gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פ רשת נ ח תשפ "ו לפ"ק‬ ‫בסעודת ברית מילה של בן הר"ר דוד וועקסלער הי"ו‬ ‫עש"ק פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫עס שטייט אין די מפרשים‪ ,‬אלה תולדות נח‪ ,‬נח‬ ‫די גמרא (שבת קל‪ ).‬זאגט‪ ,‬כל מצוה שקיבלו עליהם‬ ‫איש צדיק תמים היה בדורותיו‪ ,‬את האלקים התהלך‬ ‫ישראל בשמחה‪ ,‬עדיין עושין אותה בשמחה‪ .‬יעדע‬ ‫נח (בראשית ו‪-‬ט)‪ .‬הצנע לכת איז זייער א חשוב'ע‬ ‫מצוה ווענדט זיך ווי אזוי די קבלה איז‪ .‬אז די קבלה‬ ‫מידה‪ ,‬אבער דאס איז נאר ווען עס איז נוגע בינו‬ ‫איז געווען בשמחה‪ ,‬איז געבליבן די מצוה מיט א‬ ‫לבין קונו‪ ,‬צווישן אים און דעם אייבערשטען‪ ,‬דארף‬ ‫שמחה אויף שטענדיג‪ .‬רש"י זאגט‪ ,‬אז מצות מילה‬ ‫ער טון א זאך בלתי לה' לבדו‪ .‬אז דער‬ ‫האט אברהם אבינו מקבל געווען בשמחה‪ ,‬איז ווען‬ ‫אייבערשטער העלפט אז מען האט קינדער‪ ,‬און‬ ‫מען מאכט א ברית‪ ,‬מאכט מען א סעודה דערצו‪,‬‬ ‫מען דארף מחנך זיין קינדער‪ ,‬קען מען זיך נישט‬ ‫ארויסצוברענגען די שמחה‪.‬‬ ‫פירן א נטקעגן די קינדער מיט א הצנע לכת‪ ,‬ווייל‬ ‫דאס קינד וועט נישט זעהן ווי אזוי דער טאטע‬ ‫עס דארף האבן א ביאור‪ .‬יעדע מצוה האט א חשיבות‬ ‫לערנט און ער דאוונט‪ ,‬דער טאטע טוט עס‬ ‫ווען מען טוט עס בהצנע לכת‪ ,‬והצנע לכת עם אלקיך‬ ‫באהאלטענערהייט‪ .‬ער וועט זעהן אז ווען עס‬ ‫(מיכה ו‪-‬ח)‪ ,‬ווען א מענטש טוט א מצוה‪ ,‬דארף קיינער‬ ‫קומט צו א מצוה‪ ,‬טוט ער עס קאלטערהייט‪.‬‬ ‫נישט וויסן דערפון‪ ,‬עס איז א זאך וואס איז נוגע‬ ‫אינעווייניג פלאמט אים טאקע די הארץ פארן‬ ‫צווישן אים און דעם אייבערשטען‪ .‬אזא חשוב'ע מצוה‪,‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אבער דאס קינד וועט נאר‬ ‫ער ברענגט אריין זיין קינד בבריתו של אברהם אבינו‪,‬‬ ‫אפלערנען די חיצוניות‪ ,‬דאס קינד קען נישט‬ ‫אפשר וואלט געדארפט צו זיין‪ ,‬אז מען זאל עס מאכן‬ ‫אריינגיין אינעווייניג אין הארץ פונעם מענטש‪ .‬ווען‬ ‫בהצנע לכת? פארוואס דארף יעדער וויסן אז איך האב‬ ‫עס איז נוגע כלפי חינוך פון קינדער‪ ,‬דארף נישט א‬ ‫מכניס געווען מיין קינד בבריתו של אברהם אבינו‪ .‬און‬ ‫מענטש זיין א הצנע לכת‪ .‬אדרבה‪ ,‬ער דארף‬ ‫ער מאכט א שמחה מיט א סעודה דערפאר‪ .‬און מען‬ ‫ארויסווייזן וואס פאר א שמחה ער האט ביי יעדע‬ ‫זעהט אז ביי אלע זאכן וואס א טאטע טוט פאר א‬ ‫מצוה‪ ,‬און מיט וואס פאר א חשק ער טוט די מצוה‪,‬‬ ‫קינד‪ ,‬איז אלעס ברבים‪ .‬ער קומט אפשערן‪ ,‬ער‬ ‫דאס קינד זאל זיך אפלערנען צו גיין אויף דעם‬ ‫טראגט אין חדר אריין‪ ,‬א בר מצוה‪ ,‬א חתונה‪ ,‬אלעס‬ ‫וועג‪.‬‬ ‫איז בפומבי‪ ,‬עס איז נישט בהצנע לכת‪ .‬פארוואס‪.‬‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫הי"וזענען פארטריבן געווארן אז יודען זענען‬ ‫אנכיר הלל פישמאן‬ ‫יודען‬ ‫אז‬ ‫משה רבינו זאגט זיי‪ ,‬בן מאה ועשרים שנה‬ ‫ידידינו מוה"‬ ‫הרביםגעווארן פון ארץ ישראל‪ ,‬און מען איז עס‬ ‫הוצאת הגליון לזכות‬ ‫פארטריבן‬ ‫כלכליום‬ ‫אשריעדן‬‫היום‪ ,‬זאגט שמחה פון יום טוב אליין‪ ,‬ווי ביי‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~א~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫בהצנע לכת‪ ,‬ווי א צדיק תמים‪ .‬אבער את האלקים‬ ‫איז דא א ווארט פונעם וויזשניצער רבי'ן‪ ,‬דער אמרי‬ ‫התהלך נח‪ ,‬בשעת עס איז געקומען צו די תולדות‬ ‫חיים זכר צדיק לברכה‪ ,‬אז מען זעהט ביי נדב‬ ‫פון נח‪ ,‬בשעת ער האט געדארפט ווייזן פאר די‬ ‫ואביהוא זיי האבן מקריב געווען אש זרה‪ ,‬און זיי‬ ‫קינדער‪ ,‬האט ער נישט געדינט דעם אייבערשטען‬ ‫זענען נענש געווארן‪ .‬אין פסוק שטייט נאכדעם‪,‬‬ ‫בהצנע לכת‪ ,‬ווייל דעמאלטס וואלטן די קינדער‬ ‫ובנים לא היו להם (במדבר ג‪-‬ד)‪ ,‬זיי האבן נישט געהאט‬ ‫אויסגעוואקסן אזוי ווי די גאנצע דור המבול‪ .‬את‬ ‫קיין קינדער‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬נדב ואביהוא האבן‬ ‫האלקים התהלך נח‪ ,‬די תולדות נח‪ ,‬איז כאטש נח איז‬ ‫געטון די עבודה מיט א געוואלדיגע התלהבות‪ ,‬מער‬ ‫געווען א איש צדיק תמים‪ ,‬פאר זיך איז ער געווען א‬ ‫וויפיל עס איז געווען אינעווייניג‪ .‬דער אש וואס זיי‬ ‫צדיק תמים‪ ,‬אבער בדורותיו‪ ,‬ווען עס האט צוטון‬ ‫האבן געהאט‪ ,‬איז געווען זרה‪ ,‬עס איז נישט געווען‬ ‫מיט קינדער‪ ,‬איז את האלקים התהלך נח‪ ,‬האבן זיי‬ ‫אינגאנצן צוגעפאסט‪ ,‬תוכו כברו‪ .‬אינדרויסן איז עס‬ ‫געזען ווי ער גייט מיט אלקים‪.‬‬ ‫געווען מער וויפיל עס איז געווען אינעווייניג‪ .‬און‬ ‫וועגן דעם זענען זיי נענש געווארן‪ ,‬ווייל אזא עבודה‬ ‫כדי צו ווייזן פאר א טאטן אז בשעת מען איז מחנך‬ ‫איז נישט רצוי פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫קינדער דארף מען גארנישט באהאלטן‪ .‬דאס קינד‬ ‫דארף זעהן דער טאטע לערנט‪ ,‬ער דאוונט‪ ,‬ער גיט‬ ‫אבער טאמער עס וואלט געווען בנים היו להם‪ ,‬זיי‬ ‫צדקה‪ ,‬ער טוט מצוות ומעשים טובים‪ .‬הייבט מען אן‬ ‫וואלטן געהאט קינדער‪ ,‬וואלט נישט געווען קיין‬ ‫די ערשטע מצוה וואס מען איז מחנך א קינד‪ ,‬און‬ ‫חסרון דער אש זרה‪ ,‬ווייל פאר קינדער דארף א‬ ‫מען טוט עס ברבים‪ .‬עס איז נישט דא קיין הצנע‬ ‫מענטש מאכן אן אש זרה‪ .‬אבער זיי האבן מקריב‬ ‫לכת‪ ,‬ווען עס איז נוגע פאר דיין קינד‪ .‬זאל די גאנצע‬ ‫געווען אן אש זרה‪ ,‬ובנים לא היו להם‪ ,‬זיי האבן נישט‬ ‫שטאט וויסן אז דו מאכסט א ברית‪ ,‬דו ברענגסט אים‬ ‫געהאט קינדער‪ ,‬האסטו נישט קיין תירוץ אז דו‬ ‫אריין בבריתו של אברהם אבינו‪ .‬זאל ער זעהן ווי אזוי‬ ‫האסט געמאכט די אש זרה פאר דיינע קינדער‪,‬‬ ‫דו פרייסט זיך ביי די בר מצוה‪ ,‬זאל ער זעהן וואס‬ ‫זענען זיי נענש געווארן‪.‬‬ ‫פאר א שמחה דו האסט‪ .‬דו מאכסט אים חתונה‪ ,‬זאל‬ ‫ער זעהן די שמחה‪ .‬וואס עס איז נוגע פאר א קינד‪,‬‬ ‫נח איז געווען איש צדיק תמים‪ .‬א איש צדיק תמים‬ ‫איז נישט דא קיין הצנע לכת‪.‬‬ ‫איז טייטש‪ ,‬אז ער האט געדינט דעם אייבערשטען‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫שבת קודש פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫מפניהם‪ ,‬והנני משחיתם את הארץ'‪ .‬וואס איז די‬ ‫אין די פרשה די וואך‪ ,‬פארציילט די תורה‪ ,‬וואס עס‬ ‫הקדמה 'קץ כל בשר בא לפני'‪ ,‬און נאכדעם זאגט ער‬ ‫איז געווען מיטן דור המבול‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫'והנני משחיתם את הארץ'‪.‬‬ ‫האט דעמאלטס חרוב געמאכט די וועלט‪ ,‬און נח איז‬ ‫געבליבן אין די תיבה‪ .‬ויאמר אלקים לנח‪ ,‬דער‬ ‫רש"י טייטשט אין איין פשט‪ ,‬והנני משחיתם 'את'‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט צו נח‪ ,‬קץ כל בשר בא‬ ‫הארץ‪' ,‬עם' הארץ‪ .‬אז דער באשעפער האט נישט‬ ‫לפני‪ ,‬די קץ פון כל בשר איז אנגעקומען פאר מיר‪ ,‬כי‬ ‫נאר מכלה געווען אלע ברואים וואס זענען געווען‬ ‫מלאה הארץ חמס מפניהם‪ ,‬והנני משחיתם את הארץ‬ ‫אויף די וועלט‪ ,‬נאר אף שלשה טפחים של עומק‬ ‫(בראשית ו‪-‬יג)‪ .‬איך גיי משחית זיין את הארץ‪ .‬עס איז‬ ‫המחרישה נמוחו ונטשטשו‪ .‬דער באשעפער האט‬ ‫א דאפלטע לשון‪ .‬אז דו זאגסט 'קץ כל בשר בא‬ ‫געזאגט‪ ,‬נישט נאר קץ כל בשר בא לפני‪ ,‬נאר והנני‬ ‫לפני'‪ ,‬איז דאך דער טייטש‪ ,‬אז דער באשעפער וויל‬ ‫משחיתם את הארץ‪ ,‬די ארץ וועל איך אויך משחית‬ ‫אוועקנעמען כל בשר‪ ,‬פארוואס דארף ער נאכדעם‬ ‫זיין‪ .‬עס מוז טאקע שטיין והנני משחיתם את הארץ‪,‬‬ ‫איבערזאגן 'והנני משחיתם את הארץ'‪ .‬אדער זאל‬ ‫כדי צו לאזן הערן אז עס גייט אויך זיין השחתת‬ ‫נאר שטיין די צווייטע העלפט‪' ,‬מלאה הארץ חמס‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פארוואס האט דער אייבערשטער געברענגט א‬ ‫הארץ‪ .‬אבער ווען עס גייט זיין השחתת הארץ‪ ,‬וועט‬ ‫מבול פון מים‪ .‬און די קשיא גייט נאך שטערקער‪ ,‬די‬ ‫דאך אוודאי זיין דער קץ כל בשר‪ ,‬דארף מען דאך‬ ‫מבול פון מים איז געווען סיי פון וואסער פון הימל‪,‬‬ ‫נישט זאגן עקסטער 'קץ כל בשר בא לפני'‪ ,‬און 'והנני‬ ‫און סיי פון וואסער פון די ערד‪ .‬עס איז געווען‬ ‫משחיתם את הארץ'‪.‬‬ ‫גשמים וואס איז געקומען פון הימל‪ ,‬וארובות‬ ‫השמים נפתחו‪ ,‬עס האט זיך געעפנט די ארובות‬ ‫און הא גופא קשיא‪ ,‬מילא די מענטשן וואס האבן‬ ‫השמים פון אויבן‪ .‬און נאכדעם איז געווען נבקעו כל‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬קומט זיי דער עונש‪ .‬אבער פארוואס‬ ‫מעינות תהום רבה (בראשית ז‪-‬יא)‪ ,‬עס האט זיך‬ ‫דארף ג' טפחים של עומק המחרישה נטשטש ווערן‪.‬‬ ‫געעפנט די תהומות‪ ,‬און עס איז ארויפגעקומען‬ ‫אין פשטות‪ ,‬ווייל אין מדרש (ב"ר כח‪-‬ח) שטייט‪ ,‬אז די‬ ‫וואסער פון אונטן‪ .‬עס איז נישט דא גענוג וואסער‬ ‫ערד האט אויך געזינדיגט‪ .‬אזוי ווי זיי האבן חוטא‬ ‫אונטן‪ ,‬אז מען דארף אויך האבן וואסער פון אויבן?‬ ‫געווען שלא במינם‪ ,‬האט די ערד אויך ארויסגעגעבן‬ ‫און טאמער עס איז דא וואסער פון אויבן‪ ,‬פארוואס‬ ‫שלא במינם‪ ,‬עס איז געווען ותשחת הארץ‪ ,‬די ערד‬ ‫דארף מען נאך האבן וואסער פון אונטן? פארוואס‬ ‫אליין האט משחית געווען‪.‬‬ ‫האט דער אייבערשטער אזוי געברענגט די מבול‪ ,‬אז‬ ‫*‬ ‫עס איז געווען מים פון אויבן און מים פון אונטן‪ ,‬און‬ ‫דאס איז געווען דער עונש פארן דור המבול‪.‬‬ ‫אין בעל הטורים שטייט א רמז‪ ,‬קץ כל בשר בא‬ ‫לפני‪ ,‬אז עס שטייט שפעטער אין די פרשה‪ ,‬אז דער‬ ‫*‬ ‫עונש פון די וואסער וואס איז געקומען ביים מבול‪,‬‬ ‫עס קען אפשר זיין דער ענין דערפון‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫איז געווען איינגעטיילט אין צוויי חלקים‪ .‬עס איז‬ ‫תניא (תורה אור בריש הפרשה) א טעם‪ ,‬פארוואס דער‬ ‫געווען קודם 'ויהי הגשם על הארץ ארבעים יום‬ ‫אייבערשטער האט געברענגט א מבול פון וואסער‪.‬‬ ‫וארבעים לילה (בראשית ז‪-‬יב)‪ ,‬עס איז געווען גשמים‬ ‫ווייל ווען א מענטש זינדיגט‪ ,‬ער האט געטון א‬ ‫וואס איז געקומען פערציג טעג‪ .‬און נאכדעם איז‬ ‫עבירה מיט זיין גוף‪ ,‬ער האט געטון א זאך וואס איז‬ ‫געווען 'ויגברו המים על הארץ חמשים ומאת יום'‪,‬‬ ‫אקעגן דעם רצון פון אייבערשטען‪ ,‬איז ער פוגם זיין‬ ‫הונדערט און פופציג טעג‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז למעשה‬ ‫נפש‪ .‬און נישט נאר ער איז פוגם זיין נפש‪ ,‬נאר ער‬ ‫איז געווען די עונש הונדערט און ניינציג טעג‪,‬‬ ‫ברענגט אויך אראפ א פגם פון טומאה אויף דעם‬ ‫פערציג טעג פון גשמים‪ ,‬און הונדערט און פופציג‬ ‫פלאץ וואו ער האט געזינדיגט‪ .‬דאס איז טייטשט‪ ,‬אז‬ ‫טעג איז געווען ויגברו המים על הארץ‪ ,‬צוזאמען איז‬ ‫די עבירה וואס א מענטש טוט‪ ,‬איז נישט נאר פועל‬ ‫עס הונדערט און ניינציג טעג‪ .‬ק"ץ כל בשר בא לפני‪,‬‬ ‫אינעם מענטש‪ ,‬עס איז אויך פועל אויף דעם מקום‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט שוין מרמז געווען‪ ,‬אז עס‬ ‫פונקט ווי ביי קדושה‪ ,‬ווען א מענטש טוט א מצוה‪,‬‬ ‫וועט נעמען די מספר פון ק"ץ‪ ,‬וואס דער באשעפער‬ ‫ווערט דער יוד נתקדש‪ ,‬און ער איז אויך מקדש דעם‬ ‫וועט מעניש זיין דעם דור המבול‪ - .‬אבער הא גופא‬ ‫מקום וואו ער האט געטון די מצוה‪ .‬א בית הכנסת‪ ,‬א‬ ‫קשיא‪ ,‬פארוואס איז טאקע אזוי געווען‪ ,‬אז עס איז‬ ‫בית המדרש‪ ,‬האט אויף זיך א קדושה‪ ,‬ווייל עס איז א‬ ‫געווען איינגעטיילט פערציג מיט הונדערט פופציג‪.‬‬ ‫מקום וואו מען טוט דארטן מצוות‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫יעדע מספר איז דאך אויסגערעכנט מיט א חשבון‬ ‫צל"ח (ברכות ו‪ ,):‬אז וועגן דעם דארף מען זיין א קובע‬ ‫פארוואס עס איז אזוי געווען‪ .‬פארוואס איז געקומען‬ ‫מקום לתפלתו (שם)‪ ,‬ווייל דורך די פריערדיגע‬ ‫קודם גשמים פערציג טעג‪ ,‬און נאכדעם איז געווען‬ ‫תפלות וואס ער האט געדאוונט אויף דעם מקום‪ ,‬איז‬ ‫ויגברו המים על הארץ הונדערט און פופציג טעג‪.‬‬ ‫נתקדש געווארן דער מקום‪ ,‬און דאס טוט צוהעלפן‬ ‫*‬ ‫אז די קומענדיגע תפלות זאלן קענען נתקבל ווערן‪.‬‬ ‫ווען א מענטש זינדיגט‪ ,‬איז נישט נאר עס איז דא א‬ ‫און בכלל שטעלן זיך די מפרשים‪ ,‬אז עס קומט אן‬ ‫פגם אין אים‪ ,‬עס איז אויך דא א פגם אין דעם מקום‬ ‫עונש‪ ,‬דארף מען נאך נישט פאר דעם ברענגען קיין‬ ‫וואו מען האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫מבול פון מים‪ ,‬אז די מים זאל משחית זיין די גאנצע‬ ‫וועלט‪ .‬עס איז דא כמה דרכים למקום ווי אזוי דער‬ ‫אז עס איז געווען מלאה 'הארץ' חמס מפניהם‪ ,‬די‬ ‫אייבערשטער קען אוועקנעמען אלע ברואים פון‬ ‫וועלט איז געווען פול מיט חמס‪ ,‬איז דאך די גאנצע‬ ‫דער וועלט‪ ,‬און די וועלט וועט בלייבן שטיין‪.‬‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געדארפט זיין פערציג טעג‪ ,‬ווייל דאס איז די שיעור‬ ‫וועלט נשחת געווארן‪ ,‬איבעראל איז געווען א‬ ‫פון תתק"ס‪ ,‬וואס אזויפיל שעות איז דא אין פערציג‬ ‫טומאה‪ .‬אפילו דער אייבערשטער וועט אוועקנעמען‬ ‫טעג‪ .‬און דאס האט מטהר געווען די וועלט‪ ,‬כדי‬ ‫די אלע ברואים וואס האבן געזינדיגט‪ ,‬אבער עס‬ ‫נאכן דור המבול זאל קענען אויפגעבויט ווערן א‬ ‫וועט נאך בלייבן א טומאה אויף די ערד‪ ,‬אז די‬ ‫פרישע וועלט‪.‬‬ ‫קומענדיגע דור וועט זיך אויך נישט קענען האלטן‬ ‫ערליך‪ .‬האט מען אויך געמוזט האבן א תיקון פאר די‬ ‫אבער הא גופא דארף האבן א ביאור‪ ,‬פארוואס טאקע‬ ‫ערד וואו מען האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫איז וואסער מטהר‪ .‬פארוואס ווען א מענטש איז טמא‪,‬‬ ‫דארף ער זיך טובל'ען‪ ,‬ער גייט אריין אין א מקוה‪ ,‬און‬ ‫פונקט ווי ווען א מענטש איז טמא‪ ,‬קען ער זיך‬ ‫די מקוה איז מטהר‪ .‬אין חינוך (מצוה קעג) איז דא א‬ ‫מטהר זיין אין א מקוה‪ .‬ער גייט אין וואסער‪ ,‬די‬ ‫אריכות דערויף‪ ,‬על פי דרכו‪ .‬אין רמב"ם (הל' מקואות‬ ‫וואסער טוט אים פארדעקן‪ ,‬טוט די וואסער מטהר‬ ‫יא‪-‬יב) שטייט‪ ,‬אז עס איז א חוק‪ ,‬עס האט נישט קיין‬ ‫זיין דעם מענטש‪ .‬דאס זעלבע איז געווען די טהרה‬ ‫הסבר‪ .‬אבער אין יעדע זאך איז דא א לימוד מוסר‬ ‫פון די וועלט‪ ,‬וואס די וועלט איז טמא געווארן‪ ,‬איז‬ ‫וואס מען דארף זיך עפעס אפלערנען דערפון‪.‬‬ ‫געקומען א מבול פון מים‪ ,‬וואס דאס איז געווען א‬ ‫מקוה וואס האט מטהר געווען די וועלט‪ .‬פונקט ווי‬ ‫*‬ ‫א מענטש ווערט טהור ווען ער קומט אין וואסער‪,‬‬ ‫מען זעהט ווען דער אייבערשטער האט באשאפן די‬ ‫איז די וועלט געווארן טהור ווען עס איז געקומען אין‬ ‫וועלט‪ ,‬האט ער אלעס באשאפן בעשרה מאמרות‪.‬‬ ‫וואסער‪ .‬האט דער אייבערשטער געברענגט א מבול‬ ‫בעשרה מאמרות נברא העולם (אבות ה‪-‬א)‪ ,‬פון א‬ ‫מים אויף די וועלט‪ ,‬כדי די ערד אליין זאל אויך טהור‬ ‫דיבור פונעם אייבערשטען איז געווארן די וועלט‪.‬‬ ‫ווערן‪ ,‬כדי די קומענדיגע דורות וואס וועלן זיין‬ ‫אויסער דער מענטש‪ ,‬זאגט רש"י (בראשית א‪-‬כז)‪ ,‬האט‬ ‫שפעטער‪ ,‬זאלן זיך קענען פירן ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער נישט באשאפן מיט א דיבור‪ ,‬דער‬ ‫מענטש איז באשאפן געווארן במעשה‪ .‬כביכול דער‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דער מבול איז נישט געווען סתם א‬ ‫אייבערשטער האט גענומען עפר מן האדמה‪ ,‬ער‬ ‫וועג פון א עונש ווי אזוי אוועקצונעמען די חוטאים‬ ‫האט גענומען ערד‪ ,‬און פון דעם האט ער מגבל‬ ‫פון די וועלט‪ ,‬עס איז געווען א טהרה‪ .‬פונקט ווי א‬ ‫געווען די צורה פון א מענטש‪ ,‬און ויפח באפיו נשמת‬ ‫מענטש איז זיך מטהר אין א מקוה‪ ,‬איז די וועלט‬ ‫חיים (בראשית ב‪-‬ז)‪ ,‬אזוי האט ער באשאפן דעם‬ ‫טהור געווארן מיט דעם מבול מים וואס איז‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫געקומען‪ .‬וועגן דעם איז די גשמים געקומען פערציג‬ ‫טעג‪ ,‬ווייל א מקוה איז דאך מטהר אין מ' סאה‪.‬‬ ‫בעפאר דער אייבערשטער האט באשאפן דעם‬ ‫פארוואס איז א מקוה מטהר אין מ' סאה? ווייל אין‬ ‫מענטש‪ ,‬שטייט אין פסוק (בראשית ב‪-‬ו)‪ ,‬ואד יעלה מן‬ ‫מ' סאה איז דא תתק"ס לוגין‪ ,‬ניין הונדערט און‬ ‫הארץ‪ ,‬קודם איז ארויפגעגאנגען א וואלקן פון דער‬ ‫זעכציג לוגין‪ ,‬וואס אפילו א איסור וואס ווערט נישט‬ ‫ערד‪ ,‬און עס האט אראפגעלאזט שפעטער דעם‬ ‫בטל‪ ,‬געפונט מען אבער אז אין ניין הונדערט און‬ ‫רעגן‪ ,‬והשקה את כל פני האדמה‪ ,‬און עס האט‬ ‫זעכציג מאל אזויפיל ווערט עס יא בטל (ירושלמי‬ ‫משקה געווען די ערד‪ .‬וייצר ה' אלקים את האדם‬ ‫תרומות י‪-‬ה)‪ .‬קומט אויס אז די שיעור פון תתק"ס‬ ‫עפר מן האדמה‪ ,‬און דער אייבערשטער האט‬ ‫האט אין זיך א כח אז עס איז מטהר אפילו א זאך‬ ‫באשאפן דעם מענטש עפר מן האדמה‪ .‬טייטשט‬ ‫וואס ערגעץ אנדערש קען עס נישט האבן קיין תיקון‬ ‫רש"י‪ ,‬אזוי ווי א גבל‪ ,‬אזוי ווי א מענטש וואס קנעט‪,‬‬ ‫(בני יששכר אדר ג‪-‬ו)‪ .‬אין פערציג טאג איז אויך דא‬ ‫ער נעמט מעהל‪ ,‬און ער לייגט אריין דערין וואסער‪,‬‬ ‫תתק"ס שעות‪ ,‬ווייל יעדע טאג האט פיר און‬ ‫און אזוי טוט ער אויסקנעטן די טייג‪ ,‬אף כאן‬ ‫צוואנציג שעה‪ .‬קומט אויס אז אין די פערציג טעג‬ ‫והשקה‪ ,‬ואחר כך וייצר‪ ,‬קודם האט דער‬ ‫וואס דער מבול האט אנגעהאלטן‪ ,‬איז געווען תתק"ס‬ ‫אייבערשטער געברענגט וואסער אויף די ערד‪ ,‬עס‬ ‫שעות‪ .‬און די תתק"ס שעות פון די מבול‪ ,‬דאס איז‬ ‫זאל ווערן ווייעך‪ ,‬עס זאל ווערן דערפון אזוי ווי א‬ ‫געווען די מקוה וואס האט מטהר געווען די וועלט‪.‬‬ ‫טייג‪ ,‬און נאכדעם האט ער דערפון אויסגעפארעמט‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז עס האט געדארפט זיין מים‪ ,‬כדי עס‬ ‫דעם מענטש (ב"ר יד‪-‬א)‪.‬‬ ‫זאל קענען מטהר זיין די וועלט‪ .‬און עס האט‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫צווישן דעם הימל און די וואסער וואס איז העכער‬ ‫עס דארף האבן א ביאור‪ .‬דער אייבערשטער האט‬ ‫דעם‪ .‬און די וואסער וואס איז העכער דעם‪ ,‬שטייט‬ ‫געוואלט באשאפן דעם מענטש פון די ערד‪ ,‬און צו‬ ‫נאר מיט דעם מאמר פונעם אייבערשטען‪ .‬עס איז‬ ‫די ערד האט ער געדארפט האבן וואסער‪ ,‬כדי אז‬ ‫נישט אין א ים‪ ,‬עס איז נישט אין א כלי וואס די‬ ‫מען זאל קענען מגבל זיין די עיסה‪ .‬וואלט ער‬ ‫וואסער זאל זיך האלטן‪ ,‬נאר עס שטייט דארט‬ ‫געדארפט נעמען א וואלקן‪ ,‬און נעמען וואסער פון‬ ‫במאמרו של הקדוש ברוך הוא (חגיגה יב‪ .).‬ויקרא‬ ‫אויבן‪ ,‬והשקה את כל פני האדמה‪ .‬דער באשעפער‬ ‫אלקים לרקיע שמים‪ ,‬טייטשט רש"י איין פשט‪ ,‬שם‬ ‫האט נישט גענוג וואסער אויבן אין הימל‪ ,‬וואס ער‬ ‫מים‪ ,‬דארט איז די וואסער‪ .‬עס איז אפגעטיילט די‬ ‫זאל קענען צושטעלן וואסער‪ ,‬און פון דעם באשאפן‬ ‫וואסער פון אונטן‪ ,‬און די וואסער פון אויבן‪ ,‬די‬ ‫דעם מענטש? פארוואס האט אויסגעפעלט אז עס‬ ‫וועלט איז געבליבן מיט וואסער‪ .‬א טאג שפעטער‪,‬‬ ‫זאל ארויפגיין וואסער פון אונטן‪ ,‬און פון דעם‬ ‫האט דער אייבערשטער געזאגט‪ ,‬יקוו המים מתחת‬ ‫וואסער וואס איז ארויפגעקומען‪ ,‬האט דער‬ ‫השמים‪ ,‬עס זאל זיך צוזאמנעמען די וואסער אויף‬ ‫אייבערשטער באשאפן דעם מענטש‪ .‬ער האט דאך‬ ‫איין פלאץ אינעם ים‪ ,‬ותראה היבשה‪ ,‬ויהי כן‪,‬‬ ‫גענוג וואסער אויבן אין הימל‪ ,‬ער דארף נישט האבן‬ ‫דורכדעם איז געווארן די וועלט‪.‬‬ ‫די וואסער מן הארץ‪ ,‬וואס זאל עס משקה זיין‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די איינציגסטע זאך פון די בריאה פו‬ ‫עס קען זיין דער ענין דערפון איז‪ .‬ווען דער‬ ‫די וועלט‪ ,‬וואס איז ארויפגעגאנגען אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫באשעפער האט באשאפן די וועלט‪ ,‬שטייט אין‬ ‫איז מים‪ .‬זיי זענען באשאפן געווארן דא אונטן‪ ,‬ורוח‬ ‫פסוק (בראשית א‪-‬ב)‪ ,‬והארץ היתה תוהו ובוהו וחושך‬ ‫אלקים מרחפת על פני המים‪ ,‬און די רקיע איז מבדיל‬ ‫על פני תהום‪ ,‬עס איז געווען א פינסטערניש אויף די‬ ‫בין מים למים‪ ,‬און עס איז געווארן וואסער אויבן‪ ,‬און‬ ‫וועלט‪ ,‬עס איז געווען נאר וואסער‪ ,‬ורוח אלקים‬ ‫וואסער אונטן‪ ,‬מים עליונים און מים תחתונים‪.‬‬ ‫מרחפת על פני המים‪ ,‬און אויף דעם וואסער איז‬ ‫געווען א רוח אלקים וואס האט מרחף געווען‪ .‬און ווי‬ ‫רש"י ברענגט צו (ויקרא ב ‪-‬יג)‪ ,‬און אין מדרש (ב"ר ה ‪-‬ד)‬ ‫רש"י זאגט‪ ,‬אז די כסא הכבוד האט כביכול מרחף‬ ‫און זוהר הק' (ח"א סט‪ ):‬שטייט עס נאך מער ארויס‬ ‫געווען העכער דעם וואסער‪ .‬דאס איז געווען דעם‬ ‫באריכות‪ ,‬אז די וואסער פון אונטן האבן געוויינט‪ .‬זיי‬ ‫ערשטן טאג‪ .‬דעם צווייטן טאג האט דער‬ ‫האבן געזאגט פארן רבונו של עולם‪ ,‬פארוואס האט‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬יהי רקיע בתוך המים‪ ,‬עס‬ ‫מען אונז מרחק געווען‪ ,‬פארוואס האט מען אונז‬ ‫זאל אריינקומען דא א הימל‪ ,‬ויהי מבדיל בין מים‬ ‫אפגעטיילט פון די וואסער פון אויבן‪ .‬אנן בעינן‬ ‫למים‪ ,‬וואס זאל אפטיילן די וואסער פון אונטן פון די‬ ‫למהוי קמיה מלכא‪ ,‬אונז וויל מיר אויך זיין אויבן‬ ‫וואסער פון אויבן‪ ,‬און אזוי איז געווען‪ ,‬ויעש אלקים‬ ‫ביים מלך‪ .‬מען האט גענומען די וואסער‪ ,‬א חלק איז‬ ‫את הרקיע‪ ,‬ויבדל בין המים אשר מתחת לרקיע‪ ,‬ובין‬ ‫אויבן און א חלק איז אונטן‪ ,‬מה נשתנו אלו מאלו?‬ ‫המים אשר מעל לרקיע‪ ,‬ויהי כן‪ .‬ויקרא אלקים‬ ‫פארוואס האבן זיי א זכיה אז זיי קענען זיין נאנט צום‬ ‫לרקיע שמים‪ ,‬ויהי ערב ויהי בוקר יום שני‪.‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬און אונז האב מיר נישט די זכיה‪.‬‬ ‫דאס איז טייטש‪ ,‬אז ווען דער באשעפער האט‬ ‫מער מסביר זיין‪ .‬די וואסער האט שוין טועם געווען‬ ‫באשאפן די וועלט‪ ,‬איז קודם געווען וואסער נאר דא‬ ‫וואס דאס מיינט‪ ,‬זיין נאנט צום אייבערשטען‪ .‬ווייל‬ ‫אונטן‪ ,‬און מען האט גענומען א חלק פון די וואסער‪,‬‬ ‫עס איז דאך געווען ורוח אלקים מרחפת על פני‬ ‫און מען האט עס אויפגעהויבן העכער דעם הימל‪,‬‬ ‫המים‪ ,‬האבן זיי דאך געהאט דעם תענוג וואס איז‬ ‫און אינמיטן איז אריינגעקומען א רקיע‪ ,‬א הימל‪,‬‬ ‫דא‪ ,‬ווען מען איז נאנט כביכול צו די שכינה אונטן‪.‬‬ ‫וואס איז מבדיל בין מים למים‪ .‬די וואסער וואס איז‬ ‫און יעצט איז געווארן א הבדל בין מים למים‪ ,‬א חלק‬ ‫דא אויבן‪ ,‬איז בעצם וואסער פון דא אונטן‪ ,‬און מען‬ ‫איז געבליבן אויבן‪ ,‬און דער באשעפער איז אויך‬ ‫האט אויפגעהויבן די וואסער‪ ,‬און מען האט עס‬ ‫ארויפגעגאנגען אין שמים‪ ,‬און זיי זענען נתרחק‬ ‫אפגעטיילט‪ ,‬און עס איז אריינגעקומען א רקיע‬ ‫געווארן‪ ,‬זיי זענען געבליבן דא אונטן‪ .‬זיי האבן שוין‬ ‫אינדערמיט‪ .‬אין די גמרא (ירושלמי ברכות א) שטייט‪,‬‬ ‫טועם געווען וואס דאס מיינט קרבת אלקים‪ ,‬זיין‬ ‫אז פונקט אזוי ווייט ווי עס איז די מרחק פון די ערד‬ ‫נאנט צום אייבערשטען‪ ,‬און מען האט זיי געלאזט‬ ‫ביז צום הימל‪ ,‬אזוי איז דא א מרחק אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫חשיבות פון די גלים‪ ,‬וואס זיי האבן א תשוקה צום‬ ‫דא אונטן‪ ,‬האבן זיי געוויינט‪ .‬דער זוהר הק' רופט עס‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫אן 'מים בוכים'‪ ,‬וואסער וואס האט געוויינט‪ ,‬אונז‬ ‫וויל מיר זיין קמי מלכא‪ .‬און מען האט זיי מפייס‬ ‫דער אייבערשטער האט באשאפן דעם מענטש עפר‬ ‫געווען‪ ,‬מען האט זיי געגעבן ניסוך המים‪ ,‬און על כל‬ ‫מן האדמה‪ ,‬דאס איז דער חומר פון א מענטש‪,‬‬ ‫קרבנך תקריב מלח (ויקרא ב‪-‬יג)‪ .‬על כל פנים‪ ,‬די‬ ‫גשמיות‪ ,‬ליגן אין גשמיות‪ ,‬ליגן אין תאוות‪ ,‬און אין‬ ‫וואסער האט געהאט אן התשוקקות אז זיי ווילן זיין‬ ‫תענוגי עולם הזה‪ .‬און דער אייבערשטער האט‬ ‫נאנט צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫אריינגעלייגט א נשמה אין א מענטש‪ ,‬וואס די נשמה‬ ‫האט א תשוקה צום אייבערשטען‪ .‬אבער דער גוף‬ ‫עס שטייט אין זוהר הק'‪ ,‬מען זעהט אז די וואלן פון‬ ‫אליין‪ ,‬פירט א מלחמה תמידית‪ ,‬ער האט נישט קיין‬ ‫די ים גייען אייביג ארויף‪ ,‬ער רוהט נישט קיין איין‬ ‫תשוקה צום באשעפער‪ .‬דער אייבערשטער האט‬ ‫מינוט אויף זיין פלאץ‪ .‬ער גייט‪ ,‬ער פאלט צוריק‪ ,‬דער‬ ‫געוואלט גרינגער מאכן די נסיונות פון א מענטש‪ ,‬ווען‬ ‫באשעפער איז שובר די גלים וואס קומען ארויף‪ ,‬כדי‬ ‫ער האט באשאפן דעם מענטש‪ ,‬האט ער גענומען‬ ‫עס זאל נישט פארשוועמען די וועלט‪ .‬זאגט דער זוהר‬ ‫עפר‪ ,‬ער האט גענומען ערד‪ ,‬און ער האט גענומען די‬ ‫הק'‪ ,‬א דומם שטייט דאך אויף איין פלאץ‪ .‬אז א זאך‬ ‫מים התחתונים‪ ,‬און פון דעם האט ער אויסגעקנעטן‬ ‫זאל נישט רוהען‪ ,‬און אייביג זאל עס וועלן ארויפגיין‪,‬‬ ‫דעם מענטש‪ .‬די מים התחתונים איז דאך בטבעו האט‬ ‫דאס נעמט זיך פון די התשוקקות וואס די מים‬ ‫ער דאך א תשוקה ארויפצוגיין צום אייבערשטען‪ ,‬ער‬ ‫התחתונים האבן‪ ,‬אז זיי ווילן זיין קמי מלכא‪ ,‬פארן‬ ‫איז בשוא גליו‪ .‬כדי דער גוף פונעם מענטש זאל אויך‬ ‫אייבערשטען‪ .‬זיי זענען נישט בארוהיגט מיט דעם‬ ‫האבן א תשוקה צום אייבערשטען‪ ,‬האט דער‬ ‫וואס זיי געפונען זיך דא אונטן‪ ,‬זיי האבן שטענדיג א‬ ‫באשעפער באשאפן דעם מענטש עפר מן האדמה‪,‬‬ ‫דראנג ארויפצוגיין אויבן‪ ,‬הייבן זיי זיך אויף‪ .‬און דער‬ ‫און ואד יעלה מן הארץ‪ ,‬די וואסער פון אונטן‪ ,‬וואס‬ ‫אייבערשטער טוט זיי משביח זיין‪ ,‬אז זיי זאלן בלייבן‬ ‫דאס האט דאך א תשוקה צום אייבערשטען‪ ,‬זאל‬ ‫דא אונטן‪ .‬אבער זיי געבן נישט אויף‪ ,‬זיי האבן א‬ ‫ארויפקומען‪ ,‬והשקה את כל פני האדמה‪ ,‬און דאס זאל‬ ‫שטענדיגע תשוקה צום אייבערשטען אז זיי ווילן‬ ‫באטרינקען די ארץ‪ ,‬פון דעם איז די ערד געווארן‬ ‫ארויפגיין‪ .‬זאגט דער זוהר הק'‪ ,‬אז דאס מיינט דער‬ ‫ווייעך‪ ,‬און פון דעם האט דער אייבערשטער מגבל‬ ‫פסוק (תהלים פט‪-‬י) בשוא גליו אתה תשבחם‪ .‬בשוא‬ ‫געווען דעם מענטש‪ ,‬אז א מענטש האט אין זיך א‬ ‫גליו‪ ,‬ווען די גלים הייבן זיך אויף‪ ,‬אתה תשבחם‪ ,‬טוט‬ ‫תשוקה צום אייבערשטען אויך אין דעם חומר‪ .‬דער‬ ‫דער אייבערשטער רימען די גלים‪ ,‬וואס פאר א‬ ‫באשעפער האט נישט גענומען וואסער פון אויבן‪,‬‬ ‫תשוקה זיי האבן‪ ,‬צו זיין נאנט צום אייבערשטען‪ ,‬אז‬ ‫ווייל די וואסער פון אויבן‪ ,‬האבן נישט קיין תשוקה‪.‬‬ ‫זיי רוהען נישט אויף איין פלאץ‪ ,‬זיי ווילן אייביג‬ ‫נאר ואד יעלה מן הארץ‪ ,‬דיין חומר איז באשאפן‬ ‫ארויפגיין און זיין נאנט צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫געווארן פון עפר פון איין זייט‪ ,‬אבער פון מים וואס‬ ‫האבן אין זיך א תשוקה ארויפצוגיין צום‬ ‫מער מסביר זיין‪ .‬וואסער איז די איינציגע זאך וואס‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬מים בוכים‪ ,‬אנן בעינן למיהוי קמי‬ ‫גייט אלץ אראפ אויף אונטן‪ .‬מניחין מקום גבוה‬ ‫מלכא‪ ,‬אונז וויל מיר זיין נאנט צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫והולכין למקום נמוך (תענית ז‪ .).‬ווען די גמרא וויל‬ ‫ברענגען א ראיה אז תורה האלט זיך נאר ביי מי‬ ‫ווען א מענטש איז טמא‪ ,‬און ער וויל זיך מטהר זיין‪,‬‬ ‫שדעתו שפלה‪ ,‬תורה איז הוי כל צמא לכו למים‬ ‫וואס איז די עצה דערויף‪ .‬מען זאגט פאר דעם‬ ‫(ישעיה נה‪-‬א)‪ ,‬און מים זענען מניחין מקום גבוה‪ ,‬ווען‬ ‫מענטש‪ ,‬גיי אריין אין וואסער‪ ,‬און טוה דיך‬ ‫דו וועסט זיי לייגן אין די הייעך‪ ,‬לאזן זיי עס איבער‪,‬‬ ‫איבערדעקן אינגאנצן מיט די וואסער פון די מים‬ ‫און זיי גייען אראפ‪ .‬און אויב וועט ער טרעפן א‬ ‫התחתונים‪ .‬די מים התחתונים איז דאך א וואסער‬ ‫פלאץ וואס איז נאך נידריגער‪ ,‬וועט ער טרעפן א‬ ‫וואס האט אין זיך א תשוקה צום רבונו של עולם‪ .‬אז‬ ‫וועג אראפצוגיין גאנץ אונטן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז די טבע‬ ‫דו ווילסט זיך קענען מתגבר זיין אויף טומאה‪ ,‬און דו‬ ‫המים איז‪ ,‬אראפצוגיין אונטן‪ .‬ווען עס קומט צום ים‪,‬‬ ‫ווילסט זיין טהור‪ ,‬גיי אריין אין וואסער‪ .‬אבער נישט‬ ‫איז פארקערט‪ ,‬כאטש זיין טבע איז אראפצוגיין‪,‬‬ ‫האלב‪ ,‬נישט דריי פערטל‪ ,‬נאר עס זאל נישט בלייבן‬ ‫אבער דער ים איז בשוא גליו‪ ,‬ער וויל ארויפגיין‬ ‫קיין משהו אינדרויסן‪ .‬די וואסער זאל דיך‬ ‫אויבן‪ .‬און דאס טוט דער אייבערשטער רומען‪ ,‬די‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פון א מקוה‪ ,‬וואס דער מבול האט אלעס מטהר‬ ‫ארומנעמען פון אלע זייטן‪ ,‬ווייל דער מים האט אין‬ ‫געווען‪ .‬א מקוה איז דאך פון פערציג סאה‪ ,‬איז די‬ ‫זיך דעם כח פון בשוא גליו‪ ,‬עס האט א תשוקה צום‬ ‫גשמים געווען פערציג טעג‪ .‬דאס ווארט 'מקוה'‬ ‫רבונו של עולם‪ .‬און דו זאלסט זיך אראפלערנען‬ ‫אליין באטרעפט הונדערט און איינס און פופציג‪.‬‬ ‫דערפון‪ ,‬אז דו דארפסט האבן א תשוקה צום‬ ‫הונדערט און פופציג טאג איז געווען די תגבורת‬ ‫אייבערשטען‪ .‬אויב דו ווילסט זיך מטהר זיין‪ ,‬איז די‬ ‫המים‪ .‬קומט אויס אז אין תגבורת המים איז דא א‬ ‫מצוה פון טבילה אריינצוגיין אין די וואסער וואס‬ ‫רמז אויף 'מקוה'‪ ,‬און אין די מ' יום איז דא א רמז אויף‬ ‫האט א תשוקה צום רבונו של עולם‪ .‬דעק דיך צו פון‬ ‫די מ' סאה פון א מקוה‪ ,‬ווייל די טהרה פון די וועלט‪,‬‬ ‫אלע זייטן מיט די מים התחתונים‪ ,‬וואס די מים‬ ‫איז געווען אין דער צייט‪.‬‬ ‫התחתונים האבן א תשוקה צום אייבערשטען‪,‬‬ ‫וועסטו זיין טהור‪.‬‬ ‫***‬ ‫דער פסוק (בראשית ז‪-‬ז) זאגט‪ ,‬ויבא נח וכו' אל‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז די וואסער לערנט אונז‪ ,‬אז עס‬ ‫התיבה‪ ,‬נח איז אריינגעקומען אין די תיבה‪ ,‬מפני מי‬ ‫איז דא מים עליונים‪ ,‬און עס איז דא מים תחתונים‪.‬‬ ‫המבול‪ .‬זאגט רש"י‪ ,‬אז נח איז געווען מקטני אמנה‪,‬‬ ‫די מים עליונים איז קרוב צום אייבערשטען‪ ,‬זיי האבן‬ ‫מאמין ואינו מאמין שיבוא המבול‪ ,‬ער איז נישט‬ ‫א שטענדיגע תענוג רוחני פון זיין נאנט צום‬ ‫געווען זיכער אז עס גייט קומען דער מבול‪ ,‬ולא‬ ‫באשעפער‪ .‬די מים התחתונים געפונען זיך אויף א‬ ‫נכנס לתיבה עד שדחקוהו המים‪ ,‬די וואסער האט‬ ‫נידריגן מקום‪ ,‬אבער זיי האבן א תשוקה צו זיין נאנט‬ ‫אים אריינגעשטופט‪ ,‬אז ער מוז אריינגיין אין תיבה‪.‬‬ ‫צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫ווי אזוי קען זיין אז נח איז געווען מקטני אמנה‪ ,‬ער‬ ‫איז נישט געווען זיכער אז עס גייט קומען דער‬ ‫א מענטש דארף זיך אראפלערנען פון די מדה פון‬ ‫מבול‪ ,‬דער פסוק זאגט דאך אז נח איש צדיק תמים‬ ‫מים‪ ,‬מה דאך מים וואס איז א דומם‪ ,‬עס האט נישט‬ ‫היה בדורותיו (בראשית ו‪-‬ט)‪ ,‬כי אותך ראיתי צדיק‬ ‫אין זיך קיין נשמה‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך האט ער א‬ ‫לפני בדור הזה (בראשית ז‪-‬א)‪ ,‬ווי אזוי קען זיין אז ער‬ ‫תשוקה צו זיין נאנט צום אייבערשטען‪ .‬איז דאך א‬ ‫האט נישט געגלייבט‪ ,‬ביז עס איז געקומען דער‬ ‫כל שכן‪ ,‬א יוד וואס האט אין זיך א נשמה‪ ,‬וואס איז א‬ ‫מבול‪ ,‬וואס דאס האט ער שוין געזען מיט די אויגן‪,‬‬ ‫חלק אלו‪-‬ה ממעל‪ ,‬און דו ביסט דאך באשאפן‬ ‫ודחקוהו המים‪ ,‬און דעמאלטס איז ער‬ ‫געווארן פון דעם מים התחתונים‪ ,‬זיך‬ ‫אריינגעגאנגען אין די תיבה‪.‬‬ ‫אראפצולערנען פון דעם מים‪ ,‬אז מען דארף האבן א‬ ‫השתוקקות צום אייבערשטען‪ .‬און אז דער דור‬ ‫אין פשטות‪ .‬דער אייבערשטער האט געזאגט פאר‬ ‫המבול האט עס נישט געהאט‪ ,‬זיי האבן זיך נישט‬ ‫נח אז ער וועט בלייבן לעבן‪ .‬אויב נח קען נישט‬ ‫אראפגעלערנט פון די מים צו האבן א תשוקה צום‬ ‫בלייבן‪ ,‬דעמאלס קען נישט קומען קיין מבול‪ ,‬דער‬ ‫אייבערשטען‪ .‬כי מלאה הארץ חמס מפניהם‪ ,‬א‬ ‫באשעפער גייט נישט חרוב מאכן די וועלט וואס ער‬ ‫וועלט וואס האט געזינדיגט‪ ,‬און ממרה געווען‬ ‫האט באשאפן‪ ,‬עס מוז איבערבלייבן א קיום העולם‬ ‫אינעם אייבערשטען‪ .‬זענען געקומען די ביידע‬ ‫אויף שפעטער‪ .‬אזוי ווי נח איז געווען דער‬ ‫וואסערן‪ ,‬עס האט זיך געעפענט די ארובות השמים‪,‬‬ ‫איינציגסט ער מיט זיין משפחה וואס זענען געווען‬ ‫די מים העליונים זענען אראפגעקומען‪ ,‬און עס איז‬ ‫ערליך‪ ,‬איז געבליבן אויף וועם עס זאל קענען חל‬ ‫געקומען די מעינות תהום רבה‪ ,‬וואס דאס איז די‬ ‫זיין שפעטער די המשך פון די בריאה‪ ,‬האט געקענט‬ ‫וואסער פון אונטן‪ ,‬וואס די צוויי וואסערן ווייזן דאך‪,‬‬ ‫זיין דער עונש פונעם מבול‪ .‬נח פאר זיך איז געווען‬ ‫אז די מים התחתונים האבן א תשוקה‪ ,‬זיי ווילן זיין‬ ‫מקטני אמנה‪ ,‬ער האט זיך נישט געהאלטן אז ער איז‬ ‫אויבן צווישן די עליונים‪ .‬און זיי האבן געברענגט‬ ‫א צדיק וואס וועט עומד זיין בצדקו‪ .‬מען האט עס‬ ‫דעם עונש אויפן דור המבול‪ ,‬וואס האבן זיך נישט‬ ‫אים געזאגט הונדערט און צוואנציג יאר בעפאר דער‬ ‫אראפגעלערנט פון די מים‪ ,‬ווי אזוי מען דארף האבן‬ ‫מבול איז געקומען‪ .‬אויב אין די הונדערט און‬ ‫א תשוקה צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫צוואנציג יאר וועט נח אדורכפאלן‪ ,‬און ער וועט אויך‬ ‫נישט זיין קיין צדיק‪ ,‬גייט נישט קומען קיין מבול‪.‬‬ ‫און דער מים האט מטהר געווען‪ ,‬נישט נאר די‬ ‫איז ביז די לעצטע מינוט האט נח נישט געהאלטן אז‬ ‫מענטשן‪ ,‬נאר די גאנצע וועלט איז געווארן טהור ווי‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אמאל וואס דער אייבערשטער איז מונע פון א‬ ‫ער איז א צדיק‪ .‬נח מקטני אמנה היה‪ ,‬ער פאר זיך‬ ‫מענטש ער זאל נישט תשובה טון‪ .‬עס איז א חלק‬ ‫איז געווען אזוי נידריג‪ ,‬אזא שפל בעיניו איז ער‬ ‫פון זיין עונש‪ .‬דער באשעפער איז מקבל די תשובה‪,‬‬ ‫געווען‪ ,‬אז ער איז געווען מקטני אמנה‪ ,‬איך בין נישט‬ ‫אבער מען איז מונע פון אים‪ ,‬עס זאל נישט‬ ‫זיכער אז איך בין א צדיק‪ .‬און אויב איך בין נישט קיין‬ ‫אריינקומען אין אים קיין הרהורי תשובה‪ .‬מען איז‬ ‫צדיק‪ ,‬וועט דער אייבערשטער נישט קענען‬ ‫מכביד את לבו‪ ,‬כדי ער זאל נישט תשובה טון‪ ,‬כדי‬ ‫ברענגען דעם מבול‪ .‬און דורך דעם איז מאמין ואינו‬ ‫שימות בעונשו‪ ,‬כדי ער זאל שטארבן מיט זיין עונש‪.‬‬ ‫מאמין שיבוא המבול‪ ,‬איז ער נישט געווען זיכער אז‬ ‫דער רמב"ם איז מסביר‪ ,‬אמאל קען א מענטש טון אן‬ ‫עס גייט קומען דער מבול‪.‬‬ ‫עבירה במזיד‪ ,‬ער טוט עס ברצון‪ ,‬וואס די שורת הדין‬ ‫*‬ ‫קומט זיך אויף אזא עבירה‪ ,‬אז מען זאל אים‬ ‫צוריקהאלטן ער זאל נישט קענען תשובה טון‪ ,‬ער‬ ‫נח איז נישט געווען זיכער צו עס גייט קומען דער‬ ‫זאל נענש ווערן‪.‬‬ ‫מבול‪ ,‬מאמין ואינו מאמין שיבוא המבול‪ .‬א יוד קען‬ ‫שטענדיג תשובה טון צום אייבערשטען‪ ,‬כי לא‬ ‫און דער רמב"ם זאגט‪ ,‬אז אזוי איז געווען ביי פרעה‪,‬‬ ‫תחפוץ במות המת‪ ,‬כי אם בשובו מדרכו וחיה‪ .‬סיי‬ ‫כי אני הכבדתי את לבו ואת לב עבדיו (שמות י‪-‬א)‪.‬‬ ‫וואס עס איז אדורכגעגאנגען אויף א מענטש‪ ,‬קען א‬ ‫פרעה איז אויך געווען על פתחו של גיהנם‪ ,‬ער האט‬ ‫מענטש שטענדיג זיך צוריקקערן צום אייבערשטען‪,‬‬ ‫געזען נסים ונפלאות יעדן טאג‪ ,‬ער האט געזעהן די‬ ‫ולא ידח ממנו נדח (שמואל ב יד‪-‬יד)‪ .‬נח האט געהאלטן‬ ‫עשר מכות‪ ,‬און עס האט אים גארנישט בארירט‪ .‬כי‬ ‫אז עס וועט קומען א צייט וואס דער דור המבול‬ ‫אני הכבדתי את לבו‪ ,‬זיין לאנד ווערט חרוב‪ ,‬ערוב‪,‬‬ ‫וועט זיך בארעכענען אז עס גייט קומען א מבול‪ .‬זיי‬ ‫ברד‪ ,‬ארבה‪ ,‬עס האט אים גארנישט בארירט‪ .‬דער‬ ‫האבן געזעהן הונדערט און צוואנציג יאר ווי אזוי נח‬ ‫אייבערשטער האט מכביד געווען לבו‪ .‬און ווען דער‬ ‫איז זיך מתעסק מיט די תיבה‪ .‬ער האט זיי טאקע‬ ‫אייבערשטער איז מכביד דאס הארץ פון א מענטש‪,‬‬ ‫נישט מוכיח געווען‪ ,‬אבער זיי האבן דאך געזעהן ווי‬ ‫דעמאלטס איז ער נישט ביי זיך‪ ,‬און ער טוט נישט‬ ‫אזוי ער מאכט א תיבה‪ ,‬און ער האט דאך געזאגט אז‬ ‫קיין תשובה‪ .‬אזוי ווי מען קען נישט האבן א קשיא‬ ‫וועגן דעם מאכט ער די תיבה‪ ,‬ווייל עס גייט קומען‬ ‫אויף א קינד‪ ,‬פארוואס ער האט נישט מורא פון‬ ‫א מבול‪ .‬און נח האט געהאלטן אז עס וועט קומען א‬ ‫פייער‪ ,‬ווייל ער פארשטייט נישט‪ .‬און מען קען נישט‬ ‫צייט וואס זיי וועלן תשובה טון‪ ,‬און עס וועט נישט‬ ‫האבן א קשיא אויף איינעם וואס איז שוין אויף דער‬ ‫קומען דער מבול‪ .‬עס שטייט פון רבי איציקל‬ ‫עלטער‪ ,‬ווייל ער איז שוין נישט בדעתו‪ .‬אמאל קען‬ ‫ווארקער זי"ע‪ ,‬זאגט ער נאך שטערקער‪ ,‬נח מקטני‬ ‫א מענטש זיין בדעתו‪ ,‬אבער דער באשעפער איז‬ ‫אמנה היה מאמין‪ ,‬ער האט געגלייבט אפילו אין די‬ ‫מכביד את לבו‪ ,‬כדי ער זאל נישט תשובה טון‪.‬‬ ‫קטני אמנה‪ ,‬און וועגן דעם אינו מאמין שיבוא‬ ‫המבול‪ .‬זיי געווען טאקע נידריגע מענטשן‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫געווענליך טייטשט מען עס אפ‪ ,‬אז דער פשט‬ ‫עס איז געווען דער דור המבול‪ ,‬אבער זיי קענען זיך‬ ‫דערפון איז‪ ,‬אז דער באשעפער איז מכביד את לבו‬ ‫צוריקקערן צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫בכלליות‪ ,‬ער טוט נישט קיין תשובה‪ .‬אמאל טראכט‬ ‫*‬ ‫א מענטש ביי זיך‪ ,‬איך בין נישט אין דעם כלל‪ ,‬ווייל‬ ‫איך האב דאך יא הרהורי תשובה‪ ,‬איז דאך א סימן אז‬ ‫און פון דעסטוועגן דאך געפונט מען אין די גמרא‪,‬‬ ‫דער באשעפער איז נישט מכביד לבו פון תשובה‪.‬‬ ‫די גמרא (עירובין יט‪ ).‬זאגט‪ ,‬רשעים אפילו על פתחה‬ ‫פונעם רמב"ם קוקט אויס‪ ,‬אז די פשט איז נישט אז‬ ‫של גיהנם אינם חוזרים בתשובה‪ .‬עס איז דא אמאל א‬ ‫מען איז מכביד את לבו אז ער זאל נישט קענען‬ ‫רשע‪ ,‬וואס ער קען שטיין ביים פתח פון גיהנם‪ ,‬און‬ ‫תשובה טון‪ ,‬נאר אמאל איז דא וואס אויף א געוויסע‬ ‫עס בארירט אים נישט‪ ,‬ער איז נישט חוזר בתשובה‪.‬‬ ‫עבירה וואס ער האט געטון‪ ,‬אויף די עבירה איז מען‬ ‫ווי אזוי קען דאס זיין? ער שטייט שוין על פתחו של‬ ‫מכביד את לבו‪ ,‬אז ער זאל נישט קענען תשובה טון‪.‬‬ ‫גיהנם‪ ,‬ער זעהט דאך דעם גיהנם פתוח לפניו‪ ,‬און‬ ‫ווייל די עבירה האט ער געטון מיט א רצון‪ ,‬ער האט‬ ‫עס בארירט אים נישט‪ ,‬ער טוט נישט תשובה‪.‬‬ ‫עס געטון אן א אונס‪ ,‬ער האט עס געטון ממרה צו‬ ‫שטייט אין רמב"ם (הלכות תשובה ו‪-‬ג)‪ ,‬יעדער יוד האט‬ ‫זיין אינעם אייבערשטען‪ .‬איז אפילו אויף אנדערע‬ ‫א כח תשובה צו טון‪ .‬פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬איז דא‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ער טוט די עבירה‪ ,‬און ער טוט עס נאך אלץ‪.‬‬ ‫עבירות טוט ער תשובה‪ ,‬אבער אויף די עבירה האט‬ ‫פארוואס טוסטו עס? עס איז אן הכבדת הלב‪ ,‬וואס‬ ‫ער א מניעה אז מען זאל מכביד זיין את לבו‪ ,‬ער זאל‬ ‫האלט אים צוריק‪.‬‬ ‫נישט תשובה טון‪.‬‬ ‫אין די סלאנימער ספרים (בית אברהם בסופו מכתב א')‬ ‫איך וועל עס מער מסביר זיין‪ .‬מען זעהט אמאל א‬ ‫שטייט‪ ,‬ער וויינט ווי א ביבער‪ ,‬און גייט אין די‬ ‫מענטש איז צוגעבינדן צו א געוויסע תאוה‪ ,‬צו א‬ ‫פאסטיקע‪ .‬און זיי זענען עס מסביר‪ ,‬אז געווענליך א‬ ‫געוויסע הנהגה‪ ,‬אויף ענגליש וואלט מען עס גערופן‬ ‫בעל חי זעהט פאר זיך א נעץ וואו מען גייט אים‬ ‫ער איז עדיקטע"ד צו א זאך‪ .‬ער ווייסט אז עס איז‬ ‫פאנגען‪ ,‬אנטלויפט ער דערפון‪ .‬דער ביבער זעהט א‬ ‫נישט גוט‪ ,‬און ער ווייסט אז עס איז נישט ערליך‬ ‫נעץ‪ ,‬און ער ווייסט אז ווען ער גייט אריינגיין דארט‪,‬‬ ‫וואס ער טוט‪ ,‬און ער ווייסט אז ער גייט באקומען אן‬ ‫וועט ער געפאנגען ווערן‪ ,‬און ער וויינט אויפן וועג‬ ‫עונש דערויף‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬קען ער זיך‬ ‫ווען ער גייט‪ ,‬אבער ער קען זיך נישט צוריקהאלטן‪,‬‬ ‫נישט צוריקהאלטן‪ .‬ער איז אזוי צוגעבינדן‪ ,‬אז אפילו‬ ‫ער מוז אריינגיין דארט‪ ,‬אפילו ווען ער ווייסט אז ער‬ ‫דו וועסט אים זאגן‪ ,‬דו גייסט באקומען אן עונש‬ ‫וועט געפאנגען ווערן דארט‪ .‬עס איז א משל‪ ,‬ער‬ ‫דערויף‪ ,‬ער טראכט נישט יעצט‪ .‬דאס איז טייטש‬ ‫וויינט ווי א ביבער‪ ,‬ער וויינט אויף זיין חטא‪ ,‬האלט‬ ‫הכבדת הלב‪ ,‬דער אייבערשטער איז מכביד את לבו‬ ‫זיך צוריק‪ ,‬טוה עס נישט‪ ,‬ניין‪ ,‬ער גייט נאך אלץ‬ ‫אז ער זאל נישט תשובה טון‪ .‬ער איז צוגעבינדן צו‬ ‫אריין אין זיין פאסטיקע‪ .‬עס איז אן הכבדת הלב‬ ‫דעם‪ .‬ער קען הערן דרשות‪ ,‬און ער קען אליין זאגן‬ ‫וואס ער האט‪.‬‬ ‫בשעת ער טוט עס‪ ,‬איך ווייס אז איך טוה א זאך‬ ‫וואס איז נישט גוט‪ ,‬ער קען אפילו וויינען בשעת ער‬ ‫דער באשעפער האט געוואוסט‪ ,‬אז דער דור המבול‬ ‫טוט די עבירה‪ .‬פארוואס טוסטו עס? עס איז אן‬ ‫האט אן הכבדת הלב פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז זיי‬ ‫הכבדת הלב וואס דער אייבערשטער גיט אים אריין‪,‬‬ ‫זאלן נישט קענען תשובה טון‪ .‬זיי האבן אזויפיל‬ ‫אז ער זאל נישט תשובה טון‪ .‬השמן לב העם הזה‪,‬‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬עס איז געווען מלאה הארץ חמס‬ ‫ואזניו הכבד‪ ,‬ועיניו השע‪ ,‬פן יראה בעיניו‪ ,‬ובאזניו‬ ‫מפניהם‪ ,‬אזעלכע הארבע עבירות וואס זיי האבן‬ ‫ישמע‪ ,‬ולבבו יבין‪ ,‬ושב ורפא לו (ישעיה ו‪-‬י)‪ .‬עס איז א‬ ‫געהאט‪ ,‬אז דער באשעפער האט געוואוסט‪ ,‬אז עס‬ ‫מניעה פון תשובה וואס האלט אים צוריק אז ער זאל‬ ‫וועט נישט זיין קיין תשובה‪ .‬ממילא האט דער‬ ‫נישט תשובה טון‪.‬‬ ‫אייבערשטער געהייסן פאר נח ער זאל מאכן א‬ ‫תיבה‪ ,‬זיי וועלן שוין נישט קיין תשובה טון‪ .‬און דער‬ ‫און דאס מיינט‪ ,‬רשעים אפילו על פתחה של גיהנם‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט דאס מרמז געווען פאר נח‪ ,‬ער‬ ‫אפילו ווען ער שטייט על פתחה של גיהנם‪ ,‬טוט ער‬ ‫האט אים געזאגט‪ ,‬געווענליך ווארט איך אויף א‬ ‫נישט קיין תשובה (עירובין יט‪ .).‬ער טראכט נישט‪ ,‬עס‬ ‫מענטש כדי ער זאל קענען תשובה טון‪ ,‬ווייל לא ידח‬ ‫איז דא אן הכבדת הלב אז ער זאל נישט תשובה טון‪.‬‬ ‫ממנו נדח‪ ,‬דער באשעפער איז נישט מעניש‪ .‬אבער‬ ‫ווען א מענטש זעהט‪ ,‬אז ער איז צוגעבינדן צו עפעס‬ ‫דא‪ ,‬קץ כל בשר בא לפני‪ ,‬איך זעה שוין דעם קץ‪ ,‬איך‬ ‫א זאך‪ ,‬און ער האלט זיך נישט צוריק עס צו טון‬ ‫זעה שוין מיט וואס עס וועט זיך ענדיגן דא‪ .‬דא וועט‬ ‫ווייטער‪ ,‬דארף ער טראכטן אפשר איז ער אין כלל‬ ‫זיך נישט ענדיגן מיט קיין תשובה‪ ,‬ווייל זיי זענען אין‬ ‫פון דעם וואס מען טוט אים מונע זיין יעצט פון‬ ‫אזא מצב וואס דער אייבערשטער איז מכביד את לבו‬ ‫הכבדת הלב‪ .‬אין די עבירה זאלסטו בלייבן‪ ,‬און אויף‬ ‫אז זיי קענען נישט תשובה טון‪ .‬עס גייט קומען דער‬ ‫די עבירה וועסטו נענש ווערן‪ ,‬אז דו זאלסט נישט‬ ‫מבול‪ ,‬דו דארפסט מאכן א תיבה‪ ,‬דו דארפסט נישט‬ ‫תשובה טון דערויף‪.‬‬ ‫מורא האבן אז זיי וועלן תשובה טון‪.‬‬ ‫עס שטייט אין בינה לעתים (דרוש נב)‪ ,‬ה' נגדך כל‬ ‫נח מקטני אמנה היה‪ ,‬מאמין ואינו מאמין‪ ,‬אפשר‬ ‫תאותי‪ ,‬ואנחתי ממך לא נסתרה (תהלים לח‪-‬י)‪ .‬דוד‬ ‫וועלן זיי דאך תשובה טון‪ .‬אבער דער באשעפער‬ ‫המלך זאגט פארן רבונו של עולם‪ ,‬ה' נגדך כל תאותי‪,‬‬ ‫האט אים שוין מרמז געווען אין אנהויב‪ ,‬קץ כל בשר‬ ‫דו זעסט אלע מיינע תאוות‪ ,‬ואנחתי‪ ,‬אפילו מיין‬ ‫בא לפני‪ .‬געווענליך ווארט איך אפשר וועט ער דאך‬ ‫קרעכץ בשעת איך טוה די עבירה‪ ,‬איז אויך ממך לא‬ ‫תשובה טון‪ .‬אבער טאמער עס איז דא אן הכבדת‬ ‫נסתרה‪ .‬ער טוט די עבירה‪ ,‬און ער קרעכצט בשעת‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫הונדערט און צוואנציג טויזנט מענטשן‪ .‬און זיי האבן‬ ‫הלב פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז דער מענטש וועט‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬און דער אייבערשטער האט געשיקט‬ ‫נישט תשובה טון‪ ,‬איז דאך נישט דא וואס צו ווארטן‪.‬‬ ‫יונה צו נינוה‪ ,‬גיי זאג זיי אז ביז פערציג טאג גייט‬ ‫קץ כל בשר‪ ,‬איך קוק שוין אויף דעם קץ וואס וועט‬ ‫נינוה ווערן איבערגעדרייט‪ .‬און ווען זיי האבן עס‬ ‫זיין‪ ,‬והנני משחיתם את הארץ‪.‬‬ ‫געהערט‪ ,‬האבן אלע מענטשען פון די שטאט תשובה‬ ‫*‬ ‫געטון‪ .‬מען געפונט נישט אויף קיין שום פלאץ‪ ,‬אז‬ ‫דער אייבערשטער זאל שיקן א נביא פאר דעם‪ ,‬אז‬ ‫מען זעהט אין די קומענדיגע פרשה‪ ,‬ווען דער‬ ‫ער זאל זיי מוכיח זיין אז זיי זאלן תשובה טון‪ .‬די‬ ‫אייבערשטער האט איבערגעדרייט סדום‪ ,‬האט דער‬ ‫גאנצע וועלט איז פול מיט חוטאים‪ ,‬און עס איז‬ ‫באשעפער געזאגט‪ ,‬ארדה נא ואראה הכצעקתה‬ ‫נישט געווען נביאים וואס זענען ארומגעגאנגען אין‬ ‫הבאה אלי עשו כלה‪ ,‬ואם לא אדעה (בראשית יח‪-‬כ)‪.‬‬ ‫די שטעטלעך זאגן אז עס גייט קומען אן עונש‪.‬‬ ‫פארוואס האט דער באשעפער נישט געשיקט‬ ‫יעדער ווייסט אז אויב מען זינדיגט‪ ,‬גייט קומען אן‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬ער זאל קודם מתרה זיין סדום‪ ,‬וואס‬ ‫עונש‪ .‬וואס איז נינוה געווען אנדערש‪ ,‬אז דער‬ ‫עס גייט קומען‪ ,‬אז מען וועט איבערדרייען סדום‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט געשיקט יונה הנביא אז ער זאל‬ ‫און מען זאל טון תשובה‪ .‬דער באשעפער האט‬ ‫זיי מוכיח זיין‪.‬‬ ‫קיינעם נישט געשיקט‪ .‬נינוה איז געווען א שטאט‬ ‫וואס מען האט געזינדיגט‪ ,‬און דער באשעפער האט‬ ‫דער פסוק זאגט אויף נינוה‪ ,‬אז עס איז געווען עיר‬ ‫געשיקט יונה הנביא‪ ,‬אז ער זאל גיין אויף נינוה‪ ,‬און‬ ‫גדולה לאלקים‪ ,‬עס איז געווען זייער א גרויסע‬ ‫ער זאל זיי מתרה זיין אז נינוה נהפכת (יונה ג‪-‬ד)‪ ,‬עס‬ ‫שטאט‪ .‬וואס מיינט 'לאלקים'‪ .‬די רד"ק טייטשט‪ ,‬ווען‬ ‫גייט ווערן איבערגעדרייט‪ .‬און זיי האבן תשובה‬ ‫מען וויל זאגן אויף א זאך אז עס איז זייער גרויס‪,‬‬ ‫געטון‪ .‬סדום איז יא נהפך געווארן‪ ,‬פארוואס האט‬ ‫דערמאנט מען דעם אייבערשטנ'ס נאמען‪ ,‬ווייל דער‬ ‫מען נישט געשיקט אברהם אבינו אויף סדום‪ ,‬אז ער‬ ‫אייבערשטער איז דאך אויך זייער גרויס‪ .‬אז מען וויל‬ ‫זאל זיי ווארענען וואס עס קומט‪.‬‬ ‫געבן א משל אויף א גרויסע שטאט‪ ,‬זאגט מען‬ ‫לאלקים‪ ,‬עס איז אזוי גרויס ווי דער אייבערשטער‪.‬‬ ‫ווייל סדום איז דעמאלט געווען חטאתם כי רבה‪ ,‬עס‬ ‫ער ברענגט א משל‪ ,‬הררי אל (תהלים לו‪-‬ז)‪ ,‬גרויסע‬ ‫איז געווען אזוי גרויס דער חטא‪ ,‬אז דער באשעפער‬ ‫בערג רופט מען אן אל‪ .‬א גרויסע השתוקקות רופט‬ ‫האט געוואוסט אז עס איז דא אן הכבדת הלב אויף‬ ‫מען אן "שלהבת‪-‬יה"‪ .‬דא איז אויך אזוי‪ ,‬עיר גדולה‬ ‫זיי‪ ,‬אז זיי זאלן נישט קענען קיין תשובה טון‪ .‬ארדה‬ ‫לאלקים‪ ,‬עס איז געווען זייער א גרויסע שטאט‪.‬‬ ‫נא‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬לסוף מעשיהם‪ ,‬איך קוק אויף זייערע‬ ‫מעשים‪ ,‬דא וועט נישט זיין קיין תשובה‪ ,‬עס איז א‬ ‫איך האב געהערט די וואך א דבר פלא‪ .‬נאכן דור‬ ‫שאד צו שיקן אז מען זאל זיי מעורר זיין צו תשובה‪.‬‬ ‫המבול איז דאך די וועלט געווען ערליך‪ .‬עס איז‬ ‫נינוה איז מעגליך אז זיי זאלן תשובה טון‪ ,‬האט דער‬ ‫געבליבן נאר נח מיט זיינע קינדער‪ ,‬און ער האט‬ ‫באשעפער געשיקט מעורר זיין‪ .‬אבער דארט ווי עס‬ ‫אויפגעשטעלט א פרישע דור‪ ,‬אלעס איז צוגעגאנגען‬ ‫איז דא אן הכבדת הלב פונעם אייבערשטען‪ ,‬איז‬ ‫ערליכערהייט‪ ,‬על כל פנים די ערשטע דורות‪ .‬ביז‬ ‫נישט דא וואס מען זאל שיקן מעורר זיין צו תשובה‪.‬‬ ‫עס איז געקומען נמרוד‪ ,‬וואס נמרוד איז געווען אן‬ ‫אויף סדום איז געווען חטאתם כבדה מאד‪ ,‬אז עס‬ ‫אייניקל פון חם‪ .‬און דער פסוק (בראשית י‪-‬ח) זאגט‬ ‫איז כבדה מאד‪ ,‬איז דא אן הכבדת הלב זיי זאלן נישט‬ ‫אויף נמרוד‪ ,‬הוא החל להיות גבור בארץ‪ ,‬הוא היה‬ ‫תשובה טון‪ ,‬איז געקומען תיכף דער עונש פון‬ ‫גבור ציד לפני ה'‪ ,‬ער איז געווען דער ערשטער‬ ‫הפיכת סדום‪ .‬נינוה האט דער אייבערשטער‬ ‫להמריד כל העולם על הקדוש ברוך הוא בעצת דור‬ ‫געשיקט קודם יונה הנביא אז ער זאל זיי מוכיח זיין‪.‬‬ ‫הפלגה‪ ,‬נמרוד איז געווען דער ערשטער וואס האט‬ ‫***‬ ‫אנגעהויבן צו זיין א גיבור ציד לפני ה'‪ ,‬ער האט מורד‬ ‫געווען אינעם אייבערשטען‪ .‬ביז דעמאלטס האט זיך‬ ‫איך האב געטראכט נאך א נקודה‪ ,‬וואס איז נוגע צו‬ ‫קיינער נישט געטרויעט‪ .‬נח האט נאך דעמאלטס‬ ‫יונה הנביא מיט די שטאט נינוה‪ ,‬וואס עס איז א‬ ‫געלעבט‪ ,‬ער האט מיטגעהאלטן דעם מבול‪ ,‬און פון‬ ‫מוסר השכל‪ .‬נינוה איז געווען א גרויסע שטאט‪ ,‬דער‬ ‫דעסטוועגן דאך האט נמרוד ממריד געווען‪.‬‬ ‫פסוק (יונה ג‪-‬ג) זאגט‪ ,‬אז עס האבן געוואוינט דארט‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫את נינוה‪ ,‬ער האט געבויט נינוה‪ .‬נינוה איז געווען א‬ ‫עס שטייט אין פסוק נאכדעם‪ ,‬ותהי ראשית ממלכתו‬ ‫שטאט וואס מען האט געבויט לשם שמים‪ ,‬מען האט‬ ‫בבל וארך ואכד וכלנה בארץ שנער‪ ,‬מן הארץ ההוא‬ ‫עס געבויט ערליך‪ ,‬מען האט עס געבויט ווייל מען‬ ‫יצא אשור‪ ,‬אשור איז אוועקגעגאנגען מן הארץ‬ ‫האט זיך געוואלט אפטיילן פון נמרוד‪ .‬א זיידע לייגט‬ ‫ההוא‪ ,‬און ער האט זיך אויפגעבויעט די שטאט‬ ‫אריין א קדושה אויף א פלאץ אז עס זאל זיך האלטן‬ ‫נינוה‪ ,‬ואת רחובות עיר ואת כלח‪ .‬טייטשט רש"י‪,‬‬ ‫ערליך‪ ,‬האט עס זיך אנגערופן טויזנטער יאר‬ ‫אשור האט געזעהן אז זיינע קינדער גייען קאליע‬ ‫שפעטער ביי די מעשה פון יונה‪ .‬ווען נינוה זינדיגט‪,‬‬ ‫ווערן דא ביי נמרוד‪ .‬נמרוד איז דאך א גיבור ציד‪ ,‬ער‬ ‫זאגט דער רבונו של עולם‪ ,‬איך קען נישט לאזן אז זיי‬ ‫איז ממריד אינעם אייבערשטען‪ .‬ווי אזוי קען איך‬ ‫זאלן זינדיגן‪ ,‬איך גיי שיקן יונה הנביא זאל זיי מוכיח‬ ‫ערציען מיינע קינדער‪ ,‬ווען איך בין דא נעבן א נמרוד‬ ‫זיין אויף זייערע חטא‪ ,‬אפשר וועלן זיי תשובה טון‪.‬‬ ‫וואס איז ממריד אינעם אייבערשטען‪ ,‬כיון שראה‬ ‫אויף קיין שום מקום האט דער אייבערשטער נישט‬ ‫אשור את בניו שומעין לנמרוד‪ ,‬ומורדין במקום‬ ‫געשיקט א נביא זאל מוכיח זיין‪ .‬אשור‪ ,‬וואס איז‬ ‫לבנות המגדל‪ ,‬זיי ווילן מיטהאלטן מיט נמרוד‪ ,‬יצא‬ ‫ארויסגעגאנגען זיך אפטיילען פון נמרוד‪ ,‬און ער‬ ‫מתוכם (ב"ר לז‪-‬ד)‪ ,‬האט ער איבערגעלאזט נמרוד‪ ,‬און‬ ‫גייט מאכן א שטאט פ אר זיך כדי צו האלטן זיינע‬ ‫ער איז אוועקגעגאנגען אויף אן אנדערן פלאץ‪ ,‬און‬ ‫קינדער ערליך‪ ,‬מוז איך רחמנות האבן אויף די‬ ‫דארט האט ער אויפגעבויעט פרישע שטעט‪ .‬איינס‬ ‫שטאט‪.‬‬ ‫איז געווען נינוה‪ ,‬רחובות עיר‪ ,‬כלח‪ ,‬רסן‪ ,‬פיר‬ ‫אנדערע שטעט האט ער אויפגעבויעט פאר זיין‬ ‫די שטאט נינוה ווערט אנגערופן אז עס איז געווען א‬ ‫משפחה‪.‬‬ ‫עיר גדולה לאלקים‪ ,‬דאס איז געווען אן עיר גדולה‬ ‫וואס איז געבויט געווארן 'לאלקים'‪ ,‬עס איז געבויט‬ ‫עס איז א געוואלדיגער מוסר השכל‪ ,‬ער האט‬ ‫געווארן 'לשם שמים' פארן אייבערשטען‪ .‬און אז מען‬ ‫געזעהן אז עס דרייט זיך ארום א רשע‪ ,‬א נמרוד‪,‬‬ ‫בויט א זאך לשם שמים פארן אייבערשטען‪ ,‬האט‬ ‫וואס החל להיות גבור ציד לפני ה'‪ .‬ווי אזוי קען איך‬ ‫דער אייבערשטער געהיטן די שטאט‪ ,‬אז עס זאל‬ ‫האלטן מיינע קינדער אין אזא פלאץ‪ ,‬איך מוז‬ ‫נישט ווערן איבערגעדרייט‪ .‬און יונה איז געגאנגען‬ ‫אוועקגיין פון דא‪ .‬איך מוז גיין אויף א פלאץ וואס‬ ‫זאגן נבואה‪ ,‬און עס האט געהאלפן די נבואה‪ ,‬אלע‬ ‫עס וועט זיין נאר ערליך‪ ,‬מיינע קינדער זאלן נישט‬ ‫האבן תשובה געטון‪ ,‬פונעם מלך האבן אלע‬ ‫זעהן קיין נמרוד‪ .‬איך דארף אנהייבן צו פירן אן‬ ‫צוריקגעגעבן חמס אשר בכפיהם‪ ,‬און אפילו מען‬ ‫ערליכע שטאט‪ .‬עס איז נישט געווען אזוי ווי היינט‪,‬‬ ‫האט געהאט אריינגעבויט א קורה אינעם הויז‪ ,‬זאגט‬ ‫אז ער גייט וואוינען פון איין פלאץ אויף אן אנדער‬ ‫די גמרא (תענית טז‪ ,).‬האט מען צוווארפן דעם הויז‬ ‫פלאץ‪ ,‬עס איז געווען נאך א מבול‪ ,‬די וועלט איז‬ ‫און מען האט עס צוריקגעגעבן‪ .‬אלע האבן תשובה‬ ‫געווען חרוב‪ .‬אז ער איז אוועקגעגאנגען ערגעץ‬ ‫געטון‪ .‬דאס איז דער כח פון א מענטש וואס טוט א‬ ‫אנדערש‪ ,‬איז טייטש‪ ,‬אז ער איז ארויסגעגאנגען‬ ‫דבר טוב‪ .‬ער האט נישט נאר געטון דעם דבר טוב‬ ‫ערגעץ אין א מדבר‪ ,‬אין א פלאץ וואס עס איז נישט‬ ‫פאר זיך יעצט‪ ,‬נאר יארן שפעטער‪ ,‬האט עס א‬ ‫געווען גארנישט‪ ,‬און ער האט געמוזט אנהייבן צו‬ ‫פעולה וואס האט געהאלפן‪ ,‬אז נינוה איז געווען‬ ‫בויען א פרישע שטאט וכדומה‪ ,‬און ער האט‬ ‫אנדערש‪ .‬אין אלע מקומות האט מען נישט געשיקט‬ ‫אויפגעבויט פיר שטעט פאר זיינע דורות שפעטער‪,‬‬ ‫קיין נביא ווען מען האט געזינדיגט‪ ,‬נאר אויף נינוה‬ ‫אז זיי זאלן נישט נאכגיין נאך נמרוד‪.‬‬ ‫האט דער אייבערשטער רחמנות געהאט‪ .‬עס איז‬ ‫געבויט געווארן לשם שמים‪ ,‬עס איז אן עיר גדולה‬ ‫אשור איז געווען דער ערשטער וואס האט געבויט‬ ‫לאלקים‪ ,‬עס איז געבויט געווארן לאלקים‪ ,‬האט דער‬ ‫א שטאט לשם שמים‪ .‬יעדער איינער איז‬ ‫אייבערשטער אהין געשיקט יונה הנביא זאל זיי‬ ‫נאכגעגאנגען נאך נמרוד‪ ,‬און ער האט געזעהן אז עס‬ ‫מוכיח זיין‪.‬‬ ‫טויג נישט‪ ,‬ער גייט מאכן אן עקסטערע מדינה פאר‬ ‫זיך‪ ,‬און דארט גייט ער זיך האלטן ערליך‪ .‬אשור איז‬ ‫די אותיות פון 'נינוה'‪ .‬איז יונה נ'‪ .‬די אות נו"ן זאגט די‬ ‫געווען דער ערשטער וואס איז ארויסגעגאנגען פון‬ ‫גמרא (ברכות ד‪ ):‬ווייזט אויף נפילה‪ .‬פארדעם שטייט‬ ‫די שטאט‪ ,‬כדי זיך אפצוטיילן פון נמרוד‪ .‬די ערשטע‬ ‫נישט קיין אות נ' אין אשרי‪ ,‬וועגן נפילתן של ישראל‬ ‫שטאט וואס ער האט געבויט איז געווען נינוה‪ ,‬ויבן‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ביידע נקודות זעהט מען דא אין די פרשה‪ .‬די מים‬ ‫(עמוס ה‪-‬ב) ווערט נישט דערמאנט קיין נו"ן‪ .‬בשעת‬ ‫האט זיך געבענקט צום אייבערשטען מער ווי אלע‬ ‫מען האט עס א נאמען געגעבן נינוה‪ ,‬האט דער‬ ‫אנדערע ברואים וואס דער באשעפער האט באשאפן‪,‬‬ ‫אייבערשטער שוין אריינגעגעבן‪ ,‬אז מען זאל עס א‬ ‫ווייל עס איז געווען ורוח אלקים מרחפת על פני‬ ‫נאמען געבן נינוה‪ .‬ווייל 'נינוה' איז 'נ' יונה'‪ ,‬עס וועט‬ ‫המים‪ .‬אז מען דרייט זיך נעבן קדושה‪ ,‬עס איז נעבן א‬ ‫קומען א צייט וואס 'נ'‪ ,‬עס וועט זיין א נפילה דארט‪,‬‬ ‫רוח אלקים‪ ,‬איז דאס משפיע אז אפילו א גשמי‪ ,‬אפילו‬ ‫און 'יונה'‪ ,‬מען וועט שיקן יונה הנביא זאל זיי גיין‬ ‫די וואסער‪ ,‬האט געוואלט זיין נאנט צום‬ ‫מוכיח זיין אויף וואס זיי האבן געטון‪ .‬ווייל א זאך‬ ‫אייבערשטען‪ .‬אז מען דרייט זיך צווישן ערליכע יודען‪,‬‬ ‫וואס מען טוט ערליך‪ ,‬לאזט עס איבער א קדושה‬ ‫מען דרייט זיך צווישן צדיקים‪ ,‬מען דרייט זיך צווישן‬ ‫אויף דעם מקום‪ ,‬אז מען זאל עס שפעטער היטן פון‬ ‫חכמי ישראל‪ ,‬קלעבט זיך אן די קדושה וואס איז דא‪,‬‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫און עס גייט אריבער אויפן מענטש‪ .‬די מים האט קונה‬ ‫געווען פונעם רוח אלקים וואס איז געווען מרחפת על‬ ‫מען זעהט אז א ספר תורה קען מען שרייבן נאר‬ ‫פני המים‪ ,‬איז געבליבן א שטענדיגע תשוקה פונעם‬ ‫מיט כתב אשורית‪ .‬עס איז דא א מחלוקת אין די‬ ‫וואסער צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫גמרא (סנהדרין כב‪ ).‬וואס דער כתב אשורית איז‪ .‬איין‬ ‫פשט איז‪ ,‬אז דאס איז א כתב פון אשור‪ .‬אשור האט‬ ‫און די היפוך‪ ,‬אשור האט געזעהן אז נמרוד גייט‬ ‫געשריבן דעם כתב‪ ,‬און דעם כתב האט מען בוחר‬ ‫נישט אויפן ריכטיגן וועג‪ ,‬און ער האט מורא געהאט‬ ‫געווען אז מען זאל שרייבן דערמיט די תורה‬ ‫אז עס וועט זיך אנקלעבן פון נמרוד אויף אים‪ ,‬איז‬ ‫הקדושה‪ .‬פון אלע פעלקער האט מען נישט‬ ‫ער געגאנגען‪ ,‬און ער האט געבויט די שטאט נינוה‪,‬‬ ‫געטראפן נאר אשור‪ ,‬זייער כתב איז חשוב‪ ,‬אז מען‬ ‫און דער אייבערשטער האט געהאלטן אן אויג אויף‬ ‫זאל שרייבן דערמיט ספרי תורה מיט תפילין און‬ ‫די שטאט נינוה‪ ,‬אז אפילו ווען זיי האבן געזינדיגט‪,‬‬ ‫מזוזות‪ .‬יא‪ ,‬דער אשור איז געווען דער ערשטער‬ ‫האט דער באשעפער געשיקט יונה הנביא‪ ,‬אז ער‬ ‫וואס האט זיך אנגענומען פאר כבוד שמים‪ ,‬ער האט‬ ‫זאל זיי מוכיח זיין‪ ,‬אז זיי זאלן זיך צוריקקערן צום‬ ‫איבערגעלאזט נמרוד‪ ,‬און געבויט א נייע מדינה‪ ,‬כדי‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫זיינע קינדער זאלן נישט נגרר ווערן נאך נמרוד‪ ,‬זיין‬ ‫כתב‪ ,‬האט דער אייבערשטער געזאגט‪ ,‬יפת אלהים‬ ‫מען לערנט זיך אראפ די חשיבות פון וואס א יוד‬ ‫ליפת וישכן באהלי שם‪ ,‬אז עס זאל בלייבן‬ ‫טוט‪ ,‬אז עס לאזט איבער א רושם‪ .‬אפילו ווען מען‬ ‫אינעווייניג‪.‬‬ ‫זעהט נישט די פירות אויף די מינוט‪ ,‬פון דעסטוועגן‬ ‫דאך בלייבט איבער א רושם של קדושה אויף‬ ‫מען זעהט אז אויף לעתיד שטייט (ישעיה כז‪-‬יג)‪ ,‬ובאו‬ ‫שפעטער‪ ,‬אויף בנים ובני בנים‪ .‬טויזנט יאר‬ ‫האובדים בארץ אשור‪ ,‬והנדחים בארץ מצרים‪,‬‬ ‫שפעטער נאכדעם וואס אשור האט געבויט נינוה‪,‬‬ ‫והשתחוו לה' בהר הקודש בירושלים‪ .‬נאר די אובדים‬ ‫איז געווען די מעשה פון יונה הנביא‪ .‬און דער‬ ‫פון אשור וועלן קומען‪ ,‬און די נדחים פון מצרים? די‬ ‫באשעפער האט געהאט א חשבון‪ ,‬טויזנט יאר צוריק‬ ‫אובדים בארץ אשור‪ ,‬וועלן אלע קומען לעתיד לבוא‪,‬‬ ‫איז דא געווען א גוי‪ ,‬א בן נח‪ ,‬וואס האט מקדש‬ ‫והיה ה' למלך על כל הארץ‪ ,‬ביום ההוא יהיה ה' אחד‬ ‫געווען שם שמים‪ ,‬און ער האט געבויט נינוה‪ ,‬האט‬ ‫ושמו אחד‪ .‬נאר די אובדים בארץ אשור וועלן קומען‬ ‫דער באשעפער צוריקגעהאלטן זיי זאלן נישט‬ ‫די ערשטע‪ .‬ווייל אשור איז געווען די מדינה וואס‬ ‫זינדיגן‪ .‬און דאס איז א לימוד פאר אונז אויך‪ ,‬מען‬ ‫איז געבויט געווארן פאר כבוד פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫זאל גיין בדרכי התורה‪ ,‬זיך אפלערנען פון די וועגן‬ ‫איז די אובדים בארץ אשור‪ ,‬די וועלן זיין והשתחוו‬ ‫פון די אבות‪ ,‬ווי אזוי מען דארף זיך צו פירן‪ .‬און מיר‬ ‫לה' בהר הקדש‪.‬‬ ‫זאלן זוכה זיין אלע א קעגן צו גיין משיח צדקינו‪,‬‬ ‫*‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת נח תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬