gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar

שבוע: נח (2026-10-12)

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצָ‬ ‫יין ַש‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמַמיין‬ ‫בס“ד‬ ‫ָ‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ נח תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים היה בדורותיו‪( ...‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫אלה תולדות נח‪( ...‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫תרגום‪“ :‬גבר זכאי שלים הוי בדרוהי“‪—,‬נח איז געווען א גאנצער אין‬ ‫‏דער מדרש זאגט‪ :‬נח איז בעיקר געראטעוועט געווארן פונעם מבול אין‬ ‫עהרליכקייט אין זיינע דורות‪.‬‬ ‫זכות פון אברהם‪ ,‬וואס האט פון אים געשטאמט‪ .‬דער פסוק באטאנט‪“ ,‬ונח‬ ‫דער טאטע ז“ל [כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע] האט ערקלעהרט דעם מדרש‬ ‫מצא חן בעיני ה‘‪ ,‬און דערנאך אלה תולדות נח“‪ ,‬נח האט געפונען חן ביים‬ ‫אזוי‪ .‬די קדמונים זאגן כאטש ס‘שטייט (קהלת ט‪:‬י) “כי אין מעשה וחשבון‬ ‫באשעפער צוליעב זיין גוטער נאכקומענשאפט‪ ,‬אברהם אבינו‪.‬‬ ‫ודעת וחכמה בשאול אשר אתה הולך שמה“‪—,‬דאס איז נאר ביי א מענטש‬ ‫‏(רבי יונתן אייבשיץ זצוק“ל)‬ ‫וואס דינט דעם באשעפער פאר זיך אליין‪ ,‬אבער א טאטע וואס לערנט מיט‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורותיו (נח ו‪:‬ט)‬ ‫זיינע קינדער אדער א רבי פון תלמידים וואס איז אויף זיי משפיע תורה און‬ ‫נח איז געווען א “איש“‏‪—,‬ער האט זיך נישט מתבודד געווען אזוי ווי‬ ‫יראת שמים‪ ,‬כאטש זיי געפונען זיך שוין אין עולם העליון‪ ,‬שטייגן זיי כסדר‬ ‫חנוך וואס איז געווארן א מלאך‪ ,‬נאר “בדורותיו“‏‪—,‬ער איז געווען מעורב‬ ‫ממדריגה למדריגה‪ ,‬דורך די תורה לערנען ויראת שמים פון זייערע קינדער‬ ‫מיט זיין דור‪ ,‬און זיי פרובירט מחזיר בתשובה זיין דורך בויען א תיבה‪( ,‬כאטש‬ ‫און תלמידים‪ .‬דאס באדייט דער תרגום “גבר זכאי שלים הוה בדרוהי“‪—,‬ער‬ ‫ער האט זיי נישט מוכיח געווען אזוי ווי ס‘שטייט אין מדרש) און אין דעם זכות איז‬ ‫איז זיך משלים יעדעס מאהל וואס מער‪ ,‬אין עולם העליון‪ .‬אד“ק‪ .‬מ‘קען דאס‬ ‫ער געווארן דער ממשיך פונעם קיום העולם נאכ‘ן מבול‪.‬‬ ‫מרמז זיין אין פסוק “צדיק תמים היה“‪—,‬דאס וואס נח איז געווען א “גבר‬ ‫‏(דער הייליגער ‘חתם סו‏פר‘ זצוק“ל)‬ ‫זכאי שלים“‪—,‬און געשטיגן וואס העכער אין עולם העליון‪“ ,‬בדורותיו“‪—,‬‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורותיו (נח ו‪:‬ט)‬ ‫איז געווען מיט‘ן כח פון דורותיו‪ ,‬זיינע קינדער און תלמידים‪ ,‬ווייל דורך‬ ‫ס‘שטייט פון הרה“ק רבי אורי מסטרעליסק זי“ע אז נח האט זיך‬ ‫זייער לימוד התורה און יראת שמים איז ער כסדר געשטיגן העכער און‬ ‫גע‘טובל‘ט אין א מקוה פון ארבעים סאה‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט ‘נח איש צדיק‬ ‫העכער אין עולם העליון‪.‬‬ ‫תמים היה בדורותיו‘‪ ,‬און אפילו אויף א הרהור האט ער זיך גע‘טובל‘ט‪ .‬ע“כ‪.‬‬ ‫(כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)‬ ‫ערקלעהרט דארט דער מגיה די כוונה‪ ,‬ווייל‬ ‫אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים‬ ‫שמחו בה' וגילו צדיקים‬ ‫די סופי תיבות פון של “צדי‘ק תמי‘ם הי‘ה‬ ‫בגילה ברנה בשמחה רבה הננו מצטרפים בחרדת קודש וביראת הכבוד‬ ‫היה בדורותיו‪( ...‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫לרבבות אלפי ישראל להביע את רגשות ברכותינו מול קדם עטרת‬ ‫בדורותי‘ו“ איז ‘מקוה‘‪ .‬עיי“ש‪.‬‬ ‫רש"י‪" :‬בדורותיו"‪'—,‬יש מרבותינו דורשים‬ ‫ראשנו מאור עינינו ורוח אפינו נשיא אלקים בתוכנו‬ ‫(ספר ‘אמרי קדוש‘ אות עז)‬ ‫אותו לשבח‪ ,‬כל שכן שאילו היה בדור צדיקים‬ ‫שליט"א‬ ‫מבעלזא‬ ‫אדמו"ר‬ ‫מרן‬ ‫כ"ק‬ ‫ולבנו יקירו פרי צדיק עץ חיים פאר מקדושים‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורותיו‬ ‫היה צדיק יותר‪ .‬ויש שדורשים אותו לגנאי‪ ,‬לפי‬ ‫הרה“צ רבי אהרן מרדכי שליט“א‬ ‫(נח ו‪:‬ט)‬ ‫דורו היה צדיק‪ ,‬ואילו היה בדורו של אברהם‬ ‫חתן הגאון הצדיק גאב“ד מאקאווא שליט“א‬ ‫לרגל שמחת אירוסי הנכד ‪ -‬הבן‬ ‫רש"י‪ :‬יש מרבותינו דורשים אותו לשבח‪ ,‬ויש‬ ‫לא היה נחשב לכלום'‪.‬‬ ‫החתן היקר המופלג בתורה ויראת שמים פאר מקדושים‬ ‫דורשים אותו לגנאי‪.‬‬ ‫אונזערע הייליגע רבי‘ס זי“ע פלעגן זאגן‪,‬‬ ‫הרב אלעזר יחזקאל שרגא שליט“א‬ ‫עב"ג הכלה החשובה שתחי'‬ ‫פארוואס דערמאנט נישט רש“י דאס‬ ‫אז כאטש ס‘איז דא פארשידענע עצות און‬ ‫בת הרה“ג ר‘ שלום גראס שליט"א‬ ‫דומ"ץ קהל מחזיקי הדת באר“י‬ ‫ווארט “רבותינו“ ביי ויש דורשים אותו‬ ‫וועגן וויאזוי א מענטש קען זיך שטארקן‬ ‫בן הגה"ח רבי ראובן גראס שליט"א‬ ‫לגנאי? ווייל דער מענטש וואס דרש‘ענט‬ ‫אויפ‘ן יצר הרע‪ ,‬למשל דורך חשבון הנפש‬ ‫ראש ישיבה ‘שערי שמים‘‬ ‫וחתן הגה"ח רבי שמאי הכהן גראס שליט"א‬ ‫דעם צווייטן צו שאנדע‪ ,‬און זוכט נישט‬ ‫און התבוננות‪ ,‬אבער די בעסטע עצה‪ ,‬זיך‬ ‫חבר הביד“ץ קהל מחזיקי הדת באר“י‬ ‫מלמד זכות צו זיין אויף יענעם‪ ,‬אזא איינער‬ ‫מתגבר צו זיין אויפ‘ן יצר הרע איז דורך‬ ‫יהי"ר מלפני אבינו שבשמים שיזכו לרוות מהם‬ ‫ומכל יוצ"ח רב נחת דקדושה בדורות ישרים‬ ‫קען נישט ווערן גערעכנט אלס “רבותינו“!‬ ‫לימוד התורה‪ ,‬ווייל דער יצר הרע איז דאך‬ ‫ומבורכים עד ביאת הגואל‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי ישראל מטשורטקוב זי“ע)‬ ‫מערכת‬ ‫א מלאך‪ ,‬און כדי צו צוברעכן א מלאך‪ ,‬דארף‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמיין ַ‬ ‫עשה לך תיבת עצי גופר‪( ...‬נח ו‪:‬יד)‬ ‫מען נוצן דער כח פון די הייליגע תורה‪ ,‬און‬ ‫“עשה לך“‏‪—,‬ס‘זאל פון דיין אייגענס‬ ‫דעמאלט האט דאס א ‘קיום‘‪ ,‬און ס‘האלט‬ ‫און נישט האבן דערין א חשש פון גזל וחמס‪ ,‬וואס צוליעב דעם איז דער‬ ‫זיך אויף א לאנגע צייט‪ .‬די גמרא (עבודה זרה ט‪ ).‬זאגט‪ :‬אז דער עיקר תקופה‬ ‫מבול געקומען‪.‬‬ ‫פון ‘לימוד התורה‘ האט זיך אנגעהויבן פון די צייטן פון אברהם אבינו‪ ,‬וואס‬ ‫‏(זרע שמשון ‪ -‬רבינו שמשון חיים נחמני זי“‏ע)‬ ‫האט מקרב געווען די מענטשן צו די תורה‪ .‬און דאס איז דער פשט פון די‬ ‫ופתח התיבה בצדה תשים‪( ...‬נח ו‪:‬טז)‬ ‫‘יש דורשים לשבח‘‪ ,‬ווייל נח האט נאכנישט געהאט דער כח פון די תורה‪,‬‬ ‫רש"י‪ :‬בצדה תשים שלא יפלו הגשמים בה‪.‬‬ ‫דערפאר האבן זיי געזאגט אז פון דא קען מען זעהן דער גרויסקייט פון נח‪,‬‬ ‫אז ווען א איד דאווענט פאר‘ן באשעפער און ער זאגט ארויס די הייליגע‬ ‫אז אפילו ער האט נאכנישט געהאט דעם כח התורה‪ ,‬פונדעסטוועגן האט‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫א‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫>>>>>>‬ ‫>>>>>>‬ ‫ער מצליח געווען זיך צו שטארקן אויפ‘ן יצר הרע מיט אנדערע עצות‪.‬‬ ‫ווערטער פון זיין מויל‪ ,‬דארף ער אכטונג געבן אז ס‘זאלן נישט אריינפאלן‬ ‫און די ‘יש דורשין לגנאי‘ זאגן‪ ,‬אז כאטש נח האט טאקע מצליח געווען‬ ‫אין די “תיבה“ —אין די ווערטער פונעם דאווענען‪“ ,‬גשמים“‪—,‬פרעמדע און‬ ‫זיך צו שטארקן מיט אנדערע עצות‪ ,‬אבער היינטיגע צייטן‪ ,‬וואס מיר האבן‬ ‫גשמיות‘דיגע געדאנקען‪.‬‬ ‫שוין דער כח התורה‪ ,‬איז די עבודה פון נח גארנישט ווערד‪ ,‬ווייל דער עיקר‬ ‫(“דברי ישראל“ מאדזיץ)‬ ‫איז אז מ‘זאל זיך שטארקן אויפ‘ן יצר הרע מיט‘ן כח פון לימוד התורה‪.‬‬ ‫צהר תעשה לתיבה‪( ...‬נח ו‪:‬טז)‬ ‫(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬סעודה א‘ תשלא)‬ ‫ווען מ‘נעמט דאס ווארט ‘צהר‘ (‪‘ )295‬לתבה‘‪ ,‬און מ‘לייגט צו דאס ווארט‬ ‫איש צדיק תמים היה בדורותיו‪( ...‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫‘תבה‘ (‪ )407‬קומט אויס דאס ווארט ‘שבת‘ (‪ .)702‬דאס ווארט ‘נח‘ איז מרומז‬ ‫רש"י‪ :‬יש מרבותינו דורשין אותו לשבח ויש שדורשין אותו לגנאי—טייל דרשנ'ן די‬ ‫אויף שבת‪ ,‬ווייל ‘נח‘ איז א לשון פון ‘מנוחה‘‪ ,‬רוהען‪ .‬דאס ווייזט אונז אז‬ ‫אויפירונג פון נח צו לויב און טייל צו שאנד‪.‬‬ ‫דורכ‘ן אפהיטן דעם שבת קודש ווערט מען געראטעוועט פונעם היינטיג‘ן‬ ‫פארוואס זאל מען דעם צדיק נח דרש‘נן לגנאי? רש“י זאגט דאך‪:‬‬ ‫וועלט‘ליכע מבול‪.‬‬ ‫“אלה תולדות נח“—וויבאלד מ‘דערמאנט אים זאגט מען זיינע לויב רייד‪.‬‬ ‫(ספר אבני אזל)‬ ‫אויך פארוואס ס‘שטייט “ויש שדורשין“? וואס מיינט אויף פריער‪ ,‬ס‘האט‬ ‫ויעש נח ככל אשר צוה אותו אלקים כן עשה‪( .‬נח ו‪:‬כב)‬ ‫געדארפט שטיין “ויש דורשין“‪.‬‬ ‫רש"י‪" :‬ויעש נח"‪—,‬זה בנין התיבה‪.‬‬ ‫ס‘איז דא א פלוגתא אין מדרש‪ ,‬צו נח האט געטוען כדין‪ ,‬אז ער האט‬ ‫“כן עשה“ זעהט אויס ווי איבעריג? נאר דער פשט איז “אלקים כן עשה“‪,‬‬ ‫נישט מתפלל געווען פאר זיין דור אז דער מבול זאל נישט קומען‪ .‬די וואס‬ ‫דער באשעפער האט געבויעט די תיבה‪ ,‬און ס‘האט נאר אויסגעזעהן ווי נח‬ ‫האלטן אז ער האט געטוען כדין‪ ,‬זאגן‪ ,‬אז צוליעב זיין שפלות און ענווה‬ ‫בויעט דאס‪ ,‬אזוי ווי ס‘איז געווען ביים מלאכת המשכן‪.‬‬ ‫האט ער זיך נישט געהאלטן ווירדיג צו קענען בעהטן פאר אנדערע אויך‪.‬‬ ‫(“שובע שמחות“)‬ ‫די וואס האלטן אז נח האט נישט געטוען כדין‪ ,‬איז ווייל אברהם אבינו וואס‬ ‫האט געזאגט “ואנכי עפר ועפר“ (בראשית יח‪:‬כז) און משה רבינו וואס‬ ‫ויבא נח ובניו ואשתו ונשי בניו אל התבה מפני מי המבול‪( .‬נח ז‪:‬ז)‬ ‫רש"י‪" :‬מפני מי המבול"‪ ,‬אף נח מקטני אמונה הי'‪ ,‬נח האט נישט געגלויבט אז‬ ‫האט געזאגט “ונחנו מה“ (שמות טז‪:‬ז) האבן זיך אויך געהאלטן בשפלות‬ ‫דער מבול וועט קומען ביז די וואסער האט אים געצווינגען אריינצוגיין אין די תיבה‪.‬‬ ‫ובענוה‪ ,‬פונדעסטוועגן האבן זיי מתפלל געווען אויף זייער דור‪ .‬ווייל דער‬ ‫אויב די תורה זאגט עדות אז נח איז א צדיק תמים‪ ,‬ווי אזוי זאגט רש“‏י‪:‬‬ ‫וואס האלט זיך נישט בשפלות ובענוה‪ ,‬טראכט אז ער האט זיין אייגענעם‬ ‫“נח מקטני אמונה היה“‏‪ ...‬נאר נח איז געווען אזא צדיק ואיש תמים‪ ,‬אז ער‬ ‫זכות צו דאווענען נאר פאר זיך‪ ,‬אבער נישט פאר אנדערע‪ .‬אבער דער וואס‬ ‫האט אפילו געגלייבט אין די “קטני אמנה“‏‪ ,‬אין די שוואכע בעלי אמונה‪ ,‬אז‬ ‫האלט זיך באמת בענוה ובשפלות רוח‪ ,‬טראכט שטענדיג אז אלעס וואס ער‬ ‫זיי וועלן תשובה טוען‪“ .‬ואינו מאמין שיבא המבול“‏—דערפאר האט ער זיך‬ ‫האט‪ ,‬איז נישט אין זיין אייגענעם זכות נאר א מתנת חינם פונעם הייליג‘ן‬ ‫נישט געקענט פארשטעלן אז ס‘וועט קומען א מבול אויף די וועלט‪.‬‬ ‫באשעפער‪ .‬איז וואס איז דער אונטערשיד פאר וועמען ער בעהט‪ ,‬דעריבער‬ ‫(רבי יצחק מוואורקא זצוק“ל)‬ ‫קען ער בעהטן אויך פאר אנדערע‪ .‬דאס באטאנט רש“י‪ :‬די וואס דרשנ‘ן נח‬ ‫לגנאי ווייל ער האט נישט מתפלל געווען פאר זיין דור‪ ,‬איז ווייל ער איז נישט‬ ‫ויסגור ה’ בעדו‪( ...‬נח ז‪:‬טז)‬ ‫אלע בעלי חיים זענען געקומען אין די תיבה פון זיך אליין‪ .‬אבער נח האט‬ ‫געווען “בדורו של אברהם“‪ ,‬ווייל וואלט ער געווען “בדורו של אברהם לא היה‬ ‫נישט געקענט וויסן‪ ,‬צו אלע בעלי חיים זענען שוין געקומען‪ .‬דער באשעפער‬ ‫נחשב לכלום“—ער וואלט זיך געווען קליין געהאלטן אזוי ווי אברהם אבינו‪,‬‬ ‫האט אבער יא געוואוסט‪” ,‬ויסגור ה’ בעדו”‪ ,‬דעמאלט האט דער באשעפער‬ ‫און דעמאלט געקענט אויך מתפלל זיין פאר זיין דור‪ ,‬מיט דעם פארשטייט‬ ‫פארשלאסן די תיבה‪.‬‬ ‫מען אויך דעם “ויש שדורשין“‪.‬‬ ‫(”שער בת רבים”)‬ ‫(מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬ ‫וישאר אך נח ואשר אתו בתיבה‪( ...‬נח ז‪:‬כג)‬ ‫עשה לך תבת עצי־גפר קנים תעשה את־התבה וכפרת אתה‬ ‫“וישאר אך נח ואשר אתו“‏‪“ .‬אך ‏“ איז א לשון מיעוט‪ .‬ווען נח איז געבליבן‬ ‫מבית ומחוץ בכפר‪( :‬נח ו‪:‬יד)‬ ‫לעבן נאכ‘ן מבול‪ ,‬האט ער זיך געהאלטן קליין‪ ,‬אז ער איז געראטעוועט‬ ‫רש"י זאגט צוויי טעמים‪ ,‬פארוואס מ'האט באשמיהרט די תיבה מיט פעך פון‬ ‫אינעווייניג און פון אויסענווייניג‪.‬‬ ‫געווארן אזוי ווי אלע באשעפענישן אין די תיבה און נישט צוליעב זיין צדקות‪.‬‬ ‫( “בית אברהם ‏“ סלאנים)‬ ‫דער ‘תפארת יונתן‘‪ ,‬זאגט נאך א טעם‪“ ,‬כופר“ איז פון לשון כפרה‪ ,‬נח‬ ‫איז פארשלאסן געווארן אין די תיבה אלץ כפרה ווייל ער האט נישט מתפלל‬ ‫וישאר אך נח ואשר אתו בתיבה‪( ...‬נח ז‪:‬כג)‬ ‫געווען אויף זיין דור‪ ,‬און דערפאר האט ער אויך באשמיהרט מיט כופר די תיבה‬ ‫די ספרים הק‘ ברענגען בשם המדרש‪ ,‬אז נח האט געהייסן “מנחם“‏‪ ,‬נאר‬ ‫פון אינעווייניג וואס איז מרמז אויף כפרה‪ .‬מ‘דארף אבער פארשטיין‪ ,‬לויט‘ן‬ ‫ער האט פארלוירן זיין נאמען און געבליבן מיט‘ן נאמען “נח ‏“ אליין‪ .‬ס‘שטייט‬ ‫רמז וואלט דאך גענוג געווען צו שמיהרן כופר אדער פון אינעווייניג אדער פון‬ ‫אין זוה“‏ק אז די טענה קעגן נח איז געווען פארוואס ער האט נישט מתפלל‬ ‫אויסענווייניג‪ ,‬און נישט פון ביידע זייטן‪ .‬קען מען דאס פארשטיין לויט וואס‬ ‫געווען פאר זיין דור‪ .‬דעריבער האט מען אים אראפ גענומען צוויי ממי‘ן‬ ‫(‪ )2X40‬פון זיין נאמען‪ ,‬קעגן פערציג טעג און פערציג נעכט פונעם מבול‪,‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ב‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫>>>>>>‬ ‫>>>>>>‬ ‫צו דערנענטערן צום חיי החיים‪ ,‬און דורכ‘ן זיין צוגעבינדן צו די תורה ווערט‬ ‫דער טאטע ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע] האט נאך געזאגט פונעם זיידן ז“ל [מרן‬ ‫מען אפגעהיטן פונעם יצר הרע און פון אלע שלעכטס וואס קומט אויף די‬ ‫מהר“י זי“ע] בשם קדמונים‪ ,‬אז די זינד פון א מענטש איז גורם אז זיין נשמה און‬ ‫מאס פון די תיבה‪ ,‬די לענג (‪,)300‬‬ ‫וועלט‪ .‬דאס קען זיין ווערט באצייכנט אין די ָ‬ ‫איברים ווערן פגום‪ ,‬און אויף אזא אופן קען מען נישט מקיים זיין קיין מצוות‪.‬‬ ‫די ברייט (‪ )50‬און די הויעך (‪ )30‬וואס זענען די אותיות לש“ן‪ ,‬מרמז צו זיין אז‬ ‫האט דער זיידע ז“ל געזאגט אז די עצה דערצו איז‪ ,‬תשובה צו טוען‪ .‬אבער אזוי‬ ‫דורכ‘ן “לשון התורה“—וואס מ‘לערענט‪ ,‬ווערט מען געראטעוועט‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫ווי תשובה איז אויך א מצוה‪ ,‬ווי קען דאס זיין בשלימות ווען דער מענטש איז‬ ‫דער פסוק (משלי יב‪:‬יח) זאגט “ולשון חכמים מרפא“—אז דורך די שפראך‬ ‫פגום? איז די עצה מ‘זאל טוען צוויי מאהל תשובה‪ ,‬די ערשטע תשובה רייניגט‬ ‫פון די תורה און די רייד פון חכמים‪ ,‬ווערט מען אויסגעהיילט פון אלעס‪.‬‬ ‫אים פון די עבירות‪ ,‬און דערנאך קען מען שוין טוען א שלמות‘דיגע תשובה‪ ,‬און‬ ‫דעריבער זאגט רש“י אז נח האט געלערנט תורה‪ ,‬מרמז צו זיין נאר דורך די‬ ‫אויך מיט דעם מתקן זיין די ערשטע תשובה‪ .‬האט דער טאטע ז“ל צוגעלייגט‬ ‫תורה האט ער זוכה געווען געראטעוועט צו ווערן פונעם מבול‪.‬‬ ‫אז דאס איז דער ענין וואס מ‘האט באשטימט צו ליינען צוויי הפטרות פון‬ ‫(מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫תשובה‪‘ ,‬דרשו ה‘ בהמצאו‘ און ‘שובה ישראל‘‪ ,‬מרמז צו זיין אז כדי די תשובה‬ ‫זאל זיין בשלימות‪ ,‬דארף מען צוויי מאהל תשובה טוען‪ .‬לויט דעם קען מען‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫אויך דא זאגן‪ ,‬אז נח איז באפוילן געווארן צו שמיהרן מיט כופר פון ביידע זייטן‪,‬‬ ‫>>>>>>‬ ‫ווייל וויבאלד ער האט דאך געדארפט האבן א כפרה‪ ,‬האט אים דער באשעפער‬ ‫“וישאר אך נח“‏‪ ,‬און ס‘איז געבליבן פון זיין נאמען “מנחם ‏“ בלויז “נח“‏‪.‬‬ ‫( “זכרון יעקב‪ ,‬בשם הרה“‏ק רבי צבי אלימלך שפירא מבלאזוב זצוק“‏ל)‬ ‫מרמז געווען אז כדי די תשובה זאל זיין בשלימות‪ ,‬דארף מען האבן צוויי כפרות‪.‬‬ ‫(‘פרשת מרדכי‘‪ -‬כ“ק מהר“ם מבילגורייא זי“ע)‬ ‫ויזכור אלקים את נח ואת כל החיה ואת כל הבהמה‪(...‬נח ח‪:‬א)‬ ‫צהר תעשה לתבה‪( ...‬נח ו‪:‬טז)‬ ‫מיט‘ן צדיק ווערן אויך געהאלפן די פשוטע מענטשן‪“ .‬ויזכור אלקים את‬ ‫רש"י‪ :‬מדרש (ב"ר לא‪:‬יא) יש אומרים‪" ,‬צהר" אז ס'איז געווען א פענסטער‪ ,‬ויש‬ ‫נח“—דער באשעפער האט געדענקט נח‪“ ,‬ואת כל החיה ואת כל הבהמה“—‬ ‫אומרים "צהר"‪ ,‬אז ס'איז געווען א באלייכטונג שטיין‪.‬‬ ‫און אויך האט ער געדענקט די פשוטע מענטשן‪ ,‬וואס זענען אין די מדריגה‬ ‫די ספרים הק‘ ברענגן (זעה רש“י בראשית יט‪:‬יז) אז ווען מ‘ווערט‬ ‫פון חיות און בהמות‪“ ,‬אשר אתו“—ווייל זיי זענען באהאפטן אינעם צדיק‪.‬‬ ‫געראטעוועט פון א צרה אינעם אייגענעם זכות מעג מען זעהן די מפלה‬ ‫(ה“חוזה“ פון לובלין זי“ע)‬ ‫פון אנדערע‪ .‬אבער ווען מ‘ווערט געראטעוועט פון א צרה נישט אינעם‬ ‫ויכלא הגשם‪( ...‬נח ח‪:‬ב)‬ ‫אייגענעם זכות טאהר מען נישט זעהן די מפלה פון אנדערע‪ .‬דעריבער‬ ‫צוויי מאהל שטייט אין די מסורה “ויכלא“‏‪ .‬איינמאהל דא “ויכלא הגשם ‏“‬ ‫לוט וואס איז געראטעוועט געווארן אין זכות פון אברהם אבינו האט אים‬ ‫(ח‪:‬ב) און נאכאמאהל “ויכלא העם מהביא“‏‪( .‬שמות לו‪:‬ו)‪ .‬די גמרא (תענית‬ ‫דער מלאך געזאגט‪“ ,‬אל תביט אחריך“‪—,‬קוק נישט אויף צוריק‪ ,‬וויייל דו‬ ‫ח‪ ):‬זאגט‪ :‬אז דורך דעם וואס מ‘פארמיידט פון געבן צדקה‪ ,‬ווערט דער רעגן‬ ‫ביזט נישט געראטעוועט געווארן אין דיין אייגענעם זכות‪ ,‬מעגסטו נישט‬ ‫אפגעהאלטן‪“ .‬ויכלא העם מהביא“‏‪ ,‬דורכדעם וואס מ‘האט אויפגעהערט צו‬ ‫זעהן די מפלה פון אנדערע‪ .‬לויט דעם קען מען פארשטיין די מחלוקת‪ ,‬אויב‬ ‫געבן צדקה‪“ ,‬ויכלא הגשם“‏‪—,‬איז דער רעגן אפגעהאלטן געווארן‪.‬‬ ‫“צהר“ מיינט א באלייכטונג שטיין אדער א פענסטער‪ ,‬און אויך וואס רש“י‬ ‫(הרה“‏ק רבי אלעזר מפינטשוב זצוק“‏ל)‬ ‫ברענגט (ו‪:‬ט) אויפ‘ן ווארט “בדורותיו“—יש מרבותינו דורשים אותו לשבח‪,‬‬ ‫ויפתח נח את חלון התבה (נח ח‪:‬ו)‬ ‫אז נח איז געווען א צדיק גמור‪ ,‬ויש שדורשים אותו לגנאי—אז ער נישט‬ ‫“ויפתח נח את חלֹון התבה“‪—,‬נח האט זוכה געווען צו מאכן א ‘פענסטער‘‬ ‫ּ‬ ‫געווען א צדיק גמור‪ .‬לויט רבותינו—אז נח איז געווען א צדיק גמור‪ ,‬מיינט‬ ‫צום הימל און שפאלטן דעם מויער און מחיצה צוליעב אונזערע זינד רח“ל‪,‬‬ ‫“צהר“—א פענסטער‪ ,‬ווייל ער האט געמעגט קוקן אויף די מפלה פון די‬ ‫און מאכן א דורכגאנג דורך זיינע זיינע ווערטער פון תפילות‪.‬‬ ‫רשעים‪ .‬אבער לויט די וואס זאגן אז נח איז נישט געווען א צדיק‪ ,‬און ער איז‬ ‫(“ישמח ישראל“)‬ ‫נישט געראטעוועט געווארן אין זיין אייגענעם זכות נאר אין זכות פון אברהם‬ ‫ומוראכם וחתכם יהיה על כל חית הארץ‪(...‬נח ט‪:‬ב)‪.‬‬ ‫אבינו‪ ,‬מיינט “צהר“—א באלייכטונג שטיין‪ ,‬ווייל ער האט נישט געמעגט‬ ‫“ומוראכם וחתכם“‏‪—,‬לויט די מורא שמים וואס איר האט אויף אייך‪,‬‬ ‫זעהן במפלת רשעים‪ ,‬האט די תיבה נישט געהאט א פענסטער‪ ,‬צו קענען‬ ‫“יהיה על כל חית הארץ“‏‪—,‬די זעלבע יראה וועט זיין אויף אלע חית הארץ‪,‬‬ ‫ארויסקוקן‪ ,‬נאר א באלייכטונג שטיין צו מאכן לעכטיג‪...‬‬ ‫‏(כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)‬ ‫אז זיי וועלן אייך נישט קענען שעדיגן‪.‬‬ ‫(תפארת שלמה)‬ ‫מכל הבהמה הטהורה‪( ...‬נח ז‪:‬ב)‬ ‫ויאמר ארור כנען עבד עבדים יהיה לאחיו‪( .‬נח ט‪:‬כה)‬ ‫רש"י‪ :‬מכאן שלמד נח תורה—פון דא זעהט מען אז נח האט געלערנט תורה‪.‬‬ ‫אפילו אין א צייט ווען אידן טוען ח“‏ו נישט רצונו של מקום און זיי אליין‬ ‫פון דא קען מען זעהן די גרויסקייט פון לערנען תורה‪ ,‬ווייל דאס וואס‬ ‫ווערן גערופן עבדים (ב“‏ב י‪ ,).‬בלייבט אבער כנען זייער קנעכט‪ .‬אזוי ווי דער‬ ‫נח מיט זיינע קינדער זענען געראטעוועט געווארן פונעם מבול איז געווען‬ ‫פסוק זאגט‪“ :‬עבד עבדים יהיה לאחיו“‏‪.‬‬ ‫צוליעב די תורה וואס ער האט געלערנט‪ .‬ווי די גמרא (סוטה כא‪:‬א) זאגט‪:‬‬ ‫(חידושי הרי“‏ם)‬ ‫“שהתורה מגינה ומצלת“—די תורה באשיצט און ראטעוועט דעם מענטש‬ ‫פון אלע שטראפן און שלעכטס‪ ,‬ווייל די תורה לערנט אונז אויס ווי אזוי זיך‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ז‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ‬ ‫נח איז אלעמאהל געווען א צדיק‪.‬‬ ‫אלה תולדות נח נח (נח ו‪:‬ט)‬ ‫איש צדיק תמים היה בדורותיו‪( .‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫חז“ל (ירושלמי‪ ,‬סוף ברכות‪ ,‬בשינוי לשון) זאגן‪“ :‬אם בטלת יום יומיים‬ ‫פארוואס דארף שטיין “איש”? נאר טייל מענטשן‪ ,‬בשעת’ן דאווענען‬ ‫בטלת“‪ ,‬אויב מ‘איז מבטל איין טאג פון תורה‪ ,‬וועסטו דעם אנדערן טאג אויך‬ ‫און לערנען געדענקט ער טאקע פונעם רבונו של עולם‪ ,‬אבער ווען ער איז‬ ‫מבטל זיין פון תורה‪ .‬איז דער רמז‪“ :‬אלה תולדות נח“‪ ,‬וואס קומט ארויס ווען‬ ‫עוסק אין די מענטשליכע געברויכן ווי עסן‪ ,‬טרינקען און האנדלען‪ ,‬דעמאלט‬ ‫מ‘רוהט איין טאג פון תורה‪“ ,‬נח“‪ ,‬אז מ‘רוהט אויך דעם אנדערן טאג פון תורה‪.‬‬ ‫(רבי ייבי)‬ ‫פארגעסט ער נעבעך פון קדושת ה’‪ .‬זאגט די תורה הקדושה עדות אויף נח‬ ‫ויאמר אלקים לנח קץ כל בשר בא לפני‪( ...‬נח ו‪:‬יג)‬ ‫הצדיק‪“ ,‬איש” צדיק‪ ,‬ער איז געווען א צדיק אפילו ווען ער האט עוסק געווען‬ ‫“ויהי המבול ארבעים יום על הארץ“‪—,‬דער מבול איז געווען פערציג‬ ‫ביי די מענטשליכע געברויכן‪( .‬ייטב לב)‬ ‫טעג‪ .‬דערנאך “ויגברו המים על הארץ חמשים ומאת יום“‪ ,‬האט זיך דאס‬ ‫א דרך אין עבודת ה' פון נח'ס קינדער‪...‬‬ ‫וואסער געשטארקט הונדערט און פופציג טעג‪ .‬דער פסוק איז מרמז‪“ .‬קץ כל‬ ‫ויולד נח שלשה בנים‪ ,‬את שם את חם ואת יפת‪( .‬נח ו‪:‬י)‬ ‫בשר“‪ ,‬די טעג פונעם מבול זענען כמנין ק“ץ‪ ,‬הונדערט ניינציג‪ .‬פערציג טאג‬ ‫רש״י‪ :‬״אלה תולדות נח״—ללמדך שעיקר תולדותיהם של צדיקים מעשים טובים‪.‬‬ ‫פון רעגן און הונדערט פופציג טעג וואס די וואסערן האבן זיך געשטארקט‪.‬‬ ‫דער פסוק לערנט אונז א דרך אין עבודת ה‘‪“ .‬את שם“—מ‘זאל שטענדיג‬ ‫(בעל הטורים)‬ ‫געדענקען דעם נאמען פון באשעפער‪“ .‬את חם“‪ ,‬מ‘מקיים זיין מצוות מיט א‬ ‫צוהר תעשה לתבה‪( ...‬נח ו‪:‬טז)‬ ‫ווארימקייט און התלהבות‪“ .‬ואת יפת“‪—,‬טוען נאר שיינע זאכן וואס זענען‪,‬‬ ‫רש“‏י ברענגט צוויי דיעות‪ ,‬לויט‘ן מדרש (ב“‏ר לא‪:‬יא)‪ .‬איין דעה זאגט‪:‬‬ ‫“תפארת לעושיה ותפארת לו מן האדם“‪“( .‬יוד“ הק‘ זי“ע)‬ ‫“צוהר“‏—מיינט א פענסטער‪ .‬און די צווייטע דעה זאגט‪“ :‬צוהר“‏—מיינט‬ ‫מ'רעדט זיך איין אז ס'איז לשם שמים‬ ‫א “שטיין וואס לייכט“‏‪“ .‬צהר“‏ איז טאקע בגימטריא “לאור האבן“‏‪—,‬צו די‬ ‫ותשחת הארץ לפני האלקים (נח ו‪:‬יא)‪.‬‬ ‫ליכטיגקייט פונעם שטיין‪ ,‬א רמז צו די צווייטע דיעה אין מדרש‪.‬‬ ‫(בעל הטורים)‬ ‫“ותשחת הארץ“‪ ,‬די ערד איז געווארן געווארן פארדארבן‪“ ,‬לפני‬ ‫האלקים“‪—,‬ווייל מ‘האט זיך איינגערעדט אז ס‘איז אלעס לשם שמים פאר‘ן‬ ‫ופתח התבה בצדה תשים תחתיים (נח ו‪:‬טז)‬ ‫באשעפער‘ס וועגן‪( ...‬מפי השמועה)‬ ‫“פ’תח ה’תיבה” איז ר”ת פה‪‘ .‬בצדה תשים’‪ ,‬דער פסוק איז מרמז‪ ,‬מ’זאל‬ ‫היטן דאס מויל פון רעדן דברים בטלים‪ ,‬ווייל ס’שאדט צום דאוואנען‪ .‬אזוי‬ ‫דער מבול האט מטהר געווען די וועלט‬ ‫אויך איז באקאנט אז פאר א בעל גאוה ‘טורפין תפלתו בפניו’‪ ,‬זיין דאווענען‬ ‫ומי המבול היו על הארץ (נח ז‪:‬י)‬ ‫ווערט נישט אהנגענומען‪ .‬פיהרט אויס דער פסוק “תחתיים”‪...‬מ’זאל זיך‬ ‫דער באשעפער האט דאך געקענט אין איין רגע פטור ווערן פון די‬ ‫האלטן בענוה ושפלות‪ ,‬נידריג און קליין’‪.‬‬ ‫זינדיגע מענטשן‪ ,‬אהן דארפן ברענגען א מבול און ענדערן סדרי בראשית‪.‬‬ ‫(“דמשק אליעזר” ויזניץ)‬ ‫נאר דער מבול איז געווען אזוי ווי א מקוה וואס איז מטהר‪ ,‬אזוי האט דער‬ ‫ותנח התיבה (נח ח‪:‬ד)‪.‬‬ ‫מבול מטהר געווען די וועלט פון איר זוהמא און שמוץ‪( .‬תורה אור לבעל התניא זצוק“‏ל)‬ ‫צוויי מאהל שטייט אין די מסורה‪“ ,‬ותנח“‏ איינמאהל אין אונזער פרשה‬ ‫נישט שפיהרן א טעם אין עסן‬ ‫“ותנח התיבה“‏‪ ,‬און נאכאמאהל “ותנח עליהם הרוח“‏‪( ,‬במדבר יא‪:‬כו)‪ .‬דער‬ ‫כירק עשב נתתי לכם את כל‪( .‬נח ט‪:‬ד)‬ ‫פסוק איז מרמז אז רוח הקודש האט גערוהט אויף אלע וואס זענען געבליבן‬ ‫א איד דארף טוען אלע זיינע ענינים לשם שמים‪ ,‬אויך דארף זיין עסן און‬ ‫אין די תיבה‪.‬‬ ‫טרינקען זיין קודש לה‘‪ ,‬פאר עבודת הבורא‪ ,‬און נישט נאכצוגעבן זיין תאוות‬ ‫(בעל הטורים)‬ ‫האכילה‪ .‬דער באשעפער זאגט פאר נח‪“ :‬כירק עשב“‏‪ ,‬אזוי ווי גראז וואס‬ ‫ויצא יצוא ושוב עד יבשת המים מעל הארץ (נח ח‪:‬ז)‬ ‫מ‘עסט נישט לשם תענוג‪“ ,‬נתתי לכם את כל“‪ ,‬אזוי דארפט איר עסן‪ ,‬נישט‬ ‫מ‘דארף שנעל תושבה טוען‪ ,‬ווייל די גאולה שלימה איז זייער נאענט‪ ,‬און‬ ‫לשם תענוג והנאה נאר לשם שמים אליין‪( .‬הרה“‏ק רבי משה מקאברין זצוק“‏ל)‬ ‫מ‘וועט נישט האבן קיין צייט זיך ווידער צו וואלגערן אויף די ערד (לתיקון‬ ‫די ערגסטע דריי מדות קנאה‪ ,‬תאווה‪ ,‬כבוד‪,‬‬ ‫המעשים)‪ .‬דער “בעל הטורים“ זאגט‪“ :‬יבשת“ איז די אותיות “תשבי“‪ ,‬און‬ ‫ס‘איז דא א רמז אין פסוק‪“ :‬ויצא יצוא“‪—,‬ווען א מענטש גייט ארויס חלילה‬ ‫ויאמרו הבה נבנה לנו עיר ומגדל‪ ...‬ונעשה לנו שם (נח יא‪:‬ד)‬ ‫פונעם דת‪“ ,‬ושוב“‪—,‬קען ער נאך גלייך תשובה טוען מיט זיינע אייגענע‬ ‫די ערגסטע דריי מדות זענען‪ )1 :‬קנאה ‪ )2‬תאווה ‪ )3‬כבוד‪ .‬די דריי שלעכטע‬ ‫כוחות “עד יבשת המים“‪—,‬ביז “תשבי“‪ ,‬אליהו התשבי וועט קומען‪.‬‬ ‫מדות האבן זיך אנגעהויבן באלד נאך בריאת העולם‪ .‬ביי די מעשה פון קין‬ ‫(“תפארת שלמה“ בשם ה“יוד הק‘“ מפשיסחא זי“ע)‬ ‫און הבל איז געווען ‘קנאה‘ ווייל איינער האט מקנא געווען דעם אנדערן אז‬ ‫זיין קרבן איז אנגענומען געווארן‪ .‬די זינד פון דור המבול איז געווען ‘תאווה‘‪,‬‬ ‫ויאמרו איש אל רעהו הבה נלבנה לבנים‪( ...‬נח יא‪:‬ג)‬ ‫און די זינד פון דור הפלגה איז געווען ‘כבוד‘‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט “ונעשה לנו‬ ‫די סופי תיבות פון “אי‘ש א‘ל רעה‘ו הב‘ה ‏“ איז “שלוה“‏‪ .‬דאס וואס זיי‬ ‫שם“‪—,‬זייער כוונה איז געווען זיך גרויס צו מאכן‪( .‬המגיד מקאזניץ זי“ע)‬ ‫האבן געלעבט אין א גרויסע רוהאיגקייט‪ ,‬האט זיי געברענגט צו זינדיגן‪.‬‬ ‫(“בעל הטורים“‏)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ג‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין טיעפע‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫וישלח את העורב ויצא יצוא ושוב עד יבושת המים מעל הארץ‬ ‫תמים היו בדורותיו את האלוקים התהלך נח‪( .‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫(נח ח‪:‬ז)‬ ‫דאס ווארט “תמים“ טייטשט די גמרא אלס עניוות‪ ,‬זיך האלטן קליין‪ .‬טראץ‬ ‫רש"י בשם המדרש‪ :‬מוכן היה העורב לשליחות אחרת בעצירת גשמים בימי‬ ‫וואס נח האט געלעבט אין א דור פון בלויז רשעים‪ ,‬און זיך געהאלטן פעסט‬ ‫אליהו שנאמר "והעורבים מביאים לו לחם"‪.‬‬ ‫צו גיין אין ריכטיג‘ן וועג‪ ,‬דאך איז ער געבליבן אן “עניו“‪ .‬דער פסוק זאגט‪:‬‬ ‫מ‘קען זאגן די שייכות פונעם שליחות פון דעם עורב‪ ,‬מיט די שליחות‬ ‫“תמים הי‘ בדורותיו“‪—,‬נח איז געווען אן עניו אפילו ווען ער האט געזעהן‬ ‫פון די עורבים בימי אליהו‪ .‬די גמרא (סנהדרין קח‪ ):‬זאגט‪ :‬אז דער עורב האט‬ ‫מיט וויפיהל בעסער ער איז פון זיין גאנצן דור‪ ,‬דאך איז ער נישט צוגעקומען‬ ‫נישם געוואלט ארויס גיין פון די תיבה‪ ,‬ווייל אפשר וועט אים הרג‘נען דער שר‬ ‫צו קיין גאווה‪ ,‬ווייל “את האלקים התהלך נח“‪—,‬ער האט אלעמאהל געמאכט‬ ‫החמה‪ ,‬אדער דער שר הצינה‪ .‬וואס באמת איז דאך דער עורב געווען גערעכט‪,‬‬ ‫דעם חשבון ווי קליין ער איז‪ ,‬אקעגן די גרויסקייט פון הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫ווייל דער באשעפער האט באפוילן פאר‘ן עורב אז ער זאל אריין גיין אין די‬ ‫דורכדעם איז ער אלעמאהל געבליבן א צדיק תמים מיט עניוות‪( .‬נועם מגדים)‬ ‫תיבה‪ ,‬האט ער נישט געהאט קיין רשות ארויס צו גיין פון די תיבה‪ ,‬ביז דער‬ ‫באשעפער האט געזאגט צו נח “צא מן התיבה“‪ .‬אבער נח האט געוואוסט אז‬ ‫כי מלאה הארץ חמס מפניהם (נח ו‪:‬יג)‬ ‫רש"י‪ :‬לא נחתם גזר דינם אלא על הגזל‬ ‫די חכמים האבן א כח עוקר צו זיין א זאך פון די תורה‪ ,‬און וויבאלד נח האט‬ ‫דער דור המבול האט דאך געזידיגט מיט אנדערע הארבע זינד‪ ,‬ווי רש“י‬ ‫געהייסן ארויס גיין דעם עורב פון די תיבה‪ ,‬וועט אים נישט קיינער קענען‬ ‫זאגט (ד“ה‪ :‬קץ כל בשר) כל מקום שאתה מוצא זנות ‏וע“ז‪ ,‬אנדרלמוסיא‬ ‫מזיק זיין‪ ,‬נישט דער שר החמה און נישט דער שר של צינה‪ ,‬אבער דער עורב‬ ‫באה לעולם והורגת טובים ורעים‪ .‬און פארוואס איז זייער שטראף געווען‬ ‫האם אים נישט געגלייבט דעריבער האט ער נישט געוואלט ארויס גיין‪.‬‬ ‫נאר אויף גזל? ס‘שטייט אין מדרש אז אנשי דור המבול האבן גע‘גנב‘עט‬ ‫דער זעלבע וויכוח איז אויך געווען צווישן אליהו און אחאב‪ ,‬ווייל אחאב‬ ‫און געגזל‘ט אפילו ווייניגער ווי א שוה פרוטה‪ ,‬און בית דין איז נישט דן אויף‬ ‫האט אויך נישט געגלייבט דאס וואס אליהו האט אים געזאגט‪ ,‬אז די קללה‬ ‫גזל‪ ,‬ווייניגער ווי א שוה פרוטה‪ ,‬אבער ווען בית דין איז דן אויף אנדערע זינד‪,‬‬ ‫פון יהושע בן נון וועט מקוים ווערן‪ ,‬דעריבער האט אליהו גוזר געווען אז‬ ‫קענען זיי אויך דן זיין אויף גזל‪ ,‬ווייניגער ווי א שוה פרוטה‪ .‬דער מבול איז‬ ‫ס‘זאל נישם גיין קיין רעגן‪ ,‬האבן שוין דעמאלט אלע געזעהן דעם כח פון די‬ ‫דאך געקומען צוליעב‘ן זינד פון זנות און עבודה זרה‪ ,‬ווייל גזל איז דאך געווען‬ ‫חכמים‪ ,‬וואס צום סוף האבן טאקע די אידן מתקן געווען דעם חטא‪ ,‬דורכ‘ן‬ ‫פחות משוה פרוטה‪ ,‬און אזוי ווי מ‘האט זיי שוין דן געווען אויף אנדערע זינד‬ ‫האבן מקריב געווען אויפ‘ן הר הכרמל דורך אליהו‪ ,‬וואס דאס איז אויך נאר‬ ‫האט מען זיי שוין אויך דן געווען אויף גזל פחות משוה פרוטה‪ .‬דאס זאגט‬ ‫געווען א הוראת שעה‪ ,‬האבן די אידן געוויזן דורכדעם אז זיי גלייבן אז די‬ ‫רש“י‪“ ,‬ולא נחתם גזר דינם“ אלא על הגזל‪ ,‬אז ביים‏ארויסגעבן דעם גזר‪-‬דין‬ ‫חכמים האבן א כח עוקר צו זיין א זאך פון די תורה‪ .‬לויט דעם איז שוין זייער‬ ‫האט מען זיי אויך געקענט דן זיין וועגן גזל‪ ,‬נישט פריער‪ ,‬ווייל זיי האבן דאך‬ ‫פארשטענדליך דאס שייכות פונעם שליחות פונעם עורב ביים מבול‪ ,‬מיט‘ן‬ ‫גע‘גנב‘עט פחות משוה פרוטה‪ .‬‏(חנוכת התורה)‬ ‫שליחות פון אליהו בהר הכרמל‪ ,‬ווייל דעמאלט איז דאך דער עורב געשיקט‬ ‫געווארן צו ברענגן עסן פאר אליהו‪ ,‬ווען ער האט געוויזן‪ ,‬אז די חכמים האבן‬ ‫ויגברו המים ותרם התיבה מעל הארץ‪( .‬נח ז‪:‬יח)‬ ‫א כח עוקר צו זיין א זאך פון די תורה‪ .‬כדי דער עורב זאל מתקן זיין דאס וואס‬ ‫די גמרא (תענית ז‪ ).‬זאגט‪ :‬אז דאס ווארט “מים“‪ ,‬מיינט אויך תורה‪ .‬זאגן‬ ‫ער האט נישט געגלייבט ביי נח אז יש כח ביר החכמים לעקור דבר מן התורה‪.‬‬ ‫די ספרים הק‘‪ ,‬ווען א איד וויל אז זיינע תפילות זאלן אהנגענומען ווערן אין‬ ‫(דער הייליגער חתם סופר זי“ע)‬ ‫הימל‪ ,‬זאל ער לערנען תורה איידער ער שטעלט זיך דאווענען‪ .‬דאס זאגט‬ ‫דער פסוק‪“ ,‬ויגברו המים“‪—,‬אויב מ‘שטארקט זיך אין תורה‪ ,‬וואס ווערט‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫אנגערופן “מים“‪“ ,‬ותרם התיבה מעל הארץ“—וועלן די ‘תיבות‘‪ ,‬די ווערטער‬ ‫>‪>->->->-‬‬ ‫פון זיין דאווענען דערהויבן ווערן פון די ערד און ארויף גיין צום כסא הכבוד‪.‬‬ ‫דארפן חתונה האבן מיט עשו‪ ,‬ווייל מענטשן פלעגן זאגן אז רבקה האט‬ ‫(לקוטי מהר“ם)‬ ‫צוויי זיהן‪ ,‬און לבן צוויי טעכטער‪ ,‬הגדולה לגדול‪ ,‬והקטנה לקטן‪ .‬וואלט דאך‬ ‫ויקח אברם ונחור להם נשים שם אשת אברם שרי ושם אשת‬ ‫לכאורה ביי שרה געדארפט זיין די זעלבע זאך‪ ,‬ווייל תרח האט געהאט צוויי‬ ‫נחור מלכה בת הרן אבי מלכה ואבי יסכה‪( .‬נח יא‪:‬כט)‬ ‫זיהן אברם און נחור‪ ,‬און הרן האט געהאט צוויי טעכטער מלכה און יסכה‪ ,‬און‬ ‫רש"י‪ :‬יסכה איז געווען שרה און דעריבער האט מען איר גערופן יסכה ווייל‬ ‫וויבאלד ס‘שטייט אין פסוק פריער אבי מלכה‪ ,‬און דערנאך ואבי יסכה‪ ,‬איז‬ ‫שרה האט געקוקט מיט רוח הקודש‪ .‬נאך א טעם ווייל אלע מענטשן האבן געקוקט‬ ‫דאך לכאורה יסכה וואס דאס איז שרה געווען די יונגערע‪ ,‬וואלט דאך שרה‬ ‫אויף איר שיינקייט‪.‬‬ ‫אויך געדארפט וויינען אז זי זאל נישט אריין פאלן אינעם גורל פון נחור וואס‬ ‫מ‘קען זאגן א טעם פארוואס רש“י האט געדארפט זאגן צוויי טעמים‬ ‫ער איז אויך יונגער פון אברם‪ .‬דעריבער זאגט רש“י פריער אז שרה האט מען‬ ‫אויפ‘ן נאמען יסכה‪ .‬און אויך פארוואס רש“י זאגט פריער דעם טעם‪ ,‬ווייל‬ ‫גערופן יסכה‪ ,‬שהיתה סוכה ברוח הקודש‪ ,‬האט זי דאך ממילא געוואוסט אז‬ ‫שרה האט געקוקט מיט רוח הקורש‪ ,‬און דערנאך דעם טעם אז אלע האבן‬ ‫זי וועט חתונה האבן מיט אברם‪ ,‬האט זי דאך שוין נישט געדארפט וויינען‪,‬‬ ‫געקוקט אויף איר שיינקייט? רש“י הק‘ זאגט אין פ‘ ויצא‪ ,‬אויפ‘ן פסוק‬ ‫האבן דאך אירע אויגן נישט געדארפט ווערן טינקל האבן שוין אויך אלע‬ ‫“ועיני לאה רכות‪ ,‬ורחל היתה יפת תואר ויפת מראה“‪ ,‬אז דעריבער האט‬ ‫געקוקט ביפיה‪( .‬ויגד יעקב)‬ ‫לאה געהאט טינקעלע אויגן‪ ,‬ווייל זי פלעגט אסאך וויינען אז זי זאל נישט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ג‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואונדערליך‪...‬‬ ‫נישט געוואוסט אז דו קענסט אזוי שיין‬ ‫איר מיינע תפילות ווערן דערהערט אין‬ ‫אוודאי איבער די גאנצע חלה‪ ,‬כאטש זי איז‬ ‫•‬ ‫דרש‘נען‪ “...‬און דער רבי האט גענומען די‬ ‫צוויי שטיקער לעקיך און צוריק געלייגט‬ ‫הימל‪ ,‬ווייל ווי נאר איך האב געדאוונט‬ ‫גשם‪ ,‬האט אנגעפאנגען רעגענען‪ “.‬רופט‬ ‫קליין‪ .‬פון דעם זעהט מען‪ ,‬אז א “תמים“ איז‬ ‫חשובער ווי א “גדול“‪ ...‬פון דעם פארשטייט‬ ‫ת“ח דרש‘ענען שטענדיג לשבח‪. .‬‬ ‫אין די קאך‪( .‬‏שיח הפרשה)‬ ‫זיך אהן דער גבאי‪““ :‬יא‪ ,‬יא‏‪ “,‬א‏זעלכע ווי‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורותיו מען פארוואס די תורה לויבט נח הצדיק‬ ‫•‬ ‫די הא‏בן נישט נאר געברענגט רעגן‪ ,‬נאר‬ ‫אלס “תמים“‪.‬‬ ‫(נח ו‪:‬ט)‬ ‫דער מבול איז געקומען‪...‬‬ ‫אויך געברענגט א‏מבול א‏ויף די וועלט‪“.‬‬ ‫•‬ ‫רש"י‪ :‬יש מרבותינו דורשים לשבח‪...‬ויש‬ ‫•‬ ‫ביי ‘דורשין לשבח‘ שטייט “יש ס‘ווענד זיך אין די שפראך‪...‬‬ ‫דורשין לגנאי‪...‬‬ ‫ויסכרו המעיינות (נח ח‪:‬ב)‬ ‫רש"י‪ :‬ס'שטייט נישט 'כל המעיינות'‬ ‫“א שיינער וועטער“‪...‬‬ ‫מרבותינו“ און ביי ‘דורשין לגנאי‘ שטייט נח איש צדיק תמים היה בדורותיו‬ ‫ווייל חמי טבריא וכדו' איז איבערגעבליבן‪.‬‬ ‫הנני מביא את המבול (נח ו‪:‬יז)‬ ‫נישט “יש מרבותינו“‪ .‬קען מען זאגן (נח ו‪:‬ט)‬ ‫די וועלט זאגט בדרך צחות‪,‬‬ ‫ווען מ‘האט אויפגענומען רבי א‏ייזיל‬ ‫רש"י‪ :‬יש מרבותינו דורשים לשבח‪...‬ויש‬ ‫בדרך צחות‪‘ :‬יש מרבותינו‘ דאס זענען די‬ ‫פארוואס זענען טאקע די מעיינות‬ ‫חריף אלס רב א‏ין די שטאט סלא‏נים איז‬ ‫תלמידי חכמים‪ ,‬וואס דרש‘נען שטענדיג דורשין לגנאי‪...‬‬ ‫איבערגעבליבן? כדי מ‘זאל פון זיי‬ ‫געווען א הערליך שיינער וועטער‪ .‬האבן‬ ‫לשבח‪ ,‬ווייל דאס איז זייער מידה‪ ,‬ס‘איז‬ ‫פארשטיין פארוואס דער מבול איז‬ ‫זיך אייניגע געווערטלט מיט‘ן נייעם רב‪,‬‬ ‫אבער אויך דא ‘יש דורשין‘‪ ,‬זיי דרש‘ענען‬ ‫געקומען‪ ,‬ווייל ווען מ‘קומט אין די‬ ‫אז געוועהנליך אינעם טאג ווען מ‘נעמט‬ ‫סתם כלפי חוץ‪ ,‬אהן קיין תוכן און‬ ‫מעיינות און מ‘זעהט וואס ס‘פאסירט‬ ‫אויף א נייעם רב אין שטאט רעגנט‪ ,‬און‬ ‫אהן קיין פנימיות‪ ,‬אזעלכע מענטשן‬ ‫דארט מיט צניעות וכדומה‪ ,‬פארשטייען‬ ‫אצינד איז גאר א שיינער וועטער‪ .‬האט‬ ‫דרש‘ענען שטענדיג לגנאי‪ .‬וזה נכון מאד‬ ‫זיי שוין פארוואס דער מבול איז‬ ‫זיי רבי אייזיל געענטפערט מיט א שמייכל‪.‬‬ ‫ואמת‪( .‬פרדס יוסף)‬ ‫געקומען‪.‬‬ ‫דער רעגן איז לויט די מעלות פונעם רב‪.‬‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫ווען ס‘קומט א גרויסער רב דארף קומען‬ ‫ווערט הייסט נישט ‘רבותינו‘‪...‬‬ ‫“מ‘טאהר נישט כאפן“‪...‬‬ ‫א מבול‪ ,‬נאר אזוי ווי דער באשעפער האט‬ ‫דאך געשוואוירן אז ער וועט מער נישט‬ ‫דער ‘ויגד יעקב‘ האט אמאהל‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורותיו‬ ‫ברענגען א מבול אויף די וועלט דערפאר והנה עלה זית טרף בפיה (נח ח‪:‬יא)‬ ‫געפרעגט א בעה“ב פון די שטאט פאפא‪:‬‬ ‫(נח ו‪:‬ט)‬ ‫רש"י‪ :‬איין פשט "טרף‪—,‬חטף"‪,‬‬ ‫“ווי גייט דאס געשעפט?“‪ .‬האט יענער‬ ‫רש"י‪ :‬יש מרבותינו דורשים לשבח‪...‬‬ ‫איז אזא שיינער וועטער‪...‬‬ ‫•‬ ‫ויש דורשין לגנאי‪...‬‬ ‫געכא‏פט‪ .‬אן אנדערע פשט "טרף"‏ מלשון‬ ‫געענטפערט “שוואך“‪ .‬פרעגט אים דער‬ ‫פארוואס דערמאנט נישט רש“י‬ ‫(משלי ל‪:‬ח‏) "הטריפנו לחם חוקי"‪ ,‬שפייז‪.‬‬ ‫פארוואס דארף רש‘‘י זאגן דעם‬ ‫צוויי שטיקער לעקיך‪...‬‬ ‫‘ויגד יעקב‘‪“ :‬שוואך“ אין אידיש אדער‬ ‫“שבח“ אין לשון הקודש? און ער האט‬ ‫דאס ווארט “רבותינו“ ביי די וואס‬ ‫שנים שנים באו אל נח (נח ז‪:‬ט) פשט פון “טרף‪—,‬חטף“‪—,‬פארוואס איז‬ ‫דרש‘ענען נח לגנאי? ווייל דער וואס‬ ‫אים ערקלעהרט‪ ,‬אז מיט דעם קען מען‬ ‫דער קאצקער רבי זי“ע האט נישט נישט גוט דער טייטש‪,‬‏“טרף“‪ —,‬שפייז‪,‬‬ ‫דרש‘נט דעם צווייטן לגנאי‪ ,‬און זוכט‬ ‫זאגן פשט אין רש“י‪“ :‬יש דורשין לשבח ויש‬ ‫געגליכן די דרשנים וואס טייטשן אויס ווי ס‘שטייט (תהלים קיא‪:‬ה) “טרף נתן‬ ‫נישט מלמד זכות צו זיין אויף יענעם‪ ,‬אזא‬ ‫דורשין לגנאי“‪ ,‬און די מפרשים פרעגן‪ ,‬אויב‬ ‫פסוקים ווי ס‘געפעלט זיי‪ .‬אמאהל איז ליראיו“? נאר פאר רש “‏י איז שווער‬ ‫איינער קען נישט ווערן גערעכנט אלס‬ ‫מ‘קען דרש‘ענען לשבח פארוואס זאל מען‬ ‫“רבותינו“! (הרה“ק רבי ישראל מטשורטקוב זי“ע)‬ ‫געקומען א מקורב א מכובד‘דיגער רב וואס געווען‪ :‬וואס האט די יונה געזינדיגט‬ ‫•‬ ‫דרש‘ענען לגנאי? נאר דער אמת איז‪ ,‬אז‬ ‫האט געהייסן נח‪ ,‬וואונטשן דעם קאצקער אז ‏מ‘האט איר מזמין געווען א ביטער‬ ‫אלע דרש‘ענען לשבח‪ ,‬נאר די זאגן דאס‬ ‫רבי‘ן א מזל טוב צו די חתונה פון א זוהן‪ ,‬בלעטל‪ ,‬און נישט א ‏זיס בלעטל? נא‏ר‬ ‫אין אידיש און די אנדערע זאגן דאס אין‬ ‫‘תמים‘‪ ,‬גרעסער ווי ‘גדול‘‪...‬‬ ‫וואס דער רב האט נישט געקענט קומען די גמרא (ברכות סד‪ ).‬זאגט‪‘ :‬הדוחק את‬ ‫לשון הקודש‪...‬‬ ‫•‬ ‫צו די חתונה‪ .‬האט דער קאצקער רבי זיך השעה‪ ,‬השעה דוחקתו‘‪—,‬אז ‏איינער‬ ‫תמים היה בדורותיו (נח ו‪:‬ט)‬ ‫וואס איז א גרעסערע מדרגה‪ ,‬א‬ ‫מטריח געווען און געברענגט פון די קאך נעמט זיך עפעס פאר די צייט‪ ,‬שניידט‬ ‫צוויי שטיקער לעקיך וואס איז געבליבן ער נישט גוט אפ‪ .‬דערפאר זאגט רש“י‬ ‫״תמים״ אדער א ״גדול״? האט דער רבי “אויך געברענגט א מבול“‪...‬‬ ‫פון לובלין זי“ע געפרעגט‪ ,‬און דערויף‬ ‫פון די חתונה‪ .‬דער רב האט באוואונדערט “עלה זית טרף‪ ,‬חטף“‪ ,‬וויבאלד זי האט‬ ‫הנני מביא את המבול (נח ו‪:‬יז)‬ ‫געענטפערט‪ :‬זיכער א “תמים“ איז א‬ ‫דעם כבוד וואס דער רבי גיט אים‪ ,‬האט גלייך געכאפט‪ ,‬איז איר אונטערגעקומען‬ ‫מ‘האט ‏אמאהל גערעדט אז דער‬ ‫גרעסערע מדרגה‪ ,‬און לאמיר זעהן!‬ ‫ער זיך אנגערופן בבדיחותא‪“ :‬שנים שנים א ביטער בלעטל‪ .‬ווען זי וואלט נישט‬ ‫חזן אין שטאט פיהרט זיך נישט אויף‬ ‫מ׳לייגט ‪ 2‬חלות צום טיש‪ ,‬איינע א גרויסע‬ ‫באו אל נח‪( “..‬מיינענדיג די צוויי שטיקלעך געכאפט וואלט איר דער באשעפער‬ ‫ווי ס‘דארף צו זיין‪ .‬ווען דער חזן איז‬ ‫אבער אן אנגעהויבענע‪ ,‬די צווייטע‬ ‫לעקיך וואס דער רבי האט אים געברענגט)‪ .‬צוגעשיקט א זיס בלעטל‪‘ ...‬‏מ‘טאהר נישט‬ ‫צוגעגאנגען דאווענען תפילת גשם‪ ,‬האט‬ ‫א קלענערע אבער א גאנצע‪ .‬איבער‬ ‫ווען דער רבי האט דאס געהערט האט כאפן פאר די צייט‘‪ .‬‏(דברי ישראל)‬ ‫באלד אנגעפאנגען צו רעגענען‪ .‬נאכ‘ן‬ ‫•••‬ ‫ער באלד געזאגט פאר‘ן רב‪“ :‬איך האב‬ ‫דאווענען האט דער חזן טרומפירט‪“ :‬זעהט‬ ‫וועלכער חלה מאכט מען ״המוציא“?‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫וב‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫תשפ“ז‬‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫• געוואוסט ווען ער קען שוין עפענען‬ ‫דערפאר זאגט דער פסוק (ענדע פ‘ בראשית) “ויתעצב‬ ‫• עבדו את ה‘ בשמחה‬ ‫דעם פענסטער‪...‬‬ ‫אל לבו“‪—,‬דער באשעפער האט אריינגעברענגט די‬ ‫איש צדיק תמים ‘היה‘ בדורותיו‪( ,‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫מדת העצבות און זייערע הערצער כדי ער זאל זיי‬ ‫ויהי מקץ ארבעים יום ויפתח נח את חלון‬ ‫ס‘איז באקאנט מפי ספרים וסופרים‪ ,‬ובפרט‬ ‫קענען באשטראפן‪( .‬יגדיל תורה‪ ,‬בראשית)‬ ‫התיבה‪( ...‬נח ח‪:‬ו)‬ ‫פון רבותינו הקדושים תלמידי הבעש”ט הק’ זי“ע‪,‬‬ ‫פון די אנדערע זייט האט דער צדיק נח געהאט א‬ ‫פון וואנעט האט נח געוואוסט‪ ,‬אז ער קען‬ ‫איבער די גרויסקייט פון מידת השמחה‪ ,‬און איר‬ ‫שווערע עבודה זיך צו האלטן בשמחה אפילו אין אזא‬ ‫שוין עפענען די פענסטער פון די תיבה‪ ,‬און נישט‬ ‫געוואלדיגע סגולות ברוחניות און בגשמיות‪ .‬צדיקים‬ ‫שווערע דור פוהל מיט רשעים‪ .‬דער “מאור ושמש“‬ ‫מורא האבן אז די תיבה וועט איינזינקען? ווייל‬ ‫האבן געזאגט אז ווילאנג א מענטש איז בשמחה קען‬ ‫שרייבט אז א צדיק טראכט דאך שטענדיג אז ער דינט‬ ‫דער באשעפער האט צוגעזאגט אז דער מבול‬ ‫די מדת הדין נישט געוועלטיגן איבער אים‪ .‬אויב‬ ‫נישט גענוג דעם באשעפער‪ ,‬און בטבע האט ער אביסל‬ ‫וועט נישט אנהאלטן מער ווי צוועלף חדשים‪,‬‬ ‫ס‘ווערט חלילה נגזר מן השמים אז ס‘דארף קומען‬ ‫עצבות דערפון‪ ,‬און דערפאר דארף ער זיך שטארקן צו‬ ‫און ווייל ער האט אנגעגרייט עסן נאר פאר א‬ ‫אויף א מענטש א נישט‪-‬גוטע זאך‪ ,‬מוז קודם די שמחה‬ ‫זיין תמיד בשמחה‪ .‬און אוודאי און אוודאי אויב דער דור‬ ‫באשטימטע צייט‪ ,‬האט ער פון דעם געוואוסט‬ ‫פונעם מענטש נאכלאזן‪ ,‬ווייל כל זמן ער איז בשמחה‬ ‫פונעם צדיק איז נישט ווי ס‘באדארף צו זיין‪ ,‬ברענגט‬ ‫וואו לאנג ער וועט זיין אין די תיבה‪“( .‬אור החיים“ הק‘)‬ ‫וועט הערשן אויף אים נאר גוט‘ס‪.‬‬ ‫דאס עצבות פאר‘ן צדיק‪ ,‬ווייל זיין הויפט שטרעבונג איז‬ ‫• די בהמות פאר די קרבנות האט נח‬ ‫צו זעהן אז דער נאמען פון באשעפער ווערט געהייליגט‬ ‫חז“ל (סנהדרין קח‪ ).‬זאגן אז די אנשי דור המבול‬ ‫אליין אריינגענומען אין די תיבה‪...‬‬ ‫האבן געהאט פון אלעם גוט‪ ,‬ס‘האט זיי פון גארנישט‬ ‫געפעהלט‪ ,‬און זיי האבן נישט געוואוסט פון קיין שום‬ ‫מכל הבהמה הטהורה תקח לך שבעה שבעה (נח ז‪:‬ב)‬ ‫פראבלעם‪ .‬האט הרה“ק דער אמרי אמת פון גור זי“ע‬ ‫ביי די כשר‘ע בהמת זענען די צוויי בהמות‬ ‫געזאגט אז ווילאנג זיי זענען געווען בשמחה האט די‬ ‫וואס פעהלן אויס פאר די איבערבלייבונג פונעם‬ ‫מדת הדין נישט געקענט געוועלטיגן אויף זיי‪ ,‬און‬ ‫מין געקומען פון זיך אליין צו די תיבה‪ .‬אבער די‬ ‫איבריגע בהמות וואס נח האט געדארפט האבן‬ ‫•“געטוען די גאנצע עבודה בשמחה“‬ ‫פאר קרבנות האט זיך נח געמוזט אליין מטריח‬ ‫זיין זיי אריינצופיהרן אין די תיבה‪ .‬דעריבער‬ ‫צהר תעשה לתיבה‪( .‬נח ג‪:‬יט)‪.‬‬ ‫שטייט אין פסוק‪“ :‬מכל הבהמה הטהורה תקח לך‬ ‫ווען נח האט געבויעט די תיבה האט ער‬ ‫שבעה שבעה“‪ ,‬דו זאלסט אליין נעמען די כשר‘ע‬ ‫געקענט צוקומען צו זיין דערווייטערט פון די‬ ‫בהמות צו די תיבה‪( .‬אור החיים“ הק‘)‬ ‫מדה פון שמחה‪ ,‬ווייל ער האט געדארפט שווער‬ ‫ארבעטן הונדערט און צוואנציג יאהר‪ ,‬און‬ ‫אדם וחוה‪ .‬און ווען זיי זענען ארויס פון די תיבה האט‬ ‫איבער די גאנצע וועלט‪ .‬דערפאר דארף א צדיק זיך‬ ‫נאכמער ווען ער איז שוין געווען אין די תיבה‪ ,‬ווייל‬ ‫דאס גענומען חם בן נח און געגעבן פאר נמרוד‪ ,‬און‬ ‫מחזק זיין‪ ,‬חלילה נישט אריינצופאלן אין עצבות ווייל‬ ‫ער האט דאך געהאט פיהלע נאענטע און גוטע‬ ‫ווען נמרוד איז געגאנגען אנגעטוהן מיט דעם כותנות‬ ‫ס’איז א דבר האסור‪ ,‬און ס’קען צוברענגען א מענטש‬ ‫פריינט און אלע מענטשן פון די וועלט וואס זענען‬ ‫עור‪ ,‬זענען די בהמות וחיות געקומען און געפאלן צו‬ ‫צו די ערגסטע זאכן‪ .‬און אזוי האט נח געטוען‪ ,‬כאטש‬ ‫אומגעקומען ביים מבול‪ ,‬און נאר נח און זיינע זוהן‬ ‫זיינע פיס‪ .‬די ראשונים זאגן (רש“י פסחים נד‪ :‬ועוד)‬ ‫ווען ער האט געזעהן די מעשים פון זיין דור האט ער‬ ‫זענען איבערגעבליבן‪ ,‬און אויך האט ער געהאט‬ ‫און ווי ס‘שטייט (בראשית ג‪:‬כא) אז אויפ‘ן כותנות‬ ‫געקענט צוקומען צו עצבות‪ ,‬האט ער זיך אבער מחזק‬ ‫געוואלדיגע טירדות דארפן’דיג שפייזן די בהמות‬ ‫עור איז געווען לעבעדיג אויסגעמאהלן אלע בהמות‬ ‫געווען און שטענדיג געווען בשמחה‪ .‬דאס זאגט דער‬ ‫און חיות‪ ,‬דאס אלעס האט אים זייער געשטערט‬ ‫חיות ועופות‪ ,‬און ווען נמרוד איז געווען אין פעלד‪,‬‬ ‫פסוק “איש צדיק תמים “היה“ בדורותיו‪ ,‬חז“ל זאגן אז‬ ‫פון עבודת ה‘‪ ,‬און די אלע זאכן האבן אים געקענט‬ ‫זענען זיי געפאלן צו זיינע פיס‪ ,‬און זיי האבן זיך‬ ‫“אין והיה אלא לשון שמחה“‪ ,‬די תורה דערציילט די‬ ‫אריינווארפן אין עצבות‪ .‬אבער שמחה איז דאך אן‬ ‫געלאזט פאנגען‪.‬‬ ‫לויב פון נח אז אויך אין זיינע דורות ווען די מענטשן‬ ‫עיקר גדול אין עבודת ה‘‪ ,‬דערפאר האט אים דער‬ ‫אין ביאור הרד“ל אויף פרקי דרבי אליעזר‬ ‫האבן דערצערנט דעם באשעפער‪ ,‬האט אבער נח‬ ‫באשעפער געזאגט “צהר תעשה לתיבה“‪—,‬ער‬ ‫(שם ס“ק כ) שטייט אז נח האט מיט גענומען דעם‬ ‫זיך געשטארקט מיט זיין צדקות‪ ,‬און געדינט דעם‬ ‫זאל אריינברענגען א ליכטיגקייט און א שמחה‬ ‫כותנות עור אין די תיבה‪ ,‬ווייל ווער ס‘גייט אנגעטוהן‬ ‫באשעפער מיט שמחה‪“( .‬אמרות טהורות“ ‪-‬ראחמיסטריווקא)‬ ‫אין די תיבה‪ ,‬און זיין גאנצע עבודה אין די תיבה‬ ‫דערמיט‪ ,‬פאלן צו זיינע פיס די בהמות חיות ועופות‪,‬‬ ‫זאל ער טוען מיט שמחה‪ .‬און דורך די דיבורים‬ ‫האט דאס נח אנגעטוהן‪ ,‬ווען ער האט געפיטערט‬ ‫• אנגעטוהן דעם כותנות עור פון אדה“ר‬ ‫וואס דער באשעפער האט אים געזאגט‪ ,‬האט ער‬ ‫די חיות כדי זיי זאלן אים נישט שעדיגן‪ .‬ס‘איז אבער‬ ‫ווען ער האט געפיטערט די חיות‪...‬‬ ‫אים געגעבן די כח אז ער זאל קענען זיין בשמחה‬ ‫שווער ווייל אין מדרש תנחומא (נח סימן ט‘ מובא ברש“י כאן)‬ ‫נח האט מיטגענומען מיט זיך אין די תיבה דעם‬ ‫בשעת‘ן בויען די תיבה‪ ,‬און אויך זייענדיג אין די‬ ‫שטייט אז א לייב האט געשעדיגט נח ווייל ער האט‬ ‫כותנות עור וואס דער באשעפער האט געמאכט פאר‬ ‫תיבה‪“( .‬נחלת יהושע“)‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫זב‬ ‫‏ז‬ ‫תשפ“ ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫געשפעטיגט מיט‘ן געבן צו עסן‪ .‬קען זיין אז דעמאלט די פענסטער פון הימל‪ ,‬וואס פון דארט האט געגאסן‬ ‫• סגולות פון עסן פיש ביי די סעודות‬ ‫האט נח נישט געהאט אנגעטוהן דעם כותנות‪ .‬אדער קאלט וואסער‪ ,‬ווייל גלייך נאכ‘ן כשר‘ן כלים מיט הייס‬ ‫שבת ובפרט פ‘ נח‬ ‫קען מען זאגן אז דער לייב‪ ,‬דער קעניג פון אלע חיות וואסער‪ ,‬באגיסט מען זיי מיט קאלט וואסער‪( .‬ש“ך עה“ת)‬ ‫כל אשר נשמת רוח חיים באפיו מכל אשר‬ ‫בחרבה מתו‪( .‬נח ז‪:‬כב)‪.‬‬ ‫בילדער • וויאזוי דער ְר ֵאם איז געראטעוועט‬ ‫(חגיגיה יג‪ ):‬האט נישט מורא געהאט פון די‬ ‫וואס זענען געווען אויסגעמאהלן אויפ‘ן כותנות‬ ‫מסוגל צו א גוט לעבן‪...‬‬ ‫געווארן פונעם מבול‬ ‫עור און דעריבער האט ער געקענט שעדיגן נח‪.‬‬ ‫הרה“ק רבי אברהם אייגר בן הרה“ק רבי‬ ‫די גמרא (זבחים קי“ג) ברענגט א מחלוקת אויב‬ ‫לייבל‘ע אייגר פון לובלין זי“ע שרייבט דברים‬ ‫דער מבול איז אויך געווען אין ארץ ישראל אדער‬ ‫• נח האט קונה געווען א נייעם קנין צו‬ ‫נפלאים וועגן דעם ענין פון עסן פיש שבת פ‘ נח‪:‬‬ ‫נישט? רבי יוחנן האלט אז דער מבול איז נישט געווען‬ ‫קענען עסן בעלי חיים‬ ‫עסן גוטע פיש שבת פ‘ נח איז א גאר צייטליכע‬ ‫ואתה קח לך מכל מאכל אשר יאכל‪(...‬נח ו‪:‬כא) אין ארץ ישראל‪ ,‬און ריש לקיש האלט אז יא‪ .‬פרעגט‬ ‫זאך‪ ,‬און ס‘איז זיכער מסוגל צו א גוט לעבן‪ ,‬ווייל‬ ‫דער רמב“ן זאגט א טעם פארוואס דער די גמרא אז לויט ריש לקיש וואס האלט אז אפילו אין‬ ‫מ‘זעהט אז ביים‬ ‫באשעפער האט מתיר געווען צו עסן בעלי‪-‬חיים‬ ‫מבול זענען אלע‬ ‫ערשט צו נח און נישט פריער? ווייל נח האט מחי‘‬ ‫באשעפינישן‬ ‫געווען די בעלי חיים אין די תיבה‪ ,‬דעריבער האט‬ ‫געשטארבן‬ ‫דער באשעפער מתיר געווען ערשט פאר נח צו‬ ‫אויסער די פיש‪,‬‬ ‫עסן די בעלי חיים‪“ .‬ואתה קח לך“‪—,‬קיחה איז א‬ ‫אזוי ווי דער‬ ‫לשון קנין (קידושין ב‪ ).‬דורכדעם וואס נח וועט‬ ‫מדרש (בר“ר לב‪:‬יא) זאגט‪“ :‬מכל אשר בחרבה“‬ ‫אריין נעמען די בעלי חיים אין די תיבה וועט ער‬ ‫אויסער די פיש‪( .‬שבט יהודה בפרשתנו)‪.‬‬ ‫קונה זיין א נייעם קנין אין זיי‪ ,‬אז פון יעצט און‬ ‫דארף זיך גארנישט זארגן‪...‬‬ ‫ווייטער וועט ער זיי קענען עסן‪( .‬קדושת לוי)‬ ‫א וואונדערליכער אויסדרוק ווערט‬ ‫• נח האט געמוזט נעמען פון זיין אייגענס‪...‬‬ ‫נאכגעזאגט פון הרה“ק רבי הערשל‘ע‬ ‫ארץ ישראל איז געווען דער מבול‪ ,‬איז וויאזוי האט‬ ‫זידיטשובער זי“ע‪“ :‬רבי שלמה‘לע פון קארלין‬ ‫דער ְ‘ר ֵאם‘ (וויזלטיער) איבערגעלעבט דעם מבול‪ ,‬ער‬ ‫ואתה קח לך מכל מאכל אשר יאכל‪(...‬נח ו‪:‬כא)‬ ‫איז ָדאך א ריזיגער בעל חי און ער קען נישט אריינגיין‬ ‫“לך” מיינט דיינס‪ .‬נח האט נישט געמעגט נעמען‬ ‫האט געזאגט אז דער וואס האט נישט קיין פיש‬ ‫אינעם תיבה‪( ,‬לויט ר‘ יוחנן האט ער געקענט וויילן‬ ‫יענעמס אויף צו שפייזן די חיות און בהמות אין די‬ ‫לכבוד שבת קודש‪ ,‬זאל ער זיך מער זארגן‪ ,‬ווי‬ ‫אין אר“י בשעת‘ן מבול)‪ .‬האט ר‘ ינאי געענטפערט‬ ‫תיבה‪ ,‬אפילו ער האט געוואוסט אז נאך א קורצע‬ ‫אויפ‘ן ענין וואס חז“ל (יומא פח‪ ).‬זאגן ‘ידאג כל‬ ‫אז מ‘האט טאקע נאר געקענט אריינברענגן א ניי‬ ‫צייט וועט גארנישט בלייבן‪ ,‬נישט פון זיי און נישט‬ ‫השנה‘‪ .‬און איך לייג צו אויף דעם“‪ ,‬האט הרה“ק‬ ‫געבוירענע ְר ֵאם וואס איז קלענער‪ ,‬און געקענט‬ ‫פון זייער געלט‪ .‬אזוי ארום איז אויך דער נס געווען‬ ‫רבי הערשל‘ע געזאגט‪“ ,‬אז ווער ס‘האט יא פיש‬ ‫אריינגיין אין די תיבה‪ .‬די גמרא פרעגט אבער פון די‬ ‫גרעסער‪ ,‬ווייל בדרך הטבע האט נח נישט פארמאגט‬ ‫לכבוד שבת קודש‪ ,‬דארף ער זיך גארנישט זארגן‬ ‫ווערטער פון רבה בר בר חנה וואס האט געזאגט אז א‬ ‫גענוג אויף אלע צו שפייזן א יאהר צייט‪ ,‬נאר דער‬ ‫פאר די קומענדיגע וואך“‪ .‬עכדה“ק‪.‬‬ ‫ְ‘ר ֵאם‘ פון בלויז איין טאג אלט‪ ,‬וואס ער האט אמאהל‬ ‫באשעפער האט אריינגעשיקט די ברכה‪( .‬כלי יקר)‬ ‫א ברכה משולשת‪...‬‬ ‫אויך הרה“ק רבי צבי אלימלך פון דינוב זי“ע‪,‬‬ ‫געזעהן‪ ,‬און אויך געווען אזוי הויעך ווי דער ַ‘הר תבוֹר‘‬ ‫וואס איז פערציג פרסה הויעך‪ ,‬אין צוגאב צו זיין‬ ‫דער מבול‬ ‫זאגט צו פאר ווער וואס עסט שבת פיש‪ ,‬א דריי‬ ‫פאכיגע ברכה‪ .‬ער שרייבט אין ספר “בני יששכר“‬ ‫האלדז און זיין קאפ וואס זענען נאך פיהר און א האלב‬ ‫• גע‘כשר‘ט די וועלט מיט הייס וואסער‬ ‫פרסה‪ ,‬קומט אויס אז אפילו אן איין‪-‬טאגיגער ְ‘ר ֵאם‘‬ ‫(מאמרי שבתות א‪:‬יא)‪ :‬דער טעם פארוואס‬ ‫נבקעו כל מעינות תהום רבה וארובות‬ ‫האט נישט געקענט אריינגיין אינעם תיבה‪ ,‬און אפילו‬ ‫מצוה מן המבחר צו עסן פיש אין שבת איז‪ ,‬ווייל‬ ‫השמים נפתחו‪( .‬נח ז‪:‬יא)‬ ‫נישט זיין קאפ ַּפאסט אריין אין די תיבה? ענטפערט‬ ‫ביי מעשה בראשית שטייט א ברכה ביי דריי זאכן‪,‬‬ ‫דער טעם פארוואס דער באשעפער האט‬ ‫אויף דעם רבי יוחנן (ער נעמט זיך אהן פאר שיטת‬ ‫ד‪.‬ה‪ ,.‬דריי טעג איינס נאך די אנדערע‪ .‬א ברכה‬ ‫פארפלייצט די וועלט מיט הייס וואסער פונעם‬ ‫ריש לקיש אז ס‘איז יא געווען דער מבול אין אר“י‬ ‫פאר די פיש אין יום ה‘‪ .‬א ברכה פאר‘ן מענטש‬ ‫תהום‪ ,‬איז געווען ווייל די וועלט איז געווען פוהל‬ ‫און מ‘האט געדארפט ראטעווען דעם ְ‘ר ֵאם‘ דורך‬ ‫אין יום ו‘‪ ,‬און א ברכה פאר‘ן שבת אין יום ז‘‪ ,‬און‬ ‫מיט טומאה פון די זינד פונעם דור המבול‪ ,‬האט דער‬ ‫די תיבה) אז מ‘האט אריינגעשטעקט זיין שפיץ נאז‬ ‫דער מענטש וואס עסט פיש לכבוד שבת‪ ,‬וועט‬ ‫באשעפער געוואלט “כשר‘ן“ די וועלט מיט הייס‬ ‫אינעם תיבה כדי אז ער זאל קענען דארט אטעמען‪.‬‬ ‫געבענטשט ווערן מיט א דריי פאכיגע ברכה‪.‬‬ ‫וואסער‪ ,‬אזוי ווי מ‘טוהט מיט א נישט כשר‘ע כלי‪,‬‬ ‫און ווי ריש לקיש לייגט צו‪ ,‬האט מען געמוזט‬ ‫והחוט המשולש במהרה לא ינתק‪.‬‬ ‫און דעריבער האט דער באשעפער דערנאך געעפנט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫וב‬ ‫פ‘ נח תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬וואונדער פון די תורה‪...‬דער מבול‬ ‫>>>>>>>‬ ‫חז“ל זאגן‪ ,‬אז פונקט אזוי ווי באשעפער האט אקערן איז א מלאכה וואס די ערד דארף האבן‪ ,‬און‬ ‫צובינדן זיינע הערנער צו די תיבה פון אינדרויסן‪,‬‬ ‫געוויזן פאר משה רבינו א ‘מנורה של אש‘ און א ‘מחצית ביז דעמאלט האט מען אלעס געטוען מיט די הענט‪,‬‬ ‫אז דער ְ‘ר ֵאם‘ זאל נישט קענען אוועקריקן זיין‬ ‫השקל‘ של אש‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט אין פסוק ביי די און מ‘האט זיך זייער געפלאגט מיט די פעלד‪-‬ארבעט‪.‬‬ ‫קאפ פונעם פלאץ‪ ,‬אז ווען די תיבה שווימט ארום‬ ‫מנורה “וזה מעשה המנורה“‪ ,‬און ביי מחצית השקל “זה (תנחומא בראשית יא)‬ ‫ארויף און אראפ אין די וואסערן‪ ,‬זאל נישט זיין‬ ‫ה) פאר אדם הראשון איז געזאגט געווארן‪:‬‬ ‫יתנו“‪ ,‬און מ‘דרש‘נט פונעם ווארט “זה“ אז משה רבינו‬ ‫נאז ארויספאלן פונעם תיבה און ער וועט זיך‬ ‫האט נישט פארשטאנען און דער באשעפער האט אים “בזעת אפך תאכל לחם‪...‬כל ימי חייך“‪ ,‬ווילאנג ער‬ ‫דערטרינקן‪.‬‬ ‫געוויזן מיט די פינגער אויף א מנורה און אויף א מטבע לעבט‪( .‬אברבנאל)‪ .‬און נח איז געווען דער ערשטער וואס‬ ‫פון פייער‪ .‬אזוי אויך האט נח נישט פארשטאנען ווי אזוי איז געבוירן געווארן באלד נאך די פטירה פון אדם‬ ‫• די וואסער ארום די תיבה‬ ‫צו מאכן די תיבה‪ ,‬ביז דער באשעפער האט אים געוויזן הראשון‪ .‬און דעריבער האט מען אים גערופן “נח“‪,‬‬ ‫די גמרא לייגט צו‪ ,‬אז ס‘מוז זיין אז כאטש די‬ ‫א תיבה כצורתה‪ ,‬אזוי האט ער געוואוסט ווי אזוי צו ווייל “ער וועט אונז טרייסטן פון אונזער טרויער“‪.‬‬ ‫וואסער פונעם מבול זענען געווען בריעדיג הייסע‬ ‫מאכן די תיבה‪ ,‬און דאס איז פשט אין פסוק “וזה אשר (מעם לועז בשם מהרי“א)‪.‬‬ ‫וואסער‪ ,‬איז אבער ארום די תיבה יא געווען קאלטע‬ ‫ו) ‘נח‘‪ ,‬כשמו כן היה‪ :‬ער איז געווען נח לבריות‪,‬‬ ‫וואסער‪ ,‬סיי צוליעב‘ן ְ‘ר ֵאם‘ וואס איז געשטאנען‬ ‫קשה לכעוס ונוח לרצות‪( .‬מד“ר ל‪:‬ה)‪ .‬שוין דריי הונדערט‬ ‫נעבן די תיבה‪ ,‬און אויך צוליעב עוג מלך הבשן וואס‬ ‫יאהר איידער‘ן מבול‪ ,‬האט ער געווארנט זיין דור‬ ‫איז געראטעוועט געווארן פונעם מבול‪ ,‬ווי ס‘שטייט‬ ‫און זיי גע‘מוסר‘ט אויף זייערע זינד (זוהר נח‪:‬סב)‪ ,‬און‬ ‫אין פ‘ לך לך “ויבא הפליט“ און חז“ל (נדה ס“א‪):‬‬ ‫דעריבער האט מען אים גע‘רודפ‘ט‪ ,‬אבער דאך האט‬ ‫דרש‘ענען אז דער ‘פליט‘ איז עוג‪—,‬שפלט מאנשי דור‬ ‫נח גערעדט צו זיי מיט ליבשאפט‪( .‬ספר פרשיות קיז)‪.‬‬ ‫אריינגעפאסט אין די‬ ‫ּ‬ ‫המבול‪ ,‬און ער האט אויך נישט‬ ‫ז) נח איז געווען א גלייכער און אמת‘ער מענטש‪,‬‬ ‫תיבה‪ .‬און א דריטע סיבה פארוואס די וואסער ארום‬ ‫און ער איז געגאנגען אין די וועגן פון זיין זיידע‬ ‫די תיבה האט געמוזט זיין קאלט‪ ,‬כדי אז די זֶפת‪—,‬די‬ ‫מתושלח‪ .‬ער האט געפונען חן אינעם באשעפער‘ס‬ ‫פעך מיט וואס די תיבה איז געווען באשמיהרט‪ ,‬זאל‬ ‫תעשה אותה“‪ ,‬אז דער באשעפער האט אים געוויזן אז אויגן‪ ,‬ווייל ער פלעגט געבן צו עסן פאר זיינע זיידעס‪,‬‬ ‫זיך נישט צולאזן פון די הייסע וואסער‪ .‬און דאס וואס‬ ‫און אויך פאר זיינע ווייטע קרובים אינדערצייט וואס‬ ‫אזוי דארף אויסזעהן די תיבה‪( .‬פרקי דרבי אליעזר)‬ ‫די הייסע לופט און די ַּפארע פון די הייסע וואסער‬ ‫אנדערע האבן זיך ארויסגעדרייט פון דאס צו טוען‪.‬‬ ‫האט נישט גע‘הרג‘עט דעם ְ‘ר ֵאם‘ און עוג מלך הבשן‪,‬‬ ‫(סדר אליהו רבה)‬ ‫ערקלעהרט תוספות (און דער מהרש“א דארט) אז • טעמים פארוואס נח האט געהייסן ‘נח‘?‬ ‫ח) נח האט געזען די שלעכטע מעשים פון די‬ ‫א) נח האט געבויט די תיבה‪ ,‬און אין זיין זכות האט‬ ‫וויבאלד זיי זענען אזוי גרויס און שטארק האבן זיי‬ ‫מענטשן אין זיין דור‪ ,‬האט ער זיך דערווייטערט פון‬ ‫די תיבה גערוהט‪( .‬מד“ר לג‪:‬ג)‪.‬‬ ‫געקענט איבערלעבן די היצן‪.‬‬ ‫זיי און זיך משתדל געווען צו שטייגן אין עבודת ה‘‪.‬‬ ‫ב) נח האט געמאכט א נחת רוח פאר‘ן באשעפער‪,‬‬ ‫(זוהר הק‘)‬ ‫ווען ס‘איז ארויף א ריח ניחוח פון זיין קרבן‪( .‬מד“ר לג‪:‬ג)‬ ‫• נמרוד‘ס גרויסע גבורה און שטארקייט‬ ‫ט) מתושלח‪ ,‬נח‘ס זיידע‪ ,‬איז געווען א נביא‬ ‫ג) שוין פון נח‘ס געבורט האט זיך דערקענט אין‬ ‫הוא היה גבר ציד‪( ...‬נח י‪:‬ט)‬ ‫און א גרויסער חכם‪ .‬ער האט שוין פארגעזעהן דעם‬ ‫די סיבה פון די גרויסע גבורה און שטארקייט אים אומגעווענליכע אייגנשאפטן‪ .‬ער איז געבוירן‬ ‫מבול וואס וועט קומען אויף די וועלט‪ ,‬און ער האט‬ ‫וואס נמרוד האט געהאט (אזוי ווי ס‘שטייט “הוא געווארן גע‘מל‘עט‪ ,‬און אנדערש פון יעדן אין זיין דור‬ ‫אויך געוואוסט אז זיין אייניקל‪ ,‬נח‪ ,‬וועט ממשיך‬ ‫הי‘ גבור ציד“)‪ ,‬איז געווען צוליעב די וואונדערליכע זענען זיינע פינגערס געווען אפגעטיילט איינע פון די‬ ‫זיין די שלשלת הדורות נאכ‘ן מבול‪ .‬מתושלח האט‬ ‫קליידער וואס ער האט געטראגן כידוע (עיין רש“י פ‘ אנדערע‪ .‬זיינע עלטערן האבן זיך זייער געוואונדערט‬ ‫זיך געשראקן פון די כוחות פון די אנשי דור המבול‪,‬‬ ‫תולדות על הפסוק “החמודות“ ‪ -‬שחמד מנמרוד)‪ ,‬די איבער דעם‪ ,‬און זיי האבן פארשטאנען אז דורך אים‬ ‫וואס זענען געווען בקי אין חכמת הכישוף‪ .‬ער האט‬ ‫קליידער זענען געוועהן די “כתנות עור“‪ ,‬וואס דער וועט קומען א ישועה אויף דער וועלט‪( .‬תנחומא בראשית יא)‬ ‫געוואוסט אז כישוף קען שעדיגן נאר אויב מען‬ ‫ד) נח איז געווען א גרויסער חכם‪ ,‬און ווען ער‬ ‫באשעפער האט געמאכט פאר אדם און חוה‪ .‬חנוך‬ ‫באנוצט זיך מיט‘ן אמת‘ן נאמען פונעם מענטש‪,‬‬ ‫האט דאס באקומען פון אדם‪ ,‬פון חנוך צו מתושלח‪ ,‬איז אויפגעוואקסן און געזעהן אז זיינע פינגער זענען‬ ‫דעריבער האט ער אנגעזאגט זיין זוהן למך אז ער זאל‬ ‫פון מתושלח צו נח‪ ,‬און חם האט דאס גע‘גנב‘ט פון אפגעטיילט‪ ,‬נישט אזוי ווי די אנדערע מענטשן‪,‬‬ ‫פארהוילן דעם אמת‘ן נאמען פון זיין זוהן נח און ער‬ ‫נח‪ ,‬און געגעבן צו כוש‪ ,‬און כוש האט דאס געגעבן האט ער געטראכט‪“ :‬נישט אומזיסט האט מיר דער‬ ‫זאל אים רופן מיט‘ן נאמען “מנחם“‪ ,‬וואס איז מרמז‬ ‫באשעפער אזוי באשאפן‪ “.‬האט נח אנגעהויבן‬ ‫פאר נמרוד‪( .‬ילקוט ראובני)‬ ‫דערויף אז אויב אידן וועלן תשובה טוען‪ ,‬וועלן זיי‬ ‫אויסטרעפן כלים אויף צו אקערן און זייען‪ ,‬און‬ ‫געטרייסט ווערן אין זיין צייט‪( .‬ילקוט שמעוני סי‘ מב‪ ,‬זית‬ ‫דערמיט האט ער פיהל פארגרינגערט די ארבעט פון די‬ ‫• נח האט נישט פארשטאנען ווי אזוי צו‬ ‫רענן‪ .‬דעת זקנים מבעלי התוס‘)‬ ‫מענטשן‪ ,‬און דעריבער האבן זיך די מענטשן פון זיין דור‬ ‫מאכן די תיבה‪.‬‬ ‫***‬ ‫געפריידט און זיי האבן געזונגען‪( .‬תוסה“ש בראשית ה‘)‪ ,‬ווייל‬ ‫וזה אשר תעשה אותה‪( ...‬נח ו‪:‬יד)‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫זב‬ ‫‏ז‬ ‫תשפ“ ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה מרבוה"ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר‪ ...‬אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫זי“ע “נו! זענען זיי דאך גערעכט!“ פרעגט דער רב‪ :‬ווי‬ ‫עלטערן‪ ...‬ווען דער צדיק האט דאס געהערט‪ ,‬האט‬ ‫‪b‬‬ ‫שטייט דען אז מ‘טאהר נישט? האט אים מרן זי“‏ע‬ ‫ער פארשטאנען אז מרן זי“ע האט געליינט זיינע‬ ‫געדאנקען‪ ,‬און אז מרן זי“ע שטאלצירט נישט מיט‬ ‫“זיין יחוס ברענגט אים צו‬ ‫ענוה ושפלות‪“...‬‬ ‫געענטפערט‪ :‬ס‘איז מרומז אין אונזער פסוק “וידבר‬ ‫אלקים אל נח לאמר‪ .‬צא מן התיבה אתה ואשתך‬ ‫דעם וואס ער שטאמט פון חשובע און מיוחס‘דיגע‬ ‫ובניך‪( ...‬נח ח‪:‬טו)‪ .‬ביים ארויסגיין פון די תיבה האט‬ ‫עלטערן נאר אדרבה‪ ,‬זיין יחוס ברענגט אים נאך צו‬ ‫אלה תולדות נח נח איש צדיק‪( ...‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫אים דער באשעפער ערלויבט ארויסצוגיין מיט זיין‬ ‫ענוה און שפלות‪( .‬מפעלות הצדיקים)‬ ‫רש"י‪ :‬תולדותיהם של צדיקים מעשיהם הטובים‬ ‫פרוי וואס ער איז נישט ערלויבט געווארן ביים אריין‬ ‫‪b‬‬ ‫א באוואוסטער צדיק‪ ,‬וואס זיינע עלטערן זענען‬ ‫גיין אין די תיבה‪ ,‬אזוי ווי רש“י ערקלעהרט אויפ‘ן‬ ‫“געגלייבט אז ער איז א צדיק‬ ‫געוועןּפשוטע מענשטן‪ ,‬פלעגט פאהרן צו כ“ק מרן‬ ‫נאר אויף די רגע‪“...‬‬ ‫פלאץ‪ .‬פונדעסטוועגן ווען נח איז ארויס געגאנגען‬ ‫מהר“ש מבעלזא זי“ע‪ .‬אמאהל ווען ער איז געקומען‬ ‫פון די תיבה שטייט “ויצא נח ובניו ואשתו ונשי‬ ‫קיין בעלזא האט זיך אים געדאכט אז מרן זי“ע האלט‬ ‫בניו“‪—,‬און ס‘שטייט נישט “ויצא נח עם אשתו“‪,‬‬ ‫ויבא נח ובניו ואשתו‪...‬אל התיבה מפני מי‬ ‫זיך שטאלץ‪ ,‬צוליעב דעם וואס ער איז א גרויסער‬ ‫זעהט מען אז אפילו ס‘איז נישט גע‘אסר‘ט אין‬ ‫המבול (נח ז‪:‬ז)‬ ‫יחסן און שטאמט פון א חשובע משפחה פון גאונים‬ ‫די תורה‪ ,‬דארף זיין “קדש עצמך במותר לך“—אז‬ ‫רש"י‪ :‬אף נח מקטני אמנה הי‘‪ ,‬מאמין ואינו מאמין‬ ‫וצדיקים‪ ,‬דעריבער האט דער צדיק‪ ,‬געהאט אויף‬ ‫מ‘זאל זיך אפהיטן און מקדש זיין אפילו ביי א זאך‬ ‫שיבא המבול ולא נכנס לתיבה עד שדחקוהו המים‪.‬‬ ‫מרן מהר“ש זי“ע א טינה‬ ‫וואס איז ערלויבט‪ ,‬אזוי ווי דער פסוק (ויקרא כ‪:‬ז)‬ ‫כ“ק מרן מהר“י זי“ע האט דערציילט‪ :‬איך האב‬ ‫בלב‪ .‬אבער מרן זי“ע האט‬ ‫זאגט‪“ :‬והתקדשתם והייתם קדושים“‪—,‬אז מ‘זאל‬ ‫געהערט פונעם טאט‘ן ז“ל [כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא‬ ‫גלייך פארשטאנען וואס‬ ‫זיך דערווייטערן פון נישט‬ ‫זי“ע] אז אמאהל האט אים זיין רבי‪ ,‬דער ‘חוזה‘ פון‬ ‫דער צדיק טראכט‪ ,‬האט ער‬ ‫שיינע זאכן און דאס גלייכן‪.‬‬ ‫לובלין זי“ע געזאגט‪“ :‬איר זענט א צדיק“‪ ,‬און באלד‬ ‫זיך צו אים געוואנדן מיט א‬ ‫מיט דעם האט מרן מהרי“ד‬ ‫האט ער מוסיף און מרחיב געווען‪“ :‬מ‘זאל מיר זאגן‬ ‫פראגע? לויט אייער מיינונג‬ ‫זי“ע ערקלעהרט וואס די‬ ‫אז איך בין א צדיק‪ ,‬וואלט איך נישט געגלויבט‪.‬‬ ‫ווער איז אייגענטליך‬ ‫גמרא (פסחים פו‪ ):‬זאגט‪:‬‬ ‫און אפילו מלאכים זאלן מיר זאגן‪ ,‬וואלט איך אויך‬ ‫גרעסער‪ ,‬איינער וואס איז‬ ‫“כל מה שיאמר לך בעל‬ ‫נישט געגלויבט‪ .‬און ווען דער באשעפער זאל מיר‬ ‫געבוירן געווארן ביי מיוחס‘דיגע און חשובע‬ ‫הבית עשה חוץ מצא“—‬ ‫זאגן וואלט איך געגלויבט נאר אויף די רגע‪ ,‬אבער‬ ‫עלטערן‪ ,‬אדער איינער וואס איז געבוירן געווארן‬ ‫אלס וואס דער בעל הבית‬ ‫א רגע שפעטער שוין נישט‪ .‬האט דערויף כ“ק מרן‬ ‫ביי פשוטע עלטערן? האט דער צדיק געשוויגן‬ ‫הייסט דיך טוען זאלסטו‬ ‫מהר“א זי“ע געזאגט‪ ,‬אז מיט דעם האט דער רבי פון‬ ‫און גארנישט געענטפערט‪ .‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫פאלגן‪ ,‬אויסער ווען ער הייסט דיך ארויסגיין פון די‬ ‫לובלין ערקלעהרט וואס רש“י זאגט‪“ :‬אף נח מקטני‬ ‫ערקלעהרט‪ :‬חז“ל לערנען אונז‪“ ,‬חייב אדם לומר‬ ‫שטוב‪ .‬בעה“ב מיינט דער באשעפער‪ ,‬אלעס וואס‬ ‫אמנה הי‘‪ ,‬מאמין ואינו מאמין“ אזוי‪ :‬וויבאלד דער‬ ‫מתי יגיעו מעשי למעשי אבותי“‪—,‬א מענטש דארף‬ ‫דער באשעפער הייסט דארפסטו טוען‪“ ,‬חוץ מצא“‪.‬‬ ‫באשעפער האט געזאגט פאר נח (נח ז‪:‬א) “כי אותך‬ ‫שטרעבן אנצוקומען צו די מעשים פון זיינע עלטערן‪.‬‬ ‫כאטש דער באשעפער האט בפירוש געזאגט פאר‬ ‫ראיתי צדיק לפני בדור הזה“‪—,‬האט נח געגלויבט‬ ‫דעריבער דער וואס זיינע עלטערן זענען מיוחסים‬ ‫נח “צא מן התיבה אתה ואשתך וגו‘“‪—,‬אז ער איז‬ ‫וואס דער באשפער זאגט אים אז ער איז א צדיק נאר‬ ‫און בני תורה‪ ,‬גייט ער שטענדיג ארום איינגעבויגן‬ ‫ערלויבט ארויסצוגיין פון די תיבה און שפאצירן‬ ‫אויף די רגע‪ ,‬אבער א רגע שפעטער האט ער נישט‬ ‫מיט א צובראכן הארץ ווייל ער ווייסט ביי זיך אז ער‬ ‫מיט זיין פרוי‪ ,‬פונדעסטוועגן איז ער נישט געווען‬ ‫געגלויבט אז ער איז נאך א צדיק‪( .‬כתבי הקודש כ“ק מהר“ם‬ ‫איז נאך נישט אנגעקומען‪ ,‬צו דערגרייכן די מעשים‬ ‫מחויב דאס צו טוען‪( .‬קול התור)‬ ‫מבילגורייא זי“ע מובא ביחיד בדורו פרק ו‘)‬ ‫פון זיינע עלטערן‪ ,‬און דעריבער קען ער זיך נישט‬ ‫‪b‬‬ ‫‪b‬‬ ‫גרויס האלטן מיט זיין יחוס‪.‬‬ ‫“קדש עצמך במותר לך‪“ “...‬איך האב גאר געוואוסט‪ ,‬אז‬ ‫אזוי ווי מיר געפונען ביי שלמה המלך‪ ,‬וואס איז‬ ‫צא מן התיבה אתה ואשתך ובניך‪( ...‬נח ס‘איז דא פאר מיר פיש אין‬ ‫געווען דער זוהן פון דוד המלך‪ ,‬און פונדעסטוועגן‬ ‫לוד“‪.‬‬ ‫האט ער זיך נישט בארוהמט מיט זיין יחוס‪ ,‬און אין‬ ‫ח‪:‬טו‪-‬טז)‬ ‫אנהויב ‘שיר השירים‘ וואס איז קודש קדשים‪ ,‬האט‬ ‫ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געוויילט אין די ובכל דגי הים בידכם נתנו‪( .‬נח ט‪:‬ב)‬ ‫ער נישט געשריבן זיין יחוס נאר געשריבן סתם ‘שיר‬ ‫אין די ערשטע יאהרן פון כ“ק מרן מהר“א‬ ‫שטאט ראצפערט (ביי די ערשטע וועלט קריג) איז‬ ‫השירים אשר לשלמה‘‪ .‬אבער א צדיק וואס זיינע‬ ‫מבעלזא זי“ע אין ארץ ישראל‪ ,‬אין די “תקופת‬ ‫צו אים געקומען א דארטיגער רב‪ ,‬און זיך אפגערעדט‬ ‫עלטערן זענען געווען פשוטע מענטשן‪ ,‬שפיהרט‬ ‫הצנע“‪ ,‬איז געווען א גרויס מאנגל צו באקומען פיש‪,‬‬ ‫אויף די חסידים אז זיי רודפ‘ן אים‪ .‬פרעגט אים מרן‬ ‫ער שטענדיג א שטאלצקייט און האלט זיך גרויס‪,‬‬ ‫און אפילו א קליינע פיש בלויז לכבוד שבת קודש‪,‬‬ ‫זי“ע פארוואס? האט ער געענטפערט‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫ווייל ער טראכט ביי זיך אין הארץ‪ ,‬אז זיינע מעשים‬ ‫געוואוינט צו שפאצירן מיט זיין פרוי‪ .‬זאגט אים מרן‬ ‫זענען שוין אסאך גרעסער פון די מעשים פון זיינע‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫ח‬ ‫ב‬ ‫אֹוצר‬ ‫תשפ“ ָ‬ ‫‏ז‬ ‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה מרבוה"ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר‪ ...‬אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫מיינעט וועגן בעהט איך אז דו זאלסט נישט אזוי‬ ‫‪b‬‬ ‫האט מען נישט געקענט באקומען‪ .‬איינמאהל‬ ‫“די צעהן פינגער טובל איך‬ ‫מאכן“‏‪ .‬האב איך גענומען די קוראזש און געפרעגט‬ ‫פאר שבת האט מרן זי“ע זיך געוואנדן צום משמש‬ ‫פארוואס וויל נישט מרן אז איך זאל אזוי מאכן?‬ ‫יעדער טאג“‪.‬‬ ‫בקודש הרה“ג רבי אהרן מרדכי רוטנער ז“ל‪ ,‬און‬ ‫האט מיר מרן זי“‏ע געענטפערט‪ :‬איך בין חושש אז‬ ‫אים געבעהטן ער זאל פאהרן צו די שטאט לוד‬ ‫אלכהול איז א דבר חריף און ס‘קען זיין אז ס‘וועלן‬ ‫און זיך אינטערעסירן אויב ס‘איז מעגליך‪ ,‬דארט‬ ‫ובכל דגי הים בידכם נתנו‪( ...‬נח ט‪:‬ב)‬ ‫אריין גיין בליעות פון די ווערים אין די פיש“‪“( .‬אור‬ ‫צו קענען פארשאפן פיש אויף שב“ק‪ .‬דער משב“ק‬ ‫הצפון ‏“ קובץ קנ“‏ט חודש תשרי תשפ“‏ג)‬ ‫ווען כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע איז געווען‬ ‫האט אין ערשט געטראכט פארוואס זאל אין לוד‬ ‫אין מאריענבאד אויף אפרוה איז ער איינגעשטאנען‬ ‫‪b‬‬ ‫זיין צו באקומען פיש ווען אין די גרויסע שטאט תל‬ ‫אינעם האטעל פון ר‘ משה דוד לייטנער‪ ,‬וואס‬ ‫“‏געמאכט א לאנגער וועג צו‬ ‫האט געזארגט פאר אלע געברויכן פון מרן זי“ע‬ ‫אביב איז נישט דא קיין פיש‪ ,‬און פארוואס פונקט‬ ‫אונז‪“...‬‏‬ ‫אין די שטאט לוד?‬ ‫מיט‘ן גרעסטן מאס איבערגעגעבנקייט‪ .‬שבת‬ ‫אבער כמצות רבו איז דער משב“ק הרה“ג‬ ‫ביים טיש ווען מ‘האט דערלאנגט די פיש‪ ,‬האט ר‘‬ ‫ובכל דגי הים בידכם נתנו (נח ט‪:‬ב)‬ ‫רבי אהרן מרדכי‪ ,‬גלייך געפאהרן קיין לוד אזוי‬ ‫משה דוד דערלאנגט א גאפל צו עסן די פיש און‬ ‫ביי די סעודת בר מצוה פון מרן מהר“י מבעלזא‬ ‫ווי מרן זי“ע האט אים געבעהטן‪ .‬אהנקומענדיג‬ ‫דערביי געזאגט “רבי איך אליין האב געטובל‘ט‬ ‫זי“ע‪ ,‬האט מען ארויפגעלייגט א זעלטענעם גרויס‘ן‬ ‫קיין לוד טרעפט ער אהן דעם ‘לודער‘ שוחט‪ ,‬און‬ ‫דעם גאפל אין די מקוה דריי מאהל“‪ .‬גלייך האט‬ ‫פיש אויפ‘ן טיש‪ ,‬וואס מ‘האט געפאנגען אינעם‬ ‫פרעגט אים גלייך צו ער ווייסט אפשר ווי מ‘קען‬ ‫מרן זי“ע‪ ,‬אויפגעהויבן זיינע הייליגע צוויי הענט‬ ‫טייך נעבן סקאהל‪ .‬ווען מרן מהר“ש זי“ע האט‬ ‫דא פארשאפן פיש פאר‘ן בעלזער רב אויף שב“ק?‬ ‫און אויסגעשפרייט די צעהן פינגער אויף ארויף‬ ‫געקוקט אויפ‘ן פיש האט ער געזאגט‪“ :‬דער פיש‬ ‫זענען זיי ביידע געגאנגען אין מארק אריין און דארט‬ ‫און געזאגט פאר ר‘ משה דוד‪“ :‬דו זעהסט די צעהן‬ ‫איז נישט פון די געגענט‪ ,‬נאר פון דערווייטענס‪.‬‬ ‫מעקלער‘ס‬ ‫געטראפן‬ ‫פינגער איך טובל זיי יעדער טאג!“‬ ‫ווען דער פיש איז ארויס געשווימען פון זיין פלאץ‬ ‫און טרעגער‘ס און ביי‬ ‫‪b‬‬ ‫האב איך שוין געוואוסט אז ער קומט צו אונז‪ .‬דער‬ ‫זיי געפרעגט צו זיי ווייסן‬ ‫פיש האט געמאכט א לאנגען וועג ביז ער איז צו‬ ‫“חושש צוליעב בליעות פון די‬ ‫אפשר ווי מען קען דא‬ ‫אונז אנגעקומען“‪( .‬יחיד בדורו עמ‘ רמב)‬ ‫ווערים אין די פיש‪“...‬‏‬ ‫קויפן פיש? האט איינער‬ ‫פון זיי געענטפערט אז ער‬ ‫‪b‬‬ ‫ובכל דגי הים בידכם נתנו (נח ט‪:‬ב)‬ ‫האט ביי זיך אין שטוב דריי‬ ‫“‏מיר האבן שוין געוואוסט פון‬ ‫הגאון רבי יוסף פאדווא שליט“‏א‪ ,‬רב ביהמ“‏ד‬ ‫לעבעדיגע קארפיון פיש‬ ‫דעם פיש‪“...‬‏‬ ‫“חשב האפוד ‏“ לונדון‪ ,‬האט דערציילט‪ :‬אמאהל‬ ‫זייענדיג אין ארץ ישראל און ווארטנדיג אריינצוגיין‬ ‫אבער ער איז נישט גרייט זיי אוועק צוגעבן (ווייל‬ ‫ביי אים זענען אויך די פיש א יקר המציאות) האט‬ ‫ובכל דגי הים בידכם נתנו‪( ...‬נח ט‪:‬ב)‬ ‫אל הקודש פנימה צו כ“‏ק מרן מהר“‏א זי“‏ע‪ ,‬האט‬ ‫דער שוחט אים געפרעגט צו ער וואלט געמאכט א‬ ‫אמאהל ערב שבת האט זיך באוויזן א גוי‪ ,‬אין‬ ‫ער אנגעטראפן הגה“‏ח רבי אהרן מרדכי רוטנער ז“ל‬ ‫טויש ער וועט אים געבן דריי עופות‪ ,‬פאר די דריי‬ ‫שטוב פון כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬מיט א גרויסן פיש‬ ‫משב“‏ק ביי מרן זי“ע און אים‬ ‫קארפיון פיש? יענער איז באשטאנען צו מאכן‬ ‫אין די הענט צו פארקויפן‪ .‬ער האט דערציילט‬ ‫דערמאנט ווי ער געדענקט‬ ‫דעם טויש (ווייל עופות זענען אויך געווען א יקר‬ ‫פאר די שטוב מענטשן אז ער דרייט זיך שוין ארום‬ ‫ווי ער פלעגט לאור היום‪,‬‬ ‫המציאות און דער שוחט האט געהאט ביי זיך אין‬ ‫אסאך צייט וועלנדיג פארקויפן דעם פיש אבער‬ ‫איידער ער האט געקאכט די‬ ‫שטוב עטליכע עופות)‪ ,‬און זיי האבן געמאכט דעם‬ ‫ס‘איז אים נישט געלונגען צו טרעפן א קונה‪ .‬האט‬ ‫פיש לכבוד שבת‪ ,‬האט ער זיי‬ ‫טויש‪ .‬דער משב“ק הרה“ג רבי אהרן מרדכי‪ ,‬האט‬ ‫מען אים געזאגט אז אין שטוב פונעם צדיק וועט‬ ‫גוט בודק געווען פון ווערים‪.‬‬ ‫גלייך גענומען די דריי קארפיון פיש‪ ,‬און מיט גרויס‬ ‫האט אים הגה“‏ח רבי אהרן‬ ‫פרייד איז ער צוריק געפאהרן קיין תל אביב צום‬ ‫מער זיכער קויפן פון אים דעם פיש‪ .‬האט מרן זי“ע‬ ‫מרדכי דערציילט א מעשה‪,‬‬ ‫שטוב פון מרן זי“ע מיט די פיש אין די הענט‪ .‬ווען‬ ‫געהייסן אז מ‘זאל קויפן דעם פיש און באצאהלן‬ ‫ווי מ‘זעהט דאס גרויסע‬ ‫ער האט אריינגעברענגט די פיש אין שטוב‪ ,‬האט‬ ‫דעם פוהלן פרייז‪ .‬און ער האט ערקלעהרט‪“ :‬דער‬ ‫זהירות פון מרן זי“‏ע‪ .‬אמאהל האב איך געזאגט פאר‬ ‫שוין מרן זי“ע געווארט‪ ,‬און ער האט אים געזאגט‪,‬‬ ‫פיש גייט שוין דריי הונדערט מייל צו אונז‪ .‬אזוי ווי‬ ‫מרן זי“‏ע אז איך האב א ‘פאטענט‘‪ ,‬צו מאכן זיכער‬ ‫“איך האב געוואוסט‪ ,‬און גאר געוואוסט‪ ,‬אז ס‘איז‬ ‫ער האט זיך געגעבן דעם ערשטן שאקל האבן מיר‬ ‫אז די פיש זענען אינגאנצן ריין פון ווערים‪ .‬איך‬ ‫דא פאר מיר פיש אין לוד“‪ .‬פון דעמאלט אהן האט‬ ‫שוין געוואוסט פון אים‪( “.‬בשם הרה“ח רבי חיים נטע כץ‬ ‫לייג אריין עטליכע טראפן פון ‪ 96%‬אלכהול אינעם‬ ‫אים מרן זי“ע מער נישט געבעהטן אז ער זאל‬ ‫ז“ל ‪ -‬יחיד בדורו עמ‘ רמג)‬ ‫וואסער ווי די פיש זענען‪ ,‬און די ווערים פאלן פשוט‬ ‫ברענגען פיש פון לוד‪ .‬ויהי לדבר פלא‪( .‬מפי המשב“ק‬ ‫‪b‬‬ ‫הרה“ג רבי אהרן מרדכי רוטנער ז“ל‪ ,‬דומ“ץ קהל מחזיקי הדת באר“י) אוועק פון די פיש‪ .‬האט מיר מרן זי“‏ע געזאגט‪“ :‬פאר‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫ט‬ ‫ב‬ ‫תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬ ‫פאפירן ווי ס‘שטייט פארשריבן די חובות‪.‬‏און דער‬ ‫נישט קיין קעגנערס‪ ,‬מיינט דאס אז זיין ארבעט איז‬ ‫‪E‬‬ ‫“דאס תמימות פונעם פאסטוך‪“. .‬‏‬ ‫בעש“ט האט גענומען בלעטערן די פאפירן‪ ,‬ביז‬ ‫נישט מיט גערעכטיגקייט נאר מיט חנופה‪ ,‬ווייל ער‬ ‫ער איז צוגעקומען צו איין שטר‪ ,‬און דער בעש“ט‬ ‫וויל יעדן געפעלן‪ ,‬אבער אן איש אמת וואס גייט‬ ‫זאגט‪“ :‬קען איך האבן דעם שטר במתנה?“‏‬ ‫מיט גערעכטיגקייט און מיט ישרות‪ ,‬ער ווערט‬ ‫“‏רבי‪ ,‬וואס פאר א ווערד האט דען דער שטר‪,‬‬ ‫נישט דערשראקן פון קיין קעגנערס און האט נישט‬ ‫איש צדיק תמים‪(...‬נח ו‪:‬ט)‬ ‫דער מענטש לעבט דאך שוין נישט עטליכע יאהר‪,‬‬ ‫‏איבער די מעלות פון די תמימות פון אנשים מורא פון זיי‪ ,‬נאר פיהרט זיין קהילה מיט שטאלץ‬ ‫און ער האט גאר נישט איבערגעלאזט‪“.‬‏זאגט דער‬ ‫פשוטים ווערט דערציילט‪,‬‏אז דער צדיק הרה“ק ובדרך התורה‪.‬‬ ‫בעש“ט‪ :‬פונדעסטנוועגן וויל איך דאס האבן! ‏ווי‬ ‫‪E‬‬ ‫רבי משה לייב מסאסוב זצוק“ל איז אמאהל‬ ‫נאר ער האט דאס אהין געגעבן‪ ,‬האט דאס דער‬ ‫בעש“ט צוריסן‪ ,‬און געזאגט‪“ :‬איך בין מוחל דעם‬ ‫גאנצן חוב פאר‘ן נפטר!“‏‏גיי אריין אין שטאהל‪ ,‬און‬ ‫“דאס פערדל איז געשטארבן‪“. .‬‏‬ ‫געווען אונטערוועגנס און ער האט באגעגנט‬ ‫א פאסטוך ווי ער פאשעט די שעפעלעך‪ .‬דער‬ ‫פאסטוך האט געזאגט עטליכע קאפיטלעך‬ ‫תהילים‪ ,‬און דערנאך אויפגעהויבן זיינע אויגן כי מלאה הארץ חמס‪( ...‬נח ו‪:‬יג)‬ ‫קוק וואס מיין פערד מאכט‪ ,‬זאגט דער בעש“ט‪.‬‬ ‫אריינקומענדיג אין שטאהל האט דער איד גלייך‬ ‫צום הימל און געזאגט‪“ :‬רבוש“ע‪ ,‬אזוי ווי איך‬ ‫באמערקט אז זיין געטרייע פערד איז טויט‪ .‬‏האט‬ ‫פאשע די שעפעלעך געטריי און איך בין צו‬ ‫אים דער בעש“ט ערקלעהרט‪ :‬וויבאלד דער‬ ‫זיי איבערגעגעבן‪ ,‬אזוי זאלסטו פאשן ‏דיינע‬ ‫מענטש איז דיר געווען שולדיג געלט‪ ,‬און ער האט‬ ‫שעפעלעך‪ ,‬די אידישע קינדער“‏‪ .‬ווען דער צדיק‬ ‫דיר נישט באצאהלט‪ ,‬האט דער בית דין של מעלה‬ ‫רבי משה לייב האט דאס געהערט האט ער זיך‬ ‫גע‘פסק‘נט אז ער מוז דיר באצאהלן מיט ארבעט‪,‬‬ ‫אנגערופן‪“ :‬פאסטעך טייערער! דו ווייסט אז אין‬ ‫איז ער ליידער מגולגל געווארן און א פערד‪ ,‬און‬ ‫תהילים שטייט א ספעציעלע “יהי רצון“ וואס‬ ‫ער זאל ארבעטן ביי דיר פאר די ווערד פונעם‬ ‫מ‘זאגט נאכ‘ן זאגן תהילים“‪ .‬דער פאסטוך האט‬ ‫געלט וואס ער איז דיר געווען שולדיג‪ .‬דעריבער‬ ‫צוגעזאגט אז פון היינט און ווייטער וועט ער זאגן‬ ‫האט ער אזוי שווער געארבייט‪ .‬‏אבער יעצט‬ ‫רש"י‪ :‬לא נחתם גזר דינם אלא על הגזל" (סנהדרין‬ ‫דעם יהי רצון‪ .‬‏נאכ‘ן אוועקגיין פון דארט הערט‬ ‫וויבאלד איך האב אים מוחל געווען דעם חוב‪ ,‬איז‬ ‫דער צדיק רבי משה לייב ווי א הימליש קול רופט קח‪ ,).‬זייער שטראף איז געווען צוליעב די זינד פון גזל‪.‬‬ ‫דער פערד געשטארבן‪ ,‬און זיין נשמה איז צוריק‬ ‫‏דער הייליגער בעל שם טוב‪ ,‬איז אמאהל‬ ‫אויס צו אים‪“ :‬גיי און זאג פאר‘ן פאסטוך ער זאל‬ ‫צו איר באשטימטן פלאץ אין גן עדן‪.‬‏(שבחי הבעש“ט)‬ ‫ווייטער זאגן “זיין“ יהי רצון‪ ,‬וואס איז ביי מיר אינטערוועגענס איינגעשטאנען אין א קרעטשמע‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫אזוי חשוב ווי דוד המלך ע“ה וואלט דאס אליין דער בעל הבית האט צוגעשטעלט א גרויסע‬ ‫“ ויאזוי א איד דארף עסן‪“. .‬‏‬ ‫ואתה קח לך מכל מאכל אשר יאכל‪...‬‬ ‫געזאגט!“ באלד האט דער צדיק אויסגעפיהרט סעודה‪ ,‬כיד המלך‪ .‬‏אינמיטן די סעודה פרעגט אים‬ ‫דעם הימלישן פארלאנג און געבעהטן דעם דער בעש“ט‪ :‬דו האסט גוטע פערד? “יא!“‏ זאגט‬ ‫דער בעש“ט “לאמיר גיין זעהן!“ ‏איז מען אריין אין‬ ‫שטאהל און באטראכט די פערד‪ ,‬און דער בעש“‏ט‬ ‫פאסטוך נישט צו ענדערן פון זיין מנהג‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫והיה לך ולהם לאכלה‪( ...‬נח ו‪:‬כא)‬ ‫אין די שטאט סאלוניקע איז געווען א איד‬ ‫א נסתר וואס האט ענטפלעקט גרויסע סודות‪.‬‬ ‫רופםט זיך אהן‪ ,‬ווייזנדיג אויף איינע פון די פערד‪:‬‬ ‫“קען איך האבן דעם פערד אלס א מתנה?“‬ ‫“‏רבי‪ ,‬דער פערד איז ביי מיר טייערער און‬ ‫“‏אן איש אמת האט קעגנערס‪“. .‬‏‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורתיו (נח ו‪:‬ט)‬ ‫די גדולים און רבנים פון שטאט זענען געווארן‬ ‫חשוב‘ער פון אלע אנדערע פערד וואס איך האב‪,‬‬ ‫שטארק איבערראשט פון די גרויסע סודות‬ ‫איינער פון די חסידים פון הרה“ק רבי‬ ‫ווייל ביי יעדער שווערע ארבעט באנוץ איך זיך מיט‬ ‫וואס זיי האבן פון אים געזעהן און געהערט‪.‬‬ ‫יחזקאל‘ע קוזמירער זי“ע‪ ,‬וועמען מ‘האט‬ ‫דעם פערד‪ ,‬ווען א וואגן זינקט איין אין בלאטע‪ ,‬און‬ ‫(ווייל דער איד איז נישט געווען באוואוסט‬ ‫אויפגענומען אלס רב אין א שטאט‪ ,‬איז געקומען‬ ‫אפילו דריי פערד קענען דאס נישט ארויס שלעפן‪,‬‬ ‫אלס איינער וואס האט א שייכות מיט אזעלכע‬ ‫בעהטן א ברכה און אן עצה פאר הצלחה‪ ,‬צו‬ ‫נעם איך דעם פערד‪ ,‬און ער שלעפט דאס ארויס!‬ ‫זאכן‪ ).‬ווען דער רב פון סאלוניקע‪ ,‬הרה״ק רבי‬ ‫קענען פיהרן זיין עדה בשלום ובשלוה‪ ,‬אז קיינער‬ ‫דער פערד ארבעט פאר מיר ספעציעל געטריי‪ ,‬איך‬ ‫יוסף קונו זצוק״ל‪ ,‬האט דאס געהערט פון די‬ ‫זאל נישט האבן קיין תערומות אויף אים‪ .‬האט‬ ‫קען דאס נישט אוועק געבן“‪ .‬‏דער בעש“ט האט‬ ‫רבנים‪ ,‬האט ער זיי געשטעלט איין פראגע‪:‬‬ ‫אים רבי יחזקאל‘ע געזאגט‪ :‬אויף נח זאגט די‬ ‫גארנישט גענטפערט‪ ,‬און זיי זענען צוריק אריין‬ ‫וויאזוי פיהרט זיך דער מענטש ביים עסן און‬ ‫תורה אז ער איז געווען א “איש צדיק תמים“‪,‬‬ ‫אין שטוב‪ ,‬און ווייטער געשמועסט‪ .‬אינצווישן האט‬ ‫טרינקען? האבן זיי אים געזאגט‪ ,‬אז ער עסט‬ ‫פונדעסטוועגן זאגן חז“ל אז טייל דרש‘ענען אים‬ ‫זיך דער בעל הבית אפגערעדט אז ער האט אסאך‬ ‫מער ווי אנדערע מענטשן‪ .‬האט זיי הרה״ק רבי‬ ‫לשבח און טייל לגנאי‪ .‬ווייל דער וואס דינט אין‬ ‫חובות‪ ,‬מענטשן קומען און טרינקען‪ ,‬און באצאהלן‬ ‫א רבנות אדער ציבור‘ישע שטעלע און ער האט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫נישט‪ .‬זאגט דער בעש“ט‪ ,‬לאמיר זעהן דיין בינטל‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יב‬ ‫‏ז‬ ‫תשפ“ ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫דער “חפץ חיים“‏ האט ערקלעהט פאר‘ן גאסט‪,‬‬ ‫די אויגן פון די פיש‪ .‬האט ער זיך געוואונדערט‬ ‫יוסף קונו געענטפערט‪ :‬אויב אזוי‪ ,‬דארף מען‬ ‫פארוואס מיינסטו וויל דאס קינד נישט עסן?‬ ‫דערויף? און ס‘איז אים גלייך איינגעפאלן א טעם‪,‬‬ ‫שוין נישט מער נאכפארשן‪ ,‬ווייל ער איז פון די‬ ‫ווייל דער יצר הרע רעדט אים אזוי צו‪ ,‬און דערביי‬ ‫ווייל ס‘שטייט אין פסוק (נח ז‪:‬כג) “וימח את כל‬ ‫התנגדות דקדושה‪ .‬ווייל די סטרא דקדושה רוהט‬ ‫האט האט דער “חפץ חיים“ צוגעגעבן‪ :‬חז“‏ל זאגן‬ ‫היקום“‪ ,‬זאגן חז“ל אבער נישט די פיש אין וואסער‪.‬‬ ‫נישט אויף א מענטש וואס עסט אסאך‪ .‬מ‘האט‬ ‫אויפ‘ן פסוק “כי יצר לב הארם רע מנעוריו“‪ ,‬אז פון‬ ‫ווייל זיי האבן נישט געזינדיגט איידער‘ן מבול‪ .‬ווייל‬ ‫זיך גלייך דערווייטערט פון אים‪ ,‬און ס‘האט זיך‬ ‫ווען א מענטש ווערט געבוירן האט ער שוין א‬ ‫דער מבול איז געקומען צוליעב די באשעפענישן‬ ‫טאקע ארויסגעוויזן אז ער איז פון די סטרא‬ ‫יצר הרע‪ .‬און וואס קען שוין דער יצר הרע רעדן‬ ‫וואס האבן פארדארבן זייער לעבן שטייגער אויף‬ ‫אחרא‪( ,‬פארקערט פון הייליג) דאס דארף זיין א‬ ‫צו אזא קליינעם? אז ער זאל נישט עסן‪ ,‬כדי ער‬ ‫די ערד און געזינדיגט‪ ,‬אזוי ווי חז“ל (מדרש רבה‬ ‫מוסר השכל פאר א מענטשן‪ ,‬וויאזוי א איד דארף‬ ‫זאל זיין א שוואכער‪ ,‬ער זאל נישט קענען לערנען‬ ‫י‪:‬ב) זאגן‪ :‬עין רואה‪ ...‬אז די אויגן ציעהן צו זינדיגן‪...‬‬ ‫עסן‪( .‬הגש״פ לגה״ק החיד“א זצוק״ל)‬ ‫און דאווענען‪ ,‬דאס קומט פון‏יצר הרע‪.‬‏ווען דער‬ ‫אבער די פיש האבן נישט געזינדיגט האבן זיי נישט‬ ‫‪E‬‬ ‫“‏וואס חברים קענען אויפטוען‪“. .‬‏‬ ‫גאסט האט זיך אונטער געשמייכלט‪ ,‬האט דער‬ ‫פוגם געווען אין די אויגן‪ ,‬קומט אויס אז פיש איז‬ ‫“חפץ חיים ‏“ זיך געבייזערט‪“ .‬איר גלויבט מיר‬ ‫נישט?‏קומט ארויס און גיט א קוק ווי דער פויער‬ ‫עסט און ווערט נישט פארטיג עסן‪ ,‬ווייל דער‬ ‫כי יצר לב האדם רע מנעוריו (נח ח‪:‬כא)‬ ‫זעלבער יצר הרע וואס שטערט דעם קליינעם‬ ‫אמאהל איז איינער פון די חסידים פון הרה“ק‬ ‫פון עסן‪ ,‬רערט צו דעם פויער יא צו עסן‪ ,‬ער זאל‬ ‫מלעכאוויטש זי“ע געווען אונטערוועגנס‪ ,‬און ער‬ ‫האבן‏מער כח צו פייניגן א איד“‪.‬‬ ‫האט געהאט א נסיון פון אן עבירה ר“ל‪ .‬דער ‘יצר‬ ‫‪E‬‬ ‫הרע‘ האט אים באהערשט‪ ,‬ביז דער חסיד האט‬ ‫“היטן דעם צלם אלקים‪ ,‬פארכטן די חיות‪“. .‬‏‬ ‫דער מובחר פון די בעלי חיים‪ ,‬און שבת קודש איז‬ ‫דער מובחר פון די גאנצע וואך‪ ,‬איז דעריבער א ומוראכם וחתכם יהיה על כל חית הארץ‬ ‫געשפיהרט אז ער האט נישט מער קיין כח צו‬ ‫קענען באזיגן דעם יצר הרע‪ .‬פלוצלינג האט דער‬ ‫חסיד געטראכט‪‘ :‬וויאזוי וועל איך באווייזן מיין‬ ‫פנים פאר‘ן רבי‘ן ווען איך וועל קומען צו אים?‘‬ ‫מצוה שבת צו עסן פיש דער מובחר פון די בעלי (נח ט‪:‬ב)‪.‬‬ ‫אבער דער ‘יצר הרע‘ האט אים נישט אפגעלאזט‪,‬‬ ‫אמאהל איז הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק‬ ‫און ער האט אים געזאגט אז ער זאל יא טוען די‬ ‫חיים‪ ,‬אלעס צוליעב די אויגן וואס האבן נישט‬ ‫זי“ע געפאהרן מיט עטליכע חסידים דורך א‬ ‫עבירה‪ .‬איי וואס וועט ער ענטפערן פאר‘ן רבי‘ן?‬ ‫פוגם געווען‪ ,‬און דעריבער עסט דער רבי די ריינע‬ ‫וואלד‪ ,‬אינמיטן וועג האבן זיך די פערד דערשראקן‬ ‫ער וועט מער נישט פאהרן צום רבי‘ן“! ביז ער האט‬ ‫אויגן פון די פיש‪ .‬ווי נאר הרה“ק רבי יוסל‘ע‪ ,‬האט‬ ‫און זיך אפגעשטעלט‪ .‬איז דער בעל עגלה‬ ‫זיך בארעכנט‪“ :‬וואס פאר א פנים וועל איך האבן‬ ‫געענדיגט טראכטן פון דעם טעם‪ ,‬האט זיך דער‬ ‫געגאנגען זעהן פון וואס די פערד האבן מורא?‬ ‫ווען איך וועל מיך טרעפן מיט מיינע חברים‪ ,‬די‬ ‫הייליגער רוזשינער אויסגעדרייט צו אים און‬ ‫זעהט ער ווי א בער שטייט גרייט צו אטאקירן די‬ ‫חסידים‪ ,‬נאכ‘ן באגיין אזא הארבע עבירה? ‘אט דער‬ ‫געזאגט‪“ :‬אינגערמאן דו האסט מכוון געווען צום‬ ‫פערד‪ .‬האט דער בעל עגלה אנגעהויבן שרייען‪.‬‬ ‫געדאנק האט אים געראטעוועט און אפגעהאלטן‬ ‫אמת‪( “...‬כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪-‬שב“ק פ‘ נח תש“ס)‬ ‫זאגט אים הרה“ק רבי אורי‪ ,‬ער זאל נישט מורא‬ ‫‪E‬‬ ‫פון זינדיג‘ן‪ .‬ווען דער חסיד איז שפעטער געקומען‬ ‫“‏דער יצר הרע רעדט א ין נישט צו עסן‪“. .‬‏‬ ‫האבן‪ ,‬און הרה“ק רבי אורי איז אראפ פון וואגן‪ ,‬זיך‬ ‫צו הרה“ק מלעכאוויטש‪ ,‬האט אים דער רבי גלייך‬ ‫דערמענטערט צום בער‪ ,‬אויפגעדעקט זיין שטערן‬ ‫געזאגט‪“ :‬וואס חבירים קענען אויפטוען‪ ,‬קען א רבי‬ ‫מיט זיין הוט‪ ,‬און דער בער איז באלד אנטלאפן‪.‬‬ ‫נישט אויפטוען!“ (ׁתורת אבות עמ‘ רע“חׂׂ)‬ ‫האט הרה“ק רבי אורי געזאגט אז ס‘איז נישט א‬ ‫כי יצר לב האדם רע מנעוריו (נח ח‪:‬כא)‬ ‫‪E‬‬ ‫“די אויגן האבן נישט געזינדיגט‪“. .‬‏‬ ‫מופת‪ ,‬ווייל ס‘שטייט (נח ט‪:‬ב) “ומוראכם וחתכם‬ ‫‏צום חפץ חיים זצ“ל איז אמאהל אריינגעקומען‬ ‫יהיה על כל חית השדה“‪—,‬אויב א מענשט מאכט‬ ‫א גאסט אין שטוב און געזעהן ווי ער גיט צו עסן‬ ‫נישט קליא זיין צלם אלוקים‪ ,‬האט ער נישט וואס‬ ‫פאר זיין קליינעם אינגל‪( ,‬וואס ער האט געהאט‬ ‫מורא צו האבן פון א חיה‪ .‬און דאס זאגט די משנה‬ ‫פון זיין צווייטע רעבעצין אין יאהר תרס“ד איז זיין‬ ‫וימח את כל היקום (נח ז‪:‬כג)‪.‬‬ ‫(אבות ג‪:‬י) “כל שרוח הבריות נוחה הימנו“‪‘ ,‬בריות‘‬ ‫ערשטע פרוי נפטר געווארן)‪ .‬דער “חפץ חיים ‏“ האט‬ ‫ווען הרה“ק רבי יוסל‘ע פון ראדוויל זי“ע‬ ‫מיינט אלע באשעפענישן און אויך חיות‪ ,‬אויב זיי‬ ‫פרובירט אריין צו שטופן עסן אין דעם קליינעמ‘ס‬ ‫איז געקומען דאס ערשטע מאהל צום הייליגן‬ ‫טשעפענן נישט און זענען נישט דיינע פיינט‪ ,‬איז א‬ ‫מויל‪ ,‬אבער דאס קינד האט נישט געוואלט עסן‪.‬‬ ‫רוזשינער זי“ע‪,‬איז ער געשטאנען אונטער די‬ ‫“אהר‘לע אהר‘לע‪ “,‬האט זיך דער “חפץ חיים“‏ סימן אז אויך “רוח המקום נוחה הימנו“‪( .‬אור עולם פרק יב)‬ ‫שטוהל פונעם רוזשינער‪ ,‬און ער האט באמערקט‬ ‫‪E‬‬ ‫געבעהטן ביים קינד‪ ,‬אבער אהן ‏ערפאלג‪ .‬‏און‬ ‫ווי ביים עסן די פיש עסט דער רוזישנער פריער‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יא‬ ‫ב‬ ‫אֹוצר‬ ‫תשפ“ ָ‬ ‫‏ז‬ ‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫אריינגענומען צו זיך אין שטוב און אים אויפגעצויגן‬ ‫צוזאמען מיט זיינע אייגענע קינדער‪ .‬אמאהל האט דער‬ ‫פעטער אנגעשמיהרט פיטער אויף די ברויט‪ ,‬פאר זיינע‬ ‫קינדער‪ ,‬אבער פאר‘ן קליינעם נחום‘ל האט ער געגעבן‬ ‫הרה“ק רבי מנחם נחום מטשערנאביל זי“ע‬ ‫פאסטנע ברויט‪ ,‬מיט גארנישט ארויף געשמירט‪ ,‬איין‬ ‫“מאור עינים“ • י“א מר‪-‬חשון תקנ“ה‬ ‫טאג האט דער קליינער נחום‘ל באמערקט ווי ס‘שטייט‬ ‫א שיסל וואס קוקט אויס צו זיין פוהל מיט פיטער‪ ,‬און‬ ‫ואלה תולדות‪:‬‏הרה“ק רבי מנחם נחום טווערסקי דער “מאור עינים“ איז געבוירן געווארן אין די שטאט נארינסק‬ ‫באמת איז דאס געווען ליים וואס מ‘האט געניצט צו‬ ‫אין יאהר ת“צ צו זיין טאטע רבי צבי הירש בהרה“ק רבי נחום גאון וועמען מען האט גערופן “רבי אדם בעל שם“‪ .‬זכר‬ ‫פארעכטן די לעכער אין די ווענט‪ ,‬ער האט זיך צוגעבויגן‬ ‫צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫און ארויס גענומען אביסל און געלייגט אויף זיין ברויט‪,‬‬ ‫האיש מקדש‪ :‬מרת שרה אן אייניקל פון רבי נתן נטע שפירא בעמח“ס “מבוא שערים“ “ואמרי שפר“‪ ,‬וואס האבן‬ ‫פארשטייט זיך אז ער האט שוין נאכדעם נישט געקענט‬ ‫געצויגן זייער יחוס ביז רש“י הק‘ און דוד המלך ע“ה‪.‬‬ ‫עסן זיין ברויט‪ .‬ווען דער “מאור עינים“ האט שפעטער‬ ‫תולדותיו‪ :‬א) ‏הרה“ק רבי משה (וואס זיין טאטע האט מעיד געווען אויף אים אז ער האט גילוי אליהו)‪ ,‬הרה“ק‬ ‫המפורסם רבי מרדכי‪ ,‬ממלא מקומו אלס מגיד מישרים אין טשערנאביל‪ ,‬און איידעם הרה“ק רבי אברהם מקאריסטשוב‪.‬‬ ‫זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫רבותיו‪ :‬הבעש“ט הק‘‪ .‬המגיד ממעזריטש‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫ספריו‪:‬‏ ספר “מאור עיניים“ על התורה‪“ .‬ישמח לב“ אויף ש“ס‪ .‬מ‘זאגט נאך פון צדיקים‪ ,‬אז לערנען ספר “מאור‬ ‫עיניים“‪ ,‬איז שטארק מסוגל פאר די נשמה‪ ,‬דער שיניאווא רב האט אמאהל געזאגט‪ ,‬אז מ‘וואלט געדארפט האבן דעם ספר‬ ‫“מאור עינים“ אין טלית בייטל און דאס לערנען‪ ,‬ווען מ‘גייט אנגעטוהן די הייליגע תפילין‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬טשערנאביל‪ .‬נאכ‘ן הסתלקות פונעם מעזריטשער מגיד‪ ,‬איז דער “מאור עינים“ געווארן דער‬ ‫הויפט ממלא מקום און ממשיך דרכו הקודש‪.‬‬ ‫פטירתו‪ :‬הרה“ק רבי מנחם נחום דער “מאור עינים“ איז נסתלק געווארן י“א חשון תקנ“ח אין עלטער פון אכט און‬ ‫זעכציג יאהר‪ .‬ער איז נטמן געווארן אין אן אוהל אין טשערנאביל‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫ער האט געדארפט צוריקגעבן פאר די עלטערן‪ .‬אבער די‬ ‫ווערט נתקרב צום דרך החסידות‬ ‫עלטערן‪ ,‬האבן נישט געוואלט צוריקנעמען דאס געלט‪,‬‬ ‫זאגנ‘דיג אז אין אמת‘ן זענען זיי געווען גאר שטארק‬ ‫אלס אינגערמאן‪ ,‬נאך איידער ער איז דערנעהנטערט‬ ‫געווארן צום דרך החסידות‪ ,‬איז דער “מאור עינים“‬ ‫צופרידן פון אים‪ ,‬נאר דער בעש“ט האט זיי געהייסן אז זיי‬ ‫געווען א מלמד אין א געוויסע שטאט‪ .‬דער בעש“ט האט‬ ‫זאלן מער נישט שיקן די קינדער צו אים‪ ,‬ווען דער “מאור‬ ‫עינים“ האט דאס געהערט‪ ,‬איז ער געפאהרן צום בעש“ט‪,‬‬ ‫אים געוואלט מקרב זיין צו זיך‪ ,‬האט ער געשיקט אנזאגן‬ ‫און דארט איז ער נתקרב געווארן צום דרך החסידות‪.‬‬ ‫פאר די עלטערן פון די קינדער וואס האבן געלערנט‬ ‫שער בלאט פונעם ערשטן דרוק פון ספר ‘מאור עינים‘‬ ‫איידער דער ‘מאור עינים‘ איז געקומען צו פאהרן‪ ,‬האט‬‫ביי אים‪ ,‬אז אינעם קומענדיגן זמן זאלן זיי מער נישט‬ ‫פארציילט די מעשה‪ ,‬האט ער צוגעלייגט‪“ :‬איך האב‬ ‫דער בעש“ט אנגעזאגט פאר די רעבעצין אז זי זאל זיך‬ ‫שיקן די קינדער לערנען צו רבי נחום‪ .‬די עלטערן האבן‬ ‫מיך דעמאלט אויסגעלערנט‪ ,‬אז אויב א מענטש זיכט צו‬ ‫אויסגעפאלגט דעם אנזאג פון בעש“ט און ווען ס‘האט‬ ‫היטן‪ ,‬ווייל ס‘קומט א “גנב“ אויף שבת‪ ,‬די רעבעצין איז‬ ‫האבן עפעס וואס איז נישט זיינס‪ ,‬וועט ער שאדן האבן‬ ‫זיך אנגעהויבן דער נייער זמן האט דער “מאור עינים“‬ ‫גאר אנטוישט געווארן פון די ווערטער‪ ,‬ווייל נאכקוקנ‘דיג‬ ‫דאס וואס ער האט שוין יא“!‬ ‫געוואלט אז די קינדער זאלן קומען לערנען‪ ,‬אבער צו‬ ‫דעם ‘מאור עינים‘ א גאנצן שבת האט זי גארנישט געזעהן‬ ‫זיין אנטוישונג זענען זיי נישט אנגעקומען‪ .‬האט ער‬ ‫געזעהן גרויסע מדרגות‬ ‫פארוואס דער בעש“ט רופט אים אן מיט‘ן טיטל “גנב“‪.‬‬ ‫געטראכט ביי זיך‪ ,‬אז מסתמא זענען די עלטערן נישט‬ ‫פארקעהרט‪ ,‬ער איז גאר אן איש קדוש‪ .‬מוצאי שב“ק איז‬ ‫‏אמאהל איז דער “מאור עינים“ געווען ביים הייליג‘ן‬ ‫צופרידן געווען פון אים‪ ,‬דערפאר שיקן זיי מער נישט‬ ‫די רעבעצין אריין צום בעש“ט און אים געפרעגט פשט אין‬ ‫בעש“ט אין צימער‪ ,‬האט זיך פאר זיינע אויגן ענטפלעקט‬ ‫די קינדער לערנען ביי אים‪ ,‬האט דער “מאור עינים“‬ ‫זיינע ווערטער וואס האבן זיכער א טיפן באדייט? האט‬ ‫א פארכטיגע געשעעהניש‪ ,‬ער זעהט ווי דער הייליגער‬ ‫באשלאסן אז די געלט וואס זיי האבן אים באצאהלט‬ ‫איר דער בעש“ט געענטפערט‪ ,:‬ער וויל דאך צו‘גנב‘ען דעם‬ ‫בעש“ט זיצט אויף זיין בענקל און דאס בענקל שוועבט‬ ‫פאר‘ן פאריגן זמן איז געווען בטעות‪ ,‬אויב אזוי דארף‬ ‫גאנצען עולם הבא‪.‬‬ ‫ממש אין די ליפט! איז דער “מאור עינים“ שטארק‬ ‫ער דאך צוריק געבן דאס געלט פאר די עלטערן‪ ,‬אבער‬ ‫דערציטערט געווארן‪ .‬רופט זיך אהן דער בעש“‏ט צו אים‪,‬‬ ‫א מוסר השכל‬ ‫דער “מאור עינים“ האט נישט פארמאגט קיין געלט‬ ‫“וואס שרעקסטו זיך? אז די וועסט דיך גוט איינקוקן‬ ‫ווען דער “מאור עינים“ איז געווען א קליין קינד‬ ‫צוריק צוגעבן‪ ,‬האט ער זיך אנגעבארגט א גרויסע‬ ‫וועסטו אויך קענען“‪.‬‬ ‫סומע געלט‪ ,‬פאר‘משכונ‘ט אלע זיינע חפצים‪ ,‬ביז ער איז זיין טאטע רבי צבי הירש נפטר געווארן‪ ,‬האט אים‬ ‫יאהרן שפעטער איז הרה“ק רבי מרדכי‘לע דער‬ ‫האט צוזאמען געשטעלט די גאנצע סומע געלט וואס זיין פעטער‪ ,‬זיין טאטנ‘ס ברודער הרה“ק רבי נחום‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יד‬ ‫ב‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫תשפ“ז‬‫פ‘ייןנח ַש ָּבת‬ ‫ַמ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫צו טרייבן די פערד‪ ,‬אבער זיי האבן זיך נישט געריהרט‬ ‫וואונדערליכע זאכן אין ספר ‘מאור עינים‘‬ ‫>>>>>‬ ‫הרה"ק רבי איציק'ל פון סקווירא האט דערציילט‬ ‫אז אמאהל האט דער רבי פון לובלין‪ ,‬געפרעגט פון‬ ‫פון פלאץ‪ .‬האט דער “מאור עינים“ געבעהטן דעם בעל‬ ‫העגלה ער זאל אראפגיין פון וואגן און זעהן וואס איז‬ ‫געשעהן? איז דער בעל העגלה אראפגעגאנגען‪ ,‬באקוקט‬ ‫הרה“ק רבי מנחם נחום‬ ‫זיין תלמיד הרה"ק רבי מאיר'ל מאפטא‪ ,‬אויב ער‬ ‫לערנט אינעם ספר "מאור עינים" פון הרה"ק רבי‬ ‫דעם וואגן אבער ער האט נישט געטראפן קיין שום‬ ‫פעהלער‪ .‬איז ער צוריק ארויף אויפ‘ן וואגן אבער דער‬ ‫מטשערנאביל זי“ע‬ ‫נחום מטשערנאביל? האט ער געענטפערט ניין! האט‬ ‫וואגן ריהרט זיך נישט‪ .‬האט דער “מאור עינים“ אים‬ ‫‪ -‬י“א מר‪-‬חשון תקנ“ה ‪-‬‬ ‫אים דער רבי פון לובלין געזאגט‪ :‬ס'איז מיר א גרויס‬ ‫געבעהטן נאכאמאהל אראפצוגיין‪ ,‬און בעסער באקוקן‬ ‫טשערנאבילער מגיד‪ ,‬אמאהל געווען אין צימער פון‬ ‫וואונדער אז דו לערנסט נישט אין דעם ספר‪ ,‬איך‬ ‫דעם וואגן‪ ,‬אבער ער טרעפט ווידער גארנישט‪ .‬ווען דער‬ ‫זיין טאטע דער “מאור עינים“‪ ,‬האט ער אויך געזעהן‬ ‫זאג דיר אז איך האב נישט געטראפן אין קיין שום‬ ‫“מאור עינים“ האט אים געוואלט שיקן א דריטן מאהל‪,‬‬ ‫די זעלבע פארכטיגע געשעעהניש‪ ,‬דער “מאור עינים“‬ ‫ספר אזעלכע וואונדערלכיע זאכן אזוי ווי איך האב‬ ‫זאגט צו אים דער בעל העגלה‪ ,‬א פראסטער דארפסמאן‪,‬‬ ‫זיצט אויפ‘ן בענקל און דאס בענקל שוועבט אין די‬ ‫געטראפן אין די דריי ספרים‪ .‬ספר הזוהר הקדוש‪,‬‬ ‫“רבי איך בין שוין צוויי מאהל אראפגעגאנגען אצינד גייט‬ ‫לופט‪ .‬זעהענ‘דיג די אויסטער‘לישע געשעעהניש ווי דער‬ ‫ספר אור החיים הקדוש‪ ,‬און ספר ‘מאור עינים‘‪.‬‬ ‫פאטער שוועבט אין די לופט‪ ,‬איז דער טשערנאבלער‬ ‫די נשמה‪“ :‬איך לאז אייך נישט ווייטער פאהרן ביז איר‬ ‫מגיד שטארק דערציטערט געווארן‪ .‬האט דער “מאור‬ ‫וועט מיר מוחל זיין“‪ .‬האב איך גענומען די נשמה און זי‬ ‫עינים“ זיך אנגערופן צום זוהן “וואס שרעקסטו זיך?‬ ‫פארווארפן אונטער די פינסטערע בערג‪ .‬און דעריבער‬ ‫אז דו וועסט דיך גיט איינקוקן וועסטו אויך קענען“‪( .‬די‬ ‫האב איך פארשפעטיגט‪.‬‬ ‫זעלבע וואס דער בעש“‏ט האט אים געזאגט ווען ער האט‬ ‫ווען דער “מאור עינים“ האט געענדיגט פארציילן‬ ‫דאס געזעהן ביי אים) ‏בשעת מעשה ווען דער בעש“‏ט‬ ‫זיין מעשה‪ ,‬רופט זיך אהן צו אים דער רבי ר‘ ברוכ‘ל‪,‬‬ ‫האט געשוועבט מיט‘ן בענקל האבן זיך געפונען אין‬ ‫“איך וואונדער זיך אויף אייך‪ ,‬ווייל אויף מיר זאגט מען‬ ‫צימער הייליגע נשמות וואס האבן א שייכות צו משיח‪.‬‬ ‫‘איך בין א בייזער גוטער איד‘‪ ,‬און אויף אייך זאגט מען‬ ‫האט דער “מאור עינים“ א כאפ געטוען א טייל פון די‬ ‫אז איר זענט ‘א גוטער גוטער איד‘“‪ ,‬און אזוי טוהט א‬ ‫הייליגע נשמות פאר זיך (ד‪.‬מ‪ .‬ער האט ממשיך געווען‬ ‫גוטער גוטער איד‪ ,‬פאר א צובראכענע נשמה? וויאזוי‬ ‫פאר זיינע דורות ווייטער פון די נשמות וואס האבן א‬ ‫דאס בית המדרש אמאהל אין טשערנאביל‬ ‫שייכות צו משיח)‪ .‬די מעשה האט רבי איציק‘ל סקווערער‬ ‫האט איר פארטריבן א נשמה און איר נישט געגעבן א‬ ‫תיקון? און דער רבי ר‘ ברוכ‘ל פארענדיגט און זאגט‪:‬‬ ‫אמאהל דערציילט‪ ,‬און ער האט אויסגעפיהרט‪“ ,‬איך האב‬ ‫איר אראפ“‪ .‬דערציילט ווייטער דער “מאור עינים“‪“ ,‬איך‬ ‫אויך גענומען פאר מיר פון די הייליגע נשמות“‪.‬‬ ‫“קומט לאמיר ביידע אנטוהן דעם טיזליק [טיליפ] און‬ ‫בין אראפ פונעם וואגן‪ ,‬און באמערקט ווי א נשמה שטייט‬ ‫גיין זוכן די נשמה“‪.‬‬ ‫‏נאר די הסתלקות פונעם הייליג‘ן בעש“ט‪ ,‬א‘‬ ‫פארנט פון די פערד און לאזט זיי נישט פאהרן“‪ .‬האב‬ ‫שבועות פון יאר תק“ר‪ ,‬האט איבערגענומען די הנהגה‬ ‫ס‘האט נישט גענומען לאנג און קיין טשערנאביל‬ ‫איך געפרעגט די נשמה‪ :‬פארוואס לאזטו נישט פאהרן?“‬ ‫איז געקומען א פרוי אן אלמנה‪ ,‬וואס איר מאן איז‬ ‫זיין הייליגער תלמיד דער רבי ר‘ בער ממעזריטש‪ ,‬דער‬ ‫האט די נשמה געענטפערט‪“ :‬איך דארף אז איר זאלט מיר‬ ‫“מאור עינים“ איז געווארן א תלמיד מובהק פונעם‬ ‫נפטר געווארן א קורצע צייט פריער‪ .‬די אלמנה האט אין‬ ‫מוחל זיין וואס איך האב פוגע געווען אין אייער כבוד‪ ,‬און‬ ‫טשערנאביל געבוירן א זוהן‪ ,‬אבער זי איז נפטר געווארן‬ ‫מעזריטשער מגיד‪ ,‬און ווי באקאנט‪ ,‬ווען דער “מאור‬ ‫נאר דעמאלט וועל איך קענען קומען צו מיין אייביגע רוה‪.‬‬ ‫עינים“ ברענגט אין זיין ספר “מורי“‪ ,‬מיינט דאס זיין רבי‬ ‫ביים געבורט‪ .‬דאס קינד א קייליכיג יתום‘ל פון טאטע‬ ‫איך בעהט אייך מחילה ווייל איך האב אויף אייך מלשין‬ ‫און מאמע איז אויפגעצויגן געווארן ביי “מאור עינים“‬ ‫דער מעזריטשער מגיד‪.‬‏אין יענע תקופה‪ ,‬נאך ביים לעבן‬ ‫געווען און צוליעב מיר זענט איר געזיצן אין תפיסה“‪ .‬האב‬ ‫פון מגיד פלעגט שוין דער “מאור עינים“ ארומפאהרן‬ ‫אין שטוב‪ .‬און דאס קינד איז קראנק געווארן אויף א‬ ‫איך געענטפערט פאר די נשמה “איך בין דיר מוחל“‪ .‬זאגט‬ ‫גאר שווערע צרעת‪ .‬און געפעהרליך געליטן‪ ,‬זיך כסדר‬ ‫אין די שטעט און דערפער און האלטן דרשות צו ערוועקן‬ ‫מיר די נשמה‪“ :‬ס‘איז נאך נישט פערטיג ווייל צוליעב‬ ‫אידישע קינדער צו תשובה‪ ,‬און אנווארעמען אידישע‬ ‫געקראצט דעם קערפער און ביטערליך געוויינט‪ .‬די‬ ‫מיר זענט איר לענגער געזיצן אין תפיסה‪ ,‬און איך בעהט‬ ‫טאכטער פונעם “מאור עינים“ האט זיך זייער שטארק‬ ‫הערצער צום הייליגן באשעפער‪ ,‬און דער הייליגער‬ ‫מחילה אויף דעם אויך“‪ .‬האב איך געענטפערט‪“ :‬איך בין‬ ‫מעזריטשער מגיד האט אים אנגעגארטלט מיט מוט און‬ ‫אפגעגעבן מיט‘ן קינד‪ ,‬און זעהענ‘דיג די געפערליכע‬ ‫דיר מוחל אןיף דעם אויך“‪ .‬זאגט מיר די נשמה ווייטער‪:‬‬ ‫יסורים וואס דאס קינד ליידט‪ ,‬איז זי אריין געגאנגען צו‬ ‫כוח אנצוגיין מיט די הייליגע ארבעט‪.‬‬ ‫“איך דארף אויך בעהטן מחילה ווייל איך האב מוציא שם‬ ‫איר טאטע און געזאגט‪“ :‬טאטע ווי לאנג וועט נאך דאס‬ ‫רע געווען אויף אייער טאכטער די צדיקת חוה‘לע“‪ .‬אויף‬ ‫מתקן געווען א נשמה‬ ‫קינד דארפן אזוי שטארק ליידן‪ ,‬און אפשר קען אים‬ ‫דעם האב איך געענטפערט‪“ :‬קען איך דיר נישט מוחל זיין‪.‬‬ ‫אמאהל איז דער “מאור עינים“ געקומען קיין‬ ‫דער טאטע בענטשן מיט א ישועה?“ האט דער “מאור‬ ‫ווייל דאס דארפסטו בעהטן מחילה ביי מיין טאכטער“‪.‬‬ ‫מעזיבוז‪ ,‬באזוכן ביי רבי ר‘ ברוכ‘ל‪ .‬האט אים דער רבי‬ ‫עינים“ איר געענטפערט‪ :‬ס‘קען זיין אז ער דארף עפעס‬ ‫זאגט מיר די נשמה‪ :‬אויב זענט איר מיר נישט מוחל‪,‬‬ ‫ר‘ ברוכ‘ל געפרעגט פארוואס ער איז געקומען אזוי‬ ‫מתקן זיין‪ .‬האט די טאכטער געענטפערט‪“ :‬אפילו אויב‬ ‫לאז איך אייך נישט פאהרן ווייטער“‪ .‬זאג איך פאר די‬ ‫שפעהט‪ .‬האט דער “מאור עינים“ זיך פארענטפערט‬ ‫ער דארף א תיקון‪ ,‬האבן שוין זיכער די יסורים מכפר‬ ‫נשמה‪ :‬אויב לאזטו מיך נישט ווייטער פאהרן וועל איך‬ ‫און אים דערציילט‪ :‬אז אינמיטן וועג האבן די פערד‬ ‫געווען אויף זיינע זינד“‪ .‬ווען דער “מאור עינים“ האט‬ ‫דיך פארווארפן אונטער די פינסטערע בערג‪ .‬זאגט מיר‬ ‫אויפגעהערט צו פאהרן‪ .‬דער בעל העגלה האט פרובירט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫טו‬ ‫ב‬ ‫תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫נח‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמפ‘‬ ‫יין ַ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫זיצן ב“שבת אחים“ שבת ראטעוועט פון‬ ‫מאכן‪ ,‬און וויפיהל ער זאל פארדינען אויף יעדער קלייד‪,‬‬ ‫>>>>>‬ ‫גיהנום‬ ‫צום הייליג'ן “מאור עינים“ איז אמאהל געקומען‬ ‫איינער וואס איז א שוסטער‪ ,‬באשטימט מען פון הימל‬ ‫וויפיהל פאר שטיוול ער זאל מאכן‪ ,‬און וויפיהל ער זאל‬ ‫הרה“ק רבי מנחם נחום‬ ‫מטשערנאביל זי“ע‬ ‫פון דעם פארדינען“‪.‬‬ ‫א נפטר בעהטן אז ער זאל אים א טובה טוען‪ ,‬האט‬ ‫“איך“‪ ,‬פיהרט אויס דער הייליגער ‘מאור עינים‘‪“ ,‬בין‬ ‫אים דער “מאור עינים“ געפרעגט צי ער איז געווען‬ ‫אבער נישט קיין שניידער און נישט קיין שוסטער‪ ,‬איך‬ ‫געוואוינט צו זיצן ביי מסיבת מרעים במשך'ן שבת‬ ‫האלט זיך אויף פונעם געלט וואס מענטשן געבן מיר‪,‬‬ ‫‪ -‬י“א מר‪-‬חשון תקנ“ה ‪-‬‬ ‫קודש? האט דער נפטר געענטפערט אז נישט‪ ,‬האט ער‬ ‫און דאס האט מען פארשריבן ראש השנה וויפיהל יעדער‬ ‫דאס געהערט האט ער זיך אנגערופן צו זיין טאכטער‪:‬‬ ‫אים געענטפערט‪“ :‬אויב אזוי קען איך דיר נישט טוען‬ ‫איינער זאל מיר געבן‪ .‬אבער ווען ס‘זענען דא מענטשן‬ ‫“אזוי זאגסטו? זאלסט וויסן אז אין דעם קינד ליגט א‬ ‫קיין שום טובה“‪ .‬האט אויף דעם דער “ברכת אברהם“‬ ‫וואס געדענקען נישט מיר צו געבן דאס געלט וואס איז‬ ‫נשמה פון א איד וואס האט מוציא שם רע געווען אויף‬ ‫פון סלאנים דערציילט וועגן אן אלטן חסיד פונעם‬ ‫מיר באשעהרט צומאכן‪ ,‬וואס טוהט מען געווענליך אויבן‬ ‫דיר‪ .‬דעריבער איז בעסער אז דו אליין זאלסט זאגן‪“ :‬אז‬ ‫“יסוד העבודה“ וואס האט שוין נישט געהאט מער קיין‬ ‫אין הימל אין אזא פאל? מ‘איז ליידער גוזר אויף זיי אז‬ ‫די יסורים האבן שוין מכפר געווען אויף זיינע זינד“‪ .‬די‬ ‫כח צו גיין אויף זיינע אייגענע פיס‪ ,‬אבער הערנ‘דיג‬ ‫טאכטער האט אזוי געטוען און מוחל געווען פאר די‬ ‫וועגן דעם גרויס‘ן זכות פון זיצן בשבת אחים פרייטאג‬ ‫נשמה פאר די עוולה וואס זי האט איר געטוען‪ ,‬און גלייך‬ ‫צונאכט‘ס‪ ,‬האט ער זיך אויסגעדריקט‪“ :‬אזוי האט דער‬ ‫דערנאך איז דאס קינד נפטר געווארן‪ ,‬און די נשמה איז‬ ‫רבי געזאגט! פון היינט און ווייטער וועל איך שטענדיג‬ ‫געקומען למנוחה‪.‬‬ ‫קומען‪ ,‬איך וועל זיך וואלגער‘ן אויפ‘ן בויך און קריכן‬ ‫אויף אלע פיר‪ ,‬אבי צו קענען זיצן צוזאמען מיט נאך‬ ‫ער איז נישט א שניידער אדער שוסטער‬ ‫אנדערע אידן בשבת אחים פרייטאג צו נאכט‘ס‪“.‬‬ ‫דער הייליגער ‘מאור עינים“‪ ,‬אפילו ער איז שוין‬ ‫אליין געווען א רבי און שוין געפיהרט א גרויסע געמיינדע‬ ‫ווען די שטוב מענטשן האבן באמערקט אז ס‘פעהלט א‬ ‫פון גאר געהויבענע תלמידים און חסידים‪ ,‬פלעגט ער‬ ‫זילבערנע לעפל‪ ,‬האט מען באלד חושד געווען אז דער‬ ‫נאך ארומפאהרן איבער שטעט און שטעטלעך‪ ,‬האלטן‬ ‫ארימאן האט דאס גענומען‪ ,‬זענען זיי אים נאכגעלאפן‬ ‫דרשות און אסאך אויפטוען פאר אידישקייט‪ ,‬און מיט‬ ‫און באטאפט זיינע טאשן‪ ,‬און געפונען ביי אים דעם‬ ‫זיינע דרשות האט ער דערנענטערט אסאך אידישע‬ ‫זילבערנעם לעפל‪ .‬ווען מ‘האט אים געפרעגט פארוואס‬ ‫קינדער צום דרך ה‘‪ ,‬און זיי ארויסגעהאלפן ווען זיי‬ ‫ער האט דאס גענומען? האט ער געזאגט אז דער “מאור‬ ‫זענען רח“ל געווען אין א צרה‪ .‬אמאהל איז דער ‘מאור‬ ‫עינים“‪ ,‬האט דאס אים געגעבן אלס א געשאנק‪ .‬ווען‬ ‫עינים‘ אנגעקומען אין א שטאט וואו ס‘האבן געוואוינט‬ ‫זיי האבן געפרעגט דעם “מאור עינים“‪ ,‬אויב ער האט‬ ‫אסאך מתנגדים‪ ,‬איז איינער פון זי געקומען צום ‘מאור‬ ‫טאקע אוועק געגעבן דעם זילבערנער לעפל פאר‘ן‬ ‫עינים‘ און געפרענט‪“ :‬דער רבי גלייבט דאך זיכער‪,‬‬ ‫ארימאן‪ ,‬האט ער געזעהן אז דער ארימאן וועט יעצט‬ ‫דער ציון הק‘ אינעם אוהל אין טשערנאביל‬ ‫וואס די הייליגע חכמים ז“ל האבן געזאגט אז ‘פון‬ ‫ווערן פארשעהמט‪ ,‬האט ער געזאגט אז ער האט אים‬ ‫ראש השנה איז שוין באשטימט פון הימל וויפיהל א‬ ‫דאס טאקע אוועק געגעבן‪ .‬און ווען דער ארימאן האט‬ ‫זיי זאלן ח“ו קראנק ווערן אדער אן אנדערע צרה זאל זיי‬ ‫מענטש זאל פארדינען‬ ‫גע‘טענה‘עט אז זיי האבן אים אומזיסט פארשעהמט‪,‬‬ ‫אונטער קומען רח“ל‪ ,‬און דעמאלט דערמאנען זיי זיך שוין‬ ‫אינעם קומענדיגן יאהר‘‪,‬‬ ‫האט דער “מאור עינים“ נאך צוגעלייגט פאר‘ן ארימאן‬ ‫צו קומען צו מיר נאך א ברכה‪ ,‬און דעמאלט ברענגען זיי‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬פארוואס פארט‬ ‫א שיינע נדבה‪ ,‬כדי אים מפייס צו זיין‪ ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫מיר די סומע געלט וויפיהל מ‘האט באשטימט אויף זיי‬ ‫דער רבי ארום אין אלע‬ ‫אים פארשעהמט‪...‬‬ ‫ראש השנה אז זיי זאלן מיר געבן“‪.‬‬ ‫שטעט און נעמט צוזאמען‬ ‫וואס איז בית המקדש און וואס איז משיח‬ ‫זיי‬ ‫אויף‬ ‫קומען‬ ‫ח“ו‬ ‫ס‘זאל‬ ‫“אבער איך וויל נישט אז‬ ‫פון אידן די קוויטל‪-‬געלט‬ ‫צרות“‪ ,‬פיהרט ווייטער אויס דער הייליגער ‘מאור עינים“‬ ‫און סתם געלט‪ ,‬לויט‬ ‫אמאהל איז דער הייליגער “מאור עינים“‬ ‫פאהר איך ארום צו זיי‪ ,‬און איך נעםֶאפ פון זיי דאס געלט‬ ‫דעם וואס די חז“ל האבן‬ ‫אנגעקומען צו א פארשטופטן דארף‪ ,‬ווי ס‘האט‬ ‫וויפיהל זיי דארפן מיר געבן‪ ,‬און דורכדעם בלייבט יעדער‬ ‫געזאגט וואלט דער רבי‬ ‫געוואוינט איין עלענדער איד מיט זיין ווייב‪ ,‬דער איד איז‬ ‫געזונט און האבן נישט קיין צרות“‪.‬‬ ‫געדארפט ווארטן אין זיין‬ ‫געווען א גרויסער עם הארץ‪ ,‬און קוים געוויסט עפעס‬ ‫נישט געוואלט פארשעהמען דעם ארימאן‪ ...‬פון אידישקייט‪ .‬דער מאור עינים האט אים געבעהטן אז‬ ‫א בעכער פונעם מאור עינים אייגענעם שטאט אז די‬ ‫אן ארימאן איז אמאהל געקומען צום הייליג‘ן “מאור ער וויל ביי אים איינשטיין‪ ,‬און דער איד איז באשטאנען‬ ‫פרנסה זאל אנקומען צו אים שטוב אריין?“ האט דער‬ ‫עינים“‪ ,‬און געבעהטן א נדבה‪ .‬האט אים דער “מאור דערויף‪ .‬ער האט אים געגעבן א צימער פאר זיך‪ ,‬און‬ ‫“מאור עינים“ אים געענטפערט‪“ :‬אין הימל איז מען‬ ‫עינים“ געגעבן א שיינע מטבע‪ .‬אויפ‘ן וועג ארויס האט דער צדיק איז געגאנגען זיך אביסל אפרוהען‪ .‬אינמיט‘ן‬ ‫גוזר פאר יעדן איינעם וואס איז באשעפטיגט וויפיהל‬ ‫דער ארימאן באמערקט ליגן אויפ‘ן טיש א זילבערנער די נאכט‪ ,‬וועקט זיך אויף די פרוי פונעם בעה“ב‪ ,‬און זי‬ ‫ער זאל פארדינען‪ .‬למשל‪ ,‬אויב איינער איז א שניידער‪,‬‬ ‫לעפל‪ ,‬האט ער דאס גע‘לקח‘נט און באהאלטן ביי זיך‪ .‬זאגט פאר איר מאן‪ ,‬דאכט זיך מיר אז אונזער גאסט‬ ‫באשטימט מען פון הימל וויפיהל קליידער ער זאל‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫טז‬ ‫ב‬ ‫תשפ“ ָ‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫נח‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמפ‘‬ ‫יין ַ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫דער קראנקער איז געזונט געווארן דורך‬ ‫אלעם גוטן אבער דא וואוינט מען צווישן די גוים‪ ,‬און‬ ‫>>>>>‬ ‫מאכן א סעודה‪...‬‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט דערציילט‪:‬‬ ‫זיי טיילן אונז אויס אסאך צרות‪ ,‬אבער אין ארץ ישראל‬ ‫וועט נישט זיין קיין גויים‪ ,‬און מ‘וועט פון גארנישט דארפן‬ ‫הרה“ק רבי מנחם נחום‬ ‫דער הייליגער “מאור עינים“ איז אמאהל געפאהרן‬ ‫צוזאמען מיט‘ן רבי‘ן ר‘ זושא פון אניפאלי‪.‬‬ ‫מורא האבן‪ .‬דער איד גייט שנעל צוריק צו זיין ווייב‪ ,‬און‬ ‫ערקלעהרט איר וואס דער גאסט האט אים געזאגט‪.‬‬ ‫ענטפערט זי אים צוריק‪ ,‬זאג פאר‘ן גאסט אז ער איז זייער‬ ‫מטשערנאביל זי“ע‬ ‫אונטערוועגנס זענען זיי אהנגעקומען צו אן אכסניא‪,‬‬ ‫גערעכט אז ס‘איז נישט גוט צו וואוינען מיט די גויים‪ ,‬זאל‬ ‫‪ -‬י“א מר‪-‬חשון תקנ“ה ‪-‬‬ ‫און ס‘איז דארט געליגן א חולה מסוכן‪ .‬זעהענדיג אז‬ ‫משיח נעמען אלע גויים און זיי ארויף פיהרן קיין ארץ‬ ‫שפיהרט זיך נישט גוט‪ ,‬ווייל איך הער ווי ער קרעכצט‪.‬‬ ‫דער געזונט צושטאנד איז ליידער נישט גוט‪ ,‬האבן זיי‬ ‫ישראל און מיר וועלן לעבן דא במנוחה‪.‬‬ ‫דער בעה“ב צינד אהן א ליכטל און גייט אראפ זעהן‬ ‫באלד געהייסן אז מ‘זאל צוגרייטן פאר זיי א סעודה‪.‬‬ ‫ווען דער ‘מאור עינים‘ האט געהערט די תשובה‪ ,‬האט‬ ‫וואס ס‘טוט זיך מיט‘ן גאסט‪ ,‬און ווי נעהנטער ער קומט‬ ‫די צוויי צדיקים האבן זיך געוואשן און געגעסן פון‬ ‫ער זיך אנגערופן‪ ,‬יעצט פארשטייט ער פשט אינעם פסוק‬ ‫צום צימער פונעם “מאור עינים“‪ ,‬הערט ער טאקע ווי‬ ‫די סעודה‪ ,‬און באלד האט זיך דער געזונט צושטאנד‬ ‫“והוצאתי אתכם מתחת סבלות מצרים“‪ ,‬דער באשעפער‬ ‫ער קרעכצט‪ .‬ער קוקט אריין אינעם שליסל לאך פונעם‬ ‫פונעם קראנקען פארבעסערט‪ .‬האבן זיי דעמאלט‬ ‫זאגט‪“ :‬והוצאתי אתכם“ איך וועל אייך ארויס ציעהן‪,‬‬ ‫טיהר‪ ,‬און זעהט ווי דער “מאור עינים“ זיצט אויף דער‬ ‫איינגעטייטש דעם פסוק‪( .‬שמות כד‪:‬יא) “ויחזו את‬ ‫ערד מיט א ליכט נעבן זיך‪ ,‬און זאגט שטילערהייט‬ ‫האלקים ויאכלו וישתו“‪—,‬אלקים איז מרמז אויפ‘ן‬ ‫ווערטער און ער וויינט‪ ,‬און פון צייט צו צייט גיט ער‬ ‫מדת הדין‪“ ,‬ויחזו את האלקים“‪—,‬אז מ‘זעהט אז‬ ‫א קרעכטצט‪ .‬צוזעהנדיג דאס אלעס איז דער בעה“ב‬ ‫ס‘הערשט ליידער די מדת הדין‪ ,‬איז די עצה‪“ ,‬ויאכלו‬ ‫געווען זיכער אז זיין גאסט שפיהרט זיך נישט גוט‪ .‬ער‬ ‫וישתו“‪—,‬אז מ‘עסט א סעודה פאר‘ן באשעפער‘ס‬ ‫עפענט אויף די טיהר‪ ,‬אנטשולדיגט זיך און זאגט פאר‘ן‬ ‫וועגן‪ ,‬קען מען אפטוען און ממתיק זיין דעם מדת הדין‪.‬‬ ‫גאסט‪ ,‬איך זעה אז איר קרעכטצט אפשר שפיהרט איר‬ ‫זיך נישט גוט‪ ,‬וועל איך רופן א דאקטער? זאגט אים‬ ‫זוכה געווען צו די נשמה פון זיין זוהן הרה“ק רבי‬ ‫דער “מאור עינים“ ניין! איך דארף נישט קיין דאקטער‪,‬‬ ‫מרדכי‘לע‪ ,‬דער טשערנאבלער מגיד‪ .‬ס‘איז געווען ביי‬ ‫איך שפיהר זיך ב“ה זייער פיין‪ .‬אויב אזוי פארוואס זיצט‬ ‫די חתונה פון הרה“ק רבי אברהם המלאך‪ ,‬דער זוהן‬ ‫איר אויף די ערד און וויינט? ענטפערט אים דער ‘מאור‬ ‫פון הרה“ק רבי ר‘ בער דער מעזריטשער מגיד‪ ,‬און‬ ‫דער אוהל אין טשערנאביל‬ ‫עינים‘‪ ,‬איך טוה אפרעכטן תיקון חצות‪ .‬פרעגט דער‬ ‫בשעת מ‘האט אויסגערופן דרשה געשאנק האט דער‬ ‫“מסבלות מצרים“ פון צו קענען סובל זיין דעם גלות‬ ‫בעה“ב‪ ,‬וואס איז דאס תיקון חצות‪ ,‬און פארוואס טוהט‬ ‫מעזריטשער מגיד נישט געהאט ביי זיך קיין געלט‬ ‫מצרים‪ ,‬אבער ליידער זענען שוין דא אידן וואס זענען שוין‬ ‫מען דאס? ענטפערט אים דער מאור עינים‪ ,‬תיקון חצות‬ ‫צו געבן‪ .‬ווען דער “מאור עינים“ האט געזעהן אז זיין‬ ‫סובל דעם לאנגען גלות‪.‬‬ ‫מיינט אז מ‘וויינט אויפן חורבן בית המקדש‪ ,‬פרעגט דער‬ ‫רבי האט גרויס חלישת הדעת פון דעם‪ ,‬האט ער אים‬ ‫אונטערגעריקט א גאלדן קערבל‪ ,‬אז ער זאל האבן וואס‬ ‫אוועקגעגעבן זיין עולם הבא פאר א מקוה‬ ‫איד ווייטער‪ ,‬וואס איז דאס בית המקדש? דער ‘מאור‬ ‫עינים‘ זעהענדיג אז דער איד ווייסט ממש גארנישט‪,‬‬ ‫צו געבן פאר דרשה געשאנק‪ .‬און דער מעזריטשער‬ ‫דער “מאור עינים“ פלעגט ארומפאהרן אין שטעט‪,‬‬ ‫האט ער אים אנגעהויבן מסביר צו זיין‪ ,‬מיר אלע אידן‬ ‫מגיד האט גאר שטארק הנאה געהאט וואס דער “מאור‬ ‫און געווען שטארק באשעפטיגט אין די מצוה פון פדיון‬ ‫האבן אמאל געוואוינט אין ארץ ישראל‪ ,‬און דארט‬ ‫עינים“ האט געטוען‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן “ס‘איז דא א‬ ‫שבויים‪ ,‬און געראטעוועט אסאך אידן פון די הענט פון‬ ‫איז געווען א בית המקדש‪ ,‬און צוליעב אונזערע זינד‬ ‫הויעכע נשמה וואס קומט אראפ איינמאהל אין טויזנט‬ ‫די געמיינע פריצים‪ .‬אויך פלעגט ער מיט מסירות נפש‬ ‫זענען מיר פארטריבן געווארן פון דארט‪ ,‬אבער אי“ה‬ ‫יאהר‪ .‬אנדערע זאגן‪ ,‬אז ער האט געזאגט אז ס‘איז דא‬ ‫אויפבויען מקוואות אין אסאך שטעט‪ ,‬כדי אידן זאלן זיך‬ ‫ווען משיח וועט קומען‪ ,‬וועלן מיר אלע צוזאמען צוריק‬ ‫א נשמה פון עולם התיקון‪ ,‬און איך געב די נשמה א‬ ‫קענען רייניגן פאר‘ן הייליגן באשעפער‪ .‬אמאהל איז ער‬ ‫ארויף גיין קיין ארץ ישראל‪ ,‬און צוריק אויפבויען דעם‬ ‫מתנה פאר‘ן “מאור עינים“‪ .‬ווען רבי אהרן הגדול האט‬ ‫איז אנגעקומען אין א שטאט ווי ס‘איז נישט געווען א‬ ‫בית המקדש‪.‬‬ ‫דאס געהערט‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן אז ס‘איז שוין‬ ‫מקוה‪ .‬האט ער צוזאמען גענומען געלט פון די איינוואוינער‬ ‫און דער ‘מאור עינים‘ פרעגט דעם איד‪ ,‬ריכטיג אז‬ ‫לאנגע יאהרן וואס ער ווארט צו באקומען די נשמה‪.‬‬ ‫אין שטאט‪ ,‬אבער ס‘האט אים נאך געפעהלט א גרויסע‬ ‫די ווילסט אויך ארויף קומען קיין ארץ ישראל מיט אלע‬ ‫האט דער מעזריטשער מגיד געזאגט‪“ :‬פארפאלן!‬ ‫סומע געלט צו קענען ענדיגן די מקוה‪ .‬דארט אין שטאט‬ ‫אידן? ענטפערט דער איד‪ ,‬איך ווייס נישט‪ ,‬איך דארף‬ ‫כ‘האב דאס שוין געגעבן פאר‘ן “מאור עינים“‪ ,‬אבער‪,‬‬ ‫האט געוואוינט א גרויסער עושר וואס האט גארנישט‬ ‫פרעגן מיין ווייב‪ ,‬ער גייט צוריק ארויף און זאגט איר‬ ‫ער וועט זיין אן איידעם ביי דיר!“‪ ...‬ביים זיווג ראשון איז‬ ‫געוואלט געבן‪ ,‬ס‘האט נישט געהאלפן אלע בקשות‪ ,‬ביז‬ ‫אז דער גאסט שפיהרט ב“ה פיין‪ ,‬נאר ער פרעגט אויב‬ ‫הרה“ק רבי מרדכי‘לע‪ ,‬דער טשערנאבילער מגיד‪ ,‬טאקע‬ ‫דער ‘מאור עינים‘ האט אים צוגעזאגט זיין גאנצע עולם‬ ‫מיר ווילן אויך ארויף גיין מיט משיח קיין ארץ ישראל?‬ ‫געווען א איידעם ביי רבי אהרן הגדול פון קארלין‪ .‬זכר‬ ‫הבא‪ ,‬דעמאלט האט דער עושר מסכים געווען צו געבן א‬ ‫ענפערט די פרוי‪“ :‬ס‘איז נישטא פון וואס צו רעדן‪ ,‬מיר‬ ‫צדיקים לברכה‪ .‬זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫גרויסע סומע געלט פאר די מקוה‪.‬‬ ‫(מקורות‪ :‬אור הצפון‪ .‬עלים לתרופה‪ .‬זכרונם לברכה‪.‬‬ ‫האבן שוין דא א הויז מיט א קוה און אפאר הינדלעך‪,‬‬ ‫תולדות וסיפורי צדיקים‪“-‬נר יהושע“‪ .‬מעשי אבות‪ .‬הילולא‬ ‫א קורת רוח פאר‘ן מעזריטשער מגיד‬ ‫מיר קענען דאס נישט איבער לאזן‪ .‬ווען ער האט דאס‬ ‫קדישא‪ .‬אנציקלופדיה לחכמי גאליציה‪ .‬ימי זכרון‪ .‬דברי תורה‬ ‫איבער געזאגט פאר‘ן ‘מאור עינים‘‪ ,‬זאגט אים דער‬ ‫לפ‘ השבוע‪ .‬נר יהושע‪ .‬ועוד)‬ ‫ס‘ווערט דערציילט וויאזוי דער “מאור עינים“ האט‬ ‫צדיק‪“ ,‬דו ביסט גערעכט אז דו האסט שוין דא פון‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יז‬ ‫ב‬ ‫תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫נח‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמפ‘‬ ‫יין ַ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש מר חשון‪...‬‬ ‫‪E‬‬ ‫זענען נתעורר געווארן און געטוען געווארן אין די‬ ‫ימים טובים פון חודש תשרי‪ ,‬און אויך דעם שכר פון‬ ‫‪E‬‬ ‫מאוצרות רבוה“ק מבעלזא‬ ‫די מצוות ומעשים טובים וואס אידן האבן געטוען‬ ‫מאוצרות הצדיקים‬ ‫אין די חדשים פון אלול און תשרי‪ ,‬דאס אלעס היט‬ ‫‪ J‬הייליגע ווינטער נעכט ‪L‬‬ ‫דער באשעפער און געדענקט צו טוען א חסד מיט‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬זיי צו שענקען בבני חיי ומזוני‪,‬‬ ‫‪ J‬חודש מר חשון ‪L‬‬ ‫כאטש זיי זענען נישט אצינד אין די זעלבע מדרגה‪,‬‬ ‫• ס‘קומען הייליגע ווינטער נעכט‬ ‫צו טוען אלעס אזוי ווי דעמאלט מיט תשובה ותפלה‬ ‫• דער אנהייב פון קומענדיגער יאהר‬ ‫• כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע‪ ,‬פלעגט‬ ‫דער טעם פארוואס מ‘בענטשט חודש‬ ‫וצדקה‪( .‬קדושת נפתלי)‬ ‫מוצאי שמחת תורה אויסרופן‪“ ,‬די בעלי בתים‬ ‫מרחשוון אין פ‘ בראשית‪ .‬קען זיין‪ ,‬ווייל חודש‬ ‫זאגן אז דער יום טוב איז פאראיבער‪ ,‬און מ‘איז‬ ‫•‏מר‪-‬חשון‪ ,‬מלשון ‘מרחשין‘‬ ‫תשרי האט נאך א שייכות צום פארגאנגענעם‬ ‫געבליבן מיט א זאק וועש‪ ,‬און מיט ליידיגע‬ ‫דער חודש נאך תשרי רופט מען “מר‪-‬חשון“‪.‬‬ ‫קעשיניס‪...‬ח“ו אזוי צו זאגן‪ ,‬דער יום טוב איז נאך‬ ‫האט דער הייליגער רוזשינער זי“ע ערקלעהרט אז‬ ‫נישט פאראיבער‪...‬ס‘קומען די הייליגע ווינטער‬ ‫ס‘איז פונעם לשון חז“ל (מגילה כז‪“ ):‬רחושי מרחשין‬ ‫נעכט“‪.‬‬ ‫שפוותיה“‪—,‬די ליפן שאקלען און שעפטשן‪ ,‬לויט‬ ‫די הלכה אין שולחן ערוך (או“ח סימן צב סי‘ ח) אז • די עצה פון די כעלימער חכמים‬ ‫אויב מ‘דארף ארויסגיין אינמיטן דאווענען לצרכיו‪,‬‬ ‫כ“ק הגה“צ מנאראל זצ“ל‪ ,‬האט דערציילט‪,‬‬ ‫זאל מען ווארטן א מרחק פון גיין ד‘ אמות‪ ,‬ווייל אין‬ ‫אז א גרופע חסידים פון רוסלאנד‪ ,‬זענען אמאהל‬ ‫די ד‘ אמות איז נאך דאס דאווענען אין זיין מויל און‬ ‫די ליפן שעפשן נאך די תפילות‪ .‬אין חודש תשרי‬ ‫האבן אידן אסאך געדאוונט אין די ימים נוראים און‬ ‫יאהר‪ ,‬ווי חז“ל (פסיקתא רבתי מ“א) דרש‘ענען‬ ‫סוכות‪ ,‬דעריבער די טעג פון נאך תשרי וואס איז‬ ‫“תשרי ותשבוק כל חובינו“‪—,‬בינד אויף אונזערע‬ ‫חודש “מרחשון“‪ ,‬שאקלען און שעפטשן די ליפן‬ ‫זינד אין דעם חודש‪ .‬חודש מרחשוון איז דער‬ ‫נאך פון די תפלות פון חודש תשרי‪.‬‬ ‫אנהייב פונעם קומענ‘דיגן יאהר‪ ,‬און יעדער‬ ‫אנהייב דארף האבן א ברכה‪ ,‬אזוי ווי די אנפאנג‬ ‫• חודש חשון מרבה זיין בתורה‬ ‫פון די בריאה‪“ ,‬בראשית“‪ ,‬הייבט זיך אהן מיט‘ן אות‬ ‫אויך שטייט אין די ספרים הק‘ אז אין חודש‬ ‫ב‘ וואס באדייט אויף ברכה כידוע‪ ,‬און ווי מ‘זעהט‬ ‫חשון זאל מען מרבה זיין בלימוד התורה‪ ,‬ווייל‬ ‫אז ביי עטליכע באשאפענישן ווערט דערמאנט‬ ‫געקומען אויף יום טוב צו כ“ק מרן מהר“ש‬ ‫ברכה‪ ,‬וואס אין די ברכה איז דא בני‪ ,‬חיי‪ ,‬מזוני‪.‬‬ ‫ס‘ווערט גע‘פסק‘נט אין שו“ע (סימן קנה סי‘ א‘)‬ ‫מבעלזא זי“ע ‪ .‬ביים אהיים פאהרן‪ ,‬ווען זיי האבן‬ ‫‘פרו‘‪—,‬באדייט קינדער‪‘ .‬ורבו‘‪—,‬לעבן‪‘ ,‬תדשא‬ ‫אז נאכ‘ן דאווענען אין בית הכנסת זאל מען גיין אין‬ ‫זיך געזעגענט האבן זיי געפרעגט פון מרן זי“ע‪:‬‬ ‫הארץ‘‪—,‬שפייז‪ ,‬דעריבער בענטשן מיר דעם חודש‬ ‫בית המדרש און לערנען‪ .‬דעריבער חודש תשרי וואס‬ ‫“רבי! ווי אזוי פאהרט מען יעצט צוריק צו די‬ ‫מרחשוון שבת פ‘ בראשית וואס דער שבת איז דער‬ ‫איז א חודש פון תפילות‪ ,‬וואס מ‘האט אזויפיהל‬ ‫רוסישע קעלטן‪ ,‬נאכ‘ן פראווען דא ביים רבי‘ן‬ ‫אנהייב פון יאהר‪ ,‬אז אויפ‘ן קומענדן יאהר זאל‬ ‫געדאוונט אין בית הכנסת דעם גאנצן תשרי‪ ,‬דארף‬ ‫אזעלכע הייליגע און געהויבענע טעג?!“ [זיי האבן‬ ‫אויף אונז אלע ברכות וואס ווערן אויסגערעכנט‬ ‫מען אין חודש מרחשון נאכ‘ן ארויסגיין פון בית‬ ‫געמיינט די קעלטן ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬בגוף‬ ‫אין די סדרה‪( .‬תורת אמת)‬ ‫הכנסת גיין אין בית המדרש לערנען תורה‪.‬‬ ‫ובנשמה‪ ,‬ס‘איז קאלט פון אלע זייטן]‪.‬‬ ‫האט זיי מרן זי“ע געענטפערט אזוי‪ :‬די‬ ‫• די חסדים פון חודש תשרי ווערן נתעורר • פון מר‪-‬חשון צו ר“ם‪-‬חשו“ן‬ ‫‘חכמים‘ פון די שטאט חעלעם‪ ,‬האבן אמאהל‬ ‫דער טריסקער מגיד זי“ע (פ‘ בראשית) זאגט‬ ‫אין חודש חשון‬ ‫צונויפגערופן אן אסיפה‪ ,‬אזוי ווי בייטאג איז‬ ‫די י“ג מדות של רחמים זענען מרומז אויף די‬ ‫אז א מענטש דארף איבערדרייען דעם “מר‪-‬חשון“‬ ‫ווארים פון די זון וואס שיינט אויף די שטאט‪,‬‬ ‫חדשים פון יאהר‪ .‬ווי ס‘איז באקאנט איז חודש‬ ‫דורך זיינע מעשים טובים מיט דברי תורה און‬ ‫אבער ביינאכט איז זייער קאלט ‪ ,‬איז ווי אזוי גיט‬ ‫אלול “רב חסד“‪ ,‬חודש תשרי “ואמת“ און חודש‬ ‫תפלה צו “ר“ם חשו“ן“‪—,‬אויפהייבן דעם חודש‪,‬‬ ‫מען זיך אן עצה מיט די שטארקע קעלטן? ווי‬ ‫חשון “נוצר חסד“‪ .‬קען מען זאגן אז דעריבער איז‬ ‫און דעמאלט ווערט א התרוממות בכלל ובפרט‪,‬‬ ‫אזוי קען מען אויפהאלטן די זון‪ ,‬אז זי זאל בלייבן‬ ‫חודש חשון “נוצר חסד“‪ ,‬מרמז צו זיין אז דער‬ ‫ברוחניות וגשמיות‪ ,‬בבני חיי ומזוני ורפואה בקרוב‬ ‫אויך ביינאכט?‬ ‫באשעפער היט און געדענקט די חסדים וואס‬ ‫בב“א‪ .‬עכלה“ק‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יח‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש מר חשון‪ ...‬יום השאלה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫האט איוב זיך אויפגעהויבן גאנץ פרי‪ ,‬געברענגט‬ ‫גלות פון אידן‪ .‬די סליחות וואס מ‘זאגט אין תענית‬ ‫זענען די כעלעמער מענטשן געפאלן אויף אן‬ ‫קרבנות‪ ,‬זאגנ‘דיג‪ ,‬ווייל אפשר האבן מיינע קינדער‬ ‫בה“ב“‪ ,‬זענען דא וואס בייטן אין די סליחות ‏דעם‬ ‫“עצה“‪ :‬זיי האבן אריינגעלייגט גרויסע טעפ אין‬ ‫געזינדיגט‪.‬‬ ‫פיוט פון “מכניסי רחמים“‏ און זאגן אנשטאט דעם‬ ‫די ערד‪ ,‬און וויבאלד די חכמי ישראל זאגן דאך אז‬ ‫• ‘מרדכי‘‪ :‬מ‘פאסט חודש חשון‪ ,‬כדי דער‬ ‫“ישראל נושע“‏‪—,‬וואס שטייט ביי דאנערשטאג‪.‬‬ ‫די זון גייט אראפ יעדער נאכט אונטער די ערד‪,‬‬ ‫‘יורה‘‪—,‬דער ערשטער רעגן זאל אראפקומען‬ ‫און “מכניסי רחמים“‏‪ ,‬זאגן זיי דאנערשטאג‪ .‬ווייל‬ ‫וועלן די טעפ דארט צוריקהאלטן די ווארימע זון‪...‬‬ ‫אויף די געוויקסן וואס מ‘האט איינגעזייעט‬ ‫מאנטאג זענען באשאפן געווארן די מלאכים‪ ,‬וויל‬ ‫אבער ביינאכט‪ ,‬זענען די טעפ פוהל געווארן‬ ‫לברכה‪ ,‬און אין חודש אייר‪ ,‬אז די תבואה אין די‬ ‫מען זיי נישט דערמאנען דירעקט אין דעם טאג‪,‬‬ ‫מיט שניי‪ ...‬איז וואס טוהט מען? זענען זיי‬ ‫פעלדער זאלן נישט געשלאגן ווערן‪ ,‬און ס‘זאל‬ ‫ס‘זאל נישט אויסזעהן ווי מ‘דאוונט צו זיי‪ ,‬ווייל זיי‬ ‫געגאנגען צום “ראש החכמים“‪ ,‬און געפרעגט‬ ‫זיך גוט צייטיגן‪.‬‬ ‫האבן דעמאלט א שטארקייט‪ ,‬און אונזערע תפלות‬ ‫אן עצה וואס צו טוען כדי אנצוהאלטן די זון‪,‬‬ ‫[אין שו“ת ‘שבט סופר‘ שטייט בזה“ל‪ :‬לויט‘ן‬ ‫און אויגן זענען געוואנדן נאר צום באשעפער אליין‪.‬‬ ‫כדי ס‘זאל נישט זיין קאלט? האט דער “ראש‬ ‫טעם אז דער עיקר תענית אין חשון איז צוליעב‘ן‬ ‫“ישראל נושע בה‘“‏‪—,‬קיינער אויסער אים‪.‬‬ ‫החכמים“ זיי געגעבן א פשוטע עצה‪ :‬די זון גייט‬ ‫‘יורה‘‪ ,‬האט דער ‘חתם סופר‘ ויוצ“ח געווארט‬ ‫דאך אראפ‪ .‬אלזא‪ ,‬זאלן זיי צוברעכן דעם שניי‪,‬‬ ‫מיט‘ן תענית בה“ב ביז נאך י“ז חשון וואס‬ ‫און אזוי וועלן זיי אהנקומען צו די זון‪...‬האבן זיי‬ ‫דערמאלט קומט דער ‘יורה‘ אראפ‪].‬‬ ‫נאך א טעם ווערט געברענגט‪ ,‬וויבאלד אין‬ ‫מי שברך‬ ‫אזוי געטוען‪ ,‬און זיי האבן געהאקט און געהאקט‬ ‫אינעם שניי‪ ,‬און פון דעם עצם האקן אויפ‘ן שניי‬ ‫די טעג פון נאך פסח און נאך סוכות טוישט זיך‬ ‫זענען זיי געווארן דערווארימט‪...‬און מרן מהר“ש‬ ‫דער וועטער‪ ,‬איז מען מתפלל און מ‘פאסט אז‬ ‫אבותינו אברהם יצחק ויעקב משה‬ ‫זי“ע האט אויסגעפיהרט‪ :‬האט איר פארשטאנען‬ ‫דער באשעפער זאל שטארקן אונזערע קערפער‪.‬‬ ‫ואהרן דוד ושלמה‪ ,‬הוא יברך את כל‬ ‫די חכמה פון די חכמי כעלעם? אז מ‘האקט און‬ ‫מי שיקבל עליו להתענות תעניות‬ ‫מען קנאקט אריין אין דער ערד‪ ,‬ווערט ווארים‬ ‫אין אין די ביינער‪[ ...‬מרן זי“ע האט געמיינט צו‬ ‫שני וחמישי ושני‪ .‬בשכר זה הקב“ה‬ ‫זאגן‪ ,‬אז אויב מ‘שטארקט זיך אויפ‘ן יצר הרע און‬ ‫ישמרם ויצילם מכל צרה וצוקה‬ ‫מ‘שטייט אויף לערנען פארטאגס‪ ,‬כאטש ס‘איז‬ ‫ומכל נגע ומחלה‪ ,‬וישלח ברכה‬ ‫“זייער קאלט“‪ ,‬וועט אים זיין ווארים ‪]...‬‬ ‫והצלחה בכל מעשה ידיהם‪ ,‬ויקבל‬ ‫‪E‬‬ ‫תפילותיהם ויאזין שועותיהם עם‬ ‫• ‘לבוש‘‪ :‬מ‘זאל פאסטן צוועלף תעניות־ציבור‬ ‫כל ישראל אחיהם ונאמר אמן‪.‬‬ ‫מאוצרות הצדיקים‬ ‫‪ J‬תענית בה“ב ‪L‬‬ ‫דורכ‘ן יאהר‪ ,‬א טאג פאר יעדער חודש‪ .‬יום כיפור‪,‬‬ ‫• פארוואס זענען די טעג באשטימט צו פאסטן שבעה עשר תמוז‪ .‬תשעה באב‪ .‬צום גדלי‘‪ ,‬עשרה‬ ‫בטבת‪ ,‬תענית אסתר‪ ,‬און צוויי מאהל בה״ב‪ ,‬לעתיד‬ ‫און פאר תפלה?‬ ‫לבוא וועט דער באשעפער איבערדרייען די טעג‬ ‫• ימי רצון ‪ -‬תפלה‪ ,‬סליחות ותענית‬ ‫• ‘תוספות‘‪ :‬וויבאלד אין די טעג פון יום טוב לששון ולשמחה‪.‬‬ ‫מאנטאג‪ ,‬דאנערשטאג און מאנטאג‪ ,‬וואס‬ ‫ארבעט מען נישט‪ ,‬און מ‘עסט און מ‘טרינקט מיט‬ ‫פרייד‪ ,‬איז מעגליך אז די פרייד האט געברענגט • “מי שבירך‪-‬תענית בה“ב“‬ ‫פאלן נאך ראש חודש חשון זענען טעג פון תפלה‪,‬‬ ‫סליחות און תענית‪ .‬און ווערן גערופן “תענית‬ ‫שבת פאר תענית בה“ב‪ ,‬זאגט דער חזן נאך‬ ‫א לייכטזיניגקייט און צו זינד‪ .‬דערפאר פאסט‬ ‫בה“‏ב“‏‪ .‬אויף די נעמען פון די טעג ווען זיי זענען‬ ‫מען צו פארגעבן דערויף‪ .‬מ‘שטעלט דאס צו צום קריאת התורה‪:‬‬ ‫באשטימט‪ .‬ב‘‪ :‬מאנטאג‪ .‬ה‘‪ :‬דאנערשטאג און ב‘‪:‬‬ ‫“מי שברך אבותינו אברהם יצחק ויעקב משה ואהרן‬ ‫פסוק (תהלים ב‪:‬יא)‪“ ,‬עבדו את ה‘ בשמחה‪ ,‬וגילו‬ ‫מאנטאג‪ ,‬א וואך שפעטער‪.‬‏‏מ‘האט אויסגעקליבן‬ ‫ברעדה“‏‪—,‬דינט דעם באשעפער מיט פרייד‪ .‬פרייד דוד ושלמה‪ ,‬הוא יברך את כל מי שיקבל עליו להתענות‬ ‫די טעג צו פאסטן‪ ,‬ווייל מאנטאג און דאנערשטאג‬ ‫זיך מיט א ציטער‪ .‬דארט וואו ס‘איז דא שמחה‪ ,‬תעניות שני וחמישי ושני‪ .‬בשכר זה הקב“ה ישמרם ויצילם‬ ‫זענען באוויליגטע טעג‪ ,‬און מ‘לייענט דעמאלט‬ ‫דארף זיין רעדה‪—,‬פאסטן‪.‬‏דאס זעלבע האט איוב מכל צרה וצוקה ומכל נגע ומחלה‪ ,‬וישלח ברכה והצלחה‬ ‫אין די תורה‪ .‬אין די צייטן פון חז“ל‪ ,‬האט מען‬ ‫(איוב א‪:‬ה) געזאגט‪“ :‬ויהי כי הקיפו ימי המשתה בכל מעשה ידיהם‪ ,‬ויקבל תפילותיהם ויאזין שועותיהם עם‬ ‫גוזר געווען מ‘זאל אין די טעג פאסטן‪ ,‬וועגן דריי‬ ‫וישלח איוב ויקדשם והשכים בבוקר והעלה עולות כל ישראל אחיהם ונאמר אמן“‪.‬‬ ‫זאכן‪ :‬צוליעב‘ן חורבן בית המקדש‪ .‬אויף די תורה‬ ‫פאר די וואס האבן זיך אונטערגענומען צו‬ ‫מספר כולם כי אמר איוב אולי חטאו בני וגו‘“—‏ווען‬ ‫וואס איז פערברענט געווארן‪ ,‬און אויפ‘ן חלול ה‘‬ ‫ס‘איז געקומען די צייט פון סעודות מיט פרייד‪ ,‬פאסטן תענית בה“ב‪ ,‬כדי צו ערוועקען דעם ווילן‬ ‫וואס איז ארויסגעקומען דורכ‘ן חורבן‪ ,‬און דער‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יט‬ ‫פ‘ נח תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש מר חשון‪ ...‬יום השאלה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫‪E‬‬ ‫פון באשעפער אויף אידן‪ .‬דערוואס ענטפערט‬ ‫אמן נאך די ברכה און ער האט אינזינען צו‬ ‫מאוצרות רבוה“ק מבעלזא‬ ‫פאסטן איז פונקט ווי ער וואלט אויסדריקליך‬ ‫‪ J‬ז‘ חשון יום השאלה באר“י ‪L‬‬ ‫גענומען אויף זיך דעם תענית‪ .‬ווייל דעם תענית‬ ‫דארף מען מקבל זיין אויף זיך פון פריער‪ ,‬און‬ ‫נישט שפעטער ווי מנחה פון א טאג פריער‪.‬‬ ‫• “מ‘בעהט פאר רעגן אין ארץ ישראל‪“....‬‬ ‫• מ‘הייבט אהן דעם תענית פון מאנטאג?‬ ‫א) אין ארץ ישראל הויבט מען אהן צו בעהטן‬ ‫אויף רעגן ביי תפילת ערבית פון די נאכט צו ז‘‬ ‫פארוואס מ‘הויבט אהן דעם תענית פון‬ ‫מרחשון‪ ,‬און מ‘זאגט “ותן טל ומטר לברכה“ אין‬ ‫מאנטאג און נישט פון דאנערשטאג‪ ,‬קען מען‬ ‫די שמונה עשרה‪ ,‬ביי “ברך עלינו“‪.‬‬ ‫פארשטיין לויט וואס די משנה (תענית ב‪:‬ט)‬ ‫ב) פאר די שמונה עשרה רופט מען אויס “ותן‬ ‫זאגט‪“ :‬אין גוזרין תענית על הציבור בתחילה‬ ‫טל ומטר“ צו דערמאנען דעם ציבור מתפללים‪.‬‬ ‫בחמישי שלא להפקיע השערים“‪—,‬מ‘איז נישט‬ ‫וועט דער פארלאנג פאר שפייז זיין גרויס‪ ,‬און מנהג בעלזא איז אויסצורופן “טל ומטר“‪.‬‬ ‫גוזר תענית אנגעהויבן פון דאנערשטיג‪ ,‬ווייל‬ ‫ג) פון שמיני עצרת ביז ז‘ חשון בעהט מען‬ ‫מ‘וועט מיינען אז ס‘איז א הונגער ח“ו‪ ,‬און די‬ ‫אויב ס‘וועט זיך אנהויבן דאנערשטיג‪ ,‬וועלן די‬ ‫נאכנישט דירעקט אויף רעגן‪ ,‬מ‘דערמאנט נאר‬ ‫פרייזן וועלן זיך שטארק הויבן‪.‬‬ ‫מענטשן וואס קויפן שפייז אויף אויסצופאסטן‪,‬‬ ‫די גרויסקייט און וואונדער פון רעגן ביי די ברכה‬ ‫אויך דעמאלט איינקויפן זייערע שבת געברויכן‪,‬‬ ‫פון מחי‘ה המתים “משיב הרוח ומוריד הגשם“‬ ‫אלס א לויב צום באשעפער וואס מאכט בלאזן‬ ‫און ס'האט אנגעהויבן צו קומען רעגן‪...‬‬ ‫די ווינטן און לאזט אראפ רעגן‪ ,‬אבער פון ז‘‬ ‫זיי מרן זי“ע געפרעגט צו ס‘איז דא א תלמוד‬ ‫אין כפר גדעון (א אידישער דארף אין עמק‬ ‫מרחשון הייבט מען אהן צו בעהטן אויף רעגן‬ ‫תורה ווי זיי וואוינען? האבן זיין געענטפערט‬ ‫יזרעאל) האבן געוואוינט מערערע היימישע‬ ‫“ותן טל ומטר לברכה“ אין א לשון פון בקשה‪.‬‬ ‫אז זיי האבן נאכנישט‪ ,‬און דערווייל שיקן זיי‬ ‫אידן‪ ,‬נייע עולים‪ ,‬וואס האבן זיך באשעפטיגט‬ ‫ד) א בן חו“ל אין אר“י אדער א בן אר“י אין‬ ‫די קינדער לערנען אין די חדרים פון די געגנט‪.‬‬ ‫פאר זייער פרנסה מיט פארמעריי [פעלד‬ ‫חוץ לארץ אויב מ‘בלייבט א גאנץ יאהר אויפ‘ן‬ ‫האט זיי מרן זי“ע ווארעם אנגעוואונטשן‪ ,‬און‬ ‫ארבעט]‪ .‬ס‘איז געווען אנהויב ווינטער מ'האט‬ ‫פלאץ ווי מ‘געפונט זיך יעצט זאגט מען כבני‬ ‫זיי זענען צוריק אהיים געפאהרן מיט די טעקסי‬ ‫שוין איינגזייט די ווייץ פעלדער‪ ,‬אבער ליידער‬ ‫המקום‪.‬‬ ‫קיין כפר גדעון‪ .‬אויפ‘ן וועג ווען זיי‬ ‫איז קיין רעגן נישט געקומען שוין א‬ ‫ה) אויב מ‘בלייבט נישט אין אר“י א גאנץ‬ ‫זענען אהנגעקומען צו די שטאט‬ ‫לענגערע צייט‪ .‬די אידן פונעם דארף‬ ‫יאהר זענען די פוסקים מכריע‪ ,‬מ‘זאל ביי‬ ‫גדעון]‬ ‫עפולה [ארום ‪ 4‬ק“מ פון כפר‬ ‫זענען געווען באזארגט‪ ,‬ווייל זייער‬ ‫ברכת השנים זאגן “ותן ברכה“ און פאר ‘כי אתה‬ ‫האט זיך פלוצלונג אראפגעלאזט א‬ ‫גאנצע ארבעט איז געווען אין א‬ ‫שומע‘‪ ...‬זאל מען זאגן “ותן טל ומטר לברכה על‬ ‫שטארקער רעגן‪ ,‬מיט אסאך גשמי‬ ‫גרויסע געפאר‪ ,‬ספעציעל נאך וואס‬ ‫פני האדמה“‪ .‬אויב מ‘האט נישט געזאגט דארף‬ ‫קוים‬ ‫ברכה‪ ,‬אז די טעקסי האט‬ ‫די מומחים פונעם ‘משרד החקלאות‘‬ ‫מען נישט איבער דאווענען‪.‬‬ ‫געקענט אהנקומען קיין כפר גדעון‪.‬‬ ‫האבן זיי געווארנט אז אויב ביז פינף‬ ‫ו) להיות ש‘‘ץ‪ .‬מ‘זאל אבער נישט זיין א שליח‬ ‫אזוי ווי זיי האבן געזעהן די נפלאות‬ ‫טעג ס‘וועט נישט קומען קיין רעגן‬ ‫ציבור‪ .‬אויב ס‘איז נישטא אן אנדערע ש“ץ אדער‬ ‫הבורא וואס האט אפגעראטעוועט זייערע‬ ‫וועלן זיי ח“ו שאדן האבן זייער גאנצע ארבעט‪,‬‬ ‫א חיוב זאל מען זאגן כבני המקום‪.‬‬ ‫פעלדער‪ ,‬זענען זיי עטליכע טעג שפעטער‬ ‫און אלעס וועט זיין פארלוירן‪.‬‬ ‫ז) ‘‘ותן טל ומטר‘‘ דארף מען זאגן מיט כוונה‬ ‫צוריק געפאהרן קיין תל אביב‪ ,‬געדונגען א‬ ‫האבן זיבן פארמערס פונעם דארף‪,‬‬ ‫און פארשטיין וואס מ‘בעהט‪ ,‬אויב נישט ווערט‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫גרויסע דירה‪ ,‬נעבן די בעלזער תלמוד‬ ‫געדונגען א טעקסי און מ‘איז געפאהרן קיין‬ ‫דאס נישט גערעכנט ווי א תפלה ובקשה לפני‬ ‫קענען‬ ‫און דארט אריינגעשטעלט בעטן צו‬ ‫תל אביב בעהטן א ברכה וישועה ביי כ“ק מרן‬ ‫בוחן כליות ולב (יוה‘‘ע)‪.‬‬ ‫שלאפן‪ ,‬און אלע קינדער פון כפר גדעון האבן‬ ‫מהר“א מבעלזא זי“ע‪ .‬זיי האבן פארציילט‬ ‫• “חוץ לארץ‪“....‬‬ ‫אנגעהויבן לערנען אין די בעלזער תלמוד תורה‬ ‫פאר מרן זי“ע איבער זייער זארג‪ ,‬און אויך‬ ‫אין חוץ לארץ הייבט מען אהן זאגן “טל‬ ‫אין תל אביב און גענעכטיגט אין די דירה‪( .‬מפי‬ ‫איבערגעגעבן וואס די מומחים פונעם 'משרד‬ ‫ומטר“ דאנערשטאג ביינאכט ט“ו כסלו)‪.‬‬ ‫הרה“ח ר‘ מרדכי וועבער שליט“א מירושלים‪ ,‬ששמע הסיפור מאת הרה“ח‬ ‫החקלאות' ווארענען‪ ,‬אז אויב ס‘וועט נישט גיין‬ ‫ר‘ יודא מרמלשטיין הי“ו מנכ“ל מוסדות “עלה“ בארה“ק‪ .‬אשר הי‘ אחד‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫מן התלמידים מכפר גדעון אשר למדו בת“ת בעלזא ת“א)‬ ‫קיין רעגן וועט אלעס גיין ח“ו לטמיון‪ .‬האט‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שב“ק מאוצרות רבוה“ק‪ ...‬א שבת מעשה‘לע‪...‬‬ ‫רבי ר‘ אלימלך זצלה“ה זאל ער לערנען אין ספר נועם אלימלך‪ ,‬און נישט דעמאלט‬ ‫באנייען די דירה‪ ,‬נאר ער קען באנייען די דירה קומענדיגן פ‘ ויקהל דינסטאג אדער‬ ‫שבת קודש מאוצרות רבוה“ק‬ ‫דאנערשטאג‪ ,‬אי“ה [י“ח אדר א‘ אדער כ‘ אדר א‘]‪ ,‬און ער זאל פריער דאווענען און‬ ‫געבן צדקה פאר ארימעלייט‪ ,‬און באנייען די דירה אי“ה בשעה טובה‪ ,‬לטב ולחיין‬ ‫הכנת הבית לשבת‬ ‫ולשלם“‪ .‬עכל“ק‪ .‬און אזוי האט הרה“ק רבי איציקל געטוען כפקודת קדשו פון מרן‬ ‫חינוך דירת מגורים חדשה ‪ /‬נקיון הבית וסידור השלחן ‪ /‬הכנות שונות לכבוד שבת‬ ‫זי“ע און דאנערשטאג פ‘ ויקהל כ‘ אדר א‘ האט ער זיך אריבערגעצויגן און באנייט‬ ‫זיין נייע דירה‪.‬‬ ‫• חינוך דירת מגורים חדשה‬ ‫אמאהל האט איינער געפרעגט פון מרן מהר“א זי“ע אויב ער קען זיך‬ ‫כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט געהייסן פאר די חסידים וואס האבן‬ ‫ַאריבערציהען א דירה אין די ימי בין המצרים‪ .‬ס‘איז פאר יענעם געווען גאר נויטיג‬ ‫געפרעגט אין וועלכן טאג אריינצוגיין אין א נייע דירה‪ ,‬ווען דאס צו באנייען‬ ‫האט מרן‬‫זיך אריבערצוציהען ווייל ער האט געוואוינט אין א נישט פאסיגע געגנט‪ָ .‬‬ ‫און ארויפלייגן א מזוזה‪ .‬אז די בעסטע צייט צו באנייען די דירה איז פרייטאג‬ ‫געוואלט ענטפערן קלאהר‬‫זי“ע נישט מסכים געווען‪ָ .‬אבער מרן זי“ע האט אויך נישט ָ‬ ‫ערב שבת קודש‪ ,‬כדי דער אנהייב פון באנייען די דירה זאל זיין מיט א מצוה‬ ‫זא שאלה ּפרעגט‬‫“א ַ‬ ‫אויף נישט‪ .‬האט אים מרן זי“ע בחכמה געענטפערט בלשון קדשו‪ַ :‬‬ ‫[מזוזה] און כבוד שבת קודש‪ .‬אבער מ‘מוז נישט ַאריבערפיהרן אלע זאכן אין‬ ‫בעלזא איז מען זייער מקפֿיד אויף ַאריבערגיין ַא דירה‬ ‫ַ‬ ‫מען נישט אין בעלזא‪ ,‬ווייל אין‬ ‫די נייע דירה און דארט בלייבן וואוינען ערב שבת‪ ,‬נאר ס‘איז גענוג מ‘זאל‬ ‫אין די צייטן“‪.‬‬ ‫זאלץ‪,‬‬ ‫האניג און ַ‬ ‫זאכן‪ ,‬ווי ברויט‪ָ ,‬‬ ‫אריינברענגען אין די נייער דירה די וויכטיגע ַ‬ ‫(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רפ“א‪-‬רפ“ב ותשח“ל)‬ ‫טראכט‬ ‫בא ַ‬ ‫דאס ווערט שוין ַ‬‫און עטלעכע נוצליכע כלים [ווי ַא מעסער]‪ ,‬און ָ‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫דאס באנייט ערב שבת‪.‬‬ ‫ווי ער איז אריין אין די דירה‪ ,‬און ָ‬ ‫• “רוהאיגע רייד קענען מער אויפטוען“ •‬ ‫האט‬ ‫אבער ווען ס‘איז נישט געווען מעגלעך צו באנייען די דירה פרייטאג‪ָ ,‬‬ ‫דאנערשטאג‪,‬‬ ‫מרן זי“ע מסכים געווען לכתחלה דאס צו טוען דינסטאג ָאדער ָ‬ ‫אין די שטאט ביאליסטאק איז געווען א חברה “מזהירי שבת“‪ ,‬וואס‬ ‫מיטוואך‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מאנטאג און‬ ‫ָאבער נישט ָ‬ ‫האבן אכטונג געגעבן איבער די הייליגקייט פונעם שבת אין די שטאט‪.‬‬ ‫מרן זי“ע האט אויך מקפיד געווען נישט באנייען און אריין גיין און א‬ ‫איין פרייטאג שפעט נאכמיטאג זענען צוויי‬ ‫נייע דירה אין א תענית צדיקם ויומא דהילולא (און כש“כ אין די ימי הספירה‬ ‫פון די חברה “מזהירי שבת“‪ ,‬אריינגעקומען‬ ‫און בין המצרים) און א יומא דפגרי און אויך נישט דעם ערשטן‪ ,‬דריטן‪ ,‬און‬ ‫צו א בעקער אין די שטאט‪ ,‬און געזעהן ווי‬ ‫פינפטן טאג פונעם חודש‪ .‬און אויך נישט יום א‘ דראש חודש און פון ט“ו אלו‬ ‫ער לייגט אריין א טייג אין אויווען‪ ,‬אויף צו‬ ‫ביז נאך סוכות)‪.‬‬ ‫באקן‪[ .‬וואס וואלט פאראורזאכט א חילול‬ ‫נאכ‘ן ארויפקומען קיין ארץ ישראל ט‘ שבט תש“ד‪ ,‬האט כ“ק מרן מהר“א זי“ע‬ ‫שבת]‪ .‬איינער פון זיי א כעס‘ן‪ ,‬וואס האט‬ ‫באנייעט דאס ערשטע מאהל זיין דירה אין תל אביב‪ ,‬יום ג‘‪ ,‬שנכפל בו כי טוב‪ ,‬י“א‬ ‫געברענט מיט קנאות‪ ,‬האט גענומען א‬ ‫ניסן תש“ד‪ .‬אויך אין שנת תשי“ב נאכדעם ווס מ‘האט פארגרעסערט די דירה פון מרן‬ ‫שטעקן‪ ,‬און אנגעהויבן צו האקן אויף די טעפ‪ .‬דער בעקער האט זיך‬ ‫זי“ע און אויך די “גרויסע שטוב“ אין תל אביב האט זיך מרן זי“ע אריינגעצויגן אין די‬ ‫אויף אים אויפגערעגט‪ ,‬און זיי ביידע פארטריבן פון זיין בעקעריי‪ .‬זענען‬ ‫דירה ביום שלישי פ‘ תולדות כ“ח חשון תשי“ב‪.‬‬ ‫זיי געגאנגען צו רבי שמואל מאהליבער‪ ,‬דער רב פון די שטאט‪ ,‬און זיך‬ ‫אין שנת תשי“ז האט הרה“ק רבי איציקל מפעשווארסק זצ“ל געוואלט‬ ‫באקלאגט פאר אים אויפ‘ן בעקער‪ .‬דער רב האט אבער נישט געוויזן‬ ‫אריבערפיהרן זיין וואוינונג פון פאריז קיין אנטווערפן‪ ,‬האט ער געשיקט פרעגן פון‬ ‫קיין צייכן פון איבעראשונג‪ ,‬און מיט א רוהיגערהייט זיי באמערקט‪:‬‬ ‫מרן זי“ע אין וועלכן טאג ער זאל זיך ארייציעהן אין די נייע דירה‪ ,‬און אז ער האט‬ ‫בדעה מחנך צו זיין דירה פרייטאג‪ ,‬ערש“ק פ‘ כי תשא (י“ד אדר א‘) אדער פרייטאג‬ ‫“פארוואס האט איר נישט געלערנט דאס וואס אונזערע חכמים האבן‬ ‫ערש“ק פ‘ ויקהל (כ“א אדר א‘)‪ ,‬צוליעבן מנהג מחנך צו זיין א דירה ערש“ק?‬ ‫געזאגט אין מסכת שבת‪ .‬דריי זאכן דארף א מענטש דערמאנען זיינע‬ ‫האט מרן זי“ע נישט מסכים געווען ער זאל מחנך זיין די דירה אין יענע טעג‪ .‬און‬ ‫משפחה מיטגלידער‪ ,‬מיט א רוהיגקייט פרייטאג‪-‬פארנאכט‘ס‪‘ :‬צי‬ ‫אזוי האט הרה“ח רבי חיים פריערמאן פון מעליץ‪-‬תל אביב אים געענפטערט אין א‬ ‫מ‘האט אראפגענומען מעשר פון וואס מ‘וועט עסן? צי מ‘האט געמאכט‬ ‫בריוו‪“ :‬נעכטן ביינאכט האב איך איבערגעגעבן די קוויטלעך צו כ“ק מרן שליט“א‪ ,‬און‬ ‫אן עירוב צווישן אלע וואס וואוינען אין דעם הויף? און ביטע צינדט‬ ‫וועגן באנייען זיין דירה‪ ,‬איז מרן נישט מסכים נישט אויף פורים קטן [וואס פאלט‬ ‫אהן די [שבת] ליכט‘‪ .‬איר האט געדארפט רעדן מיט א רוהאיגקייט‪ ,‬און‬ ‫פרייטאג‪ ,‬ערש“ק‪ ,‬פ‘ כי תשא‪ ,‬ווייל ס‘איז א יומא דפגרא]‪ ,‬און אויך נישט אויף כ“א‬ ‫אדר [וואס פאלט ערש“ק פ‘ ויקהל] וויבאלד ער איז אן אייניקל [פון רבי ר‘ אלימלך‬ ‫נישט זיך אויפרעגן אויפ‘ן בעקער‪ .‬ווען איר וואלט אזוי געטוען‪ ,‬וואלט‬ ‫פון ליזענסק זי“ע‪ ,‬וואס זיין יומא הילולא איז כ“א אדר‪ ,‬און בפשטות איז די כוונה‪,‬‬ ‫ער זיך געשעהמט מיט וואס ער טוהט‪ ,‬און ער וואלט זיך פרובירט צו‬ ‫ווייל ווי באקאנט האלט מרן אז מ‘דארף האלטן מנהגי אבילות אינעם יומא דהילולא‪,‬‬ ‫פארענטפערן‪ ,‬און באלד אויפגעהערט זיין ארבעט“‪.‬‬ ‫און דעריבער זאל ער נישט מחנך זיין א נייע דירה יענעם טאג]‪ .‬און [מרן] האט‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫געזאגט בלשון קדשו‪ :‬איך זאל אים שרייבן אז אין טאג פון די יאהרצייט פון זיין זיידע‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כא‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן‪...‬‬ ‫ַמיין שבת אוצר‪ ...‬שבת קודש‬ ‫• כסדר געלערנט משניות‪...‬‬ ‫• עניני ליל שישי •‬ ‫הרה”ק מלאזשוב זי”ע‪ ,‬דער בעל ‘צבי לצדיק‘‪ ,‬פלעגט שטענדיג צו חזר‘ן‬ ‫געוויסע צדיקים האבן אפגעראכטן ליל ששי תיקון חצות ברבים‪ .‬געוויסע רבנים‬ ‫פרקים משניות בעל פה‪ ,‬ווען ער האט נאר געהאט א איבריגע מינוט האט ער‬ ‫און ראשי ישיבות האבן ליל שישי פארהערט זייערע תלמידים די שיעורי הישיבה‪.‬‬ ‫גע‘חזר‘ט נאך אפאר פרקים און מסכתות משניות‪ .‬איז געווען אן עלטערער‬ ‫אין ספר ‘שאול בחיר ה‘‘ (קאשוי‪ ,‬דף קצ”ב) ווערט געברענגט אז יעדער ליל‬ ‫איד‪ ,‬וואס איז נאך געווען מקורב צו זיין טאטן‪ ,‬הרה”ק רבי דוד‘ל דינובער זי”ע‪,‬‬ ‫ששי ביי חצות פלעגט הגה”ק רבי שאול בראך מקאשוי זצ”ל אריינקומען אין‬ ‫און ס‘האט אים אויסגעקוקט א פחיתות הכבוד אז‬ ‫בית המדרש וואס איז געווען פוהל מיט בחורים וואס האבן געלערנט דארט‪ ,‬אין‬ ‫דער בלאזשובער רב חזר‘ט משניות ווי א בעל הבית‪,‬‬ ‫ער האט געפראוועט צוזאמען תיקון חצות‪ .‬נאכדעם האט מען געזינגן דעם זמר‬ ‫האט ער זיך אנגערופן צו אים מיט א זלזול‪“ :‬אויך‬ ‫אודה לא‪-‬ל וכו‘‪.‬‬ ‫איר לערנט שטענדיג משניות?” דער בלאזשובער רב‬ ‫אין שו”ת ‘לבושי מרדכי‘ (הקדמה לח”ג) ווערט געברענגט אז הגה”ק בעל‬ ‫איז דערפון דערציטערט געווארן‪,‬ער האט גענומען‬ ‫לבושי מרדכי אבד”ק מאד זצ”ל האט זיך געפיהרט צו פראווען תיקון חצות‬ ‫קלאפן מיט די פינגער אויפן מויל און געשריגן “אוי‪,‬‬ ‫ברבים מיט די תלמידי הישיבה ליל שישי‪.‬‬ ‫אוי! נאך אביסל קומט שוין דער מיט די טויזנטו‬ ‫[ספר ‘אלף כתב‘ (ח”ב דף רל”ב) שרייבט אין די תולדות פון הג”ר יוסף דוכס‬ ‫אויגן!‪ ”..‬דער עלטערער איד האט נישט פארשטאנען‬ ‫זצ”ל אז ליל ששי פלעגט ער זיך גיין טובל‘ן‪ ,‬און ביי חצות האט ער געוויינט און‬ ‫וואס ער מיינט דערמיט‪ ,‬האט אים דער בלאזשובער רב אנגעהויבן צו שילדערן‬ ‫געקלאגט אויף חורבן בית המקדש זאגנדיג תיקון חצות‪ ,‬און נאכדעם פלעגט‬ ‫באריכות פונקטליך וויאזוי ס‘גייט צו ווען ס‘קומט די צייט צו גיין פון די וועלט‪,‬‬ ‫ער לערנען הלכות קרבנות‪ ].‬אזוי איז געווען איינגעפיהרט אין רוב ישיבות אז די‬ ‫ווי ס‘איז מבואר אין ספר ראשית חכמה און אנדערע ספרים‪ .‬די שרעקליכע‬ ‫ראשי ישיבה האבן פארהערט די בחורים תלמידי הישיבה ליל ששי‪.‬‬ ‫פחד וואס באפאלט דעם מענטש ווען ער זעהט דעם מלאך המוות מיט די‬ ‫אין ספר ‘שאול בחיר ה‘‘ (קאשוי דף קצ”ב) ווערט געברענגט אז פיהל מאהל‬ ‫טויזנט אויגן‪ ,‬די יסורי הנפש בשעת די נשמה גייט ארויס פונעם גוף‪ ,‬און אזוי‬ ‫פלעגט הגה”ק רבי שאול בראך מקאשוי זצ”ל פארהערן ליל ששי די תלמידים‬ ‫ווייטער האט ער אים אלעס געשילדערט מיט אלע פארבן ביז ס‘האט פאר‬ ‫די סוגיא מיט מפרשים וואס מ‘האט געלערנט יענע וואך‪ ,‬נאכן פראווען תיקון‬ ‫דעם איד באפאלן א פחד און א שרעק‪ .‬און דעמאלט האט דער בלאזשובער‬ ‫חצות און נאכן זינגען דעם זמר אודה לא‪-‬ל‪ ,‬האט ער זיך געזעצט אויפן פלאץ‬ ‫רב אויסגעפיהרט‪“ :‬און דורכן לערנען משניות ווערט מען ניצול פון דעם‬ ‫און פארהערט‪ ,‬ווען ארום אים שטייען הונדערטער בחורים‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫מלאך! זאל איך נישט שטענדיג לערנען און חזר‘ן משניות?!”‬ ‫פארהערט פיר פינעף שעה ברציפות‪ ,‬און אין די זומער טעג ביז אינדערפרי‪.‬‬ ‫[אין ספר ‘אבני אור‘ (תולדות משפחת ליכטנשטיין‪ ,‬דף קפ”ב) ווערט‬ ‫• כפור כאפר יפזר‪...‬‬ ‫געברענגט וואס הגה”צ מקראסנא זצ”ל פלעגט זאגן‪ :‬א בחור וואס איז נישט‬ ‫אמאהל איז געקומען צו הרה”ק רבי אשר מסטאלין א איד א סוחר‬ ‫הייזעריג ליל שישי‪ ,‬איז א סימן אז ער האט נישט געלערנט ווי ס‘באדארף צו‬ ‫וואס האט געהאנדלט מיט געוויסע געשעפטן צו וועלכן ס‘האט זיך‬ ‫זיין יענע וואך‪].‬‬ ‫(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל ‪ -‬פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אויסגעפעהלט אז ס‘זאל שנייען‪ .‬זעהט אויס אז יענעם יאהר האט גאר‬ ‫שוואך געשנייט‪ ,‬האט ער געגעבן א קוויטל פאר רבי אשר‪ ,‬און זיך מזכיר‬ ‫ב‘ערב ש‘בת ת‘כין‬ ‫געווען אז ס‘זאל זיך אראפלאזן א שניי‪ .‬רבי אשר‬ ‫• מחנך זיין די קינדער צו העלפן עלטערן מיט‘ן שבת‬ ‫האט יענעם ווארעם אנגעוואונטשן מיט הצלחה‪.‬‬ ‫ס‘איז וויכטיג צו וויסן‪ ,‬אז די קינדער וואס האבן בעזהשי״ת שוין‬ ‫שפעטער ווען רבי אשר האט געדאוונט שחרית‪,‬‬ ‫חתונה געהאט‪ ,‬און ווען מ‘קומט אויף געסטעריי צו עלטערן אויף שבת‬ ‫האט ער זייער לאנג מאריך געווען ביי די ווערטער‬ ‫אדער אויף יו”ט‪ ,‬אז ס’ווערט דארט נישט אנגעגרייט דער שבת פון‬ ‫“הנותן שלג כצמר כפור כאפר יפזר”‪ ,‬און ער האט‬ ‫זיך אליין‪ ,‬נאר צומאהל איז די ארבעט פון די עלטערן אסאך שווערער‬ ‫דאס איבערגעזאגט זייער אסאך מאהל‪ ,‬מתפלל‬ ‫צוליעב די געסט‪ ,‬דעריבער זאל מען זעהן נישט אנצוקומען פרייטאג‬ ‫צו זיין פאר דעם איד‪ ,‬אז ס‘זאל קומען א שפע‬ ‫נאכמיטאג אין די לעצטע מינוטן פאר שבת ווען ס‘איז שוין נישט מעגליך‬ ‫פון שניי‪ .‬דער זוהן פון רבי אשר הרה”ק בעל ‘בית אהרן‘ זי”ע איז דעמאלט‬ ‫ארויסצוהעלפן לכבוד שבת‪ ,‬מ‘זאל חלילה נישט זיין א כפוי טובה צו די‬ ‫נאך געווען א קינד פון זעקס יאהר און ער איז געשטאנען אונטערן בענקל‬ ‫אייגענע עלטערן‪ ,‬נאר מ‘זאל זעהן אנצוקומען גענוג צייטליך‪ ,‬צו האבן די‬ ‫פונעם טאטן‪ ,‬און הערנדיג ווי דער טאטע זאגט אזויפיהל מאהל איבער‬ ‫מעגליכקייט אין מקיים זיין נאך א מצוה פון כיבוד אב ואם און זיי ארויס‬ ‫דעם פסוק “הנותן שלג כצמר” האט ער זיך אנגערופן “ישלח דברו וימסם”‪,‬‬ ‫העלפן פרייטאג אנגרייטן לכבוד שבת‪ .‬אויך שבת און מוצאי שבת איידער‬ ‫וואס איז טייטשי אז מיט‘ן באשעפער‘ס דיבור ווערט די שניי צולאזט‪...‬האט‬ ‫מ‘גייט אהיים זאל מען ארויס העלפן די חשובע עלטערן מיט וואס מ‘קען‪,‬‬ ‫רבי אשר זיך אויסגעדרייט צום זוהן‪ ,‬און געוויזן מיט די פינגער ווי מ‘זאגט‬ ‫כדי פאר זיי גרינגער צו מאכן‪ .‬ווייל די מצוה פון כיבוד אב ואם איז שייך‬ ‫פאר איינעם “נו” מיינענדיג צו זאגן אז מיט זיינע ווערטער קען ער שטערן‬ ‫אויך נאך די חתונה און דאס איז זייער גרויס‪ ,‬וד״ל‪.‬‬ ‫אז די תפלה זאל נישט נתקבל ווערן‪...‬‬ ‫(אוצר השבת)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כב‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬סגולות ‪...‬מאוצרות רבוה“ק‬ ‫‪‘ J‬דובר מישרים‘ ‪L‬‬ ‫“סגולה לשמירה ולהינצל מכל רע ח“ו“‬ ‫‪ H‬פרק ג‘ ‪G‬‬ ‫ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט‬ ‫השי“ת זארגט פאר‘ן כבוד פון די צוויי הונדערט און פופציג נשיאי עדה‬ ‫וואס האבן זיך אנגענומען פאר קרח‬ ‫ביי די מחלוקת פון קרח‪ ,‬ווען די צוויי הונדערט און פופציג נשיאי העדה‬ ‫האבן גענומען די קטורת‪ ,‬און זיי זענען דערמיט פארברענט געווארן‪ ,‬האט דער‬ ‫לישועה‬ ‫באשעפער באפוילן אז אלעזר בן אהרן הכהן זאל גיין אויפהייבן די פייער פאנען‬ ‫וואס די פארברענטע מענטשן האבן גענוצט צו מאכן זייער קטורת‪ .‬פארוואס‬ ‫• דערמאנען און זיך כולל זיין מיט נח‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט אין די כתבים‪ :‬דער זיידע ז“ל [מרן מהר“י‬ ‫האט דער באשעפער נישט געהייסן אז אהרן הכהן אליין זאל דאס אויפהייבן?‬ ‫זי“ע] ברענגט בשם דעם רבי‘ן פון לובלין זי“ע‪ ,‬א סגולה אז ווען א מענטש איז‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬ווייל דאס וואלט געווען א פארשעהמונג פאר‘ן כבוד פון די צוויי‬ ‫ח“ו אין א צרה אדער אין א מצב פון א סכנה‪ ,‬זאל ער דערמאנען און זיך כולל‬ ‫הונדערט און פופציג נשיאים אויב דער מענטש וואס האט זיי באזיגט אין די‬ ‫זיין מיט נח‪ ,‬און אינזין האבן אז פונקט ווי נח האט דער באשעפער געראטעוועט‬ ‫מחלוקת קומט און הייבט אויף די פייער פאנען וואס האבן זיי פארברענט‪.‬‬ ‫(מאירי על מסכת ברכות כז)‬ ‫פונעם מבול‪ ,‬אזוי זאל דער באשעפער אויך אים ראטעווען פון זיין צרה‪.‬‬ ‫זעהט מען פון דעם אז דער כבוד פון א מענטש ווערט נישט הפקר אפילו‬ ‫כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט ערקלעהרט דעם טעם פארוואס נח איז נישט ארויס‬ ‫נאך אזעלכע גרויסע עבירות‪( .‬עיין שיחות מוסר תשל“ב הנ“ל)‬ ‫פון די תיבה נאכדעם וואס די ערד איז שוין געווארן טרוקען‪ ,‬ביז דער באשעפער האט אים‬ ‫געזאגט (בראשית ח‪:‬טו‪-‬טז)‪“ :‬צא מן התבה”‪ ,‬און געהייסן ער זאל ארויס פון די תיבה‪ .‬ווייל‬ ‫דער מלאך המות וויל קיינעם נישט פארשעהמען‬ ‫נח האט געוואלט אז די הצלה זאל זיין אן הכנה און א פתח פאר שפעטער‘דיגע דורות וואס‬ ‫די גמרא (שבת נה‪ ).‬זאגט “אין מיתה בלא חטא ואין יסורין בלא עון“ א‬ ‫דארפן קומען‪ ,‬אז אידישע קינדער זאלן געהאלפן ווערן פון יעדער צער און אויסגעלייזט‬ ‫מענטש שטארבט נישט אויסער אז ער האט געזינדיגט‪ ,‬און א מענטש באקומט‬ ‫ווערן פון יעדער צרה וואס זאל נישט קומען אויף זיי‪ .‬דעריבער האט ער געווארט ביז דער‬ ‫נישט קיין יסורים אויסער אז ער האט געזינדיגט‪ .‬אבער פיהל מאהל שטארבן‬ ‫באשעפער וועט אים הייסן ארויסגיין פון די תיבה‪“ ,‬ווייל ער האט געוואלט אז דער באפעהל‬ ‫מענטשן יונגערהייט און קיינער האט נאך קיינמאהל נישט געזעהן אז זיי זאלן‬ ‫פון באשעפער‪ ,‬זאל זיין א פתח פאר א ישועה און הצלה פאר די קומענדיגע דורות‪ ,.‬אז‬ ‫זינדיגן‪ ,‬און פון דעם קען חלילה ארויסקומען א חילול השם ווייל מען קען פון‬ ‫ווען אידישע קינדער צו יעדער צייט‪ ,‬ווען זיי וועלן דארפן א ישועה זאל זיי דער באשעפער‬ ‫דעם מיינען אז דער באשעפער שטראפט חלילה אומזיסט‪ .‬און דער מלאך המות‬ ‫ארויסנעמען פון זייער צרה‪ .‬און דאס איז מרומז אין פסוק‪“ :‬וידבר אלקים אל נח לאמר צא מן‬ ‫התיבה”‪ ,‬לאמר לדורות”‪( .‬ראה דברות קדשו באריכות בספר “ביאורי החסידות” פ‘ נח עמ‘ תלב‪-‬תלד)‪.‬‬ ‫וואלט געקענט מאכן אז מ‘זאל קענען אויף יעדן מענטש וויסן פארוואס ער‬ ‫איז געשטארבן‪ ,‬און מיט דעם וואלט פארמיטן געווארן חילול השם‪ .‬אבער דער‬ ‫• זאמלען געלט פאר צדקה‪ -‬א סגולה געראטעוועט צו‬ ‫מלאך המות וויל דאס נישט טוען ווייל דאס וואלט פארשעהמט די מענטשן ווען‬ ‫ווערן פון ארבע מיתות בית דין‬ ‫יעדער זאל וויסן וואס זיי האבן געזינדיגט‪ ,‬און ס‘איז בעסער אז מענטשן זאלן‬ ‫ווען דער ‘מקור ברוך‘ פון סערט ויזניץ זצ”ל האט באזוכט אין תל אביב‪ ,‬איז‬ ‫חלילה האבן קשיות אויף די מעשים פון באשעפער ווי איידער צו פארשעהמען‬ ‫ער געקומען באזוכן ביי כ”ק מרן מהר”א זי”ע‪ .‬און מרן זי”ע איז צוריק געגאנגען‬ ‫א צווייטן‪‘( .‬ילקוט אליעזר‘ בשם הגאון רבי שמעון סופר זצ“ל‪ ,‬מובא בשערים מצויינים בהלכה על מסכת עבודה זרה כ‪):‬‬ ‫צו אים א ביקור גומלין‪ .‬ביי די באזוכן האט מען אסאך ארום גערעדט פון כ”ק‬ ‫מרן מהרי”ד זי”ע וועמען דער “מקור ברוך” האט גערופן‪“ :‬דער שווער זכרונו‬ ‫דער וואס פארשעהמט א צווייטן דער ווערט אליין פארשעהמט ווערן‬ ‫לברכה” [ער איז געווען אן איידים בזו”ר]‪ .‬און דער ‘מקור ברוך‘ זצ”ל האט‬ ‫רבי נהוראי האט געזאגט “כל המבייש פני חבירו‪ ,‬סוף הוא מתבייש“‪,‬‬ ‫דערציילט‪ :‬אין די צייט ווען ער האט געוואוינט אין די שטאט בעלזא איז ער‬ ‫דער וואס פארשעהמט זיין חבר‪ ,‬וועט דער סוף זיין אז ער אליין וועט‬ ‫אמאהל געגאנגען פאר פסח מיט‘ן שווער כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע זאמלען געלט‬ ‫פארשעהמט ווערן‪ .‬און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר די מלאכים וואס שלאגן וועלן‬ ‫פאר “קמחא דפסחא”‪ .‬די וועגן און די גאסן זענען געווען פוהל מיט בלאטעס‬ ‫אים שטופן און פאריאגן פון די וועלט‪ ,‬און זיי וועלן פאר יעדן ווייזן זיין‬ ‫און מאראסט‪ .‬האבן די גבאים פראבירט אפהאלטן מרן זי”ע פון צו גיין‪ .‬האט‬ ‫שאנדע‪( .‬אבות דרבי נתן‪ ,‬פ“ב‪ ,‬הלכה ד‘)‬ ‫מרן אזוי געזאגט‪“ :‬ווען מ‘גייט זאמלען געלט פאר צדקה‪ ,‬אין די פיהר עקן פון‬ ‫כאטש געוועהנליך טוט דער באשעפער פארדעקן די פעהלערן פון‬ ‫די שטאט‪ ,‬איז דאס א סגולה געראטעוועט צו ווערן פון ארבע מיתות בית דין”‪.‬‬ ‫מענטשן כדי זיי נישט צו פארשעהמען (און אזוי ווי מיר האבן פריער‬ ‫ספר “קול יעקב” פונעם זענטער דיין זצ”ל שרייבט‪( :‬פ‘ שלח‪ ,‬עה”פ “והימים ימי‬ ‫דערמאנט אז דער באשעפער נעמט זיך אהן אפילו פאר‘ן כבוד פון א רשע‬ ‫בכורי ענבים”)‪“ :‬איך האב געהערט פון מרן הה”ק (כ”ק מהרי”ד) מבעלזא זי”ע‪ ,‬ביי די‬ ‫אז ער זאל נישט פארשעהמט ווערן)‪ ,‬אבער דער דאזיגער מענטש וואס‬ ‫דרשות כל נדרי‪ ,‬ווען ער האט גערעדט וועגן דעם ענין פון גמילות חסדים‪ ,‬אז ס‘איז מכפר‬ ‫פארשעהמט א צווייטן‪ ,‬וועט ער מיט מדה כנגד מדה אויך פארשעהמט‬ ‫מער ווי די ד‘ חלוקי כפרה‪ ,‬און ער האט דאס סומך געווען אויפ‘ן פסוק (משלי כא‪:‬ג) ‘עשה‬ ‫ווערן‪( .‬כסא רחמיס על אבות דרבי נתן שם)‬ ‫צדקה ומשפט נבחר לה‘ מזבח‘‪ ,‬אז ס‘איז חשובער מער ווי א קרבן‪ .‬ער האט געזאגט בזה‬ ‫מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל)‬ ‫הלשון‪‘ :‬דאס גרעסטע גמילות חסדים איז‪ ,‬מ‘זאל איינעם דעם אנדער‘ן מעורר זיין”‪.‬‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כג‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬י"א חשון יאהרצייט רחל אמינו‬ ‫כ"ק מרן מהר"א מבעלזא זי"ע‬ ‫‏יום פטירת רחל אמנו י“א חשון‬ ‫קול ברמה נשמע רחל מבכה על בני‘‬ ‫ס‬ ‫איז מתפלל ביים קבר רחל‬ ‫‏דער מקור הדברים‪ ,‬א‏ז די פטירה פון רחל אמנו איז‬ ‫‘איז א‏ן אנגענומענע מסורה ביי אידן‪ ,‬א‏ז‬ ‫אין שנת תש"ה ווען כ"ק מרן מהר"א‬ ‫געווען י“‏א חשון‪ ,‬ווערט דערמאנט אין רבינו בחיי (שמות‬ ‫די יאה‏רצייט פון רחל אמנו‪ ,‬איז י“א חשון‪,‬‬ ‫מבעלזא זי"ע איז געווען מתפלל זיין ביים קבר‬ ‫א‪:‬ו)‪ ,‬דא‏רט ווערן אויסגערעכנט די טעג ווען ס‘זענען געבוירן‬ ‫אין דעם טא‏ג קומען אידישע קינדער‬ ‫רחל אמינו ע"ה אין בית לחם‪ ,‬האט מרן זי"ע‬ ‫און נפטר געווא‏רן די י“ב שבטי ק‪-‬ה‪ ,‬און ער ציטירט פונעם‬ ‫אין די מאסן‪ ,‬אנשים נשים נערים זקנים וטף‪ ,‬לענג אויס‬ ‫געזאגט תהלים פון קאפיטל ו' ביז קאפיטל‬ ‫“מדרש תדשא“‪ ,‬ווא‏ס א טייל זענען דאס מייחס צו רבי פנחס‬ ‫אלע דורות מעורר רחמים זיין בתפילה ובתחנונים‪ ,‬פא‏ר‬ ‫כ"ו‪ .‬ביי קאפיטל כ"ו האט מרן זי"ע שטארק‬ ‫בן יאיר‪ ,‬אז יום לידת בנימין בן יעקב איז געווען י“‏א חשון‪ ,‬און‬ ‫די גאולת ישראל‪ ,‬און זיך אויסגיסן דאס הא‏רץ און בעהטן‬ ‫אויפגעהויבן זיין קול און עטליכע מאהל‬ ‫ביי זיין געבורט איז דא‏ך רחל אמנו געשטארבן‪ ,‬ווי דער פסוק‬ ‫פאר ישועות הכלל והפרט‪ ,‬יעדער וואס ער דארף‪ ,‬אין זכות‬ ‫איבערגע'חזר'ט דעם פסוק "כי חסדך לנגד עיני‬ ‫(וישלח לח‪:‬טז‪-‬יט) דערציילט‪“ :‬ותלד רחל ותקש בלדתה‪....‬‬ ‫פון די “‏מא‏מע רחל“‪ ,‬ווא‏ס איז פאררעכנט ווי די מא‏מע פון‬ ‫והתהלכתי באמיתך"‪( .‬הרה"ח ר' דוד ארי' פרסטר ז"ל‬ ‫ותמת“ אזוי ארום איז איר יאהרצייט אינעם זעלבן טאג‪ ,‬י“א‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬ווי רש“‏י זאגט (ויצא לא‪:‬ד)‪ ,‬א‏ז זי איז געווען‬ ‫שהיה נוכח אז)‬ ‫געזאגט‪ ,‬זאלסטו נישט מיינען ס‘איז געווען א רעגנ‘דיגע‬ ‫צייט‪ ,‬און דעריבער האב איך איר נישט אריינגעפיהרט אין‬ ‫שטאט‪ ,‬צו באגראבן‪ ,‬ניין‪ ,‬ס‘איז געווען בעוד כברת ארץ‬ ‫לבוא אפרתה‪ ,‬בין פסח לעצרת היה“‪—,‬דער זמן הקבורה‬ ‫איז געווען צווישן פסח און שבועות‪ ,‬ווען די ערד איז‬ ‫געלעכרט און מ‘קען גרינג גיין‪ .‬זעהט מען קלאהר אז‬ ‫רחל אמנו איז געקומען לקבורה‪ ,‬און מן הסתם אויך נפטר‬ ‫געווארן‪ ,‬צווישן פסח און שבועות‪.‬‬ ‫רש“י הק‘ וואס ברענגט אראפ דעם מדרש נוצט‬ ‫אביסל אנדערע ווערטער‪ ,‬א‏ז ס‘‏זענען געווען טרוקענע‬ ‫טעג‪ ,‬ווען די ערד איז געווען געלעכערט ווי א ‏זיפ‪ .‬פון‬ ‫רחל‬ ‫מאמע‬ ‫די‬ ‫דעם ווייסן מיר נאכנישט ווען‪ ,‬ווייל אין ארץ ישראל‬ ‫רעגנט דאך נישט גא‏נץ זומער און א‏נהויב חשון נא‏ך אויך‬ ‫די מאמע רחל‬ ‫נישט‪ ,‬קען דא‏ך זיין א‏ז י“א חשון איז נא‏ך די ערד אלץ‬ ‫געווען טרוקן‪ .‬‏למעשה איז די הכרעה אין דעם ענין דער‬ ‫אנגענומענער מנהג צווישן כלל ישראל‪ ,‬דאס ווא‏ס ס‘איז‬ ‫שוין אהנגענומען א‏זויפיהל דורות אז מ‘האלט רחל אמנו‘ס‬ ‫יאה‏רצייט י“א חשון‪.‬‬ ‫א קליין שטיינערנער געביידע‬ ‫א פארהעלטניסמעסיג קליינער פלאץ‪ ,‬וואס ציהט צו‬ ‫חשון‪ .‬אויך אין “ילקוט שמעוני“ (שמות רמו‪ :‬קס“ב) שטייט‬ ‫די עיקר פונעם בית פון די שבטי ק‪-‬ה‪.‬‬ ‫זיך צענדליגער טויזנטער אידן פון די גאנצע וועלט איז‬ ‫א‏ז בנימין איז געבוירן י“א חשון‪ .‬לויט ‏ווי דער סדר הדורות‬ ‫‏אין ספרים שטייט א‏ז דעריבער הא‏ט יעקב אבינו‬ ‫דער קבר רחל שוין טויזנטער יאהרן‪ .‬אידן שפיהרן‪ ,‬אז אין‬ ‫ברענגט‪ ,‬איז רחל אמנו נפטר געווא‏רן אין ב‘ אלפים ר“ח‪ ,‬ווען‬ ‫געזאגט צו זיין זוהן יוסף (בראשית מח‪:‬ו) “מתה עלי רחל“‪,‬‬ ‫די ״מאמעס שויס״ קען מען מתפלל זיין מיט א באזונדערע‬ ‫זי איז א‏לט געווען ‪ 36‬‏יאה‏ר‪ ,‬און יעקב אבינו איז דעמאלט‬ ‫און נישט געזאגט “מתה עלי אמך“‪ ,‬ווייל די פטירה פון רחל‬ ‫קדושה‪ .‬יעקב אבינו האט שוין דערפון געוואוסט‪ .‬חז״ל‬ ‫אלט געווען גענוי הונדערט יאה‏ר‪ .‬לויט‘ן ספר הישר איז רחל‬ ‫איז נישט געווען שווער נא‏ר צוליעב ווא‏ס זי איז געווען‬ ‫זאגן (ב״ר פפ״ב‪ ,‬י‪ .‬רש״י ויחי מח‪:‬ז)‪ ,‬יעקב אבינו‪ ,‬וואוסנדיג‬ ‫אמנו דעמאלט א‏לט געווען ‪45‬‏יאה‏ר‪.‬‬ ‫יוסף‘ס מאמע‪ ,‬נא‏ר אויך פא‏ר‘ן זיין די מא‏מע פון כלל‬ ‫אז די פארטריבענע אידן אין די גלות׳ן וועלן אדורכגיין‬ ‫אבער אין מדרש רבה אויפ‘ן פסוק “בעוד כברת ארץ‬ ‫ישראל‪ ,‬דעריבער הא‏ט איר יעקב אהנגערופן ביים‏נאמען‪.‬‬ ‫בית־לחם‪ ,‬האט ער דארט באגראבן זיין פרוי רחל‪ ,‬כדי זי‬ ‫לבוא אפרתה“ (בראשית מח‪:‬ז)‪ ,‬שטייט א‏ז דאס איז א צייט‬ ‫‏פון די א‏לע הייליגע מקומות אין ארץ ישראל‪ ,‬איז‬ ‫זאל בעהטן רחמים פאר אירע קינדער‪.‬‬ ‫ווען “כבר הבר מצוי‪=[ ,‬די תבואה געפונט שוין אינעם שייער]‪,‬‬ ‫נישט דא ‏קיין פלא‏ץ‪ ,‬אויסער דעם כותל המערבי ווא‏ס‬ ‫אין די ״פתיחתא״ פון מדרש איכה רבה (פיסקא כ״ד)‬ ‫ועונת הגשמים עברה‪ ,‬ועדיין השרב לא בא“‪—,‬דאס איז‬ ‫איז במשך לא‏נגע דורות געווען אזוי נאענט צום הא‏רצן‬ ‫שטייט‪ ,‬אז ביים חורבן בית המקדש‪ ,‬ווען דאס אידישע‬ ‫ערגעץ צווישן ווינטער און זומער‪ ,‬ווען די היץ איז נאכנישט‬ ‫פון אידישע קינדער און בני ירושלים‪ ,‬ווי דער קליינער‬ ‫פאלק איז געגאנגען אין גלות‪ ,‬זענען אלע אבות געקומען‬ ‫אנגעקומען‪ ,‬אבער די צייט פון רעגן איז שוין פא‏ריבער‪.‬‬ ‫שטיינערנער געביידע‪ ,‬מיט‘ן ווייסן רונדיגן “כיפה“ דער‬ ‫פאר‘ן כסא הכבוד בעהטן רחמים פאר די אידן‪ .‬אבער זייער‬ ‫א ‏שטערקערן בא‏ווייז א‏ז די יארצייט איז נישט י“א חשון‪,‬‬ ‫קאפל‪-‬דאך‪ ,‬דער קבר פון “מאמע רחל“‪ ,‬ווא‏ס געפונט זיך‬ ‫תפילה איז נישט אנהנגענומען געווארן‪ .‬״באותה שעה‬ ‫טרעפט מען אין פסיקתא רבתי (פרק ג) אויפ‘ן פסוק “בעוד‬ ‫צווישן ירושלים עיה“ק און חברון‪ ,‬אויפ‘ן וועג וואס פיהרט‬ ‫קפצה רחל אמנו לפני הקב״ה״‪—,‬אין יענעם מאמענט איז‬ ‫כברת ארץ“‪ ,‬וואו ער קריגט אויפ‘ן “מדרש תדשא“‪ ,‬ווא‏ס‬ ‫צו בית לחם‪“ .‬על אם הדרך בדרך אפרתה היא בית לחם וגו‘‬ ‫>>>>>‬ ‫דער רבינו בחיי ברענגט‪ ,‬דארט שטייט‪ ,‬א‏ז יעקב אבינו האט‬ ‫הוא מצבת קבורת רחל ער היום“‪.‬‏(בראשית לה‪:‬יט)‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כד‬ ‫פ‘ נח תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬י"א חשון יאהרצייט רחל אמינו‬ ‫>>>>>‬ ‫דער שלאס און וואונדערליכער שליסל פון קבר רחל‬ ‫די ״מאמע״ רחל אויפגעשפרונגען פאר‘ן באשעפער‪ ,‬און‬ ‫דער מדרש זעצט פאר‪ ,‬״מיד נתגלגלו רחמיו של הקב״ה‪—,‬‬ ‫ד‬ ‫ער שר ר'‏משה מאנטיפיורי‪ ,‬הא‏ט אין שנת תרי"א (‪ )1841‬געדונגען דעם בעל מלאכה ר' אליהו שלמה זלמן‬ ‫און גלייך האט זיך דערוועקט דאס רחמנות פון באשעפער‪,‬‬ ‫באסאן פון די ערשטע אייזן שמידן אין ירושלים‪ ,‬וועמען מ'האט גערופן ר' זלמן צורף‪ ,‬און אים באשטעלט‬ ‫ואמר‪“ ,‬בשבילך רחל אני מחזיר את ישראל למקומן״‪—,‬פאר‬ ‫צו מאכן א טויער צום אריינגאנג פון קבר רחל‪ .‬דער טויער איז געווען געמאכט פון האלץ און באדעקט‬ ‫דיינטוועגן רחל‪ ,‬וועל איך צוריק קערן די אידן צו זייער ארט‪.‬‬ ‫מיט שיכטן פון אייזן‪ .‬ר‘ זלמן צורף וואס איז געווען א מייסטער שלעסער‪ ,‬פון די‬ ‫און דער מדרש זאגט ווייטער‪ ,‬אז דאס איז וואס ירמיהו‬ ‫אויסגעצייכנטע אין ירושלים האט אויך געמאכט‬ ‫הנביא אין זיינע דברי נחמה טרייסט ער די אידן מיט דער‬ ‫פאר‘ן טויער א ‏ספעציעלער שלא‏ס‪ ,‬וואס האט זיך‬ ‫הבטחה פונעם באשעפער צו איר (ירמי׳ לא‪:‬יד)‪ :‬״כה אמר‬ ‫געעפענט מיט א ספ‏עציעלר קונסטליכער שליסל‬ ‫ה׳ קול ברמה נשמע‪ ,‬נהי בכי תמרורים‪ ,‬רחל מבכה על בניה‪,‬‬ ‫וואס ער האט אליין געגאסן‪ .‬דער שליסל האט זיך‬ ‫מאנה להנחם על בניה כי איננו״‪—,‬אזוי האט געזאגט ה׳‪,‬‬ ‫געפונען נאר ביי די אידן וואס היטן דעם קבר רחל‪.‬‬ ‫ס׳הערט זיך א קול‪ ...‬א ביטער קלאגענדע שטימע פון רחל‪,‬‬ ‫דער שליסל איז געווען א‏רום פופצן ‏סענטימעטער‬ ‫וואס וויינט אויף אירע קינדער‪ ,‬זי לאזט זיך נישט טרייסטן‪.‬‬ ‫לא‏נג‪ ,‬און זייער שווער‪ .‬דא‏ס עפענען דעם שלאס איז‬ ‫און דער נביא זעצט פאר (לא‪:‬טו‪-‬טז)‪ :‬״כה אמר ה׳‪ ,‬מנעי‬ ‫קולך מבכי ועיניך מדמעה‪ ,‬כי יש שכר לפיעולתך נאום‬ ‫געווען קאמפליצירט‪ ,‬דורך איינשטעלן פארשידענע‬ ‫ה׳‪ ,‬ושבו מארץ אויב‪ ,‬ויש תקוה לאחריתך נאום ה׳ ושבו‬ ‫מיטלן וויאזוי צו דרייען דעם שליסל‪ .‬‏ס'איז מיט‬ ‫בנים לגבולם״‪—,‬דעם באשעפער‘ס הבטחה צו רחל אמנו‬ ‫די צייט געווא‏רן א ס‏פעציעלער כבוד און יחוס צו בא‏קומען דעם שליסל‪ .‬צוויי‬ ‫איז‪ :‬האלט דיך צוריק פון וויינען‪ ...‬ווייל דיינע קינדער וועלן‬ ‫מיוחס'דיגע משפחות אין ירושלים הא‏בן דערצו געהא‏ט די זכי'‪ .‬איין שליסל הא‏ט‬ ‫צוריק קומען פון דעם פיינדס־לאנד‪ ,‬צו זייערע אמאליגע‬ ‫זיך געפונען ביי ר' ישראל פריימאן‪ ,‬און א‏צווייטער שליסל ביי א‏ספרדי'שע משפחה‬ ‫גרעניצן‪.‬‬ ‫פון חכם יהושע בוכלא‪.‬‬ ‫די שומרים האבן קיינעם נישט איבערגעגעבן דעם שליסל‪ ,‬ווייל נאר זיי האבן געוואוסט ווי אזוי מ'נוצט דאס‪ .‬האבן‬ ‫מקום תפילה פאר אידן‬ ‫זיי דעריבער יעדן באזוכער פערזעהנליך באגלייט צום קבר אויסער דעם וואס זיי זענען יעדן טאג געפאהרן צום קבר רחל‬ ‫אבער‪ ,‬ביז ס׳וועט מקויים ווערן דער ״ושבו בנים‬ ‫זעהן ס'זאל זיין אויפגערוימט און אויך געצונדן ליכט ביים ציון פונעם קבר‪ .‬איבער דעם שליסל א‏ליין האט מען געזעהן‬ ‫לגבולם״‪ ,‬ווערט דערווייל מקויים דער ערשטער טייל פון‬ ‫פארשידענע סגולות‪ ,‬צווישן זיי‪ ,‬אז פרויען וואס האבן געדארפט א‬ ‫די נבואה ״קול ברמה נשמע‪ ,‬נהי בכי תמרורים‪ ,‬רחל מבכה‬ ‫ישועה‪ ,‬פלעגן קומען צום חכם יהושע בוכלא‪ ,‬און פון אים גענומען דעם‬ ‫על בניה‪ ,‬מאנה להנחם״‪—,‬די מאמע רחל שטייט אויף דער‬ ‫וואך און קלאגט אויף די ווייטאג און פיין פון אירע קינדער‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫שליסל‪ ,‬דאס געלייגט צוקאפנ'ס פון א יולדת‪ ,‬און ס'האט געדינט ווי א‬ ‫דאס הא‏ט געברענגט דערצו א‏ז נישט נא‏ר ווען אידן זענען‬ ‫סגולה בדוקה גלייך געהאלפן צו ווערן‪.‬‬ ‫א‏רויס פון גלות האבן זיי דא‏רט געבעהטן‪ ,‬נאר לענגאויס‬ ‫הונדערט און דריי און זיבעציג יאהר אונטער פיהר הערשאפטן‪,‬‬ ‫אלע דורות פלעגן אידן פון ארץ ישראל שטרא‏מען צו “קבר‬ ‫האט דער טויער געדינט צו ענטפאנגען מלכים ושרים‪ ,‬אדמורי“ם רבנים וראשי ישיבות און עמך אידן פון אלע שיכטן‬ ‫רחל“‪ ,‬זיך אויסגיסן דא‏ס האר‏ץ פאר די געטרייע מא‏מע‬ ‫און קרייזן‪ .‬דער האלצענער טויער וואס איז געווען באדעקט מיט א שיכט פון אייזן‪ ,‬האט געענדיגט צו דינען‪ ,‬און הענגט‬ ‫רחל‪ ,‬ווא‏ס הא‏ט רחמנות אויף אירע צעבראכענע און עלנדע‬ ‫היינט אויף א זייטיגע וואנט‪ ,‬וואס איז א מחוצה צווישן די מענער און פרויען אפטיילונג‪ ,‬און ווייניג באמערקן דאס ביים‬ ‫קינדער‪ ,‬און איינגעריסן זי זאל משפיע ‏זיין ישועות פון‬ ‫אריינקומען צום קבר רחל‪ .‬ווען מ‘האט צונומען דעם שלאס פון די טיהר האט מען געפונען דערויף אן אויפשריפט וואס‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫איז געווען איינגעקריצט‪“ :‬מעשה ידי אליהו שלמה זלמן ברבי‪/‬זאב ש‘[שנת] ה‘ת“ר לא‘ [לאמנו] רחל“‪.‬‬ ‫דער זוהר הק‘ זא‏גט אויף א ‏פלאץ‪ ,‬לאה פלעגט יעדן‬ ‫טא‏ג וויינען ביים פרשת דרכים‪ ,‬און בעהטן דעם באשעפער‬ ‫‏די מצבה אויף קבר רחל‬ ‫‏אין ספר “תולדות יצחק“ (בארדיטשוב)‪ ,‬ווערט‬ ‫זי זאל נישט אריינפא‏לן אין די הענט פון עשו‪ ,‬הא‏ט דער‬ ‫באשעפער איר געזא‏גט “חייך אחותך תקום בפרשת נא‏כגעברענגט אז דעריבער הייסט איר מקום קבורה “היא‬ ‫‏אין די תורה (בראשית לה‪:‬כ) שטייט “ויצב יעקב‬ ‫אורחין ותבכו על גלותן דישראל ואת תקום לנו ולא ‏תבכו בית לחם“ (בראשית לה‪:‬יט) ווייל זי פיהרט א מלחמה מיט‬ ‫מצבה“‪—,‬יעקב אבינו האט געשטעלט א מצבה אויף רחל‬ ‫עלייהו“‪—,‬כ‘שווער דיר אז דיין שוועסטער וועט שטיין די מקטרגים און בעהט רחמים אויף איהרע קינדער‪ ,‬דאס איז‬ ‫אמנו‘ס קבר‪ .‬פון דורות דורות איז מקובל אז דער קבר‬ ‫ביים פרשת דרכים‪ ,‬וויינען אויפ‘ן גלות פון אירע קינדער‪ ,‬פשט אין פסוק‪‘ :‬ויזכור אלקים את רחל ויפתח את רחמה‘‪—,‬‬ ‫רחל איז א פלאץ וואס איז מסוגל לתפילה‪ ,‬און די תפילת‬ ‫און דו וועסט שטיין ‏אינעווייניג און נישט וויינען אויף זיי‪ .‬דורך איר ווערט געעפנט די מדת הרחמים‪.‬‏הגאון רבי שלמה‬ ‫דארט זענען מסוגל צו שפאלטן הימלען‪ .‬פרעגן שוין די‬ ‫‏פלעגן טא‏קע אידן אין ארץ ישראל‪ ,‬חסידים ואנשי מעשה קלוגער זצ“ל איז דאס מרמז אינעם פסוק (בראשית כט‪:‬ט)‬ ‫ראשונים און נאך מפרשי המקראות‪ ,‬מ‘מאכט דאך נישט‬ ‫פון די הייליגע שטאט ירושלים‪ ,‬פאהרן אפט צום קבר פון “כי רועה הוא“‪—,‬א‏ז רחל האט געפאשעט די ‘שעף פון‬ ‫קיין נפשות לצדיקים‪ ,‬איז וויאזוי האט יעקב אבינו געלייגט‬ ‫די מא‏מע רחל‪ ,‬און זיך דארט אויסגיסן דאס הא‏רץ פא‏ר‘ן לבן‘‪ ,‬איז נישט ווייל לבן האט נישט געקענט הא‏בן א‏נדערע‬ ‫א מצבה אויף איר קבר? נאר ס‘ווערט ערקלעהרט (בספר‬ ‫באשעפער אין זכות פון אונזער געטרייע מאמע‪ ,‬מ‘האט פא‏סטוכער‪ ,‬נא‏ר רחל אמנו האט געוואלט זיין א פא‏סטוך‪ ,‬א‬ ‫“פרדס יוסף) אז יעקב אבינו דער בחיר האבות האט נישט‬ ‫געוויינט און געקלא‏גט ביים מוטער‘ס שויס ‏מיט תפילות בחינה פון א רועה ישראל‪ ,‬צו בעהטן רחמים פא‏ר אידישע‬ ‫געלייגט א מצבה‪ ,‬פאר רחל אליין‪ ,‬ווייל זי האט דאס נישט‬ ‫‏קינדער!‬ ‫און תחנונים‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כה‬ ‫פ‘ נח תשפ“‏ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬י"א חשון יאהרצייט רחל אמינו‬ ‫>>>>>‬ ‫געדארפט האבן‪ ,‬נאר ער האט געלייגט די מצבה לטובת‬ ‫די סגולה פונעם פאדעם ביים קבר רחל‬ ‫איהרע קינדער‪ ,‬וואס וועלן זיך משתטח זיין אויף איר‬ ‫‏משך הדורות האבן זיך אידן געמאכט פארשידענע סגולות ביים קבר רחל אמנו‪ .‬איינע פון די סגולות‪ ,‬איז געווען‬ ‫ארומצונעמען די מצבה פונעם קבר מיט א פאדעם בענדל‪ ,‬וואס דאס האט מען שפעטער אנגעטוהן אויף די‬ ‫הענט אדער אויפ'ן האלדז א‏לס סגולה און שמירה ‏קעגן עין הרע‪ .‬אין ‏א בריוו ווא‏ס הגה"צ רבי אברהם חיים‬ ‫דא‏נציגער זצ"ל הי"ד נשיא ישיבות בית ישראל פון אלכסנרר אין פוילן‪( ,‬א‏זוהן פונעם "תפארת שמואל" פון אלכסנדר זי"ע)‪,‬‬ ‫ב‬ ‫קבר בעת צרתם‪ ,‬און אזוי שטייט אין פסוק‪ :‬הוא מצבת‬ ‫קבורת רחל“‪ ,‬נישט מצבת רחל‪ ,‬נאר מצבת קברה‪ ,‬כדי די‬ ‫לעבעדיגע זאלן וויסן ווי זי ליגט און דארט גיין מתפלל זיין‪.‬‬ ‫אין מדרש “לקח טוב“ שטייט אז יעדער פון די שבטי‬ ‫שרייבט צו הגה"צ רבי אשר זעליג מרגליות‪ ,‬בעהט ער אים ער זאל אינזין האבן‏זיינס א‏שוועסטער‪ ,‬וואס הא‏לט שוין צוועלף‬ ‫ק‪-‬ה האבן געלייגט א‏שטיין אויפ‘ן קבר פון רחל אמנו‪ ,‬אזוי‬ ‫יאהר נא‏ך די חתונה‪ ,‬און זי דארף געהאלפן ווערן מיט זרע של קיימא‪ .‬ער שרייבט אים‪" :‬איך בעהט דיך אזוי‬ ‫איז געווארן עלף שטיינער‪( ,‬וויבאלד בנימין איז נאכנישט‬ ‫ווי מיר ווייסן פונעם פעטער כ"ק דער "ישמח ישראל" א סגולה פאר דעם‪ ,‬ארום צובונדן דעם קבר רחל אמנו‬ ‫געווען געבוירן נאר ווען רחל איז געשטארבן איז נישטא‬ ‫מיט בענדלעך‪ ,‬זאל ער אזוי גוט זיין און דאס טוען‪ ,‬און ער זאל אים שיקן די בענדלעך ס'זאל זיין אלס א‬ ‫א שטיין קעגן אים) און יעקב אבינו האט געלייגט דעם‬ ‫סגולה אז זי זאל געהאלפן ווערן‪...‬און אפשר איז דא נאך א סגולה פארדעם‪ ...‬און דער עיקר ס'זאל זיין בסוד‪.‬‬ ‫‏אינעם בריוו ווערט נישט דערמאנט קיין קאליר פונעם פאדעם‪ ,‬פלעגט טאקע זיין‏חילוקי דעות וואס‬ ‫פאר א קאליר דער פאדעם דארף זיין‪ ,‬ס'ז‏ענען געווען ווא‏ס האבן א‏רומגעבינדן‏מיט א רויטע פאדעם‪ .‬א‏בער‬ ‫די מקובלים האבן ‏געהאלטן אז דער קאליר רויט איז נישט קיין סגולה פארב‪ ,‬און דעריבער פלעגן זיי נוצן‬ ‫א ווייסע פאדעם ארומצובינדן דעם קבר‪ ,‬און מ‘פיהרט זיך ארומצובינדן דעם בענדיל ארום דעם קבר זיבן‬ ‫מאהל‪.‬‬ ‫הגה"צ דער דעברעצינער רב זצ"ל ווערט אנגעפרעגט צי ס'האט א‏מקור ארויפצובינדן א‏רויטן פאדעם‬ ‫וועגן עין הרע אויף א‏קינד‪ ,‬וכדו'‪ ,‬ענטפערט ער א‏ז דאס איז א כלל פון "מנהג נשים זקנות" אויף וועלכן דער רשב"א שרייבט‬ ‫מ'זאל נישט מזלזל זייך דערין‪ ,‬ווייל ס'איז זיכער יסודתם בהררי קודש‪.‬‬ ‫עהנליך זאגט מען נאך פון הרה“ק רבי נפתלי‬ ‫“אונטער די מאמעס פארטוך‪“...‬‬ ‫אויבערשטן [מארמאר] שטיין‪.‬‬ ‫מראפשיץ זי“ע‪ ,‬ווען רעדנדיג פון קבר רחל אמנו‪ ,‬פלעגט‬ ‫ער שטענדיג זאגן‪“ :‬אויב איך וואלט געווען אין ארץ‬ ‫די הייליגע צדיקים לדורותם האבן שטענדיג הויעך‬ ‫רחל אמנו ביים כותל המערבי‪...‬‬ ‫געשעצט דעם קבר רחל און געזעהן די גרויסע סגולות און‬ ‫ישראל‪ ,‬וואלט איך געטאגט [=געווען בייטאג] ביים כותל‬ ‫הרה“ק רבי דוד צבי שלמה מלעלוב זצוק“ל‪ ,‬פלעגט‬ ‫מעלות פון מתפלל זיין דארט‪ ,‬אט דער קליינער שטיינער‬ ‫המערבי‪ ,‬און ביינאכט וואלט איך געווען ביי קבר רחל‪,‬‬ ‫זיך משתטח זיין אויף קבר רחל יעדן פרייטאג פאר חצות‬ ‫קאפל־דאך איז פאררעכנט פון די‬ ‫ַ‬ ‫געביידע מיט‘ן ווייסן‬ ‫ווייל אונטער די מאנעס פארטוך‪ ,‬איז גוט צו זיין‪“.‬‬ ‫היום‪ .‬ער האט מקפיד געווען ס‘זאל נאך זיין פאר חצות‬ ‫הייליגסטע מקומות ביי כלל ישראל‪ ,‬אזוי ווי דער כותל־‬ ‫הגאון רבי וועלוועלע בריסקער זצוק“ל פלעגט זיך‬ ‫היום זאגנ‘דיג‪ :‬אז גלייך נאך חצות היום פון ערש“ק געפונט‬ ‫המערבי‪.‬‬ ‫אויסדריקן וועגן קדושת מקום קבר רחל‪“ :‬דאס פלאץ‬ ‫זיך נישט די מאמע רחל אוף איר פלאץ‪ ,‬נאר זי גייט צום‬ ‫הרה“ק רבי פנחס קא‏ריצער זי“ע האט געזאגט‪ :‬ווען‬ ‫וואס די תורה האט באשטימט פאר א מקום תפילה איז‬ ‫כותל המערבי‪ ,‬שריד לבית המקדש‪ .‬אמאהל איז הרה“ק‬ ‫איך וואלט זוכה געווען צו זיין אין ארץ ישראל‪ ,‬וואלט איך‬ ‫קבר רחל“‪ .‬און שפעטער אנגעמערקט די רייד פונעם‬ ‫רבי דוד צבי שלמה‪ ,‬צוליעב טלטול הדרך פארנ‘דיג אויפ‘ן‬ ‫בייטאג פא‏רברענגט ביים כותל המערבי‪ ,‬דער שריד בית‬ ‫ווילנא גאון זצוק“ל “אז עיקר השראת השכינה ביי קברי‬ ‫אייזל‪ ,‬אנגעקומען עטליכע מינוט נאך חצות היום צום קבר‬ ‫‏מקדשינו‪ ,‬און ביינא‏כט‪ ,‬וואלט איך זיך אויפגעהאלטן אין‬ ‫צדיקים איז ביי קבר רחל“‪( .‬הגר“א בפירושו לזוהר)‬ ‫רחל‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪“ :‬אוי‪ ,‬די מאמע איז שוין נישט‬ ‫די געגנט פון קבר רחל‪ ,‬ווייל “אונטער די מאמע‘ס פארטוך‬ ‫פארזעצונג אי“ה‬ ‫דא‪ ,‬זי איז שוין ביים כותל המערבי“‪ ,‬און ער איז גלייך אהין‬ ‫איז זיך גוט צו געפונען“‪.‬‬ ‫געגאנגען“‪.‬‬ ‫זכות הדפסת הגליון נתנדב ע“י ידידנו הנדיב הנכבד‬ ‫התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫ר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו‬ ‫ר‘ נפתלי הירצקא הכהן ענגעל הי“ו‬ ‫ר‘ שרגא פייבל בן שרה רייזל הי“ו‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫ר‘ יוסף שטרוסבורג הי“ו ‪ -‬ציריך‬ ‫ר‘ שלו‘ פסח למברגר הי“ו ‪ -‬ירושת“ו‬ ‫ר‘ שמואל גרויז הי“ו‬ ‫ר‘ שמעון חיים אוסאיבל הי“ו‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫ר‘ שמעון שישא הי“ו‬ ‫ר‘ אהרן ברש“ח פרידמאן הי“ו‬ ‫ר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו‬ ‫ר‘ אליעזרבר“ש איגל הי“ו‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ח‬ ‫*התודה והברכה על הדפסת הגליון להרה“ג‬ ‫ר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו‬ ‫ר‘ משה ראזענפעלד הי“ו‬ ‫ר‘ אהרן לאנגסאם הי“ו‬ ‫ר‘ משה לייבוש באבד הי“ו‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫לרגל היאהרצייט של רחל אמנו ‪ -‬יא חשון‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫יהי רצון שנזכה בימינו לקיום הנבואה‪ ,‬״ושבו בנים לגבולם״‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כו‬ ‫פ‘ נח תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מורא מקדש‬ ‫מזלא טבא וגדיא יאה‬ ‫איש צדיק‬ ‫לאחינו וגיסנו היקר העסקן החשוב והמפו‘‬ ‫נח איש צדיק תמים היה בדורותיו (נח ו‪:‬ט)‬ ‫הרה“ח ר‘ צבי לעמבערגער הי“ו ומשפ‘‬ ‫לרגל שמחת אירוסי נכדם הבה“ח המופלג בתוי“ש‬ ‫אין די גאנצע תורה טרעפט מען נישט איינער וואס זאל גערופן ווערן ‘צדיק‘‪,‬‬ ‫כמר שלמה זלמן קוט ני“ו‬ ‫נאר נח אליין‪ ,‬וואס די תורה זאגט עדות (נח ו‪:‬ט)‪“ :‬נח איש צדיק תמים היה בדורותיו“‪,‬‬ ‫בן הרה“ח הבלתי נשכח מוה“ר שמשון ז“ל‬ ‫עב“ג הכלה המהוללה שתחי‘ בת הרה“ח ר‘ לייבל קליין הי“ו ומשפ‘ אשדוד‬ ‫און אויך דער באשעפער אליין האט אים געזאגט‪“ :‬כי אותך ראיתי צדיק לפני בדור‬ ‫ברכות חמות שלוחות לאמו היקרה מרת מ‪ .‬קוט שתחי‘‬ ‫הזה“ (נח ז‪:‬א)‪ .‬חז“ל זאגן טעמים פארוואס נח ווערט גערופן מיט‘ן איינגארטיגן טיטל‬ ‫ולכבוד הסבים החשובים הרה“ח ר‘ אברהם קאטה שליט“א‬ ‫“צדיק“‪ .‬דער ‘דברי ישראל‘ פון מאדזשיץ זצ“ל ערקלעהרט דאס מיט די ווערטער פון די‬ ‫הרה“ח ר‘ אברהם קליין שליט“א‪ ,‬הרה“ח ר‘ דוד מרדכי שליט“א‬ ‫בורא עולם בקנין השלם זה הבנין ויה“ר ויזכו לראות מהם ומכל יוצ“ח‬ ‫קדמונים (רבנו בחיי‪ ,‬כד הקמח ערך ברכה; ספר הגן ‪ -‬דרך משה ליום י“א; מהרח“ו אין‬ ‫דורות ישרים מבורכים מתוך רוב נחת דק‘ לאוי“ט‬ ‫די הקדמה צו ‘עץ חיים‘) אז א מענטש ווערט גערופן ‘צדיק‘ נאר אויב ער איז מקיים‬ ‫מאחלים משפחת לעמבערגער המורחבת‬ ‫יעדן טאג וואס ס‘איז מרומז אין די אותיות ‘צדי“ק‘‪ :‬ענטפערן צ‘ אמנים‪ ,‬ד‘ קדושות י‘‬ ‫קדישים‪ ,‬און זאגן ק‘ ברכות‪ ,‬וואס די אלע זאכן זענען די יסודות פון אמונה‪ .‬אויב דער‬ ‫באשעפער אליין רופט אהן נח ‘צדיק‘‪ ,‬איז זיכער אז ער האט אכטונג געגעבן אויף‬ ‫או ָצר‪ ...‬מיט ַא שמייכל‪[ ...‬ס‘קאסט נישט קיין געלט‪]...‬‬ ‫ַמיין ׁ‬ ‫די פיהר זאכן וואס זענען מרומז אינעם ווארט צדיק‪ ,‬וואס לויט די ראשונים קען א‬ ‫ווען איר העגנט און ר‘ יונה דרייט זיך דא‪...‬‬ ‫מענטש נישט אנגערופן ווערן צדיק אויב ס‘פעהלט אים די זאכן‪.‬‬ ‫אין די אידישע איסד סייד אין ניו יארק‪ ,‬איז אמאהל געווען א “קנישעס“‬ ‫געשעפט וואס הייסט “יונה‘ס קנישעס“‪ .‬דער אייגענטומער ר‘ יונה שימל אן‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬צדיקים האבן געזאגט‪:‬‬ ‫עהרליכער פרומער איד פון ראמעניא האט געעפנט דאס געשעפט אין יאהר‬ ‫‪ 1910‬למס‘‪ ,‬מיט א פארלעסליכער כשרות‪ .‬שפעטער איז דאס‬ ‫• א תמים זאגט מען נישט אפ פון הימל‪...‬‬ ‫געשעפט אריבער צו זיינע קינדער און אייניקלעך וואס זענען‬ ‫הרה“ק רבי שמואל מסלונים זי“ע האט געזאגט‪ :‬א תמים זאגט מען נישט‬ ‫ליידער שוין נישט געווען פרום‪ ,‬אזוי אז די כשרות איז געווען‬ ‫אפ פון הימל‪ ,‬ווייל ער פארשטייט נישט קיין פשעטלעך‪ ,‬און אז ער בעהט‬ ‫אונטער א פראגע צייכן‪ .‬דערציילט מען אז אמאהל איז אריין‬ ‫זיך קומט זיך אים‪...‬‬ ‫געקומען א פרומער איד און געוואלט עפעס קויפן‪ ,‬אבער‬ ‫• כדי נאך מער צו וויסן‪...‬‬ ‫זעהנדיגע ווער ס‘שטייט און פארקופט אין געשעפט‪ ,‬גיט ער‬ ‫הרה“ק דער ‘אוהב ישראל‘ פון אפטא זי“ע האט געזאגט‪ :‬טוהט וויפיהל‬ ‫א פרעג ‘צי די כשרות איז פארלעסליך?’‪ .‬ווייזן זיי אים א בילד וואס הענגט אויף‬ ‫איר ווייסט‪ ,‬דעמאלט וועט איר מער וויסן‪ ,‬וועט איר נאך מער טוען‪ ,‬און‬ ‫די וואנט פון זייער זיידע ר‘ יונה‪ ,‬כאילו זעה ווער דער בעל הבית איז‪ .‬רופט זיך‬ ‫איר וועט נאך מער וויסן‪...‬‬ ‫יענער אהן‪“ ,‬ווען איר וואלט געהאנגען אויף די וואנט און ר‘ יונה וואלט זיך דא‬ ‫*גליון השבוע נתנדב לעי”נ הרה“ח המפואר רב פעלים‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫געדרייט וואלט געווען גוט‪...‬אבער דערווייל איז פארקעהרט‪...‬און דער איד האט‬ ‫ורב החסד‪ ,‬מנהל ארגון “שמחה ונחת” רבות בשנים‬ ‫ר‘ אלימלך מאסקאוויטש הי“ו לעי“נ זקינו בנש“ק‬ ‫הרה“ח ר‘ חיים דוד ז“ל מקאשנוב בן הגה“ק‬ ‫ר‘ אביגדור ב“ר יוסף יונה ע“ה‬ ‫רבי יחיאל מיכל צבי זצ“ל הי“ד האלברשטאם‬ ‫ארויסשפאצירט פון געשעפט‪.‬‬ ‫קליין • נפטר ד‘ מרחשון תשפ”ו‬ ‫“דומ“ץ ריישא“ • נפטר ו‘ מרחשון תשע“ג‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נתנדב לעי“נ ולזכרה‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ג‬ ‫ר‘ פינחס שווארץ הי“ו‪ ,‬לעי“נ אביו‬ ‫מרת מלכה בת ר‘ יהושע ע“ה‪,‬‬ ‫ר‘ שמואל הוס הי“ו לעי“נ אמו‬ ‫רבי צבי אורטנער שליט“א‬ ‫רב דביהמ“ד ‘לינת הצדק‘ ב‪.‬פ‪ ,.‬לעי“נ חותנו הגאון‬ ‫ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה‬ ‫אשת ר‘ לייבוש לינדנבליט מעיר לאנצהוט‬ ‫מרת שרה צירל בת הרב שלום ע“ה‬ ‫הגדול רבי שלמה ב“ר משה הכהן גראס זצ“ל‬ ‫• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א‬ ‫• נפטרה י‘ מרחשון‬ ‫הוס • נפטרה ז‘ מרחשון תשפ”ה‬ ‫ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב‪.‬פ‪ • .‬נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*הגליון נדבת ידידינו‪ ,‬משפיע ביהמ“ד אברכים דחסידי בעלזא‬ ‫ר‘ אליעזר מרדכי שווארץ הי“ו‪,‬‬ ‫ר‘ אברהם ברחורין הי“ו‪ ,‬לעי“נ אמו‬ ‫*הגליון נדבת ידידינו הרב אלעזר ווייס שליט“א‬ ‫הרה“ג רבי ישראל מנחם מנדל ברחורין שליט“א‪,‬‬ ‫מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה‪,‬‬ ‫רב דקהל קערעסטיר שטיבל ‪ -‬מיאמי‬ ‫לעי“נ חותנו הגאון הגדול רבי שלמה ב“ר משה‬ ‫לעי“נ אביו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה‬ ‫ולעי“נ אמה‪-‬זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה‬ ‫לעי“נ חמותו מרת פייגא ב“ר שלמה יעקב ע“ה‬ ‫הכהן גראס זצ“ל ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב‪.‬פ‪.‬‬ ‫• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א‬ ‫• נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג‬ ‫גליק • נפטרה י‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫• נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ הערש לייב שווארץ הי“ו‬ ‫ר‘ יעקב ברחורין הי“ו‪,‬‬ ‫ר‘ נתן פעפערקארן הי“ו לעי“נ חמותו‬ ‫ר‘ ישכר דוב גראס הי“ו‪ ,‬לעי“נ אחיו‬ ‫לעי“נ אמו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה‪,‬‬ ‫לעי“נ זקינו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה‬ ‫ולעי“נ אמה‪-‬זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה‬ ‫מרת פייגא ב“ר שלמה יעקב ע“ה‬ ‫הגאון הגדול רבי שלמה ב“ר משה הכהן גראס זצ“ל‬ ‫• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א‬ ‫• נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג •‬ ‫גליק • נפטרה י‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב‪.‬פ‪ • .‬נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ מרדכי שווארץ הי“ו‬ ‫ר‘ חיים יוסף ברחורין הי“ו‪,‬‬ ‫ר‘ יוסף יחזקי‘ גליק הי“ו לעי“נ אמו‬ ‫ר‘ יצחק שלמה אונגאר הי“ו‪ ,‬לעי“נ גיסו‬ ‫לעי“נ אמו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה‪,‬‬ ‫לעי“נ זקינו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה‬ ‫ולעי“נ אמה‪-‬זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה‬ ‫מרת פייגא ב“ר שלמה יעקב ע“ה‬ ‫הגאון הגדול רבי שלמה ב“ר משה הכהן גראס זצ“ל‬ ‫• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א‬ ‫• נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג •‬ ‫גליק • נפטרה י‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫ראש הדיינים דחסידי בעלזא ב‪.‬פ‪ • .‬נפטר ט‘ מרחשון תשע“ז‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נתנדב ע“י ידידינו הרה“ח‬ ‫*הגליון נדבת ידידינו‪ ,‬משפיע ביהמ“ד אברכים דחסידי בעלזא‬ ‫*גליון השבוע נתנדב לעי“נ ולזכרה‬ ‫ר‘ נפתלי מאיר שווארץ הי“ו‪,‬‬ ‫ר‘ אפרים פישל בר“מ ברחורין הי“ו‬ ‫הרה“ג רבי ישראל מנחם מנדל ברחורין שליט“א‪,‬‬ ‫של הילדה היקרה שרה בת ר‘ פסח ע“ה‬ ‫לעי“נ זקנתו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה‪,‬‬ ‫לעי“נ אמו מרת גיטל ב“ר אפרים פישל ע“ה‬ ‫לעי“נ זקינו ר‘ נפתלי מאיר ב“ר פינחס ע“ה‬ ‫ולעי“נ אמה‪-‬זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה‬ ‫ולעי“נ אמה‪-‬זקנתנו מרת בריינדל ב“ר אהרן אלי‘ ע“ה‬ ‫• נפטרה ז‘ מרחשון תש“ג‬ ‫• נפטר י“ב מרחשון תשנ“א‬ ‫• נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג •‬ ‫• נפטרו י“א מרחשון תשנ“ג‬ ‫בערבות סיביר‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכר ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫ר‘ משה אלעזר ב“ר צבי ע“ה‬ ‫הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה‬ ‫הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה‬ ‫ר‘‏ ישראל צבי (הערשל) ב“ר‬ ‫ר‘‏ אברהם יודא ב“ר‬ ‫לעמבערגער • נפטר ח‘ אדר‬ ‫ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן‬ ‫בת יבלחט“א ר‘‏ לוי יצחק הכהן הי“ו‬ ‫יוסף יונה ע“ה קליין‬ ‫ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער‬ ‫תשנ“ח • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כז‬ ‫פ‘ נח תשפ“ז‬