gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪301‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫נח‬ ‫מטות מסעי‬ ‫ת'דיגֶ ער גְ ִל ְיק ִליכֶ ער ֶמענ ְְטש‬ ‫ֶדער ֱא ֶמ ִ‬ ‫אטן‪ִ .‬מיט גְ רוֹ יס ִש ְמ ָחה ִאיז ֶער‬ ‫עבן ַפאר זַ יין ַט ְ‬ ‫ועקגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫עהאט ָהאט ֶער ַאוֶ ְ‬ ‫גֶ ַ‬ ‫עֹורר גֶ עוָ ְ‬ ‫וארן צּום ַשיין פּון ֶדעם‬ ‫נָ אְך לַ אנְגֶ ע ֳח ָד ִׁשים וָ ואס ִׁמיר זֶ ענֶ ען נִׁ ְת ֵ‬ ‫יבת ֵ ּבין ַה ְּז ַמ ִ ּנים‪.‬‬ ‫ערנֶ ען ִאין ִדי יְ ִש ַ‬ ‫ַא ַריין ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָרש ֶל ְ‬ ‫ֶעצט ָאן צּום סֹוף פּון‬ ‫ְ‬ ‫י‬ ‫יר‬ ‫מ‬ ‫ִׁ‬ ‫ען‬ ‫קּומ‬ ‫ֶ‬ ‫א'דיגֶ ע ַמ ֲע ֶשה פּונֶ עם ַב ַעל ְת ִׁפילָ ה‪,‬‬‫מֹור ִׁ‬ ‫ָ‬ ‫ָא ֶ ּבער ֵאיין זַ ְ‬ ‫יטל י"ט!‬‫אפ ְ‬ ‫ִׁדי ַמ ֲע ֶשה – ַק ִׁ‬ ‫ערע‬ ‫ערט‪" :‬וָ ואס ִאיז ִמיט ִדי ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫אד ְ‬ ‫עב ֶ‬ ‫ארק גֶ ַ ּ‬‫אך ָהאט ִאים ְש ַט ְ‬ ‫עפט? וָ ואס וֶ ועט‬ ‫עש ְ‬‫עא ְר ֶ ּבעט ִמיט ִאים ִאין גֶ ֶ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫ְצוֵ ויי ִאינְ גְ ֶל ְ‬ ‫עך וָ ואס ָה ְ ּ‬ ‫אבן‬‫ערן צּו ִׁדי ַמ ֲע ֶשה‪ :‬גְ לַ ייְך נָ אכְ ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫צּור ְיק ֶק ְ‬ ‫אמיר זִׁ יְך ִׁ‬ ‫לָ ִׁ‬ ‫זַ יין ִמיט זֵ יי? וֶ וער וֶ ועט זֵ יי ַמ ְס ִ ּביר זַ יין ַאז ֶעס ִאיז ַא בּ ו ָּשה ַפאר ִקינְ ֶדער צ ּו‬ ‫אבן ַפאר‬ ‫עמט אּון זִׁ יְך ַבאגְ ָר ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫ייער גֶ ֶ‬ ‫אבן זֵ יי זִׁ יְך זֵ ֶ‬ ‫עסן ִׁדי ַמ ֲאכָ לִׁ ים‪ָ ,‬ה ְ‬‫גֶ עגֶ ְ‬ ‫ערנֶ ען‪ִ ,‬איז‬ ‫יבער‪ ,‬גְ ַל ְ‬ ‫ייך נָ אכְ 'ן ֶל ְ‬ ‫ער ֶ ּ‬ ‫עלט?" ֶד ִ‬‫עבן ִמיט גֶ ְ‬ ‫עטן אוּן זִ ְ‬ ‫יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ‬ ‫ַא ְר ֶ ּב ְ‬ ‫יאּוס'ע זַ אְך‪ .‬וֶ וער ֶעס‬ ‫אבן ַסיי וֶ ועלְ כֶ ע ַשייכּות צּו ַאזַ א ִׁמ ֶ‬ ‫אר'ן ָה ְ‬‫בּושה ַפ ְ‬ ‫ָ‬ ‫עפ ֶרעגְ ט ַפאר ֵמ ִאיר אוּן יוֹ ָאב‪" :‬זָ אגְ ט ִמיר‬ ‫עפט אוּן גֶ ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫יבער ִאין ִדי גֶ ֶ‬ ‫ֶער ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ערע אּון‬ ‫עבן נָ אְך ַאן ֶע ְרגֶ ֶ‬ ‫רֹויסגֶ עגֶ ְ‬ ‫אר ָמאגְ ט ֶמער ֲע ִׁשירּות‪ָ ,‬האט ַא ְ‬ ‫ָהאט ַפ ְ‬ ‫עע ְפנְ ט ַא ֵס ֶפר?‬ ‫ערנְ ט ַהיינְ ט? ָהאט ִאיר גֶ ֶ‬ ‫על ְ‬ ‫ֶדעם ֱא ֶמת‪ָ ,‬האט ִאיר ֶע ּ ֶפעס גֶ ֶ‬ ‫אבן ִׁבכְ לַ ל‬ ‫יסן ִׁדי ָהאר פּון ָקאפ אּון ָה ְ‬ ‫אבן זִׁ יְך גֶ ִׁ‬ ‫ער ְ‬ ‫עקלִׁ יכֶ ער ֵר ַיח‪ .‬זֵ יי ָה ְ‬‫ְש ֶר ְ‬ ‫עדאוְ ונְ ט ִמיט ַא ִמנְ יָ ן?"‬ ‫ָהאט ִאיר גֶ ַ‬ ‫בּושה‬‫עס ֶטע ָ‬ ‫ייבן ֶדעם ָקאפ‪ ,‬וַ וייל ֲע ִׁשירּות ִׁאיז ִׁדי גְ ֶר ְ‬ ‫אֹויפ ֵה ְ‬ ‫ְ‬ ‫עקענְט‬ ‫ישט גֶ ֶ‬ ‫נִׁ ְ‬ ‫וייטן ִׁאין‬ ‫קּוקן ֶדעם ְצוֵ ְ‬ ‫עקענְט ְ‬ ‫ישט גֶ ֶ‬ ‫וָ ואס ֶקען נָ אר זַ יין‪ ,‬אּון ֵקיינֶ ער ָהאט נִׁ ְ‬ ‫ישט‪.‬‬ ‫ויסט ַאז נִ ְ‬ ‫אבן גוּט גֶ עוִ ְ‬ ‫יט ְלט‪ .‬זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫אררוֹ ְ‬ ‫יידע ַפ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ֵ ּב ֶ‬ ‫זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫ָפנִׁ ים ַפאר גְ רֹויס ֶח ְר ָפה‪.‬‬ ‫יך ִ ּבין אוֹ ְ‬ ‫יך‬ ‫"א ְ‬ ‫ערט אוֹ יס‪ָ ",‬האט ֶער זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט ִמיט ְפ ֵרייד‪ִ ,‬‬ ‫ערט אוֹ יס‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫"ה ְ‬‫ֶ‬ ‫אס ְירט וֶ וען ֵאיינֶ ער ָהאט גֶ ִׁ‬ ‫עפינֶ ען ַא ִׁדינָ ר ַביי זִׁ יְך? ָהאט‬ ‫אּון וָ ואס ָהאט ַפ ִׁ‬ ‫עלט‪ַ .‬היינְ ט‪ ,‬נָ אכְ ֶדעם וָ ואס ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫יפן גֶ ְ‬‫ַא ָמאל גֶ עוֶ וען ִאין ֶדעם ּ ְפ ַלאץ‪ ,‬נָ אכְ צוּלוֹ ְ‬ ‫ועקגֶ עוָ ְ‬ ‫ואר ְפן אּון‬ ‫עהאלְ ְטן? ַחס וְ ָשלֹום! ֶער ָהאט ֶעס גְ לַ ייְך ַאוֶ ְ‬ ‫ֶער ֶעס גֶ ַ‬ ‫וערט‬ ‫עלט וֶ ְ‬ ‫ָהאבּ ַאיינְ גֶ עזֶ ען ַאז ַא ִקינְ ד וָ ואס ַא ְר ֶ ּבעט אוּן זוּכְ ט גֶ ְ‬ ‫ערט וַ וייט ַאוֶ ועק‪.‬‬ ‫ייד ְ‬ ‫ִׁמיט גְ רֹויס ַאיילֶ ענִׁ יש ָדאס ַאוֶ ועק גֶ ְ‬ ‫עשלַ ֶ‬ ‫יסן ָחכָ ם‪,‬‬ ‫ישט ָאן וִ וי ֵקיין גְ רוֹ ְ‬ ‫ערפוּן‪ ,‬אוּן ֵקיינֶ ער קו ְּקט ִאים נִ ְ‬ ‫'מיאו ְּס'ט ֶד ְ‬ ‫אר ִ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עלאזְ ט‪".‬‬ ‫ערגֶ ָ‬‫יב ְ‬ ‫אוּן ַאז ָדאס ִאיז ֱא ֶמ ֶת'ע ּפו ְּס ְט ַקייט‪ָ ,‬האבּ ִא ְ‬ ‫יך ַא ֶלעס ִא ֶ ּ‬ ‫עטן ֶדעם גִׁ יבֹור ֶער זָ אל ְב ֶרענְגֶ ען ִׁדי ַמ ֲאכָ לִׁ ים צּו זֵ יי ִׁאין לַ אנְד‪,‬‬ ‫עב ְ‬‫אבן גֶ ֶ‬‫זֵ יי ָה ְ‬ ‫אר ֶע ְקלְ ט פּון גֶ עלְ ט‪ ,‬וַ וייל זֵ יי ָה ְ‬ ‫אבן‬ ‫וערן ִׁאינְגַ אנְ ְצן ַפ ְ‬ ‫כְ ֵדי זֵ יי זָ אלְ ן אֹויְך וֶ ְ‬ ‫ערנֶ ען‬ ‫אמיר ֶל ְ‬‫אמיר ַא ַריינְ גֵ יין ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָרש‪ָ ,‬ל ִ‬‫יך‪ָ ,‬ל ִ‬ ‫"קו ְּמט ִאיר אוֹ ְ‬ ‫אבן‪ֶ .‬ער‬ ‫ייער ְמ ִׁדינָ ה זָ אלְ ן ֶעס ַפיינְט ָה ְ‬ ‫ענְט ְשן ִׁאין זֵ ֶ‬ ‫גֶ עוָ ואלְ ט ַאז ַאלֶ ע ֶמ ְ‬ ‫ייבן צ ּו‬ ‫ער ֵה ְ ּ‬ ‫ְ‬ ‫יסן ַט ַעם פוּן ִדי ְ ּג ָמ ָרא‪ָ ,‬ל ִ‬ ‫אמיר זִ יך ֶד ְ‬ ‫ארזוּכְ ט ֶדעם זִ ְ‬‫ִאינְ ֵאיינֶ עם‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫ענּומען צּו זִׁ יְך ִׁאין לַ אנְד‪.‬‬‫ֶ‬ ‫אבן ֶעס גֶ‬ ‫עבן‪ ,‬אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫אקע גֶ עגֶ ְ‬ ‫ָהאט ֶעס זֵ יי ַט ֶ‬ ‫ילן ֶדעם ַט ַעם פוּן ַ ּגן ֵע ֶדן‪".‬‬ ‫זַ יין נָ אנְ ט צ ּו ַה ּ ֵשיִ "ת‪ ,‬אוּן ֶ ּב ֱא ֶמת ִפ ְ‬ ‫ערלִׁ יְך צּו‬ ‫ְ‬ ‫עפ‬ ‫ֶ‬ ‫גֶ‬ ‫ן‬ ‫עהֹויב‬ ‫ְ‬ ‫נְגֶ‬ ‫א‬ ‫ָ‬ ‫ס‬ ‫ע‬‫ֶ‬ ‫אט‬ ‫ה‬‫ָ‬ ‫ט‪,‬‬ ‫ענְגְ‬ ‫ר‬‫ֶ‬ ‫עב‬ ‫ְ‬ ‫גֶ‬ ‫ין‬ ‫ה‬‫ִׁ‬ ‫א‬ ‫ַ‬ ‫ס‬‫ע‬‫ֶ‬ ‫אבן‬‫וִׁ וי נָ אר זֵ יי ָה ְ‬ ‫עש ַמאק‪ִ .‬די‬ ‫ערנְ ט הוֹ ְ‬ ‫יך אוּן גֶ ְ‬ ‫על ְ‬ ‫יידע גֶ ֶ‬ ‫אבן זֵ יי ֵ ּב ֶ‬ ‫ֶדעם קו ֶּמענְ ִדיגְ ן ָטאג‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫עב ֶרענְגְ ט ֶדעם ַב ַעל ְת ִׁפילָ ה צּו זֵ יי אּון ֶער‬ ‫אבן גֶ ְ‬‫עקן ַביי זֵ יי‪ִׁ ,‬ביז זֵ יי ָה ְ‬ ‫ְש ֶמ ְ‬ ‫יסגֶ עוִ ויזְ ן גְ רוֹ יס ַה ֲע ָר ָצה צ ּו זֵ יי אוּן זֵ יי ְמ ַח ֵּזק‬ ‫אבן ַארוֹ ְ‬ ‫ערע ִקינְ ֶדער ָה ְ ּ‬‫ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫טֹובים‪.‬‬‫שּובה אּון ַמ ֲע ִׁשים ִׁ‬ ‫עבן ְת ִׁפיּלֹות‪ִׁ ,‬תּקּונִׁ ים‪ְ ,‬ת ָ‬ ‫ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ‬ ‫אר'ן טוּן ִדי ִריכְ ִטיגֶ ע זַ אך‪ְ.‬‬ ‫גֶ עוֶ וען ַפ ְ‬ ‫עא ְר ֶ ּבעט ִאין ַא ֶלע‬ ‫ערט וֶ ועגְ ן דּ וֹ ב‪ ,‬וָ ואס ָהאט גֶ ַ‬ ‫עה ְ‬ ‫אבן ִמיר גֶ ֶ‬ ‫אריגֶ ע וָ ְ‬ ‫ואך ָה ְ ּ‬ ‫ָפ ִ‬ ‫עפינֶ ען‪ָ ,‬א ֶ ּבער זַ יין הוֹ י ּ ְפט‬ ‫עקענְ ט גֶ ִ‬ ‫ארט ַא ְר ֶ ּבעט וָ ואס ֶער ָהאט נָ אר גֶ ֶ‬ ‫ָס ְ‬ ‫עטאן אוּן‬ ‫אבן צוּם סוֹ ף ְּתשו ָּבה גֶ ָ‬ ‫עלט ְמ ִדינָ ה ָה ְ ּ‬ ‫ֲא ִפיל ּו ִדי ֶמענְ ְט ְשן פוּן ִדי גֶ ְ‬ ‫עפט‪ .‬נָ אכְ ֶדעם וָ ואס ֶער ָהאט גֶ עזֶ ען‬ ‫עש ְ‬ ‫ַא ְר ֶ ּבעט ִאיז גֶ עוֶ וען ִאין ַא סו ָּּכה‪-‬גֶ ֶ‬ ‫יח אוּן ַא ְש ֶלעכְ ְטן‬ ‫עלט ְ ּב ֶרענְ גְ ט ַא ִמיאו ֶּס'ע ֵר ַ‬ ‫יפן גֶ ְ‬‫אר ְש ַטאנֶ ען ַאז נָ אכְ צוּלוֹ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עבט זִ ְ‬ ‫ערע ִאיז ֶער צ ּו ְש ּ ָפאט אוּן ֶמען ַלאכְ ט פוּן ִאים‪ ,‬אוּן‬ ‫ַאז ִאין ִדי אוֹ יגְ ן פוּן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫יך ָא ּפ ִמיט ּתוֹ ָרה אוּן ְּתשו ָּבה ִאיז ֶדער‬ ‫ְש ֶמעק‪ ,‬אוּן נָ אר וֶ וער ֶעס גֶ ְ ּ‬ ‫ישט ַארוֹ יף ַפאר ֶדעם וָ ואס ַא ִּכ ָּתה ז' ִאינְ גְ ל ַא ְר ֶ ּבעט‪,‬‬ ‫ֵקיינֶ ער קו ְּקט ִאים נִ ְ‬ ‫ער ְס ֶטע נָ אנְ ט צ ּו ַה ּ ֵשיִ "ת‪.‬‬ ‫יק ִליכְ ְס ֶטער ֶמענְ ְטש‪ ,‬אוּן ָדאס ֶמ ְ‬ ‫גְ ִל ְ‬ ‫יך ָא ּפ ִמיט‬ ‫עבט זִ ְ‬ ‫אשלוּס ַאז ַא ִקינְ ד וָ ואס גֶ ְ ּ‬ ‫עס ֶטע ַ ּב ְ‬ ‫ָהאט ֶער ָאנְ גֶ ענו ֶּמען ַא ֶפ ְ‬ ‫עלאזְ ט ַא ֶלע‬ ‫ערגֶ ָ‬ ‫יב ְ‬ ‫עלט ִאיז ַא בּ ו ָּשה אוּן ַא ֶח ְר ּ ָפה! צו ִּליבּ ֶדעם ָהאט ֶער ִא ֶ ּ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫עלט‪ ,‬א ּון ַא ֶלעס וָ ואס ֶער ָהאט‬ ‫יפן גֶ ְ‬ ‫ערט נָ אכְ צוּלוֹ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫יפגֶ ֶ‬ ‫זַ יינֶ ע ַא ְר ֶ ּבעט‪ ,‬אוֹ ְ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה (‪)19‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫בּושה אּון וָ ואס‬ ‫רֹויסע ָ‬ ‫ייער ַא גְ ֶ‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אבין‬ ‫עסין פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ָ .‬ה ִ‬ ‫אבין גִ יגֶ ִ‬ ‫וִ וי זֵ יי ָה ִ‬ ‫עמט ֶער זִ יְך‬ ‫ֵאיינֶ ער ָהאט ֶמער גֶ עלְ ט ֶש ְ‬ ‫ואר ִפין פּון‬ ‫יהֹויבין ַאוֶ ועק צּו וַ ְ‬ ‫ִ‬ ‫זֵ יי ֵתיכֶ ף ָאנְ גִ‬ ‫אבין‬ ‫אבין זֵ יי זִ יְך ַבאגְ ָר ִ‬ ‫ֶמער‪ִ .‬א ֶיבער ֶדעם ָה ִ‬ ‫זִ יְך ָדאס גֶ עלְ ט‪ .‬אּון ִא ְיטלִ יכֶ ער ָהאט זִ יְך‬ ‫בּושה‪.‬‬ ‫ַמ ְח ַמת גְ רֹויס ָ‬ ‫אבין ַא גְ רּוב‪ .‬אּון ָהאט זִ יְך‬ ‫אֹויסגִ יגְ ָר ִ‬ ‫ישט גִּ ֶיקענְ ט‬ ‫יטלִּ יכֶ ער ָהאט נִּ ְ‬ ‫אּון ִּא ְ‬ ‫בּושה‬ ‫אבין ִאין ֶדעם גְ רּוב ַמ ְח ַמת גְ רֹויס ָ‬ ‫ַבאגְ ָר ִ‬ ‫ייבין ָדאס ָפנִּ ים ַּא ִּפילּו ַּפאר ֶדעם‬ ‫אֹויף ֵה ִּ‬ ‫וארין‬ ‫עמט‪ .‬וָ ִ‬ ‫יש ְ‬ ‫ייער גִ ֶ‬ ‫אבין זִ יְך זֵ ֶ‬ ‫וָ ואס זֵ יי ָה ִ‬ ‫ערין‪ִ .‬מכָ ל ֶשכֵ ן‪ַ .‬פאר ֶדעם גִ בֹור‪ .‬אּון‬ ‫ַּאנְ ֶד ִּ‬ ‫ער ִפילְ ט וִ וי ָדאס גֶ עלְ ט ְש ִטינְ ְקט‬ ‫אבין ֶד ְ‬ ‫זֵ יי ָה ִ‬ ‫וֶ וער ֶסע ָהאט נָ אְך ַביי זִ יְך גִ יפּונֶ ען ֶע ֶפעס‬ ‫ארזּוכְ ט פּון ִדי‬ ‫אבין ַפ ְ‬ ‫ייער‪ .‬וַ וייל זֵ יי ָה ִ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫אשין ָהאט ֶער ִאים‬ ‫ֵאיין גִ ילְ ִדין ָא ֶדער ַא גְ ָר ִ‬ ‫ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫ְמ ַב ֵער גִ יוֶ וען פּון זִ יְך ֵתיכֶ ף אּון ֶער ָהאט ִאים‬ ‫יסין ָדאס ָפנִּ ים‬ ‫צּור ִּ‬ ‫אבין זִּ יְך ִּ‬ ‫אּון זֵ יי ָה ִּ‬ ‫וארף גִ י ָטאן פּון זִ יְך‪.‬‬ ‫ַא וָ ְ‬ ‫אבין‬ ‫אבין‪ .‬אּון ָה ִ‬ ‫אבין זִּ יְך ַּבאגְ ָר ִּ‬ ‫אּון זֵ יי ָה ִּ‬ ‫יקּומען‬ ‫ֶ‬ ‫ערנָ אְך ִּאיז ֶדער גִּ בֹור צּו זֵ יי גִּ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ייבין‪ .‬אּון‬ ‫ָדאס ָפנִ ים גָ אר נִ יט גִ ָיקאנְ ט אֹויף ֵה ִ‬ ‫ייע ֶרע‬ ‫ינּומען פּון זֵ ֶ‬ ‫אּון ָהאט זֵ יי ַארֹויס גִ ֶ‬ ‫ערין ָהאט זִ יְך‬ ‫ֵאיינֶ ער ַפאר ֶדעם ַאנְ ֶד ִ‬ ‫אבין‬ ‫ארט ַבאגְ ָר ִ‬ ‫אבין זִ יְך ָד ְ‬ ‫גְ ִר ֶיבער וָ ואס זֵ יי ָה ִ‬ ‫עמט‪( .‬וָ ִ‬ ‫וארין ַאזֹוי ִאיז ִדי ְסגּולָ ה פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫יש ְ‬ ‫גִ ֶ‬ ‫קּומט‬ ‫בּושה‪ .‬אּון ֶער ָהאט צּו זֵ יי גִ יזָ אגְ ט ְ‬ ‫ַפאר ָ‬ ‫ייער ַפיינְ ט‬ ‫ַאז וֶ וער ֶסע ֶע ְסט פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים ָהאט ֶער זֵ ֶ‬ ‫אר ְפט ִאיר שֹוין‬ ‫אד ְ‬ ‫וארין ַהיינְ ט ַב ַ‬ ‫ִמיט ִמיר‪ .‬וָ ִ‬ ‫ארט ִאין ֶדעם ָא ְרט‪ִ .‬איז ָדאס‬ ‫וארין ָד ְ‬ ‫גֶ עלְ ט) וָ ִ‬ ‫אבין ַפאר ֶדעם גִ בֹור‪.‬‬ ‫מֹורא נִ יט צּו ָה ִ‬ ‫ֵקיין ָ‬ ‫בושה פּון ַאלֶ ע בּושֹות‪.‬‬ ‫עס ֶטע ָ‬ ‫גֶ עלְ ט ִדי גְ ֶר ְ‬ ‫וארין ִאיְך ִבין ָדאס ַאלֵ יין ֶדער גִ בֹור‪.‬‬ ‫וָ ִ‬ ‫ערין‬ ‫אּון ַּאז ֵאיינֶ ער וִּ ויל ֶדעם ַּאנְ ֶד ִּ‬ ‫עטין ֶדעם גִּ בֹור ַאז ֶער‬ ‫אבין זֵ יי גִּ ֶ‬ ‫יב ִּ‬ ‫ָה ִּ‬ ‫ואר ְפט ֶער ִאים‬ ‫ואר ִּפין‪ .‬וַ ְ‬ ‫ֶע ֶפעס אֹויס וַּ ְ‬ ‫זָ אל זֵ יי גִ ִיבין פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים כְ ֵדי זֵ יי זָ אלִ ין‬ ‫ארין גֶ עלְ ט ִאיז‬ ‫אסט גֶ עלְ ט‪ .‬וָ ו ִ‬ ‫אֹויס דּו ָה ְ‬ ‫ֶדעם ֵר ַיח ַרע פּון גֶ עלְ ט ַאזֹוי וִ וי פּון ִטינּוף‬ ‫וארין זֵ יי‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה ַא ַריין‪ .‬וָ ִ‬ ‫ִפ ִירין ִאין זֵ ֶ‬ ‫ואר ִפין‬ ‫אבין זֵ יי ַאלֶ ע ַאוֶ ועק גִ יוָ ְ‬ ‫פּונְ ְקט‪ָ .‬ה ִ‬ ‫אבין‬ ‫ַאלֵ יין וֶ ועלִ ין שֹוין בְ וַ ְוד ַאי ַפיינְ ט ָה ִ‬ ‫ייער גָ אלְ ד אּון זִ ילְ ֶבער‪.‬‬ ‫ייער גֶ עלְ ט‪ .‬אּון זֵ ֶ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫אבין גִ יוָ ואלְ ט ַאז ִדי‬ ‫לּוש ִמיר זֵ יי ָה ִ‬ ‫גֶ עלְ ט‪ְ .‬‬ ‫ערנָ אְך ָהאט ֶמען זֵ יי גִּ ִּ‬ ‫יש ְיקט ֶדעם‬ ‫ֶד ְ‬ ‫גַ אנְ ֶצע ְמ ִדינָ ה זָ אלִ ין ַארֹויס פּון ֶדער ַת ֲאוָ ה‬ ‫ַּב ַּעל ְת ִּפלָ ה‪ָ .‬האט ֶער זֵ יי אֹויס גִ יגִ יבְ ן‬ ‫פּון גֶ עלְ ט‪ָ .‬האט ֶדער גִ בֹור זֵ יי גִ יגִ ִיבין פּון ִדי‬ ‫ְתשּובֹות אּון ִתיקּונִ ים‪ .‬אּון ֶער ָהאט זֵ יי‬ ‫ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫וארין ַא ֶמלֶ ְך‬ ‫גִ ֵיריינִ ְיקט אּון ֶדער ֶמלֶ ְך ִאיז גִ יוָ ִ‬ ‫אבין זֵ יי גִּ ִּ‬ ‫יפ ְירט ִּדי ַּמ ֲאכָ לִּ ים ִּאין‬ ‫ָה ִּ‬ ‫ִא ֶיבער גָ אר ֶדער וֶ ועלְ ט‪ .‬אּון גָ אר ִדי וֶ ועלְ ט‬ ‫אבין‬ ‫ייער ְמ ִּדינָ ה ַּא ַּריין‪ .‬אּון ֵתיכֶ ף וִ וי זֵ יי ָה ִ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ערט צּו גָ אט ָברּוְך הּוא‪.‬‬ ‫ָהאט זִ יְך אּום גִ ֶיק ְ‬ ‫אבין זֵ יי ַאלֶ ע‬ ‫זֵ יי גִ יגִ יבְ ן פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪ָ .‬ה ִ‬ ‫עֹוסק גִּ יוֶ וען נָ אר‬ ‫אבין ַּאלֶ ע ֵ‬ ‫אּון זֵ יי ָה ִּ‬ ‫ייער‬ ‫ואר ִפין זֵ ֶ‬ ‫יהֹויבין ַאוֶ ועק צּו וַ ְ‬ ‫ִ‬ ‫ֵתיכֶ ף ָאנְ גִ‬ ‫שּובה אּון‬ ‫תֹורה אּון ְת ִּפלָ ה אּון ְת ָ‬ ‫ִּאין ָ‬ ‫אבין ִאין ֶדער ֶע ְרד‬ ‫אבין זִ יְך ַבאגְ ָר ִ‬ ‫גֶ עלְ ט אּון ָה ִ‬ ‫טֹובים‪ָ :‬א ֵמן כֵ ן יְ ִהי ָרצֹון ָברּוְך ה'‬ ‫ַּמ ֲע ִּשים ִּ‬ ‫רֹויסע ַע ִש ִירים‬ ‫בּושה‪ .‬אּון ִדי גְ ֶ‬ ‫ַפאר גְ רֹויס ָ‬ ‫לְ עֹולָ ם ָא ֵמן וְ ָא ֵמן‪.‬‬ ‫אטין‪.‬‬ ‫אּון ִדי גָ ִ‬ ‫עמט‪ .‬אּון ִדי‬ ‫אבין זִּ יְך ֶמער גִּ ֶ‬ ‫יש ְ‬ ‫ָה ִּ‬ ‫ייסין ַביי זֵ יי‬ ‫ְקלֵ יינֶ ע לַ ייט וָ ואס זֵ יי ְפלֶ עגִ ין ֵה ִ‬ ‫עמט‬ ‫יש ְ‬ ‫אבין זֵ יי זִ יְך אֹויְך גִ ֶ‬ ‫ַחיֹות אּון עֹופֹות ָה ִ‬ ‫נָ אְך וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ִביז ַא ֶהער ַביי זִ יְך ַאזֹוי‬ ‫אֹויבין ִאין ֶדעם ָא ְרט אּון‬ ‫ֶסע ְש ֵטייט ִאין ָפסּוק ַאז ַה ֵשם יִ ְת ָב ַרְך ָהאט ֵאיין ִ‬ ‫אבין ֵקיין גֶ עלְ ט נִ יט‪.‬‬ ‫ְקלֵ יין גִ יוֶ וען וַ וייל זֵ יי ָה ִ‬ ‫יש ַעיָ ה ל"א)‪" :‬נְ אּום‬ ‫(ב ְ‬ ‫ייער ִאיז אֹויף ֵאיין ַאנְ ֶדער ָא ְרט‪ .‬כְ מֹו ֶשכָ תּוב ִ‬ ‫ָדאס ַפ ֶ‬ ‫ירּושלַ יִ ם"‪:‬‬ ‫ה' ֲא ֶשר אֹור לֹו ְבצִ ּיֹון וְ ַתנּור לֹו ִב ָ‬ ‫אוּוסט‬ ‫אבין זֵ יי שֹוין גְ ְ‬ ‫וארין ַּהיינְ ט‪ָ .‬ה ִ‬ ‫וָ ִּ‬ ‫אפ ֶיטל יְ ַש ְעיָ ה ל"א ע"ש‪.‬‬ ‫רּומז ִאין ֶדעם ַק ִ‬ ‫ִדי גַ אנְ צֶ ע ַמ ֲע ֶשה ִאיז ְמ ָ‬ ‫ֶדער ֵס ֶדר פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך ִמיט זַ יינֶ ע לַ ייט ִאיז ַאזֹוי ֶדער ַב ַעל ְת ִפלָ ה ִמיט ֶדעם‬ ‫ערט גֶ עלְ ט ִאיז ֶדער ִע ָיקר‬ ‫אר ֶק ְ‬ ‫ַאז ַא ְד ַר ָבא ַפ ְ‬ ‫אֹוהב‬ ‫גִ בֹור‪ֶ .‬דער ְממּונָ ה ַעל ָהאֹוצְ רֹות ִמיט ֶדעם ָחכָ ם‪ֶ .‬דער ֵמלִ יץ ִמיט ֶדעם ֵ‬ ‫נֶ ֱא ָמן‪ִ .‬די ַבת ַמלְ כָ ה ִמיט ֶדעם ִקינְ ד‪ֶ .‬דער ֶמלֶ ְך ִמיט ֶדער ַמלְ כָ ה‪ .‬אּון זֵ יי‬ ‫אבין ִאין זִ יְך ַאזֹוי‬ ‫וארין ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים ָה ִ‬ ‫בּושה‪ .‬וָ ִ‬ ‫ָ‬ ‫עמען‬ ‫עהן ַפאר ֶרעכְ ִטין גָ אר ִדי וֶ ועלְ ט‪ .‬אּון נֶ ֶ‬ ‫עהן זַ אכִ ין‪ .‬וָ ואס ִדי צֶ ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען צֶ ְ‬ ‫ַא ְסגּולָ ה ַאז וֶ וער ֶסע ֶע ְסט פּון ִדי ַמ ֲאכָ לִ ים‪.‬‬ ‫ערין אּום ַאלֶ ע צּום ֶרעכְ ִטין‬ ‫יש ֵקייט‪ .‬אּון ֶק ִ‬ ‫אר ְ‬ ‫ַארֹויס ִא ְיטלִ יכְ ן פּון זַ יין נַ ִ‬ ‫ֶא ֶמת‪.‬‬ ‫וארין ֶער ִפילְ ט‬ ‫ייער ְמ ַמ ֶאס גֶ עלְ ט‪ .‬וָ ִ‬ ‫ִאיז ֶער זֵ ֶ‬ ‫(‪)19‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫❑ אז ער זאל קומען צו זייער מדינה ווערן קעניג‬ ‫א‪ .‬וואס האבן זיי געטון ווען זיי האבן געגעסן פון די עסן פון‬ ‫❑ אז ער זאל זיי געבן פון די עסן צו טראגן אין זייער‬ ‫די קאך?‬ ‫מדינה‬ ‫❑ זיי האבן אנגעהויבן אוועקווארפן די געלד‬ ‫ה‪ .‬וואס איז די סגולה פון די עסן‪ ,‬אז ווער ס'עסט פון דעם?‬ ‫❑ זיי האבן זיך באגראבן פאר בושה‬ ‫❑ ווערט געלד נישט אזוי חשוב ביי אים‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ איז ער ממאס געלד‬ ‫ב‪ .‬וואס איז די גרעסטע בושה אין יענע פלאץ?‬ ‫❑ איז ער זייער ממאס געלד‬ ‫❑ פרייליכקייט‬ ‫ו‪ .‬שאלת זכות‪ :‬אין וועלכע קאפיטל איז מרומז די מעשה?‬ ‫❑ ארימע קליידער‬ ‫❑ ישעי' ב'‬ ‫❑ געלד‬ ‫❑ ישעי' ל'‬ ‫ג‪ .‬וואס האט דארטן געטוהן ווער ס'האט געטראפן ביי זיך‬ ‫❑ ישעי' ל"א‬ ‫געלד?‬ ‫❑ האט דאס אוועק געלייגט פאר ווען ער וועט דאס‬ ‫ז‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫דארפן‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ ער האט עס געגעבן פאר זיין חבר‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ ער האט עס מבער געווען און אוועק געטון פון זיך‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫ד‪ .‬וואס האבן זיי נאכדעם געבעטן פון דעם גבור?‬ ‫❑ אז ער זאל זיי געבן א וועג צו תשובה‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט "תורה" אין די מעשה פון דער בעל תפילה ?‬ ‫אויף די מעשה פון דער בעל תפילה‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)18‬‬ ‫א‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך ? און וועמען האט ער נישט‬ ‫דערמאנט?‬ ‫מלך‪ ,‬מלכה‪ ,‬בת מלכה‪ ,‬גבור‪ ,‬קינד‪ ,‬מליץ‪ ,‬חכם‪ ,‬אוהב נאמן – ממונה אויף די אוצרות האט ער נישט דערמאנט‬ ‫ב‪ .‬וועלכע סדר פון די כתות האט דערמאנט איינער פון די גבורים פארן בעל תפילה ? און וועלכע כתה‬ ‫האט ער נישט דערמאנט ?‬ ‫כבוד‪ ,‬רציחה‪ ,‬איידלע עסן‪ ,‬ישוב העולם‪ ,‬דיבור‪ ,‬שמחה‪ ,‬חכמה‪ ,‬גרויסן איברים‪ ,‬תפילה – תאות ממון האט ער נישט דערמאנט‬ ‫ג‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך פארן גבור ? און וועמען האט ער‬ ‫נישט דערמאנט ?‬ ‫מלך‪ ,‬מלכה‪ ,‬בת מלכה‪ ,‬קינד‪ ,‬מליץ‪ ,‬חכם‪ ,‬ממונה אויף די אוצרות – אוהב נאמן האט ער נישט דערמאנט‬ ‫ד‪ .‬וועלכע סדר האבן די כתות געטראפן די אנשי המלך ? און וועלכע כתה האט נישט געטראפן ?‬ ‫חכמה – דער חכם‪,‬‬ ‫מדינה של עשירות – דער ממונה‪,‬‬ ‫תפילה – דער בעל תפילה‪,‬‬ ‫גרויסן איברים – דער גבור‪,‬‬ ‫איידלע עסן – דער קינד‪,‬‬ ‫ישוב העולם – די בת מלכה‪,‬‬ ‫שמחה – דער אוהב נאמן‪,‬‬ ‫דיבור – דער מליץ‪,‬‬ ‫מהאט געטראפון אלעמען‬ ‫‪-‬‬ ‫כבוד – דער מלך אין פעלד‬ ‫רציחה – די מלכה‪,‬‬