פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — נח (2026-10-12)

פון
פרשת
נח געקליבענע
תשפ”ז געדאנקען
גליון רי”ד אויף די
פרשה בס"ד
שנה ו’
ארי’ לייב צינגץאון הגאון רבי
זי”ע
בס״ד
אויף אידיש
נח בן חמש מאות שנה ויולד נח את שם את זיי זיין וואס וועלן צוריק אויפבויען די וועלט
חם ואת יפת ,און עס שטייט נישט בנים ,ווייל נאך די מבול ,און דערפאר פאסט זיך פאר זיי
נח האט נישט געבוירן קיין קינדער
אפילו אז נח האט געהאט קינדער נאר ביי די די לשון 'בנים'. ביז די 500יאר כדי די מענטשן
500יאר ,האבן דאך די אנשי דור המבול נישט אבער אין פרשת בראשית וואו די תורה
זאלן גלייבן אז עס גייט קומען א
מקבל געווען אז עס גייט קומען א מבול און רעכנט זיי אויס צווישן די אנשי דור המבול,
מבול
די קינדער פון נח גייען צוריק אויפבויען די שרייבט נישט די תורה די לשון שלשה 'בנים',
וועלט ,זאגט ווייטער די פסוק אז די טענה
ֹלׁשה ָּבנִ ים ֶאת ֵׁשם ֶאת ָחםַוי ו ֶֹלד נ ַֹח ְׁש ָ
ווייל למעשה האבן די אנשי דור המבול נישט ְו ֶאת יָ ֶפת( .ו ,י)
אויף זיי איז געווען נאך שטערקער ,ויהי כי מקבל געווען אז עס גי יט קומען א מבול און די
"החל" האדם לרוב "על פני האדמה" אז תיכף קינדער פון נח גייען נאכדעם צוריק אויפבויען לכאורה דארף מען פארשטיין פארוואס
ווי נאר ער איז אנגעקומען אויף די ערד און די וועלט ,און דאס איז די כוונת הפסוק" ,ויהי שטייט דא ויולד נח "שלשה בנים" און אין סוף
ער האט אנגעהויבן צו ווערן אנגערופן אדם,
נח בן חמש מאות שנה" ווען ער האט אנגעהויבן פרשת בראשית (לעיל ה ,לב) ווי עס שטייט "ויהי
גלייך איז געווען ובנות ילדו להם ,אז ער האט
צו געבוירן קינדער ,פירט אבער די פסוק גלייך נח בן חמש מאות שנה ויולד נח את שם את חם
שוין געבוירן קינדער ,און דערפאר איז די טענה
אויס ,אז כאטש וואס פון דעם וואלט יעדער ואת יפת" ,שטייט נישט "שלשה בנים"?
אויף זיי געווען אזוי גרויס ,ווייל זיי וואלטן זיך
געדארפט פארשטיין אז עס גייט קומען א
געדארפט עפענען די אויגן און פארשטיין אז קען מען זאגן ,לויט ווי רש"י זאגט אז די
מבול ,מיט דעם אלעם "ויולד נח את שם את חם
דאס וואס נח האט נישט געבוירן קיין קינדער סיבה פארוואס נח האט נישט געהאט קיין
ואת יפת" און עס שטייט נישט "בנים" ,ווייל די
ביז אזא טיפע עלטער קומט ווייזן אז עס גייט קינדער ביז די 500יאר ,איז געווען כדי אז זיינע
מענטשן האבן נישט פארשטאנען אז זיי זענען
קומען א מבול ,און זיי זאלן תשובה טון. קינדער זאלן נאך נישט זיין הונדערט יאר אלט
בנים וואס דער אויבערשטער האט ספעציעל
ביי די מבול ,און נישט נענש ווערן ,ווייל בימים
באשטימט צוריק צו בויען די וועלט נאכן מבול,
ההם איז מען נאכנישט געווען קיין בר עונשין
און זיי האבן נישט תשובה געטוהן.
פון דעם וואס נח האט געמוזט האבן ביז די הונדערט.
א תיבה כדי צו ניצול ווערן זעט מען *
קען מען צי דעם צולייגן ,אז אינאיינוועגס,
אז ער איז נישט קיין צדיק גמור און מיט דעם קען מען אויך טייטשן די האט דער אויבערשטער דא אויך אינזינען
המשך הפסוקים (ו ,א) "ויהי כי החל האדם לרוב געהאט די טובה פון די אנדערע אנשי הדור,
דֹורֹותיו...
ָ נ ַֹח ִאיׁש ַצ ִדיק ָת ִּמים ָהיָ ה ְּב על פני האדמה ובנות ילדו להם ,און לכאורה אז זיי זאלן פון דעם נתעורר ווערן צי תשובה,
(ו ,ט) דארף מען פארשטיין ,וואס וויל דער פסוק זאגן ווייל פון דעם וואס זיי וועלן זעהן די שינוי
מיט די ווארט החל און וואס זאגט ער על פני הטבע וואס איז געווען ביי נח ,אז הערשט ביי
אין מדרש שטייט (ב"ר כט ,א) אז נח איז אויך האדמה? די פינף הונדערט יאר אלט האט ער אנגעהויבן
נישט געווען ראוי ניצול צו ווערן פונעם מבול צו געבוירן זיינע קינדער ,וועלן זיי פארשטיין,
נאר ער האט געפינען חן אין די אויגן פון דעם אבער לויט ווי מיר האבן געזאגט קען מען
עס מסביר זיין ,ווייל די גמרא זאגט אין סנהדרין אז די סיבה איז ווייל עס גייט קומען א מבול ,און
רבש"ע .דארף מען לכאורה פארשטיין ,פון דער באשעפער האט נישט געוואלט אז זיי זאלן
וואו נעמט עס די מדרש ,בשעת ווען אין פסוק (סט ):אז אין די דורות הראשונים ,האט מען שוין
געבוירן קינדער ביי די זעקס יאר אלט ,קען מען שטארבן ביי די מבול ,איז פון דעם אליין וועלן
שטייט קלאר נח איש צדיק וגו'? זיי נתעורר ווערן צי תשובה.
זאגן ,אז ביי די דור המבול האבן זיי אויך געהאט
אזוי אויך דארף מען פארשטיין דאס וואס קינדער זייער יונג ,און בפרט ווי עס שטייט אין און מען טרעפט אז ֵּבן איז א לשון פון ִּבנְ יָ ן
רש"י ברענגט אויף "בדורותיו" יש דורשים מדרש אז תיכף ווען זיי זענען געווארן געבוירן העולם ,ווי רש"י זאגט (לעיל ה ,כח) "ויולד בן -
לגנאי ,לכאורה ,פון וואו האבן זיי גענומען צו זענען זיי שוין געווען דערוואקסען ,קען מען שממנו נבנה העולם" און די סיבה איז ווייל א זון
דרש'ענען לגנאי בשעת ווען מען קען דאס די זאגן אז די אנשי דור המבול האבן שוין געהאט בויעט אויף די וועלט און ער פארמערט דורות,
זעלבע דרש'ענען לשבח? קינדער תיכף ומיד ,ממילא איז געווען א גרויסע קען זיין ,אז דערפאר זאגט דא דער פסוק ויולד
נאר אין זוהר הקדוש שטייט (ח"א סז ):אז דער פליאה אז נח האט געדארפט ווארטן אזוי לאנג נח שלשה "בנים" ,צו מרמז זיין ,אז וויבאלד אז
אויבערשטער האט געהייסן פאר נח אז ער זאל צי האבן קינדער ,און דאס זאגט די תורה ,ויהי זיי גייען נישט נענש ווערן ביי די מבול ,וועלן
דיהיילי עג
וואס די גמרא זאגט (סנהדרין קח" ).לא נחתם גזר זיך בויען א תיבה ,כדי אז ער זאל זיך נישט
דינם אלא על הגזל" ,ווייל די פסוק "ואת כל באווייזן דעם פנים פאר'ן משחית ,ווייל אין די
היקום אשר ברגליהם" דרש'נט דאך די גמרא רגע וואס דער משחית האט באקומען רשות
צואה
(פסחים קיט" ).זה ממונו של אדם המעמידו על חרוב צו מאכן די וועלט וואלט נח אויך נישט
רגליו" ,דאס איז דער רמז אז דער אויבערשטער ניצול געווארן ,טאמער ער וואלט זיך נישט
וועט אויסמעקן "את כל היקום" ,און פארוואס? באהאלטן פון אים.
זאגט די מסורה "ואת כל היקום אשר ברגליהם" און מיט דעם קען מען מסביר זיין וואס דער
ומי שישתדל בהדפסתן ווייל זייער געלט איז געווען פול מיט גזל. פסוק זאגט סוף פרשת בראשית (ו ,ז-ח) "ויאמר
יהי' לו המחבר למליץ * ה' אמחה את האדם אשר בראתי מעל פני
האדמה ...ונח מצא חן בעיני ה'" ,וואס לכאורה
אם יהי' לו זכות נאך א פשט קען מען זאגן ,לויט וואס דער
מדרש זאגט (פרקי דרבי אליעזר פרק כב) אז ווען עס איז שווער ,פארוואס שטייט דא ביי די פורעניות
האט אנגעהויבן צו ארויפקומען די מי המבול, ויאמר ה' מיט'ן שם הוי"ה וואס איז רומז אויף
האבן די רשעים פרובירט צו פארשטאפן דעם מידת הרחמים? נאר טאקע דאס איז געווען
תהום מיט זייערע פיס כדי די וואסער זאל נישט מיט מידת הרחמים אז דער אויבערשטער וועט
קענען ארויפקומען ,האט דער אויבערשטער נאר אפמעקן אלעס וואס געפונט זיך "מעל"
אויפגעקאכט די וואסער פונעם תהום און פני האדמה -העכער פון די ערד וואס איז אפן
זייער פיס האט זיך אפגעבריט ביז ווען עס האט צו די אויגן פונעם משחית ,משא"כ דאס וואס
אפגעשינדן די הויט פון זייערע פוס. איז באהאלטן פונעם משחית וועט יא קענען
בלייבן ,און אזוי טאקע "ונח מצא חן בעיני ה'"
דאס איז די רמז פון די מסורה ,אז דער האט דער אויבערשטער אים געטראפן א וועג
אויבערשטער וועט אויסמעקן "את כל היקום" ניצול צו ווערן דורכן בויען א תיבה.
און אזוי אויך "ואת כל היקום אשר ברגליהם"
אז אויך זייערע פיס זענען צוגאנגען געווארן קען זיין ,אז פון דעם האט דער מדרש
פאר די היץ. ארויסגעדרינגען אז נח איז אויך נישט געווען א
צדיק גמור ,ווייל אויף א צדיק גמור וואלט דאך
דער משחית נישט געקענט שולט זיין בשום
אויב מען לערנט תורה ווערט מען אופן ,און נח וואלט נישט געדארפט בויען די
תיבה ,און פון דעם האט מען אויך גענומען
אויסגעהיילט פון אלע מיני קרענק צו דרש'ענען לגנאי ,אז נאר לפי דורו איז ער
והנה עלה זית טרף בפיה( ...ח ,יא) געווען א צדיק אבער ער איז נישט געווען קיין
צדיק גמור.
אין די מסורה איז דא צוויי מאל וואס שטייט
דאס קען מען אויך מרמז זיין אין פסוק:
"ט ָרף" ,איינמאל דא "והנה עלה זית טרף בפיה",
ָ
"אלה תולדות נח" אז נח האט נישט געהאט קיין
און די צווייטע מאל איז אין הושע (ו ,א) "לכו
זכות אליינס ניצול צו ווערן -נאר צוליב זיינע
ונשובה אל ה' כי הוא טרף וירפאנו".
קינדער ,און וועגן דעם ת'מים ה'יה ב'דורותיו -
קען מען זאגן אז דאס קומט מרמז זיין אז די איז ר"ת "תבה" האט ער געמוזט בויען א תיבה
תורה ברענגט א רפואה פאר'ן מענטש ,ווייל זית וואו זיך צו באהאלטן פונעם משחית און נאר
איז רומז אויף תורה ,אזויווי די גמרא זאגט (ברכות אזוי איז ער ניצול געווארן.
נז ).אז איינער וואס זעט שמן זית אין חלום זאל
האפן צו די לעכטיגקייט פון תורה ,אזוי אויך
זאגט די גמרא (ב"ב כה" ):הרוצה להחכים ידרים" א רמז אז די הויפט סיבה פאר די
ווייל די מנורה איז געווען אין דרום זייט און גזירת המבול איז געווען וועגן גזל
די מנורה מיט די שמן זית ווייזט אויף חכמת
איר קענט שיקן קוויטלעך התורה. ָּומ ִח ִיתי ֶאת ָּכל ַהיְ קּום ֲא ֶׁשר ָע ִׂש ִיתי...
צום ציון הק' און דאס איז די רמז פון די מסורה אז "והנה (ז ,ד)
להפקד בדבר ישועה ורחמים עלה זית טרף בפיה" אויב מען נעמט אריין אין
מויל א בלעטל פון זית דאס מיינט די תורה איז אין די מסורה איז דא דריי מאל וואס שטייט
"את כל היקום" :צוויי מאל דא ביים מבול( ,פסוק
פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת דאן "טרף וירפאנו" וועט מען אויסגעהיילט
ווערן פון אלע מיני קראנקהייטן ,ווי דער פסוק ד) ומחיתי "את כל היקום"( ,פסוק כג) וימח "את כל
היקום" ,און די דריטע איז אין פרשת עקב (דברים
זאגט (שמות טו ,כו) "והיה אם שמוע תשמע לקול
ן נת
גליו נדב ע ה' אלקיך ...כל המחלה אשר שמתי במצרים לא יא ,ו) ואשר עשה לדתן ואבירם בני אליאב...
אשים עליך כי אני ה' רופאך" ,אז אויב וועט ותבלעם ואת בתיהם ואת אהליהם "ואת כל
ה
"י
הרבני הנכבד מען זיך צוהערן צו די תורה וועט מען ווערן היקום" אשר ברגליהם.
הר"ר שמואל אהרן מיטטעלמאן הי"ו געראטעוועט פון אלע קרענק. קען מען זאגן אז דאס קומט מרמז זיין דאס
לרגל נישואי בנו החתן שמעון נ"י למז"ט
זכות הפצת תורת רבינו זי"ע
יגן בעדו שהזיווג יעלה יפה ויזכה
לבנות בית נאמן בישראל
מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק ,אדער אנטייל
צו נעמען אין די הוצאות ,ביטע זיך ווענדן צו.
gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868
