ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — נח (2026-10-12)

אין
ויאמר אליהו
אי
די
ש
ערב שב"ק פרשת דברי חיזוק
נח באמונה ובטחון ועוד
על פרשיות השבוע
ו' חשון שנת תשפ"ז
מאת הרב אלי' מאיר סמיט שליט"א
ביהמ"ד תוס' יו"ט ירושלים ◆ 347-897-9968 ◆ 058-323-1459
בס”ד
יעדער מענטש דארף אריינטראכטן ווי האלט ער אין די מדת הבטחון,
און זיך נאכקוקען צו איז ער נישט פון די וואס האלטן אויף די גאולה,
ווייל נאר דורך בטחון אין אייבערשטען וועלן מיר זוכה זיין צו דערנענטערן די גאולה השלימה!!
וואס די יונה האט געוויזן פאר נח מיטן ברענגען די בלעטל פון איילבירטן ,צו זאגן, ◆ הייסט עס כפיית טובה וואס די יונה האט געברענגט די עלה זית אין
אז אין יעדער מצב וואס די אידן וועלן זיך געפונען אפילו אין די ביטערסטע צייט איר מויל צו נח??
אזוי ווי א זית ,זאלן זיי האפן צום אייבערשטען ,און אזוי וועט ווערן פאר זיי לעכטיג שטייט אין די וואכענדיגע פרשה (ח ,יא) ' ַוַ ָ�ָּתֹבֹ א ֵֵאָלָ יו ַַהּיֹּוֹ ָנָה ְלְ ֵֵעת ֶֶע ֶֶרב ְְו ִִה �ֵּנֵה ֲֲעֵלֵ ה
מיט די גאולה שלימה. יָה ַוַ ֵ �ֵּי ַַדע ֹנ ַַֹח �ִִּכי ַַקּלּּוּ ַַה �ַַּמִיִ ם ֵֵמ ַַעל ָָה ָָא ֶֶרץ' .דרשענען אויף דעם חז"ל (עירוביןַזַ ִיִ ת ָָט ָָרף ְ�ְּבִפִ ָ
און דעריבער האט זי געברענגט ספיעציעל א בלעטעלע פון איילבירטן ווייל י"ח ).אויף דאס ווארט 'טרף בפיה' – האט די יונה געזאגט פארן אייבערשטען,
דאס לעכטיגקייט וואס קומט ארויס פון א זזית איז נאר דורכדעם וואס מען טוהט רבש"ע ,בעסער זאל זיין מיין שפייז ביטער ווי איילבירטען אבער דורך דיינע הענט,
איר צושטויסן און צוקוועטשען ,דעמאלטס קומט ארויס איר גלאנץ איר שיין ווי איידער זיס ווי האניג אבער עס זאל ליגן אין די הענט פון מענטשן.
און לעכטיגקייט ,אזוי אויך אידישע קינדער וויפל מען טוהט זיי צושטויסן און שטעלט זיך אויף דעם הגה"ק רבי שלמה קלוגער זי"ע (חכמת התורה ,תקפ"ג)
צוקוועטשען ערשט דעמאלטס קומט ארויס זייער ליכטיגקייט און זיי זענען זוכה מען דארף צו פארשטיין די געבעט פונעם יונה פונקט אין די דאזיגע צייט ווען זי
צו די גאולה. געפונט זיך נעבען נח ,און זי ברענגט צו איהם די בלעטעלע פון איילבירט ,איז עס
אזוי איז אויך מרומז שפעטער אין פסוק ' ַוַ ֵ �ֵּי ַַדע ֹנ ַַֹח �ִִּכי ַַקּלּּוּ ַַה �ַַּמִיִ ם ֵֵמ ַַעל ָָה ָָא ֶֶרץ', שיין צו בעטן אזא געבעט נאך דעם וואס נח פלאגט זיך א יאר צייט איר צו שפייזן
ווייל מים ווייזט אויף די גויאישע פעלקער פון ארום ,ווי עס שטייט אין מדרש (שיר צוזאמען מיט אלע באשעפענישן איינער אליינס ,אזוי איז דארף מען פארשטיין
השירים) אויפן פסוק ' ַַמִיִ ם ַַר ִ�ִּבים ֹל ֹא יּוְּכְ לּוּ ְלְ ַכַ ּבֹּוֹ ת ֶֶאת ָָה ַַא ֲֲה ָָבה' (שה"ש ח,ז) אלו אומות די חז"ל אין מדרש (תנחומא תצוה ה) וואס שטייט דארט ,אז אזוי ווי די יונה האט
העולם .אנטפלעקט אונז די תורה אז נאכדעם וואס די יונה האט געוויזן אז די סוד געברענגט ליכטיגקייט אויף דער וועלט ,אזוי אויך ברענגען אידן ליכטיגקייט אויף
הגאולה ליגט אין דעם וואס אידישע קינדער וועלן זיך פארזיכערן אין אייבערשטען דער וועלט ,און עס ווערט נישט ערקלערט דארט וועלכע ליכטיגקייט האט די יונה
און וועלן זיין געוואנדן נאר אין אייבערשטען ,דעמאלטס האט נח פארשטאנען ' �ִִּכי געברענגט אויף די וועלט ,און טאמער וועט מען זאגן אז עס מיינט די עלה זית וואס
ַַקּלּּוּ ַַה �ַַּמִיִ ם' אז אידן וועלן געראטעוועט ווערן פון די גלות און פון זיין אונטערטעניג זי האט געהאט אין איר מויל ,און פון זית קומט ארויס אויל וואס טוהט באלייכטן,
אינטער די גוים. דארף מען פארשטיין פארוואס האט זי געברענגט פונקט די סימן פון ליכטיגקייט
לערנען מיר פון דעם אזז די גאנצע גאולה איז געוואנדען און די כח הבטחון און נישט א אנדערע סימן פון ליכטיגקייט.
וואס די אידן וועלן האבען אין אייבערשטען ,אזוי ווי עס ווערט געברענגט אין ערקלערט דער גאון ,אזוי ווי מען טרעפט אין מדרש (בר"ר ל"ד ו) אז נח האט
ספר הקדוש קב הישר (פרק פ"ב)" :חז"ל זאגן אונז אז אין זכות פון פיר זאכן זענען נישט געוואלט ארויסגיין פון די תיבה ווייל ער האט מורא געהאט טאמער וועט די
אונזער עלטערן ארויס געגאנגען פון מצרים ,און איינער פון די זאכן איז ווייל זיי אייבערשטער ברענגען נאך א מבול אויף די וועלט ,האט ער געזאגט וויאזוי זאל
האבען אנגעהאנגען זייער פארזיכערונג אין אייבערשטען און נישט און אנדערע איך ארויסגיין און בויען א וועלט און ברענגען קינדער ווען שפעטער וועט קומען א
רעטונגען ,און אזוי ווי דעמאלטס אין מצרים אזוי אויך וועט זיין די גאולה העתידה, פארפלייצונג וואס וועט ווידער פארניכטען אלעס ,האט איהם דער אייבערשטער
דערפאר דארף יעדער מענטש באגרייפן און אריינטראכטן ווי האלט ער אין די געשוואוירן אז ער וועט נישט שוין קייינמאל נישט ברענגען קיין מבול אויף די
מדת הבטחון ,און זיך איינווארצלען אנצוהענגען זיין פארזיכערונג נאר אין איין וועלט.
איינציגסטען באשעפער ,און יעדער איינער וואס איז אפגעהיטן אין די פיר זאכן
מיט דעם קען מען אויך ערקלערן אז נח האט געהאט א שווער הארץ נאכדעם
וועט ער זוכה זיין צוצוברענגען און צוצואיילן די גאולה העתידה במהרה בימינו ווי
וואס ער געזעהן די אלע שווערע אומשטענדן וואס כלל ישראל וועט אריבערגיין
ער שמועסט דארט אויס לענגערעהייט.
במשך אלע דורות ,האט ער געטראכט צו זיך ,וויאזוי גיי איך יעצט בויען א וועלט
ווי דאס הערליכע ערקלערונג פון הגה"ק דער בן איש חי זי"ע (בבן יהוידע) וואס דארט וועלן זיך די מענטשן פייניגען מיט שווערע צייטן ,דעריבער אלס א
אויף די גמרא (סנהדרין צ"ח ):וואס זאגט' :בן דוד וועט קומען נאר נאכדעם וואס עס ענטפער אויף זיין צווייפל ,האט די יונה געברענגט לעת ערב א בלעטעלע פון א
וועט געזיכן ווערן א דג פון א קראנקע מענטש ,און מען וועט נישט קענען געפונען, איילבירט ,וואס ווייזט אויף די לעכטיגקייט וואס וועט קומען שפעטער ביי ביאת
טייטשט ער אז דג איז מלשון 'דאגה' ,אז עס מיינט צוזאגן אז בן דוד וועט קומען המשיח ווי די פסוק זאגט (זכריה יד ,ז) ְְו ָָהָיָ ה ְלְ ֵֵעת ֶֶע ֶֶרב ִיִ ְְהֶיֶ ה אֹוֹ ר ,און דעריבער איז
אין אזא צייט וואס עס וועט נישט געפונען ווערן קיין דאגות ביי אידן ,פון גרויס אלעס ווערד פאר דיר נח צו בויען א וועלט ,ווייל אידן וועלן שפעטער זוכה זיין
בטחון וואס וועט דעמאלטס הערשן ביי די אידן אויפן אייבערשטען ,און אזוי וועט דעמאלטס ביי ביאת המשיח צו די גרויסע ליכטיגקייט.
משיח זיך אנטפלעקן.
און מיט דעם וואס זי האט געהאלטן דעם עלה של זית האט זי מרמז געוועזן
◆ וויאזוי איז דער בעש"ט אריבער דעם טייך מיט זיין גארטל?? אז די גאולה שלימה וועט זיין נאר נאכדעם וואס אידן וועלן זיך וועלן באשיצן נאר
טראץ דעם וואס עס גייט ארויף אויפן אלגעמיינע אויסלייזונג וואס כלל דורכן אייבישטער אליין ,ווי אין פסוק שטייט (צפניה ג ,יב) ְְו ִִה � ְְׁש ַַא ְְר ִ�ִּתי ְְב ִִק ְְר ֵ�ֵּב ְְך ַַעם ָָעִנִי
ישראל וועט זוכה זיין לעתיד לבוא ,אבער אין אמת'ן איז דאס אויך געזאגט ָוָ ָָדל ְְו ָָחסּוּ ְ�ְּב � ֵֵׁשם ה' ,זעהט פון דעם אז די הויפט זאך וואס וועגן דעם וועלן די אידן
געווארען דאס זעלבע אויף די גאולה פרטית פון יעדער איינציגסטען איד אין איוסגעלייזט ווערן איז די ענין פון בטחון אין אייבערשטען ,און דאס איז די סימן
{א}
◆ וואס איז די ענטפער פאר אזעלכע וואס פרעגן פארוואס ליידן זיי מער פון יעדער צייט און שווערקייט וואס ער געפונט זיך ,און די ליכטיגקייט פונעם יונה ווערט
אנדערע מענטשן?? געברענגט צו יעדער איד מיט זיינע געברויכן ,אויב נויטיגט ער זיך אין פרנסה אדער
נאך א וויכטיגע פונקט וואס דער מענטש דארף אין זיך אריינעמען ,אז אויך ווען געזונט און אויף יעדער צרה וואס זאל נישט קומען אויף קיין איד ,אז ער זאל זיך
דער מענטש האט שוין שטארקע אמונה אז אלעס איז באשערט פון הימל ,קען א שטארקן מיט אקלארקייט און גלייבן אז נאך אביסל וועט איהם ווערן ליכטיג ,און ער
מענטש אריבערגיין שווערע צייטן אויף דער וועלט ,וואס עס וועט זיך לוינען פאר זיין זאל נישט פארלירן זיין האפפענונג אויך אין די שווערסטע צייט זיינע ,נאר ער זאל זיך
נשמה און דורך די שווערקייטן טוהט ער פארעכטען פונקן פון די קדושה וואס האט ארויף ווארפען אויפן אייבערשטען און זיך פארזיכערן אין איהם מיט א פעסטקייט ,אזוי
זיך צושפרייט און קיין הייליגע ערטער ,און דורך זיין צער ווערט עס צוריק געברענגט וועט ער געהאלפען ווערן מיט אשנעלקייט און ארויסגיין פון א ענגשאפטען.
אויף איר ארט. אזוי ווי דוד המלך ע"ה זאגט אין תהילים ְ�'ְּב ַַטח ַ�ַּבה' ַוַ ֲֲע ֵֵׂש� ה טֹוֹ ב � ְְׁשָכָ ן ֶֶא ֶֶרץ ְּוְּר ֵֵעה
אזוי פרעגט הגה"ק דער בן איש חי זי"ע (אין זיין ספר בן יהוידע עירובין י"ח) פארוואס ֱֱאמּוָּנָהְְ .ו ִִה ְְת ַַע �ַּנַג ַַעל ה' ְְוִיִ ֶ�ֶּתן ְלְ ָָך ִִמ � ְְׁש ֲֲאֹל ֹת ִלִ ֶ�ֶּב ָָך' ,וויבאלד ער האט געהאט א שטארקן
האט די יונה צוגעגליכן דאס שווערקייט אין פרנסה צו די ביטערקייט פון א איילבירט אמונה אין אייבערשטען אז אלעס וואס ער מאכט איז נאר חסדים ,דערפאר האט ער זיך
און נישט צו קיין אנדערן ביטערקייט, שוין פון יעצט געקענט פרייען וויסנדיג אז דער אייבערשטער מאכט יעצט מיט איהם
נאר גוטס ,און דורך די גרויסע אמונה ענדיגט ער צו ְ'ְו ִִה ְְת ַַע �ַּנַג ַַעל ה' ְְוִיִ ֶ�ֶּתן ְלְ ָָך ִִמ � ְְׁש ֲֲאֹל ֹת
ערקלערט ער די כוונה מיט א משל ,צו צוויי ברודערס וואס האבן זיך
ִלִ ֶ�ֶּב ָָך' שוין פון יעצט בעת די שווערקייט קען ער זיך פרייען.
באשעפטיגט פאר פרנסה ,איינער האט געארבעט אין א שמעלצעריי פון גאלד און
זילבער ,און ער האט געארבעט ביטער שווער און אסאך שעות יעדן טאג ,צוליב וואס אזוי זאגט עדות דער הייליגע דגל מחנה אפרים זי"ע (אין זיין ספר פרשת וישלח)
עס ברענגט נישט אריין צופיל געלט צו שפייזן זיין גרויסן משפחה ,האט ער געדארפט ווען א ברענגט א געוואלדיגע עובדא וואס איז געשעהן מיט זיין זיידע דער אור שבעת
אוועקגעבן מערערע צייט פונעם טאג פאר די ארבעט ,וואס אלעס צוזאמען האט ער הימים דער הייליגע בעש"ט ,און אזוי שרייבט ער דארט" :עס האט מיר דערציילט
פארדינט יעדן טאג צוויי דינרים פון זילבער. מיין זיידע זי"ע זלה"ה (-דער בעש"ט הק') ,אז איין מאל איז אריבער די טייך
נעסטער אן קיין שום � ֵֵׁשם ,נאר ער האט ארויפגעלייגט אויפן וואסער זיין גארטל און
קעגן דעם האט דער צווייטע ברודער געארבעט מיט אויס
איז אריבער ,און דאס האט ער געטוהן מיט א גרויסן אמונה און אזוי איז ער אריבער".
סארטירן און צופאסן טייערע דיאמאנטן און פערל שטיינער ,וואס האט
געפאדערט פון איהם צו ארבעטן יעדן טאג נאר דריי שעה און געוויס ענדליך צו דעם שטייט אויך אין ספר עוד מאור ושמש (רמזי
אויך א לייכטערע און ריינע ארבעט פון זיין ברודער ,און האט פארדינט יום א' של סוכות ד"ה או יאמר ישמעו וכו') ווי ער שרייבט" :איך האב געהערט
יעדן טאג א פאר גאלדענע דינרים אן זיך דארפן פלאגן, "...איך האב פון הרה"ק אבדק"ק נשחיז זצוק"ל ( -רבי מרדכי מנעשכיז זי"ע)
איז דער ברודער די שמעלצער געגאנגען צו א חכם און זיך געהערט פון הרה"ק אז דורך אמונה קען א מענטש מחיה מתים זיין און איבערדרייען
אויסגעוויינט זיין שווער הארץ ,וויאזוי קען דאס זיין ,מיר זענען ביידע אבדק"ק נשחיז זילבער צו גאלד און פארענדערן די וועגן פון די טבע ,אזוי אויך דער
וואס האט אמת'דיגע אמונה האט נישט קיין מורא פון קיין שום זאך
קינדער פון איין טאטע ,אויב אונזער פרנסה איז און זכות פון די עלטערן זצוק"ל אז דורך
דארף מיר אויך גיין לייכט די ארבעט ,און פארוואס דארף איך מיר מער אויף די וועלט און גארנישט קען איהם נישט שאטן ,ווייל אמונה איז
אמונה קען א מענטש טייטש פון אויפציען ווי עס שטייט 'ָוָ ֶֶא ְְהֶיֶ ה ֶֶאְצְ לֹוֹ ָָאמֹוֹ ן' (משלי ח ,ל) א
פלאגן פון מיין ברודער ,און אויב איז עס באשערט לויט אונזער אייגענע
מחיה מתים זיין לשון פון 'המשכה' ,ווייל מיט אמונה קען דער מענטש ברענגען אויף
זכותים ,האב איך דאך מער מעשים טובים פון מיין ברודער.
און איבערדרייען זיך געטליכקייט".
האט איהם דער חכם געענטפערט ,מיין טייער קינד ,די זעהסט
זילבער צו גאלד און ◆ קען דען זיין אז נח איז געווען שוואך אין אמונה??
נאר די פארדינסט וואס דיין ברודער פארדינט מער פון דיר אין עולם
הזה ,אבער די קענסט נישט זעהן די פארדינסט אין די רוחיות'דיגע פארענדערן די טבע, ווי עס ווערט ערקלערט און אסאך חסידישע ספרים די ענין אויף א
טייל ,וויסן זאלסטו ,אז דורך די פלאגעניש וואס דער מענטש מוטשעט אזוי אויך דער וואס העכערן און טיפערן פארנעם ,אז דורך אמונה טוהט מען אויפטוהן אויבן
זיך מיט פרנסה און דאס גלייכן ,מאכט ער מיט דעם גרויסע זאכן אין האט אמת'דיגע אמונה אין הימל אז עס זאל זיך טוישן זאכן פון איר שטייגער און אראפברענגען
די רוחניות'דיגע טיילן ,און פארעכט די ניצוצי הקדושה וואס זענן האט נישט קיין מורא אויף די וועלט בפועל ממש.
פארכאפט אין פאלשע ערטער ,און לויט די שווערקייט פון די ארבעט פון קיין שום זאך אויף איינס פון די ביישפילן שטייט אין ספר אוהב ישראל פון
אזוי פארדינט ער אסאך מער אויבן אין עולם הבא ,דערפאר דארפסטו
די וועלט און גארנישט הרה"ק דער אפטא רב זי"ע אין נאמען פון הרה"ק רבי ר' מיכל'ע
זיין צופרידן מיט דיין ארבעט אומעטום ,ווייל עס ווארט דיר אפ דיין
קען איהם נישט שאטן, פון זלאטשוב זי"ע ,די וואכענדיגע פרשה פרשת נח אויפן פסוק ' ַוַ ָ �ָּיֹבֹ א
גרויסן חלק אויף א אנדערן פלאץ.
ווייל מיט אמונה ֹנ ַַֹח וכו' ִִמ � ְְּפֵנֵי ֵֵמי ַַה �ַַּמּבּּוּל' ,שטייט דארט אזוי" :רש"י טוהט ערקלערן
און דאס שטימט זייער גוט מיט די ווערטער פון חז"ל (שמו"ר לו ,א) אז נח איז געווען פון די שוואכע מענטשן אין אמונה ,דארף מען דאך
וואס טוהן צוגלייכן אידן צו איילבירטען אזוי ווי עס שטייט (ירמיה יא ,טז)
קען דער מענטש
פארשטיין וויאזוי קען מען חושד זיין דעם צדיק נח אז ער האט געהאט
' ַזַ ִיִ ת ַַר ֲֲעָנָן ְיְ ֵפֵ ה ְפְ ִִרי ֹתֹ ַַאר ָָק ָָרא ה' � ְְׁש ֵֵמ ְְך' ,ווייל אזוי ווי א איילבירט נעמט ברענגען אויף זיך א פעלער אין זיין אמונה אין אייבערשטען ,נאר זעהט מיר אויס די פשט,
נישט ארויס די שמן נאר דורך דעם וואס מען צומאלט איר און מען געטליכקייט"... אז אין אמונה איז דא צוויי ערקלערונגען ,איינס די נארמאלע פשט אז
קוועטשט איר ,אזוי אויך אידן טוהן באלייכטן דורך דעם וואס זיי ווערן מען גלייבט אז עס וועט אזוי זיין ,די צווייטע פשט איז א לשון פון
צודריקט און צוקוועטשט מיט יסורים וואס קומט אויף זיי. אויפציען ווי עס שטייט ' ַוַ ְיְ ִִהי ֹא ֵֵֹמן ֶֶאת ֲֲה ַַד �ָָּסה' ,און די פשט איז אז דורך
פארשטייט מען יעצט זייער גוט וואס די יונה האט געזאגט ווען זי איז צוריק אמונה באקומט מען א כח צו אראפשלעפען די זאך פון איר פלאץ און
געקומען צו די תיבה 'מוטב יהיו מזונותי מרורין כזית' ,ווייל אזוי ווי איילבירטען נעמען איר שטייגער ,און צוזיך ברענגען.
ארויס זייען אויל נאר נאכן ווערן צוקוועטשט און צודריקט ,די זעלבע איז ווען א דעריבער ,נח הצדיק איז זיכער געווען א מאמין מיטן גרעסטען מאס אמונה,
מענטש פלאגט זיך אויף פרנסה און ווערט פארשווארצט פון די ארבעט ,טוהט ער אויף און ווען דער אייבערשטער האט איהם געזאגט אז ער גייט ברענגען א מבול האט ער
מיט דעם אז ער ווערט ריין און לויטער און ברענגט ארויס פון זיך די שיין פון זיין נשמה. געגלייבט מיטן גאנצען הארץ ,און דערפאר וואס ער האט געוויסט אז ער האט א גאנצע
און דאס איז א געוואלדיגע חיזוק פאר יעדער מענטש וואס ארבעט שווער פאר אמונה אין די אייבערשטער'ס ווערטער ,האט ער מורא געהאט אז דורך זיין שטארקן
זיין שפייז ,טראץ דעם וואס א מענטש דארף דאווענען און בעטן ביים אייבערשטען, אמונה וועט ער צוברענגען און זיין שולדיג אז עס וועט מוזן טאקע קומען די מבול אויפן
אז ער זאל אפגעהיטן ווערן פון א שוווער לעבן צער און דחקות ,אבער פון די אנדערע וועלט ,דעריבער האט ער דעזוכט עצות וויאזוי צו פארמינערן זיין אנטווארטליכקייט
זייט דארף ער זיך פרייען אז אויב איז יא באשערט א שווערקייט אין פרנסה אדער א און זאל נישט זיין וואס האט פאראורזאכט די מבול אויפן וועלט ,דאס מיינט רש"י
שווערקייט מיט אויפציען קינדער אדער יסורים ח"ו און דאס גלייכן ,זאל ער וויסן אז הקדוש צו זאגן 'מקטני אמנה היה' אז וועגן ער איז געווען א שטארקע מאמין אין
דאס אלעס וועט איז נאר א פארדינסט און עס וועט איהם קומען צונוץ אויפגעהויבן צו אייבערשטען דעריבער האט ער מורא געהאט צו גלייבן מיטן גאנצקייט אזוי ווי זיין
ווערן למעלות רמות. שטייגער ,ווייל אפשר דורך דעם וועט טאקע קומען די מבול אויפן וועלט".
{ב}
