה פון די ימים
שילדערן די מבול איבער די געשעעניש וואס האט זיך אפגעשפילט מיט טובים פון חודש תשרי ,וואס צווישן זיי זענען געווען עטליכע טעג
נח און ווי אזוי די קינדער האבן זיך געפירט דערביי. וואס ווערן אנגערופן ‘ימי החתימה’ ,און עס זענען דא מענטשן
די תוה”ק דערציילט אונז אז ווען די צוויי ברידער שם און יפת האבן געזען וואס פרעגן -היתכן? וויאזוי קען דאס זיין! דא זאגט מען אונז
וואס איז געשען צו זייער טאטע האבן זיי באדעקט דעם טאטן אז נח זאל אז ראש השנה איז דער יום הדין ,אויב אזוי ,וויאזוי קען זיין אז
דער לשון וואס די תוה”ק נוצט ביים דערציילן די פרשה איז ‘ויקח שם
הבנין
נישט קומען לידי בזיון. יום כיפור איז דער יום הדין? און נאכדעם פרעגט מען ווייטער,
אום יום הכיפורים איז דאך געווען דער יום החתימה ,אויב אזוי,
ויפת את השמלה וישימו על שכם שניהם וילכו אחרנית ויכסו את ערות וויאזוי זאגט מען אז אום הושענא רבה איז דער יום החתימה?
אביהם ופניהם אחרנית וערות אביהם לא ראו’. נאר דער הסבר איז ,אז אום ראש השנה שרייבט השי”ת און
אום יום כיפור חתמ’עט ער ,אבער אום הושענא רבא טוט דער
מיר ווייסן אז יעדע ווארט אין די תוה”ק איז מדוייק עד אין לשער. אויבערשטער פארבעסערן די חתימה .און אויב מיר וועלן
רש”י הק’ איז מדייק אויפ’ן ארט איבער דער לשון ‘ויקח’ אז עס איז א אריינקוקן אין די פרשה פון די וואך וועלן מיר קענען בעסער
לשון יחיד. פארשטיין דעם ענין.
ההלכה
אויבנאויף איז שווער פארוואס שטייט א לשון יחיד -עס וואלט געדארפט ווען דער מבול האט אנגעהויבן צו גיין ,שטייט אין די תורה ‘ ַוי ְִהי
שטיין א לשון רבים ווייל צוויי האבן גענומען די צודעק. הַ ֶּג ׁ ֶשם עַ ל הָ ָא ֶרץ’ ,און רש”י הקדוש איז מסביר ‘ ַוי ְִהי הַ ֶּג ׁ ֶשם –
ידן ְ ּב ַרחֲ ִמים
ידן ,הו ִֹר ָ וּלְ הַ ּ ָלן הוּא או ֵֹמר ַוי ְִהי הַ ּ ַמבּ וּלֶ ,א ּ ָלא ְּכ ׁ ֶשהו ִֹר ָ
עס וואלט געווען פאסיגער אז עס זאל שטיין ‘ויקחו’ און נישט ‘ויקח’. ׁ ֶש ִאם י ְַחזְ רוּ י ְִהיוּ ִ ּג ׁ ְש ֵמי ְ ּב ָרכָה ,וּכְ ׁ ֶשלּ ֹא ָחזְ רוּ הָ יוּ לְ ַמבּ וּל’ .פון די
נאר רש”י דעקט דא אויף אז די תוה”ק שרייבט עקסטער א לשון יחיד און ווערטער פון רש”י זעען מיר א שרעקליכע זאך ,אז כאטש
נישט א לשון רבים ווייל ער וויל דא לאזן הערן א דערהער. די גזירה איז שוין נגזר געווארן ,און דער אויבערשטער האט
געווארט הונדערט און צוואנציג יאר ביז נח האט געבויט די
די תוה”ק לאזט דא הערן אז ביידע זענען געווען שותפים צו די פעולה תיבה ,און ווען דער צייט איז אנגעקומען האט ער געווארן נאך
אבער די אנשטרעגונג צו די מצוה איז נישט אייניג. זיבן טעג וויבאלד מתושלח איז נפטר געווארן ,און צום סוף ווען
די פעולה ביי שם איז געווען שווערער און אויך די שכר איז געווען
המעשיות
פאר שם איז די פעולה אנגעקומען אסאך שווערער ווי פאר ‘יפת’. די רעגן האט אנגעהויבן צו גיין ,איז עס געגאנגען ברחמים אלץ
ִ ּג ׁ ְש ֵמי ְ ּב ָרכָה ,ווייל מעגליך וועלן די מענטשן תשובה טון ,און
דעמאלטס ,נישט נאר וועט עס נישט זיין קיין מבול ,נאר עס וועט
אנדערש .אינדערצייט וואס די באלוינונג פאר יפת איז געווען אז לעתיד
לבוא וועלן זיינע קינדער זוכה זיין צו קבורה ווי דער פסוק אין יחזקאל איז זיין ִ ּג ׁ ְש ֵמי ְ ּב ָרכָה!
שם ֶקבֶ ר ,האט שם זוכה געווען אז בשכר דימעיד [לט ,א] ֶא ּ ֵתן לְ גוֹג ְמקוֹם ׁ ָ לויט דעם ערקלערונג פארשטייט מען שוין גוט וויאזוי עס קען
פעולה וועלן זיינע אייניקלעך באקומען די מצוה פון ציצית. זיין אז עס זענען דא עטליכע טעג פון ‘דין’ און עטליכע טעג
פון ‘חתימה’ ,ווייל דער אויבערשטער מיט זיין גרויס רחמנות
ווען מען איז זיך מתבונן אין די רש”י זעט מען א מורא’דיגע זאך .מ’זעט אז געבט אונז נאך א געלעגנהייט און נאך א געלעגנהייט צו תשובה
ההתחזקות
טראץ וואס ביידע האבן געטון די זעלבע פעולה און זענען געווען אייניגע
שותפים אין די מעשה איז אבער די שכר פאר די מצוה נישט די זעלבע ,אז
שע ֲֵרי ְדּ ָמעוֹת ל ֹא נִ נְ עֲלוּ ,און טון ,און אפילו יעצט ,איז נאך אלץ ׁ ַ
יעדער איינער האט די מעגליכקייט צו תשובה טון ,ווייל דער
איינער באקומט פאר דעם א גרויסער שכר און דער צווייטער א קלענערער שעַ ר לְ דוֹפְ ֵקי ִ ּב ְת ׁשוּבָ ה’.אויבערשטער איז ‘הַ ּפו ֵֹת ַח ׁ ַ
שכר ,ווייל אין הימל מעסט מען נישט בלויז די מעשה אליין נאר אויך די
מורנו ורבינו שליט”א פירט זיך צו זאגן אין נאמען פון צדיקים,
אנשטרעגונג -וויפיל מ’האט זיך אנגעשטרענגט פאר די מעשה.
אז דער אויבערשטער שיקט אונז טאג־טעגליך טויזנטער ווינקען
די געדאנק דערקענט זיך סיי פון דער לשון וואס די תוה”ק נוצט צו און רופן וואס שרייען אויס צו אונז אז מיר זאלן תשובה טון ,מיר
פונאדערשיידן די פעולה ,אבער נאכמער איז עס קענטיג ווען מ’רעדט פון דארפן נאר גוט אויסהערן .מיר דארפן עפענען אונזערע אויגן,
די שכר וואס זיי האבן באקומען פאר די מעשה. אויפמאכן אונזערע אויערן ,און אויסהערן די קולות .יעדן מאל
ההשגחה
די הבדל אין די שכר איז אומגלויבליך .אינדערצייט וואס יפת וועט זוכה
זיין צו קבורה ,האט שם זוכה צו א נצחיות’דיגע שכר ,אז זיינע קינדער
וואס איינער זעט א מעלדונג אדער ער הערט דער שטימע וואס
רופט אויס אז א איד איז נפטר געווארן ,איז דאס א צייכן פון
הימל וואס דערמאנט אונז אז מען בלייבט נישט דא אויף אייביג,
וועלן קענען מקיים זיין די גרויסע מצוה פון ציצית און מאכן א נחת רוח
פאר’ן בורא כל העולם אויף אייביג. און אזוי ווייטער.
איז לאמיר נישט זיין קיין טיפשים אזוי ווי דער דור המבול,
די מעשה איז א גרויסער חיזוק פאר יעדן איד וואס לערנט תורה און וועלכע האבן נישט אויסגעהערט די ווארענונגען און די רמזים.
שטרענגט זיך אן פאר א מצוה .אין די היינטיגע וועלט איז דער שטייגער און כאטש די יעצטיגע טעג ווערן נישט באטיטלט אלץ ‘ימי
‘א ׁ ְש ֵרי ִמי
תשובה’ ,אבער אויף דעם זאגן דאך די הייליגע חז”ל ַ
מען קען הערן שמועס'ן און דרשות ׁ ֶשלּ ֹא ָח ָטא ,ו ִּמי ּׁ ֶש ָח ָטא י ָׁשוּב וְ י ְִמחֹל לוֹ’.
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער
אידיש 073-2951321 :לשה"ק073-2951320 :
פנינים
א יו”ר הועדה הרוחנית :הרב יעקב רבינוביץ | עורך :ש .גולדשטיין
>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |
תשרפ
אבת יכ
ציילטצ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי
המערכתההשגחה
מעןמג יבר
‘כמות’.איל
די ןהכה ל
לויטבר
הפרשה
איזץיבוני
זאךלש
אז די שאצונג צו אא"טי
וויפיל בלעטער יענער האט געלערנט אדער וויפיל המערכת
מסכתות יענער האט אנגעיאגט .אבער אויבן אין הימל
לולא זט
מעשיות אויף השגחה פרטית ו”פשת
איז דא אן אנדער מעסטל .דארטן מעסט מען נישט די
כמות נאר די איכות ,די יגיעה פון די זאך.
געשריבן דורך ליינערס דער געדאנק טרעפן מיר אויך אין חז”ל אין מדרש שיר
השירים (פרשה ח’ סימן י’) וואו די מדרש רעדט ארום
געראטעוועט05
8 די שפעטיגונג וואס האט
פון די נקודה .מיר ציטירן דא דער לשון המדרש וז”ל:
הבנין
“מה טעם האלף לך שלמה ,ר’ חייא בריה דרבי אבא
דיפו אמר הלומד תורה בצער נוטל אלף ,שלא בצער
פאר לאנגע יארן דין איך אלץ א פריוואטער טעקסי דרייווער פאר אידן מאתים נוטל בשכרו ,ממי את למד משבטו של יששכר
וועלכע באשטעלן ביי מיר נסיעות .איין טאג קלינגט מען מיר אן און ומשבטו של נפתלי ,שבטו של נפתלי על ידי שהיו
מ’באשטעלט מיר אויף א ספעציעלער טריפ אפצונעמען א איד וואס איז עוסקים ולומדים תורה בצער נטלו שכר אלף ,הה”ד
ליידער באגרעניצט און גייט ארום פון איין ארט צו די אנדערע מיט א (דברי הימים א’ ,י”ב ,ל”ה) ומנפתלי שרים אלף ,אבל
רעדער בענקל. שבטו של יששכר על ידי שהיו למדין תורה שלא בצער
דער באשטעלער האט געזאגט אז דער איד וויל פארן צום לופטפעלד און נטלו שכר מאתים ,שנאמר (שם פסוק ל”ג) ראשיהם
מאתים ,וכל אחיהם על פיהם”.
ההלכה
ער דארף איינער זאל אים נעמען.
איך האב אנגענומען די באשטעלונג און זיך ארויסגעלאזט צו די אכסניא מיט דעם דערהער קען מען אויך פארשטיין די ווערטער
פון דעם איד .אנקומענדיג אהין האב איך געזען אז מ’רעדט פון א חשוב’ער פון די הייליגע גמרא אין מסכת חגיגה [דף ט ע”ב]
איד וואס זיצט און לערנט תורה פון צופרי ביז ביינאכט אויסנוצנדיג יעדע אויפ’ן פסוק [מלאכי ג ,יח] ‘ושבתם וראיתם בין צדיק
רגע פאר תורה .מ’האט אים ארויפגעזעצט אויפ’ן קאר און זיך געגרייט לרשע ,בין עובד אלקים לאשר לא עבדו’.
ארויסצופארן צו די עירפארט. די גמרא אויפדעם זאגט אז פון דא לערנט מען ארויס
דער איד האט געדינגען א דירה אין ארץ ישראל .עס איז געווען אז דער וואס לערנט זיין לימוד הונדערט מאל איז נישט
אפגעשמועסט אז איידער ער קערט זיך צוריק קיין אויסלאנד וועט דער בעל די זעלבע ווי דער וואס לערנט דער לימוד הונדערט און
האכסניא קומען צוגיין און נעמען די שליסלעך. איין מאל.
זעענדיג אז עס ווערט שפעט האב איך זיי געמוטיגט אז איך וועל נעמען
די שליסלען און ווען איך וועל זיך צוריקקערן קיין ירושלים וועל איך
המעשיות
ווען מ’טראכט אריין מיט א טיפקייט אין די ווערטער
פון די גמרא כאפט עס א פחד .מ’רעדט דא פון א איד
איבערגעבן די שליסלען פאר דעם בעל אכסניא. וואס האט געלערנט תורה און גע’חזר’ט הונדערט מאל
דער איד האט זיך בארואיגט און מ’האט זיך ארויסגעלאזט אויפ’ן וועג צום א סוגיא אבער דאך איז ער אין די בחינה פון ‘לא עבדו’
עירפארט .אונטערוועגענס פרעג איך דעם איד צי מ’האט אלעס און צי זיי קעגן דער וואס האט געלערנט א סוגיא הונדערט און
האבן מיטגענומען מיט זיך די פאספארטן און די דאקומענטן. איין מאל.
איך האב געפרעגט די שאלה אלץ געוואוינהייט ,אבער נאכ’ן פרעגן האב
איך באמערקט אז כ’האב דערוועקט ביי זיי א נקודה.
עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז זיי האבן פארגעסן די פאספארטן אין די
ההתחזקות
די סיבה דערצו איז ווייל דער וואס האט געלערנט
הונדערט און איין מאל האט אריינגעלייגט מער יגיעה
אין דער לימוד.
אכסניא .אז מ’האט נישט קיין פאספארט קען מען נישט ארויספארן פון די יגיעה פון הונדערט און איינס ביז הונדערט איז נישט
לאנד .קיין אנדערע ברירה איז נישט געווען .מ’האט געדארפט מאכן א בואי קיין פארגלייך ,אבער מיט דעם אלעם איז עס נישט די
בשלום און זיך צוריקקערן צו די אכסניא .די שלעפעריי האט גורם געווען זעלבע ,ווייל די ביסעלע יגיעה וואס דער וואס האט
אז מ’זאל נישט האבן גענוג צייט אנצויאגן די פליגער און עס פארשפעטיגן. געלערנט הונדערט און איינס מאל הייבט אויף דער
אבער דא האט זיך ארויסגעשטעלט די אויסטערלישע השגחה פרטית .ווען לימוד לאין ערוך.
מיר געבן גלייך צוריק די שליסל ,וואלט דער איד נישט געהאט קיין וועג
אריינצוגיין אין די דירה און אויך נישט קיין אכסניא וואו צו נעכטיגן יענער
נאכט ,נאך דעם וואס ער האט נישט געהאט די שליסל צו די דירה און ער
ההשגחה
מיט דעם דערהער קען מען אויך פארשטיין די ווערטער
פון די גמרא אין ברכות [דף מז ע”ב] וואס רבי יהושע
בן לוי האט געזאגט אז א מענטש זאל זיך מקדים זיין
האט נישט געקענט נעמען אן אנדערע אכסניא צוליב זיין באגרעניצונג. און קומען אין שול און זיין פון די עשרה ראשונים און
נאך זייענדיג אין די קאר האב איך מיטגעהאלטן וואו דער איד קלינגט אריין אז דער איד וואס פירט זיך אזוי נעמט שכר כנגד כולם
א צווייטער איד און באשטעלט אים אז ער זאל אים נעמען ביינאכט צום און אז אפילו הונדערט אידן קומען שפעטער אונטער -
ציון הק’ פון דער אור החיים הק’. נעמט ער שכר קעגן אלע הונדערט.
“איך ווייס פארוואס איך האב פארשפעטיגט די פליגער” ,זאגט מיר דער פארוואס קומט זיך אזא גרויסער שכר פאר א איד וואס
איד .דערביי האט ער פארציילט אז איידער ער איז אנגעקומען קיין ארץ קומט פרי אין בית המדרש ,אז ער נעמט שכר קעגן
ישראל האט ער זיך פארגענומען אז ער גייט גיין צום ציון פון דער הייליגער
אור החיים הק’ זי”ע ,ווייל ער געבט איבער מידי שבוע בשבוע א שיעור אין
פנינים
הונדערט וואס קומען נאך אים? די סיבה דערצו איז
ווייל ער האט זיך מייגע געווען ,און די יגיעה האט א
אור החיים הק’ ,אבער ער האט פארגעסן פון דעם. געוואלדיגע חשיבות.
יעצט ,אז ער האט געשפעטיגט די פליגער האט ער זיך דערמאנט אין זיין היוצא לנו מכל זה אז אין הימל האט די יגיעה פון א
צוזאג און מקיים געווען זיין הבטחה און איז געפארן צום ציון הק’ פון דער איד א גרויסע חשיבות און אז די יגיעה קען צומאל
אור החיים הק’. איבערשטייגן די כמות פון א זאך.
נאר נאכ’ן זיין ביים ציון הק’ האט ער זיך צוריקגעקערט קיין אמעריקע ,און די געדאנק דארף זיין א לימוד פאר אונז אייביג .עס
דאסמאל איז די נסיעה געווען גלאטיג און געשמירט. מאכט זיך אסאך מאל אז א איד האט נישט קיין כח צו
די געשיכטע האט מיר געלערנט ווי אזוי יעדער זאך וואס געשעט צו א
מענטש איז מיט א גענויער חשבון און פירט זיך אויסגערעכענט אויף יעדער
האר ,אויך ווען עס זעט נישט אויס אזוי.
המערכת
לערנען און ער האט מניעות ביים לערנען .דער איד קען
צומאל כאפן א שוואכקייט שפירנדיג די שוועריגקייט
אדער די יגיעה ,אבער דער אמת איז די פארקערטע ,אז
(דערציילט דורך דער בעל המעשה :י.ק). די יגיעה דארף געבן כח פאר דעם מענטש וויסנדיג אז
זיין חשיבות עומד צו זיין קעגן די יגיעה איז אויסנאם
גרויס.
אז מ’זאל זיך אייביג
הנפשעמ
כוחותה ןעק ן
דימש ןרעגעבןסעו
הקב”הןוא ן'
זאל תושרד
די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט אוןפ זיך מתגבר
קענעןרעטסקע א ןיא -א"טילש ונברו ונרומ ןו
שוואכקייטן די איבער שטארקן רעמונ ע
מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין
פקס15326517922 : השולחן
דייאגרויסע שכר און זיין :צו
שיד זוכה12315
און92-3
מניעות,ל 70
די: 02ק"השאויף315
זיין92-37
דביקות בשמו יתברך.
0
ןייטשדלוג .ש :ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה :תינחורה הדעוה ר”וי
ב
תיבת נח –
געווען .און טראצדעם וואס ער איז שוין געווען אויף
דער עלטער ,האט ער נישט צוגעשטימט זיך צו גיין
אראפלייגן אביסל ,נאר ער האט זיך אנגעשטרענגט
מיט אלע כוחות און זיך געשטארקט צו לערנען
המעשיות
היינטיגע צייטן
אפילו דעמאלטס.
איין טאג האט דער יונגערמאן אביסל פארשפעטיגט,
בלויז עטליכע מינוט ,און רבי שבתי וועלכער איז עס איז באוואוסט דער יסוד פון דער הייליגער בעל
געווען זייער מיד און אפגעשוואכט ,און האט זיך שם טוב זי”ע (בעש”ט עה”ת ר”פ חוקת) ,אז די תורה
קוים געהאלטן ,האט אין אנהייב פראבירט לערנען הקדושה איז נִ צְ ִחית ,און יעדע איינצלהייט וואס
אליין ,אבער זיין קאפ האט זיך גלייך אראפגעלאזט, “וַ ָ ּיבוֹ א נֹ ַח וּבָ נָ יו כו’ ֶאל הַ ֵּתבָ הִ ,מ ּ ְפנֵ י ֵמי הַ ַּמבּ וּל” (ז ,ב) שטייט אין איר איז נוגע אויף עפעס א וועג ,פאר
און ער האט איינגעדרימלט אזוי זיצנדיג ,פון גרויס יעדן איינעם פון כלל ישראל אין יעדער צייט ,און אין
מידקייט .ווען דער חברותא איז אריינגעקומען און
האט געזען דער מצב ,האט ער גוט פארשטאנען ווי אנגעיאגט היינט? און מען קען זיך לייכט פאָ רשטעלן “תיבַ ת נֹחַ ” איז א נצחית ,און דער ענין ההתחזקות יעדער פלאץ.
אויך די ּ ֵ
וויכטיג עס איז פארן רב זיך אויסצורוען ,דעריבער די חֶ ׁ ְשקַ ת הַ ּתו ָֹרה וואס רבי זונדל האט איינגעווארצלט דערפון גייט אן אין יעדן דור און אין יעדער צייט און
האט ער שטארק אכטונג געגעבן אז עס זאל בלייבן אין אים מיט זיין געוואלדיגע פראגע ,און עס דרינגט פלאץ .ווייל אונזערע הייליגע חז”ל האבן געזאגט
שטיל ארום דער רב ,און קיין שום רעש זאל דארט אריין אין די טיפענישן פונעם נפש! “מי ׁ ֶש ּפ ַָרע
אנהייב פון פרק הַ ּזָהָ ב (בבא מציעא מדִ :).
נישט געהערט ווערן ,כדי דער צדיק זאל זיך קענען *** מֵ אַ נְ ׁ ֵשי דּ וֹר הַ ּ ַמבּ וּל ו ִּמדּ וֹר הַ פְ ָלגָה ,הוּא עָ ִתיד לְ ִה ּפ ַָרע
אביסל אפרוען. ִמ ִּמי ׁ ֶשאֵ ינ ֹו עוֹמֵ ד ְ ּב ִדבּ וּרוֹ” .דערמיט האבן זיי מרמז
יעדן טאג פלעגט רבי זונדל ע”ה פראווען ‘תיקון
אזוי איז געלונגען פאר רבי שבתי צו דרימלען זיצנדיג חצות’ ,זיך זעצנדיג אויף א נידעריגן בענקל ווייניגער געווען ,אז אין יעדן דור געפינט זיך אביסל פון די
אויפן בענקל ,פאר גאנצע ‘צען מינוט’ ...פלוצלונג השפעה פונעם דור המבול און דער דור הפלגה ,און
האט זיך ר’ שבתי אויפגעוועקט ,און מיט גרויס שרעק
האט ער זיך אנגערופן :אוי! אוי! איך האב פארפאסט
ווי דריי טפחים ,ווי דער שטייגער פון י ְֵר ִאים ו ׁ ְּשל ִֵמים
אין די פריערדיגע דורות.
רבי זונדל האט געהאט א ספעציעלן סדר פון לימודים
דעריבער ,דער וואס האט זיי באשטראפט ,דער וועט ההשגחה
אויך באשטראפן אלע וואס גייען אין זייערע וועגן און
אזעלכע טייערע צייט פון לערנען! וואס וועט זיין מיט פירן זיך אזוי ווי זיי.
וואס ער פלעגט לערנען נאכן ענדיגן אפרעכטן תיקון
מיר ?...און אזוי איז ער געזעצן און ער האט געמאכט אויך אינעם יעצטיגן דור איז דא רח”ל פיל השחתה,
חצות ,און ער פלעגט דעמאלטס עוסק זיין אין עטליכע
א חשבון וויפיל צייט ער האט אזוי געדרימלט ,און אזוי ווי די השחתה וואס איז געווען ביים דור המבול
מוסר ספרים אין וועלכע ער האט דעמאלטס געהאט
ער איז אנגעקומען צו דעם אז ער איז געשלאפן פאר “כי ִה ׁ ְש ִחית ּכָל ָּב ָׂשר אֶ ת דַּ ְרכּ וֹ”.
וואס דערויף שטייט ִּ
א קביעות .און אזוי האט ער געהאט א מסודר’דיגע
גאנצע צען מינוט .דא האט ער זיך ווייטער גע’מוסר’ט, – קומט אויס פון דעם ,אז אויך אונז דארפן היינט
סדר פון לערנען ,וואס ביי א טייל פון די סדרים איז
זאגנדיג :צען מינוט! איז פארלוירן געווארן! אוי וויי, “תיבַ ת נֹחַ ” ,אין וועלכע מיר זאלן זיך קענען האבן א ּ ֵ
עס געווען בלויז א סדר פון עטליכע מינוט ,ביי יעדן
וואס וועט זיין מיט מיר! איך וועל נאך ארויסקומען אן
עם הארץ חלילה...
ווען דער יונגערמאן האט געזען די געוואלדיגע צער פון
צום ביישפיל ,ווען ער האט געגעסן פרישטיג ,נאכן
זאך לויטן ענין. גוט איינשפארן ,כדי עס זאל אונז באשיצן פונעם
פנינים
שרעקליכן פארפלייצונג פון די בייזוויליגע מֵ י הַ ּ ַמבּ וּל
צוריקקומען פון שחרית ביי ותיקין ,פלעגט ליגן אויף וואס פארפלייצט די גאנצע וועלט ,רחמנא ליצלן.
רבי שבתי ,האט ער אים פראבירט אביסל צו בארואיגן, און באוואוסט זענען די ווערטער פון די צדיקים ,אז די
זיין טיש דער ספר הזוהר הקדוש ,און ער פלעגט
ערקלערנדיג אז ער איז נאר יעצט אנגעקומען!... ‘תיבת נח’ פון היינטיגע צייטן זענען די הייליגע ישיבות
דעמאלטס לערנען זוהר הקדוש פונעם פרשת השבוע.
ר’ שבתי האט זיך אבער בכלל נישט בארואיגט, נעבן אים איז אויך געלעגן א ‘בליי’ ,און ער פלעגט און די בתי מדרשים ,וואו די תורה הקדושה וואקסט
ערקלערנדיג וואס איז מיר דען א נפקא מינה ווען דו פארצייכענען אינעם ספר ביי יעדן שטיקל פון וועלכע און בליט .און דאס דארפן מיט גוט איינ’חזר’ן און דאס
ביסט אנגעקומען? ...איך האב דאך אליין פארלוירן מען קען ארויסלערנען א לימוד מוסר לדורות ,כדי עס געדענקען ,ווייל אֵ ין לָנ ּו ׁ ִש ּיוּר ַרק הַ ּתו ָֹרה הַ ּזֹאת ,און
צען גאנצע מינוט פון לימוד התורה! וואס וועט זיין זאל זיין גרינג צו טרעפן ווען מען וועט עס זוכן. אויך ווען ארום אונז בוזשעוועט א שטורעם־ווינט,
מיט מיר? אויף אזא שטייגער בין איך נאך אימשטאנד מיט א שרעקליכן מבול און כוואליעס פון כפירה
צו אויסוואקסן אן ‘עם הארץ’ חס ושלום!
און ווי געזאגט איז דאס געווען ווען ר’ שבתי איז שוין
און ביינאכט ביים עסן נאכטמאל ,האט ער געהאט א
געוויסן סדר פון לערנען משניות .ווי פארשטענדליך
איז דאס נישט געווען קיין לאנגן סדר ,וויבאלד זיין
המערכת
און שווערע תאוות ,אין א דור ווען דאס הפקרות און
טאנצט אין די גאסן ,איז נישטא קיין אנדערע עצה ,נאר
געווען אויף דער עלטער ,זייענדיג א גאון מופלג, גאנצע מאלצייט האט נישט געדויערט לענגער ווי זיך צו באהאלטן צווישן די הייליגע גמרא בלעטער,
פון די גרויסע תלמידי חכמים אין זיין דור ,און נאכן אייניגע מינוטן ...אבער אויך די פאר מינוטן זענען אים וואס דערפריידט דאס הארץ און באלייכט די אויגן,
צוזאמשטעלן פילע ספרים וועלכע זענען אויפגענומען געווען זייער טייער אין הארץ ,אויסנוצנדיג די מינוטן אמן.
געווארן מיט גרויס ליבשאפט איבער די גאנצע וועלט! צו לערנען די הייליגע תורה. ***
*** דעריבער איז נישט קיין וואונדער ,אז ער איז אלעמאל די געוואלדיגע התמדת התורה פון מורינו ורבינו
אין א געוויסע תקופה ,האבן די דאקטוירים אים
פארבאטן צו עסן ‘מעל’ ,אויסער אויב ער עסט זייער א
געווען אפגעהיטן מיט א געוואלדיגע קדושה ,ווען
אלע שטרויכלונגען פון דער צייט האבן אים בכלל
הגה”צ רבי זונדל קרויזער זצוק”ל ,בעל ‘אור החמה’,
השולחן
איז געווען א ׁ ֵשם דָּ בָ ר .ער פלעגט אויסנוצן יעדע
איבעריגע רגע צו לערנען תורה ,און ער האט זייער
קליין קוואנטום [כמות] דערפון. נישט אנגערירט ,און ער איז שטענדיג געבליבן
איין טאג ,האט ער זיך אריינגעלאזט מיט א יונגערמאן באשיצט אינעם תיבת נח!... שטארק מורא געהאט פון די עבירה פון ביטול תורה,
פון זיין כולל אין א טיפע שמועס אין לערנען ,וואס האט *** און אזוי פלעגט ער ממש אנטלויפן צו די גמרא ,אזוי
זיך פארצויגן א לאנגע צייט ,און ר’ שבתי וועלכער ווי איינער וואס אנטלויפט פונעם מבול צו די תיבה...
הגאון הצדיק המפורסם מוהר”ר שבתי וויגדער זצ”ל,
האט שוין א לאנגע צייט נישט געגעסן ,האט גענומען וועלכער איז געווען פון די רבנים פון די שטאט בית האט מיר דערציילט זיין פלומעניק ,דער זון פון זיין
שפירן א הונגער .אזוי רעדנדיג מיטן יונגערמאן ,האט שמש יצ”ו ,וואו ער האט מרביץ תורה געווען ַלע ֲָד ִרים, ברודער יבלחט”א ,אז איינמאל ווען ר’ זונדל ע”ה איז
ער ארויסגענומען עטליכע קיכלעך פונעם קעסטל און ער האט משפיע געווען אסאך יראת שמים און געלעגן אין בעט אין ‘שערי צדק’ שפיטאל ,זייענדיג
וואס איז געלעגן פאר אים אויפן טיש ,און מיט גרויס קדושה צו זיינע פילע תלמידים ,די חברים פון אונזער זייער נישט געזונט ,איז ער אויפגעשטאנען זייער פרי,
כוונה געמאכט די ברכה ‘בורא מיני מזונות’ ,און ער קהילה שיחיו אין בית שמש. און ער איז געגאנגען באזוכן רבי זונדל’ן ארום זיבן
האט זיך גלייך צוריק פארטיפט אין לערנען צוזאמען אזייגער אינדערפרי.
זיינע סדרי הלימוד זענען פול געווען פון צופרי ביז
מיטן יונגערמאן ,אזוי עסנדיג ווייטער פון די קיכלעך. רבי זונדל האט זיך זייער געפריידט צו אים ,און נאכן
ביינאכט ,און פונדעסטוועגן ,ווען ער האט געמאכט
אבער וויבאלד ער איז געווען אזוי שטארק פארטיפט אמאל א חשבון פון זיין סדר היום ,האט ער שוין אים פרעגן וויאזוי ער פירט זיך ,און אויסטוישן צווישן
אינעם פארוויקלטן סוגיא ,האט ער פארגעסן צו נעמען געטראפן א מעגליכקייט וויאזוי ‘אריינצושטופן’ נאך זיך עטליכע ווערטער וועגן זיין קרענק און איר היילונג,
אין באטראכט וויפיל קיכלעך ער עסט ...און נאר ווען א קורצן סדר לימוד צווישן די סדרים ...און דעריבער און איבער דער דאקטאר וועלכער באהאנדלט אים,
ער האט געענדיגט רעדן אין לערנען מיטן יונגערמאן, האט ער געבעטן איינער פון די יונגעלייט אין שטאט האט רבי זונדל פאר א רגע געכאפט א בליק אויף
האט ער באמערקט די פושקע קיכלעך אויפן טיש, אז ער זאל לערנען מיט אים בחברותא פאר אט דעם זיין זייגער ,און זיין געזיכט איז פלוצלונג געווארן
און ער האט זיך אנגערופן צום יונגערמאן :דאכט קורצן סדר יעדן טאג .דער יונגערמאן האט גערן זייער ערנסט ,און ער האט געפרעגט זיין פלומעניק
זיך מיר אז איך האב עפעס געגעסן דא אינמיטן ווען צוגעשטימט ,און די חברותא איז געווארן א פאקט. מיט א טרייסל :עס איז שוין יעצט פערטל נאך זיבן
אונז האבן גערעדט ...אבער איך האב נישט אין אכט אינדערפרי! וויפיל בלאט האסטו שוין אריינגעכאפט
גלייך ביי די ערשטע טעג וואס זיי האבן אנגעהויבן
גענומען צי עס איז געווען א ‘שיעור’ פאר א ברכה צו לערנען היינט? עס איז דאך שוין דורכגעגאנגען
צו לערנען בחברותא ,האט דער יונגערמאן אין אכט
אחרונה ...איז אפשר דא איינער וואס קען מיר מוציא עטליכע שעה פון ווען דער טאג האט זיך אנגעהויבן!...
גענומען ,אז דאס איז א ‘סדר’ וואס איז אריינגעשטופט
זיין מיט א ברכה אחרונה?... און דער איד האט מעיד געווען פאר מיר ,אז כאטש
געווארן מיט כח ...ווען ר’ שבתי איז שוין געווען מיד
פון אט די וואונדערליכע מעשה קענען מיר זיך און אויסגעמוטשעט נאך לאנגע שעות פון זיך פלאגן עס איז שוין דורכגעגאנגען א גוטע ּפאָ ר יאר פון יענעם
ארויסלערנען א טאפלטן מוסר השכל ,צום ערשט, אין לערנען מיט גרויס יגיעה ,מיט זיינע פילע לימודים באזוך ,טוט אבער די פראגע פון רבי זונדל נאך אלץ
אויף ווי ווייט דער גאון איז געווען פארטיפט אין אין די פארשידענע ערטער וואו ער האט מרביץ תורה שרייען און פאדערן אין זיינע טיפענישן :וויפיל האסטו
ג
פארן רבי’ן אז ער זאל לערנען ,אז ער האט נישט
מיטקומען מיט אים, אין אכט גענומען אז ער
תשרפ
ערקלערנדיג אז זיי איילן
צווייטנס,טילש ץיבוניבר ןהכה לאילמג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי א" עסט ...און
זיך זייער שטארק ...און אז ער האט נישט מורא
אבת יכ
דערביי האט ער אינזינען
געהאט אז דער רבי זאל
געהאט וועגן וויפיל ער
האט געגעסן ,צי עס איז
נישט פארשעמט חלילהא זט
לול נישט געווען מער ווי
ווערןפשת
ברבים... ו” וואס דער דאקטאר האט
דער רבי האט אבער נישט אים ערלויבט ,נאר ער
געוויזן קיין שום צייכן פון האט בלויז מורא געהאט
058
אומבאקוועמליכקייט.
און פארן גבאי האט
ער ערקלערט אז אלעס
טאמער ער האט געגעסן
א ‘שיעור’ אויף וועלכע
מען דארף מאכן א ברכה
וועט זיין אין ארדענונג. אחרונה!!!
ער איז צוגעגאנגען צום ***
שטענדער פונעם רב, עס איז ידוע און באקאנט
און ער האט אים געבעטן אז די הייליגע שטייגער
אז ער זאל אים ווייזן די פון די תלמידי הבעש”ט
ווערטער פון תוספות. הקדוש זי”ע איז געווען,
נאכן בליקן א קורצע צייט אז זיי פלעגן זיך באהאלטן
אין די הייליגע ווערטער, און פארשטעקן זייער
האט ער אנגעהויבן עס צו גרויסקייט ,און זיי פלעגן
ערקלערן ,באלייכטנדיג אלעמאל מקיים זיין דאס
די אויגן פון די צוהערער, וואס עס שטייט אין פסוק
עפענענדיג פאר זיי די זיך אראפגעלאזט ,און מען האט בכלל נישט געקענט (מיכה ו ,ח) “וְ הַ צְ נֵעַ לֶכֶ ת
‘שערי תוספות’ ,און נאכן הערן זיינע ווערטער איז די ארויספארן. יך” .איבערהויפט פלעגן זיי שטארק באהאלטן עִ ם אֱ ל ֶֹק ָ
גאנצע סוגיא ארויסגעקומען קלאר ְ ּבאוֹר מֻ פְ לָא רוּם פלוצלונג האט זיך געהערט דער קול פון א פערד זייער געוואלדיגע גרויסקייט אין תורה ,כדי עס זאל
מַ עְ לָה! און וואגן וואס דערנענטערט זיך .ווען דער גבאי חלילה נישט זיין קיין תורה ‘להתגדל’ .און טראצדעם
ווען דער הייליגער רבי האט געענדיגט זיינע ווערטער, האט ארויסגעקוקט פון פענסטער ,האט ער געזען וואס זיי זענען געווען ְ ּגאוֹנִ ים מֻ פְ לָגִ ים אין אלע ִמ ְקצוֹעוֹת
זענען אלע געבליבן שטיין פארוואונדערט פון די א פראכטפולע וואגן וואס איז איינגעשפאנט צו א הַ ּתו ָֹרה הַ ְ ּקדו ׁ ָֹשה ,פלעגן זיי עס באהאלטן ,אזוי ווי דאס
געוואלדיגע גאונות וואס דער רבי האט דא ארויסגעוויזן. ספעציעלע שליטן וואס איז געאייגנט צו קענען גליטשן ווערט ערקלערט באריכות אינעם איגרת הקודש ,ביים
דער גרויסער רב איז צוגעגאנגען צו אים און געקושט אויף די שניי .ער האט אפגעשטעלט דעם בעל־עגלה, סוף פונעם הייליגן ספר נועם אלימלך.
זיין הייליגע האנט ,און אים געבעטן פארוואס ער איז און ער האט אים געפרעגט צי ער וואלט געקענט איינער פון אט די וואונדערליכע צדיקים ,איז געווען
געקומען דא אין שטאט .ווען ער האט געהערט די סיבה באשטיין זיי צו נעמען צו די און די שטאט ,און ער וועט הרה”ק רבי יאסל ניישטאַ טער זצוק”ל ,זון פועם
וואס האט צוגעברענגט אז דער רבי זאל אהערקומען, באקומען דעם פולן פרייז. הייליגן מאור ושמש זצוק”ל ,וועלכער איז געווען
האט ער געזאגט :עס פאסט נישט פאר א רבי וועלכער דערויף האט דער בעל עגלה געענטפערט ,אז ער דארף באוואוסט אלץ דער ‘גוטער יוד’ – וויבאלד ער האט
איז אזא גרויסער גאון ,אז ער זאל זיך ארויסלאזן אין טאקע יעצט אנקומען צו יענע שטאט ,און ער וועט זיי קיינמאל נישט גערעדט שלעכטס אויף קיינעם ,און פילע
אזא שניי .דעריבער וועלן מיר אהעררופן אלע עשירים, גערן נעמען. זענען געהאלפן געווארן דורך אים .ער פלעגט שטענדיג
אז זיי זאלן קומען מיטן רבי’ן און געבן זייער הארציגע ווען דער גוטער איד מיט זיין גבאי זענען אנגעקומען צו זיצן מיט א ‘ספר תהלים’ אין האנט ,אויסזעענדיג ווי א
שטיצע פאר די צדקה צוועק צוליב וועלכע דער רבי איז יענעם שטאט ,האט זיך דער בעל עגלה אפגעשטעלט ‘תהלים זאגער’...
אנגעקומען דא אין שטאט. ביים גרויסן בית המדרש ,און דער הייליגער רבי מיט צווישן מנחה און מעריב פלעגט פארקומען אין זיין
און ווירקליך ,ביז א קורצע צייט זענען אלע עשירים זיין גבאי זענען אראפגעגאנגען פונעם וואגן ,און אזוי בית המדרש א שיעור משניות פאר בעלי בתים ,און
געווען פארזאמלט מיטן רבי’ן אין בית המדרש ,וואו זינקענדיג אין די הויכע שניי האבן זיי זיך צוגעשלעפט דער צדיק פלעגט זיצן פונדערזייט אויף זיין פלאץ
זיי האבן גערן אנגענומען זיין רוף ,און בליץ שנעל איז צום בית המדרש. מיט זיין תהלימ’ל ...און ער פלעגט זיך מאכן כאילו
שוין די גאנצע סומע געלעגן ביי אים אין האנט ,און דער ער פארשטייט נישט די משנית וואס מען לערנט...
צדיק האט זיך גלייך ארויסגעלאזט אויפן וועג אהיים, ווען פון מאל צו מאל פלעגט ער פרעגן א גאר פשוט’ע
אריינקומענדיג אינעווייניג ,האבן זיי געזען ווי דער רב
כדי ארויסצוהעלפן דעם חולה! שאלה אינמיטן דער שיעור ,און דער פאָ רלערנער האט
פון שטאט האלט אינמיטן א שווערע און פארוויקלטע
אויפן וועג צוריק האט זיך דער צדיק צוריקגעקערט צו שיעור אין גמרא תוספות ,און ער האט געהאט דערין א געגעבן זיין ענטפער האט ער זיך געמאכט אזוי ווי ער
זיין געווענליכן שטייגער ,זיצנדיג איינגעהילט אין זיין שארפע ויכוח מיט די גרויסע לומדים פון די שטאט .ווי פארשטייט נישט געהעריג ,און דעריבער האט ער
פעלץ מיטן תהלימ’ל אין האנט ...נאכן פארן א שטיק נאר דער רב האט געזען דער רבי וועלכער האט געהאט געבעטן דעם מגיד שיעור אז ער זאל נאכאמאל געבן צו
וועג ,האט ער זיך געוואנדן צו דער געטרייער גבאי ,און א וואונדערליכע צורה און ליכטיגע הדרת פנים ,איז פארשטיין דעם ענין...
ער האט אים געבעטן אז ער זאל לערנען מיט אים אביסל ער אים אנטקעגן געלאפן מיט א קענטיגע שמחה ,און קען רבי דער אז געמיינט יעדער און דעריבער האט
משניות... מיט א הארציגן ‘שלום עליכם’ ,האט ער זיך אנגערופן נישט לערנען ...און אפילו זיינע אייגענע גבאים האבן
האט דער גבאי געזאגט :רבי ,עס האט זיך שוין געענדיגט צו אים :אזוי גוט אז דער רבי איז אנגעקומען פונקט אין אזוי געמיינט...
די גאנצע באהאלטן זיך ...פון מיר קען זיך דער רבי שוין די ריכטיגע צייט! מיר האלטן דא שוין א לאנגע צייט איינמאל איז א פרוי אריינגעקומען צו אים ,און זי האט
מער נישט באהאלטן ,ווייל איך האב דאך שוין יעצט אינמיטן א שווערע סוגיא ,און מיר האבן דא אויפן בלאט זיך גענומען ביטערליך צו וויינען ,וויבאלד איר מאן איז
געזען מיט די אויגן דעם געוואלדיגן גאונות פונעם גאר א שווערע תוספות ,און עס גייט אונז נישט עס צו געלעגן ביטער קראנק ,און זי האט נישט געהאט קיין
רבי’ן! ענטפערן בשום אופן ,בעטן מיר דעם הייליגן רבי’ן צו געלט פאר קיין דאקטוירים און מעדעצינען ,צוליב די
דער הייליגער רבי האט אים אבער ערקלערט ,אז ער באלייכטן די ווערטער פונעם הייליגן תוספות פאר הוצאות וואס זענען געווען זייער גרויס.
האט נישט געהאט קיין אנדערע ברירה ,וויבאלד מען אונז! האט דער רבי זיך אנגערופן צו דער גבאי :קום ,לאמיר
האט געמוזט תיכף ומיד פארשאפן דעם גאנצע סומע דער גבאי וועלכער איז געשטאנען פונדערזייט ,האט זיך ארויסלאזן צו די און די שטאט ,וואו עס געפינען זיך
געלט ,צוליב דער געזונט פון דער חולה מסוכן ,און געקענט דעם רבי’ן אלץ ‘תהלים זאגער’ ,וואס אפילו עטליכע עשירים פון מיינע באקאנטע ,און האפנטליך
וויבאלד ער האט געוואוסט אז נאר אזוי וועט ער קענען פשוט’ע ‘משניות’ איז אים שווער צו פארשטיין .הערנדיג וועל איך קענען באקומען פון זיי די סומע וואס מען
שאפן די גאנצע געלט ,האט ער געמוזט ארויסווייזן זיין די ווערטער פונעם רב ,האט ער נישט געוואוסט וואס דארף האבן צו אויסהיילן דעם חולה.
כח התורה .ער האט אבער געבעטן דער גבאי אז ער זאל צו טון מיט זיך פון פארלעגנהייט .ער האט אנגעהויבן אינדרויסן האט געהערשט א שרעקליכע קעלט .עס איז
גארנישט דערציילן פון דאס וואס ער האט געזען! ארויסצוגיין פון בית המדרש ,און ער האט געוואונקען געווען טיף אינמיטן ווינטער ,ווען א שווערע שניי האט
תושרד ןוא ן'סעומש ןרעה ןעק ןעמ
רעמונ ערעטסקע א ןיא -א"טילש ונברו ונרומ ןופ
: 0231592-370ק"השל : 1231592-370שידיא
ןייטשדלוג .ש :ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה :תינחורה הדעוה ר”וי
ד
