מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — נח (2026-10-12)

אֹוצרר
אֹוצָ יין ַש
ש ָּבת ַמַמיין
בס“ד
ָ
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ נח תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים היה בדורותיו( ...נח ו:ט) אלה תולדות נח( ...נח ו:ט)
תרגום“ :גבר זכאי שלים הוי בדרוהי“—,נח איז געווען א גאנצער אין דער מדרש זאגט :נח איז בעיקר געראטעוועט געווארן פונעם מבול אין
עהרליכקייט אין זיינע דורות. זכות פון אברהם ,וואס האט פון אים געשטאמט .דער פסוק באטאנט“ ,ונח
דער טאטע ז“ל [כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע] האט ערקלעהרט דעם מדרש מצא חן בעיני ה‘ ,און דערנאך אלה תולדות נח“ ,נח האט געפונען חן ביים
אזוי .די קדמונים זאגן כאטש ס‘שטייט (קהלת ט:י) “כי אין מעשה וחשבון באשעפער צוליעב זיין גוטער נאכקומענשאפט ,אברהם אבינו.
ודעת וחכמה בשאול אשר אתה הולך שמה“—,דאס איז נאר ביי א מענטש (רבי יונתן אייבשיץ זצוק“ל)
וואס דינט דעם באשעפער פאר זיך אליין ,אבער א טאטע וואס לערנט מיט נח איש צדיק תמים היה בדורותיו (נח ו:ט)
זיינע קינדער אדער א רבי פון תלמידים וואס איז אויף זיי משפיע תורה און נח איז געווען א “איש“—,ער האט זיך נישט מתבודד געווען אזוי ווי
יראת שמים ,כאטש זיי געפונען זיך שוין אין עולם העליון ,שטייגן זיי כסדר חנוך וואס איז געווארן א מלאך ,נאר “בדורותיו“—,ער איז געווען מעורב
ממדריגה למדריגה ,דורך די תורה לערנען ויראת שמים פון זייערע קינדער מיט זיין דור ,און זיי פרובירט מחזיר בתשובה זיין דורך בויען א תיבה( ,כאטש
און תלמידים .דאס באדייט דער תרגום “גבר זכאי שלים הוה בדרוהי“—,ער ער האט זיי נישט מוכיח געווען אזוי ווי ס‘שטייט אין מדרש) און אין דעם זכות איז
איז זיך משלים יעדעס מאהל וואס מער ,אין עולם העליון .אד“ק .מ‘קען דאס ער געווארן דער ממשיך פונעם קיום העולם נאכ‘ן מבול.
מרמז זיין אין פסוק “צדיק תמים היה“—,דאס וואס נח איז געווען א “גבר (דער הייליגער ‘חתם סופר‘ זצוק“ל)
זכאי שלים“—,און געשטיגן וואס העכער אין עולם העליון“ ,בדורותיו“—, נח איש צדיק תמים היה בדורותיו (נח ו:ט)
איז געווען מיט‘ן כח פון דורותיו ,זיינע קינדער און תלמידים ,ווייל דורך ס‘שטייט פון הרה“ק רבי אורי מסטרעליסק זי“ע אז נח האט זיך
זייער לימוד התורה און יראת שמים איז ער כסדר געשטיגן העכער און גע‘טובל‘ט אין א מקוה פון ארבעים סאה ,אזוי ווי ס‘שטייט ‘נח איש צדיק
העכער אין עולם העליון. תמים היה בדורותיו‘ ,און אפילו אויף א הרהור האט ער זיך גע‘טובל‘ט .ע“כ.
(כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)
ערקלעהרט דארט דער מגיה די כוונה ,ווייל
אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים שמחו בה' וגילו צדיקים
די סופי תיבות פון של “צדי‘ק תמי‘ם הי‘ה
בגילה ברנה בשמחה רבה הננו מצטרפים בחרדת קודש וביראת הכבוד
היה בדורותיו( ...נח ו:ט) לרבבות אלפי ישראל להביע את רגשות ברכותינו מול קדם עטרת בדורותי‘ו“ איז ‘מקוה‘ .עיי“ש.
רש"י" :בדורותיו"'—,יש מרבותינו דורשים ראשנו מאור עינינו ורוח אפינו נשיא אלקים בתוכנו (ספר ‘אמרי קדוש‘ אות עז)
אותו לשבח ,כל שכן שאילו היה בדור צדיקים שליט"א מבעלזא אדמו"ר מרן כ"ק
ולבנו יקירו פרי צדיק עץ חיים פאר מקדושים נח איש צדיק תמים היה בדורותיו
היה צדיק יותר .ויש שדורשים אותו לגנאי ,לפי הרה“צ רבי אהרן מרדכי שליט“א (נח ו:ט)
דורו היה צדיק ,ואילו היה בדורו של אברהם חתן הגאון הצדיק גאב“ד מאקאווא שליט“א
לרגל שמחת אירוסי הנכד -הבן רש"י :יש מרבותינו דורשים אותו לשבח ,ויש
לא היה נחשב לכלום'. החתן היקר המופלג בתורה ויראת שמים פאר מקדושים
דורשים אותו לגנאי.
אונזערע הייליגע רבי‘ס זי“ע פלעגן זאגן, הרב אלעזר יחזקאל שרגא שליט“א
עב"ג הכלה החשובה שתחי' פארוואס דערמאנט נישט רש“י דאס
אז כאטש ס‘איז דא פארשידענע עצות און בת הרה“ג ר‘ שלום גראס שליט"א
דומ"ץ קהל מחזיקי הדת באר“י ווארט “רבותינו“ ביי ויש דורשים אותו
וועגן וויאזוי א מענטש קען זיך שטארקן בן הגה"ח רבי ראובן גראס שליט"א לגנאי? ווייל דער מענטש וואס דרש‘ענט
אויפ‘ן יצר הרע ,למשל דורך חשבון הנפש ראש ישיבה ‘שערי שמים‘
וחתן הגה"ח רבי שמאי הכהן גראס שליט"א דעם צווייטן צו שאנדע ,און זוכט נישט
און התבוננות ,אבער די בעסטע עצה ,זיך חבר הביד“ץ קהל מחזיקי הדת באר“י מלמד זכות צו זיין אויף יענעם ,אזא איינער
מתגבר צו זיין אויפ‘ן יצר הרע איז דורך יהי"ר מלפני אבינו שבשמים שיזכו לרוות מהם
ומכל יוצ"ח רב נחת דקדושה בדורות ישרים קען נישט ווערן גערעכנט אלס “רבותינו“!
לימוד התורה ,ווייל דער יצר הרע איז דאך ומבורכים עד ביאת הגואל. (הרה“ק רבי ישראל מטשורטקוב זי“ע)
מערכת
א מלאך ,און כדי צו צוברעכן א מלאך ,דארף אֹוצר
ָ ש ָּבת ַמיין ַ עשה לך תיבת עצי גופר( ...נח ו:יד)
מען נוצן דער כח פון די הייליגע תורה ,און
“עשה לך“—,ס‘זאל פון דיין אייגענס
דעמאלט האט דאס א ‘קיום‘ ,און ס‘האלט
און נישט האבן דערין א חשש פון גזל וחמס ,וואס צוליעב דעם איז דער
זיך אויף א לאנגע צייט .די גמרא (עבודה זרה ט ).זאגט :אז דער עיקר תקופה
מבול געקומען.
פון ‘לימוד התורה‘ האט זיך אנגעהויבן פון די צייטן פון אברהם אבינו ,וואס (זרע שמשון -רבינו שמשון חיים נחמני זי“ע)
האט מקרב געווען די מענטשן צו די תורה .און דאס איז דער פשט פון די
ופתח התיבה בצדה תשים( ...נח ו:טז)
‘יש דורשים לשבח‘ ,ווייל נח האט נאכנישט געהאט דער כח פון די תורה,
רש"י :בצדה תשים שלא יפלו הגשמים בה.
דערפאר האבן זיי געזאגט אז פון דא קען מען זעהן דער גרויסקייט פון נח,
אז ווען א איד דאווענט פאר‘ן באשעפער און ער זאגט ארויס די הייליגע
אז אפילו ער האט נאכנישט געהאט דעם כח התורה ,פונדעסטוועגן האט
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת א פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ נח תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
>>>>>> >>>>>>
ער מצליח געווען זיך צו שטארקן אויפ‘ן יצר הרע מיט אנדערע עצות. ווערטער פון זיין מויל ,דארף ער אכטונג געבן אז ס‘זאלן נישט אריינפאלן
און די ‘יש דורשין לגנאי‘ זאגן ,אז כאטש נח האט טאקע מצליח געווען אין די “תיבה“ —אין די ווערטער פונעם דאווענען“ ,גשמים“—,פרעמדע און
זיך צו שטארקן מיט אנדערע עצות ,אבער היינטיגע צייטן ,וואס מיר האבן גשמיות‘דיגע געדאנקען.
שוין דער כח התורה ,איז די עבודה פון נח גארנישט ווערד ,ווייל דער עיקר (“דברי ישראל“ מאדזיץ)
איז אז מ‘זאל זיך שטארקן אויפ‘ן יצר הרע מיט‘ן כח פון לימוד התורה. צהר תעשה לתיבה( ...נח ו:טז)
(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -סעודה א‘ תשלא)
ווען מ‘נעמט דאס ווארט ‘צהר‘ (‘ )295לתבה‘ ,און מ‘לייגט צו דאס ווארט
איש צדיק תמים היה בדורותיו( ...נח ו:ט) ‘תבה‘ ( )407קומט אויס דאס ווארט ‘שבת‘ ( .)702דאס ווארט ‘נח‘ איז מרומז
רש"י :יש מרבותינו דורשין אותו לשבח ויש שדורשין אותו לגנאי—טייל דרשנ'ן די אויף שבת ,ווייל ‘נח‘ איז א לשון פון ‘מנוחה‘ ,רוהען .דאס ווייזט אונז אז
אויפירונג פון נח צו לויב און טייל צו שאנד.
דורכ‘ן אפהיטן דעם שבת קודש ווערט מען געראטעוועט פונעם היינטיג‘ן
פארוואס זאל מען דעם צדיק נח דרש‘נן לגנאי? רש“י זאגט דאך:
וועלט‘ליכע מבול.
“אלה תולדות נח“—וויבאלד מ‘דערמאנט אים זאגט מען זיינע לויב רייד. (ספר אבני אזל)
אויך פארוואס ס‘שטייט “ויש שדורשין“? וואס מיינט אויף פריער ,ס‘האט
ויעש נח ככל אשר צוה אותו אלקים כן עשה( .נח ו:כב)
געדארפט שטיין “ויש דורשין“.
רש"י" :ויעש נח"—,זה בנין התיבה.
ס‘איז דא א פלוגתא אין מדרש ,צו נח האט געטוען כדין ,אז ער האט
“כן עשה“ זעהט אויס ווי איבעריג? נאר דער פשט איז “אלקים כן עשה“,
נישט מתפלל געווען פאר זיין דור אז דער מבול זאל נישט קומען .די וואס
דער באשעפער האט געבויעט די תיבה ,און ס‘האט נאר אויסגעזעהן ווי נח
האלטן אז ער האט געטוען כדין ,זאגן ,אז צוליעב זיין שפלות און ענווה
בויעט דאס ,אזוי ווי ס‘איז געווען ביים מלאכת המשכן.
האט ער זיך נישט געהאלטן ווירדיג צו קענען בעהטן פאר אנדערע אויך. (“שובע שמחות“)
די וואס האלטן אז נח האט נישט געטוען כדין ,איז ווייל אברהם אבינו וואס
האט געזאגט “ואנכי עפר ועפר“ (בראשית יח:כז) און משה רבינו וואס
ויבא נח ובניו ואשתו ונשי בניו אל התבה מפני מי המבול( .נח ז:ז)
רש"י" :מפני מי המבול" ,אף נח מקטני אמונה הי' ,נח האט נישט געגלויבט אז
האט געזאגט “ונחנו מה“ (שמות טז:ז) האבן זיך אויך געהאלטן בשפלות
דער מבול וועט קומען ביז די וואסער האט אים געצווינגען אריינצוגיין אין די תיבה.
ובענוה ,פונדעסטוועגן האבן זיי מתפלל געווען אויף זייער דור .ווייל דער
אויב די תורה זאגט עדות אז נח איז א צדיק תמים ,ווי אזוי זאגט רש“י:
וואס האלט זיך נישט בשפלות ובענוה ,טראכט אז ער האט זיין אייגענעם
“נח מקטני אמונה היה“ ...נאר נח איז געווען אזא צדיק ואיש תמים ,אז ער
זכות צו דאווענען נאר פאר זיך ,אבער נישט פאר אנדערע .אבער דער וואס
האט אפילו געגלייבט אין די “קטני אמנה“ ,אין די שוואכע בעלי אמונה ,אז
האלט זיך באמת בענוה ובשפלות רוח ,טראכט שטענדיג אז אלעס וואס ער
זיי וועלן תשובה טוען“ .ואינו מאמין שיבא המבול“—דערפאר האט ער זיך
האט ,איז נישט אין זיין אייגענעם זכות נאר א מתנת חינם פונעם הייליג‘ן
נישט געקענט פארשטעלן אז ס‘וועט קומען א מבול אויף די וועלט.
באשעפער .איז וואס איז דער אונטערשיד פאר וועמען ער בעהט ,דעריבער (רבי יצחק מוואורקא זצוק“ל)
קען ער בעהטן אויך פאר אנדערע .דאס באטאנט רש“י :די וואס דרשנ‘ן נח
לגנאי ווייל ער האט נישט מתפלל געווען פאר זיין דור ,איז ווייל ער איז נישט
ויסגור ה’ בעדו( ...נח ז:טז)
אלע בעלי חיים זענען געקומען אין די תיבה פון זיך אליין .אבער נח האט
געווען “בדורו של אברהם“ ,ווייל וואלט ער געווען “בדורו של אברהם לא היה
נישט געקענט וויסן ,צו אלע בעלי חיים זענען שוין געקומען .דער באשעפער
נחשב לכלום“—ער וואלט זיך געווען קליין געהאלטן אזוי ווי אברהם אבינו,
האט אבער יא געוואוסט” ,ויסגור ה’ בעדו” ,דעמאלט האט דער באשעפער
און דעמאלט געקענט אויך מתפלל זיין פאר זיין דור ,מיט דעם פארשטייט
פארשלאסן די תיבה.
מען אויך דעם “ויש שדורשין“. (”שער בת רבים”)
(מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)
וישאר אך נח ואשר אתו בתיבה( ...נח ז:כג)
עשה לך תבת עצי־גפר קנים תעשה את־התבה וכפרת אתה
“וישאר אך נח ואשר אתו““ .אך “ איז א לשון מיעוט .ווען נח איז געבליבן
מבית ומחוץ בכפר( :נח ו:יד)
לעבן נאכ‘ן מבול ,האט ער זיך געהאלטן קליין ,אז ער איז געראטעוועט
רש"י זאגט צוויי טעמים ,פארוואס מ'האט באשמיהרט די תיבה מיט פעך פון
אינעווייניג און פון אויסענווייניג. געווארן אזוי ווי אלע באשעפענישן אין די תיבה און נישט צוליעב זיין צדקות.
( “בית אברהם “ סלאנים)
דער ‘תפארת יונתן‘ ,זאגט נאך א טעם“ ,כופר“ איז פון לשון כפרה ,נח
איז פארשלאסן געווארן אין די תיבה אלץ כפרה ווייל ער האט נישט מתפלל וישאר אך נח ואשר אתו בתיבה( ...נח ז:כג)
געווען אויף זיין דור ,און דערפאר האט ער אויך באשמיהרט מיט כופר די תיבה די ספרים הק‘ ברענגען בשם המדרש ,אז נח האט געהייסן “מנחם“ ,נאר
פון אינעווייניג וואס איז מרמז אויף כפרה .מ‘דארף אבער פארשטיין ,לויט‘ן ער האט פארלוירן זיין נאמען און געבליבן מיט‘ן נאמען “נח “ אליין .ס‘שטייט
רמז וואלט דאך גענוג געווען צו שמיהרן כופר אדער פון אינעווייניג אדער פון אין זוה“ק אז די טענה קעגן נח איז געווען פארוואס ער האט נישט מתפלל
אויסענווייניג ,און נישט פון ביידע זייטן .קען מען דאס פארשטיין לויט וואס געווען פאר זיין דור .דעריבער האט מען אים אראפ גענומען צוויי ממי‘ן
( )2X40פון זיין נאמען ,קעגן פערציג טעג און פערציג נעכט פונעם מבול,
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ב פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ
>>>>>> >>>>>>
צו דערנענטערן צום חיי החיים ,און דורכ‘ן זיין צוגעבינדן צו די תורה ווערט דער טאטע ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע] האט נאך געזאגט פונעם זיידן ז“ל [מרן
מען אפגעהיטן פונעם יצר הרע און פון אלע שלעכטס וואס קומט אויף די מהר“י זי“ע] בשם קדמונים ,אז די זינד פון א מענטש איז גורם אז זיין נשמה און
מאס פון די תיבה ,די לענג (,)300
וועלט .דאס קען זיין ווערט באצייכנט אין די ָ איברים ווערן פגום ,און אויף אזא אופן קען מען נישט מקיים זיין קיין מצוות.
די ברייט ( )50און די הויעך ( )30וואס זענען די אותיות לש“ן ,מרמז צו זיין אז האט דער זיידע ז“ל געזאגט אז די עצה דערצו איז ,תשובה צו טוען .אבער אזוי
דורכ‘ן “לשון התורה“—וואס מ‘לערענט ,ווערט מען געראטעוועט ,אזוי ווי ווי תשובה איז אויך א מצוה ,ווי קען דאס זיין בשלימות ווען דער מענטש איז
דער פסוק (משלי יב:יח) זאגט “ולשון חכמים מרפא“—אז דורך די שפראך פגום? איז די עצה מ‘זאל טוען צוויי מאהל תשובה ,די ערשטע תשובה רייניגט
פון די תורה און די רייד פון חכמים ,ווערט מען אויסגעהיילט פון אלעס. אים פון די עבירות ,און דערנאך קען מען שוין טוען א שלמות‘דיגע תשובה ,און
דעריבער זאגט רש“י אז נח האט געלערנט תורה ,מרמז צו זיין נאר דורך די אויך מיט דעם מתקן זיין די ערשטע תשובה .האט דער טאטע ז“ל צוגעלייגט
תורה האט ער זוכה געווען געראטעוועט צו ווערן פונעם מבול. אז דאס איז דער ענין וואס מ‘האט באשטימט צו ליינען צוויי הפטרות פון
(מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע) תשובה‘ ,דרשו ה‘ בהמצאו‘ און ‘שובה ישראל‘ ,מרמז צו זיין אז כדי די תשובה
זאל זיין בשלימות ,דארף מען צוויי מאהל תשובה טוען .לויט דעם קען מען
רטער -פ‘ נח תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ אויך דא זאגן ,אז נח איז באפוילן געווארן צו שמיהרן מיט כופר פון ביידע זייטן,
>>>>>> ווייל וויבאלד ער האט דאך געדארפט האבן א כפרה ,האט אים דער באשעפער
“וישאר אך נח“ ,און ס‘איז געבליבן פון זיין נאמען “מנחם “ בלויז “נח“.
( “זכרון יעקב ,בשם הרה“ק רבי צבי אלימלך שפירא מבלאזוב זצוק“ל) מרמז געווען אז כדי די תשובה זאל זיין בשלימות ,דארף מען האבן צוויי כפרות.
(‘פרשת מרדכי‘ -כ“ק מהר“ם מבילגורייא זי“ע)
ויזכור אלקים את נח ואת כל החיה ואת כל הבהמה(...נח ח:א) צהר תעשה לתבה( ...נח ו:טז)
מיט‘ן צדיק ווערן אויך געהאלפן די פשוטע מענטשן“ .ויזכור אלקים את רש"י :מדרש (ב"ר לא:יא) יש אומרים" ,צהר" אז ס'איז געווען א פענסטער ,ויש
נח“—דער באשעפער האט געדענקט נח“ ,ואת כל החיה ואת כל הבהמה“— אומרים "צהר" ,אז ס'איז געווען א באלייכטונג שטיין.
און אויך האט ער געדענקט די פשוטע מענטשן ,וואס זענען אין די מדריגה די ספרים הק‘ ברענגן (זעה רש“י בראשית יט:יז) אז ווען מ‘ווערט
פון חיות און בהמות“ ,אשר אתו“—ווייל זיי זענען באהאפטן אינעם צדיק. געראטעוועט פון א צרה אינעם אייגענעם זכות מעג מען זעהן די מפלה
(ה“חוזה“ פון לובלין זי“ע)
פון אנדערע .אבער ווען מ‘ווערט געראטעוועט פון א צרה נישט אינעם
ויכלא הגשם( ...נח ח:ב) אייגענעם זכות טאהר מען נישט זעהן די מפלה פון אנדערע .דעריבער
צוויי מאהל שטייט אין די מסורה “ויכלא“ .איינמאהל דא “ויכלא הגשם “ לוט וואס איז געראטעוועט געווארן אין זכות פון אברהם אבינו האט אים
(ח:ב) און נאכאמאהל “ויכלא העם מהביא“( .שמות לו:ו) .די גמרא (תענית דער מלאך געזאגט“ ,אל תביט אחריך“—,קוק נישט אויף צוריק ,וויייל דו
ח ):זאגט :אז דורך דעם וואס מ‘פארמיידט פון געבן צדקה ,ווערט דער רעגן ביזט נישט געראטעוועט געווארן אין דיין אייגענעם זכות ,מעגסטו נישט
אפגעהאלטן“ .ויכלא העם מהביא“ ,דורכדעם וואס מ‘האט אויפגעהערט צו זעהן די מפלה פון אנדערע .לויט דעם קען מען פארשטיין די מחלוקת ,אויב
געבן צדקה“ ,ויכלא הגשם“—,איז דער רעגן אפגעהאלטן געווארן. “צהר“ מיינט א באלייכטונג שטיין אדער א פענסטער ,און אויך וואס רש“י
(הרה“ק רבי אלעזר מפינטשוב זצוק“ל) ברענגט (ו:ט) אויפ‘ן ווארט “בדורותיו“—יש מרבותינו דורשים אותו לשבח,
ויפתח נח את חלון התבה (נח ח:ו) אז נח איז געווען א צדיק גמור ,ויש שדורשים אותו לגנאי—אז ער נישט
“ויפתח נח את חלֹון התבה“—,נח האט זוכה געווען צו מאכן א ‘פענסטער‘ ּ געווען א צדיק גמור .לויט רבותינו—אז נח איז געווען א צדיק גמור ,מיינט
צום הימל און שפאלטן דעם מויער און מחיצה צוליעב אונזערע זינד רח“ל, “צהר“—א פענסטער ,ווייל ער האט געמעגט קוקן אויף די מפלה פון די
און מאכן א דורכגאנג דורך זיינע זיינע ווערטער פון תפילות. רשעים .אבער לויט די וואס זאגן אז נח איז נישט געווען א צדיק ,און ער איז
(“ישמח ישראל“) נישט געראטעוועט געווארן אין זיין אייגענעם זכות נאר אין זכות פון אברהם
ומוראכם וחתכם יהיה על כל חית הארץ(...נח ט:ב). אבינו ,מיינט “צהר“—א באלייכטונג שטיין ,ווייל ער האט נישט געמעגט
“ומוראכם וחתכם“—,לויט די מורא שמים וואס איר האט אויף אייך, זעהן במפלת רשעים ,האט די תיבה נישט געהאט א פענסטער ,צו קענען
“יהיה על כל חית הארץ“—,די זעלבע יראה וועט זיין אויף אלע חית הארץ, ארויסקוקן ,נאר א באלייכטונג שטיין צו מאכן לעכטיג...
(כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)
אז זיי וועלן אייך נישט קענען שעדיגן.
(תפארת שלמה)
מכל הבהמה הטהורה( ...נח ז:ב)
ויאמר ארור כנען עבד עבדים יהיה לאחיו( .נח ט:כה) רש"י :מכאן שלמד נח תורה—פון דא זעהט מען אז נח האט געלערנט תורה.
אפילו אין א צייט ווען אידן טוען ח“ו נישט רצונו של מקום און זיי אליין פון דא קען מען זעהן די גרויסקייט פון לערנען תורה ,ווייל דאס וואס
ווערן גערופן עבדים (ב“ב י ,).בלייבט אבער כנען זייער קנעכט .אזוי ווי דער נח מיט זיינע קינדער זענען געראטעוועט געווארן פונעם מבול איז געווען
פסוק זאגט“ :עבד עבדים יהיה לאחיו“. צוליעב די תורה וואס ער האט געלערנט .ווי די גמרא (סוטה כא:א) זאגט:
(חידושי הרי“ם)
“שהתורה מגינה ומצלת“—די תורה באשיצט און ראטעוועט דעם מענטש
פון אלע שטראפן און שלעכטס ,ווייל די תורה לערנט אונז אויס ווי אזוי זיך
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ז פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
ַמיין ׁאו ָצר ...מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ רשה
ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ
נח איז אלעמאהל געווען א צדיק. אלה תולדות נח נח (נח ו:ט)
איש צדיק תמים היה בדורותיו( .נח ו:ט) חז“ל (ירושלמי ,סוף ברכות ,בשינוי לשון) זאגן“ :אם בטלת יום יומיים
פארוואס דארף שטיין “איש”? נאר טייל מענטשן ,בשעת’ן דאווענען בטלת“ ,אויב מ‘איז מבטל איין טאג פון תורה ,וועסטו דעם אנדערן טאג אויך
און לערנען געדענקט ער טאקע פונעם רבונו של עולם ,אבער ווען ער איז מבטל זיין פון תורה .איז דער רמז“ :אלה תולדות נח“ ,וואס קומט ארויס ווען
עוסק אין די מענטשליכע געברויכן ווי עסן ,טרינקען און האנדלען ,דעמאלט מ‘רוהט איין טאג פון תורה“ ,נח“ ,אז מ‘רוהט אויך דעם אנדערן טאג פון תורה.
(רבי ייבי)
פארגעסט ער נעבעך פון קדושת ה’ .זאגט די תורה הקדושה עדות אויף נח
ויאמר אלקים לנח קץ כל בשר בא לפני( ...נח ו:יג)
הצדיק“ ,איש” צדיק ,ער איז געווען א צדיק אפילו ווען ער האט עוסק געווען
“ויהי המבול ארבעים יום על הארץ“—,דער מבול איז געווען פערציג
ביי די מענטשליכע געברויכן( .ייטב לב)
טעג .דערנאך “ויגברו המים על הארץ חמשים ומאת יום“ ,האט זיך דאס
א דרך אין עבודת ה' פון נח'ס קינדער... וואסער געשטארקט הונדערט און פופציג טעג .דער פסוק איז מרמז“ .קץ כל
ויולד נח שלשה בנים ,את שם את חם ואת יפת( .נח ו:י) בשר“ ,די טעג פונעם מבול זענען כמנין ק“ץ ,הונדערט ניינציג .פערציג טאג
רש״י :״אלה תולדות נח״—ללמדך שעיקר תולדותיהם של צדיקים מעשים טובים. פון רעגן און הונדערט פופציג טעג וואס די וואסערן האבן זיך געשטארקט.
דער פסוק לערנט אונז א דרך אין עבודת ה‘“ .את שם“—מ‘זאל שטענדיג (בעל הטורים)
געדענקען דעם נאמען פון באשעפער“ .את חם“ ,מ‘מקיים זיין מצוות מיט א צוהר תעשה לתבה( ...נח ו:טז)
ווארימקייט און התלהבות“ .ואת יפת“—,טוען נאר שיינע זאכן וואס זענען, רש“י ברענגט צוויי דיעות ,לויט‘ן מדרש (ב“ר לא:יא) .איין דעה זאגט:
“תפארת לעושיה ותפארת לו מן האדם““( .יוד“ הק‘ זי“ע) “צוהר“—מיינט א פענסטער .און די צווייטע דעה זאגט“ :צוהר“—מיינט
מ'רעדט זיך איין אז ס'איז לשם שמים א “שטיין וואס לייכט““ .צהר“ איז טאקע בגימטריא “לאור האבן“—,צו די
ותשחת הארץ לפני האלקים (נח ו:יא). ליכטיגקייט פונעם שטיין ,א רמז צו די צווייטע דיעה אין מדרש.
(בעל הטורים)
“ותשחת הארץ“ ,די ערד איז געווארן געווארן פארדארבן“ ,לפני
האלקים“—,ווייל מ‘האט זיך איינגערעדט אז ס‘איז אלעס לשם שמים פאר‘ן ופתח התבה בצדה תשים תחתיים (נח ו:טז)
באשעפער‘ס וועגן( ...מפי השמועה) “פ’תח ה’תיבה” איז ר”ת פה‘ .בצדה תשים’ ,דער פסוק איז מרמז ,מ’זאל
היטן דאס מויל פון רעדן דברים בטלים ,ווייל ס’שאדט צום דאוואנען .אזוי
דער מבול האט מטהר געווען די וועלט
אויך איז באקאנט אז פאר א בעל גאוה ‘טורפין תפלתו בפניו’ ,זיין דאווענען
ומי המבול היו על הארץ (נח ז:י) ווערט נישט אהנגענומען .פיהרט אויס דער פסוק “תחתיים”...מ’זאל זיך
דער באשעפער האט דאך געקענט אין איין רגע פטור ווערן פון די האלטן בענוה ושפלות ,נידריג און קליין’.
זינדיגע מענטשן ,אהן דארפן ברענגען א מבול און ענדערן סדרי בראשית. (“דמשק אליעזר” ויזניץ)
נאר דער מבול איז געווען אזוי ווי א מקוה וואס איז מטהר ,אזוי האט דער
ותנח התיבה (נח ח:ד).
מבול מטהר געווען די וועלט פון איר זוהמא און שמוץ( .תורה אור לבעל התניא זצוק“ל)
צוויי מאהל שטייט אין די מסורה“ ,ותנח“ איינמאהל אין אונזער פרשה
נישט שפיהרן א טעם אין עסן “ותנח התיבה“ ,און נאכאמאהל “ותנח עליהם הרוח“( ,במדבר יא:כו) .דער
כירק עשב נתתי לכם את כל( .נח ט:ד) פסוק איז מרמז אז רוח הקודש האט גערוהט אויף אלע וואס זענען געבליבן
א איד דארף טוען אלע זיינע ענינים לשם שמים ,אויך דארף זיין עסן און אין די תיבה.
טרינקען זיין קודש לה‘ ,פאר עבודת הבורא ,און נישט נאכצוגעבן זיין תאוות (בעל הטורים)
האכילה .דער באשעפער זאגט פאר נח“ :כירק עשב“ ,אזוי ווי גראז וואס ויצא יצוא ושוב עד יבשת המים מעל הארץ (נח ח:ז)
מ‘עסט נישט לשם תענוג“ ,נתתי לכם את כל“ ,אזוי דארפט איר עסן ,נישט מ‘דארף שנעל תושבה טוען ,ווייל די גאולה שלימה איז זייער נאענט ,און
לשם תענוג והנאה נאר לשם שמים אליין( .הרה“ק רבי משה מקאברין זצוק“ל) מ‘וועט נישט האבן קיין צייט זיך ווידער צו וואלגערן אויף די ערד (לתיקון
די ערגסטע דריי מדות קנאה ,תאווה ,כבוד, המעשים) .דער “בעל הטורים“ זאגט“ :יבשת“ איז די אותיות “תשבי“ ,און
ס‘איז דא א רמז אין פסוק“ :ויצא יצוא“—,ווען א מענטש גייט ארויס חלילה
ויאמרו הבה נבנה לנו עיר ומגדל ...ונעשה לנו שם (נח יא:ד)
פונעם דת“ ,ושוב“—,קען ער נאך גלייך תשובה טוען מיט זיינע אייגענע
די ערגסטע דריי מדות זענען )1 :קנאה )2תאווה )3כבוד .די דריי שלעכטע
כוחות “עד יבשת המים“—,ביז “תשבי“ ,אליהו התשבי וועט קומען.
מדות האבן זיך אנגעהויבן באלד נאך בריאת העולם .ביי די מעשה פון קין (“תפארת שלמה“ בשם ה“יוד הק‘“ מפשיסחא זי“ע)
און הבל איז געווען ‘קנאה‘ ווייל איינער האט מקנא געווען דעם אנדערן אז
זיין קרבן איז אנגענומען געווארן .די זינד פון דור המבול איז געווען ‘תאווה‘, ויאמרו איש אל רעהו הבה נלבנה לבנים( ...נח יא:ג)
און די זינד פון דור הפלגה איז געווען ‘כבוד‘ ,אזוי ווי ס‘שטייט “ונעשה לנו די סופי תיבות פון “אי‘ש א‘ל רעה‘ו הב‘ה “ איז “שלוה“ .דאס וואס זיי
שם“—,זייער כוונה איז געווען זיך גרויס צו מאכן( .המגיד מקאזניץ זי“ע) האבן געלעבט אין א גרויסע רוהאיגקייט ,האט זיי געברענגט צו זינדיגן.
(“בעל הטורים“)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין טיעפע רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
וישלח את העורב ויצא יצוא ושוב עד יבושת המים מעל הארץ תמים היו בדורותיו את האלוקים התהלך נח( .נח ו:ט)
(נח ח:ז) דאס ווארט “תמים“ טייטשט די גמרא אלס עניוות ,זיך האלטן קליין .טראץ
רש"י בשם המדרש :מוכן היה העורב לשליחות אחרת בעצירת גשמים בימי וואס נח האט געלעבט אין א דור פון בלויז רשעים ,און זיך געהאלטן פעסט
אליהו שנאמר "והעורבים מביאים לו לחם". צו גיין אין ריכטיג‘ן וועג ,דאך איז ער געבליבן אן “עניו“ .דער פסוק זאגט:
מ‘קען זאגן די שייכות פונעם שליחות פון דעם עורב ,מיט די שליחות “תמים הי‘ בדורותיו“—,נח איז געווען אן עניו אפילו ווען ער האט געזעהן
פון די עורבים בימי אליהו .די גמרא (סנהדרין קח ):זאגט :אז דער עורב האט מיט וויפיהל בעסער ער איז פון זיין גאנצן דור ,דאך איז ער נישט צוגעקומען
נישם געוואלט ארויס גיין פון די תיבה ,ווייל אפשר וועט אים הרג‘נען דער שר צו קיין גאווה ,ווייל “את האלקים התהלך נח“—,ער האט אלעמאהל געמאכט
החמה ,אדער דער שר הצינה .וואס באמת איז דאך דער עורב געווען גערעכט, דעם חשבון ווי קליין ער איז ,אקעגן די גרויסקייט פון הייליגן באשעפער.
ווייל דער באשעפער האט באפוילן פאר‘ן עורב אז ער זאל אריין גיין אין די דורכדעם איז ער אלעמאהל געבליבן א צדיק תמים מיט עניוות( .נועם מגדים)
תיבה ,האט ער נישט געהאט קיין רשות ארויס צו גיין פון די תיבה ,ביז דער
באשעפער האט געזאגט צו נח “צא מן התיבה“ .אבער נח האט געוואוסט אז
כי מלאה הארץ חמס מפניהם (נח ו:יג)
רש"י :לא נחתם גזר דינם אלא על הגזל
די חכמים האבן א כח עוקר צו זיין א זאך פון די תורה ,און וויבאלד נח האט
דער דור המבול האט דאך געזידיגט מיט אנדערע הארבע זינד ,ווי רש“י
געהייסן ארויס גיין דעם עורב פון די תיבה ,וועט אים נישט קיינער קענען
זאגט (ד“ה :קץ כל בשר) כל מקום שאתה מוצא זנות וע“ז ,אנדרלמוסיא
מזיק זיין ,נישט דער שר החמה און נישט דער שר של צינה ,אבער דער עורב
באה לעולם והורגת טובים ורעים .און פארוואס איז זייער שטראף געווען
האם אים נישט געגלייבט דעריבער האט ער נישט געוואלט ארויס גיין.
נאר אויף גזל? ס‘שטייט אין מדרש אז אנשי דור המבול האבן גע‘גנב‘עט
דער זעלבע וויכוח איז אויך געווען צווישן אליהו און אחאב ,ווייל אחאב
און געגזל‘ט אפילו ווייניגער ווי א שוה פרוטה ,און בית דין איז נישט דן אויף
האט אויך נישט געגלייבט דאס וואס אליהו האט אים געזאגט ,אז די קללה
גזל ,ווייניגער ווי א שוה פרוטה ,אבער ווען בית דין איז דן אויף אנדערע זינד,
פון יהושע בן נון וועט מקוים ווערן ,דעריבער האט אליהו גוזר געווען אז
קענען זיי אויך דן זיין אויף גזל ,ווייניגער ווי א שוה פרוטה .דער מבול איז
ס‘זאל נישם גיין קיין רעגן ,האבן שוין דעמאלט אלע געזעהן דעם כח פון די
דאך געקומען צוליעב‘ן זינד פון זנות און עבודה זרה ,ווייל גזל איז דאך געווען
חכמים ,וואס צום סוף האבן טאקע די אידן מתקן געווען דעם חטא ,דורכ‘ן
פחות משוה פרוטה ,און אזוי ווי מ‘האט זיי שוין דן געווען אויף אנדערע זינד
האבן מקריב געווען אויפ‘ן הר הכרמל דורך אליהו ,וואס דאס איז אויך נאר
האט מען זיי שוין אויך דן געווען אויף גזל פחות משוה פרוטה .דאס זאגט
געווען א הוראת שעה ,האבן די אידן געוויזן דורכדעם אז זיי גלייבן אז די
רש“י“ ,ולא נחתם גזר דינם“ אלא על הגזל ,אז בייםארויסגעבן דעם גזר-דין
חכמים האבן א כח עוקר צו זיין א זאך פון די תורה .לויט דעם איז שוין זייער
האט מען זיי אויך געקענט דן זיין וועגן גזל ,נישט פריער ,ווייל זיי האבן דאך
פארשטענדליך דאס שייכות פונעם שליחות פונעם עורב ביים מבול ,מיט‘ן
גע‘גנב‘עט פחות משוה פרוטה .(חנוכת התורה)
שליחות פון אליהו בהר הכרמל ,ווייל דעמאלט איז דאך דער עורב געשיקט
געווארן צו ברענגן עסן פאר אליהו ,ווען ער האט געוויזן ,אז די חכמים האבן ויגברו המים ותרם התיבה מעל הארץ( .נח ז:יח)
א כח עוקר צו זיין א זאך פון די תורה .כדי דער עורב זאל מתקן זיין דאס וואס די גמרא (תענית ז ).זאגט :אז דאס ווארט “מים“ ,מיינט אויך תורה .זאגן
ער האט נישט געגלייבט ביי נח אז יש כח ביר החכמים לעקור דבר מן התורה. די ספרים הק‘ ,ווען א איד וויל אז זיינע תפילות זאלן אהנגענומען ווערן אין
(דער הייליגער חתם סופר זי“ע) הימל ,זאל ער לערנען תורה איידער ער שטעלט זיך דאווענען .דאס זאגט
דער פסוק“ ,ויגברו המים“—,אויב מ‘שטארקט זיך אין תורה ,וואס ווערט
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין אנגערופן “מים““ ,ותרם התיבה מעל הארץ“—וועלן די ‘תיבות‘ ,די ווערטער
>>->->->- פון זיין דאווענען דערהויבן ווערן פון די ערד און ארויף גיין צום כסא הכבוד.
דארפן חתונה האבן מיט עשו ,ווייל מענטשן פלעגן זאגן אז רבקה האט (לקוטי מהר“ם)
צוויי זיהן ,און לבן צוויי טעכטער ,הגדולה לגדול ,והקטנה לקטן .וואלט דאך ויקח אברם ונחור להם נשים שם אשת אברם שרי ושם אשת
לכאורה ביי שרה געדארפט זיין די זעלבע זאך ,ווייל תרח האט געהאט צוויי נחור מלכה בת הרן אבי מלכה ואבי יסכה( .נח יא:כט)
זיהן אברם און נחור ,און הרן האט געהאט צוויי טעכטער מלכה און יסכה ,און רש"י :יסכה איז געווען שרה און דעריבער האט מען איר גערופן יסכה ווייל
וויבאלד ס‘שטייט אין פסוק פריער אבי מלכה ,און דערנאך ואבי יסכה ,איז שרה האט געקוקט מיט רוח הקודש .נאך א טעם ווייל אלע מענטשן האבן געקוקט
דאך לכאורה יסכה וואס דאס איז שרה געווען די יונגערע ,וואלט דאך שרה אויף איר שיינקייט.
אויך געדארפט וויינען אז זי זאל נישט אריין פאלן אינעם גורל פון נחור וואס מ‘קען זאגן א טעם פארוואס רש“י האט געדארפט זאגן צוויי טעמים
ער איז אויך יונגער פון אברם .דעריבער זאגט רש“י פריער אז שרה האט מען אויפ‘ן נאמען יסכה .און אויך פארוואס רש“י זאגט פריער דעם טעם ,ווייל
גערופן יסכה ,שהיתה סוכה ברוח הקודש ,האט זי דאך ממילא געוואוסט אז שרה האט געקוקט מיט רוח הקורש ,און דערנאך דעם טעם אז אלע האבן
זי וועט חתונה האבן מיט אברם ,האט זי דאך שוין נישט געדארפט וויינען, געקוקט אויף איר שיינקייט? רש“י הק‘ זאגט אין פ‘ ויצא ,אויפ‘ן פסוק
האבן דאך אירע אויגן נישט געדארפט ווערן טינקל האבן שוין אויך אלע “ועיני לאה רכות ,ורחל היתה יפת תואר ויפת מראה“ ,אז דעריבער האט
געקוקט ביפיה( .ויגד יעקב) לאה געהאט טינקעלע אויגן ,ווייל זי פלעגט אסאך וויינען אז זי זאל נישט
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדערליך...
נישט געוואוסט אז דו קענסט אזוי שיין איר מיינע תפילות ווערן דערהערט אין אוודאי איבער די גאנצע חלה ,כאטש זי איז •
דרש‘נען “...און דער רבי האט גענומען די
צוויי שטיקער לעקיך און צוריק געלייגט
הימל ,ווייל ווי נאר איך האב געדאוונט
גשם ,האט אנגעפאנגען רעגענען “.רופט
קליין .פון דעם זעהט מען ,אז א “תמים“ איז
חשובער ווי א “גדול“ ...פון דעם פארשטייט
ת“ח דרש‘ענען שטענדיג לשבח. .
אין די קאך( .שיח הפרשה) זיך אהן דער גבאי““ :יא ,יא “,אזעלכע ווי נח איש צדיק תמים היה בדורותיו מען פארוואס די תורה לויבט נח הצדיק
• די האבן נישט נאר געברענגט רעגן ,נאר אלס “תמים“. (נח ו:ט)
דער מבול איז געקומען... אויך געברענגט אמבול אויף די וועלט“. • רש"י :יש מרבותינו דורשים לשבח...ויש
• ביי ‘דורשין לשבח‘ שטייט “יש ס‘ווענד זיך אין די שפראך... דורשין לגנאי...
ויסכרו המעיינות (נח ח:ב)
רש"י :ס'שטייט נישט 'כל המעיינות'
“א שיינער וועטער“... מרבותינו“ און ביי ‘דורשין לגנאי‘ שטייט נח איש צדיק תמים היה בדורותיו
ווייל חמי טבריא וכדו' איז איבערגעבליבן. הנני מביא את המבול (נח ו:יז) נישט “יש מרבותינו“ .קען מען זאגן (נח ו:ט)
די וועלט זאגט בדרך צחות, ווען מ‘האט אויפגענומען רבי אייזיל רש"י :יש מרבותינו דורשים לשבח...ויש בדרך צחות‘ :יש מרבותינו‘ דאס זענען די
פארוואס זענען טאקע די מעיינות חריף אלס רב אין די שטאט סלאנים איז תלמידי חכמים ,וואס דרש‘נען שטענדיג דורשין לגנאי...
איבערגעבליבן? כדי מ‘זאל פון זיי געווען א הערליך שיינער וועטער .האבן לשבח ,ווייל דאס איז זייער מידה ,ס‘איז
פארשטיין פארוואס דער מבול איז זיך אייניגע געווערטלט מיט‘ן נייעם רב, אבער אויך דא ‘יש דורשין‘ ,זיי דרש‘ענען
געקומען ,ווייל ווען מ‘קומט אין די אז געוועהנליך אינעם טאג ווען מ‘נעמט סתם כלפי חוץ ,אהן קיין תוכן און
מעיינות און מ‘זעהט וואס ס‘פאסירט אויף א נייעם רב אין שטאט רעגנט ,און אהן קיין פנימיות ,אזעלכע מענטשן
דארט מיט צניעות וכדומה ,פארשטייען אצינד איז גאר א שיינער וועטער .האט דרש‘ענען שטענדיג לגנאי .וזה נכון מאד
זיי שוין פארוואס דער מבול איז זיי רבי אייזיל געענטפערט מיט א שמייכל. ואמת( .פרדס יוסף)
געקומען. דער רעגן איז לויט די מעלות פונעם רב. •
• ווען ס‘קומט א גרויסער רב דארף קומען ווערט הייסט נישט ‘רבותינו‘...
“מ‘טאהר נישט כאפן“... א מבול ,נאר אזוי ווי דער באשעפער האט
דאך געשוואוירן אז ער וועט מער נישט דער ‘ויגד יעקב‘ האט אמאהל נח איש צדיק תמים היה בדורותיו
ברענגען א מבול אויף די וועלט דערפאר והנה עלה זית טרף בפיה (נח ח:יא) געפרעגט א בעה“ב פון די שטאט פאפא: (נח ו:ט)
רש"י :איין פשט "טרף—,חטף", “ווי גייט דאס געשעפט?“ .האט יענער רש"י :יש מרבותינו דורשים לשבח...
איז אזא שיינער וועטער...
•
ויש דורשין לגנאי...
געכאפט .אן אנדערע פשט "טרף" מלשון געענטפערט “שוואך“ .פרעגט אים דער
פארוואס דערמאנט נישט רש“י
(משלי ל:ח) "הטריפנו לחם חוקי" ,שפייז.
פארוואס דארף רש‘‘י זאגן דעם צוויי שטיקער לעקיך... ‘ויגד יעקב‘“ :שוואך“ אין אידיש אדער
“שבח“ אין לשון הקודש? און ער האט
דאס ווארט “רבותינו“ ביי די וואס
שנים שנים באו אל נח (נח ז:ט) פשט פון “טרף—,חטף“—,פארוואס איז דרש‘ענען נח לגנאי? ווייל דער וואס
אים ערקלעהרט ,אז מיט דעם קען מען
דער קאצקער רבי זי“ע האט נישט נישט גוט דער טייטש,“טרף“ —,שפייז, דרש‘נט דעם צווייטן לגנאי ,און זוכט
זאגן פשט אין רש“י“ :יש דורשין לשבח ויש
געגליכן די דרשנים וואס טייטשן אויס ווי ס‘שטייט (תהלים קיא:ה) “טרף נתן נישט מלמד זכות צו זיין אויף יענעם ,אזא
דורשין לגנאי“ ,און די מפרשים פרעגן ,אויב
פסוקים ווי ס‘געפעלט זיי .אמאהל איז ליראיו“? נאר פאר רש “י איז שווער איינער קען נישט ווערן גערעכנט אלס
מ‘קען דרש‘ענען לשבח פארוואס זאל מען
“רבותינו“! (הרה“ק רבי ישראל מטשורטקוב זי“ע)
געקומען א מקורב א מכובד‘דיגער רב וואס געווען :וואס האט די יונה געזינדיגט
•
דרש‘ענען לגנאי? נאר דער אמת איז ,אז
האט געהייסן נח ,וואונטשן דעם קאצקער אז מ‘האט איר מזמין געווען א ביטער אלע דרש‘ענען לשבח ,נאר די זאגן דאס
רבי‘ן א מזל טוב צו די חתונה פון א זוהן ,בלעטל ,און נישט א זיס בלעטל? נאר אין אידיש און די אנדערע זאגן דאס אין ‘תמים‘ ,גרעסער ווי ‘גדול‘...
וואס דער רב האט נישט געקענט קומען די גמרא (ברכות סד ).זאגט‘ :הדוחק את לשון הקודש...
•
צו די חתונה .האט דער קאצקער רבי זיך השעה ,השעה דוחקתו‘—,אז איינער
תמים היה בדורותיו (נח ו:ט)
וואס איז א גרעסערע מדרגה ,א
מטריח געווען און געברענגט פון די קאך נעמט זיך עפעס פאר די צייט ,שניידט
צוויי שטיקער לעקיך וואס איז געבליבן ער נישט גוט אפ .דערפאר זאגט רש“י
״תמים״ אדער א ״גדול״? האט דער רבי “אויך געברענגט א מבול“...
פון לובלין זי“ע געפרעגט ,און דערויף
פון די חתונה .דער רב האט באוואונדערט “עלה זית טרף ,חטף“ ,וויבאלד זי האט הנני מביא את המבול (נח ו:יז)
געענטפערט :זיכער א “תמים“ איז א
דעם כבוד וואס דער רבי גיט אים ,האט גלייך געכאפט ,איז איר אונטערגעקומען מ‘האט אמאהל גערעדט אז דער
גרעסערע מדרגה ,און לאמיר זעהן!
ער זיך אנגערופן בבדיחותא“ :שנים שנים א ביטער בלעטל .ווען זי וואלט נישט חזן אין שטאט פיהרט זיך נישט אויף
מ׳לייגט 2חלות צום טיש ,איינע א גרויסע
באו אל נח( “..מיינענדיג די צוויי שטיקלעך געכאפט וואלט איר דער באשעפער ווי ס‘דארף צו זיין .ווען דער חזן איז
אבער אן אנגעהויבענע ,די צווייטע
לעקיך וואס דער רבי האט אים געברענגט) .צוגעשיקט א זיס בלעטל‘ ...מ‘טאהר נישט צוגעגאנגען דאווענען תפילת גשם ,האט
א קלענערע אבער א גאנצע .איבער
ווען דער רבי האט דאס געהערט האט כאפן פאר די צייט‘ .(דברי ישראל) באלד אנגעפאנגען צו רעגענען .נאכ‘ן
••• ער באלד געזאגט פאר‘ן רב“ :איך האב דאווענען האט דער חזן טרומפירט“ :זעהט
וועלכער חלה מאכט מען ״המוציא“?
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין וב אֹוצר
ָ
תשפ“זפ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדער פון די תורה...
• געוואוסט ווען ער קען שוין עפענען דערפאר זאגט דער פסוק (ענדע פ‘ בראשית) “ויתעצב • עבדו את ה‘ בשמחה
דעם פענסטער... אל לבו“—,דער באשעפער האט אריינגעברענגט די
איש צדיק תמים ‘היה‘ בדורותיו( ,נח ו:ט)
מדת העצבות און זייערע הערצער כדי ער זאל זיי
ויהי מקץ ארבעים יום ויפתח נח את חלון ס‘איז באקאנט מפי ספרים וסופרים ,ובפרט
קענען באשטראפן( .יגדיל תורה ,בראשית)
התיבה( ...נח ח:ו) פון רבותינו הקדושים תלמידי הבעש”ט הק’ זי“ע,
פון די אנדערע זייט האט דער צדיק נח געהאט א
פון וואנעט האט נח געוואוסט ,אז ער קען איבער די גרויסקייט פון מידת השמחה ,און איר
שווערע עבודה זיך צו האלטן בשמחה אפילו אין אזא
שוין עפענען די פענסטער פון די תיבה ,און נישט געוואלדיגע סגולות ברוחניות און בגשמיות .צדיקים
שווערע דור פוהל מיט רשעים .דער “מאור ושמש“
מורא האבן אז די תיבה וועט איינזינקען? ווייל האבן געזאגט אז ווילאנג א מענטש איז בשמחה קען
שרייבט אז א צדיק טראכט דאך שטענדיג אז ער דינט
דער באשעפער האט צוגעזאגט אז דער מבול די מדת הדין נישט געוועלטיגן איבער אים .אויב
נישט גענוג דעם באשעפער ,און בטבע האט ער אביסל
וועט נישט אנהאלטן מער ווי צוועלף חדשים, ס‘ווערט חלילה נגזר מן השמים אז ס‘דארף קומען
עצבות דערפון ,און דערפאר דארף ער זיך שטארקן צו
און ווייל ער האט אנגעגרייט עסן נאר פאר א אויף א מענטש א נישט-גוטע זאך ,מוז קודם די שמחה
זיין תמיד בשמחה .און אוודאי און אוודאי אויב דער דור
באשטימטע צייט ,האט ער פון דעם געוואוסט פונעם מענטש נאכלאזן ,ווייל כל זמן ער איז בשמחה
פונעם צדיק איז נישט ווי ס‘באדארף צו זיין ,ברענגט
וואו לאנג ער וועט זיין אין די תיבה“( .אור החיים“ הק‘) וועט הערשן אויף אים נאר גוט‘ס.
דאס עצבות פאר‘ן צדיק ,ווייל זיין הויפט שטרעבונג איז
• די בהמות פאר די קרבנות האט נח צו זעהן אז דער נאמען פון באשעפער ווערט געהייליגט חז“ל (סנהדרין קח ).זאגן אז די אנשי דור המבול
אליין אריינגענומען אין די תיבה... האבן געהאט פון אלעם גוט ,ס‘האט זיי פון גארנישט
געפעהלט ,און זיי האבן נישט געוואוסט פון קיין שום
מכל הבהמה הטהורה תקח לך שבעה שבעה (נח ז:ב) פראבלעם .האט הרה“ק דער אמרי אמת פון גור זי“ע
ביי די כשר‘ע בהמת זענען די צוויי בהמות
געזאגט אז ווילאנג זיי זענען געווען בשמחה האט די
וואס פעהלן אויס פאר די איבערבלייבונג פונעם
מדת הדין נישט געקענט געוועלטיגן אויף זיי ,און
מין געקומען פון זיך אליין צו די תיבה .אבער די
איבריגע בהמות וואס נח האט געדארפט האבן •“געטוען די גאנצע עבודה בשמחה“
פאר קרבנות האט זיך נח געמוזט אליין מטריח
זיין זיי אריינצופיהרן אין די תיבה .דעריבער צהר תעשה לתיבה( .נח ג:יט).
שטייט אין פסוק“ :מכל הבהמה הטהורה תקח לך ווען נח האט געבויעט די תיבה האט ער
שבעה שבעה“ ,דו זאלסט אליין נעמען די כשר‘ע געקענט צוקומען צו זיין דערווייטערט פון די
בהמות צו די תיבה( .אור החיים“ הק‘) מדה פון שמחה ,ווייל ער האט געדארפט שווער
ארבעטן הונדערט און צוואנציג יאהר ,און
אדם וחוה .און ווען זיי זענען ארויס פון די תיבה האט איבער די גאנצע וועלט .דערפאר דארף א צדיק זיך נאכמער ווען ער איז שוין געווען אין די תיבה ,ווייל
דאס גענומען חם בן נח און געגעבן פאר נמרוד ,און מחזק זיין ,חלילה נישט אריינצופאלן אין עצבות ווייל ער האט דאך געהאט פיהלע נאענטע און גוטע
ווען נמרוד איז געגאנגען אנגעטוהן מיט דעם כותנות ס’איז א דבר האסור ,און ס’קען צוברענגען א מענטש פריינט און אלע מענטשן פון די וועלט וואס זענען
עור ,זענען די בהמות וחיות געקומען און געפאלן צו צו די ערגסטע זאכן .און אזוי האט נח געטוען ,כאטש אומגעקומען ביים מבול ,און נאר נח און זיינע זוהן
זיינע פיס .די ראשונים זאגן (רש“י פסחים נד :ועוד) ווען ער האט געזעהן די מעשים פון זיין דור האט ער זענען איבערגעבליבן ,און אויך האט ער געהאט
און ווי ס‘שטייט (בראשית ג:כא) אז אויפ‘ן כותנות געקענט צוקומען צו עצבות ,האט ער זיך אבער מחזק געוואלדיגע טירדות דארפן’דיג שפייזן די בהמות
עור איז געווען לעבעדיג אויסגעמאהלן אלע בהמות געווען און שטענדיג געווען בשמחה .דאס זאגט דער און חיות ,דאס אלעס האט אים זייער געשטערט
חיות ועופות ,און ווען נמרוד איז געווען אין פעלד, פסוק “איש צדיק תמים “היה“ בדורותיו ,חז“ל זאגן אז פון עבודת ה‘ ,און די אלע זאכן האבן אים געקענט
זענען זיי געפאלן צו זיינע פיס ,און זיי האבן זיך “אין והיה אלא לשון שמחה“ ,די תורה דערציילט די אריינווארפן אין עצבות .אבער שמחה איז דאך אן
געלאזט פאנגען. לויב פון נח אז אויך אין זיינע דורות ווען די מענטשן עיקר גדול אין עבודת ה‘ ,דערפאר האט אים דער
אין ביאור הרד“ל אויף פרקי דרבי אליעזר האבן דערצערנט דעם באשעפער ,האט אבער נח באשעפער געזאגט “צהר תעשה לתיבה“—,ער
(שם ס“ק כ) שטייט אז נח האט מיט גענומען דעם זיך געשטארקט מיט זיין צדקות ,און געדינט דעם זאל אריינברענגען א ליכטיגקייט און א שמחה
כותנות עור אין די תיבה ,ווייל ווער ס‘גייט אנגעטוהן באשעפער מיט שמחה“( .אמרות טהורות“ -ראחמיסטריווקא) אין די תיבה ,און זיין גאנצע עבודה אין די תיבה
דערמיט ,פאלן צו זיינע פיס די בהמות חיות ועופות, זאל ער טוען מיט שמחה .און דורך די דיבורים
האט דאס נח אנגעטוהן ,ווען ער האט געפיטערט • אנגעטוהן דעם כותנות עור פון אדה“ר וואס דער באשעפער האט אים געזאגט ,האט ער
די חיות כדי זיי זאלן אים נישט שעדיגן .ס‘איז אבער ווען ער האט געפיטערט די חיות... אים געגעבן די כח אז ער זאל קענען זיין בשמחה
שווער ווייל אין מדרש תנחומא (נח סימן ט‘ מובא ברש“י כאן) נח האט מיטגענומען מיט זיך אין די תיבה דעם בשעת‘ן בויען די תיבה ,און אויך זייענדיג אין די
שטייט אז א לייב האט געשעדיגט נח ווייל ער האט כותנות עור וואס דער באשעפער האט געמאכט פאר תיבה“( .נחלת יהושע“)
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין
זב ז
תשפ“ ָ
אֹוצר פ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדער פון די תורה...
>>>>>>>
געשפעטיגט מיט‘ן געבן צו עסן .קען זיין אז דעמאלט די פענסטער פון הימל ,וואס פון דארט האט געגאסן
• סגולות פון עסן פיש ביי די סעודות האט נח נישט געהאט אנגעטוהן דעם כותנות .אדער קאלט וואסער ,ווייל גלייך נאכ‘ן כשר‘ן כלים מיט הייס
שבת ובפרט פ‘ נח
קען מען זאגן אז דער לייב ,דער קעניג פון אלע חיות וואסער ,באגיסט מען זיי מיט קאלט וואסער( .ש“ך עה“ת)
כל אשר נשמת רוח חיים באפיו מכל אשר
בחרבה מתו( .נח ז:כב). בילדער • וויאזוי דער ְר ֵאם איז געראטעוועט (חגיגיה יג ):האט נישט מורא געהאט פון די
וואס זענען געווען אויסגעמאהלן אויפ‘ן כותנות
מסוגל צו א גוט לעבן... געווארן פונעם מבול
עור און דעריבער האט ער געקענט שעדיגן נח.
הרה“ק רבי אברהם אייגר בן הרה“ק רבי די גמרא (זבחים קי“ג) ברענגט א מחלוקת אויב
לייבל‘ע אייגר פון לובלין זי“ע שרייבט דברים דער מבול איז אויך געווען אין ארץ ישראל אדער
• נח האט קונה געווען א נייעם קנין צו
נפלאים וועגן דעם ענין פון עסן פיש שבת פ‘ נח: נישט? רבי יוחנן האלט אז דער מבול איז נישט געווען
קענען עסן בעלי חיים
עסן גוטע פיש שבת פ‘ נח איז א גאר צייטליכע ואתה קח לך מכל מאכל אשר יאכל(...נח ו:כא) אין ארץ ישראל ,און ריש לקיש האלט אז יא .פרעגט
זאך ,און ס‘איז זיכער מסוגל צו א גוט לעבן ,ווייל דער רמב“ן זאגט א טעם פארוואס דער די גמרא אז לויט ריש לקיש וואס האלט אז אפילו אין
מ‘זעהט אז ביים באשעפער האט מתיר געווען צו עסן בעלי-חיים
מבול זענען אלע ערשט צו נח און נישט פריער? ווייל נח האט מחי‘
באשעפינישן געווען די בעלי חיים אין די תיבה ,דעריבער האט
געשטארבן דער באשעפער מתיר געווען ערשט פאר נח צו
אויסער די פיש, עסן די בעלי חיים“ .ואתה קח לך“—,קיחה איז א
אזוי ווי דער לשון קנין (קידושין ב ).דורכדעם וואס נח וועט
מדרש (בר“ר לב:יא) זאגט“ :מכל אשר בחרבה“ אריין נעמען די בעלי חיים אין די תיבה וועט ער
אויסער די פיש( .שבט יהודה בפרשתנו). קונה זיין א נייעם קנין אין זיי ,אז פון יעצט און
דארף זיך גארנישט זארגן... ווייטער וועט ער זיי קענען עסן( .קדושת לוי)
א וואונדערליכער אויסדרוק ווערט • נח האט געמוזט נעמען פון זיין אייגענס...
נאכגעזאגט פון הרה“ק רבי הערשל‘ע ארץ ישראל איז געווען דער מבול ,איז וויאזוי האט
זידיטשובער זי“ע“ :רבי שלמה‘לע פון קארלין דער ְ‘ר ֵאם‘ (וויזלטיער) איבערגעלעבט דעם מבול ,ער ואתה קח לך מכל מאכל אשר יאכל(...נח ו:כא)
איז ָדאך א ריזיגער בעל חי און ער קען נישט אריינגיין “לך” מיינט דיינס .נח האט נישט געמעגט נעמען
האט געזאגט אז דער וואס האט נישט קיין פיש
אינעם תיבה( ,לויט ר‘ יוחנן האט ער געקענט וויילן יענעמס אויף צו שפייזן די חיות און בהמות אין די
לכבוד שבת קודש ,זאל ער זיך מער זארגן ,ווי
אין אר“י בשעת‘ן מבול) .האט ר‘ ינאי געענטפערט תיבה ,אפילו ער האט געוואוסט אז נאך א קורצע
אויפ‘ן ענין וואס חז“ל (יומא פח ).זאגן ‘ידאג כל
אז מ‘האט טאקע נאר געקענט אריינברענגן א ניי צייט וועט גארנישט בלייבן ,נישט פון זיי און נישט
השנה‘ .און איך לייג צו אויף דעם“ ,האט הרה“ק
געבוירענע ְר ֵאם וואס איז קלענער ,און געקענט פון זייער געלט .אזוי ארום איז אויך דער נס געווען
רבי הערשל‘ע געזאגט“ ,אז ווער ס‘האט יא פיש
אריינגיין אין די תיבה .די גמרא פרעגט אבער פון די גרעסער ,ווייל בדרך הטבע האט נח נישט פארמאגט
לכבוד שבת קודש ,דארף ער זיך גארנישט זארגן
ווערטער פון רבה בר בר חנה וואס האט געזאגט אז א גענוג אויף אלע צו שפייזן א יאהר צייט ,נאר דער
פאר די קומענדיגע וואך“ .עכדה“ק.
ְ‘ר ֵאם‘ פון בלויז איין טאג אלט ,וואס ער האט אמאהל באשעפער האט אריינגעשיקט די ברכה( .כלי יקר)
א ברכה משולשת...
אויך הרה“ק רבי צבי אלימלך פון דינוב זי“ע,
געזעהן ,און אויך געווען אזוי הויעך ווי דער ַ‘הר תבוֹר‘
וואס איז פערציג פרסה הויעך ,אין צוגאב צו זיין
דער מבול
זאגט צו פאר ווער וואס עסט שבת פיש ,א דריי
פאכיגע ברכה .ער שרייבט אין ספר “בני יששכר“
האלדז און זיין קאפ וואס זענען נאך פיהר און א האלב • גע‘כשר‘ט די וועלט מיט הייס וואסער
פרסה ,קומט אויס אז אפילו אן איין-טאגיגער ְ‘ר ֵאם‘
(מאמרי שבתות א:יא) :דער טעם פארוואס נבקעו כל מעינות תהום רבה וארובות
האט נישט געקענט אריינגיין אינעם תיבה ,און אפילו
מצוה מן המבחר צו עסן פיש אין שבת איז ,ווייל השמים נפתחו( .נח ז:יא)
נישט זיין קאפ ַּפאסט אריין אין די תיבה? ענטפערט
ביי מעשה בראשית שטייט א ברכה ביי דריי זאכן, דער טעם פארוואס דער באשעפער האט
אויף דעם רבי יוחנן (ער נעמט זיך אהן פאר שיטת
ד.ה ,.דריי טעג איינס נאך די אנדערע .א ברכה פארפלייצט די וועלט מיט הייס וואסער פונעם
ריש לקיש אז ס‘איז יא געווען דער מבול אין אר“י
פאר די פיש אין יום ה‘ .א ברכה פאר‘ן מענטש תהום ,איז געווען ווייל די וועלט איז געווען פוהל
און מ‘האט געדארפט ראטעווען דעם ְ‘ר ֵאם‘ דורך
אין יום ו‘ ,און א ברכה פאר‘ן שבת אין יום ז‘ ,און מיט טומאה פון די זינד פונעם דור המבול ,האט דער
די תיבה) אז מ‘האט אריינגעשטעקט זיין שפיץ נאז
דער מענטש וואס עסט פיש לכבוד שבת ,וועט באשעפער געוואלט “כשר‘ן“ די וועלט מיט הייס
אינעם תיבה כדי אז ער זאל קענען דארט אטעמען.
געבענטשט ווערן מיט א דריי פאכיגע ברכה. וואסער ,אזוי ווי מ‘טוהט מיט א נישט כשר‘ע כלי,
און ווי ריש לקיש לייגט צו ,האט מען געמוזט
והחוט המשולש במהרה לא ינתק. און דעריבער האט דער באשעפער דערנאך געעפנט
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין וב פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...וואונדער פון די תורה...דער מבול
>>>>>>>
חז“ל זאגן ,אז פונקט אזוי ווי באשעפער האט אקערן איז א מלאכה וואס די ערד דארף האבן ,און צובינדן זיינע הערנער צו די תיבה פון אינדרויסן,
געוויזן פאר משה רבינו א ‘מנורה של אש‘ און א ‘מחצית ביז דעמאלט האט מען אלעס געטוען מיט די הענט, אז דער ְ‘ר ֵאם‘ זאל נישט קענען אוועקריקן זיין
השקל‘ של אש ,אזוי ווי ס‘שטייט אין פסוק ביי די און מ‘האט זיך זייער געפלאגט מיט די פעלד-ארבעט. קאפ פונעם פלאץ ,אז ווען די תיבה שווימט ארום
מנורה “וזה מעשה המנורה“ ,און ביי מחצית השקל “זה (תנחומא בראשית יא) ארויף און אראפ אין די וואסערן ,זאל נישט זיין
ה) פאר אדם הראשון איז געזאגט געווארן: יתנו“ ,און מ‘דרש‘נט פונעם ווארט “זה“ אז משה רבינו נאז ארויספאלן פונעם תיבה און ער וועט זיך
האט נישט פארשטאנען און דער באשעפער האט אים “בזעת אפך תאכל לחם...כל ימי חייך“ ,ווילאנג ער דערטרינקן.
געוויזן מיט די פינגער אויף א מנורה און אויף א מטבע לעבט( .אברבנאל) .און נח איז געווען דער ערשטער וואס
פון פייער .אזוי אויך האט נח נישט פארשטאנען ווי אזוי איז געבוירן געווארן באלד נאך די פטירה פון אדם
• די וואסער ארום די תיבה
צו מאכן די תיבה ,ביז דער באשעפער האט אים געוויזן הראשון .און דעריבער האט מען אים גערופן “נח“, די גמרא לייגט צו ,אז ס‘מוז זיין אז כאטש די
א תיבה כצורתה ,אזוי האט ער געוואוסט ווי אזוי צו ווייל “ער וועט אונז טרייסטן פון אונזער טרויער“. וואסער פונעם מבול זענען געווען בריעדיג הייסע
מאכן די תיבה ,און דאס איז פשט אין פסוק “וזה אשר (מעם לועז בשם מהרי“א). וואסער ,איז אבער ארום די תיבה יא געווען קאלטע
ו) ‘נח‘ ,כשמו כן היה :ער איז געווען נח לבריות, וואסער ,סיי צוליעב‘ן ְ‘ר ֵאם‘ וואס איז געשטאנען
קשה לכעוס ונוח לרצות( .מד“ר ל:ה) .שוין דריי הונדערט נעבן די תיבה ,און אויך צוליעב עוג מלך הבשן וואס
יאהר איידער‘ן מבול ,האט ער געווארנט זיין דור איז געראטעוועט געווארן פונעם מבול ,ווי ס‘שטייט
און זיי גע‘מוסר‘ט אויף זייערע זינד (זוהר נח:סב) ,און אין פ‘ לך לך “ויבא הפליט“ און חז“ל (נדה ס“א):
דעריבער האט מען אים גע‘רודפ‘ט ,אבער דאך האט דרש‘ענען אז דער ‘פליט‘ איז עוג—,שפלט מאנשי דור
נח גערעדט צו זיי מיט ליבשאפט( .ספר פרשיות קיז). אריינגעפאסט אין די
ּ המבול ,און ער האט אויך נישט
ז) נח איז געווען א גלייכער און אמת‘ער מענטש, תיבה .און א דריטע סיבה פארוואס די וואסער ארום
און ער איז געגאנגען אין די וועגן פון זיין זיידע די תיבה האט געמוזט זיין קאלט ,כדי אז די זֶפת—,די
מתושלח .ער האט געפונען חן אינעם באשעפער‘ס פעך מיט וואס די תיבה איז געווען באשמיהרט ,זאל
תעשה אותה“ ,אז דער באשעפער האט אים געוויזן אז אויגן ,ווייל ער פלעגט געבן צו עסן פאר זיינע זיידעס, זיך נישט צולאזן פון די הייסע וואסער .און דאס וואס
און אויך פאר זיינע ווייטע קרובים אינדערצייט וואס אזוי דארף אויסזעהן די תיבה( .פרקי דרבי אליעזר) די הייסע לופט און די ַּפארע פון די הייסע וואסער
אנדערע האבן זיך ארויסגעדרייט פון דאס צו טוען. האט נישט גע‘הרג‘עט דעם ְ‘ר ֵאם‘ און עוג מלך הבשן,
(סדר אליהו רבה)
ערקלעהרט תוספות (און דער מהרש“א דארט) אז • טעמים פארוואס נח האט געהייסן ‘נח‘?
ח) נח האט געזען די שלעכטע מעשים פון די א) נח האט געבויט די תיבה ,און אין זיין זכות האט וויבאלד זיי זענען אזוי גרויס און שטארק האבן זיי
מענטשן אין זיין דור ,האט ער זיך דערווייטערט פון די תיבה גערוהט( .מד“ר לג:ג). געקענט איבערלעבן די היצן.
זיי און זיך משתדל געווען צו שטייגן אין עבודת ה‘. ב) נח האט געמאכט א נחת רוח פאר‘ן באשעפער,
(זוהר הק‘) ווען ס‘איז ארויף א ריח ניחוח פון זיין קרבן( .מד“ר לג:ג)
• נמרוד‘ס גרויסע גבורה און שטארקייט
ט) מתושלח ,נח‘ס זיידע ,איז געווען א נביא ג) שוין פון נח‘ס געבורט האט זיך דערקענט אין הוא היה גבר ציד( ...נח י:ט)
און א גרויסער חכם .ער האט שוין פארגעזעהן דעם די סיבה פון די גרויסע גבורה און שטארקייט אים אומגעווענליכע אייגנשאפטן .ער איז געבוירן
מבול וואס וועט קומען אויף די וועלט ,און ער האט וואס נמרוד האט געהאט (אזוי ווי ס‘שטייט “הוא געווארן גע‘מל‘עט ,און אנדערש פון יעדן אין זיין דור
אויך געוואוסט אז זיין אייניקל ,נח ,וועט ממשיך הי‘ גבור ציד“) ,איז געווען צוליעב די וואונדערליכע זענען זיינע פינגערס געווען אפגעטיילט איינע פון די
זיין די שלשלת הדורות נאכ‘ן מבול .מתושלח האט קליידער וואס ער האט געטראגן כידוע (עיין רש“י פ‘ אנדערע .זיינע עלטערן האבן זיך זייער געוואונדערט
זיך געשראקן פון די כוחות פון די אנשי דור המבול, תולדות על הפסוק “החמודות“ -שחמד מנמרוד) ,די איבער דעם ,און זיי האבן פארשטאנען אז דורך אים
וואס זענען געווען בקי אין חכמת הכישוף .ער האט קליידער זענען געוועהן די “כתנות עור“ ,וואס דער וועט קומען א ישועה אויף דער וועלט( .תנחומא בראשית יא)
געוואוסט אז כישוף קען שעדיגן נאר אויב מען ד) נח איז געווען א גרויסער חכם ,און ווען ער באשעפער האט געמאכט פאר אדם און חוה .חנוך
באנוצט זיך מיט‘ן אמת‘ן נאמען פונעם מענטש, האט דאס באקומען פון אדם ,פון חנוך צו מתושלח ,איז אויפגעוואקסן און געזעהן אז זיינע פינגער זענען
דעריבער האט ער אנגעזאגט זיין זוהן למך אז ער זאל פון מתושלח צו נח ,און חם האט דאס גע‘גנב‘ט פון אפגעטיילט ,נישט אזוי ווי די אנדערע מענטשן,
פארהוילן דעם אמת‘ן נאמען פון זיין זוהן נח און ער נח ,און געגעבן צו כוש ,און כוש האט דאס געגעבן האט ער געטראכט“ :נישט אומזיסט האט מיר דער
זאל אים רופן מיט‘ן נאמען “מנחם“ ,וואס איז מרמז באשעפער אזוי באשאפן “.האט נח אנגעהויבן פאר נמרוד( .ילקוט ראובני)
דערויף אז אויב אידן וועלן תשובה טוען ,וועלן זיי אויסטרעפן כלים אויף צו אקערן און זייען ,און
געטרייסט ווערן אין זיין צייט( .ילקוט שמעוני סי‘ מב ,זית דערמיט האט ער פיהל פארגרינגערט די ארבעט פון די
• נח האט נישט פארשטאנען ווי אזוי צו
רענן .דעת זקנים מבעלי התוס‘) מענטשן ,און דעריבער האבן זיך די מענטשן פון זיין דור
מאכן די תיבה.
*** געפריידט און זיי האבן געזונגען( .תוסה“ש בראשית ה‘) ,ווייל וזה אשר תעשה אותה( ...נח ו:יד)
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין
זב ז
תשפ“ ָ
אֹוצר פ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה מרבוה"ק מבעלזא
ַמיין אוצר ...אוׂיף ִדי ַפ ָ
זי“ע “נו! זענען זיי דאך גערעכט!“ פרעגט דער רב :ווי עלטערן ...ווען דער צדיק האט דאס געהערט ,האט b
שטייט דען אז מ‘טאהר נישט? האט אים מרן זי“ע ער פארשטאנען אז מרן זי“ע האט געליינט זיינע
געדאנקען ,און אז מרן זי“ע שטאלצירט נישט מיט “זיין יחוס ברענגט אים צו
ענוה ושפלות“...
געענטפערט :ס‘איז מרומז אין אונזער פסוק “וידבר
אלקים אל נח לאמר .צא מן התיבה אתה ואשתך דעם וואס ער שטאמט פון חשובע און מיוחס‘דיגע
ובניך( ...נח ח:טו) .ביים ארויסגיין פון די תיבה האט עלטערן נאר אדרבה ,זיין יחוס ברענגט אים נאך צו אלה תולדות נח נח איש צדיק( ...נח ו:ט)
אים דער באשעפער ערלויבט ארויסצוגיין מיט זיין ענוה און שפלות( .מפעלות הצדיקים)
רש"י :תולדותיהם של צדיקים מעשיהם הטובים
פרוי וואס ער איז נישט ערלויבט געווארן ביים אריין b
א באוואוסטער צדיק ,וואס זיינע עלטערן זענען
גיין אין די תיבה ,אזוי ווי רש“י ערקלעהרט אויפ‘ן
“געגלייבט אז ער איז א צדיק געוועןּפשוטע מענשטן ,פלעגט פאהרן צו כ“ק מרן
נאר אויף די רגע“...
פלאץ .פונדעסטוועגן ווען נח איז ארויס געגאנגען מהר“ש מבעלזא זי“ע .אמאהל ווען ער איז געקומען
פון די תיבה שטייט “ויצא נח ובניו ואשתו ונשי קיין בעלזא האט זיך אים געדאכט אז מרן זי“ע האלט
בניו“—,און ס‘שטייט נישט “ויצא נח עם אשתו“, ויבא נח ובניו ואשתו...אל התיבה מפני מי זיך שטאלץ ,צוליעב דעם וואס ער איז א גרויסער
זעהט מען אז אפילו ס‘איז נישט גע‘אסר‘ט אין המבול (נח ז:ז) יחסן און שטאמט פון א חשובע משפחה פון גאונים
די תורה ,דארף זיין “קדש עצמך במותר לך“—אז רש"י :אף נח מקטני אמנה הי‘ ,מאמין ואינו מאמין וצדיקים ,דעריבער האט דער צדיק ,געהאט אויף
מ‘זאל זיך אפהיטן און מקדש זיין אפילו ביי א זאך שיבא המבול ולא נכנס לתיבה עד שדחקוהו המים. מרן מהר“ש זי“ע א טינה
וואס איז ערלויבט ,אזוי ווי דער פסוק (ויקרא כ:ז) כ“ק מרן מהר“י זי“ע האט דערציילט :איך האב בלב .אבער מרן זי“ע האט
זאגט“ :והתקדשתם והייתם קדושים“—,אז מ‘זאל געהערט פונעם טאט‘ן ז“ל [כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא גלייך פארשטאנען וואס
זיך דערווייטערן פון נישט זי“ע] אז אמאהל האט אים זיין רבי ,דער ‘חוזה‘ פון דער צדיק טראכט ,האט ער
שיינע זאכן און דאס גלייכן. לובלין זי“ע געזאגט“ :איר זענט א צדיק“ ,און באלד זיך צו אים געוואנדן מיט א
מיט דעם האט מרן מהרי“ד האט ער מוסיף און מרחיב געווען“ :מ‘זאל מיר זאגן פראגע? לויט אייער מיינונג
זי“ע ערקלעהרט וואס די אז איך בין א צדיק ,וואלט איך נישט געגלויבט. ווער איז אייגענטליך
גמרא (פסחים פו ):זאגט: און אפילו מלאכים זאלן מיר זאגן ,וואלט איך אויך גרעסער ,איינער וואס איז
“כל מה שיאמר לך בעל נישט געגלויבט .און ווען דער באשעפער זאל מיר געבוירן געווארן ביי מיוחס‘דיגע און חשובע
הבית עשה חוץ מצא“— זאגן וואלט איך געגלויבט נאר אויף די רגע ,אבער עלטערן ,אדער איינער וואס איז געבוירן געווארן
אלס וואס דער בעל הבית א רגע שפעטער שוין נישט .האט דערויף כ“ק מרן ביי פשוטע עלטערן? האט דער צדיק געשוויגן
הייסט דיך טוען זאלסטו מהר“א זי“ע געזאגט ,אז מיט דעם האט דער רבי פון און גארנישט געענטפערט .האט אים מרן זי“ע
פאלגן ,אויסער ווען ער הייסט דיך ארויסגיין פון די לובלין ערקלעהרט וואס רש“י זאגט“ :אף נח מקטני ערקלעהרט :חז“ל לערנען אונז“ ,חייב אדם לומר
שטוב .בעה“ב מיינט דער באשעפער ,אלעס וואס אמנה הי‘ ,מאמין ואינו מאמין“ אזוי :וויבאלד דער מתי יגיעו מעשי למעשי אבותי“—,א מענטש דארף
דער באשעפער הייסט דארפסטו טוען“ ,חוץ מצא“. באשעפער האט געזאגט פאר נח (נח ז:א) “כי אותך שטרעבן אנצוקומען צו די מעשים פון זיינע עלטערן.
כאטש דער באשעפער האט בפירוש געזאגט פאר ראיתי צדיק לפני בדור הזה“—,האט נח געגלויבט דעריבער דער וואס זיינע עלטערן זענען מיוחסים
נח “צא מן התיבה אתה ואשתך וגו‘“—,אז ער איז וואס דער באשפער זאגט אים אז ער איז א צדיק נאר און בני תורה ,גייט ער שטענדיג ארום איינגעבויגן
ערלויבט ארויסצוגיין פון די תיבה און שפאצירן אויף די רגע ,אבער א רגע שפעטער האט ער נישט מיט א צובראכן הארץ ווייל ער ווייסט ביי זיך אז ער
מיט זיין פרוי ,פונדעסטוועגן איז ער נישט געווען געגלויבט אז ער איז נאך א צדיק( .כתבי הקודש כ“ק מהר“ם איז נאך נישט אנגעקומען ,צו דערגרייכן די מעשים
מחויב דאס צו טוען( .קול התור) מבילגורייא זי“ע מובא ביחיד בדורו פרק ו‘)
פון זיינע עלטערן ,און דעריבער קען ער זיך נישט
b b
גרויס האלטן מיט זיין יחוס.
“קדש עצמך במותר לך“ “...איך האב גאר געוואוסט ,אז אזוי ווי מיר געפונען ביי שלמה המלך ,וואס איז
צא מן התיבה אתה ואשתך ובניך( ...נח ס‘איז דא פאר מיר פיש אין געווען דער זוהן פון דוד המלך ,און פונדעסטוועגן
לוד“.
האט ער זיך נישט בארוהמט מיט זיין יחוס ,און אין
ח:טו-טז) אנהויב ‘שיר השירים‘ וואס איז קודש קדשים ,האט
ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געוויילט אין די ובכל דגי הים בידכם נתנו( .נח ט:ב) ער נישט געשריבן זיין יחוס נאר געשריבן סתם ‘שיר
אין די ערשטע יאהרן פון כ“ק מרן מהר“א שטאט ראצפערט (ביי די ערשטע וועלט קריג) איז השירים אשר לשלמה‘ .אבער א צדיק וואס זיינע
מבעלזא זי“ע אין ארץ ישראל ,אין די “תקופת צו אים געקומען א דארטיגער רב ,און זיך אפגערעדט עלטערן זענען געווען פשוטע מענטשן ,שפיהרט
הצנע“ ,איז געווען א גרויס מאנגל צו באקומען פיש, אויף די חסידים אז זיי רודפ‘ן אים .פרעגט אים מרן ער שטענדיג א שטאלצקייט און האלט זיך גרויס,
און אפילו א קליינע פיש בלויז לכבוד שבת קודש, זי“ע פארוואס? האט ער געענטפערט ,ווייל ער איז ווייל ער טראכט ביי זיך אין הארץ ,אז זיינע מעשים
געוואוינט צו שפאצירן מיט זיין פרוי .זאגט אים מרן זענען שוין אסאך גרעסער פון די מעשים פון זיינע
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין ח
ב אֹוצר
תשפ“ ָ
ז פ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה מרבוה"ק מבעלזא
ַמיין אוצר ...אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
מיינעט וועגן בעהט איך אז דו זאלסט נישט אזוי b האט מען נישט געקענט באקומען .איינמאהל
“די צעהן פינגער טובל איך
מאכן“ .האב איך גענומען די קוראזש און געפרעגט פאר שבת האט מרן זי“ע זיך געוואנדן צום משמש
פארוואס וויל נישט מרן אז איך זאל אזוי מאכן?
יעדער טאג“.
בקודש הרה“ג רבי אהרן מרדכי רוטנער ז“ל ,און
האט מיר מרן זי“ע געענטפערט :איך בין חושש אז אים געבעהטן ער זאל פאהרן צו די שטאט לוד
אלכהול איז א דבר חריף און ס‘קען זיין אז ס‘וועלן און זיך אינטערעסירן אויב ס‘איז מעגליך ,דארט
ובכל דגי הים בידכם נתנו( ...נח ט:ב)
אריין גיין בליעות פון די ווערים אין די פיש““( .אור צו קענען פארשאפן פיש אויף שב“ק .דער משב“ק
הצפון “ קובץ קנ“ט חודש תשרי תשפ“ג)
ווען כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע איז געווען
האט אין ערשט געטראכט פארוואס זאל אין לוד
אין מאריענבאד אויף אפרוה איז ער איינגעשטאנען
b זיין צו באקומען פיש ווען אין די גרויסע שטאט תל
אינעם האטעל פון ר‘ משה דוד לייטנער ,וואס
“געמאכט א לאנגער וועג צו האט געזארגט פאר אלע געברויכן פון מרן זי“ע
אביב איז נישט דא קיין פיש ,און פארוואס פונקט
אונז“...
אין די שטאט לוד?
מיט‘ן גרעסטן מאס איבערגעגעבנקייט .שבת
אבער כמצות רבו איז דער משב“ק הרה“ג
ביים טיש ווען מ‘האט דערלאנגט די פיש ,האט ר‘
ובכל דגי הים בידכם נתנו (נח ט:ב) רבי אהרן מרדכי ,גלייך געפאהרן קיין לוד אזוי
משה דוד דערלאנגט א גאפל צו עסן די פיש און
ביי די סעודת בר מצוה פון מרן מהר“י מבעלזא ווי מרן זי“ע האט אים געבעהטן .אהנקומענדיג
דערביי געזאגט “רבי איך אליין האב געטובל‘ט
זי“ע ,האט מען ארויפגעלייגט א זעלטענעם גרויס‘ן קיין לוד טרעפט ער אהן דעם ‘לודער‘ שוחט ,און
דעם גאפל אין די מקוה דריי מאהל“ .גלייך האט
פיש אויפ‘ן טיש ,וואס מ‘האט געפאנגען אינעם פרעגט אים גלייך צו ער ווייסט אפשר ווי מ‘קען
מרן זי“ע ,אויפגעהויבן זיינע הייליגע צוויי הענט
טייך נעבן סקאהל .ווען מרן מהר“ש זי“ע האט דא פארשאפן פיש פאר‘ן בעלזער רב אויף שב“ק?
און אויסגעשפרייט די צעהן פינגער אויף ארויף
געקוקט אויפ‘ן פיש האט ער געזאגט“ :דער פיש זענען זיי ביידע געגאנגען אין מארק אריין און דארט
און געזאגט פאר ר‘ משה דוד“ :דו זעהסט די צעהן
איז נישט פון די געגענט ,נאר פון דערווייטענס. מעקלער‘ס געטראפן
פינגער איך טובל זיי יעדער טאג!“
ווען דער פיש איז ארויס געשווימען פון זיין פלאץ און טרעגער‘ס און ביי
b
האב איך שוין געוואוסט אז ער קומט צו אונז .דער זיי געפרעגט צו זיי ווייסן
פיש האט געמאכט א לאנגען וועג ביז ער איז צו “חושש צוליעב בליעות פון די אפשר ווי מען קען דא
אונז אנגעקומען“( .יחיד בדורו עמ‘ רמב) ווערים אין די פיש“... קויפן פיש? האט איינער
פון זיי געענטפערט אז ער
b
ובכל דגי הים בידכם נתנו (נח ט:ב) האט ביי זיך אין שטוב דריי
“מיר האבן שוין געוואוסט פון הגאון רבי יוסף פאדווא שליט“א ,רב ביהמ“ד לעבעדיגע קארפיון פיש
דעם פיש“... “חשב האפוד “ לונדון ,האט דערציילט :אמאהל
זייענדיג אין ארץ ישראל און ווארטנדיג אריינצוגיין
אבער ער איז נישט גרייט זיי אוועק צוגעבן (ווייל
ביי אים זענען אויך די פיש א יקר המציאות) האט
ובכל דגי הים בידכם נתנו( ...נח ט:ב) אל הקודש פנימה צו כ“ק מרן מהר“א זי“ע ,האט דער שוחט אים געפרעגט צו ער וואלט געמאכט א
אמאהל ערב שבת האט זיך באוויזן א גוי ,אין ער אנגעטראפן הגה“ח רבי אהרן מרדכי רוטנער ז“ל טויש ער וועט אים געבן דריי עופות ,פאר די דריי
שטוב פון כ“ק מרן מהר“ש זי“ע ,מיט א גרויסן פיש משב“ק ביי מרן זי“ע און אים קארפיון פיש? יענער איז באשטאנען צו מאכן
אין די הענט צו פארקויפן .ער האט דערציילט דערמאנט ווי ער געדענקט דעם טויש (ווייל עופות זענען אויך געווען א יקר
פאר די שטוב מענטשן אז ער דרייט זיך שוין ארום ווי ער פלעגט לאור היום, המציאות און דער שוחט האט געהאט ביי זיך אין
אסאך צייט וועלנדיג פארקויפן דעם פיש אבער איידער ער האט געקאכט די שטוב עטליכע עופות) ,און זיי האבן געמאכט דעם
ס‘איז אים נישט געלונגען צו טרעפן א קונה .האט פיש לכבוד שבת ,האט ער זיי טויש .דער משב“ק הרה“ג רבי אהרן מרדכי ,האט
מען אים געזאגט אז אין שטוב פונעם צדיק וועט גוט בודק געווען פון ווערים. גלייך גענומען די דריי קארפיון פיש ,און מיט גרויס
האט אים הגה“ח רבי אהרן פרייד איז ער צוריק געפאהרן קיין תל אביב צום
מער זיכער קויפן פון אים דעם פיש .האט מרן זי“ע
מרדכי דערציילט א מעשה, שטוב פון מרן זי“ע מיט די פיש אין די הענט .ווען
געהייסן אז מ‘זאל קויפן דעם פיש און באצאהלן
ווי מ‘זעהט דאס גרויסע ער האט אריינגעברענגט די פיש אין שטוב ,האט
דעם פוהלן פרייז .און ער האט ערקלעהרט“ :דער
זהירות פון מרן זי“ע .אמאהל האב איך געזאגט פאר שוין מרן זי“ע געווארט ,און ער האט אים געזאגט,
פיש גייט שוין דריי הונדערט מייל צו אונז .אזוי ווי מרן זי“ע אז איך האב א ‘פאטענט‘ ,צו מאכן זיכער “איך האב געוואוסט ,און גאר געוואוסט ,אז ס‘איז
ער האט זיך געגעבן דעם ערשטן שאקל האבן מיר אז די פיש זענען אינגאנצן ריין פון ווערים .איך דא פאר מיר פיש אין לוד“ .פון דעמאלט אהן האט
שוין געוואוסט פון אים( “.בשם הרה“ח רבי חיים נטע כץ לייג אריין עטליכע טראפן פון 96%אלכהול אינעם אים מרן זי“ע מער נישט געבעהטן אז ער זאל
ז“ל -יחיד בדורו עמ‘ רמג)
וואסער ווי די פיש זענען ,און די ווערים פאלן פשוט ברענגען פיש פון לוד .ויהי לדבר פלא( .מפי המשב“ק
b הרה“ג רבי אהרן מרדכי רוטנער ז“ל ,דומ“ץ קהל מחזיקי הדת באר“י) אוועק פון די פיש .האט מיר מרן זי“ע געזאגט“ :פאר
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין ט
ב תשפ“ז
אֹוצר
ָ פ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים...
פאפירן ווי ס‘שטייט פארשריבן די חובות.און דער נישט קיין קעגנערס ,מיינט דאס אז זיין ארבעט איז E
“דאס תמימות פונעם פאסטוך“. .
בעש“ט האט גענומען בלעטערן די פאפירן ,ביז נישט מיט גערעכטיגקייט נאר מיט חנופה ,ווייל ער
ער איז צוגעקומען צו איין שטר ,און דער בעש“ט וויל יעדן געפעלן ,אבער אן איש אמת וואס גייט
זאגט“ :קען איך האבן דעם שטר במתנה?“ מיט גערעכטיגקייט און מיט ישרות ,ער ווערט
“רבי ,וואס פאר א ווערד האט דען דער שטר, נישט דערשראקן פון קיין קעגנערס און האט נישט איש צדיק תמים(...נח ו:ט)
דער מענטש לעבט דאך שוין נישט עטליכע יאהר, איבער די מעלות פון די תמימות פון אנשים מורא פון זיי ,נאר פיהרט זיין קהילה מיט שטאלץ
און ער האט גאר נישט איבערגעלאזט“.זאגט דער פשוטים ווערט דערציילט,אז דער צדיק הרה“ק ובדרך התורה.
בעש“ט :פונדעסטנוועגן וויל איך דאס האבן! ווי E רבי משה לייב מסאסוב זצוק“ל איז אמאהל
נאר ער האט דאס אהין געגעבן ,האט דאס דער
בעש“ט צוריסן ,און געזאגט“ :איך בין מוחל דעם
גאנצן חוב פאר‘ן נפטר!“גיי אריין אין שטאהל ,און
“דאס פערדל איז געשטארבן“. . געווען אונטערוועגנס און ער האט באגעגנט
א פאסטוך ווי ער פאשעט די שעפעלעך .דער
פאסטוך האט געזאגט עטליכע קאפיטלעך
תהילים ,און דערנאך אויפגעהויבן זיינע אויגן כי מלאה הארץ חמס( ...נח ו:יג)
קוק וואס מיין פערד מאכט ,זאגט דער בעש“ט.
אריינקומענדיג אין שטאהל האט דער איד גלייך צום הימל און געזאגט“ :רבוש“ע ,אזוי ווי איך
באמערקט אז זיין געטרייע פערד איז טויט .האט פאשע די שעפעלעך געטריי און איך בין צו
אים דער בעש“ט ערקלעהרט :וויבאלד דער זיי איבערגעגעבן ,אזוי זאלסטו פאשן דיינע
מענטש איז דיר געווען שולדיג געלט ,און ער האט שעפעלעך ,די אידישע קינדער“ .ווען דער צדיק
דיר נישט באצאהלט ,האט דער בית דין של מעלה רבי משה לייב האט דאס געהערט האט ער זיך
גע‘פסק‘נט אז ער מוז דיר באצאהלן מיט ארבעט, אנגערופן“ :פאסטעך טייערער! דו ווייסט אז אין
איז ער ליידער מגולגל געווארן און א פערד ,און תהילים שטייט א ספעציעלע “יהי רצון“ וואס
ער זאל ארבעטן ביי דיר פאר די ווערד פונעם מ‘זאגט נאכ‘ן זאגן תהילים“ .דער פאסטוך האט
געלט וואס ער איז דיר געווען שולדיג .דעריבער צוגעזאגט אז פון היינט און ווייטער וועט ער זאגן
האט ער אזוי שווער געארבייט .אבער יעצט רש"י :לא נחתם גזר דינם אלא על הגזל" (סנהדרין דעם יהי רצון .נאכ‘ן אוועקגיין פון דארט הערט
וויבאלד איך האב אים מוחל געווען דעם חוב ,איז דער צדיק רבי משה לייב ווי א הימליש קול רופט קח ,).זייער שטראף איז געווען צוליעב די זינד פון גזל.
דער פערד געשטארבן ,און זיין נשמה איז צוריק דער הייליגער בעל שם טוב ,איז אמאהל אויס צו אים“ :גיי און זאג פאר‘ן פאסטוך ער זאל
צו איר באשטימטן פלאץ אין גן עדן.(שבחי הבעש“ט) ווייטער זאגן “זיין“ יהי רצון ,וואס איז ביי מיר אינטערוועגענס איינגעשטאנען אין א קרעטשמע.
E אזוי חשוב ווי דוד המלך ע“ה וואלט דאס אליין דער בעל הבית האט צוגעשטעלט א גרויסע
“ ויאזוי א איד דארף עסן“. .
ואתה קח לך מכל מאכל אשר יאכל...
געזאגט!“ באלד האט דער צדיק אויסגעפיהרט סעודה ,כיד המלך .אינמיטן די סעודה פרעגט אים
דעם הימלישן פארלאנג און געבעהטן דעם דער בעש“ט :דו האסט גוטע פערד? “יא!“ זאגט
דער בעש“ט “לאמיר גיין זעהן!“ איז מען אריין אין
שטאהל און באטראכט די פערד ,און דער בעש“ט
פאסטוך נישט צו ענדערן פון זיין מנהג.
E
והיה לך ולהם לאכלה( ...נח ו:כא)
אין די שטאט סאלוניקע איז געווען א איד
א נסתר וואס האט ענטפלעקט גרויסע סודות.
רופםט זיך אהן ,ווייזנדיג אויף איינע פון די פערד:
“קען איך האבן דעם פערד אלס א מתנה?“
“רבי ,דער פערד איז ביי מיר טייערער און
“אן איש אמת האט קעגנערס“. .
נח איש צדיק תמים היה בדורתיו (נח ו:ט)
די גדולים און רבנים פון שטאט זענען געווארן חשוב‘ער פון אלע אנדערע פערד וואס איך האב,
שטארק איבערראשט פון די גרויסע סודות איינער פון די חסידים פון הרה“ק רבי
ווייל ביי יעדער שווערע ארבעט באנוץ איך זיך מיט
וואס זיי האבן פון אים געזעהן און געהערט. יחזקאל‘ע קוזמירער זי“ע ,וועמען מ‘האט
דעם פערד ,ווען א וואגן זינקט איין אין בלאטע ,און
(ווייל דער איד איז נישט געווען באוואוסט אויפגענומען אלס רב אין א שטאט ,איז געקומען
אפילו דריי פערד קענען דאס נישט ארויס שלעפן,
אלס איינער וואס האט א שייכות מיט אזעלכע בעהטן א ברכה און אן עצה פאר הצלחה ,צו
נעם איך דעם פערד ,און ער שלעפט דאס ארויס!
זאכן ).ווען דער רב פון סאלוניקע ,הרה״ק רבי קענען פיהרן זיין עדה בשלום ובשלוה ,אז קיינער
דער פערד ארבעט פאר מיר ספעציעל געטריי ,איך
יוסף קונו זצוק״ל ,האט דאס געהערט פון די זאל נישט האבן קיין תערומות אויף אים .האט
קען דאס נישט אוועק געבן“ .דער בעש“ט האט
רבנים ,האט ער זיי געשטעלט איין פראגע: אים רבי יחזקאל‘ע געזאגט :אויף נח זאגט די
גארנישט גענטפערט ,און זיי זענען צוריק אריין
וויאזוי פיהרט זיך דער מענטש ביים עסן און תורה אז ער איז געווען א “איש צדיק תמים“,
אין שטוב ,און ווייטער געשמועסט .אינצווישן האט
טרינקען? האבן זיי אים געזאגט ,אז ער עסט פונדעסטוועגן זאגן חז“ל אז טייל דרש‘ענען אים
זיך דער בעל הבית אפגערעדט אז ער האט אסאך
מער ווי אנדערע מענטשן .האט זיי הרה״ק רבי לשבח און טייל לגנאי .ווייל דער וואס דינט אין
חובות ,מענטשן קומען און טרינקען ,און באצאהלן
א רבנות אדער ציבור‘ישע שטעלע און ער האט
>>>>>>> נישט .זאגט דער בעש“ט ,לאמיר זעהן דיין בינטל
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יב ז
תשפ“ ָ
אֹוצר פ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים...
>>>>>>>
דער “חפץ חיים“ האט ערקלעהט פאר‘ן גאסט, די אויגן פון די פיש .האט ער זיך געוואונדערט יוסף קונו געענטפערט :אויב אזוי ,דארף מען
פארוואס מיינסטו וויל דאס קינד נישט עסן? דערויף? און ס‘איז אים גלייך איינגעפאלן א טעם, שוין נישט מער נאכפארשן ,ווייל ער איז פון די
ווייל דער יצר הרע רעדט אים אזוי צו ,און דערביי ווייל ס‘שטייט אין פסוק (נח ז:כג) “וימח את כל התנגדות דקדושה .ווייל די סטרא דקדושה רוהט
האט האט דער “חפץ חיים“ צוגעגעבן :חז“ל זאגן היקום“ ,זאגן חז“ל אבער נישט די פיש אין וואסער. נישט אויף א מענטש וואס עסט אסאך .מ‘האט
אויפ‘ן פסוק “כי יצר לב הארם רע מנעוריו“ ,אז פון ווייל זיי האבן נישט געזינדיגט איידער‘ן מבול .ווייל זיך גלייך דערווייטערט פון אים ,און ס‘האט זיך
ווען א מענטש ווערט געבוירן האט ער שוין א דער מבול איז געקומען צוליעב די באשעפענישן טאקע ארויסגעוויזן אז ער איז פון די סטרא
יצר הרע .און וואס קען שוין דער יצר הרע רעדן וואס האבן פארדארבן זייער לעבן שטייגער אויף אחרא( ,פארקערט פון הייליג) דאס דארף זיין א
צו אזא קליינעם? אז ער זאל נישט עסן ,כדי ער די ערד און געזינדיגט ,אזוי ווי חז“ל (מדרש רבה מוסר השכל פאר א מענטשן ,וויאזוי א איד דארף
זאל זיין א שוואכער ,ער זאל נישט קענען לערנען י:ב) זאגן :עין רואה ...אז די אויגן ציעהן צו זינדיגן... עסן( .הגש״פ לגה״ק החיד“א זצוק״ל)
און דאווענען ,דאס קומט פוןיצר הרע.ווען דער אבער די פיש האבן נישט געזינדיגט האבן זיי נישט E
“וואס חברים קענען אויפטוען“. .
גאסט האט זיך אונטער געשמייכלט ,האט דער פוגם געווען אין די אויגן ,קומט אויס אז פיש איז
“חפץ חיים “ זיך געבייזערט“ .איר גלויבט מיר
נישט?קומט ארויס און גיט א קוק ווי דער פויער
עסט און ווערט נישט פארטיג עסן ,ווייל דער כי יצר לב האדם רע מנעוריו (נח ח:כא)
זעלבער יצר הרע וואס שטערט דעם קליינעם אמאהל איז איינער פון די חסידים פון הרה“ק
פון עסן ,רערט צו דעם פויער יא צו עסן ,ער זאל מלעכאוויטש זי“ע געווען אונטערוועגנס ,און ער
האבןמער כח צו פייניגן א איד“. האט געהאט א נסיון פון אן עבירה ר“ל .דער ‘יצר
E הרע‘ האט אים באהערשט ,ביז דער חסיד האט
“היטן דעם צלם אלקים ,פארכטן די חיות“. . דער מובחר פון די בעלי חיים ,און שבת קודש איז
דער מובחר פון די גאנצע וואך ,איז דעריבער א ומוראכם וחתכם יהיה על כל חית הארץ
געשפיהרט אז ער האט נישט מער קיין כח צו
קענען באזיגן דעם יצר הרע .פלוצלינג האט דער
חסיד געטראכט‘ :וויאזוי וועל איך באווייזן מיין
פנים פאר‘ן רבי‘ן ווען איך וועל קומען צו אים?‘
מצוה שבת צו עסן פיש דער מובחר פון די בעלי (נח ט:ב). אבער דער ‘יצר הרע‘ האט אים נישט אפגעלאזט,
אמאהל איז הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק און ער האט אים געזאגט אז ער זאל יא טוען די
חיים ,אלעס צוליעב די אויגן וואס האבן נישט
זי“ע געפאהרן מיט עטליכע חסידים דורך א עבירה .איי וואס וועט ער ענטפערן פאר‘ן רבי‘ן?
פוגם געווען ,און דעריבער עסט דער רבי די ריינע
וואלד ,אינמיטן וועג האבן זיך די פערד דערשראקן ער וועט מער נישט פאהרן צום רבי‘ן“! ביז ער האט
אויגן פון די פיש .ווי נאר הרה“ק רבי יוסל‘ע ,האט
און זיך אפגעשטעלט .איז דער בעל עגלה זיך בארעכנט“ :וואס פאר א פנים וועל איך האבן
געענדיגט טראכטן פון דעם טעם ,האט זיך דער
געגאנגען זעהן פון וואס די פערד האבן מורא? ווען איך וועל מיך טרעפן מיט מיינע חברים ,די
הייליגער רוזשינער אויסגעדרייט צו אים און
זעהט ער ווי א בער שטייט גרייט צו אטאקירן די חסידים ,נאכ‘ן באגיין אזא הארבע עבירה? ‘אט דער
געזאגט“ :אינגערמאן דו האסט מכוון געווען צום
פערד .האט דער בעל עגלה אנגעהויבן שרייען. געדאנק האט אים געראטעוועט און אפגעהאלטן
אמת( “...כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -שב“ק פ‘ נח תש“ס)
זאגט אים הרה“ק רבי אורי ,ער זאל נישט מורא
E פון זינדיג‘ן .ווען דער חסיד איז שפעטער געקומען
“דער יצר הרע רעדט א ין נישט צו עסן“. .
האבן ,און הרה“ק רבי אורי איז אראפ פון וואגן ,זיך צו הרה“ק מלעכאוויטש ,האט אים דער רבי גלייך
דערמענטערט צום בער ,אויפגעדעקט זיין שטערן געזאגט“ :וואס חבירים קענען אויפטוען ,קען א רבי
מיט זיין הוט ,און דער בער איז באלד אנטלאפן.
נישט אויפטוען!“ (ׁתורת אבות עמ‘ רע“חׂׂ)
האט הרה“ק רבי אורי געזאגט אז ס‘איז נישט א כי יצר לב האדם רע מנעוריו (נח ח:כא) E
“די אויגן האבן נישט געזינדיגט“. .
מופת ,ווייל ס‘שטייט (נח ט:ב) “ומוראכם וחתכם צום חפץ חיים זצ“ל איז אמאהל אריינגעקומען
יהיה על כל חית השדה“—,אויב א מענשט מאכט א גאסט אין שטוב און געזעהן ווי ער גיט צו עסן
נישט קליא זיין צלם אלוקים ,האט ער נישט וואס פאר זיין קליינעם אינגל( ,וואס ער האט געהאט
מורא צו האבן פון א חיה .און דאס זאגט די משנה פון זיין צווייטע רעבעצין אין יאהר תרס“ד איז זיין וימח את כל היקום (נח ז:כג).
(אבות ג:י) “כל שרוח הבריות נוחה הימנו“‘ ,בריות‘ ערשטע פרוי נפטר געווארן) .דער “חפץ חיים “ האט ווען הרה“ק רבי יוסל‘ע פון ראדוויל זי“ע
מיינט אלע באשעפענישן און אויך חיות ,אויב זיי פרובירט אריין צו שטופן עסן אין דעם קליינעמ‘ס איז געקומען דאס ערשטע מאהל צום הייליגן
טשעפענן נישט און זענען נישט דיינע פיינט ,איז א מויל ,אבער דאס קינד האט נישט געוואלט עסן. רוזשינער זי“ע,איז ער געשטאנען אונטער די
“אהר‘לע אהר‘לע “,האט זיך דער “חפץ חיים“ סימן אז אויך “רוח המקום נוחה הימנו“( .אור עולם פרק יב) שטוהל פונעם רוזשינער ,און ער האט באמערקט
E געבעהטן ביים קינד ,אבער אהן ערפאלג .און ווי ביים עסן די פיש עסט דער רוזישנער פריער
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יא
ב אֹוצר
תשפ“ ָ
ז פ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
אריינגענומען צו זיך אין שטוב און אים אויפגעצויגן
צוזאמען מיט זיינע אייגענע קינדער .אמאהל האט דער
פעטער אנגעשמיהרט פיטער אויף די ברויט ,פאר זיינע
קינדער ,אבער פאר‘ן קליינעם נחום‘ל האט ער געגעבן
הרה“ק רבי מנחם נחום מטשערנאביל זי“ע
פאסטנע ברויט ,מיט גארנישט ארויף געשמירט ,איין “מאור עינים“ • י“א מר-חשון תקנ“ה
טאג האט דער קליינער נחום‘ל באמערקט ווי ס‘שטייט
א שיסל וואס קוקט אויס צו זיין פוהל מיט פיטער ,און
ואלה תולדות:הרה“ק רבי מנחם נחום טווערסקי דער “מאור עינים“ איז געבוירן געווארן אין די שטאט נארינסק
באמת איז דאס געווען ליים וואס מ‘האט געניצט צו אין יאהר ת“צ צו זיין טאטע רבי צבי הירש בהרה“ק רבי נחום גאון וועמען מען האט גערופן “רבי אדם בעל שם“ .זכר
פארעכטן די לעכער אין די ווענט ,ער האט זיך צוגעבויגן צדיקים לברכה.
און ארויס גענומען אביסל און געלייגט אויף זיין ברויט, האיש מקדש :מרת שרה אן אייניקל פון רבי נתן נטע שפירא בעמח“ס “מבוא שערים“ “ואמרי שפר“ ,וואס האבן
פארשטייט זיך אז ער האט שוין נאכדעם נישט געקענט געצויגן זייער יחוס ביז רש“י הק‘ און דוד המלך ע“ה.
עסן זיין ברויט .ווען דער “מאור עינים“ האט שפעטער תולדותיו :א) הרה“ק רבי משה (וואס זיין טאטע האט מעיד געווען אויף אים אז ער האט גילוי אליהו) ,הרה“ק
המפורסם רבי מרדכי ,ממלא מקומו אלס מגיד מישרים אין טשערנאביל ,און איידעם הרה“ק רבי אברהם מקאריסטשוב.
זכר צדיקים לברכה.
רבותיו :הבעש“ט הק‘ .המגיד ממעזריטש .זכר צדיקים לברכה.
ספריו: ספר “מאור עיניים“ על התורה“ .ישמח לב“ אויף ש“ס .מ‘זאגט נאך פון צדיקים ,אז לערנען ספר “מאור
עיניים“ ,איז שטארק מסוגל פאר די נשמה ,דער שיניאווא רב האט אמאהל געזאגט ,אז מ‘וואלט געדארפט האבן דעם ספר
“מאור עינים“ אין טלית בייטל און דאס לערנען ,ווען מ‘גייט אנגעטוהן די הייליגע תפילין.
על כסא מלכותו :טשערנאביל .נאכ‘ן הסתלקות פונעם מעזריטשער מגיד ,איז דער “מאור עינים“ געווארן דער
הויפט ממלא מקום און ממשיך דרכו הקודש.
פטירתו :הרה“ק רבי מנחם נחום דער “מאור עינים“ איז נסתלק געווארן י“א חשון תקנ“ח אין עלטער פון אכט און
זעכציג יאהר .ער איז נטמן געווארן אין אן אוהל אין טשערנאביל .זכר צדיקים לברכה.
ער האט געדארפט צוריקגעבן פאר די עלטערן .אבער די ווערט נתקרב צום דרך החסידות
עלטערן ,האבן נישט געוואלט צוריקנעמען דאס געלט,
זאגנ‘דיג אז אין אמת‘ן זענען זיי געווען גאר שטארק אלס אינגערמאן ,נאך איידער ער איז דערנעהנטערט
געווארן צום דרך החסידות ,איז דער “מאור עינים“
צופרידן פון אים ,נאר דער בעש“ט האט זיי געהייסן אז זיי
געווען א מלמד אין א געוויסע שטאט .דער בעש“ט האט
זאלן מער נישט שיקן די קינדער צו אים ,ווען דער “מאור
עינים“ האט דאס געהערט ,איז ער געפאהרן צום בעש“ט, אים געוואלט מקרב זיין צו זיך ,האט ער געשיקט אנזאגן
און דארט איז ער נתקרב געווארן צום דרך החסידות. פאר די עלטערן פון די קינדער וואס האבן געלערנט
שער בלאט פונעם ערשטן דרוק פון ספר ‘מאור עינים‘
איידער דער ‘מאור עינים‘ איז געקומען צו פאהרן ,האטביי אים ,אז אינעם קומענדיגן זמן זאלן זיי מער נישט
פארציילט די מעשה ,האט ער צוגעלייגט“ :איך האב דער בעש“ט אנגעזאגט פאר די רעבעצין אז זי זאל זיך שיקן די קינדער לערנען צו רבי נחום .די עלטערן האבן
מיך דעמאלט אויסגעלערנט ,אז אויב א מענטש זיכט צו אויסגעפאלגט דעם אנזאג פון בעש“ט און ווען ס‘האט
היטן ,ווייל ס‘קומט א “גנב“ אויף שבת ,די רעבעצין איז
האבן עפעס וואס איז נישט זיינס ,וועט ער שאדן האבן זיך אנגעהויבן דער נייער זמן האט דער “מאור עינים“
גאר אנטוישט געווארן פון די ווערטער ,ווייל נאכקוקנ‘דיג
דאס וואס ער האט שוין יא“! געוואלט אז די קינדער זאלן קומען לערנען ,אבער צו
דעם ‘מאור עינים‘ א גאנצן שבת האט זי גארנישט געזעהן
זיין אנטוישונג זענען זיי נישט אנגעקומען .האט ער
געזעהן גרויסע מדרגות פארוואס דער בעש“ט רופט אים אן מיט‘ן טיטל “גנב“.
געטראכט ביי זיך ,אז מסתמא זענען די עלטערן נישט
פארקעהרט ,ער איז גאר אן איש קדוש .מוצאי שב“ק איז
אמאהל איז דער “מאור עינים“ געווען ביים הייליג‘ן צופרידן געווען פון אים ,דערפאר שיקן זיי מער נישט
די רעבעצין אריין צום בעש“ט און אים געפרעגט פשט אין
בעש“ט אין צימער ,האט זיך פאר זיינע אויגן ענטפלעקט די קינדער לערנען ביי אים ,האט דער “מאור עינים“
זיינע ווערטער וואס האבן זיכער א טיפן באדייט? האט
א פארכטיגע געשעעהניש ,ער זעהט ווי דער הייליגער באשלאסן אז די געלט וואס זיי האבן אים באצאהלט
איר דער בעש“ט געענטפערט ,:ער וויל דאך צו‘גנב‘ען דעם
בעש“ט זיצט אויף זיין בענקל און דאס בענקל שוועבט פאר‘ן פאריגן זמן איז געווען בטעות ,אויב אזוי דארף
גאנצען עולם הבא.
ממש אין די ליפט! איז דער “מאור עינים“ שטארק ער דאך צוריק געבן דאס געלט פאר די עלטערן ,אבער
דערציטערט געווארן .רופט זיך אהן דער בעש“ט צו אים, א מוסר השכל דער “מאור עינים“ האט נישט פארמאגט קיין געלט
“וואס שרעקסטו זיך? אז די וועסט דיך גוט איינקוקן ווען דער “מאור עינים“ איז געווען א קליין קינד צוריק צוגעבן ,האט ער זיך אנגעבארגט א גרויסע
וועסטו אויך קענען“. סומע געלט ,פאר‘משכונ‘ט אלע זיינע חפצים ,ביז ער איז זיין טאטע רבי צבי הירש נפטר געווארן ,האט אים
יאהרן שפעטער איז הרה“ק רבי מרדכי‘לע דער האט צוזאמען געשטעלט די גאנצע סומע געלט וואס זיין פעטער ,זיין טאטנ‘ס ברודער הרה“ק רבי נחום
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יד
ב אֹוצר
ָ
תשפ“זפ‘ייןנח ַש ָּבת
ַמ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
צו טרייבן די פערד ,אבער זיי האבן זיך נישט געריהרט
וואונדערליכע זאכן אין ספר ‘מאור עינים‘ >>>>>
הרה"ק רבי איציק'ל פון סקווירא האט דערציילט
אז אמאהל האט דער רבי פון לובלין ,געפרעגט פון
פון פלאץ .האט דער “מאור עינים“ געבעהטן דעם בעל
העגלה ער זאל אראפגיין פון וואגן און זעהן וואס איז
געשעהן? איז דער בעל העגלה אראפגעגאנגען ,באקוקט
הרה“ק רבי מנחם נחום
זיין תלמיד הרה"ק רבי מאיר'ל מאפטא ,אויב ער
לערנט אינעם ספר "מאור עינים" פון הרה"ק רבי
דעם וואגן אבער ער האט נישט געטראפן קיין שום
פעהלער .איז ער צוריק ארויף אויפ‘ן וואגן אבער דער
מטשערנאביל זי“ע
נחום מטשערנאביל? האט ער געענטפערט ניין! האט וואגן ריהרט זיך נישט .האט דער “מאור עינים“ אים -י“א מר-חשון תקנ“ה -
אים דער רבי פון לובלין געזאגט :ס'איז מיר א גרויס געבעהטן נאכאמאהל אראפצוגיין ,און בעסער באקוקן טשערנאבילער מגיד ,אמאהל געווען אין צימער פון
וואונדער אז דו לערנסט נישט אין דעם ספר ,איך דעם וואגן ,אבער ער טרעפט ווידער גארנישט .ווען דער זיין טאטע דער “מאור עינים“ ,האט ער אויך געזעהן
זאג דיר אז איך האב נישט געטראפן אין קיין שום “מאור עינים“ האט אים געוואלט שיקן א דריטן מאהל, די זעלבע פארכטיגע געשעעהניש ,דער “מאור עינים“
ספר אזעלכע וואונדערלכיע זאכן אזוי ווי איך האב זאגט צו אים דער בעל העגלה ,א פראסטער דארפסמאן, זיצט אויפ‘ן בענקל און דאס בענקל שוועבט אין די
געטראפן אין די דריי ספרים .ספר הזוהר הקדוש, “רבי איך בין שוין צוויי מאהל אראפגעגאנגען אצינד גייט לופט .זעהענ‘דיג די אויסטער‘לישע געשעעהניש ווי דער
ספר אור החיים הקדוש ,און ספר ‘מאור עינים‘. פאטער שוועבט אין די לופט ,איז דער טשערנאבלער
די נשמה“ :איך לאז אייך נישט ווייטער פאהרן ביז איר מגיד שטארק דערציטערט געווארן .האט דער “מאור
וועט מיר מוחל זיין“ .האב איך גענומען די נשמה און זי עינים“ זיך אנגערופן צום זוהן “וואס שרעקסטו זיך?
פארווארפן אונטער די פינסטערע בערג .און דעריבער אז דו וועסט דיך גיט איינקוקן וועסטו אויך קענען“( .די
האב איך פארשפעטיגט. זעלבע וואס דער בעש“ט האט אים געזאגט ווען ער האט
ווען דער “מאור עינים“ האט געענדיגט פארציילן דאס געזעהן ביי אים) בשעת מעשה ווען דער בעש“ט
זיין מעשה ,רופט זיך אהן צו אים דער רבי ר‘ ברוכ‘ל, האט געשוועבט מיט‘ן בענקל האבן זיך געפונען אין
“איך וואונדער זיך אויף אייך ,ווייל אויף מיר זאגט מען צימער הייליגע נשמות וואס האבן א שייכות צו משיח.
‘איך בין א בייזער גוטער איד‘ ,און אויף אייך זאגט מען האט דער “מאור עינים“ א כאפ געטוען א טייל פון די
אז איר זענט ‘א גוטער גוטער איד‘“ ,און אזוי טוהט א הייליגע נשמות פאר זיך (ד.מ .ער האט ממשיך געווען
גוטער גוטער איד ,פאר א צובראכענע נשמה? וויאזוי פאר זיינע דורות ווייטער פון די נשמות וואס האבן א
דאס בית המדרש אמאהל אין טשערנאביל שייכות צו משיח) .די מעשה האט רבי איציק‘ל סקווערער
האט איר פארטריבן א נשמה און איר נישט געגעבן א
תיקון? און דער רבי ר‘ ברוכ‘ל פארענדיגט און זאגט: אמאהל דערציילט ,און ער האט אויסגעפיהרט“ ,איך האב
איר אראפ“ .דערציילט ווייטער דער “מאור עינים““ ,איך אויך גענומען פאר מיר פון די הייליגע נשמות“.
“קומט לאמיר ביידע אנטוהן דעם טיזליק [טיליפ] און בין אראפ פונעם וואגן ,און באמערקט ווי א נשמה שטייט
גיין זוכן די נשמה“. נאר די הסתלקות פונעם הייליג‘ן בעש“ט ,א‘
פארנט פון די פערד און לאזט זיי נישט פאהרן“ .האב שבועות פון יאר תק“ר ,האט איבערגענומען די הנהגה
ס‘האט נישט גענומען לאנג און קיין טשערנאביל איך געפרעגט די נשמה :פארוואס לאזטו נישט פאהרן?“
איז געקומען א פרוי אן אלמנה ,וואס איר מאן איז זיין הייליגער תלמיד דער רבי ר‘ בער ממעזריטש ,דער
האט די נשמה געענטפערט“ :איך דארף אז איר זאלט מיר “מאור עינים“ איז געווארן א תלמיד מובהק פונעם
נפטר געווארן א קורצע צייט פריער .די אלמנה האט אין מוחל זיין וואס איך האב פוגע געווען אין אייער כבוד ,און
טשערנאביל געבוירן א זוהן ,אבער זי איז נפטר געווארן מעזריטשער מגיד ,און ווי באקאנט ,ווען דער “מאור
נאר דעמאלט וועל איך קענען קומען צו מיין אייביגע רוה. עינים“ ברענגט אין זיין ספר “מורי“ ,מיינט דאס זיין רבי
ביים געבורט .דאס קינד א קייליכיג יתום‘ל פון טאטע איך בעהט אייך מחילה ווייל איך האב אויף אייך מלשין
און מאמע איז אויפגעצויגן געווארן ביי “מאור עינים“ דער מעזריטשער מגיד.אין יענע תקופה ,נאך ביים לעבן
געווען און צוליעב מיר זענט איר געזיצן אין תפיסה“ .האב פון מגיד פלעגט שוין דער “מאור עינים“ ארומפאהרן
אין שטוב .און דאס קינד איז קראנק געווארן אויף א איך געענטפערט פאר די נשמה “איך בין דיר מוחל“ .זאגט
גאר שווערע צרעת .און געפעהרליך געליטן ,זיך כסדר אין די שטעט און דערפער און האלטן דרשות צו ערוועקן
מיר די נשמה“ :ס‘איז נאך נישט פערטיג ווייל צוליעב אידישע קינדער צו תשובה ,און אנווארעמען אידישע
געקראצט דעם קערפער און ביטערליך געוויינט .די מיר זענט איר לענגער געזיצן אין תפיסה ,און איך בעהט
טאכטער פונעם “מאור עינים“ האט זיך זייער שטארק הערצער צום הייליגן באשעפער ,און דער הייליגער
מחילה אויף דעם אויך“ .האב איך געענטפערט“ :איך בין מעזריטשער מגיד האט אים אנגעגארטלט מיט מוט און
אפגעגעבן מיט‘ן קינד ,און זעהענ‘דיג די געפערליכע דיר מוחל אןיף דעם אויך“ .זאגט מיר די נשמה ווייטער:
יסורים וואס דאס קינד ליידט ,איז זי אריין געגאנגען צו כוח אנצוגיין מיט די הייליגע ארבעט.
“איך דארף אויך בעהטן מחילה ווייל איך האב מוציא שם
איר טאטע און געזאגט“ :טאטע ווי לאנג וועט נאך דאס רע געווען אויף אייער טאכטער די צדיקת חוה‘לע“ .אויף מתקן געווען א נשמה
קינד דארפן אזוי שטארק ליידן ,און אפשר קען אים דעם האב איך געענטפערט“ :קען איך דיר נישט מוחל זיין. אמאהל איז דער “מאור עינים“ געקומען קיין
דער טאטע בענטשן מיט א ישועה?“ האט דער “מאור ווייל דאס דארפסטו בעהטן מחילה ביי מיין טאכטער“. מעזיבוז ,באזוכן ביי רבי ר‘ ברוכ‘ל .האט אים דער רבי
עינים“ איר געענטפערט :ס‘קען זיין אז ער דארף עפעס זאגט מיר די נשמה :אויב זענט איר מיר נישט מוחל, ר‘ ברוכ‘ל געפרעגט פארוואס ער איז געקומען אזוי
מתקן זיין .האט די טאכטער געענטפערט“ :אפילו אויב לאז איך אייך נישט פאהרן ווייטער“ .זאג איך פאר די שפעהט .האט דער “מאור עינים“ זיך פארענטפערט
ער דארף א תיקון ,האבן שוין זיכער די יסורים מכפר נשמה :אויב לאזטו מיך נישט ווייטער פאהרן וועל איך און אים דערציילט :אז אינמיטן וועג האבן די פערד
געווען אויף זיינע זינד“ .ווען דער “מאור עינים“ האט דיך פארווארפן אונטער די פינסטערע בערג .זאגט מיר אויפגעהערט צו פאהרן .דער בעל העגלה האט פרובירט
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין טו
ב תשפ“ז
אֹוצר
ָ נח
ש ָּבת ַמפ‘
יין ַ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
זיצן ב“שבת אחים“ שבת ראטעוועט פון מאכן ,און וויפיהל ער זאל פארדינען אויף יעדער קלייד, >>>>>
גיהנום
צום הייליג'ן “מאור עינים“ איז אמאהל געקומען
איינער וואס איז א שוסטער ,באשטימט מען פון הימל
וויפיהל פאר שטיוול ער זאל מאכן ,און וויפיהל ער זאל הרה“ק רבי מנחם נחום
מטשערנאביל זי“ע
פון דעם פארדינען“.
א נפטר בעהטן אז ער זאל אים א טובה טוען ,האט “איך“ ,פיהרט אויס דער הייליגער ‘מאור עינים‘“ ,בין
אים דער “מאור עינים“ געפרעגט צי ער איז געווען אבער נישט קיין שניידער און נישט קיין שוסטער ,איך
געוואוינט צו זיצן ביי מסיבת מרעים במשך'ן שבת האלט זיך אויף פונעם געלט וואס מענטשן געבן מיר, -י“א מר-חשון תקנ“ה -
קודש? האט דער נפטר געענטפערט אז נישט ,האט ער און דאס האט מען פארשריבן ראש השנה וויפיהל יעדער דאס געהערט האט ער זיך אנגערופן צו זיין טאכטער:
אים געענטפערט“ :אויב אזוי קען איך דיר נישט טוען איינער זאל מיר געבן .אבער ווען ס‘זענען דא מענטשן “אזוי זאגסטו? זאלסט וויסן אז אין דעם קינד ליגט א
קיין שום טובה“ .האט אויף דעם דער “ברכת אברהם“ וואס געדענקען נישט מיר צו געבן דאס געלט וואס איז נשמה פון א איד וואס האט מוציא שם רע געווען אויף
פון סלאנים דערציילט וועגן אן אלטן חסיד פונעם מיר באשעהרט צומאכן ,וואס טוהט מען געווענליך אויבן דיר .דעריבער איז בעסער אז דו אליין זאלסט זאגן“ :אז
“יסוד העבודה“ וואס האט שוין נישט געהאט מער קיין אין הימל אין אזא פאל? מ‘איז ליידער גוזר אויף זיי אז די יסורים האבן שוין מכפר געווען אויף זיינע זינד“ .די
כח צו גיין אויף זיינע אייגענע פיס ,אבער הערנ‘דיג
טאכטער האט אזוי געטוען און מוחל געווען פאר די
וועגן דעם גרויס‘ן זכות פון זיצן בשבת אחים פרייטאג
נשמה פאר די עוולה וואס זי האט איר געטוען ,און גלייך
צונאכט‘ס ,האט ער זיך אויסגעדריקט“ :אזוי האט דער
דערנאך איז דאס קינד נפטר געווארן ,און די נשמה איז
רבי געזאגט! פון היינט און ווייטער וועל איך שטענדיג
געקומען למנוחה.
קומען ,איך וועל זיך וואלגער‘ן אויפ‘ן בויך און קריכן
אויף אלע פיר ,אבי צו קענען זיצן צוזאמען מיט נאך ער איז נישט א שניידער אדער שוסטער
אנדערע אידן בשבת אחים פרייטאג צו נאכט‘ס“. דער הייליגער ‘מאור עינים“ ,אפילו ער איז שוין
אליין געווען א רבי און שוין געפיהרט א גרויסע געמיינדע
ווען די שטוב מענטשן האבן באמערקט אז ס‘פעהלט א
פון גאר געהויבענע תלמידים און חסידים ,פלעגט ער
זילבערנע לעפל ,האט מען באלד חושד געווען אז דער
נאך ארומפאהרן איבער שטעט און שטעטלעך ,האלטן
ארימאן האט דאס גענומען ,זענען זיי אים נאכגעלאפן
דרשות און אסאך אויפטוען פאר אידישקייט ,און מיט
און באטאפט זיינע טאשן ,און געפונען ביי אים דעם
זיינע דרשות האט ער דערנענטערט אסאך אידישע
זילבערנעם לעפל .ווען מ‘האט אים געפרעגט פארוואס
קינדער צום דרך ה‘ ,און זיי ארויסגעהאלפן ווען זיי
ער האט דאס גענומען? האט ער געזאגט אז דער “מאור
זענען רח“ל געווען אין א צרה .אמאהל איז דער ‘מאור
עינים“ ,האט דאס אים געגעבן אלס א געשאנק .ווען
עינים‘ אנגעקומען אין א שטאט וואו ס‘האבן געוואוינט
זיי האבן געפרעגט דעם “מאור עינים“ ,אויב ער האט
אסאך מתנגדים ,איז איינער פון זי געקומען צום ‘מאור
טאקע אוועק געגעבן דעם זילבערנער לעפל פאר‘ן
עינים‘ און געפרענט“ :דער רבי גלייבט דאך זיכער,
ארימאן ,האט ער געזעהן אז דער ארימאן וועט יעצט דער ציון הק‘ אינעם אוהל אין טשערנאביל וואס די הייליגע חכמים ז“ל האבן געזאגט אז ‘פון
ווערן פארשעהמט ,האט ער געזאגט אז ער האט אים
ראש השנה איז שוין באשטימט פון הימל וויפיהל א
דאס טאקע אוועק געגעבן .און ווען דער ארימאן האט זיי זאלן ח“ו קראנק ווערן אדער אן אנדערע צרה זאל זיי מענטש זאל פארדינען
גע‘טענה‘עט אז זיי האבן אים אומזיסט פארשעהמט, אונטער קומען רח“ל ,און דעמאלט דערמאנען זיי זיך שוין אינעם קומענדיגן יאהר‘,
האט דער “מאור עינים“ נאך צוגעלייגט פאר‘ן ארימאן צו קומען צו מיר נאך א ברכה ,און דעמאלט ברענגען זיי אויב אזוי ,פארוואס פארט
א שיינע נדבה ,כדי אים מפייס צו זיין ,ווייל זיי האבן מיר די סומע געלט וויפיהל מ‘האט באשטימט אויף זיי דער רבי ארום אין אלע
אים פארשעהמט... ראש השנה אז זיי זאלן מיר געבן“. שטעט און נעמט צוזאמען
וואס איז בית המקדש און וואס איז משיח זיי אויף קומען ח“ו ס‘זאל “אבער איך וויל נישט אז פון אידן די קוויטל-געלט
צרות“ ,פיהרט ווייטער אויס דער הייליגער ‘מאור עינים“ און סתם געלט ,לויט
אמאהל איז דער הייליגער “מאור עינים“
פאהר איך ארום צו זיי ,און איך נעםֶאפ פון זיי דאס געלט דעם וואס די חז“ל האבן
אנגעקומען צו א פארשטופטן דארף ,ווי ס‘האט
וויפיהל זיי דארפן מיר געבן ,און דורכדעם בלייבט יעדער געזאגט וואלט דער רבי
געוואוינט איין עלענדער איד מיט זיין ווייב ,דער איד איז
געזונט און האבן נישט קיין צרות“. געדארפט ווארטן אין זיין
געווען א גרויסער עם הארץ ,און קוים געוויסט עפעס
נישט געוואלט פארשעהמען דעם ארימאן ...פון אידישקייט .דער מאור עינים האט אים געבעהטן אז א בעכער פונעם מאור עינים אייגענעם שטאט אז די
אן ארימאן איז אמאהל געקומען צום הייליג‘ן “מאור ער וויל ביי אים איינשטיין ,און דער איד איז באשטאנען פרנסה זאל אנקומען צו אים שטוב אריין?“ האט דער
עינים“ ,און געבעהטן א נדבה .האט אים דער “מאור דערויף .ער האט אים געגעבן א צימער פאר זיך ,און “מאור עינים“ אים געענטפערט“ :אין הימל איז מען
עינים“ געגעבן א שיינע מטבע .אויפ‘ן וועג ארויס האט דער צדיק איז געגאנגען זיך אביסל אפרוהען .אינמיט‘ן גוזר פאר יעדן איינעם וואס איז באשעפטיגט וויפיהל
דער ארימאן באמערקט ליגן אויפ‘ן טיש א זילבערנער די נאכט ,וועקט זיך אויף די פרוי פונעם בעה“ב ,און זי ער זאל פארדינען .למשל ,אויב איינער איז א שניידער,
לעפל ,האט ער דאס גע‘לקח‘נט און באהאלטן ביי זיך .זאגט פאר איר מאן ,דאכט זיך מיר אז אונזער גאסט באשטימט מען פון הימל וויפיהל קליידער ער זאל
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין טז
ב תשפ“ ָז
אֹוצר נח
ש ָּבת ַמפ‘
יין ַ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
דער קראנקער איז געזונט געווארן דורך אלעם גוטן אבער דא וואוינט מען צווישן די גוים ,און >>>>>
מאכן א סעודה...
כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט דערציילט:
זיי טיילן אונז אויס אסאך צרות ,אבער אין ארץ ישראל
וועט נישט זיין קיין גויים ,און מ‘וועט פון גארנישט דארפן הרה“ק רבי מנחם נחום
דער הייליגער “מאור עינים“ איז אמאהל געפאהרן
צוזאמען מיט‘ן רבי‘ן ר‘ זושא פון אניפאלי.
מורא האבן .דער איד גייט שנעל צוריק צו זיין ווייב ,און
ערקלעהרט איר וואס דער גאסט האט אים געזאגט.
ענטפערט זי אים צוריק ,זאג פאר‘ן גאסט אז ער איז זייער
מטשערנאביל זי“ע
אונטערוועגנס זענען זיי אהנגעקומען צו אן אכסניא, גערעכט אז ס‘איז נישט גוט צו וואוינען מיט די גויים ,זאל -י“א מר-חשון תקנ“ה -
און ס‘איז דארט געליגן א חולה מסוכן .זעהענדיג אז משיח נעמען אלע גויים און זיי ארויף פיהרן קיין ארץ שפיהרט זיך נישט גוט ,ווייל איך הער ווי ער קרעכצט.
דער געזונט צושטאנד איז ליידער נישט גוט ,האבן זיי ישראל און מיר וועלן לעבן דא במנוחה. דער בעה“ב צינד אהן א ליכטל און גייט אראפ זעהן
באלד געהייסן אז מ‘זאל צוגרייטן פאר זיי א סעודה. ווען דער ‘מאור עינים‘ האט געהערט די תשובה ,האט וואס ס‘טוט זיך מיט‘ן גאסט ,און ווי נעהנטער ער קומט
די צוויי צדיקים האבן זיך געוואשן און געגעסן פון ער זיך אנגערופן ,יעצט פארשטייט ער פשט אינעם פסוק צום צימער פונעם “מאור עינים“ ,הערט ער טאקע ווי
די סעודה ,און באלד האט זיך דער געזונט צושטאנד “והוצאתי אתכם מתחת סבלות מצרים“ ,דער באשעפער ער קרעכצט .ער קוקט אריין אינעם שליסל לאך פונעם
פונעם קראנקען פארבעסערט .האבן זיי דעמאלט זאגט“ :והוצאתי אתכם“ איך וועל אייך ארויס ציעהן, טיהר ,און זעהט ווי דער “מאור עינים“ זיצט אויף דער
איינגעטייטש דעם פסוק( .שמות כד:יא) “ויחזו את ערד מיט א ליכט נעבן זיך ,און זאגט שטילערהייט
האלקים ויאכלו וישתו“—,אלקים איז מרמז אויפ‘ן ווערטער און ער וויינט ,און פון צייט צו צייט גיט ער
מדת הדין“ ,ויחזו את האלקים“—,אז מ‘זעהט אז א קרעכטצט .צוזעהנדיג דאס אלעס איז דער בעה“ב
ס‘הערשט ליידער די מדת הדין ,איז די עצה“ ,ויאכלו געווען זיכער אז זיין גאסט שפיהרט זיך נישט גוט .ער
וישתו“—,אז מ‘עסט א סעודה פאר‘ן באשעפער‘ס עפענט אויף די טיהר ,אנטשולדיגט זיך און זאגט פאר‘ן
וועגן ,קען מען אפטוען און ממתיק זיין דעם מדת הדין. גאסט ,איך זעה אז איר קרעכטצט אפשר שפיהרט איר
זיך נישט גוט ,וועל איך רופן א דאקטער? זאגט אים
זוכה געווען צו די נשמה פון זיין זוהן הרה“ק רבי
דער “מאור עינים“ ניין! איך דארף נישט קיין דאקטער,
מרדכי‘לע ,דער טשערנאבלער מגיד .ס‘איז געווען ביי
איך שפיהר זיך ב“ה זייער פיין .אויב אזוי פארוואס זיצט
די חתונה פון הרה“ק רבי אברהם המלאך ,דער זוהן
איר אויף די ערד און וויינט? ענטפערט אים דער ‘מאור
פון הרה“ק רבי ר‘ בער דער מעזריטשער מגיד ,און דער אוהל אין טשערנאביל
עינים‘ ,איך טוה אפרעכטן תיקון חצות .פרעגט דער
בשעת מ‘האט אויסגערופן דרשה געשאנק האט דער
“מסבלות מצרים“ פון צו קענען סובל זיין דעם גלות בעה“ב ,וואס איז דאס תיקון חצות ,און פארוואס טוהט
מעזריטשער מגיד נישט געהאט ביי זיך קיין געלט
מצרים ,אבער ליידער זענען שוין דא אידן וואס זענען שוין מען דאס? ענטפערט אים דער מאור עינים ,תיקון חצות
צו געבן .ווען דער “מאור עינים“ האט געזעהן אז זיין
סובל דעם לאנגען גלות. מיינט אז מ‘וויינט אויפן חורבן בית המקדש ,פרעגט דער
רבי האט גרויס חלישת הדעת פון דעם ,האט ער אים
אונטערגעריקט א גאלדן קערבל ,אז ער זאל האבן וואס אוועקגעגעבן זיין עולם הבא פאר א מקוה איד ווייטער ,וואס איז דאס בית המקדש? דער ‘מאור
עינים‘ זעהענדיג אז דער איד ווייסט ממש גארנישט,
צו געבן פאר דרשה געשאנק .און דער מעזריטשער דער “מאור עינים“ פלעגט ארומפאהרן אין שטעט, האט ער אים אנגעהויבן מסביר צו זיין ,מיר אלע אידן
מגיד האט גאר שטארק הנאה געהאט וואס דער “מאור און געווען שטארק באשעפטיגט אין די מצוה פון פדיון האבן אמאל געוואוינט אין ארץ ישראל ,און דארט
עינים“ האט געטוען ,האט ער זיך אנגערופן “ס‘איז דא א שבויים ,און געראטעוועט אסאך אידן פון די הענט פון איז געווען א בית המקדש ,און צוליעב אונזערע זינד
הויעכע נשמה וואס קומט אראפ איינמאהל אין טויזנט די געמיינע פריצים .אויך פלעגט ער מיט מסירות נפש זענען מיר פארטריבן געווארן פון דארט ,אבער אי“ה
יאהר .אנדערע זאגן ,אז ער האט געזאגט אז ס‘איז דא אויפבויען מקוואות אין אסאך שטעט ,כדי אידן זאלן זיך ווען משיח וועט קומען ,וועלן מיר אלע צוזאמען צוריק
א נשמה פון עולם התיקון ,און איך געב די נשמה א קענען רייניגן פאר‘ן הייליגן באשעפער .אמאהל איז ער ארויף גיין קיין ארץ ישראל ,און צוריק אויפבויען דעם
מתנה פאר‘ן “מאור עינים“ .ווען רבי אהרן הגדול האט איז אנגעקומען אין א שטאט ווי ס‘איז נישט געווען א בית המקדש.
דאס געהערט ,האט ער זיך אנגערופן אז ס‘איז שוין מקוה .האט ער צוזאמען גענומען געלט פון די איינוואוינער און דער ‘מאור עינים‘ פרעגט דעם איד ,ריכטיג אז
לאנגע יאהרן וואס ער ווארט צו באקומען די נשמה. אין שטאט ,אבער ס‘האט אים נאך געפעהלט א גרויסע די ווילסט אויך ארויף קומען קיין ארץ ישראל מיט אלע
האט דער מעזריטשער מגיד געזאגט“ :פארפאלן! סומע געלט צו קענען ענדיגן די מקוה .דארט אין שטאט אידן? ענטפערט דער איד ,איך ווייס נישט ,איך דארף
כ‘האב דאס שוין געגעבן פאר‘ן “מאור עינים“ ,אבער, האט געוואוינט א גרויסער עושר וואס האט גארנישט פרעגן מיין ווייב ,ער גייט צוריק ארויף און זאגט איר
ער וועט זיין אן איידעם ביי דיר!“ ...ביים זיווג ראשון איז געוואלט געבן ,ס‘האט נישט געהאלפן אלע בקשות ,ביז אז דער גאסט שפיהרט ב“ה פיין ,נאר ער פרעגט אויב
הרה“ק רבי מרדכי‘לע ,דער טשערנאבילער מגיד ,טאקע דער ‘מאור עינים‘ האט אים צוגעזאגט זיין גאנצע עולם מיר ווילן אויך ארויף גיין מיט משיח קיין ארץ ישראל?
געווען א איידעם ביי רבי אהרן הגדול פון קארלין .זכר הבא ,דעמאלט האט דער עושר מסכים געווען צו געבן א ענפערט די פרוי“ :ס‘איז נישטא פון וואס צו רעדן ,מיר
צדיקים לברכה .זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל .אמן. גרויסע סומע געלט פאר די מקוה.
(מקורות :אור הצפון .עלים לתרופה .זכרונם לברכה. האבן שוין דא א הויז מיט א קוה און אפאר הינדלעך,
תולדות וסיפורי צדיקים“-נר יהושע“ .מעשי אבות .הילולא א קורת רוח פאר‘ן מעזריטשער מגיד מיר קענען דאס נישט איבער לאזן .ווען ער האט דאס
קדישא .אנציקלופדיה לחכמי גאליציה .ימי זכרון .דברי תורה איבער געזאגט פאר‘ן ‘מאור עינים‘ ,זאגט אים דער
לפ‘ השבוע .נר יהושע .ועוד) ס‘ווערט דערציילט וויאזוי דער “מאור עינים“ האט צדיק“ ,דו ביסט גערעכט אז דו האסט שוין דא פון
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יז
ב תשפ“ז
אֹוצר
ָ נח
ש ָּבת ַמפ‘
יין ַ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש מר חשון...
E
זענען נתעורר געווארן און געטוען געווארן אין די
ימים טובים פון חודש תשרי ,און אויך דעם שכר פון
E
מאוצרות רבוה“ק מבעלזא די מצוות ומעשים טובים וואס אידן האבן געטוען מאוצרות הצדיקים
אין די חדשים פון אלול און תשרי ,דאס אלעס היט
Jהייליגע ווינטער נעכט L
דער באשעפער און געדענקט צו טוען א חסד מיט
אידישע קינדער ,זיי צו שענקען בבני חיי ומזוני,
Jחודש מר חשון L
כאטש זיי זענען נישט אצינד אין די זעלבע מדרגה,
• ס‘קומען הייליגע ווינטער נעכט צו טוען אלעס אזוי ווי דעמאלט מיט תשובה ותפלה
• דער אנהייב פון קומענדיגער יאהר
• כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע ,פלעגט דער טעם פארוואס מ‘בענטשט חודש
וצדקה( .קדושת נפתלי)
מוצאי שמחת תורה אויסרופן“ ,די בעלי בתים מרחשוון אין פ‘ בראשית .קען זיין ,ווייל חודש
זאגן אז דער יום טוב איז פאראיבער ,און מ‘איז •מר-חשון ,מלשון ‘מרחשין‘ תשרי האט נאך א שייכות צום פארגאנגענעם
געבליבן מיט א זאק וועש ,און מיט ליידיגע דער חודש נאך תשרי רופט מען “מר-חשון“.
קעשיניס...ח“ו אזוי צו זאגן ,דער יום טוב איז נאך
האט דער הייליגער רוזשינער זי“ע ערקלעהרט אז
נישט פאראיבער...ס‘קומען די הייליגע ווינטער ס‘איז פונעם לשון חז“ל (מגילה כז“ ):רחושי מרחשין
נעכט“.
שפוותיה“—,די ליפן שאקלען און שעפטשן ,לויט
די הלכה אין שולחן ערוך (או“ח סימן צב סי‘ ח) אז • די עצה פון די כעלימער חכמים
אויב מ‘דארף ארויסגיין אינמיטן דאווענען לצרכיו,
כ“ק הגה“צ מנאראל זצ“ל ,האט דערציילט,
זאל מען ווארטן א מרחק פון גיין ד‘ אמות ,ווייל אין
אז א גרופע חסידים פון רוסלאנד ,זענען אמאהל
די ד‘ אמות איז נאך דאס דאווענען אין זיין מויל און
די ליפן שעפשן נאך די תפילות .אין חודש תשרי
האבן אידן אסאך געדאוונט אין די ימים נוראים און יאהר ,ווי חז“ל (פסיקתא רבתי מ“א) דרש‘ענען
סוכות ,דעריבער די טעג פון נאך תשרי וואס איז “תשרי ותשבוק כל חובינו“—,בינד אויף אונזערע
חודש “מרחשון“ ,שאקלען און שעפטשן די ליפן זינד אין דעם חודש .חודש מרחשוון איז דער
נאך פון די תפלות פון חודש תשרי. אנהייב פונעם קומענ‘דיגן יאהר ,און יעדער
אנהייב דארף האבן א ברכה ,אזוי ווי די אנפאנג
• חודש חשון מרבה זיין בתורה פון די בריאה“ ,בראשית“ ,הייבט זיך אהן מיט‘ן אות
אויך שטייט אין די ספרים הק‘ אז אין חודש ב‘ וואס באדייט אויף ברכה כידוע ,און ווי מ‘זעהט
חשון זאל מען מרבה זיין בלימוד התורה ,ווייל אז ביי עטליכע באשאפענישן ווערט דערמאנט
געקומען אויף יום טוב צו כ“ק מרן מהר“ש ברכה ,וואס אין די ברכה איז דא בני ,חיי ,מזוני.
ס‘ווערט גע‘פסק‘נט אין שו“ע (סימן קנה סי‘ א‘)
מבעלזא זי“ע .ביים אהיים פאהרן ,ווען זיי האבן ‘פרו‘—,באדייט קינדער‘ .ורבו‘—,לעבן‘ ,תדשא
אז נאכ‘ן דאווענען אין בית הכנסת זאל מען גיין אין
זיך געזעגענט האבן זיי געפרעגט פון מרן זי“ע: הארץ‘—,שפייז ,דעריבער בענטשן מיר דעם חודש
בית המדרש און לערנען .דעריבער חודש תשרי וואס
“רבי! ווי אזוי פאהרט מען יעצט צוריק צו די מרחשוון שבת פ‘ בראשית וואס דער שבת איז דער
איז א חודש פון תפילות ,וואס מ‘האט אזויפיהל
רוסישע קעלטן ,נאכ‘ן פראווען דא ביים רבי‘ן אנהייב פון יאהר ,אז אויפ‘ן קומענדן יאהר זאל
געדאוונט אין בית הכנסת דעם גאנצן תשרי ,דארף
אזעלכע הייליגע און געהויבענע טעג?!“ [זיי האבן אויף אונז אלע ברכות וואס ווערן אויסגערעכנט
מען אין חודש מרחשון נאכ‘ן ארויסגיין פון בית
געמיינט די קעלטן ברוחניות ובגשמיות ,בגוף אין די סדרה( .תורת אמת)
הכנסת גיין אין בית המדרש לערנען תורה.
ובנשמה ,ס‘איז קאלט פון אלע זייטן].
האט זיי מרן זי“ע געענטפערט אזוי :די • די חסדים פון חודש תשרי ווערן נתעורר • פון מר-חשון צו ר“ם-חשו“ן
‘חכמים‘ פון די שטאט חעלעם ,האבן אמאהל
דער טריסקער מגיד זי“ע (פ‘ בראשית) זאגט
אין חודש חשון
צונויפגערופן אן אסיפה ,אזוי ווי בייטאג איז די י“ג מדות של רחמים זענען מרומז אויף די
אז א מענטש דארף איבערדרייען דעם “מר-חשון“
ווארים פון די זון וואס שיינט אויף די שטאט, חדשים פון יאהר .ווי ס‘איז באקאנט איז חודש
דורך זיינע מעשים טובים מיט דברי תורה און
אבער ביינאכט איז זייער קאלט ,איז ווי אזוי גיט אלול “רב חסד“ ,חודש תשרי “ואמת“ און חודש
תפלה צו “ר“ם חשו“ן“—,אויפהייבן דעם חודש,
מען זיך אן עצה מיט די שטארקע קעלטן? ווי חשון “נוצר חסד“ .קען מען זאגן אז דעריבער איז
און דעמאלט ווערט א התרוממות בכלל ובפרט,
אזוי קען מען אויפהאלטן די זון ,אז זי זאל בלייבן חודש חשון “נוצר חסד“ ,מרמז צו זיין אז דער
ברוחניות וגשמיות ,בבני חיי ומזוני ורפואה בקרוב
אויך ביינאכט? באשעפער היט און געדענקט די חסדים וואס
בב“א .עכלה“ק.
>>>>>>>
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יח פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש מר חשון ...יום השאלה...
>>>>>>>
האט איוב זיך אויפגעהויבן גאנץ פרי ,געברענגט גלות פון אידן .די סליחות וואס מ‘זאגט אין תענית זענען די כעלעמער מענטשן געפאלן אויף אן
קרבנות ,זאגנ‘דיג ,ווייל אפשר האבן מיינע קינדער בה“ב“ ,זענען דא וואס בייטן אין די סליחות דעם “עצה“ :זיי האבן אריינגעלייגט גרויסע טעפ אין
געזינדיגט. פיוט פון “מכניסי רחמים“ און זאגן אנשטאט דעם די ערד ,און וויבאלד די חכמי ישראל זאגן דאך אז
• ‘מרדכי‘ :מ‘פאסט חודש חשון ,כדי דער “ישראל נושע“—,וואס שטייט ביי דאנערשטאג. די זון גייט אראפ יעדער נאכט אונטער די ערד,
‘יורה‘—,דער ערשטער רעגן זאל אראפקומען און “מכניסי רחמים“ ,זאגן זיי דאנערשטאג .ווייל וועלן די טעפ דארט צוריקהאלטן די ווארימע זון...
אויף די געוויקסן וואס מ‘האט איינגעזייעט מאנטאג זענען באשאפן געווארן די מלאכים ,וויל אבער ביינאכט ,זענען די טעפ פוהל געווארן
לברכה ,און אין חודש אייר ,אז די תבואה אין די מען זיי נישט דערמאנען דירעקט אין דעם טאג, מיט שניי ...איז וואס טוהט מען? זענען זיי
פעלדער זאלן נישט געשלאגן ווערן ,און ס‘זאל ס‘זאל נישט אויסזעהן ווי מ‘דאוונט צו זיי ,ווייל זיי געגאנגען צום “ראש החכמים“ ,און געפרעגט
זיך גוט צייטיגן. האבן דעמאלט א שטארקייט ,און אונזערע תפלות אן עצה וואס צו טוען כדי אנצוהאלטן די זון,
[אין שו“ת ‘שבט סופר‘ שטייט בזה“ל :לויט‘ן און אויגן זענען געוואנדן נאר צום באשעפער אליין. כדי ס‘זאל נישט זיין קאלט? האט דער “ראש
טעם אז דער עיקר תענית אין חשון איז צוליעב‘ן “ישראל נושע בה‘“—,קיינער אויסער אים. החכמים“ זיי געגעבן א פשוטע עצה :די זון גייט
‘יורה‘ ,האט דער ‘חתם סופר‘ ויוצ“ח געווארט דאך אראפ .אלזא ,זאלן זיי צוברעכן דעם שניי,
מיט‘ן תענית בה“ב ביז נאך י“ז חשון וואס און אזוי וועלן זיי אהנקומען צו די זון...האבן זיי
דערמאלט קומט דער ‘יורה‘ אראפ].
נאך א טעם ווערט געברענגט ,וויבאלד אין
מי שברך אזוי געטוען ,און זיי האבן געהאקט און געהאקט
אינעם שניי ,און פון דעם עצם האקן אויפ‘ן שניי
די טעג פון נאך פסח און נאך סוכות טוישט זיך זענען זיי געווארן דערווארימט...און מרן מהר“ש
דער וועטער ,איז מען מתפלל און מ‘פאסט אז
אבותינו אברהם יצחק ויעקב משה זי“ע האט אויסגעפיהרט :האט איר פארשטאנען
דער באשעפער זאל שטארקן אונזערע קערפער. ואהרן דוד ושלמה ,הוא יברך את כל די חכמה פון די חכמי כעלעם? אז מ‘האקט און
מי שיקבל עליו להתענות תעניות מען קנאקט אריין אין דער ערד ,ווערט ווארים
אין אין די ביינער[ ...מרן זי“ע האט געמיינט צו
שני וחמישי ושני .בשכר זה הקב“ה זאגן ,אז אויב מ‘שטארקט זיך אויפ‘ן יצר הרע און
ישמרם ויצילם מכל צרה וצוקה מ‘שטייט אויף לערנען פארטאגס ,כאטש ס‘איז
ומכל נגע ומחלה ,וישלח ברכה “זייער קאלט“ ,וועט אים זיין ווארים ]...
והצלחה בכל מעשה ידיהם ,ויקבל E
תפילותיהם ויאזין שועותיהם עם
• ‘לבוש‘ :מ‘זאל פאסטן צוועלף תעניות־ציבור כל ישראל אחיהם ונאמר אמן.
מאוצרות הצדיקים
Jתענית בה“ב L
דורכ‘ן יאהר ,א טאג פאר יעדער חודש .יום כיפור,
• פארוואס זענען די טעג באשטימט צו פאסטן שבעה עשר תמוז .תשעה באב .צום גדלי‘ ,עשרה
בטבת ,תענית אסתר ,און צוויי מאהל בה״ב ,לעתיד און פאר תפלה?
לבוא וועט דער באשעפער איבערדרייען די טעג • ימי רצון -תפלה ,סליחות ותענית
• ‘תוספות‘ :וויבאלד אין די טעג פון יום טוב לששון ולשמחה. מאנטאג ,דאנערשטאג און מאנטאג ,וואס
ארבעט מען נישט ,און מ‘עסט און מ‘טרינקט מיט
פרייד ,איז מעגליך אז די פרייד האט געברענגט • “מי שבירך-תענית בה“ב“ פאלן נאך ראש חודש חשון זענען טעג פון תפלה,
סליחות און תענית .און ווערן גערופן “תענית
שבת פאר תענית בה“ב ,זאגט דער חזן נאך א לייכטזיניגקייט און צו זינד .דערפאר פאסט
בה“ב“ .אויף די נעמען פון די טעג ווען זיי זענען
מען צו פארגעבן דערויף .מ‘שטעלט דאס צו צום קריאת התורה:
באשטימט .ב‘ :מאנטאג .ה‘ :דאנערשטאג און ב‘:
“מי שברך אבותינו אברהם יצחק ויעקב משה ואהרן פסוק (תהלים ב:יא)“ ,עבדו את ה‘ בשמחה ,וגילו
מאנטאג ,א וואך שפעטער.מ‘האט אויסגעקליבן
ברעדה“—,דינט דעם באשעפער מיט פרייד .פרייד דוד ושלמה ,הוא יברך את כל מי שיקבל עליו להתענות
די טעג צו פאסטן ,ווייל מאנטאג און דאנערשטאג
זיך מיט א ציטער .דארט וואו ס‘איז דא שמחה ,תעניות שני וחמישי ושני .בשכר זה הקב“ה ישמרם ויצילם
זענען באוויליגטע טעג ,און מ‘לייענט דעמאלט
דארף זיין רעדה—,פאסטן.דאס זעלבע האט איוב מכל צרה וצוקה ומכל נגע ומחלה ,וישלח ברכה והצלחה
אין די תורה .אין די צייטן פון חז“ל ,האט מען
(איוב א:ה) געזאגט“ :ויהי כי הקיפו ימי המשתה בכל מעשה ידיהם ,ויקבל תפילותיהם ויאזין שועותיהם עם
גוזר געווען מ‘זאל אין די טעג פאסטן ,וועגן דריי
וישלח איוב ויקדשם והשכים בבוקר והעלה עולות כל ישראל אחיהם ונאמר אמן“.
זאכן :צוליעב‘ן חורבן בית המקדש .אויף די תורה
פאר די וואס האבן זיך אונטערגענומען צו מספר כולם כי אמר איוב אולי חטאו בני וגו‘“—ווען
וואס איז פערברענט געווארן ,און אויפ‘ן חלול ה‘
ס‘איז געקומען די צייט פון סעודות מיט פרייד ,פאסטן תענית בה“ב ,כדי צו ערוועקען דעם ווילן
וואס איז ארויסגעקומען דורכ‘ן חורבן ,און דער
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יט פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש מר חשון ...יום השאלה...
>>>>>>>
E פון באשעפער אויף אידן .דערוואס ענטפערט
אמן נאך די ברכה און ער האט אינזינען צו
מאוצרות רבוה“ק מבעלזא פאסטן איז פונקט ווי ער וואלט אויסדריקליך
Jז‘ חשון יום השאלה באר“י L
גענומען אויף זיך דעם תענית .ווייל דעם תענית
דארף מען מקבל זיין אויף זיך פון פריער ,און
נישט שפעטער ווי מנחה פון א טאג פריער.
• “מ‘בעהט פאר רעגן אין ארץ ישראל“....
• מ‘הייבט אהן דעם תענית פון מאנטאג?
א) אין ארץ ישראל הויבט מען אהן צו בעהטן
אויף רעגן ביי תפילת ערבית פון די נאכט צו ז‘ פארוואס מ‘הויבט אהן דעם תענית פון
מרחשון ,און מ‘זאגט “ותן טל ומטר לברכה“ אין מאנטאג און נישט פון דאנערשטאג ,קען מען
די שמונה עשרה ,ביי “ברך עלינו“. פארשטיין לויט וואס די משנה (תענית ב:ט)
ב) פאר די שמונה עשרה רופט מען אויס “ותן זאגט“ :אין גוזרין תענית על הציבור בתחילה
טל ומטר“ צו דערמאנען דעם ציבור מתפללים. בחמישי שלא להפקיע השערים“—,מ‘איז נישט
וועט דער פארלאנג פאר שפייז זיין גרויס ,און מנהג בעלזא איז אויסצורופן “טל ומטר“. גוזר תענית אנגעהויבן פון דאנערשטיג ,ווייל
ג) פון שמיני עצרת ביז ז‘ חשון בעהט מען מ‘וועט מיינען אז ס‘איז א הונגער ח“ו ,און די אויב ס‘וועט זיך אנהויבן דאנערשטיג ,וועלן די
נאכנישט דירעקט אויף רעגן ,מ‘דערמאנט נאר פרייזן וועלן זיך שטארק הויבן. מענטשן וואס קויפן שפייז אויף אויסצופאסטן,
די גרויסקייט און וואונדער פון רעגן ביי די ברכה אויך דעמאלט איינקויפן זייערע שבת געברויכן,
פון מחי‘ה המתים “משיב הרוח ומוריד הגשם“
אלס א לויב צום באשעפער וואס מאכט בלאזן און ס'האט אנגעהויבן צו קומען רעגן...
די ווינטן און לאזט אראפ רעגן ,אבער פון ז‘
זיי מרן זי“ע געפרעגט צו ס‘איז דא א תלמוד אין כפר גדעון (א אידישער דארף אין עמק
מרחשון הייבט מען אהן צו בעהטן אויף רעגן
תורה ווי זיי וואוינען? האבן זיין געענטפערט יזרעאל) האבן געוואוינט מערערע היימישע
“ותן טל ומטר לברכה“ אין א לשון פון בקשה.
אז זיי האבן נאכנישט ,און דערווייל שיקן זיי אידן ,נייע עולים ,וואס האבן זיך באשעפטיגט
ד) א בן חו“ל אין אר“י אדער א בן אר“י אין
די קינדער לערנען אין די חדרים פון די געגנט. פאר זייער פרנסה מיט פארמעריי [פעלד
חוץ לארץ אויב מ‘בלייבט א גאנץ יאהר אויפ‘ן
האט זיי מרן זי“ע ווארעם אנגעוואונטשן ,און ארבעט] .ס‘איז געווען אנהויב ווינטער מ'האט
פלאץ ווי מ‘געפונט זיך יעצט זאגט מען כבני
זיי זענען צוריק אהיים געפאהרן מיט די טעקסי שוין איינגזייט די ווייץ פעלדער ,אבער ליידער
המקום.
קיין כפר גדעון .אויפ‘ן וועג ווען זיי איז קיין רעגן נישט געקומען שוין א
ה) אויב מ‘בלייבט נישט אין אר“י א גאנץ
זענען אהנגעקומען צו די שטאט לענגערע צייט .די אידן פונעם דארף
יאהר זענען די פוסקים מכריע ,מ‘זאל ביי
גדעון] עפולה [ארום 4ק“מ פון כפר זענען געווען באזארגט ,ווייל זייער
ברכת השנים זאגן “ותן ברכה“ און פאר ‘כי אתה
האט זיך פלוצלונג אראפגעלאזט א גאנצע ארבעט איז געווען אין א
שומע‘ ...זאל מען זאגן “ותן טל ומטר לברכה על
שטארקער רעגן ,מיט אסאך גשמי גרויסע געפאר ,ספעציעל נאך וואס
פני האדמה“ .אויב מ‘האט נישט געזאגט דארף
קוים ברכה ,אז די טעקסי האט די מומחים פונעם ‘משרד החקלאות‘
מען נישט איבער דאווענען.
געקענט אהנקומען קיין כפר גדעון. האבן זיי געווארנט אז אויב ביז פינף
ו) להיות ש‘‘ץ .מ‘זאל אבער נישט זיין א שליח
אזוי ווי זיי האבן געזעהן די נפלאות טעג ס‘וועט נישט קומען קיין רעגן
ציבור .אויב ס‘איז נישטא אן אנדערע ש“ץ אדער
הבורא וואס האט אפגעראטעוועט זייערע וועלן זיי ח“ו שאדן האבן זייער גאנצע ארבעט,
א חיוב זאל מען זאגן כבני המקום.
פעלדער ,זענען זיי עטליכע טעג שפעטער און אלעס וועט זיין פארלוירן.
ז) ‘‘ותן טל ומטר‘‘ דארף מען זאגן מיט כוונה
צוריק געפאהרן קיין תל אביב ,געדונגען א האבן זיבן פארמערס פונעם דארף,
און פארשטיין וואס מ‘בעהט ,אויב נישט ווערט
תורה, גרויסע דירה ,נעבן די בעלזער תלמוד געדונגען א טעקסי און מ‘איז געפאהרן קיין
דאס נישט גערעכנט ווי א תפלה ובקשה לפני
קענען און דארט אריינגעשטעלט בעטן צו תל אביב בעהטן א ברכה וישועה ביי כ“ק מרן
בוחן כליות ולב (יוה‘‘ע).
שלאפן ,און אלע קינדער פון כפר גדעון האבן מהר“א מבעלזא זי“ע .זיי האבן פארציילט
• “חוץ לארץ“.... אנגעהויבן לערנען אין די בעלזער תלמוד תורה פאר מרן זי“ע איבער זייער זארג ,און אויך
אין חוץ לארץ הייבט מען אהן זאגן “טל אין תל אביב און גענעכטיגט אין די דירה( .מפי איבערגעגעבן וואס די מומחים פונעם 'משרד
ומטר“ דאנערשטאג ביינאכט ט“ו כסלו). הרה“ח ר‘ מרדכי וועבער שליט“א מירושלים ,ששמע הסיפור מאת הרה“ח החקלאות' ווארענען ,אז אויב ס‘וועט נישט גיין
ר‘ יודא מרמלשטיין הי“ו מנכ“ל מוסדות “עלה“ בארה“ק .אשר הי‘ אחד
(פארזעצונג אי“ה) מן התלמידים מכפר גדעון אשר למדו בת“ת בעלזא ת“א)
קיין רעגן וועט אלעס גיין ח“ו לטמיון .האט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כ פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שב“ק מאוצרות רבוה“ק ...א שבת מעשה‘לע...
רבי ר‘ אלימלך זצלה“ה זאל ער לערנען אין ספר נועם אלימלך ,און נישט דעמאלט
באנייען די דירה ,נאר ער קען באנייען די דירה קומענדיגן פ‘ ויקהל דינסטאג אדער
שבת קודש מאוצרות רבוה“ק
דאנערשטאג ,אי“ה [י“ח אדר א‘ אדער כ‘ אדר א‘] ,און ער זאל פריער דאווענען און
געבן צדקה פאר ארימעלייט ,און באנייען די דירה אי“ה בשעה טובה ,לטב ולחיין הכנת הבית לשבת
ולשלם“ .עכל“ק .און אזוי האט הרה“ק רבי איציקל געטוען כפקודת קדשו פון מרן
חינוך דירת מגורים חדשה /נקיון הבית וסידור השלחן /הכנות שונות לכבוד שבת
זי“ע און דאנערשטאג פ‘ ויקהל כ‘ אדר א‘ האט ער זיך אריבערגעצויגן און באנייט
זיין נייע דירה. • חינוך דירת מגורים חדשה
אמאהל האט איינער געפרעגט פון מרן מהר“א זי“ע אויב ער קען זיך כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט געהייסן פאר די חסידים וואס האבן
ַאריבערציהען א דירה אין די ימי בין המצרים .ס‘איז פאר יענעם געווען גאר נויטיג געפרעגט אין וועלכן טאג אריינצוגיין אין א נייע דירה ,ווען דאס צו באנייען
האט מרןזיך אריבערצוציהען ווייל ער האט געוואוינט אין א נישט פאסיגע געגנטָ . און ארויפלייגן א מזוזה .אז די בעסטע צייט צו באנייען די דירה איז פרייטאג
געוואלט ענטפערן קלאהרזי“ע נישט מסכים געוועןָ .אבער מרן זי“ע האט אויך נישט ָ ערב שבת קודש ,כדי דער אנהייב פון באנייען די דירה זאל זיין מיט א מצוה
זא שאלה ּפרעגט“א ַ
אויף נישט .האט אים מרן זי“ע בחכמה געענטפערט בלשון קדשוַ : [מזוזה] און כבוד שבת קודש .אבער מ‘מוז נישט ַאריבערפיהרן אלע זאכן אין
בעלזא איז מען זייער מקפֿיד אויף ַאריבערגיין ַא דירה
ַ מען נישט אין בעלזא ,ווייל אין
די נייע דירה און דארט בלייבן וואוינען ערב שבת ,נאר ס‘איז גענוג מ‘זאל
אין די צייטן“.
זאלץ,
האניג און ַ
זאכן ,ווי ברויטָ ,
אריינברענגען אין די נייער דירה די וויכטיגע ַ
(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רפ“א-רפ“ב ותשח“ל) טראכט
בא ַ דאס ווערט שוין ַאון עטלעכע נוצליכע כלים [ווי ַא מעסער] ,און ָ
(פארזעצונג אי“ה)
דאס באנייט ערב שבת. ווי ער איז אריין אין די דירה ,און ָ
• “רוהאיגע רייד קענען מער אויפטוען“ • האט
אבער ווען ס‘איז נישט געווען מעגלעך צו באנייען די דירה פרייטאגָ ,
דאנערשטאג,
מרן זי“ע מסכים געווען לכתחלה דאס צו טוען דינסטאג ָאדער ָ
אין די שטאט ביאליסטאק איז געווען א חברה “מזהירי שבת“ ,וואס מיטוואך.
ָ מאנטאג און
ָאבער נישט ָ
האבן אכטונג געגעבן איבער די הייליגקייט פונעם שבת אין די שטאט.
מרן זי“ע האט אויך מקפיד געווען נישט באנייען און אריין גיין און א
איין פרייטאג שפעט נאכמיטאג זענען צוויי נייע דירה אין א תענית צדיקם ויומא דהילולא (און כש“כ אין די ימי הספירה
פון די חברה “מזהירי שבת“ ,אריינגעקומען און בין המצרים) און א יומא דפגרי און אויך נישט דעם ערשטן ,דריטן ,און
צו א בעקער אין די שטאט ,און געזעהן ווי פינפטן טאג פונעם חודש .און אויך נישט יום א‘ דראש חודש און פון ט“ו אלו
ער לייגט אריין א טייג אין אויווען ,אויף צו ביז נאך סוכות).
באקן[ .וואס וואלט פאראורזאכט א חילול נאכ‘ן ארויפקומען קיין ארץ ישראל ט‘ שבט תש“ד ,האט כ“ק מרן מהר“א זי“ע
שבת] .איינער פון זיי א כעס‘ן ,וואס האט באנייעט דאס ערשטע מאהל זיין דירה אין תל אביב ,יום ג‘ ,שנכפל בו כי טוב ,י“א
געברענט מיט קנאות ,האט גענומען א ניסן תש“ד .אויך אין שנת תשי“ב נאכדעם ווס מ‘האט פארגרעסערט די דירה פון מרן
שטעקן ,און אנגעהויבן צו האקן אויף די טעפ .דער בעקער האט זיך זי“ע און אויך די “גרויסע שטוב“ אין תל אביב האט זיך מרן זי“ע אריינגעצויגן אין די
אויף אים אויפגערעגט ,און זיי ביידע פארטריבן פון זיין בעקעריי .זענען דירה ביום שלישי פ‘ תולדות כ“ח חשון תשי“ב.
זיי געגאנגען צו רבי שמואל מאהליבער ,דער רב פון די שטאט ,און זיך אין שנת תשי“ז האט הרה“ק רבי איציקל מפעשווארסק זצ“ל געוואלט
באקלאגט פאר אים אויפ‘ן בעקער .דער רב האט אבער נישט געוויזן אריבערפיהרן זיין וואוינונג פון פאריז קיין אנטווערפן ,האט ער געשיקט פרעגן פון
קיין צייכן פון איבעראשונג ,און מיט א רוהיגערהייט זיי באמערקט: מרן זי“ע אין וועלכן טאג ער זאל זיך ארייציעהן אין די נייע דירה ,און אז ער האט
בדעה מחנך צו זיין דירה פרייטאג ,ערש“ק פ‘ כי תשא (י“ד אדר א‘) אדער פרייטאג
“פארוואס האט איר נישט געלערנט דאס וואס אונזערע חכמים האבן
ערש“ק פ‘ ויקהל (כ“א אדר א‘) ,צוליעבן מנהג מחנך צו זיין א דירה ערש“ק?
געזאגט אין מסכת שבת .דריי זאכן דארף א מענטש דערמאנען זיינע האט מרן זי“ע נישט מסכים געווען ער זאל מחנך זיין די דירה אין יענע טעג .און
משפחה מיטגלידער ,מיט א רוהיגקייט פרייטאג-פארנאכט‘ס‘ :צי אזוי האט הרה“ח רבי חיים פריערמאן פון מעליץ-תל אביב אים געענפטערט אין א
מ‘האט אראפגענומען מעשר פון וואס מ‘וועט עסן? צי מ‘האט געמאכט בריוו“ :נעכטן ביינאכט האב איך איבערגעגעבן די קוויטלעך צו כ“ק מרן שליט“א ,און
אן עירוב צווישן אלע וואס וואוינען אין דעם הויף? און ביטע צינדט וועגן באנייען זיין דירה ,איז מרן נישט מסכים נישט אויף פורים קטן [וואס פאלט
אהן די [שבת] ליכט‘ .איר האט געדארפט רעדן מיט א רוהאיגקייט ,און פרייטאג ,ערש“ק ,פ‘ כי תשא ,ווייל ס‘איז א יומא דפגרא] ,און אויך נישט אויף כ“א
אדר [וואס פאלט ערש“ק פ‘ ויקהל] וויבאלד ער איז אן אייניקל [פון רבי ר‘ אלימלך
נישט זיך אויפרעגן אויפ‘ן בעקער .ווען איר וואלט אזוי געטוען ,וואלט
פון ליזענסק זי“ע ,וואס זיין יומא הילולא איז כ“א אדר ,און בפשטות איז די כוונה,
ער זיך געשעהמט מיט וואס ער טוהט ,און ער וואלט זיך פרובירט צו ווייל ווי באקאנט האלט מרן אז מ‘דארף האלטן מנהגי אבילות אינעם יומא דהילולא,
פארענטפערן ,און באלד אויפגעהערט זיין ארבעט“. און דעריבער זאל ער נישט מחנך זיין א נייע דירה יענעם טאג] .און [מרן] האט
(פארזעצונג אי“ה) געזאגט בלשון קדשו :איך זאל אים שרייבן אז אין טאג פון די יאהרצייט פון זיין זיידע
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כא פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן... ַמיין שבת אוצר ...שבת קודש
• כסדר געלערנט משניות... • עניני ליל שישי •
הרה”ק מלאזשוב זי”ע ,דער בעל ‘צבי לצדיק‘ ,פלעגט שטענדיג צו חזר‘ן געוויסע צדיקים האבן אפגעראכטן ליל ששי תיקון חצות ברבים .געוויסע רבנים
פרקים משניות בעל פה ,ווען ער האט נאר געהאט א איבריגע מינוט האט ער און ראשי ישיבות האבן ליל שישי פארהערט זייערע תלמידים די שיעורי הישיבה.
גע‘חזר‘ט נאך אפאר פרקים און מסכתות משניות .איז געווען אן עלטערער אין ספר ‘שאול בחיר ה‘‘ (קאשוי ,דף קצ”ב) ווערט געברענגט אז יעדער ליל
איד ,וואס איז נאך געווען מקורב צו זיין טאטן ,הרה”ק רבי דוד‘ל דינובער זי”ע, ששי ביי חצות פלעגט הגה”ק רבי שאול בראך מקאשוי זצ”ל אריינקומען אין
און ס‘האט אים אויסגעקוקט א פחיתות הכבוד אז בית המדרש וואס איז געווען פוהל מיט בחורים וואס האבן געלערנט דארט ,אין
דער בלאזשובער רב חזר‘ט משניות ווי א בעל הבית, ער האט געפראוועט צוזאמען תיקון חצות .נאכדעם האט מען געזינגן דעם זמר
האט ער זיך אנגערופן צו אים מיט א זלזול“ :אויך אודה לא-ל וכו‘.
איר לערנט שטענדיג משניות?” דער בלאזשובער רב אין שו”ת ‘לבושי מרדכי‘ (הקדמה לח”ג) ווערט געברענגט אז הגה”ק בעל
איז דערפון דערציטערט געווארן,ער האט גענומען לבושי מרדכי אבד”ק מאד זצ”ל האט זיך געפיהרט צו פראווען תיקון חצות
קלאפן מיט די פינגער אויפן מויל און געשריגן “אוי, ברבים מיט די תלמידי הישיבה ליל שישי.
אוי! נאך אביסל קומט שוין דער מיט די טויזנטו [ספר ‘אלף כתב‘ (ח”ב דף רל”ב) שרייבט אין די תולדות פון הג”ר יוסף דוכס
אויגן! ”..דער עלטערער איד האט נישט פארשטאנען זצ”ל אז ליל ששי פלעגט ער זיך גיין טובל‘ן ,און ביי חצות האט ער געוויינט און
וואס ער מיינט דערמיט ,האט אים דער בלאזשובער רב אנגעהויבן צו שילדערן געקלאגט אויף חורבן בית המקדש זאגנדיג תיקון חצות ,און נאכדעם פלעגט
באריכות פונקטליך וויאזוי ס‘גייט צו ווען ס‘קומט די צייט צו גיין פון די וועלט, ער לערנען הלכות קרבנות ].אזוי איז געווען איינגעפיהרט אין רוב ישיבות אז די
ווי ס‘איז מבואר אין ספר ראשית חכמה און אנדערע ספרים .די שרעקליכע ראשי ישיבה האבן פארהערט די בחורים תלמידי הישיבה ליל ששי.
פחד וואס באפאלט דעם מענטש ווען ער זעהט דעם מלאך המוות מיט די אין ספר ‘שאול בחיר ה‘‘ (קאשוי דף קצ”ב) ווערט געברענגט אז פיהל מאהל
טויזנט אויגן ,די יסורי הנפש בשעת די נשמה גייט ארויס פונעם גוף ,און אזוי פלעגט הגה”ק רבי שאול בראך מקאשוי זצ”ל פארהערן ליל ששי די תלמידים
ווייטער האט ער אים אלעס געשילדערט מיט אלע פארבן ביז ס‘האט פאר די סוגיא מיט מפרשים וואס מ‘האט געלערנט יענע וואך ,נאכן פראווען תיקון
דעם איד באפאלן א פחד און א שרעק .און דעמאלט האט דער בלאזשובער חצות און נאכן זינגען דעם זמר אודה לא-ל ,האט ער זיך געזעצט אויפן פלאץ
רב אויסגעפיהרט“ :און דורכן לערנען משניות ווערט מען ניצול פון דעם און פארהערט ,ווען ארום אים שטייען הונדערטער בחורים ,און ער האט זיי
מלאך! זאל איך נישט שטענדיג לערנען און חזר‘ן משניות?!” פארהערט פיר פינעף שעה ברציפות ,און אין די זומער טעג ביז אינדערפרי.
[אין ספר ‘אבני אור‘ (תולדות משפחת ליכטנשטיין ,דף קפ”ב) ווערט
• כפור כאפר יפזר... געברענגט וואס הגה”צ מקראסנא זצ”ל פלעגט זאגן :א בחור וואס איז נישט
אמאהל איז געקומען צו הרה”ק רבי אשר מסטאלין א איד א סוחר הייזעריג ליל שישי ,איז א סימן אז ער האט נישט געלערנט ווי ס‘באדארף צו
וואס האט געהאנדלט מיט געוויסע געשעפטן צו וועלכן ס‘האט זיך זיין יענע וואך].
(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל -פארזעצונג אי“ה)
אויסגעפעהלט אז ס‘זאל שנייען .זעהט אויס אז יענעם יאהר האט גאר
שוואך געשנייט ,האט ער געגעבן א קוויטל פאר רבי אשר ,און זיך מזכיר ב‘ערב ש‘בת ת‘כין
געווען אז ס‘זאל זיך אראפלאזן א שניי .רבי אשר • מחנך זיין די קינדער צו העלפן עלטערן מיט‘ן שבת
האט יענעם ווארעם אנגעוואונטשן מיט הצלחה.
ס‘איז וויכטיג צו וויסן ,אז די קינדער וואס האבן בעזהשי״ת שוין
שפעטער ווען רבי אשר האט געדאוונט שחרית,
חתונה געהאט ,און ווען מ‘קומט אויף געסטעריי צו עלטערן אויף שבת
האט ער זייער לאנג מאריך געווען ביי די ווערטער
אדער אויף יו”ט ,אז ס’ווערט דארט נישט אנגעגרייט דער שבת פון
“הנותן שלג כצמר כפור כאפר יפזר” ,און ער האט
זיך אליין ,נאר צומאהל איז די ארבעט פון די עלטערן אסאך שווערער
דאס איבערגעזאגט זייער אסאך מאהל ,מתפלל
צוליעב די געסט ,דעריבער זאל מען זעהן נישט אנצוקומען פרייטאג
צו זיין פאר דעם איד ,אז ס‘זאל קומען א שפע
נאכמיטאג אין די לעצטע מינוטן פאר שבת ווען ס‘איז שוין נישט מעגליך
פון שניי .דער זוהן פון רבי אשר הרה”ק בעל ‘בית אהרן‘ זי”ע איז דעמאלט
ארויסצוהעלפן לכבוד שבת ,מ‘זאל חלילה נישט זיין א כפוי טובה צו די
נאך געווען א קינד פון זעקס יאהר און ער איז געשטאנען אונטערן בענקל
אייגענע עלטערן ,נאר מ‘זאל זעהן אנצוקומען גענוג צייטליך ,צו האבן די
פונעם טאטן ,און הערנדיג ווי דער טאטע זאגט אזויפיהל מאהל איבער
מעגליכקייט אין מקיים זיין נאך א מצוה פון כיבוד אב ואם און זיי ארויס
דעם פסוק “הנותן שלג כצמר” האט ער זיך אנגערופן “ישלח דברו וימסם”,
העלפן פרייטאג אנגרייטן לכבוד שבת .אויך שבת און מוצאי שבת איידער
וואס איז טייטשי אז מיט‘ן באשעפער‘ס דיבור ווערט די שניי צולאזט...האט
מ‘גייט אהיים זאל מען ארויס העלפן די חשובע עלטערן מיט וואס מ‘קען,
רבי אשר זיך אויסגעדרייט צום זוהן ,און געוויזן מיט די פינגער ווי מ‘זאגט
כדי פאר זיי גרינגער צו מאכן .ווייל די מצוה פון כיבוד אב ואם איז שייך
פאר איינעם “נו” מיינענדיג צו זאגן אז מיט זיינע ווערטער קען ער שטערן
אויך נאך די חתונה און דאס איז זייער גרויס ,וד״ל.
אז די תפלה זאל נישט נתקבל ווערן... (אוצר השבת)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כב פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...מדות טובות ַמיין ׁאו ָצר ...סגולות ...מאוצרות רבוה“ק
‘ Jדובר מישרים‘ L “סגולה לשמירה ולהינצל מכל רע ח“ו“
Hפרק ג‘ G
ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט
השי“ת זארגט פאר‘ן כבוד פון די צוויי הונדערט און פופציג נשיאי עדה
וואס האבן זיך אנגענומען פאר קרח
ביי די מחלוקת פון קרח ,ווען די צוויי הונדערט און פופציג נשיאי העדה
האבן גענומען די קטורת ,און זיי זענען דערמיט פארברענט געווארן ,האט דער לישועה
באשעפער באפוילן אז אלעזר בן אהרן הכהן זאל גיין אויפהייבן די פייער פאנען
וואס די פארברענטע מענטשן האבן גענוצט צו מאכן זייער קטורת .פארוואס
• דערמאנען און זיך כולל זיין מיט נח
דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט אין די כתבים :דער זיידע ז“ל [מרן מהר“י
האט דער באשעפער נישט געהייסן אז אהרן הכהן אליין זאל דאס אויפהייבן?
זי“ע] ברענגט בשם דעם רבי‘ן פון לובלין זי“ע ,א סגולה אז ווען א מענטש איז
דער תירוץ איז ,ווייל דאס וואלט געווען א פארשעהמונג פאר‘ן כבוד פון די צוויי
ח“ו אין א צרה אדער אין א מצב פון א סכנה ,זאל ער דערמאנען און זיך כולל
הונדערט און פופציג נשיאים אויב דער מענטש וואס האט זיי באזיגט אין די
זיין מיט נח ,און אינזין האבן אז פונקט ווי נח האט דער באשעפער געראטעוועט
מחלוקת קומט און הייבט אויף די פייער פאנען וואס האבן זיי פארברענט.
(מאירי על מסכת ברכות כז) פונעם מבול ,אזוי זאל דער באשעפער אויך אים ראטעווען פון זיין צרה.
זעהט מען פון דעם אז דער כבוד פון א מענטש ווערט נישט הפקר אפילו כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט ערקלעהרט דעם טעם פארוואס נח איז נישט ארויס
נאך אזעלכע גרויסע עבירות( .עיין שיחות מוסר תשל“ב הנ“ל)
פון די תיבה נאכדעם וואס די ערד איז שוין געווארן טרוקען ,ביז דער באשעפער האט אים
געזאגט (בראשית ח:טו-טז)“ :צא מן התבה” ,און געהייסן ער זאל ארויס פון די תיבה .ווייל
דער מלאך המות וויל קיינעם נישט פארשעהמען נח האט געוואלט אז די הצלה זאל זיין אן הכנה און א פתח פאר שפעטער‘דיגע דורות וואס
די גמרא (שבת נה ).זאגט “אין מיתה בלא חטא ואין יסורין בלא עון“ א דארפן קומען ,אז אידישע קינדער זאלן געהאלפן ווערן פון יעדער צער און אויסגעלייזט
מענטש שטארבט נישט אויסער אז ער האט געזינדיגט ,און א מענטש באקומט ווערן פון יעדער צרה וואס זאל נישט קומען אויף זיי .דעריבער האט ער געווארט ביז דער
נישט קיין יסורים אויסער אז ער האט געזינדיגט .אבער פיהל מאהל שטארבן באשעפער וועט אים הייסן ארויסגיין פון די תיבה“ ,ווייל ער האט געוואלט אז דער באפעהל
מענטשן יונגערהייט און קיינער האט נאך קיינמאהל נישט געזעהן אז זיי זאלן פון באשעפער ,זאל זיין א פתח פאר א ישועה און הצלה פאר די קומענדיגע דורות ,.אז
זינדיגן ,און פון דעם קען חלילה ארויסקומען א חילול השם ווייל מען קען פון ווען אידישע קינדער צו יעדער צייט ,ווען זיי וועלן דארפן א ישועה זאל זיי דער באשעפער
דעם מיינען אז דער באשעפער שטראפט חלילה אומזיסט .און דער מלאך המות ארויסנעמען פון זייער צרה .און דאס איז מרומז אין פסוק“ :וידבר אלקים אל נח לאמר צא מן
התיבה” ,לאמר לדורות”( .ראה דברות קדשו באריכות בספר “ביאורי החסידות” פ‘ נח עמ‘ תלב-תלד).
וואלט געקענט מאכן אז מ‘זאל קענען אויף יעדן מענטש וויסן פארוואס ער
איז געשטארבן ,און מיט דעם וואלט פארמיטן געווארן חילול השם .אבער דער • זאמלען געלט פאר צדקה -א סגולה געראטעוועט צו
מלאך המות וויל דאס נישט טוען ווייל דאס וואלט פארשעהמט די מענטשן ווען ווערן פון ארבע מיתות בית דין
יעדער זאל וויסן וואס זיי האבן געזינדיגט ,און ס‘איז בעסער אז מענטשן זאלן ווען דער ‘מקור ברוך‘ פון סערט ויזניץ זצ”ל האט באזוכט אין תל אביב ,איז
חלילה האבן קשיות אויף די מעשים פון באשעפער ווי איידער צו פארשעהמען ער געקומען באזוכן ביי כ”ק מרן מהר”א זי”ע .און מרן זי”ע איז צוריק געגאנגען
א צווייטן‘( .ילקוט אליעזר‘ בשם הגאון רבי שמעון סופר זצ“ל ,מובא בשערים מצויינים בהלכה על מסכת עבודה זרה כ): צו אים א ביקור גומלין .ביי די באזוכן האט מען אסאך ארום גערעדט פון כ”ק
מרן מהרי”ד זי”ע וועמען דער “מקור ברוך” האט גערופן“ :דער שווער זכרונו
דער וואס פארשעהמט א צווייטן דער ווערט אליין פארשעהמט ווערן לברכה” [ער איז געווען אן איידים בזו”ר] .און דער ‘מקור ברוך‘ זצ”ל האט
רבי נהוראי האט געזאגט “כל המבייש פני חבירו ,סוף הוא מתבייש“, דערציילט :אין די צייט ווען ער האט געוואוינט אין די שטאט בעלזא איז ער
דער וואס פארשעהמט זיין חבר ,וועט דער סוף זיין אז ער אליין וועט אמאהל געגאנגען פאר פסח מיט‘ן שווער כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע זאמלען געלט
פארשעהמט ווערן .און נישט נאר דאס ,נאר די מלאכים וואס שלאגן וועלן פאר “קמחא דפסחא” .די וועגן און די גאסן זענען געווען פוהל מיט בלאטעס
אים שטופן און פאריאגן פון די וועלט ,און זיי וועלן פאר יעדן ווייזן זיין און מאראסט .האבן די גבאים פראבירט אפהאלטן מרן זי”ע פון צו גיין .האט
שאנדע( .אבות דרבי נתן ,פ“ב ,הלכה ד‘) מרן אזוי געזאגט“ :ווען מ‘גייט זאמלען געלט פאר צדקה ,אין די פיהר עקן פון
כאטש געוועהנליך טוט דער באשעפער פארדעקן די פעהלערן פון די שטאט ,איז דאס א סגולה געראטעוועט צו ווערן פון ארבע מיתות בית דין”.
מענטשן כדי זיי נישט צו פארשעהמען (און אזוי ווי מיר האבן פריער ספר “קול יעקב” פונעם זענטער דיין זצ”ל שרייבט( :פ‘ שלח ,עה”פ “והימים ימי
דערמאנט אז דער באשעפער נעמט זיך אהן אפילו פאר‘ן כבוד פון א רשע בכורי ענבים”)“ :איך האב געהערט פון מרן הה”ק (כ”ק מהרי”ד) מבעלזא זי”ע ,ביי די
אז ער זאל נישט פארשעהמט ווערן) ,אבער דער דאזיגער מענטש וואס דרשות כל נדרי ,ווען ער האט גערעדט וועגן דעם ענין פון גמילות חסדים ,אז ס‘איז מכפר
פארשעהמט א צווייטן ,וועט ער מיט מדה כנגד מדה אויך פארשעהמט מער ווי די ד‘ חלוקי כפרה ,און ער האט דאס סומך געווען אויפ‘ן פסוק (משלי כא:ג) ‘עשה
ווערן( .כסא רחמיס על אבות דרבי נתן שם) צדקה ומשפט נבחר לה‘ מזבח‘ ,אז ס‘איז חשובער מער ווי א קרבן .ער האט געזאגט בזה
מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל) הלשון‘ :דאס גרעסטע גמילות חסדים איז ,מ‘זאל איינעם דעם אנדער‘ן מעורר זיין”.
(פארזעצונג אי“ה) (פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כג פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...י"א חשון יאהרצייט רחל אמינו
כ"ק מרן מהר"א מבעלזא זי"ע יום פטירת רחל אמנו י“א חשון קול ברמה נשמע רחל מבכה על בני‘
ס
איז מתפלל ביים קבר רחל דער מקור הדברים ,אז די פטירה פון רחל אמנו איז ‘איז אן אנגענומענע מסורה ביי אידן ,אז
אין שנת תש"ה ווען כ"ק מרן מהר"א געווען י“א חשון ,ווערט דערמאנט אין רבינו בחיי (שמות די יאהרצייט פון רחל אמנו ,איז י“א חשון,
מבעלזא זי"ע איז געווען מתפלל זיין ביים קבר א:ו) ,דארט ווערן אויסגערעכנט די טעג ווען ס‘זענען געבוירן אין דעם טאג קומען אידישע קינדער
רחל אמינו ע"ה אין בית לחם ,האט מרן זי"ע און נפטר געווארן די י“ב שבטי ק-ה ,און ער ציטירט פונעם אין די מאסן ,אנשים נשים נערים זקנים וטף ,לענג אויס
געזאגט תהלים פון קאפיטל ו' ביז קאפיטל “מדרש תדשא“ ,וואס א טייל זענען דאס מייחס צו רבי פנחס אלע דורות מעורר רחמים זיין בתפילה ובתחנונים ,פאר
כ"ו .ביי קאפיטל כ"ו האט מרן זי"ע שטארק בן יאיר ,אז יום לידת בנימין בן יעקב איז געווען י“א חשון ,און די גאולת ישראל ,און זיך אויסגיסן דאס הארץ און בעהטן
אויפגעהויבן זיין קול און עטליכע מאהל ביי זיין געבורט איז דאך רחל אמנו געשטארבן ,ווי דער פסוק פאר ישועות הכלל והפרט ,יעדער וואס ער דארף ,אין זכות
איבערגע'חזר'ט דעם פסוק "כי חסדך לנגד עיני (וישלח לח:טז-יט) דערציילט“ :ותלד רחל ותקש בלדתה.... פון די “מאמע רחל“ ,וואס איז פאררעכנט ווי די מאמע פון
והתהלכתי באמיתך"( .הרה"ח ר' דוד ארי' פרסטר ז"ל ותמת“ אזוי ארום איז איר יאהרצייט אינעם זעלבן טאג ,י“א כלל ישראל ,ווי רש“י זאגט (ויצא לא:ד) ,אז זי איז געווען
שהיה נוכח אז)
געזאגט ,זאלסטו נישט מיינען ס‘איז געווען א רעגנ‘דיגע
צייט ,און דעריבער האב איך איר נישט אריינגעפיהרט אין
שטאט ,צו באגראבן ,ניין ,ס‘איז געווען בעוד כברת ארץ
לבוא אפרתה ,בין פסח לעצרת היה“—,דער זמן הקבורה
איז געווען צווישן פסח און שבועות ,ווען די ערד איז
געלעכרט און מ‘קען גרינג גיין .זעהט מען קלאהר אז
רחל אמנו איז געקומען לקבורה ,און מן הסתם אויך נפטר
געווארן ,צווישן פסח און שבועות.
רש“י הק‘ וואס ברענגט אראפ דעם מדרש נוצט
אביסל אנדערע ווערטער ,אז ס‘זענען געווען טרוקענע
טעג ,ווען די ערד איז געווען געלעכערט ווי א זיפ .פון
רחל מאמע די
דעם ווייסן מיר נאכנישט ווען ,ווייל אין ארץ ישראל
רעגנט דאך נישט גאנץ זומער און אנהויב חשון נאך אויך
די מאמע רחל
נישט ,קען דאך זיין אז י“א חשון איז נאך די ערד אלץ
געווען טרוקן .למעשה איז די הכרעה אין דעם ענין דער
אנגענומענער מנהג צווישן כלל ישראל ,דאס וואס ס‘איז
שוין אהנגענומען אזויפיהל דורות אז מ‘האלט רחל אמנו‘ס
יאהרצייט י“א חשון.
א קליין שטיינערנער געביידע
א פארהעלטניסמעסיג קליינער פלאץ ,וואס ציהט צו חשון .אויך אין “ילקוט שמעוני“ (שמות רמו :קס“ב) שטייט די עיקר פונעם בית פון די שבטי ק-ה.
זיך צענדליגער טויזנטער אידן פון די גאנצע וועלט איז אז בנימין איז געבוירן י“א חשון .לויט ווי דער סדר הדורות אין ספרים שטייט אז דעריבער האט יעקב אבינו
דער קבר רחל שוין טויזנטער יאהרן .אידן שפיהרן ,אז אין ברענגט ,איז רחל אמנו נפטר געווארן אין ב‘ אלפים ר“ח ,ווען געזאגט צו זיין זוהן יוסף (בראשית מח:ו) “מתה עלי רחל“,
די ״מאמעס שויס״ קען מען מתפלל זיין מיט א באזונדערע זי איז אלט געווען 36יאהר ,און יעקב אבינו איז דעמאלט און נישט געזאגט “מתה עלי אמך“ ,ווייל די פטירה פון רחל
קדושה .יעקב אבינו האט שוין דערפון געוואוסט .חז״ל אלט געווען גענוי הונדערט יאהר .לויט‘ן ספר הישר איז רחל איז נישט געווען שווער נאר צוליעב וואס זי איז געווען
זאגן (ב״ר פפ״ב ,י .רש״י ויחי מח:ז) ,יעקב אבינו ,וואוסנדיג אמנו דעמאלט אלט געווען 45יאהר. יוסף‘ס מאמע ,נאר אויך פאר‘ן זיין די מאמע פון כלל
אז די פארטריבענע אידן אין די גלות׳ן וועלן אדורכגיין אבער אין מדרש רבה אויפ‘ן פסוק “בעוד כברת ארץ ישראל ,דעריבער האט איר יעקב אהנגערופן בייםנאמען.
בית־לחם ,האט ער דארט באגראבן זיין פרוי רחל ,כדי זי לבוא אפרתה“ (בראשית מח:ז) ,שטייט אז דאס איז א צייט פון די אלע הייליגע מקומות אין ארץ ישראל ,איז
זאל בעהטן רחמים פאר אירע קינדער. ווען “כבר הבר מצוי=[ ,די תבואה געפונט שוין אינעם שייער], נישט דא קיין פלאץ ,אויסער דעם כותל המערבי וואס
אין די ״פתיחתא״ פון מדרש איכה רבה (פיסקא כ״ד) ועונת הגשמים עברה ,ועדיין השרב לא בא“—,דאס איז איז במשך לאנגע דורות געווען אזוי נאענט צום הארצן
שטייט ,אז ביים חורבן בית המקדש ,ווען דאס אידישע ערגעץ צווישן ווינטער און זומער ,ווען די היץ איז נאכנישט פון אידישע קינדער און בני ירושלים ,ווי דער קליינער
פאלק איז געגאנגען אין גלות ,זענען אלע אבות געקומען אנגעקומען ,אבער די צייט פון רעגן איז שוין פאריבער. שטיינערנער געביידע ,מיט‘ן ווייסן רונדיגן “כיפה“ דער
פאר‘ן כסא הכבוד בעהטן רחמים פאר די אידן .אבער זייער א שטערקערן באווייז אז די יארצייט איז נישט י“א חשון, קאפל-דאך ,דער קבר פון “מאמע רחל“ ,וואס געפונט זיך
תפילה איז נישט אנהנגענומען געווארן .״באותה שעה טרעפט מען אין פסיקתא רבתי (פרק ג) אויפ‘ן פסוק “בעוד צווישן ירושלים עיה“ק און חברון ,אויפ‘ן וועג וואס פיהרט
קפצה רחל אמנו לפני הקב״ה״—,אין יענעם מאמענט איז כברת ארץ“ ,וואו ער קריגט אויפ‘ן “מדרש תדשא“ ,וואס צו בית לחם“ .על אם הדרך בדרך אפרתה היא בית לחם וגו‘
>>>>> דער רבינו בחיי ברענגט ,דארט שטייט ,אז יעקב אבינו האט הוא מצבת קבורת רחל ער היום“.(בראשית לה:יט).
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כד פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...י"א חשון יאהרצייט רחל אמינו
>>>>>
דער שלאס און וואונדערליכער שליסל פון קבר רחל די ״מאמע״ רחל אויפגעשפרונגען פאר‘ן באשעפער ,און
דער מדרש זעצט פאר ,״מיד נתגלגלו רחמיו של הקב״ה—,
ד
ער שר ר'משה מאנטיפיורי ,האט אין שנת תרי"א ( )1841געדונגען דעם בעל מלאכה ר' אליהו שלמה זלמן און גלייך האט זיך דערוועקט דאס רחמנות פון באשעפער,
באסאן פון די ערשטע אייזן שמידן אין ירושלים ,וועמען מ'האט גערופן ר' זלמן צורף ,און אים באשטעלט ואמר“ ,בשבילך רחל אני מחזיר את ישראל למקומן״—,פאר
צו מאכן א טויער צום אריינגאנג פון קבר רחל .דער טויער איז געווען געמאכט פון האלץ און באדעקט דיינטוועגן רחל ,וועל איך צוריק קערן די אידן צו זייער ארט.
מיט שיכטן פון אייזן .ר‘ זלמן צורף וואס איז געווען א מייסטער שלעסער ,פון די און דער מדרש זאגט ווייטער ,אז דאס איז וואס ירמיהו
אויסגעצייכנטע אין ירושלים האט אויך געמאכט הנביא אין זיינע דברי נחמה טרייסט ער די אידן מיט דער
פאר‘ן טויער א ספעציעלער שלאס ,וואס האט זיך הבטחה פונעם באשעפער צו איר (ירמי׳ לא:יד) :״כה אמר
געעפענט מיט א ספעציעלר קונסטליכער שליסל ה׳ קול ברמה נשמע ,נהי בכי תמרורים ,רחל מבכה על בניה,
וואס ער האט אליין געגאסן .דער שליסל האט זיך מאנה להנחם על בניה כי איננו״—,אזוי האט געזאגט ה׳,
געפונען נאר ביי די אידן וואס היטן דעם קבר רחל. ס׳הערט זיך א קול ...א ביטער קלאגענדע שטימע פון רחל,
דער שליסל איז געווען ארום פופצן סענטימעטער וואס וויינט אויף אירע קינדער ,זי לאזט זיך נישט טרייסטן.
לאנג ,און זייער שווער .דאס עפענען דעם שלאס איז און דער נביא זעצט פאר (לא:טו-טז) :״כה אמר ה׳ ,מנעי
קולך מבכי ועיניך מדמעה ,כי יש שכר לפיעולתך נאום
געווען קאמפליצירט ,דורך איינשטעלן פארשידענע
ה׳ ,ושבו מארץ אויב ,ויש תקוה לאחריתך נאום ה׳ ושבו
מיטלן וויאזוי צו דרייען דעם שליסל .ס'איז מיט
בנים לגבולם״—,דעם באשעפער‘ס הבטחה צו רחל אמנו
די צייט געווארן א ספעציעלער כבוד און יחוס צו באקומען דעם שליסל .צוויי איז :האלט דיך צוריק פון וויינען ...ווייל דיינע קינדער וועלן
מיוחס'דיגע משפחות אין ירושלים האבן דערצו געהאט די זכי' .איין שליסל האט צוריק קומען פון דעם פיינדס־לאנד ,צו זייערע אמאליגע
זיך געפונען ביי ר' ישראל פריימאן ,און אצווייטער שליסל ביי אספרדי'שע משפחה גרעניצן.
פון חכם יהושע בוכלא.
די שומרים האבן קיינעם נישט איבערגעגעבן דעם שליסל ,ווייל נאר זיי האבן געוואוסט ווי אזוי מ'נוצט דאס .האבן מקום תפילה פאר אידן
זיי דעריבער יעדן באזוכער פערזעהנליך באגלייט צום קבר אויסער דעם וואס זיי זענען יעדן טאג געפאהרן צום קבר רחל אבער ,ביז ס׳וועט מקויים ווערן דער ״ושבו בנים
זעהן ס'זאל זיין אויפגערוימט און אויך געצונדן ליכט ביים ציון פונעם קבר .איבער דעם שליסל אליין האט מען געזעהן לגבולם״ ,ווערט דערווייל מקויים דער ערשטער טייל פון
פארשידענע סגולות ,צווישן זיי ,אז פרויען וואס האבן געדארפט א די נבואה ״קול ברמה נשמע ,נהי בכי תמרורים ,רחל מבכה
ישועה ,פלעגן קומען צום חכם יהושע בוכלא ,און פון אים גענומען דעם על בניה ,מאנה להנחם״—,די מאמע רחל שטייט אויף דער
וואך און קלאגט אויף די ווייטאג און פיין פון אירע קינדער.
ַ
שליסל ,דאס געלייגט צוקאפנ'ס פון א יולדת ,און ס'האט געדינט ווי א
דאס האט געברענגט דערצו אז נישט נאר ווען אידן זענען
סגולה בדוקה גלייך געהאלפן צו ווערן.
ארויס פון גלות האבן זיי דארט געבעהטן ,נאר לענגאויס
הונדערט און דריי און זיבעציג יאהר אונטער פיהר הערשאפטן, אלע דורות פלעגן אידן פון ארץ ישראל שטראמען צו “קבר
האט דער טויער געדינט צו ענטפאנגען מלכים ושרים ,אדמורי“ם רבנים וראשי ישיבות און עמך אידן פון אלע שיכטן רחל“ ,זיך אויסגיסן דאס הארץ פאר די געטרייע מאמע
און קרייזן .דער האלצענער טויער וואס איז געווען באדעקט מיט א שיכט פון אייזן ,האט געענדיגט צו דינען ,און הענגט רחל ,וואס האט רחמנות אויף אירע צעבראכענע און עלנדע
היינט אויף א זייטיגע וואנט ,וואס איז א מחוצה צווישן די מענער און פרויען אפטיילונג ,און ווייניג באמערקן דאס ביים קינדער ,און איינגעריסן זי זאל משפיע זיין ישועות פון
אריינקומען צום קבר רחל .ווען מ‘האט צונומען דעם שלאס פון די טיהר האט מען געפונען דערויף אן אויפשריפט וואס הימל.
איז געווען איינגעקריצט“ :מעשה ידי אליהו שלמה זלמן ברבי/זאב ש‘[שנת] ה‘ת“ר לא‘ [לאמנו] רחל“. דער זוהר הק‘ זאגט אויף א פלאץ ,לאה פלעגט יעדן
טאג וויינען ביים פרשת דרכים ,און בעהטן דעם באשעפער
די מצבה אויף קבר רחל אין ספר “תולדות יצחק“ (בארדיטשוב) ,ווערט זי זאל נישט אריינפאלן אין די הענט פון עשו ,האט דער
באשעפער איר געזאגט “חייך אחותך תקום בפרשת נאכגעברענגט אז דעריבער הייסט איר מקום קבורה “היא
אין די תורה (בראשית לה:כ) שטייט “ויצב יעקב אורחין ותבכו על גלותן דישראל ואת תקום לנו ולא תבכו בית לחם“ (בראשית לה:יט) ווייל זי פיהרט א מלחמה מיט
מצבה“—,יעקב אבינו האט געשטעלט א מצבה אויף רחל עלייהו“—,כ‘שווער דיר אז דיין שוועסטער וועט שטיין די מקטרגים און בעהט רחמים אויף איהרע קינדער ,דאס איז
אמנו‘ס קבר .פון דורות דורות איז מקובל אז דער קבר ביים פרשת דרכים ,וויינען אויפ‘ן גלות פון אירע קינדער ,פשט אין פסוק‘ :ויזכור אלקים את רחל ויפתח את רחמה‘—,
רחל איז א פלאץ וואס איז מסוגל לתפילה ,און די תפילת און דו וועסט שטיין אינעווייניג און נישט וויינען אויף זיי .דורך איר ווערט געעפנט די מדת הרחמים.הגאון רבי שלמה
דארט זענען מסוגל צו שפאלטן הימלען .פרעגן שוין די פלעגן טאקע אידן אין ארץ ישראל ,חסידים ואנשי מעשה קלוגער זצ“ל איז דאס מרמז אינעם פסוק (בראשית כט:ט)
ראשונים און נאך מפרשי המקראות ,מ‘מאכט דאך נישט פון די הייליגע שטאט ירושלים ,פאהרן אפט צום קבר פון “כי רועה הוא“—,אז רחל האט געפאשעט די ‘שעף פון
קיין נפשות לצדיקים ,איז וויאזוי האט יעקב אבינו געלייגט די מאמע רחל ,און זיך דארט אויסגיסן דאס הארץ פאר‘ן לבן‘ ,איז נישט ווייל לבן האט נישט געקענט האבן אנדערע
א מצבה אויף איר קבר? נאר ס‘ווערט ערקלעהרט (בספר באשעפער אין זכות פון אונזער געטרייע מאמע ,מ‘האט פאסטוכער ,נאר רחל אמנו האט געוואלט זיין א פאסטוך ,א
“פרדס יוסף) אז יעקב אבינו דער בחיר האבות האט נישט געוויינט און געקלאגט ביים מוטער‘ס שויס מיט תפילות בחינה פון א רועה ישראל ,צו בעהטן רחמים פאר אידישע
געלייגט א מצבה ,פאר רחל אליין ,ווייל זי האט דאס נישט קינדער! און תחנונים.
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כה פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...י"א חשון יאהרצייט רחל אמינו
>>>>>
געדארפט האבן ,נאר ער האט געלייגט די מצבה לטובת
די סגולה פונעם פאדעם ביים קבר רחל איהרע קינדער ,וואס וועלן זיך משתטח זיין אויף איר
משך הדורות האבן זיך אידן געמאכט פארשידענע סגולות ביים קבר רחל אמנו .איינע פון די סגולות ,איז געווען
ארומצונעמען די מצבה פונעם קבר מיט א פאדעם בענדל ,וואס דאס האט מען שפעטער אנגעטוהן אויף די
הענט אדער אויפ'ן האלדז אלס סגולה און שמירה קעגן עין הרע .אין א בריוו וואס הגה"צ רבי אברהם חיים
דאנציגער זצ"ל הי"ד נשיא ישיבות בית ישראל פון אלכסנרר אין פוילן( ,אזוהן פונעם "תפארת שמואל" פון אלכסנדר זי"ע),
ב קבר בעת צרתם ,און אזוי שטייט אין פסוק :הוא מצבת
קבורת רחל“ ,נישט מצבת רחל ,נאר מצבת קברה ,כדי די
לעבעדיגע זאלן וויסן ווי זי ליגט און דארט גיין מתפלל זיין.
אין מדרש “לקח טוב“ שטייט אז יעדער פון די שבטי
שרייבט צו הגה"צ רבי אשר זעליג מרגליות ,בעהט ער אים ער זאל אינזין האבןזיינס אשוועסטער ,וואס האלט שוין צוועלף ק-ה האבן געלייגט אשטיין אויפ‘ן קבר פון רחל אמנו ,אזוי
יאהר נאך די חתונה ,און זי דארף געהאלפן ווערן מיט זרע של קיימא .ער שרייבט אים" :איך בעהט דיך אזוי איז געווארן עלף שטיינער( ,וויבאלד בנימין איז נאכנישט
ווי מיר ווייסן פונעם פעטער כ"ק דער "ישמח ישראל" א סגולה פאר דעם ,ארום צובונדן דעם קבר רחל אמנו
געווען געבוירן נאר ווען רחל איז געשטארבן איז נישטא
מיט בענדלעך ,זאל ער אזוי גוט זיין און דאס טוען ,און ער זאל אים שיקן די בענדלעך ס'זאל זיין אלס א
א שטיין קעגן אים) און יעקב אבינו האט געלייגט דעם
סגולה אז זי זאל געהאלפן ווערן...און אפשר איז דא נאך א סגולה פארדעם ...און דער עיקר ס'זאל זיין בסוד.
אינעם בריוו ווערט נישט דערמאנט קיין קאליר פונעם פאדעם ,פלעגט טאקע זייןחילוקי דעות וואס
פאר א קאליר דער פאדעם דארף זיין ,ס'זענען געווען וואס האבן ארומגעבינדןמיט א רויטע פאדעם .אבער
די מקובלים האבן געהאלטן אז דער קאליר רויט איז נישט קיין סגולה פארב ,און דעריבער פלעגן זיי נוצן
א ווייסע פאדעם ארומצובינדן דעם קבר ,און מ‘פיהרט זיך ארומצובינדן דעם בענדיל ארום דעם קבר זיבן
מאהל.
הגה"צ דער דעברעצינער רב זצ"ל ווערט אנגעפרעגט צי ס'האט אמקור ארויפצובינדן ארויטן פאדעם
וועגן עין הרע אויף אקינד ,וכדו' ,ענטפערט ער אז דאס איז א כלל פון "מנהג נשים זקנות" אויף וועלכן דער רשב"א שרייבט
מ'זאל נישט מזלזל זייך דערין ,ווייל ס'איז זיכער יסודתם בהררי קודש.
עהנליך זאגט מען נאך פון הרה“ק רבי נפתלי “אונטער די מאמעס פארטוך“... אויבערשטן [מארמאר] שטיין.
מראפשיץ זי“ע ,ווען רעדנדיג פון קבר רחל אמנו ,פלעגט
ער שטענדיג זאגן“ :אויב איך וואלט געווען אין ארץ
די הייליגע צדיקים לדורותם האבן שטענדיג הויעך רחל אמנו ביים כותל המערבי...
געשעצט דעם קבר רחל און געזעהן די גרויסע סגולות און
ישראל ,וואלט איך געטאגט [=געווען בייטאג] ביים כותל הרה“ק רבי דוד צבי שלמה מלעלוב זצוק“ל ,פלעגט
מעלות פון מתפלל זיין דארט ,אט דער קליינער שטיינער
המערבי ,און ביינאכט וואלט איך געווען ביי קבר רחל, זיך משתטח זיין אויף קבר רחל יעדן פרייטאג פאר חצות
קאפל־דאך איז פאררעכנט פון די
ַ געביידע מיט‘ן ווייסן
ווייל אונטער די מאנעס פארטוך ,איז גוט צו זיין“. היום .ער האט מקפיד געווען ס‘זאל נאך זיין פאר חצות
הייליגסטע מקומות ביי כלל ישראל ,אזוי ווי דער כותל־
הגאון רבי וועלוועלע בריסקער זצוק“ל פלעגט זיך היום זאגנ‘דיג :אז גלייך נאך חצות היום פון ערש“ק געפונט
המערבי.
אויסדריקן וועגן קדושת מקום קבר רחל“ :דאס פלאץ זיך נישט די מאמע רחל אוף איר פלאץ ,נאר זי גייט צום
הרה“ק רבי פנחס קאריצער זי“ע האט געזאגט :ווען
וואס די תורה האט באשטימט פאר א מקום תפילה איז כותל המערבי ,שריד לבית המקדש .אמאהל איז הרה“ק
איך וואלט זוכה געווען צו זיין אין ארץ ישראל ,וואלט איך
קבר רחל“ .און שפעטער אנגעמערקט די רייד פונעם רבי דוד צבי שלמה ,צוליעב טלטול הדרך פארנ‘דיג אויפ‘ן
בייטאג פארברענגט ביים כותל המערבי ,דער שריד בית
ווילנא גאון זצוק“ל “אז עיקר השראת השכינה ביי קברי אייזל ,אנגעקומען עטליכע מינוט נאך חצות היום צום קבר
מקדשינו ,און ביינאכט ,וואלט איך זיך אויפגעהאלטן אין
צדיקים איז ביי קבר רחל“( .הגר“א בפירושו לזוהר) רחל ,האט ער זיך אנגערופן“ :אוי ,די מאמע איז שוין נישט
די געגנט פון קבר רחל ,ווייל “אונטער די מאמע‘ס פארטוך
פארזעצונג אי“ה דא ,זי איז שוין ביים כותל המערבי“ ,און ער איז גלייך אהין
איז זיך גוט צו געפונען“.
געגאנגען“.
זכות הדפסת הגליון נתנדב ע“י ידידנו הנדיב הנכבד התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח
ר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו ר‘ נפתלי הירצקא הכהן ענגעל הי“ו ר‘ שרגא פייבל בן שרה רייזל הי“ו
לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון
יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״
*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח *התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח *התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח
ר‘ יוסף שטרוסבורג הי“ו -ציריך ר‘ שלו‘ פסח למברגר הי“ו -ירושת“ו ר‘ שמואל גרויז הי“ו ר‘ שמעון חיים אוסאיבל הי“ו
לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון
יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״
*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח *התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח
ר‘ שמעון שישא הי“ו ר‘ אהרן ברש“ח פרידמאן הי“ו ר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו ר‘ אליעזרבר“ש איגל הי“ו
לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון
יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״
התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח *התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח *התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח *התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ג
ר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו ר‘ משה ראזענפעלד הי“ו ר‘ אהרן לאנגסאם הי“ו ר‘ משה לייבוש באבד הי“ו
לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון לרגל היאהרצייט של רחל אמנו -יא חשון
יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״ יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה ,״ושבו בנים לגבולם״
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כו פ‘ נח תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...מורא מקדש
מזלא טבא וגדיא יאה איש צדיק
לאחינו וגיסנו היקר העסקן החשוב והמפו‘ נח איש צדיק תמים היה בדורותיו (נח ו:ט)
הרה“ח ר‘ צבי לעמבערגער הי“ו ומשפ‘
לרגל שמחת אירוסי נכדם הבה“ח המופלג בתוי“ש אין די גאנצע תורה טרעפט מען נישט איינער וואס זאל גערופן ווערן ‘צדיק‘,
כמר שלמה זלמן קוט ני“ו נאר נח אליין ,וואס די תורה זאגט עדות (נח ו:ט)“ :נח איש צדיק תמים היה בדורותיו“,
בן הרה“ח הבלתי נשכח מוה“ר שמשון ז“ל
עב“ג הכלה המהוללה שתחי‘ בת הרה“ח ר‘ לייבל קליין הי“ו ומשפ‘ אשדוד און אויך דער באשעפער אליין האט אים געזאגט“ :כי אותך ראיתי צדיק לפני בדור
ברכות חמות שלוחות לאמו היקרה מרת מ .קוט שתחי‘ הזה“ (נח ז:א) .חז“ל זאגן טעמים פארוואס נח ווערט גערופן מיט‘ן איינגארטיגן טיטל
ולכבוד הסבים החשובים הרה“ח ר‘ אברהם קאטה שליט“א “צדיק“ .דער ‘דברי ישראל‘ פון מאדזשיץ זצ“ל ערקלעהרט דאס מיט די ווערטער פון די
הרה“ח ר‘ אברהם קליין שליט“א ,הרה“ח ר‘ דוד מרדכי שליט“א
בורא עולם בקנין השלם זה הבנין ויה“ר ויזכו לראות מהם ומכל יוצ“ח קדמונים (רבנו בחיי ,כד הקמח ערך ברכה; ספר הגן -דרך משה ליום י“א; מהרח“ו אין
דורות ישרים מבורכים מתוך רוב נחת דק‘ לאוי“ט די הקדמה צו ‘עץ חיים‘) אז א מענטש ווערט גערופן ‘צדיק‘ נאר אויב ער איז מקיים
מאחלים משפחת לעמבערגער המורחבת
יעדן טאג וואס ס‘איז מרומז אין די אותיות ‘צדי“ק‘ :ענטפערן צ‘ אמנים ,ד‘ קדושות י‘
קדישים ,און זאגן ק‘ ברכות ,וואס די אלע זאכן זענען די יסודות פון אמונה .אויב דער
באשעפער אליין רופט אהן נח ‘צדיק‘ ,איז זיכער אז ער האט אכטונג געגעבן אויף
או ָצר ...מיט ַא שמייכל[ ...ס‘קאסט נישט קיין געלט]...
ַמיין ׁ
די פיהר זאכן וואס זענען מרומז אינעם ווארט צדיק ,וואס לויט די ראשונים קען א
ווען איר העגנט און ר‘ יונה דרייט זיך דא... מענטש נישט אנגערופן ווערן צדיק אויב ס‘פעהלט אים די זאכן.
אין די אידישע איסד סייד אין ניו יארק ,איז אמאהל געווען א “קנישעס“
געשעפט וואס הייסט “יונה‘ס קנישעס“ .דער אייגענטומער ר‘ יונה שימל אן ַמיין ׁאו ָצר...צדיקים האבן געזאגט:
עהרליכער פרומער איד פון ראמעניא האט געעפנט דאס געשעפט אין יאהר
1910למס‘ ,מיט א פארלעסליכער כשרות .שפעטער איז דאס • א תמים זאגט מען נישט אפ פון הימל...
געשעפט אריבער צו זיינע קינדער און אייניקלעך וואס זענען הרה“ק רבי שמואל מסלונים זי“ע האט געזאגט :א תמים זאגט מען נישט
ליידער שוין נישט געווען פרום ,אזוי אז די כשרות איז געווען אפ פון הימל ,ווייל ער פארשטייט נישט קיין פשעטלעך ,און אז ער בעהט
אונטער א פראגע צייכן .דערציילט מען אז אמאהל איז אריין זיך קומט זיך אים...
געקומען א פרומער איד און געוואלט עפעס קויפן ,אבער • כדי נאך מער צו וויסן...
זעהנדיגע ווער ס‘שטייט און פארקופט אין געשעפט ,גיט ער הרה“ק דער ‘אוהב ישראל‘ פון אפטא זי“ע האט געזאגט :טוהט וויפיהל
א פרעג ‘צי די כשרות איז פארלעסליך?’ .ווייזן זיי אים א בילד וואס הענגט אויף איר ווייסט ,דעמאלט וועט איר מער וויסן ,וועט איר נאך מער טוען ,און
די וואנט פון זייער זיידע ר‘ יונה ,כאילו זעה ווער דער בעל הבית איז .רופט זיך איר וועט נאך מער וויסן...
יענער אהן“ ,ווען איר וואלט געהאנגען אויף די וואנט און ר‘ יונה וואלט זיך דא
*גליון השבוע נתנדב לעי”נ הרה“ח המפואר רב פעלים *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
געדרייט וואלט געווען גוט...אבער דערווייל איז פארקעהרט...און דער איד האט ורב החסד ,מנהל ארגון “שמחה ונחת” רבות בשנים ר‘ אלימלך מאסקאוויטש הי“ו לעי“נ זקינו בנש“ק
הרה“ח ר‘ חיים דוד ז“ל מקאשנוב בן הגה“ק
ר‘ אביגדור ב“ר יוסף יונה ע“ה רבי יחיאל מיכל צבי זצ“ל הי“ד האלברשטאם
ארויסשפאצירט פון געשעפט. קליין • נפטר ד‘ מרחשון תשפ”ו “דומ“ץ ריישא“ • נפטר ו‘ מרחשון תשע“ג
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נתנדב לעי“נ ולזכרה *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ג
ר‘ פינחס שווארץ הי“ו ,לעי“נ אביו מרת מלכה בת ר‘ יהושע ע“ה, ר‘ שמואל הוס הי“ו לעי“נ אמו רבי צבי אורטנער שליט“א
רב דביהמ“ד ‘לינת הצדק‘ ב.פ ,.לעי“נ חותנו הגאון
ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה אשת ר‘ לייבוש לינדנבליט מעיר לאנצהוט מרת שרה צירל בת הרב שלום ע“ה הגדול רבי שלמה ב“ר משה הכהן גראס זצ“ל
• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א • נפטרה י‘ מרחשון הוס • נפטרה ז‘ מרחשון תשפ”ה ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב.פ • .נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *הגליון נדבת ידידינו ,משפיע ביהמ“ד אברכים דחסידי בעלזא
ר‘ אליעזר מרדכי שווארץ הי“ו, ר‘ אברהם ברחורין הי“ו ,לעי“נ אמו *הגליון נדבת ידידינו הרב אלעזר ווייס שליט“א הרה“ג רבי ישראל מנחם מנדל ברחורין שליט“א,
מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה, רב דקהל קערעסטיר שטיבל -מיאמי לעי“נ חותנו הגאון הגדול רבי שלמה ב“ר משה
לעי“נ אביו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה ולעי“נ אמה-זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה לעי“נ חמותו מרת פייגא ב“ר שלמה יעקב ע“ה הכהן גראס זצ“ל ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב.פ.
• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א • נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג גליק • נפטרה י‘ מרחשון תשע“ז • נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ הערש לייב שווארץ הי“ו ר‘ יעקב ברחורין הי“ו, ר‘ נתן פעפערקארן הי“ו לעי“נ חמותו ר‘ ישכר דוב גראס הי“ו ,לעי“נ אחיו
לעי“נ אמו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה,
לעי“נ זקינו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה ולעי“נ אמה-זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה מרת פייגא ב“ר שלמה יעקב ע“ה הגאון הגדול רבי שלמה ב“ר משה הכהן גראס זצ“ל
• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א • נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג • גליק • נפטרה י‘ מרחשון תשע“ז ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב.פ • .נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ מרדכי שווארץ הי“ו ר‘ חיים יוסף ברחורין הי“ו, ר‘ יוסף יחזקי‘ גליק הי“ו לעי“נ אמו ר‘ יצחק שלמה אונגאר הי“ו ,לעי“נ גיסו
לעי“נ אמו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה,
לעי“נ זקינו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה ולעי“נ אמה-זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה מרת פייגא ב“ר שלמה יעקב ע“ה הגאון הגדול רבי שלמה ב“ר משה הכהן גראס זצ“ל
• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א • נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג • גליק • נפטרה י‘ מרחשון תשע“ז ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב.פ • .נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז
* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נתנדב ע“י ידידינו הרה“ח *הגליון נדבת ידידינו ,משפיע ביהמ“ד אברכים דחסידי בעלזא *גליון השבוע נתנדב לעי“נ ולזכרה
ר‘ נפתלי מאיר שווארץ הי“ו, ר‘ אפרים פישל בר“מ ברחורין הי“ו הרה“ג רבי ישראל מנחם מנדל ברחורין שליט“א, של הילדה היקרה שרה בת ר‘ פסח ע“ה
לעי“נ זקנתו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה, לעי“נ אמו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה
לעי“נ זקינו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה ולעי“נ אמה-זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה ולעי“נ אמה-זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה • נפטרה ז‘ מרחשון תש“ג
• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א • נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג • • נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג בערבות סיביר
גליון השבוע נתנדב לזכר ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
ר‘ משה אלעזר ב“ר צבי ע“ה הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי (הערשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
לעמבערגער • נפטר ח‘ אדר ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
תשנ“ח • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כז פ‘ נח תשפ“ז
