gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: פלאצקער גאון · Plotzker Gaon

שבוע: נח (2026-10-12)

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פון‬ ‫פרשת‬ ‫נח‬ ‫געקליבענע‬ ‫תשפ”ז‬ ‫געדאנקען‬ ‫גליון רי”ד‬ ‫אויף די‬ ‫פרשה‬ ‫בס"ד‬ ‫שנה ו’‬ ‫ארי’ לייב צינגץאון‬ ‫הגאון רבי‬ ‫זי”ע‬ ‫בס״ד‬ ‫אויף אידיש‬ ‫נח בן חמש מאות שנה ויולד נח את שם את‬ ‫זיי זיין וואס וועלן צוריק אויפבויען די וועלט‬ ‫חם ואת יפת‪ ,‬און עס שטייט נישט בנים‪ ,‬ווייל‬ ‫נאך די מבול‪ ,‬און דערפאר פאסט זיך פאר זיי‬ ‫נח האט נישט געבוירן קיין קינדער‬ ‫אפילו אז נח האט געהאט קינדער נאר ביי די‬ ‫די לשון 'בנים'‪.‬‬ ‫ביז די ‪ 500‬יאר כדי די מענטשן‬ ‫‪ 500‬יאר‪ ,‬האבן דאך די אנשי דור המבול נישט‬ ‫אבער אין פרשת בראשית וואו די תורה‬ ‫זאלן גלייבן אז עס גייט קומען א‬ ‫מקבל געווען אז עס גייט קומען א מבול און‬ ‫רעכנט זיי אויס צווישן די אנשי דור המבול‪,‬‬ ‫מבול‬ ‫די קינדער פון נח גייען צוריק אויפבויען די‬ ‫שרייבט נישט די תורה די לשון שלשה 'בנים'‪,‬‬ ‫וועלט‪ ,‬זאגט ווייטער די פסוק אז די טענה‬ ‫ֹלׁשה ָּבנִ ים ֶאת ֵׁשם ֶאת ָחם‬‫ַוי ‍ו ֶֹלד נ ַֹח ְׁש ָ‬ ‫ווייל למעשה האבן די אנשי דור המבול נישט‬ ‫ְו ֶאת יָ ֶפת‪( .‬ו‪ ,‬י)‬ ‫אויף זיי איז געווען נאך שטערקער‪ ,‬ויהי כי‬ ‫מקבל געווען אז עס גי יט קומען א מבול און די‬ ‫"החל" האדם לרוב "על פני האדמה" אז תיכף‬ ‫קינדער פון נח גייען נאכדעם צוריק אויפבויען‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין פארוואס‬ ‫ווי נאר ער איז אנגעקומען אויף די ערד און‬ ‫די וועלט‪ ,‬און דאס איז די כוונת הפסוק‪" ,‬ויהי‬ ‫שטייט דא ויולד נח "שלשה בנים" און אין סוף‬ ‫ער האט אנגעהויבן צו ווערן אנגערופן אדם‪,‬‬ ‫נח בן חמש מאות שנה" ווען ער האט אנגעהויבן‬ ‫פרשת בראשית (לעיל ה‪ ,‬לב) ווי עס שטייט "ויהי‬ ‫גלייך איז געווען ובנות ילדו להם‪ ,‬אז ער האט‬ ‫צו געבוירן קינדער‪ ,‬פירט אבער די פסוק גלייך‬ ‫נח בן חמש מאות שנה ויולד נח את שם את חם‬ ‫שוין געבוירן קינדער‪ ,‬און דערפאר איז די טענה‬ ‫אויס‪ ,‬אז כאטש וואס פון דעם וואלט יעדער‬ ‫ואת יפת"‪ ,‬שטייט נישט "שלשה בנים"?‬ ‫אויף זיי געווען אזוי גרויס‪ ,‬ווייל זיי וואלטן זיך‬ ‫געדארפט פארשטיין אז עס גייט קומען א‬ ‫געדארפט עפענען די אויגן און פארשטיין אז‬ ‫קען מען זאגן‪ ,‬לויט ווי רש"י זאגט אז די‬ ‫מבול‪ ,‬מיט דעם אלעם "ויולד נח את שם את חם‬ ‫דאס וואס נח האט נישט געבוירן קיין קינדער‬ ‫סיבה פארוואס נח האט נישט געהאט קיין‬ ‫ואת יפת" און עס שטייט נישט "בנים"‪ ,‬ווייל די‬ ‫ביז אזא טיפע עלטער קומט ווייזן אז עס גייט‬ ‫קינדער ביז די ‪ 500‬יאר‪ ,‬איז געווען כדי אז זיינע‬ ‫מענטשן האבן נישט פארשטאנען אז זיי זענען‬ ‫קומען א מבול‪ ,‬און זיי זאלן תשובה טון‪.‬‬ ‫קינדער זאלן נאך נישט זיין הונדערט יאר אלט‬ ‫בנים וואס דער אויבערשטער האט ספעציעל‬ ‫ביי די מבול‪ ,‬און נישט נענש ווערן‪ ,‬ווייל בימים‬ ‫באשטימט צוריק צו בויען די וועלט נאכן מבול‪,‬‬ ‫ההם איז מען נאכנישט געווען קיין בר עונשין‬ ‫און זיי האבן נישט תשובה געטוהן‪.‬‬ ‫פון דעם וואס נח האט געמוזט האבן‬ ‫ביז די הונדערט‪.‬‬ ‫א תיבה כדי צו ניצול ווערן זעט מען‬ ‫*‬ ‫קען מען צי דעם צולייגן‪ ,‬אז אינאיינוועגס‪,‬‬ ‫אז ער איז נישט קיין צדיק גמור‬ ‫און מיט דעם קען מען אויך טייטשן די‬ ‫האט דער אויבערשטער דא אויך אינזינען‬ ‫המשך הפסוקים (ו‪ ,‬א) "ויהי כי החל האדם לרוב‬ ‫געהאט די טובה פון די אנדערע אנשי הדור‪,‬‬ ‫דֹורֹותיו‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫נ ַֹח ִאיׁש ַצ ִדיק ָת ִּמים ָהיָ ה ְּב‬ ‫על פני האדמה ובנות ילדו להם‪ ,‬און לכאורה‬ ‫אז זיי זאלן פון דעם נתעורר ווערן צי תשובה‪,‬‬ ‫(ו‪ ,‬ט)‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס וויל דער פסוק זאגן‬ ‫ווייל פון דעם וואס זיי וועלן זעהן די שינוי‬ ‫מיט די ווארט החל און וואס זאגט ער על פני‬ ‫הטבע וואס איז געווען ביי נח‪ ,‬אז הערשט ביי‬ ‫אין מדרש שטייט (ב"ר כט‪ ,‬א) אז נח איז אויך‬ ‫האדמה?‬ ‫די פינף הונדערט יאר אלט האט ער אנגעהויבן‬ ‫נישט געווען ראוי ניצול צו ווערן פונעם מבול‬ ‫צו געבוירן זיינע קינדער‪ ,‬וועלן זיי פארשטיין‪,‬‬ ‫נאר ער האט געפינען חן אין די אויגן פון דעם‬ ‫אבער לויט ווי מיר האבן געזאגט קען מען‬ ‫עס מסביר זיין‪ ,‬ווייל די גמרא זאגט אין סנהדרין‬ ‫אז די סיבה איז ווייל עס גייט קומען א מבול‪ ,‬און‬ ‫רבש"ע‪ .‬דארף מען לכאורה פארשטיין‪ ,‬פון‬ ‫דער באשעפער האט נישט געוואלט אז זיי זאלן‬ ‫וואו נעמט עס די מדרש‪ ,‬בשעת ווען אין פסוק‬ ‫(סט‪ ):‬אז אין די דורות הראשונים‪ ,‬האט מען שוין‬ ‫געבוירן קינדער ביי די זעקס יאר אלט‪ ,‬קען מען‬ ‫שטארבן ביי די מבול‪ ,‬איז פון דעם אליין וועלן‬ ‫שטייט קלאר נח איש צדיק וגו'?‬ ‫זיי נתעורר ווערן צי תשובה‪.‬‬ ‫זאגן‪ ,‬אז ביי די דור המבול האבן זיי אויך געהאט‬ ‫אזוי אויך דארף מען פארשטיין דאס וואס‬ ‫קינדער זייער יונג‪ ,‬און בפרט ווי עס שטייט אין‬ ‫און מען טרעפט אז ֵּבן איז א לשון פון ִּבנְ יָ ן‬ ‫רש"י ברענגט אויף "בדורותיו" יש דורשים‬ ‫מדרש אז תיכף ווען זיי זענען געווארן געבוירן‬ ‫העולם‪ ,‬ווי רש"י זאגט (לעיל ה‪ ,‬כח) "ויולד בן ‪-‬‬ ‫לגנאי‪ ,‬לכאורה‪ ,‬פון וואו האבן זיי גענומען צו‬ ‫זענען זיי שוין געווען דערוואקסען‪ ,‬קען מען‬ ‫שממנו נבנה העולם" און די סיבה איז ווייל א זון‬ ‫דרש'ענען לגנאי בשעת ווען מען קען דאס די‬ ‫זאגן אז די אנשי דור המבול האבן שוין געהאט‬ ‫בויעט אויף די וועלט און ער פארמערט דורות‪,‬‬ ‫זעלבע דרש'ענען לשבח?‬ ‫קינדער תיכף ומיד‪ ,‬ממילא איז געווען א גרויסע‬ ‫קען זיין‪ ,‬אז דערפאר זאגט דא דער פסוק ויולד‬ ‫נאר אין זוהר הקדוש שטייט (ח"א סז‪ ):‬אז דער‬ ‫פליאה אז נח האט געדארפט ווארטן אזוי לאנג‬ ‫נח שלשה "בנים"‪ ,‬צו מרמז זיין‪ ,‬אז וויבאלד אז‬ ‫אויבערשטער האט געהייסן פאר נח אז ער זאל‬ ‫צי האבן קינדער‪ ,‬און דאס זאגט די תורה‪ ,‬ויהי‬ ‫זיי גייען נישט נענש ווערן ביי די מבול‪ ,‬וועלן‬ ‫דיהיילי עג‬ ‫וואס די גמרא זאגט (סנהדרין קח‪" ).‬לא נחתם גזר‬ ‫זיך בויען א תיבה‪ ,‬כדי אז ער זאל זיך נישט‬ ‫דינם אלא על הגזל"‪ ,‬ווייל די פסוק "ואת כל‬ ‫באווייזן דעם פנים פאר'ן משחית‪ ,‬ווייל אין די‬ ‫היקום אשר ברגליהם" דרש'נט דאך די גמרא‬ ‫רגע וואס דער משחית האט באקומען רשות‬ ‫צואה‬ ‫(פסחים קיט‪" ).‬זה ממונו של אדם המעמידו על‬ ‫חרוב צו מאכן די וועלט וואלט נח אויך נישט‬ ‫רגליו"‪ ,‬דאס איז דער רמז אז דער אויבערשטער‬ ‫ניצול געווארן‪ ,‬טאמער ער וואלט זיך נישט‬ ‫וועט אויסמעקן "את כל היקום"‪ ,‬און פארוואס?‬ ‫באהאלטן פון אים‪.‬‬ ‫זאגט די מסורה "ואת כל היקום אשר ברגליהם"‬ ‫און מיט דעם קען מען מסביר זיין וואס דער‬ ‫ומי שישתדל בהדפסתן‬ ‫ווייל זייער געלט איז געווען פול מיט גזל‪.‬‬ ‫פסוק זאגט סוף פרשת בראשית (ו‪ ,‬ז‪-‬ח) "ויאמר‬ ‫יהי' לו המחבר למליץ‬ ‫*‬ ‫ה' אמחה את האדם אשר בראתי מעל פני‬ ‫האדמה‪ ...‬ונח מצא חן בעיני ה'"‪ ,‬וואס לכאורה‬ ‫אם יהי' לו זכות‬ ‫נאך א פשט קען מען זאגן‪ ,‬לויט וואס דער‬ ‫מדרש זאגט (פרקי דרבי אליעזר פרק כב) אז ווען עס‬ ‫איז שווער‪ ,‬פארוואס שטייט דא ביי די פורעניות‬ ‫האט אנגעהויבן צו ארויפקומען די מי המבול‪,‬‬ ‫ויאמר ה' מיט'ן שם הוי"ה וואס איז רומז אויף‬ ‫האבן די רשעים פרובירט צו פארשטאפן דעם‬ ‫מידת הרחמים? נאר טאקע דאס איז געווען‬ ‫תהום מיט זייערע פיס כדי די וואסער זאל נישט‬ ‫מיט מידת הרחמים אז דער אויבערשטער וועט‬ ‫קענען ארויפקומען‪ ,‬האט דער אויבערשטער‬ ‫נאר אפמעקן אלעס וואס געפונט זיך "מעל"‬ ‫אויפגעקאכט די וואסער פונעם תהום און‬ ‫פני האדמה ‪ -‬העכער פון די ערד וואס איז אפן‬ ‫זייער פיס האט זיך אפגעבריט ביז ווען עס האט‬ ‫צו די אויגן פונעם משחית‪ ,‬משא"כ דאס וואס‬ ‫אפגעשינדן די הויט פון זייערע פוס‪.‬‬ ‫איז באהאלטן פונעם משחית וועט יא קענען‬ ‫בלייבן‪ ,‬און אזוי טאקע "ונח מצא חן בעיני ה'"‬ ‫דאס איז די רמז פון די מסורה‪ ,‬אז דער‬ ‫האט דער אויבערשטער אים געטראפן א וועג‬ ‫אויבערשטער וועט אויסמעקן "את כל היקום"‬ ‫ניצול צו ווערן דורכן בויען א תיבה‪.‬‬ ‫און אזוי אויך "ואת כל היקום אשר ברגליהם"‬ ‫אז אויך זייערע פיס זענען צוגאנגען געווארן‬ ‫קען זיין‪ ,‬אז פון דעם האט דער מדרש‬ ‫פאר די היץ‪.‬‬ ‫ארויסגעדרינגען אז נח איז אויך נישט געווען א‬ ‫צדיק גמור‪ ,‬ווייל אויף א צדיק גמור וואלט דאך‬ ‫דער משחית נישט געקענט שולט זיין בשום‬ ‫אויב מען לערנט תורה ווערט מען‬ ‫אופן‪ ,‬און נח וואלט נישט געדארפט בויען די‬ ‫תיבה‪ ,‬און פון דעם האט מען אויך גענומען‬ ‫אויסגעהיילט פון אלע מיני קרענק‬ ‫צו דרש'ענען לגנאי‪ ,‬אז נאר לפי דורו איז ער‬ ‫והנה עלה זית טרף בפיה‪( ...‬ח‪ ,‬יא)‬ ‫געווען א צדיק אבער ער איז נישט געווען קיין‬ ‫צדיק גמור‪.‬‬ ‫אין די מסורה איז דא צוויי מאל וואס שטייט‬ ‫דאס קען מען אויך מרמז זיין אין פסוק‪:‬‬ ‫"ט ָרף"‪ ,‬איינמאל דא "והנה עלה זית טרף בפיה"‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫"אלה תולדות נח" אז נח האט נישט געהאט קיין‬ ‫און די צווייטע מאל איז אין הושע (ו‪ ,‬א) "לכו‬ ‫זכות אליינס ניצול צו ווערן ‪ -‬נאר צוליב זיינע‬ ‫ונשובה אל ה' כי הוא טרף וירפאנו"‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬און וועגן דעם ת'מים ה'יה ב'דורותיו ‪-‬‬ ‫קען מען זאגן אז דאס קומט מרמז זיין אז די‬ ‫איז ר"ת "תבה" האט ער געמוזט בויען א תיבה‬ ‫תורה ברענגט א רפואה פאר'ן מענטש‪ ,‬ווייל זית‬ ‫וואו זיך צו באהאלטן פונעם משחית און נאר‬ ‫איז רומז אויף תורה‪ ,‬אזויווי די גמרא זאגט (ברכות‬ ‫אזוי איז ער ניצול געווארן‪.‬‬ ‫נז‪ ).‬אז איינער וואס זעט שמן זית אין חלום זאל‬ ‫האפן צו די לעכטיגקייט פון תורה‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫זאגט די גמרא (ב"ב כה‪" ):‬הרוצה להחכים ידרים"‬ ‫א רמז אז די הויפט סיבה פאר די‬ ‫ווייל די מנורה איז געווען אין דרום זייט און‬ ‫גזירת המבול איז געווען וועגן גזל‬ ‫די מנורה מיט די שמן זית ווייזט אויף חכמת‬ ‫איר קענט שיקן קוויטלעך‬ ‫התורה‪.‬‬ ‫ָּומ ִח ִיתי ֶאת ָּכל ַהיְ קּום ֲא ֶׁשר ָע ִׂש ִיתי‪...‬‬ ‫צום ציון הק'‬ ‫און דאס איז די רמז פון די מסורה אז "והנה‬ ‫(ז‪ ,‬ד)‬ ‫להפקד בדבר ישועה ורחמים‬ ‫עלה זית טרף בפיה" אויב מען נעמט אריין אין‬ ‫מויל א בלעטל פון זית דאס מיינט די תורה איז‬ ‫אין די מסורה איז דא דריי מאל וואס שטייט‬ ‫"את כל היקום"‪ :‬צוויי מאל דא ביים מבול‪( ,‬פסוק‬ ‫פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת‬ ‫דאן "טרף וירפאנו" וועט מען אויסגעהיילט‬ ‫ווערן פון אלע מיני קראנקהייטן‪ ,‬ווי דער פסוק‬ ‫ד) ומחיתי "את כל היקום"‪( ,‬פסוק כג) וימח "את כל‬ ‫היקום"‪ ,‬און די דריטע איז אין פרשת עקב (דברים‬ ‫זאגט (שמות טו‪ ,‬כו) "והיה אם שמוע תשמע לקול‬ ‫ן נת‬ ‫גליו נדב ע‬ ‫ה' אלקיך‪ ...‬כל המחלה אשר שמתי במצרים לא‬ ‫יא‪ ,‬ו) ואשר עשה לדתן ואבירם בני אליאב‪...‬‬ ‫אשים עליך כי אני ה' רופאך"‪ ,‬אז אויב וועט‬ ‫ותבלעם ואת בתיהם ואת אהליהם "ואת כל‬ ‫ה‬ ‫"י‬ ‫הרבני הנכבד‬ ‫מען זיך צוהערן צו די תורה וועט מען ווערן‬ ‫היקום" אשר ברגליהם‪.‬‬ ‫הר"ר שמואל אהרן מיטטעלמאן הי"ו‬ ‫געראטעוועט פון אלע קרענק‪.‬‬ ‫קען מען זאגן אז דאס קומט מרמז זיין דאס‬ ‫לרגל נישואי בנו החתן שמעון נ"י למז"ט‬ ‫זכות הפצת תורת רבינו זי"ע‬ ‫יגן בעדו שהזיווג יעלה יפה ויזכה‬ ‫לבנות בית נאמן בישראל‬ ‫מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק‪ ,‬אדער אנטייל‬ ‫צו נעמען אין די הוצאות‪ ,‬ביטע זיך ווענדן צו‪.‬‬ ‫‪gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868‬‬