gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫דעם רבינ'ס‬ ‫תשפ"ז‬ ‫בראשיתתשפ"ז‬ ‫נח‬ ‫בס"ד‬ ‫בס"ד‬ ‫יע ַזיין‬ ‫מֹוד ַ‬ ‫אלט ִאיר ִ‬ ‫יטאן (שיהר"ן ר"ט)‬ ‫יערע ִקינְ ֶדער ָז ְ‬‫ַאיֶ ֶ‬ ‫ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ‬ ‫ליכט‬ ‫אסא גין חֵֶעלְ ֶדטר?‬ ‫ַאס ָיילְא ֶ ןד ָדער ִ‬ ‫‪3‬‬‫‪301‬‬ ‫גליון‪00‬‬ ‫גליון‬ ‫ריינער קוואל‬ ‫ִאין ָגא ּ ְפצֵ‬ ‫דער‬ ‫עןע‬ ‫ענְ ִ ְדד ִינֶליגֶ‬ ‫עסי ֶצצ ּו‬ ‫עק ַאזוֹ‬ ‫ע ָ ׁה ְשגוֹ ְט ֶתרוִ ֶ‬ ‫וי‬ ‫ֹח גֶ ַהנְ‬ ‫ארשןת ַלנ ַאנְ‬ ‫ען פצ ּוּן ָּ ַפ ְר ְ ׁ ַ‬ ‫ערנֶ ֶפ ׁש‬ ‫ירו ֶלּת ְנֶ‬ ‫ַא ְמרוֹ ִסיס‬ ‫שא ְהר ַ ּבפ ַועּןת‬ ‫ידי ּ ַפ ְורּןׁ ָ ַ‬ ‫עןר ִד‬ ‫ין ֶ ַמ‬ ‫א יְ ִ‬ ‫אט‬ ‫ייל‬ ‫חצר ִ ְ‬ ‫ערֵ ֵ‬ ‫אלה ַא ֶדסוֹ ְ‬ ‫מ ְד ָר‬ ‫עא ֶ ָס‬ ‫עדיגֶ‬ ‫וען ַ‬ ‫ואכעוֶ ִ‬ ‫ין ִסדיִאוָיז גֶ ֶ‬ ‫ִא ֶע‬ ‫עבן‬ ‫ואסעגֶ ִמ ְ ּ‬ ‫יר‬ ‫יסגֶ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫מוֹּןת וָ‬ ‫ייליגֶאועּן ַּגהו ְק‬ ‫ּף ָ ּדאו‬ ‫ש‬ ‫הפ ׁ ִ‬ ‫תד ַיה ֶ ּנ ֵ ֶ‬ ‫לוֹ חוֹ‬ ‫יט ִ‬ ‫ער‪ ,‬כּ וֹ‬ ‫טעג‪,‬‬‫אשוּן ֶ‬ ‫עפ‬ ‫א‬ ‫עוֹ ַ ּבת ׁ ֶ‬‫ֶד ׁ ָש‬ ‫עם‬ ‫סוֹיגֶ ֵחער‪.‬‬ ‫ער ִ‬ ‫ייל‬‫ענֶי ֵה‬ ‫עלאוּנְיןגֶ ִד‬ ‫א גֶ‬ ‫ייט ִ‬ ‫ארְש ֵַט‬ ‫וען ֶעגָס ׁ‬ ‫ויס ִןא ַיזאזגֶ וָעוֶואס‬ ‫ואס ְ‬ ‫ארוָף וִ‬ ‫ים‪ְ ,‬‬ ‫נ ַ ַֹחה‪ִ ּ .‬מְמינִ ַ'ד‬ ‫על‪ּ ִ .‬בי'ן‪.‬‬ ‫אפיגְ ן ֶר‬ ‫ייל ֶ‬ ‫עםס ֵה ַ ּב ִ‬ ‫ען'ן ֶפרוּנֶ ִ ּבי'נְ‬ ‫אר‬ ‫אק ַופ ֶּמ ְ‬ ‫ט ּבער‬ ‫עלן ֶ ַ‬ ‫אבְ‬ ‫ָהגֶ ְ ּ‬ ‫ועןט‬ ‫על‬ ‫עוֶ ְ‬ ‫אס גֶ‬ ‫ואס ִָאדיז גֶ‬ ‫יילן‬ ‫עשֶׂין ה ֵ וָצ ְ‬ ‫שוֹ‬ ‫א ַ ׁמ ֲ‬ ‫עגְ ַט‬ ‫שפ ֶל‬ ‫לוֹ ם‬ ‫יש ַאטז ַח ֶעסרוְ ׁ ָ ְ‬ ‫וייט ׁ ְ‬ ‫ּתוֹ ַ ָארזוֹהי ִ וַאיז נִ‬ ‫מי‬‫תה ַריְ ֵ‬ ‫"ן‬ ‫ּטעישֶׂ ֶר‬ ‫מוֹ ֲ‬ ‫קו ֵ ֲ‬ ‫אט ִלד ּי‬ ‫עה ִאין‬‫ירתוֹ ָגֶרה ַ‬‫ע ּ‬ ‫אבאנְן ֶט ִמ‬ ‫אק ְ ּ‬ ‫יף ַ ּב ָה ַ‬ ‫ערוֹ ַא‬ ‫סל ִ ְ‬ ‫ייךיז ֶ ָדדא‬ ‫א‬ ‫ֶעגְ ַ‬ ‫ערטס‬ ‫יפיגְ ְ‬ ‫קוֹ ִֶל‬ ‫ע ָרה‬ ‫יל ּתוֹ‬ ‫עיגֶ ִפע ֶ‬ ‫יל ִ‬ ‫עטט פפווּןּן ִ ִדדיי ִ ֵפה ֶ‬ ‫ייל‬ ‫עדע ַא ְ וָר ֶ ּב ְ‬ ‫ואר‬ ‫יטן יֶ ִד ֶי‬ ‫מא ְין‬ ‫ארינְ ִ ִ‬ ‫נָ ִא‬ ‫ער‬ ‫ן‪ֶ ֶ ,‬רד ִ ּבי‬ ‫ער‬ ‫ויש‬ ‫ו') ֶ ׁד ְ‬ ‫ימאןינְ ְצוִ‬‫עג ָ ִ‬‫ש ַע ֶט ִ‬ ‫(ס‬ ‫הוֹפ ׁ ֻיר‬ ‫אש ֶ‪,‬א ִתדייְ ִ‬ ‫ה‪ּ,‬פטיוֹ זִם ְ‬ ‫יך ַה ְָּק ָרדוֹ ׁ‬ ‫ואסו ָּברו ְ‬ ‫וָ ְּת ׁש‬ ‫ל‪,‬קעןצ ּו‬ ‫יש‬ ‫ען ֶ‬‫ייןוּן ִ ֶטמ ׁ ְ‬ ‫עןע ַאסוֹרודוֹּםת‪,‬זַ א‬ ‫יפ‬ ‫ט ֶ‬ ‫אנֶ‬ ‫עש ַעט ִ‬ ‫ואל ִד ׁ ְיגֶ‬ ‫ועל ֶעכעאו זֶּן גֶענֶעוַען ְגֶ‬ ‫גְ וֶרוֹ ֶ ְ‬ ‫יס‬ ‫ארףַא ְזִר ַ ּבְ‬ ‫יךע‬ ‫א ָדב ְה‪,‬‬‫יתה ַה ּׁטשווֹּן ֵ ַ‬ ‫ש ּבו ָּב‬ ‫ת ֵ‬ ‫ויל ַח ְּת ׁ‬ ‫ת‪ ,‬וִשִׂ ְמ‬ ‫סכּ ֶוֹעס‬ ‫טוֹ ב ֻ‬ ‫וער‬ ‫ערטיוֹ ַםאז וֶ‬ ‫אר‬‫ייל ָיגֶד ְ‬ ‫אגְ ט ִ‬‫זָ ֵה‬ ‫ּא‪.‬ר‬‫אטו ֶע‬ ‫א ָזוֹ ּבירוָ ְ‬ ‫הּך ה‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ַ .‬‬ ‫אט‬ ‫יםדינֶ ען גָ‬‫ס ּו ִ‬ ‫יםא ֲזוֹה ַיד ִּצ‬‫ּל ִבוי ַ‬ ‫עם ָ וִ‬ ‫ים‪,‬ד לו‬ ‫עןרוֹפגִוּן ֶ‬ ‫ער ֶנֶא ְת‬ ‫יפן ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫קוֹ ֶל ְ‬ ‫יך‬ ‫ער‬ ‫אךר ֶינְד ג;‬ ‫ים גְ ְִ‬ ‫ערנָ‬ ‫ייטד ִאְ‬ ‫ייט‪ֶ ,‬‬ ‫אר ַ ְצס'גֵ‬ ‫וען‬‫י'נְייסוֶ יָ ְ‬ ‫ים ִ ּב ַס‬ ‫עםב ֶר‬ ‫ת‪ַ ֶ ,‬דמ ָ ּצ ִ‬ ‫ין ְע ַאנוֹ ֶלע‬ ‫א ַש‬ ‫ים‪,‬קןהוֹ ִ ׁ‬ ‫אר ְ‬‫מטינִ ְ‬‫ׁ ְשִ ַ‬ ‫עסיין‬ ‫ה"‪.‬ין ֶ זַ‬ ‫א ִא‬ ‫אר ָן‬ ‫"הוֹ ָ ְר‬ ‫אל‬ ‫שוֹ ָןד ַ‬ ‫ענֶל ׁע‬ ‫יר ָ‬ ‫אפ ִ ֶדי‬‫אךיז ּ ַפפוּן ּ ִ‬‫אך אוּן נָ ְ‬ ‫"תוֹ ָרה" ִא‬ ‫ְ‬ ‫וארטנָ ּ‬ ‫אק ְט‬‫עפ וָ ְ‬ ‫אס ַ‬ ‫ָדגֶ ּ‬ ‫ש ּ ְעפ ַרִא ְ ְ‬ ‫ידן‬ ‫אך‬ ‫ועןס ַא ׁ ְֶל‬ ‫עםהֶרוֶ ִ ּבי'נְ‬ ‫ת ֶ ּדתוֹ ָר‬ ‫חין‬ ‫ת‪,‬מ ִַא‬ ‫יףצ ֶ ַרמ ְתד ֵר–גוֹשִׂ ְ‬ ‫א ירוֹ ֲע ֶ‬ ‫ייטִמ ַינִ‬ ‫ועןם ֶעטוֹר גֵב ׁ ְש‬ ‫וֶ יוֹ‬ ‫יןר‬ ‫אטִא ֶע‬ ‫טוֹיבזִ ֻס ְ‬ ‫הט‬ ‫ער ְפ ַ ָר‬ ‫יב ִ ּב‬ ‫יר ֶ ּן‪.‬‬ ‫א ִ ְר‬‫יזו ִַּפ‬‫ת ִ ְא‬ ‫יפצ‬ ‫יךכּ וֹאוֹ‬ ‫ערוִ יוֹוים ַאזוֹ‬ ‫ער ֶנֶדען‬ ‫וען‬ ‫ל! ּו וֶ ֶל ְ‬ ‫טזְ צ‬ ‫ער‬ ‫ק ֶ ּוב ְּמ ְ‬ ‫ען‬ ‫יפן‬ ‫ּמ‬ ‫לוֹו ֶ ְ‬ ‫אבןיינְ ַ ּבטאק‬ ‫מ‬‫אס ֵ ְ ּ‬ ‫א" ֶ ָלדע ָה‬‫תבוֹ ָ ָררצוֹה‪ַ ,‬א‬ ‫"ב ִ ִדקיי ּ ְ ּ‬ ‫ּפמןיט ָ ּ‬ ‫ייטו ְ ִ‬ ‫עפ ֵגֶרער‬ ‫אס ָא ְנְ‬ ‫אבטן ָזִד ְ‬ ‫יך גֶ‬ ‫וער ְ ּ‬ ‫וֶ ָה ְ‬ ‫ּשר‬ ‫ואסו ׁ ֶע‬ ‫עק ֶל ְ‬ ‫ְ‬ ‫עליסט וְָ ּב ֵפיר‬ ‫ארוֹ ְ‬ ‫עך ַ גֶ‬ ‫ישט‬ ‫ט נִ ְ ׁ ְ‬ ‫אגְ ּ ֶפ‬ ‫יילהן זָ ִדי‬ ‫עצדיט ּ ֵתצוֹ ָר ְ‬ ‫ווא ּו ְִ‬ ‫ועקגֶ עזֶ‬ ‫סאוֶו ִּק ְ‬ ‫ים‬ ‫יךפ ַ‬ ‫ִדזִי ּ ְ‬ ‫תוֹּן ָר ַסה‪.‬יי וֶ וען ְס'גֵ ייט ִאים ׁ ְשוֶ וער; ֶער גֵ ייט‬ ‫יס‪ְ ,‬לאּו‬ ‫אוֹ ִל ָּיה‬ ‫אר ֲע‬ ‫ָפ ַא ְן‬ ‫ויסן‬‫ארף ֶמען וִ ְ‬ ‫יילט ַמ ֲעשִׂ יּוֹ ת‪ַ ,‬ד ְ‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ט‪.‬ד ְ‬ ‫אר ֶ‬ ‫אר ִדינְ‬ ‫אטצווֹ ַפת ְ נָ‬ ‫ִד ָיה ִמ ְ‬ ‫"בל ִקי ְ‬ ‫עך‬ ‫עק ָ ּ ֶ‬ ‫אפן ְ‬ ‫די ָ ּ ֶ‬ ‫אס‬‫ען ִ‬ ‫ענֶ ָד‬ ‫ע ְ ֶּפפט‬ ‫ייטר ִ ּביצ ּו ר ֶו‬ ‫ער ֶ‬ ‫ואס ִד ֶיד ַצ‬ ‫עקווָ ֶּמען‬ ‫אפט ַ ִמא ְד ֵיזר גֶגוֹ ת‪,‬‬ ‫א ָר ְ‬ ‫עצּ‬ ‫ַ יֶ‬ ‫ייען‬ ‫שת ֵוֹט ָר ֶה‬‫יר ַ ׁ ְ‬ ‫מת‬ ‫יפוֶעועןסוֹ ִדוֹ‬ ‫עצִטט ֶ‬ ‫ל‪ .‬יֶאר ְ‬ ‫שן גָ‬ ‫מ ׁ ְ ָט‬ ‫ע ְָ‬‫ט ֵש ַ ּביינֶ ַ‬ ‫אר ִאטיז ִל ַיגְא ׁ‬ ‫אס ְ‬ ‫ַא ָזד ָד‬ ‫הּ‬ ‫אל‬ ‫אה‬ ‫ס‪.‬ן ִאין‬ ‫יב‬‫ועגְל ְ ּ‬ ‫עק ִ‬ ‫אמגֶצוּוֶ ְ‬ ‫אבןיףזִ צ ְ‬ ‫יךו ִּר ַציק ְ‬ ‫ייןה אוְֹ ּ‬ ‫מ גֵיר ָ‬ ‫יינְ ִט‬‫אס ֵמ‬ ‫ואס‬ ‫רוֹדת וָ‬ ‫ואס ָ‬ ‫ב"יוָ אוֹ ְצ‬ ‫ְ ּב ׁפשווֹּן ִד‬ ‫יסגֵ יין‪ּ ְ ,‬ב ֵצאתוֹ ִמן ַהקוֹ ֶד ׁש פוּן ֶדער‬ ‫ארוֹ ְ‬‫אוֹ ַ‬ ‫ת‪.‬‬ ‫עד ַ ּבעיים‬ ‫שוֹ יֶין ֶ‬ ‫ִא ׁין‬ ‫יםע‬ ‫עד‬ ‫ארמ יֶו ִּד ֶ‬ ‫ש ְיטן ִד ַיפ ִל ּ‬ ‫א ְזוֹ‬ ‫ער ׁ‬ ‫יבוי ְ ַ‬ ‫אוֹ וִ ֶ ּ‬ ‫עםּביר‬ ‫יין ֶ ַדמ ְס ִ‬ ‫אנְש ְקן‬ ‫ייע ַרד ׁ ֵ‬ ‫עם ָתןח ֶֹדִ ׁאשיז‪ ,‬זֵאוּןֶ‬ ‫ַר ֶ ִ ּדבי נָ‬ ‫עןט‬ ‫יב‬ ‫ענֶ ְ ּ‬ ‫עלוֹ‬ ‫ים‪.‬ירגֶ ֶק‬ ‫ואסנִ ִמ‬ ‫ען וָ ָה ֵא ָת‬ ‫עריריֶ ַזֶרח‬ ‫ועל ֶןד ִמ‬ ‫ש ֵרי‪ְ ,‬‬ ‫ש ַמ ָּ ִּית ׁא ְ וֶ‬ ‫עראחִ ֶּד ֹׁד ׁ ְש‬ ‫יילס ַּיגֶי ְע ָּת‬ ‫ִמ ֵהיט ִ ִ‬ ‫עורּט‬‫ז‪.‬מ ֶינ‬ ‫עּנְ ִ‬ ‫יכאו‬ ‫טוִלּן ֶ‬ ‫עדןן ֵא ָטיינֶאגעםֶע ְפ‬ ‫ען יֶ יֶ ְ ְ‬ ‫עד‬ ‫עמצ ּו‬ ‫ער‪ ,‬נוֹנֶגֵ ַע ֶ‬ ‫ה ׁ ַשַ ּבתאזנו ַּנְֹח ֶד ִאיז‬ ‫פ ַומּן ָּת ּ ַנָפ ְר‬ ‫עפער וָ ואס ֶמען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין‬ ‫אש ֶ‬ ‫ֶדער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ייליגְ ן‬ ‫עבן ִמיט ׁ ֶש ַבח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ‬ ‫יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ‬ ‫אוּן זִ ְ‬ ‫ֹאש ַה ׁ ָשנָ ה‪ֶ ,‬עס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫ייליגְ ן ח ֶֹד ׁש‪ַ ,‬א ר ׁ‬ ‫ֶדעם ֵה ִ‬ ‫עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש‬ ‫אבן ַ ּבאקו ֶּמען‪ַ ,‬אזַ א ֶל ְ‬ ‫ח ֶֹד ׁש וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫ַ ּביים ֶר ִ ּבי'ן‪ ,‬וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫ִקבּ וּץ‬ ‫ַאזַ א‬ ‫עקענְ ט‬ ‫יבער ְ ּב ׁ ָשלוֹ ם וְ ׁ ַש ְלוָ ה‪ֶ ,‬מען ָהאט גֶ ֶ‬ ‫וָ ואס ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין‬ ‫גֶ ָ‬ ‫ערן ׁשוֹ ָפר‪,‬‬ ‫גֵ יין ִאין ׁשוּל אוּן ֶה ְ‬ ‫אמלוּנְ ג ַ ּביים‬ ‫ארזַ ְ‬ ‫ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ‬ ‫אכט‬ ‫עמ ְ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫ֶר ִ ּבי'ן‪ִ ,‬א ְידן ָה ְ ּ‬ ‫מוהר"ן‬ ‫ליקוטימוהר"ן‬ ‫שו"תעלעלליקוטי‬ ‫נצח‪,‬שו"ת‬ ‫פנינינצח‪,‬‬ ‫הק'פניני‬ ‫ספרוהק'‬ ‫לאורספרו‬ ‫להוציאלאור‬ ‫בקרובלהוציא‬ ‫שנזכהבקרוב‬ ‫לזכותשנזכה‬ ‫לייב‪,‬לזכות‬ ‫שמחהלייב‪,‬‬ ‫ירוחםשמחה‬ ‫ז"לבןבןר'ר'ירוחם‬ ‫יוסףז"ל‬ ‫משהיוסף‬ ‫נשמתר'ר'משה‬ ‫לעילוינשמת‬ ‫נתנדבלעילוי‬ ‫נתנדב‬ ‫ארט‪ָ ,‬אן ַקיין נִ ְסיוֹ נוֹ ת פוּן ִדי גַ אס אוּן ָאן‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ָד ְ‬ ‫ייב ְ‬ ‫ֵא ֶ ּ‬ ‫ייליגֶ ע‬ ‫אפ ַא זוֹ ַהר ַה ָּקדוֹ ׁש אוּן פוּן נָ ְ‬ ‫אך ֵה ִ‬ ‫ְ ּב ֶרענְ ג ַא ָר ּ‬ ‫אכט ָא ּפ‬ ‫ייש ּ ִפיל ַא ִאינְ גְ ל ַמ ְ‬ ‫ייטן‪ ,‬צוּם ֵ ּב ׁ ְ‬ ‫יק ְ‬‫וער ַ‬ ‫ַקיין ׁ ְשוֶ ִ‬ ‫ייט ׁ ְשן‪ֶ ,‬עס‬ ‫יבה" ָהאט ְצוֵ ויי ַט ְ‬ ‫"ת ָ‬ ‫וארט ֵּ‬ ‫ְס ָפ ִרים ַאז ִדי וָ ְ‬ ‫יך ַאז פוּן ַהיינְ ט ָאן גֵ ייט ֶער ַדאוֶ וענֶ ען ִמיט גְ רוֹ יס‬‫ַ ּביי זִ ְ‬ ‫"א‬ ‫ֶקען ֵמיינֶ ען ִדי ׁ ִשיף פוּן נ ַֹח אוּן ֶעס ֶקען ֵמיינֶ ען ַ‬ ‫ַּכוָ ונָ ה אוּן גְ רוֹ יס ִה ְת ַל ֲהבוּת‪ָ ,‬א ֶדער ְל ָמ ׁ ָשל ֶער גֵ ייט‬ ‫וער ֶטער" פוּן ַדאוֶ וענֶ ען‪.‬‬ ‫וארט"‪ָ ,‬דאס ֵמיינְ ט ִדי "וֶ ְ‬ ‫וָ ְ‬ ‫ייטן צוּם ַדאוֶ וענֶ ען‪,‬‬ ‫ייער ְפ ִרי אוּן זִ ְ‬ ‫יך ְ ּג ֵר ְ‬ ‫יפ ׁ ְש ֵטיין זֵ ֶ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ָהאט גֶ עזָ אגְ ט ַפאר נ ַֹח בּ ֹא ַא ָּתה‬ ‫ייב ְ‬ ‫ֶדער ֵא ֶ ּ‬ ‫עטער זֶ עט ֶער ַאז זַ יין ּ ְפ ַלאן ִאיז זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ַא ׁ ְש ִטיק ַצייט ׁ ְש ּ ֶפ ֶ‬ ‫ית ָך ֶאל ַה ֵּת ָבה ד ּו אוּן ַדיין הוֹ יזְ גֶ עזוּנְ ד זָ ְ‬ ‫אלן‬ ‫וְ ָכל ֵ ּב ְ‬ ‫אלן‪,‬‬ ‫עפ ְ‬ ‫אפ גֶ ַ‬ ‫צו ִּר ְירן אוּן ֶער ִאיז ַ ּביי זִ ְ‬ ‫יך ִאינְ גַ אנְ ְצן ַא ָר ּ‬ ‫יבה‪ָ ,‬דאס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז אוֹ יף ִדי ְ ּב ִחינָ ה‬ ‫ַא ַריין ִאין ִדי ֵּת ָ‬ ‫אל ְטן אוּן טוּן‬‫ער ַה ְ‬ ‫אר ְקן אוּן ֶד ְ‬ ‫ייער ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ארף ֶער זִ ְ‬ ‫יך זֵ ֶ‬ ‫ַד ְ‬ ‫יבה וָ ואס ָדאס‬ ‫"ב ִקי ְ ּב ָרצוֹ א" צ ּו ַא ַריינְ גֵ יין ִאין ִדי ֵּת ָ‬ ‫פוּן ָ ּ‬ ‫יא ׁש זַ יין‪,‬‬ ‫ישט זִ ְ‬ ‫יך ְמיַ ֵ‬ ‫וָ ואס ֶער ֶקען אוּן ַחס וְ ׁ ָשלוֹ ם נִ ׁ ְ‬ ‫עטער ָהאט‬ ‫וער ֶטער פוּן ַדאוֶ וענֶ ען‪ְ ׁ .‬ש ּ ֶפ ֶ‬ ‫ֵמיינְ ט ִדי וֶ ְ‬ ‫"ב ִקי ְ ּב ׁשוֹ ב" וִ וי אוֹ ְ‬ ‫יך וֶ וען ַא ִקינְ ד ִאיז‬ ‫אוּן ָדאס ֵמיינְ ט ָ ּ‬ ‫יבה ַא ָּתה‬ ‫ייסן ֵצא ִמן ַה ֵּת ָ‬ ‫עה ְ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ִאים גֶ ֵ‬ ‫ייב ְ‬ ‫ֶדער ֵא ֶ ּ‬ ‫עוֹ ֵסק ְב ִד ְב ֵרי ָה ְר ׁשוּת וֶ וען ֶער גֵ ייט ְל ָמ ׁ ָשל ֶע ְסן ָא ֶדער‬ ‫וְ ִא ׁ ְש ְּת ָך וְ כוּ' ָּכל ַה ַח ָּיה וְ ָכל ָה ֶר ֶמשׂ הוֹ ֵצא גֵ יי ַארוֹ יס פוּן‬ ‫ויסן ַאז‬ ‫ארף ֶער וִ ְ‬ ‫עפט‪ַ ,‬ד ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫ילן ָא ֶדער ִאין גֶ ׁ ֶ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ׁ ְש ּ ִפ ְ‬ ‫יבה ד ּו ִמיט ַדיין ִמ ׁ ְש ּ ָפ ָחה אוּן ַא ֶלע ַחיּוֹ ת וְ כוּ'‬ ‫ִדי ֵּת ָ‬ ‫(ה ְלכוֹ ת‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‪ִ .‬‬ ‫ייב ְ‬ ‫יכעט ִדינֶ ען ֶדעם ֵא ֶ ּ‬ ‫ָדאס ֵמיינְ ט אוֹ ֶ‬ ‫וארט "הוֹ ֵצא" ַאז ֶמען ֵליינְ ט ָדאס‬ ‫זָ אגְ ט ַר ׁ ִש"י אוֹ יף ִדי וָ ְ‬ ‫ׁ ַש ָ ּבת ז' אוֹ ת ס"ט ע')‬ ‫אמער זֵ יי‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער זָ אגְ ט ַפאר נ ַֹח‪ָ ,‬ט ֶ‬ ‫ייב ְ‬ ‫"היְ ֵצא" ֶדער ֵא ֶ ּ‬ ‫ַ‬ ‫אלן ַא ֶלע זוֹ ֶכה‬ ‫על ְפן ִמיר זָ ְ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער זָ אל ֶה ְ‬ ‫ייב ְ‬ ‫ֶדער ֵא ֶ ּ‬ ‫יבה נֶ עם זֵ יי ד ּו ַארוֹ יס‪ ,‬וַ וייל‬ ‫ישט ַארוֹ יס פוּן ִדי ֵּת ָ‬ ‫וילן נִ ׁ ְ‬ ‫וִ ְ‬ ‫אלן זַ יין ָ ּב ִקי‬ ‫זַ יין צ ּו ְּת ׁשו ָּבה ִ ּב ׁ ְש ֵלמוּת אוּן ִמיר זָ ְ‬ ‫"ב ִקי ְ ּב ׁשוֹ ב"‪.‬‬ ‫ָדאס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז אוֹ יף ֶדער ִענְ יָ ן פוּן ָ ּ‬ ‫ְ ּב ָרצוֹ א אוּן ָ ּב ִקי ְ ּב ׁשוֹ ב אוּן דו ְּר ְך ֶדעם וֶ ועט זַ יין ִדי‬ ‫ואלט ַא גַ אנְ ְצן ָטאג‬ ‫ואלט גֶ עוָ ְ‬ ‫עדער ֵאיינֶ ער פוּן אוּנְ ז וָ ְ‬ ‫יֶ ֶ‬ ‫ְ ּגאו ָּלה ׁ ְש ֵל ָמה ְ ּב ָקרוֹ ב‪.‬‬ ‫יצן ִאין ׁשוּל ָא ֶדער ִאין ֵח ֶדר אוּן נָ אר ִדינֶ ען ֶדעם‬ ‫זִ ְ‬ ‫אלן‬ ‫עווען ַאז ִמיר זָ ְ‬ ‫אמען ִמ ְת ַּפ ֵּלל גֶ ֶ‬ ‫אּון צּוזַ ֶ‬ ‫ארט ַא ַריינְ גֵ יין אּון ְּב ֵעזֶ ר ַה ֵׁשם‬ ‫אקע ֶקענֶ ען ָד ְ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫מיין‬ ‫ער ְׁש ֶטער‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עׁשען אּון ֶדער‬ ‫ערע ְּת ִפּלֹות ֶוועל ִאיְך‬ ‫ֶווען ֶעס ֶוועט גֶ ֶ‬ ‫ערן אּונְ זֶ ֶ‬ ‫אֹויס ֶה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶוועט‬ ‫מעשה'לע‬ ‫ׁה'לע'!‬ ‫'מיין ַמ ֲע ֶש ֶ‬ ‫יקן ָדא ִאין ַ‬ ‫ֶעס ַא ַריינְ ִׁש ְ‬ ‫אר ְקט ֵאיינֶ ער ֶדעם‬ ‫עׁש ַט ְ‬ ‫אּבן אּונְ ז זִ יְך גֶ ְ‬ ‫ַאזֹוי ָה ְ‬ ‫יטן כּ ֹ ַח פוּן ְּת ִפ ָ ּלה ְ ּב ַא ְחדוּת‬ ‫ִמ ְ‬ ‫ערן צּו ִמ ְת ַּפ ֵּלל זַ יין‪.‬‬ ‫ַאנְ ֶד ְ‬ ‫ּתֹורה ָהאט ֶמער גֶ עּבֹויט‬ ‫ִאין אּונְ זֶ ער ַּת ְלמּוד ָ‬ ‫קֹודם‬ ‫יּבער ַא ָּפאר ֶטעג אּון ֶ‬ ‫ְל ַמ ֲע ֶׂשה ִאיז ַא ִר ֶ‬ ‫ארק‬ ‫ייער ְׁש ַט ְ‬ ‫ייער ִּבנְ יָ ן‪ ,‬אּון ִאיְך ָהאּב זֵ ֶ‬ ‫ַא נַ ֶ‬ ‫ענּומען אּונְ זֶ ער ִּכ ָּתה‬ ‫ֶ‬ ‫ערגֶ‬ ‫יּב ְ‬ ‫ָהאט ֶמען ַא ִר ֶ‬ ‫יען‬ ‫ואלט ַאז אּונְ זֶ ער ִּכ ָּתה זָ אל זִ יְך ַא ַריינְ ִצ ֶ‬ ‫עו ְ‬‫גֶ ָ‬ ‫עטער‬ ‫ִאינֶ עם ַא ְל ְטן ִּבנְ יָ ן‪ָ ,‬א ֶּבער ַא ָוואְך ְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫ייער ָא ְּפ ֵטיילּונְ ג ָוואס ֶמען ָהאט‬ ‫ִאין ֶדער נַ ֶ‬ ‫ׂשֹורה ַאז‬ ‫יכע ְּב ָ‬ ‫ייל ֶ‬ ‫אקּומען ִדי ְפ ֵר ִ‬ ‫ֶ‬ ‫אּבן אּונְ ז ַּב‬ ‫ָה ְ‬ ‫צּוגֶ עּבֹויט‪.‬‬ ‫ייעם ִּבנְ יָ ן!‬ ‫יּבער גֵ יין צּום נֵ ֶ‬ ‫ֶמען גֵ ייט ׁשֹוין ַא ִר ֶ‬ ‫ענּומען ַמיינֶ ע ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ע‬ ‫ֶ‬ ‫אמגֶ‬ ‫ִאיְך ָהאּב ַצ ְ‬ ‫יׁשר ּכ ַֹח‬ ‫יִ ַ‬ ‫ּתֹורה‬ ‫ערנֶ ען ִאין ֶדער ַּת ְלמּוד ָ‬ ‫ֲח ֵב ִרים ָוואס ֶל ְ‬ ‫‪2‬‬ ‫ילע‬ ‫יׁשע ְׁש ִט ֶ‬ ‫גֹוי'א ֶ‬ ‫ִ‬ ‫ארן ַא‬ ‫עפ ְ‬ ‫ערגֶ ָ‬ ‫יּב ְ‬ ‫ּפּונְ ְקט ַא ִר ֶ‬ ‫גֶ עגְ נְ ט אּון גֶ עזֶ ען ַּביי ַא הֹויז ָוואס ְׁש ֵטייט צּו‬ ‫א טישל פון הימל‬ ‫יׁשע ִטיׁש ַפאר ַא‬ ‫אק ִט ֶ‬ ‫קֹויפן‪ַ ,‬א גָ אר ְּפ ַר ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אּבן ַא‬ ‫אר ְפט ָה ְ‬ ‫עד ְ‬ ‫ויכ ִטיג גֶ ַ‬ ‫אטע ָהאט ִו ְ‬ ‫ַמיין ַט ֶ‬ ‫אטע‬ ‫צּוׁש ַטאנְ ד‪ַ .‬מיין ַט ֶ‬ ‫ְ‬ ‫גּוטן‬ ‫ייער ַא ְ‬ ‫ָא ִפיס ִאין זֵ ֶ‬ ‫אּב ֶלעם?‬ ‫ִטיׁש ַפאר זַ יין ָא ִפיס‪ָ .‬וואס ִאיז ֶדער ְּפ ָר ְ‬ ‫וערן‬ ‫אּפט ַא ַריין ַּביים ִטיר צּו גֶ עוואֹויר ֶו ְ‬ ‫ְק ַל ְ‬ ‫קֹויפט‬ ‫ְ‬ ‫עפט אּון ֶמען‬ ‫עׁש ְ‬ ‫ֶמען גֵ ייט ַא ַריין ִאין גֶ ֶ‬ ‫עהער אּון אֹויּב ְס ִ'איז‬ ‫ועמען ֶדער ִטיׁש גֶ ֶ‬ ‫צּו ֶו ֶ‬ ‫יׁשט ַאזֹוי?‬ ‫ַא ִטיׁש‪ ,‬נִ ְ‬ ‫וארן‬ ‫עו ְ‬ ‫ענּומען גֶ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫אֹויפגֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶה ְפ ֵקר‪ָ ,‬א ֶּבער ֶער ִאיז‬ ‫יׁשט ַּביי אּונְ ז‪ִ .‬מיר זֶ ענֶ ען גֶ עוואֹוינְ ט צּו‬ ‫נֵ יין‪ ,‬נִ ְ‬ ‫דּורְך ֶדער הּונְ ט‪...‬‬ ‫ְ‬ ‫עדע זַ אְך‪.‬‬ ‫עפער ַפאר יֶ ֶ‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫ִמ ְת ַּפ ֵּלל זַ יין צּום ַּב ֶ‬ ‫אקער‬ ‫עק ִלינְ גֶ ען ֶדער ְּב ָר ֶ‬ ‫אטע ָהאט ָאנְ גֶ ְ‬ ‫ַמיין ַט ֶ‬ ‫יליגֶ ע ַמ ֲע ֶׂשה‪,‬‬ ‫יׁשט ַקיין ִּב ִ‬ ‫גּוטע ִטיׁש ִאיז נִ ְ‬ ‫ַא ֶ‬ ‫עׁש ַטאנֶ ען‬ ‫אמען ִאיז גֶ ְ‬ ‫[מתווך] ָוואס זַ יין נָ ֶ‬ ‫זִ יְך‬ ‫'קֹויפט‬ ‫ְ‬ ‫ְס‬ ‫אֹויפ'ן‬ ‫ְ‬ ‫ארט‬ ‫ָד ְ‬ ‫ַאזֹוי‬ ‫יׁשט‬ ‫נִ ְ‬ ‫אוול צּו ְפ ֶרעגְ ן‬ ‫ָט ְ‬ ‫ַא‬ ‫ִאין‬ ‫יׁשן‬ ‫ִט ְ‬ ‫עפאן‬ ‫על ָ‬ ‫ֶט ֶ‬ ‫ֶדעם‬ ‫עלן ָטאג‪...‬‬ ‫ֶה ְ‬ ‫פּונֶ עם‬ ‫נּומער‬ ‫ֶ‬ ‫אטע‬ ‫ַט ֶ‬ ‫ַמיין‬ ‫ִאיז‬ ‫ָוואס‬ ‫ּגֹוי‬ ‫ִמ ְת ַּפ ֵּלל‬ ‫ָהאט‬ ‫יׁשט‬ ‫נִ ְ‬ ‫ִמ ְּס ָת ָמא‬ ‫צּום‬ ‫עווען‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ער ֵהיים‪,‬‬ ‫ִאינְ ֶד ְ‬ ‫עפער ַאז‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫ַּב ֶ‬ ‫ָא ֶּבער יֶ ענֶ ער ָהאט‬ ‫ַאז ֶער זָ אל ִאים‬ ‫עוואּוסט‬ ‫ְ‬ ‫גְ ַלייְך גֶ‬ ‫יקן ֶע ֶּפעס‬ ‫צּוׁש ְ‬ ‫ִ‬ ‫פּון ִדי ִטיׁש ָוואס‬ ‫ענּוצ ֶטע‬ ‫ְ‬ ‫גֶ‬ ‫ַא‬ ‫ִליגְ ט אֹויף ִ'די‬ ‫ַא‬ ‫ִאין‬ ‫ִטיׁש‬ ‫וארט ָדאס‬ ‫ִלינְ ֶקע זַ ייט פּון ִדי הֹויז' – ִמ ְּס ָת ָמא ַו ְ‬ ‫וייסט‬ ‫יׁשט זַ יין ֶווער ֵו ְ‬ ‫ארף נִ ְ‬ ‫גּוטן ַמ ָּצב‪ְ .‬ס ַ'ד ְ‬ ‫ְ‬ ‫ׁשֹוין ַא ָּפאר ֳח ָד ִׁשים אֹויף ַא ִא ְידל‪ – ...‬אּון ֶער‬ ‫יׁשע ִטיׁש צּו ֶקענֶ ען‬ ‫אק ִט ֶ‬ ‫גּוטע ְּפ ַר ְ‬ ‫ָוואס‪ ,‬נָ אר ַא ֶ‬ ‫עמען‪.‬‬ ‫עטיגְ ט ַאז ֶמען ֶקען ֶעס נֶ ֶ‬ ‫אש ֶׁט ִ‬ ‫ָהאט ַּב ְ‬ ‫ער ִמיט‪.‬‬ ‫אנּוצן ֶד ְ‬ ‫ְ‬ ‫זִ יְך ַּב‬ ‫עהאט ַא ָּבחּור ִאין‬ ‫אטע ָהאט ּפּונְ ְקט גֶ ַ‬ ‫ַמיין ַט ֶ‬ ‫עּבן‬ ‫ער ְקן ִמיר נֶ ְ‬ ‫אמ ְ‬ ‫ערן ָטאג ַּב ֶ‬ ‫ֶדעם ַאנְ ֶד ְ‬ ‫עמּפ‬ ‫ענּומען ַא ְט ֶר ְ‬ ‫ֶ‬ ‫אֹוטא ָוואס ָהאט גֶ‬ ‫ָ‬ ‫זַ יין‬ ‫יׁשן‬ ‫ענּוצ ֶטע ִט ְ‬ ‫ְ‬ ‫אס ְטן ְצ ֵוויי גֶ‬ ‫ט‪-‬ק ְ‬ ‫יס ַ‬ ‫אּונְ זֶ ער ִמ ְ‬ ‫אל ְפן‬ ‫עה ְ‬ ‫[היטש] ִמיט ִאים‪ֶ .‬ער ָהאט ִאים גֶ ָ‬ ‫גּוטע ָמאס‬ ‫עווען ַמ ָּמׁש ִדי ֶ‬ ‫ָוואס ֵאיינְ ס ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ערן‬ ‫עּפן ֶדעם ִטיׁש ִאין ַקאר‪ֶ .‬דעם ַאנְ ֶד ְ‬ ‫ַא ַריינְ ְׁש ֶל ְ‬ ‫אּבן ַפאר‬ ‫אר ְפט ָה ְ‬ ‫עד ְ‬ ‫אטע ָהאט גֶ ַ‬ ‫ָוואס ַמיין ַט ֶ‬ ‫ט‪-‬וועגְ ל פּון ִדי‬ ‫ארגְ ט ַא ַהאנְ ֶ‬ ‫עּב ְ‬ ‫ָטאג ָהאט ֶער גֶ ָ‬ ‫ִדי ָא ִפיס!‬ ‫עּבן אּונְ זֶ ער הֹויז אּון‬ ‫עפט ָוואס ִאיז נֶ ְ‬ ‫עׁש ְ‬ ‫ִפיׁש גֶ ֶ‬ ‫יׁשט ַּביי ֶדעם‪.‬‬ ‫ִדי ַמ ֲע ֶׂשה ֶענְ ִדיגְ ט זִ יְך ָא ֶּבער נִ ְ‬ ‫עּפט ִאין ָא ִפיס!‬ ‫עׁש ֶל ְ‬ ‫ַאזֹוי ַא ַריינְ גֶ ְ‬ ‫אטע‬ ‫עטער ִאיז ַמיין ַט ֶ‬ ‫ואכן ְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫יכע ָו ְ‬ ‫ֶע ְט ִל ֶ‬ ‫‪3‬‬ ‫ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת‬ ‫‪#54‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫ממש א קליינער‪ ,‬קוים צוויי יאר אלט‪ .‬דער רבי‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫האט זייער געבעטן מען זאל מתפלל זיין פאר די‬ ‫דער רבי שיקט פלוצלונג רבי נתן מיט רבי‬ ‫רפואה פון דאס טייער קינד‪.‬‬ ‫נפתלי צום ציון פון בעל שם טוב‪ .‬ער באפעלט‬ ‫נאך שבועות האט דער רבי זיך ארויסגעלאזט אין‬ ‫זיי אז אויפ'ן וועג זאלן זיין זיך אפשטעלן אין‬ ‫וועג אויפ'ן קיין מעזיבוזש‪ ,‬צו מתפלל זיין ביים‬ ‫בארדיטשוב‪ .‬זיי קומען אן און טרעפן דארט דער‬ ‫ציון פון זיידן ‪ -‬דער הייליגער בעל שם טוב און‬ ‫שפאלער זיידע וועלכער איז געווען פון רבי'נס‬ ‫איינרייסן אויף א רפואה פון דער קליינער שלמה‬ ‫מתנגדים‪ .‬רבי נתן זעט דערין א סימן אז דער‬ ‫אפרימ'ל‪ .‬אזוי אויך האט דער רבי אינזין געהאט‬ ‫רבי האט וויל אז זיי זאלן ריינוואשן די פאלשע‬ ‫אויסצו'פעול'ן א רפואה פאר איינער פון זיינע‬ ‫באריכטן אויף אים‪ .‬זיי פירן אויס ערליך זייער‬ ‫גרויסע חסידים‪ ,‬רבי חיים שרה'ס פון ברסלב‪,‬‬ ‫שליחות‪.‬‬ ‫וועלכער איז ליידער אויך געווען זייער נישט‬ ‫אצינד ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫געזונט‪.‬‬ ‫דעם רבינ'ס קינד אין סכנה‬ ‫צוריקקומענדיג האט דער רבי געזאגט אז ער האט‬ ‫אין די פריערדיגע קאפיטלען האבן מיר געליינט‬ ‫גע'פועל'ט א רפואה פאר רבי חיים אבער נישט‬ ‫ווי דער רבי איז געבענטשט געווארן מיט א‬ ‫געקענט אויספועל'ן פאר זיין קינד‪ .‬ליידער איז‬ ‫ליכטיג קינד וועמען ער האט גערופן‪ ,‬שלמה‬ ‫דאס קינד נסתלק געווארן נאך איידער רבי האט‬ ‫אפרים‪ .‬דער רבי איז געווען זייער פרייליך ווען‬ ‫האט זיך אומגעקערט אהיים‪ .‬די טראגעדיע האט‬ ‫דאס קינד איז געבוירן געווארן און געלייגט גרויס‬ ‫שווער באטראפן די משפחה און אלע חסידים‪.‬‬ ‫האפענונג אויף זיין צוקונפט‪.‬‬ ‫דאס קינד וואס איז קוים אלט געווען צוויי יאר‬ ‫ליידער האט דער אויבערשטער געפירט אז דאס‬ ‫מיט צוויי חדשים האט באזיצט א הייליגע נשמה‪.‬‬ ‫קינד איז זייער קראנק געווארן מיט א שווערע‬ ‫דער רבי האט געהאט גרויסע ערווארטונגען אויף‬ ‫קרענק אויף די לונגען‪ ,‬ווען ער איז נאך געווען‬ ‫‪4‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫פאר רבי נתן און רבי נפתלי אז אויב וואלטן זיי‬ ‫אים‪ .‬דער רבי האט זייער געקלאגט נאך דאס קינד‪.‬‬ ‫נעכטן נישט ארויס פון צימער וואלט ער זיי געזאגט‬ ‫ער האט געזען אין דער טראגעדיע א גרויסע בראך‬ ‫עפעס גאר א שיינע תורה‪ .‬למעשה האט זיי דער רבי‬ ‫פאר כלל ישראל‪.‬‬ ‫געזאגט דעם תורה יענעם פרייטאג‪.‬‬ ‫נאך די שבעה זענען רבי נתן און רבי נפתלי‬ ‫דער צדיק וואס איז עוסק אין פאררעכטן נשמות‬ ‫אריין באזוכן דעם רבי'ן‪ .‬דאס איז געווען אויף‬ ‫די תורה (ליקוטי מוהר"ן ס"ה) איז א וואונדערליכע‬ ‫א דאנערשטאג פרשת דברים‪ .‬דער רבי האט זיך‬ ‫תורה וואס רעדט זיך איבער א פעלד וואס פארמאגט‬ ‫אויסגערעדט איבער זיינע פילע ווייטאגליכע יסורים‬ ‫די הערליכסטע ביימער און גראזן‪ .‬עס געפינט זיך‬ ‫וואס ער מאכט מיט פון אלע זייטן; ער אליין איז‬ ‫דארט א גערטנער וואס לייגט אריין אן א שיעור‬ ‫נישט געזונט און ליידט שווערע ווייטאגן אויף‬ ‫כוחות צו אכטונג געבן אז עס זאל דארט שפראצן‬ ‫זיין גוף; דערצו מוטשעט ער זיך מיט שרעקליכע‬ ‫און בליען‪ .‬דער גערטנער גיבט גאר אכטונג און היט‬ ‫מחלוקות וואס ער האט פון די דרויסנדיגע וועלט‪.‬‬ ‫אפ די געוויקסן פון סיי וועלכע שאדן וואס קען‬ ‫אין יענע תקופה האט ער געהאט אויסצושטיין‬ ‫אנקומען אויף דעם פעלד‪.‬‬ ‫געפערליכע רדיפות פון אלע ליגנס וואס מען‬ ‫האט ארומגערעדט אויף אים‪ .‬און אצינד האט ער‬ ‫דאס איז מרמז אויף הייליגע אידישע נשמות וואס‬ ‫פארלוירן אזא הייליגע און טייערע נשמה אויף דער‬ ‫דער צדיק טוט אכטונג געבן און אפהיטן אזויווי א‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫גערטנער אין פעלד‪ .‬בשעת דער צדיק איז עוסק‬ ‫און טוט אנווענדן העכערע כוחות צו מתקן זיין די‬ ‫"ווי אזוי קענט איר בכלל פארשטיין וואספארא‬ ‫נשמות‪ ,‬ליידט ער זיך צאם אויסטערלישע יסורים‪.‬‬ ‫אומגליק עס איז פאר די וועלט‪ ,‬די פטירה פון‬ ‫דאס קינד? מיין הארץ איז אינגאנצן צעריסן און‬ ‫דאס איז געווען דאס ערשטע מאל וואס דער רבי האט‬ ‫צובלוטיגט!" דערביי האט דער רבי זיך גאר שטארק‬ ‫אנגעהויבן צו אנטפלעקן זיינע הימלישע עבודות אין‬ ‫צעוויינט ווען הייסע טרערן רינען פון זיינע הייליגע‬ ‫וואס ער איז עוסק פאר כלל ישראל‪ .‬היינט איז שוין‬ ‫אויגן‪.‬‬ ‫ברייט באקאנט ווי דער רבי פארעט זיך צו מתקן‬ ‫זיין נשמות פון אידן ובפרט נשמות וואס זענען שוין‬ ‫רבי נתן און רבי נפתלי האבן דאן געשפירט ווי די‬ ‫אויפ'ן עולם האמת און איבערהויפט פארעט ער זיך‬ ‫וועלט איז חרוב געווארן פאר זיי‪ .‬עס איז זיי געווען‬ ‫מיט זיינע טייערע ברסלב'ער חסידים‪ ,‬אבער יענעם‬ ‫זייער אומבאקוועם צו זיין אין צימער בשעת דער‬ ‫פרייטאג איז רבי נתן און רבי נפתלי צום ערשטן‬ ‫רבי וויינט אזוי ביטערליך‪ .‬זיי האבן זיך אויפגעהויבן‬ ‫מאל געוואויר געווארן פון אזא מין מושג פון מתקן‬ ‫און ארויסגעשלייכט פון צימער‪.‬‬ ‫זיין נשמות מיט וואס דער רבי איז עוסק!‬ ‫א טאג דערויף‪ ,‬פרייטאג‪ ,‬האט דער רבי געזאגט‬ ‫‪5‬‬ ‫עהאט‬ ‫ֶדער ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד ָהאט ֶג ַ‬ ‫ארץ אוֹ יף ִאים‪ָ ,‬א ֶ ּבער‬ ‫ַא ֵ ּבייז ַה ְ‬ ‫פארכ‪+‬אפט‬ ‫אין מיליטער‬ ‫וָ ואס ֶקען ֶער ִאים טו ְּהן? ַא‬ ‫גּ וֹ י!‬ ‫עגט‬ ‫ַפאר ִשׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה ְפ ֶל ְ‬ ‫יסן ַ ּב ְק'ס‬ ‫ייסט נִ ָ‬ ‫ִאין יְ רו ׁ ָּש ַליִ ם ׁ ְש ֵטייט ַא ׁשוּל‪ֶ ,‬עס ֵה ְ‬ ‫ידן צ ּו‬ ‫יימ ָלאזְ ן ִדי ִא ְ‬ ‫ֶמען ַא ֵה ְ‬ ‫ארט ַא ִאיד ֶר ִ ּבי נַ ְפ ָּת ִלי כּ ֵֹהן – ֶמען‬ ‫יצט ָד ְ‬ ‫ׁשוּל‪ֶ ,‬עס זִ ְ‬ ‫ֵגיין ִאין ִדי ׁשו ְּלן ‪ִ .‬איז ֶער ַא ַריין‬ ‫יט ׁשוֹ ֶב'ער‪ֶ ,‬ער ִאיז‬ ‫אר ִד ְ‬ ‫רו ְּפט ִאים ֶר ִ ּבי נַ ְפ ָּת ִלי ַ ּב ְ‬ ‫אר ְטן ֶע ְר ֶגעץ‪.‬‬ ‫ִאין ַא ׁשוּל ָד ְ‬ ‫ֶגעוֶ וען ֶדער ׁ ְשוֶ וער פוּן ֶר ִ ּבי ַא ְב ָר ָהם בר"נ נַ ְח ָמן‪.‬‬ ‫אמאנְ ִדיר ַזיינֶ ער ָהאט‬ ‫ֶדער ָק ַ‬ ‫ערט אוֹ יס‬ ‫יצט אוּן ֶדער עוֹ ָלם ַארוּם ֶה ְ‬ ‫ֶר ִ ּבי נַ ְפ ָּת ִלי זִ ְ‬ ‫ידן‬ ‫אר ְטן ַ ּביי ִדי ִא ְ‬ ‫עהן וָ ואס ֶער טוּט ִז ְ‬ ‫יך ָד ְ‬ ‫ואלט זֶ ְ‬ ‫ֶגעוָ ְ‬ ‫עשען‬ ‫אסירוּנְ ג וָ ואס ִאיז ֶג ׁ ֶ‬ ‫עסאנְ ֶטע ּ ַפ ִ‬ ‫ער ַ‬ ‫ִדי ִאינְ ֶט ֶ‬ ‫אר ְטן ַא ִהין ‪.‬‬ ‫ִשׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה‪ִ ,‬איז ֶער אוֹ ְ‬ ‫יך ֶגעקו ֶּמען ָד ְ‬ ‫אטע‪ ,‬ר' יִ ְצ ָחק‬ ‫ארן צו ִּריק ִמיט ֶר ִ ּבי נַ ְפ ָּת ִלי'ס ַט ֶ‬ ‫יָ ְ‬ ‫אכ ַמאן ‪ֶ .‬ר ִ ּבי‬ ‫אר ְטן ֶדעם ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד ָר ְ‬ ‫עהט ֶער ָד ְ‬ ‫ֶז ְ‬ ‫ָ ּדוִ ד‪.‬‬ ‫אכ ַמאן ‪.‬‬ ‫אמען ִאיז ֶגעוֶ וען ָר ְ‬ ‫יליֶ ע נָ ֶ‬ ‫אמ ְ‬ ‫נַ ְפ ָּת ִלי'ס ַפ ִ‬ ‫ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד כּ ֵֹהן‪ַ ,‬א ְלס ִקינְ ד פוּן ִפינֶ עף יָ אר ָהאט‬ ‫אר ְטן ִאין ׁשוּל ‪ ,‬אוּן ר' יִ ְצ ָחק‬ ‫ַה ְ ּכ ָלל‪ֶ ,‬ער ִאיז ֶגעוֶ וען ָד ְ‬ ‫יס ְטן‪.‬‬ ‫אפט ַ ּביי ִדי ַקאנְ ָטאנִ ְ‬ ‫עכ ּ ְ‬ ‫ועק ֶג ַ‬ ‫ֶמען ִאים ַאוֶ ְ‬ ‫אמאנְ ִדיר קו ְּמט ָאן‪ָ ,‬האט ֶער‬‫עהט וִ וי ֶדער ָק ַ‬ ‫ָ ּדוִ ד זֶ ְ‬ ‫ועל ֶכע‬ ‫יידער ִאיז ַאזוֹ י ֶגעוֶ וען ַאז ַא ֶלע ִקינְ ֶדער וֶ ְ‬ ‫ַל ֶ‬ ‫עהט‬‫אכט פוּן ִאים ‪ַ .‬אז ֶמען זֶ ְ‬ ‫עמ ְ‬‫ויסנְ ִדיג ֶג ַ‬ ‫ישט וִ ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫אלן ַ ּביי ִדי ֶח ְב ָרה ֶזענֶ ען‬ ‫עפ ְ‬ ‫עבעך ַא ַריינְ ֶג ַ‬ ‫ֶזענֶ ען נֶ ֶ ּ‬ ‫עבן‬ ‫ארף ֶמען ָד ְ‬ ‫אך ִאים ֶע ּ ֶפעס ָא ּ ְפ ֶג ְ ּ‬ ‫אמאנְ ִדיר ַד ְ‬ ‫ַא ָק ַ‬ ‫וארן‪ָ ,‬א ֶ ּבער ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד ָהאט‬ ‫אלן ֶגעוָ ְ‬ ‫אר ַפ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ישט‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫ֶדעם ָ ּכבוֹ ד זַ יינֶ עם ‪ָ ,‬א ֶ ּבער ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫ישט‬ ‫עלאזְ ט ְ ּב ׁשוּם אוֹ ָפן‪ֶ ,‬ער ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫ישט ֶג ָ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫ויסנְ ִדיג‪.‬‬ ‫אכט וִ ְ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ֶג ַ‬ ‫עלט ַא ְ‬ ‫ייך ָפאר!‬ ‫ואלט ֶע ְסן ַקיין ְט ֵרפוֹ ת – ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫ֶגעוָ ְ‬ ‫עסט ִמ ְ‬ ‫יך‬ ‫אכ ַמאן‪ ,‬ד ּו זֶ ְ‬ ‫אמאנְ ִדיר‪"ָ :‬ר ְ‬ ‫אגט ִאים ֶדער ָק ַ‬ ‫זָ ְ‬ ‫על ֶכע ַה ּ ָ ׂ‬ ‫שגוֹ ת!‬ ‫ַא ִקינְ ד פוּן ִפינֶ עף יָ אר ִמיט ַאזֶ ְ‬ ‫יבט ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד ִאים ַא קוּק ָאן אוּן ָלאזְ ט‬ ‫ישט? " ‪ִ .‬ג ְ ּ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫אפט‬ ‫עז ּ ְ‬ ‫יסל ָאנְ ֶג ַ‬ ‫אלד ֶער ִאיז ׁשוֹ ין ֶגעוֶ וען ַא ִ ּב ְ‬ ‫ויב ְ‬‫וִ ַ ּ‬ ‫עסק ‪ַ -‬א ֶהער אוּן ַא ִהין‪ֶ .‬דער‬ ‫אפ ְצוֵ ויי ְפ ֶר ְ‬ ‫ִאים ַא ָר ּ‬ ‫ישט‬ ‫אטנְ ס יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם ָהאט ֶער זִ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫פוּן ַזיין ַט ְ‬ ‫עסק ַפאר ֶדעם‬ ‫עלאזְ ט ְפ ֶר ְ‬ ‫אפ ֶג ָ‬ ‫אכ ַמאן ָהאט ַא ָר ּ ְ‬ ‫ָר ְ‬ ‫ישט ‪.‬‬ ‫ארן אוֹ יף ַקיין ׁשוּם זַ ְ‬ ‫אך נִ ׁ ְ‬ ‫ארנַ ְ‬ ‫אזט ַפ ְ‬ ‫על ְ‬ ‫ֶג ָ‬ ‫אלד‬ ‫יבן ַ ּב ְ‬ ‫אמאנְ ִדיר ‪ֶ -‬דעם גּ וֹ י ‪ -‬אוּן ֶער ִאיז ֶג ְ ּ‬ ‫עב ִל ְ ּ‬ ‫ָק ַ‬ ‫ארט ַ ּביי‬ ‫וארן ָד ְ‬ ‫ואק ְסן ֶגעוָ ְ‬ ‫יפ ֶגעוַ ְ‬ ‫ַאזוֹ י ִאיז ֶער אוֹ ְ‬ ‫יפן ּ ְפ ַלאץ ‪ַ .‬אז ֶמען ָהאט ִאים ֶגענו ֶּמען ִאין‬ ‫טוֹ יט אוֹ ְ‬ ‫יטער‪ֶ ,‬ער ָהאט ֶגעוואו ְּסט ַאז ֶער ִאיז ַא‬ ‫יל ֶ‬ ‫ֶדער ִמ ִ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ‪..‬‬ ‫יטאל ִאיז ֶער ׁשוֹ ין ֶגעוֶ וען ֶד ְ‬ ‫ׁ ְש ּ ִפ ָ‬ ‫עסן נָ אר ָ ּכ ׁ ֶש ְר'ס וָ ואס ֶער ָהאט‬‫עג ְ‬ ‫ִאיד‪ֶ ,‬ער ָהאט ֶג ֶ‬ ‫עש ַטאנֶ ען ַא ִמ ׁ ְש ּ ָפט‬ ‫יסג ׁ ְ‬ ‫ִאיז ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד ָד ְ‬ ‫אך אוֹ ֶ‬ ‫ארט זִ ְ‬ ‫עבן‪.‬‬ ‫אכט ֶג ְ ּ‬‫יך ָא ְ ּב ַ ּב ְ‬ ‫עקענְ ט ָד ְ‬ ‫נָ אר ֶג ֶ‬ ‫אגיין ַאזַ א ַמ ֲע ֶשׂ ה‪.‬‬ ‫אוֹ יף ַ ּב ֵ‬ ‫וארן‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫וֶ וער ֶער ִאיז ׁשוֹ ין ֶע ְל ֶטער ֶגעוָ ְ‬ ‫ֶעס ִאיז ֶגעקו ֶּמען ֶדער ָטאג פוּנֶ עם ִמ ׁ ְש ּ ָפט אוּן ֶדער‬ ‫ועל ֶכער‬ ‫אמאנְ ִדיר‪ ,‬וֶ ְ‬ ‫ערער ָק ַ‬ ‫עהאט ַא ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫ֶג ַ‬ ‫עגט‪" :‬וָ ואס ִאיז ּ ְפ ׁ ַשט פוּן‬ ‫עפ ֶר ְ‬ ‫ׁשוֹ ֵפט ָהאט ִאים ֶג ְ‬ ‫עגט‬ ‫עגט ִאים ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ָאנְ טוּן ָצרוֹ ת‪ֶ ,‬ער ְפ ֶל ְ‬ ‫ְפ ֶל ְ‬ ‫אגאנְ ֶגען?"‬ ‫יכן ַא ְקט וָ ואס ֶער ִאיז ַ ּב ַ‬ ‫ער ִל ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ֶדעם ֶג ֶ‬ ‫יפן ְפ ָראנְ ט אוֹ יף ִדי‬ ‫עמאל אוֹ ְ‬ ‫עלן ַא ֶל ָ‬ ‫ִאים ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫עטרוּנְ ֶקען ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫אגט‪ִ :‬א ְ‬ ‫יך ִ ּבין ֶגעוֶ וען ָאנְ ֶג ְ‬ ‫ָהאט ֶער ֶגעזָ ְ‬ ‫עצער ‪ַ -‬א ְלס ַא ִאיד ָהאט ֶער ִאים‬ ‫ֶע ְר ְג ְס ֶטע ּ ְפ ֶל ֶ‬ ‫ישט ֶגעוואו ְּסט וָ ואס ִא ְ‬ ‫יך ָהאבּ ִ ּב ְכ ַלל ֶגעטו ְּהן‪.‬‬ ‫ָהאבּ נִ ׁ ְ‬ ‫יפן ֶע ְר ְג ְס ְטן ָא ְרט ‪.‬‬ ‫עלן אוֹ ְ‬ ‫ואלט ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫ֶגעוָ ְ‬ ‫עגן ֶדעם ָרב צ ּו ֶעס‬ ‫יקט ְפ ֶר ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫ָהאט ֶדער ׁשוֹ ֵפט ֶג ׁ ִ‬ ‫‪6‬‬ ‫י'לע‬ ‫עש ִכיזֶ ער ‪ֶ -‬ר ִ ּבי ָמ ְר ְד ָכ ֶ‬ ‫צ ּו ֶר ִ ּבי יִ ְצ ָח ְק'ל נֶ ׁ ְ‬ ‫אגט‬ ‫יכ ִטיג ַאז ִשׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה ְט ִרינְ ְקט ֶמען‪ָ .‬ז ְ‬ ‫ִאיז ִר ְ‬ ‫ער'ס ַא זוּן ‪ַ .‬אז ֶער ִאיז ֶגעקו ֶּמען צ ּו ֵגיין‬ ‫עש ִכיזֶ ְ‬ ‫נֶ ׁ ְ‬ ‫יט ׁ ְש ֶקע‪ֶ ,‬מען‬ ‫אפ ְ‬ ‫ֶדער ָרב‪" :‬יָ א ‪ֶ ,‬מען ְט ִרינְ ְקט ַא ַק ּ ִ‬ ‫"זאג ֶדעם ֶר ִ ּבי'ן‬ ‫אגט ֶער ַפאר ֶדעם ַ ּג ַ ּבאי‪ָ :‬‬ ‫אר ְטן‪ָ ,‬ז ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫ְט ִרינְ ְקט ֶע ּ ֶפעס "‬ ‫יך זֶ ען‬ ‫ַאז ֶעס ִאיז ֶגעקו ֶּמען ֵאיינֶ ער וָ ואס וִ ויל זִ ְ‬ ‫"פ ֶט ְר'ן ִד ְ‬ ‫יך ִאינְ ַגאנְ ְצן ֶקען ֶמען‬ ‫אגט‪ַ ּ :‬‬ ‫ֶדער ׁשוֹ ֵפט זָ ְ‬ ‫ִמיט ִאים"‪.‬‬ ‫יסע ִזינְ ד"‪,‬‬ ‫אגאנְ ֶגען ַא ְגרוֹ ֶ‬ ‫ארט ִ ּביזְ ט ּו ַ ּב ַ‬ ‫ישט‪ָ ,‬פ ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫ישט ַא ַריינְ קו ֶּמען"‬ ‫אגט ֶדער ַ ּג ָ ּב ֵאי‪ֶ :‬‬ ‫"מען ֶקען נִ ׁ ְ‬ ‫זָ ְ‬ ‫עבן ַאזַ א עוֹ נֵ ׁש‪ַ :‬אז ְצוֵ ויי‬ ‫עג ְ ּ‬ ‫יס ֶג ֶ‬ ‫ָהאט ֶמען ִאים ַארוֹ ְ‬ ‫ארן ַ ּג ַ ּבאי‪" :‬זָ אג ִאים ַאז ֵאיינֶ ער פוּן‬ ‫אגט ֶער ַפ ְ‬ ‫‪ .‬זָ ְ‬ ‫עלן ִאין‬ ‫יס ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫אלן זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫ער ַלייט זָ ְ‬ ‫יט ְ‬ ‫יל ֶ‬ ‫ׁשוּרוֹ ת ִמ ִ‬ ‫יס ְטן ִאיז ֶגעקו ֶּמען" ‪ .‬וֶ וען ר' יִ ְצ ָח ְק'ל‬ ‫ִדי ַקאנְ ָטאנִ ְ‬ ‫יטן אוּן‬ ‫ְצוֵ ויי ׁשוּרוֹ ת אוּן ֶער זָ אל דו ְּר ְכ ֵגיין ִאינְ ִמ ְ‬ ‫ארף קו ֶּמען‬ ‫"ער ַד ְ‬‫אגט ֶער‪ֶ :‬‬‫ערט‪ָ ,‬ז ְ‬ ‫עה ְ‬‫ָהאט ָדאס ֶג ֶ‬ ‫אפן פוּן זֵ יי ׁ ְש ִמיץ ‪.‬‬ ‫ַכ ּ ְ‬ ‫ֹויפן צ ּו ִאים ! ַאז ֶער‬ ‫ֹויסל ְ‬ ‫ארף ַאר ְ‬ ‫צ ּו ִמיר? ִא ְ‬ ‫יך ַד ְ‬ ‫יילט‬ ‫אר ֵצ ְ‬ ‫אטן‪ַ .‬פ ְ‬ ‫עגן זַ יין פוּן ְד ָר ְ‬ ‫יקעס ְפ ֶל ְ‬ ‫ִדי ַקאנְ ְט ׁ ִש ֶ‬ ‫אר ְטן ַ ּביי ִדי ֶח ְב ָרה ‪ -‬אוּן ֶער ִאיז נָ ְ‬ ‫אך‬ ‫ִאיז ֶגעוֶ וען ָד ְ‬ ‫על ֶכע‬ ‫עבן ַא ֶז ְ‬ ‫עג ְ ּ‬ ‫ר' יִ ְצ ָחק ָ ּדוִ ד‪ֶ ,‬מען ָהאט ִאים ֶג ֶ‬ ‫עמען"‪.‬‬ ‫עכער פוּן ַא ֶל ֶ‬ ‫יבן ַא ִאיד‪ְ ׁ ,‬ש ֵטייט ֶער ֶה ֶ‬ ‫עב ִל ְ ּ‬ ‫ֶג ְ ּ‬ ‫אלט ֶעס‬ ‫עמיינְ ט ַאז ֶער ַה ְ‬‫עפ ַאז ֶער ָהאט ֶג ֵ‬ ‫ְק ֶל ּ‬ ‫עגאנְ ֶגען אוּן ֶער ָהאט ִאים ְמ ַכ ֵ ּבד‬ ‫יס ֶג ַ‬ ‫ִאיז ֶער ַארוֹ ְ‬ ‫ער ַמאנְ ט ַאז‬ ‫ישט אוֹ יס‪ָ ,‬א ֶ ּבער ַאז ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ֶד ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫יילט פוּן‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ֶגעוֶ וען‪ַ .‬אזוֹ י ָהאט ִאים ר' נַ ְפ ָּת ִלי ֶד ְ‬ ‫ע'פ ְט ְר'ט ֶדעם ֲע ָמ ֵל ִקי – ֶדעם ֶח ְב ָרה ‪-‬‬ ‫ֶער ָהאט ֶג ּ ַ‬ ‫יילט דו ְּר ְך ר' נַ ְח ָמן‬ ‫אר ֵצ ְ‬ ‫אטן זַ יינֶ ער ‪ַ (.‬פ ְ‬ ‫ֶדעם ַט ְ‬ ‫עפ וָ ואס‬ ‫עש ּ ִפ ְירט ִדי ְק ֶל ּ‬ ‫ישט ֶג ׁ ְ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ַמאן‪ָ ,‬האט ֶער ָג ְ‬ ‫בּ ו ְּר ׁ ְש ֵטיין‪ַ ,‬ט ַעם זְ ֵקנִ ים)‬ ‫עבן‪.‬‬ ‫עג ְ ּ‬ ‫אבן ִאים ֶג ֶ‬ ‫זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫בילד אויפן קעפל‪ ,‬א אידישער קאנטאניסט‪.‬‬ ‫יקל ַצייט‪ ,‬אוּן ֶמען ָהאט‬ ‫יבער ַא ׁ ְש ִט ְ‬ ‫ֶעס ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫יטער ‪ִ .‬איז ֶער ֶגעקו ֶּמען‬ ‫יל ֶ‬ ‫אפ ַרייט פוּן ִמ ִ‬ ‫ִאים ַ ּב ְ‬ ‫~ מעמד צעקת הלב של תינוקות של בית רבן מול כלא ‪~10‬‬ ‫‪7‬‬ ‫מַ עֲ ֶשׂה יב'‬ ‫ֶדער ַּ'בעַ ְּ‬ ‫ל־תפִ ילָ ה'‬ ‫ישט‬ ‫[קיינֶ ער פוּן זֵ יי] ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫עכער ֵ‬ ‫יט ֶל ֶ‬ ‫אוּן ִא ְ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים' –‬ ‫עסן פוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַ‬ ‫אבן גֶ עגֶ ְ‬ ‫ִווי זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫'פנִ ים'‪ֲ ,‬א ִפיל ּו ַפאר‬ ‫ייבן ָדאס ּ ָ‬ ‫יפ ֵה ְ ּ‬ ‫עקענְ ט אוֹ ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ואר ְפן פוּן‬ ‫ּ־ו ְ‬ ‫יבן ַא ֶוועק־צו ַ‬ ‫יכף ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫אבן זֵ יי ֵּת ֶּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ל־ש ֵּכן ַפאר ֶדעם‬ ‫ערן [זַ יין ַח ֶבר]! – ִמ ָּכ ׁ ֶ‬ ‫ֶדעם ַאנְ ֶד ְ‬ ‫אלד]!‬ ‫יל ֶ ּבער אוּן גָ ְ‬ ‫ייער זִ ְ‬ ‫עלט' [זֵ ֶ‬ ‫יך‪ָ ,‬דאס 'גֶ ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫ער ַמאנְ ְטן] 'גִ בּ וֹ ר'!‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫[אוֹ ְ‬ ‫אבן ַ‬ ‫[פאר‬ ‫יסגֶ עגְ ָר ְ ּ‬ ‫עכער‪ָ ,‬האט זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫יט ֶל ֶ‬ ‫אוּן ִא ְ‬ ‫אך ַ ּביי זִ ְ‬ ‫יך גֶ עפוּנֶ ען‪ֶ ,‬ע ּ ֶפעס ַא‬ ‫'האט נָ ְ‬ ‫אוּן ֶווער ְס ָ‬ ‫'ק ֶבר']! אוּן ָהאט‬ ‫יך ַא ֵליינְ ס] ַא 'גְ רוּבּ ' [אוּן ַא ֵ‬‫זִ ְ‬ ‫אשן' – ָהאט ֶער ִאים ְמ ַב ֵער‬ ‫יל ְדן'‪ָ ,‬א ֶדער ַא 'גְ ָר ׁ ְ‬ ‫'גִ ְ‬ ‫אבן ִאין ֶדעם 'גְ רוּבּ '‪ַ ,‬מ ֲח ַמת‬ ‫[א ֵליינְ ס] ַ ּבאגְ ָר ְ ּ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ַ‬ ‫יכף! אוּן ֶער ָהאט‬ ‫ימט] פוּן זִ ְ‬ ‫יך ֵּת ֶּ‬ ‫עווען [אוֹ ְ‬ ‫יסגֶ ערוֹ ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ייער‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך זֵ ֶ‬ ‫[צו ִּליבּ ] 'גְ רוֹ יס בּ ו ׁ ָּשה' ָוואס זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫[מיט‬ ‫עטאן ַ[ווייט ַא ֶוועק] פוּן זִ ְ‬ ‫יך ִ‬ ‫וארף גֶ ָ‬ ‫ִאים ַא ַו ְ‬ ‫"ווי ָדאס‬ ‫ילט‪ִ :‬‬ ‫ער ִפ ְ‬ ‫אבן ֶד ְ‬ ‫וארן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫עמט! – ָו ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫גֶ ׁ ֶ‬ ‫יילענִ ׁיש]!‬ ‫גְ רוֹ יס ַא ֶ‬ ‫י־ווי 'צוֹ ָאה']"! –‬ ‫ייער ַ‬ ‫[מ ָמ ׁש ַאזוֹ ִ‬ ‫עלט' ׁ ְש ִטינְ ְקט זֵ ֶ‬ ‫'גֶ ְ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ִאיז ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' צ ּו זֵ יי גֶ עקו ֶּמען – אוּן‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ער ַמאנְ ֶטע]‬ ‫ארזו ְּכט פוּן ִדי [אוֹ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫אבן ַפ ְ‬ ‫ַווייל זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫יבער'‬‫ייע ֶרע 'גְ ִר ֶ ּ‬ ‫יסגֶ ענו ֶּמען פוּן זֵ ֶ‬ ‫ָהאט זֵ יי ַארוֹ ְ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'!‬ ‫ַ‬ ‫אבן‬ ‫ארט ַ ּבאגְ ָר ְ ּ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ָד ְ‬ ‫'ק ָב ִרים']‪ָ ,‬וואס זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫[אוּן ְ‬ ‫'פנִ ים! – אוּן זֵ יי‬ ‫יסן ָדאס ּ ָ‬ ‫יך צו ִּר ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫אוּן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫ַפאר 'בּ ו ׁ ָּשה'! – אוּן ֶער ָהאט צ ּו זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט‪:‬‬ ‫'פנִ ים'‪,‬‬ ‫אבן [זִ ְ‬ ‫יך] ָדאס ּ ָ‬ ‫אבן! – אוּן ָה ְ ּ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ַ ּבאגְ ָר ְ ּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫אר ְפט ִאיר‬ ‫אד ְ‬ ‫וארן ַהיינְ ט ַ ּב ַ‬ ‫"קו ְּמט ִמיט ִמיר! – ָו ְ‬ ‫ייבן! – אוּן ֵאיינֶ ער ַפאר‬ ‫יפ ֵה ְ ּ‬ ‫עקענְ ט אוֹ ְ‬ ‫ישט גֶ ֶ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫גָ ְ‬ ‫אבן ַפאר ֶדעם 'גִ בּ וֹ ר'‬ ‫ישט צ ּו ָה ְ ּ‬ ‫ׁשוֹ ין ַקיין מוֹ ָרא נִ ׁ ְ‬ ‫עמט!‬ ‫עש ְ‬ ‫ערן‪ָ ,‬האט זִ ְ‬ ‫יך גֶ ׁ ֶ‬ ‫ֶדעם ַאנְ ֶד ְ‬ ‫'מ ִדינָ ה פוּן ֲע ׁ ִשירוּת'‬ ‫ָ[וואס ִדי ַא ֶלע ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּן ִדי ְ‬ ‫[פ ַלאץ] – ִאיז ָדאס‬ ‫ארט ִאין ֶדעם ָא ְרט ּ ְ‬ ‫וארן ָד ְ‬ ‫ָו ְ‬ ‫ער ַמאנְ ט] –‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫עהאט פוּן ִאים‪ִ ,‬ווי אוֹ ְ‬ ‫אבן מוֹ ָרא גֶ ַ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫עס ֶטע 'בּ ו ׁ ָּשה'‪ ,‬פוּן ַא ֶלע 'בּ ו ּׁשוֹ ת'!‬ ‫עלט'‪ִ ,‬די גְ ֶר ְ‬ ‫'גֶ ְ‬ ‫וארן ִא ְ‬ ‫יך ִ ּבין ָדאס ַא ֵליין ֶדער 'גִ בּ וֹ ר'"!‬ ‫ָו ְ‬ ‫ערן ֶע ּ ֶפעס‬ ‫אוּן ַאז ֵאיינֶ ער ִוויל ֶדעם ַאנְ ֶד ְ‬ ‫"אז ֶער זֵ יי‬ ‫עטן [פוּן] ֶדעם 'גִ בּ וֹ ר'‪ַ :‬‬ ‫עב ְ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ֶ ּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ואר ְפט ֶער ִאים אוֹ יס‬ ‫עמען] – ַו ְ‬ ‫אר ׁ ֶש ֶ‬ ‫ואר ְפן ַ‬ ‫[פ ְ‬ ‫יס ַו ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'! ְּכ ֵדי זֵ יי‬ ‫עבן פוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַ‬ ‫זָ אל גֶ ְ ּ‬ ‫עלט'‬ ‫וארן 'גֶ ְ‬ ‫עלט"! ָו ְ‬ ‫אסט גֶ ְ‬ ‫[ער זָ אגְ ט ִאים]‪" :‬ד ּו ָה ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה [פוּן ֲע ׁ ִשירוּת]'‬ ‫אלן ָ[דאס] ִפ ְירן‪ִ ,‬אין 'זֵ ֶ‬ ‫זָ ְ‬ ‫יסע בּ ו ׁ ָּשה'! – אוּן‬ ‫ייער ַא ַא גְ רוֹ ֶ‬ ‫ארט 'זֵ ֶ‬ ‫– ִאיז ָד ְ‬ ‫ַא ַריין"!‬ ‫עמט‬ ‫עלט – ׁ ֶש ְ‬ ‫[א ְלץ] ֶמער גֶ ְ‬ ‫ָוואס ֵאיינֶ ער ָהאט ַ‬ ‫וד ַאי‬ ‫ועלן ׁשוֹ ין ְ ּב ַו ְ‬ ‫אטן'] – ֶו ְ‬ ‫וארן זֵ יי ַא ֵליין ִ[די 'גָ ְ‬ ‫ָו ְ‬ ‫יך ֶמער!‬ ‫ֶער זִ ְ‬ ‫עלט'! – לו ׁ ְּש ִמיר [נָ אר] זֵ יי‬ ‫אבן 'גֶ ְ‬ ‫ייער] ַפיינְ ט ָה ְ ּ‬ ‫[זֵ ֶ‬ ‫אבן זֵ יי זִ ְ‬ ‫אבן‪,‬‬ ‫יך ַ ּבאגְ ָר ְ ּ‬ ‫ער ֶדעם [צו ִּליבּ ֶדעם] ָה ְ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫ִא ֶ ּ‬ ‫ואלט‪ַ :‬אז [אוֹ ְ‬ ‫יך] ִדי 'גַ אנְ ֶצע ְמ ִדינָ ה [פוּן‬ ‫עו ְ‬‫אבן גֶ ָ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ַמ ֲח ַמת [צו ִּליבּ ] 'גְ רוֹ יס בּ ו ׁ ָּשה'!‬ ‫אלן ַארוֹ יס [גֵ יין] פוּן ֶדער ָ[דאזִ יגֶ ער]‬ ‫ֲע ׁ ִשירוּת]'‪ ,‬זָ ְ‬ ‫‪8 8‬‬ ‫עטער]!‬ ‫ערנֶ ע ָא ּ ְפגֶ ֶ‬ ‫יל ֶ ּבער' [זִ ְ‬ ‫יל ֶ ּב ְ‬ ‫עטער] אוּן 'זִ ְ‬ ‫ָא ּ ְפגֶ ֶ‬ ‫עלט'! ָהאט ֶדער 'גִ בּ וֹ ר' זֵ יי‬ ‫'ת ֲא ָוה פוּן גֶ ְ‬ ‫ַּ‬ ‫יקט ֶדעם‬ ‫עש ְ‬ ‫[א ִהין] גֶ ׁ ִ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ָ ,‬האט ֶמען זֵ יי ַ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'! ָה ְ ּ‬ ‫עבן‪ ,‬פוּן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] ַ‬ ‫גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ילה! ָהאט ֶער זֵ יי‬ ‫ל־ת ִפ ָ‬ ‫'ב ַע ְּ‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה [פוּן‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'‪ִ ,‬אין 'זֵ ֶ‬ ‫עפ ְירט ִדי ַ‬ ‫גֶ ִ‬ ‫ער ַמאנְ ְטן] ַ ּ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫[אוֹ ְ‬ ‫'ת ׁשוּבוֹ ת' אוּן‬ ‫עבן]‪ְּ :‬‬ ‫יסגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫עבן ַ‬ ‫[ארוֹ ְ‬ ‫יסגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ֲע ׁ ִשירוּת]' ַא ַריין!‬ ‫'תיקוּנִ ים'!‬ ‫ִּ‬ ‫עבן פוּן ִדי‬ ‫אבן זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫יכף ִווי זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫אוּן ֵּת ֶּ‬ ‫עריינִ יגְ ט! אוּן ֶדער‬ ‫אוּן ֶער ָהאט זֵ יי גֶ ֵ‬ ‫יכף‬ ‫אבן זֵ יי ַא ֶלע ֵּת ֶּ‬ ‫' ָ[דאזִ יגֶ ע] ַמ ֲא ָכ ִלים' – ָה ְ ּ‬ ‫וארן ַא‬ ‫'מ ֶל ְך' – ִאיז גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫ער ַמאנְ ֶטער] ֶ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫[אוֹ ְ‬ ‫עלט'‬ ‫ייער 'גֶ ְ‬‫ואר ְפן זֵ ֶ‬ ‫ּ־ו ְ‬ ‫יבן‪ַ ,‬א ֶוועק־צו ַ‬ ‫ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫אלד]! – אוּן [זֵ יי] ָה ְ ּ‬ ‫יל ֶ ּבער אוּן גָ ְ‬ ‫[זִ ְ‬ ‫ועלט'!‬ ‫'מ ֶל ְך'‪ִ ,‬א ֶ ּ‬ ‫יבער 'גָ אר ֶדער [גַ אנְ ֶצער] ֶו ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יילן פוּן] ֶדער ֶע ְרד'‪ַ ,‬פאר‬ ‫אבן ִאין ' ִ[די ֵה ְ‬ ‫ַ ּבאגְ ָר ְ ּ‬ ‫אבן]‬ ‫ועלט' – ָהאט ָ‬ ‫[ה ְ ּ‬ ‫אוּן 'גָ אר ִדי [גַ אנְ ֶצע] ֶו ְ‬ ‫'גְ רוֹ יס בּ ו ׁ ָּשה'!‬ ‫ערט]‪ ,‬צ ּו 'גָ אט'‬ ‫עק ְ‬ ‫ערט [צו ִּר ְ‬ ‫יקגֶ ֶ‬ ‫עק ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך או ְּמגֶ ֶ‬ ‫ָ ּברו ְּך־הוּא!‬ ‫ִדי‬ ‫ֲע ׁ ִש ִירים'‪ ,‬אוּן‬ ‫יסע‬ ‫אוּן ִדי 'גְ רוֹ ֶ‬ ‫יך ֶמער‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫אטן'‪ָ ,‬ה ְ ּ‬‫ער ַמאנְ ֶטע] 'גָ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫[אוֹ ְ‬ ‫עווען‪ :‬נָ אר ִאין‬ ‫אבן ַא ֶלע עוֹ ֵסק גֶ ֶ‬ ‫אוּן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫ייער ַא ַס ְ‬ ‫עמט!‬ ‫עש ְ‬ ‫אך] גֶ ׁ ֶ‬ ‫[זֵ ֶ‬ ‫'ת ׁשו ָּבה'‪ ,‬אוּן‬ ‫ילה'‪ ,‬אוּן ְּ‬ ‫'ת ִפ ָ‬ ‫'תוֹ ָרה'‪ ,‬אוּן ְּ‬ ‫ּ‬ ‫'ק ֵליינֶ ע ַלייט' ָוואס זֵ יי ְפ ֶלעגְ ן‬ ‫אוּן [אוֹ ְ‬ ‫יך] ִדי ְ‬ ‫'מ ֲעשִׂ ים־טוֹ ִבים'! ָא ֵמן ֵּכן יְ ִהי ָרצוֹ ן! ָ ּברו ְּך ה'‬ ‫ַ‬ ‫ְלעוֹ ָלם ָא ֵמן ְו ָא ֵמן!‬ ‫'חיוֹ ת' אוּן 'עוֹ פוֹ ת'‬ ‫עכ ֶטע] ַ‬ ‫ייסן ַ ּביי זֵ יי ׁ ְ‬ ‫[ש ֶל ְ‬ ‫ֵה ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫ער ַמאנְ ט – ּ ֵפ ֶרק ב אוֹ ת א]‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫ִ[ווי אוֹ ְ‬ ‫ְר ָמזִ ים פוּן ַר ֵ ּבינ ּו זַ "ל אוֹ יף ִדי ַמ ֲעשֶׂ ה‬ ‫עמט‪ ,‬נָ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫אך [אוֹ יף ֶדעם] ָוואס‬ ‫עש ְ‬ ‫יך גֶ ׁ ֶ‬ ‫'ה ׁ ֵשם־‬ ‫'ש ֵטייט ִאין ּ ָפסוּק [יְ ׁ ַש ְעיָ ה לא‪ ,‬ט]‪ַ :‬אז ַ‬ ‫ְס ׁ ְ‬ ‫'ק ֵליין'‬ ‫זֵ יי זֶ ענֶ ען ִ ּביז ַא ֶהער‪ּ ַ ,‬ביי זִ ְ‬ ‫יך‪ַ ,‬אזוֹ י ְ‬ ‫'דעם ָא ְרט' [אוֹ יף‬‫יבן' ִאין ֶ‬ ‫יִ ְת ָ ּב ַר ְך' ָהאט ַא 'אוֹ ְ‬ ‫ישט! –‬ ‫עלט' נִ ׁ ְ‬ ‫אבן ַקיין 'גֶ ְ‬ ‫עווען‪ַ ,‬ווייל זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ייער' ִאיז אוֹ יף ַא‬ ‫'פ ֶ‬‫ֵאיין ּ ְפ ַלאץ]‪ ,‬אוּן ָדאס ֵ‬ ‫אבן זֵ יי ׁשוֹ ין גֶ עוואו ְּסט [יֶ ְ‬ ‫עצט‬ ‫וארן ַהיינְ ט ָה ְ ּ‬ ‫ָו ְ‬ ‫יבן']! – ְּכמוֹ‬ ‫'אנְ ֶדער ָא ְרט' ַ[ו ֶ‬ ‫וייטער פוּנֶ עם 'אוֹ ְ‬ ‫ַ‬ ‫ערט‪,‬‬ ‫אר ֶק ְ‬ ‫"אז ַא ְד ַר ָ ּבא ַפ ְ‬ ‫וארן]‪ַ :‬‬ ‫עו ְ‬ ‫ִאיז נִ ְתגַ ֶלה גֶ ָ‬ ‫ׁ ֶש ָּכתוּב ‪" :‬נְ ֻאם ה'‪ֲ ,‬א ׁ ֶשר אוּר לוֹ ְ ּב ִציּוֹ ן‪ְ ,‬ו ַת ּנוּר‬ ‫יקר בּ ו ׁ ָּשה"!‬ ‫עלט' ִאיז ֶדער ִע ָ‬ ‫'גֶ ְ‬ ‫לוֹ ִ ּבירו ׁ ָּש ָליִ ם"!‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'‪,‬‬ ‫ער ַמאנְ ֶטע] ַ‬ ‫וארן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע אוֹ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫ָו ְ‬ ‫ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע] 'גַ אנְ ֶצע ַמ ֲעשֶׂ ה' [פוּן ֶדער ַ ּ‬ ‫'ב ַעל־‬ ‫"אז‬ ‫'סגו ָּלה'‪ַ :‬‬ ‫[אזַ א] ְ‬ ‫יך ַאזוֹ י ַא ַ‬ ‫אבן ִאין זִ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ילה'] – ִאיז ְמרו ָּמז ִאין ֶדעם ָ[דאזִ יגְ ן]‬ ‫ְּת ִפ ָ‬ ‫ייער‬ ‫'מ ֲא ָכ ִלים'‪ִ ,‬איז ֶער זֵ ֶ‬ ‫'ע ְסט פוּן ִדי ַ‬ ‫ֶווער ְס ֶ‬ ‫ין־שם [זֶ עה‬ ‫יטל' [פוּן]‪' :‬יְ ׁ ַש ְעיָ ה ל"א'‪ַ ,‬עיֵ ׁ ָ‬ ‫אפ ְ‬ ‫'ק ּ ִ‬ ‫ַ‬ ‫וארן ֶער‬ ‫עלט'! – ָו ְ‬ ‫אר ִמיאו ְּס'ט] 'גֶ ְ‬ ‫ְמ ַמ ֵאס ַ‬ ‫[פ ְ‬ ‫ארט]!‬ ‫ָד ְ‬ ‫עלט'‪,‬‬ ‫[ש ִטינְ ק] פוּן 'גֶ ְ‬ ‫־רע' ׁ ְ‬ ‫יח ַ‬ ‫ילט ֶדעם ֵ'ר ַ‬ ‫ִפ ְ‬ ‫ער ַמאנְ ְטן‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫ארט ֶדעם 'גַ אנְ ְצן אוֹ ְ‬ ‫אוּן זֶ עה ָד ְ‬ ‫'טינוּף' ׁ ְ‬ ‫[שמוּץ]‬ ‫י־ווי פוּן ['צוֹ ָאה' אוּן] ִ‬ ‫ַאזוֹ ִ‬ ‫ארט פוּן ִדי 'זַ ְ‬ ‫אך'‬ ‫עדט ָד ְ‬ ‫יטל' – ָוואס ֶר ְ‬‫אפ ְ‬‫ַק ּ ִ‬ ‫ּפוּנְ ְקט"!‬ ‫'מ ֲעשֶׂ ה‪:‬‬ ‫ער ַמאנְ ְטן ַ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫פוּן ֶדעם גַ אנְ ְצן אוֹ ְ‬ ‫ואר ְפן‬ ‫עו ְ‬ ‫ועקגֶ ָ‬ ‫אבן זֵ יי ַא ֶלע‪ַ ,‬א ֶו ְ‬ ‫אלט] ָה ְ ּ‬ ‫עמ ְ‬ ‫[אוּן ֶד ָ‬ ‫"הוֹ י ַה ּי ְֹר ִדים ִמ ְצ ַריִ ם ְל ֶעזְ ָרה‪ְ ,‬ו ַעל סו ִּסים‬ ‫אלד' [גָ ְ‬ ‫אל ֶדענֶ ע‬ ‫ייער 'גָ ְ‬ ‫עלט'‪ ,‬אוּן זֵ ֶ‬ ‫ייער 'גֶ ְ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫‪9‬‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫'מ ִדינָ ה פוּן ֲע ׁ ִשירוּת' ָה ְ ּ‬ ‫ָוואס ִדי ְ‬ ‫יהם ָ ּבשָׂ ר‬ ‫יִ ּׁ ָש ֵענוּ" "ו ִּמ ְצ ַריִ ם ָא ָדם ְולֹא ֵקל‪ְ ,‬וסו ֵּס ֶ‬ ‫על ְפן!‬ ‫ועלן זֵ יי ֶה ְ‬ ‫אר ָלאזְ ט אוֹ יף ִאיר ַאז זֵ יי ֶו ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ְולֹא רו ַּח"‪.‬‬ ‫עמיינְ ט‪:‬‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ֵ‬ ‫ייער ָטעוּת‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫– ַווייל לוֹ יט זֵ ֶ‬ ‫ערן‬ ‫יד ְ‬ ‫עש ִריגְ ן אוֹ יף ִדי ֶמענְ ְט ׁ ְשן ָוואס נִ ֶ‬ ‫"וויי גֶ ׁ ְ‬ ‫ֵ‬ ‫ייע ֶרע‬ ‫עטער'"‪ ,‬אוּן ַאז זֵ ֶ‬ ‫"אז זֵ יי ַא ֶלע זֶ ענֶ ען 'גֶ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫ילף'‪ ,‬אוּן אוֹ יף ִדי‬‫'ה ְ‬ ‫'מ ְצ ַריִ ם' צ ּו ִ‬ ‫אפ ַקיין ִ‬ ‫ַא ָר ּ‬ ‫יבן‬ ‫'מ ְל ָא ִכים'! – ִווי ֶעס ִאיז אוֹ ְ‬ ‫ערד' זֶ ענֶ ען ַ‬ ‫'פ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יך! – אוּן ִדי‬ ‫אר ָלאזְ ן זֵ יי זִ ְ‬ ‫ייע ֶרע ַפ ְ‬‫ערד' זֵ ֶ‬ ‫'פ ְ‬‫ֶ‬ ‫ארט אוּן‬ ‫ערט ִאין ִדי ַמ ֲעשֶׂ ה! – זֶ עה ָד ְ‬ ‫ֶע ְר ְק ֶל ְ‬ ‫ישט ַקיין‬ ‫'מענְ ְט ׁ ְשן'‪ ,‬אוּן נִ ׁ ְ‬ ‫'מ ְצ ִריִ ים' זֶ ענֶ ען ֶ‬ ‫ִ‬ ‫'פסוּק'‪" :‬ו ִּמ ְצ ַריִ ם ָא ָדם‬ ‫ָדאס ֶענְ ִדיגְ ט צ ּו ֶדער ּ ָ‬ ‫ייש'‪,‬‬ ‫'פ ֵל ׁ‬ ‫ערד' זֶ ענֶ ען פוּן ְ‬ ‫'פ ְ‬ ‫ייע ֶרע ֶ‬ ‫'גָ אט'! אוּן זֵ ֶ‬ ‫יהם ָ ּבשָׂ ר" ְוכוּ' [זֶ עה ְפ ִר ֶ‬ ‫יער ִדי‬ ‫ְולֹא ֵקל‪ְ ,‬וסו ֵּס ֶ‬ ‫'מ ְל ָא ִכים'"!‬ ‫ישט ַקיין ַ‬ ‫אוּן נִ ׁ ְ‬ ‫אר ׁ ְש ֵטיי!‬ ‫ייט ׁש]! – אוּן ַפ ְ‬ ‫ַט ְ‬ ‫ָדאס ִאיז ִדי ְ ּב ִחינָ ה פוּן ִדי ָ'דאזִ יגֶ ע ְמ ִדינָ ה'‪,‬‬ ‫*‬ ‫ענ ְט ׁש‬ ‫ֶדער ֱא ֶמת ִ'ד ֶיגער גְ ִל ְיק ִל ֶיכער ֶמ ְ‬ ‫המשך פון זייט ‪12‬‬ ‫יידיג‪ָ ,‬האבּ‬ ‫ארט ִאינְ ְגל ׁ ְש ּ ִפ ְירט זִ ְ‬ ‫יך ּפו ְּסט אוּן ֵל ִ‬ ‫ָס ְ‬ ‫אבן‬ ‫ערע ְצוֵ ויי ִאינְ ְג ֶל ְ‬ ‫עך וָ ואס ָה ְ ּ‬ ‫ִאיז ִמיט ִדי ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫עלאזְ ט‪".‬‬ ‫ער ֶג ָ‬ ‫יב ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫יך ַא ֶלעס ִא ֶ ּ‬ ‫עפט? וָ ואס וֶ ועט‬ ‫עא ְר ֶ ּבעט ִמיט ִאים ִאין ֶג ׁ ֶ‬ ‫עש ְ‬ ‫ֶג ַ‬ ‫ערנֶ ען‬ ‫אמיר ַא ַריינְ ֵגיין ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָר ׁש‪ָ ,‬ל ִ‬ ‫אמיר ֶל ְ‬ ‫"ל ִ‬ ‫ָ‬ ‫זַ יין ִמיט זֵ יי? וֶ וער וֶ ועט זֵ יי ַמ ְס ִ ּביר זַ יין ַאז ֶעס ִאיז‬ ‫עבן‬ ‫עטן אוּן זִ ְ‬ ‫יך ָא ּ ְפ ֶג ְ ּ‬ ‫ַא בּ ו ׁ ָּשה ַפאר ִקינְ ֶדער צ ּו ַא ְר ֶ ּב ְ‬ ‫יסן ַט ַעם פוּן‬ ‫ארזו ְּכן ֶדעם זִ ְ‬ ‫ועלן ַפ ְ‬‫ִאינְ ֵאיינֶ עם‪ִ ,‬מיר וֶ ְ‬ ‫ִדי ְ ּג ָמ ָרא אוּן זִ ְ‬ ‫ערנֶ ען‪ִ ,‬איז‬ ‫אכ'ן ֶל ְ‬ ‫יבער‪ְ ,‬ג ַל ְ‬ ‫ייך נָ ְ‬ ‫ער ֶ ּ‬ ‫עלט?" ֶד ִ‬ ‫ִמיט ֶג ְ‬ ‫ייבן צ ּו זַ יין נָ אנְ ט צ ּו ַה ּׁ ֵשיִ "ת‪,‬‬ ‫ער ֵה ְ ּ‬‫יך ֶד ְ‬ ‫ילן ֶדעם ַט ַעם פוּן ַ ּגן ֵע ֶדן‪".‬‬ ‫אוּן ֶ ּב ֱא ֶמת ִפ ְ‬ ‫עגט פון ֵמ ִאיר‬ ‫עפ ֶר ְ‬ ‫עפט אוּן ֶג ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫ֶער ַא ִר ֶ ּ‬ ‫יבער ִאין ֶג ׁ ֶ‬ ‫אגט ִמיר ֶדעם ֱא ֶמת‪ָ ,‬האט ִאיר ֶע ּ ֶפעס‬ ‫אוּן יוֹ ֵאל‪" :‬זָ ְ‬ ‫ערנְ ט‬ ‫על ְ‬ ‫יידע ֶג ֶ‬‫אבן זֵ יי ֵ ּב ֶ‬ ‫יגן ָטאג‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫ֶדעם קו ֶּמענְ ִד ְ‬ ‫הוֹ ְ‬ ‫עע ְפנְ ט ַא ֵס ֶפר? ָהאט‬ ‫ערנְ ט ַהיינְ ט? ָהאט ִאיר ֶג ֶ‬ ‫על ְ‬ ‫ֶג ֶ‬ ‫ערע ִקינְ ֶדער ָה ְ ּ‬ ‫אבן‬ ‫עש ַמאק‪ִ .‬די ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫יך אוּן ֶג ׁ ְ‬ ‫עדאוְ ונְ ט ִמיט ַא ִמנְ יָ ן?"‬ ‫ִאיר ֶג ַ‬ ‫יס ֶגעוִ ויזְ ן ְגרוֹ יס ַה ֲע ָר ָצה צ ּו זֵ יי אוּן זֵ יי ְמ ַח ֵּזק‬ ‫ַארוֹ ְ‬ ‫יגע זַ ְ‬ ‫יט ְלט‪ .‬זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫אבן גוּט‬ ‫אררוֹ ְ‬ ‫יידע ַפ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ֵ ּב ֶ‬ ‫זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫אך‪.‬‬ ‫יכ ִט ֶ‬ ‫אר'ן טוּן ִדי ִר ְ‬ ‫ֶגעוֶ וען ַפ ְ‬ ‫ישט‪.‬‬ ‫ֶגעוואו ְּסט ַאז נִ ׁ ְ‬ ‫עלט ְמ ִדינָ ה ָה ְ ּ‬ ‫אבן‬ ‫ֲא ִפיל ּו ִדי ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּן ִדי ֶג ְ‬ ‫אר ׁ ְש ַטאנֶ ען ַאז‬ ‫עטאן אוּן ַפ ְ‬ ‫צוּם סוֹ ף ְּת ׁשו ָּבה ֶג ָ‬ ‫אגט‬ ‫ערט אוֹ יס‪ָ ",‬האט ֶער זֵ יי ֶגעזָ ְ‬ ‫ערט אוֹ יס‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫"ה ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יך ִ ּבין אוֹ ְ‬ ‫יך ַא ָמאל ֶגעוֶ וען ִאין ֶענְ ֶקער‬ ‫"א ְ‬ ‫ִמיט ְפ ֵרייד‪ִ ,‬‬ ‫יח אוּן ַא‬‫עלט ְ ּב ֶרענְ ְגט ַא ִמיאו ֶּס'ע ֵר ַ‬ ‫יפן ֶג ְ‬ ‫אכצוּלוֹ ְ‬ ‫נָ ְ‬ ‫עבט זִ ְ‬ ‫אכ ֶדעם וָ ואס ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫עלט‪ַ .‬היינְ ט‪ ,‬נָ ְ‬ ‫יפן ֶג ְ‬ ‫אכצוּלוֹ ְ‬ ‫ׁ ִש ְ‬ ‫יך‪ ,‬נָ ְ‬ ‫יך ָא ּפ‬ ‫עכ ְטן ׁ ְש ֶמעק‪ ,‬אוּן נָ אר וֶ וער ֶעס ֶג ְ ּ‬‫ׁ ְש ֶל ְ‬ ‫יכ ְס ֶטער‬ ‫יק ִל ְ‬ ‫ִמיט ּתוֹ ָרה אוּן ְּת ׁשו ָּבה ִאיז ֶדער ְג ִל ְ‬ ‫ָהאבּ ַאיינְ ֶגעזֶ ען ַאז ַא ִקינְ ד וָ ואס ַא ְר ֶ ּבעט אוּן זו ְּכט‬ ‫ער ְס ֶטע נָ אנְ ט צ ּו ַה ּׁ ֵשיִ "ת‪.‬‬ ‫ֶמענְ ְט ׁש‪ ,‬אוּן ָדאס ֶמ ְ‬ ‫ערפוּן‪ ,‬אוּן ֵקיינֶ ער‬ ‫'מיאו ְּס'ט ֶד ְ‬ ‫אר ִ‬ ‫וערט ַפ ְ‬ ‫עלט וֶ ְ‬ ‫ֶג ְ‬ ‫יסן ָח ָכם‪ַ ,‬אזַ א‬ ‫ישט ָאן וִ וי ֵקיין ְגרוֹ ְ‬ ‫קו ְּקט ִאים נִ ׁ ְ‬ ‫‪10‬‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫פארהערן‬ ‫(‪)19‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫❑ אז ער זאל זיי געבן פון די עסן צו טראגן אין זייער מדינה‬ ‫א‪ .‬וואס האבן זיי געטון ווען זיי האבן געגעסן פון די עסן פון די‬ ‫ה‪ .‬וואס איז די סגולה פון די עסן‪ ,‬אז ווער ס'עסט פון דעם?‬ ‫קאך?‬ ‫❑ ווערט געלד נישט אזוי חשוב ביי אים‬ ‫❑ זיי האבן אנגעהויבן אוועקווארפן די געלד‬ ‫❑ איז ער ממאס געלד‬ ‫❑ זיי האבן זיך באגראבן פאר בושה‬ ‫❑ איז ער זייער ממאס געלד‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫ו‪ .‬שאלת זכות‪ :‬אין וועלכע קאפיטל איז מרומז די מעשה?‬ ‫ב‪ .‬וואס איז די גרעסטע בושה אין יענע פלאץ?‬ ‫❑ ישעי' ב'‬ ‫❑ פרייליכקייט‬ ‫❑ ישעי' ל'‬ ‫❑ ארימע קליידער‬ ‫❑ ישעי' ל"א‬ ‫❑ געלד‬ ‫ג‪ .‬וואס האט דארטן געטוהן ווער ס'האט געטראפן ביי זיך געלד?‬ ‫האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫ז‪.‬‬ ‫❑ האט דאס אוועק געלייגט פאר ווען ער וועט דאס דארפן‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ ער האט עס געגעבן פאר זיין חבר‬ ‫❑ צוויימאל‬ ‫❑ ער האט עס מבער געווען און אוועק געטון פון זיך‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫ד‪ .‬וואס האבן זיי נאכדעם געבעטן פון דעם גבור?‬ ‫❑ אז ער זאל זיי געבן א וועג צו תשובה‬ ‫❑ אז ער זאל קומען צו זייער מדינה ווערן קעניג‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫וויפיל מאל ווערט דערמאנט דאס ווארט "תורה" אין די מעשה פון דער בעל תפילה?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)18‬‬ ‫א‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך ? און וועמען האט ער נישט‬ ‫דערמאנט?‬ ‫מלך‪ ,‬מלכה‪ ,‬בת מלכה‪ ,‬גבור‪ ,‬קינד‪ ,‬מליץ‪ ,‬חכם‪ ,‬אוהב נאמן – ממונה אויף די אוצרות האט ער נישט דערמאנט‬ ‫ב‪ .‬וועלכע סדר פון די כתות האט דערמאנט איינער פון די גבורים פארן בעל תפילה? און וועלכע כתה‬ ‫האט ער נישט דערמאנט?‬ ‫כבוד‪ ,‬רציחה‪ ,‬איידלע עסן‪ ,‬ישוב העולם‪ ,‬דיבור‪ ,‬שמחה‪ ,‬חכמה‪ ,‬גרויסן איברים‪ ,‬תפילה – תאות ממון האט ער נישט דערמאנט‬ ‫ג‪ .‬וואספארא סדר האט דער בעל תפילה דערמאנט די אנשי המלך פארן גבור ? און וועמען האט ער‬ ‫נישט דערמאנט?‬ ‫מלך‪ ,‬מלכה‪ ,‬בת מלכה‪ ,‬קינד‪ ,‬מליץ‪ ,‬חכם‪ ,‬ממונה אויף די אוצרות – אוהב נאמן האט ער נישט דערמאנט‬ ‫ד‪ .‬וועלכע סדר האבן די כתות געטראפן די אנשי המלך ? און וועלכע כתה האט נישט געטראפן?‬ ‫חכמה – דער חכם‪,‬‬ ‫מדינה של עשירות – דער ממונה‪,‬‬ ‫תפילה – דער בעל תפילה‪,‬‬ ‫גרויסן איברים – דער גבור‪,‬‬ ‫איידלע עסן – דער קינד‪,‬‬ ‫ישוב העולם – די בת מלכה‪,‬‬ ‫שמחה – דער אוהב נאמן‪,‬‬ ‫דיבור – דער מליץ‪,‬‬ ‫מהאט געטראפון אלעמען‬ ‫‪-‬‬ ‫כבוד – דער מלך אין פעלד‬ ‫רציחה – די מלכה‪,‬‬ ‫צו ענטפערן די בחינות‪ ,‬רופט‬ ‫‪646-585-3040 02-5-3333-72‬‬ ‫‪11‬‬ ‫ענ ְט ׁש‬ ‫ֶדער ֱא ֶמת ִ'ד ֶיגער גְ ִל ְיק ִל ֶיכער ֶמ ְ‬ ‫אּבן ֶעס‬ ‫ענּומען צּו זִ יְך ִאין ַלאנְ ד‪ .‬וִ וי נָ אר זֵ יי ָה ְ‬ ‫אּבן ֶעס גֶ ֶ‬ ‫אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫וארן צּום‬ ‫עֹורר גֶ עוָ ְ‬ ‫נָ אְך ַלאנְ גֶ ע ֳח ָד ִׁשים וָ ואס ִמיר זֶ ענֶ ען נִ ְת ֵ‬ ‫עקן‬ ‫ער ִליְך צּו ְׁש ֶמ ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫עהֹויּבן גֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫עּב ֶרענְ גְ ט‪ָ ,‬האט ֶעס ָאנְ גֶ‬ ‫ַא ִהין גֶ ְ‬ ‫קּומען‬ ‫א'דיגֶ ע ַמ ֲע ֶׂשה פּונֶ עם ַּב ַעל ְּת ִפ ָילה‪ֶ ,‬‬ ‫מֹור ִ‬ ‫ַׁשיין פּון ֶדעם ָ‬ ‫עּב ֶרענְ גְ ט ֶדעם ַּב ַעל ְּת ִפ ָילה צּו זֵ יי אּון‬ ‫אּבן גֶ ְ‬ ‫ַּביי זֵ יי‪ִּ ,‬ביז זֵ יי ָה ְ‬ ‫אּפ ְיטל י"ט!‬ ‫עצט ָאן צּום סֹוף פּון ִדי ַמ ֲע ֶׂשה – ַק ִ‬ ‫ִמיר יֶ ְ‬ ‫ׁשּובה אּון ַמ ֲע ִׂשים‬ ‫עּבן ְּת ִפיּלֹות‪ִּ ,‬תּקּונִ ים‪ְּ ,‬ת ָ‬ ‫ֶער ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ‬ ‫ערן צּו ִדי ַמ ֲע ֶׂשה‪ :‬גְ ַלייְך נָ אכְ ֶדעם וָ ואס זֵ יי‬ ‫צּור ְיק ֶק ְ‬ ‫אמיר זִ יְך ִ‬ ‫ָל ִ‬ ‫טֹובים‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫עמט אּון‬ ‫עׁש ְ‬ ‫ייער גֶ ֶ‬ ‫אּבן זֵ יי זִ יְך זֵ ֶ‬ ‫עסן ִדי ַמ ֲאכָ ִלים‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫אּבן גֶ עגֶ ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫עלע‪,‬‬ ‫ועגן ֶ ּב ֶ‬ ‫ער ֶ‬ ‫ערט וֶ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫יגע וָ ְ‬ ‫ואך ָה ְ ּ‬ ‫אבן ִמיר ֶג ֶ‬ ‫אר ֶ‬ ‫ָפ ִ‬ ‫ועלכֶ ע ַׁשייכּות‬ ‫אּבן ַסיי וֶ ְ‬ ‫אר'ן ָה ְ‬ ‫ּבּוׁשה ַפ ְ‬ ‫אּבן ַפאר ָ‬ ‫זִ יְך ַּבאגְ ָר ְ‬ ‫ארט ַא ְר ֶ ּבעט וָ ואס‬ ‫עא ְר ֶ ּבעט ִאין ַא ֶלע ָס ְ‬ ‫וָ ואס ָהאט ֶג ַ‬ ‫אר ָמאגְ ט ֶמער‬ ‫יאּוס'ע זַ אְך‪ .‬וֶ וער ֶעס ָהאט ַפ ְ‬ ‫צּו ַאזַ א ִמ ֶ‬ ‫עפינֶ ען‪ָ ,‬א ֶ ּבער זַ יין‬ ‫עקענְ ט ֶג ִ‬ ‫ֶער ָהאט נָ אר ֶג ֶ‬ ‫ערע אּון‬ ‫עּבן נָ אְך ַאן ֶע ְרגֶ ֶ‬ ‫רֹויסגֶ עגֶ ְ‬ ‫ֲע ִׁשירּות‪ָ ,‬האט ַא ְ‬ ‫יפט ַא ְר ֶ ּבעט ִאיז ֶגעוֶ וען ִאין ַא סו ָּּכה‪-‬‬ ‫הוֹ ּ ְ‬ ‫ער ְיסן ִדי‬ ‫אּבן זִ יְך גֶ ִ‬ ‫עק ִליכֶ ער ֵר ַיח‪ .‬זֵ יי ָה ְ‬ ‫ְׁש ֶר ְ‬ ‫אכ ֶדעם וָ ואס ֶער ָהאט‬ ‫עפט‪ .‬נָ ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫ֶג ׁ ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫אּבן ִּבכְ ַלל נִ ְ‬ ‫ָהאר פּון ָקאּפ אּון ָה ְ‬ ‫ערע‬ ‫יגן פוּן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ֶגעזֶ ען ַאז ִאין ִדי אוֹ ְ‬ ‫ייּבן ֶדעם ָקאּפ‪ ,‬וַ וייל‬ ‫אֹויפ ֵה ְ‬ ‫עקענְ ט ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ִאיז ֶער צ ּו ׁ ְש ּ ָפאט אוּן ֶמען ַל ְ‬ ‫אכט‬ ‫ּבּוׁשה‬ ‫עס ֶטע ָ‬ ‫ֲע ִׁשירּות ִאיז ִדי גְ ֶר ְ‬ ‫פוּן ִאים‪ ,‬אוּן ֵקיינֶ ער קו ְּקט ִאים‬ ‫וָ ואס ֶקען נָ אר זַ יין‪ ,‬אּון ֵקיינֶ ער ָהאט‬ ‫ישט ַארוֹ יף ַפאר ֶדעם וָ ואס ַא‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫וייטן‬ ‫קּוקן ֶדעם ְצוֵ ְ‬ ‫עקענְ ט ְ‬ ‫יׁשט גֶ ֶ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ִּכ ָּתה ז' ִאינְ ְגל ַא ְר ֶ ּבעט‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫ִאין ָּפנִ ים ַפאר גְ רֹויס ֶח ְר ָּפה‪.‬‬ ‫עס ֶטע ַ ּב ׁ ְ‬ ‫אשלוּס ַאז‬ ‫ָאנְ ֶגענו ֶּמען ַא ֶפ ְ‬ ‫אס ְירט וֶ וען ֵאיינֶ ער‬ ‫אּון וָ ואס ָהאט ַּפ ִ‬ ‫עלט‬‫יך ָא ּפ ִמיט ֶג ְ‬ ‫עבט זִ ְ‬ ‫ַא ִקינְ ד וָ ואס ֶג ְ ּ‬ ‫אׁשן ַּביי זִ יְך? ָהאט‬ ‫עפינֶ ען ַא גְ ָר ְ‬ ‫ָהאט גֶ ִ‬ ‫ִאיז ַא בּ ו ׁ ָּשה אוּן ַא ֶח ְר ּ ָפה! צו ִּליבּ ֶדעם ָהאט ֶער‬ ‫אל ְטן? ַחס וְ ָׁשלֹום! ֶער ָהאט ֶעס ֵּתכֶ ף‬ ‫עה ְ‬ ‫ֶער ֶעס גֶ ַ‬ ‫ערט‬ ‫עה ְ‬ ‫עלאזְ ט ַא ֶלע זַ יינֶ ע ַא ְר ֶ ּבעט‪ ,‬אוֹ ְ‬ ‫יפ ֶג ֶ‬ ‫ער ֶג ָ‬ ‫ִא ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫יילענִ יׁש ָדאס ַאוֶ ועק‬ ‫ואר ְפן אּון ִמיט גְ רֹויס ַא ֶ‬ ‫ועקגֶ עוָ ְ‬ ‫ַאוֶ ְ‬ ‫עהאט‬ ‫עלט‪ ,‬אוּן ַא ֶלעס וָ ואס ֶער ָהאט ֶג ַ‬ ‫יפן ֶג ְ‬ ‫אכצוּלוֹ ְ‬ ‫נָ ְ‬ ‫ערט‪.‬‬ ‫ייד ְ‬ ‫עׁש ַל ֶ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫אטן‪ִ .‬מיט ְגרוֹ יס‬ ‫עג ְ ּ‬ ‫עבן ַפאר זַ יין ַט ְ‬ ‫ועק ֶג ֶ‬ ‫ָהאט ֶער ַאוֶ ְ‬ ‫עטן ֶדעם ּגִ יּבֹור ֶער זָ אל ְּב ֶרענְ גֶ ען ִדי ַמ ֲאכָ ִלים צּו‬ ‫עּב ְ‬ ‫אּבן גֶ ֶ‬ ‫זֵ יי ָה ְ‬ ‫ִשׂ ְמ ָחה ִאיז ֶער ַא ַריין ִאין ֵ ּבית ַה ֶמ ְד ָר ׁש ֶל ְ‬ ‫ערנֶ ען ִאין ִדי‬ ‫אר ֶע ְק ְלט פּון‬ ‫וערן ִאינְ גַ אנְ ְצן ַפ ְ‬ ‫אלן אֹויְך וֶ ְ‬ ‫זֵ יי ִאין ַלאנְ ד‪ּ ,‬כְ ֵדי זֵ יי זָ ְ‬ ‫יבת ֵ ּבין ַה ְּז ַמ ִ ּנים‪.‬‬ ‫יְ ׁ ִש ַ‬ ‫ייער‬ ‫ואלט ַאז ַא ֶלע ֶמענְ ְט ְׁשן ִאין זֵ ֶ‬ ‫אּבן גֶ עוָ ְ‬ ‫עלט‪ ,‬וַ וייל זֵ יי ָה ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫ערט‪" :‬וָ ואס‬ ‫אד ְ‬ ‫ארק ֶג ַ ּ‬ ‫עב ֶ‬ ‫ָא ֶ ּבער ֵאיין זַ ְ‬ ‫אך ָהאט ִאים ׁ ְש ַט ְ‬ ‫עּבן‪,‬‬ ‫אקע גֶ עגֶ ְ‬ ‫אּבן‪ֶ .‬ער ָהאט ֶעס זֵ יי ַט ֶ‬ ‫אלן ֶעס ַפיינְ ט ָה ְ‬ ‫ְמ ִדינָ ה זָ ְ‬ ‫המשך אויף זייט ‪9‬‬ ‫חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י‬ ‫חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י‬ ‫חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י‬ ‫הר"ר יצחק בערגשטיין הי"ו‬ ‫הר"ר מרדכי יעקב ראטנבערג הי"ו‬ ‫הר"ר שלמה קעניג הי"ו‬ ‫לרגל הולדת בתו למזל טוב‬ ‫לרגל הולדת הבן למזל טוב‬ ‫לרגל הולדת הבן למזל טוב‬