הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — נח (2026-10-12)

פ רשת נ ח תשפ "ו לפ"ק
בסעודת ברית מילה של בן הר"ר דוד וועקסלער הי"ו
עש"ק פרשת נח תשפ"ו לפ"ק
עס שטייט אין די מפרשים ,אלה תולדות נח ,נח די גמרא (שבת קל ).זאגט ,כל מצוה שקיבלו עליהם
איש צדיק תמים היה בדורותיו ,את האלקים התהלך ישראל בשמחה ,עדיין עושין אותה בשמחה .יעדע
נח (בראשית ו-ט) .הצנע לכת איז זייער א חשוב'ע מצוה ווענדט זיך ווי אזוי די קבלה איז .אז די קבלה
מידה ,אבער דאס איז נאר ווען עס איז נוגע בינו איז געווען בשמחה ,איז געבליבן די מצוה מיט א
לבין קונו ,צווישן אים און דעם אייבערשטען ,דארף שמחה אויף שטענדיג .רש"י זאגט ,אז מצות מילה
ער טון א זאך בלתי לה' לבדו .אז דער האט אברהם אבינו מקבל געווען בשמחה ,איז ווען
אייבערשטער העלפט אז מען האט קינדער ,און מען מאכט א ברית ,מאכט מען א סעודה דערצו,
מען דארף מחנך זיין קינדער ,קען מען זיך נישט ארויסצוברענגען די שמחה.
פירן א נטקעגן די קינדער מיט א הצנע לכת ,ווייל
דאס קינד וועט נישט זעהן ווי אזוי דער טאטע עס דארף האבן א ביאור .יעדע מצוה האט א חשיבות
לערנט און ער דאוונט ,דער טאטע טוט עס ווען מען טוט עס בהצנע לכת ,והצנע לכת עם אלקיך
באהאלטענערהייט .ער וועט זעהן אז ווען עס (מיכה ו-ח) ,ווען א מענטש טוט א מצוה ,דארף קיינער
קומט צו א מצוה ,טוט ער עס קאלטערהייט. נישט וויסן דערפון ,עס איז א זאך וואס איז נוגע
אינעווייניג פלאמט אים טאקע די הארץ פארן צווישן אים און דעם אייבערשטען .אזא חשוב'ע מצוה,
אייבערשטען ,אבער דאס קינד וועט נאר ער ברענגט אריין זיין קינד בבריתו של אברהם אבינו,
אפלערנען די חיצוניות ,דאס קינד קען נישט אפשר וואלט געדארפט צו זיין ,אז מען זאל עס מאכן
אריינגיין אינעווייניג אין הארץ פונעם מענטש .ווען בהצנע לכת? פארוואס דארף יעדער וויסן אז איך האב
עס איז נוגע כלפי חינוך פון קינדער ,דארף נישט א מכניס געווען מיין קינד בבריתו של אברהם אבינו .און
מענטש זיין א הצנע לכת .אדרבה ,ער דארף ער מאכט א שמחה מיט א סעודה דערפאר .און מען
ארויסווייזן וואס פאר א שמחה ער האט ביי יעדע זעהט אז ביי אלע זאכן וואס א טאטע טוט פאר א
מצוה ,און מיט וואס פאר א חשק ער טוט די מצוה, קינד ,איז אלעס ברבים .ער קומט אפשערן ,ער
דאס קינד זאל זיך אפלערנען צו גיין אויף דעם טראגט אין חדר אריין ,א בר מצוה ,א חתונה ,אלעס
וועג. איז בפומבי ,עס איז נישט בהצנע לכת .פארוואס.
על הטוב יזכר
הי"וזענען פארטריבן געווארן אז יודען זענען אנכיר הלל פישמאן
יודען אז משה רבינו זאגט זיי ,בן מאה ועשרים שנה
ידידינו מוה"
הרביםגעווארן פון ארץ ישראל ,און מען איז עס הוצאת הגליון לזכות
פארטריבן כלכליום
אשריעדןהיום ,זאגט שמחה פון יום טוב אליין ,ווי ביי
לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~א~ שיחות ודברות קודש -וויען
בהצנע לכת ,ווי א צדיק תמים .אבער את האלקים איז דא א ווארט פונעם וויזשניצער רבי'ן ,דער אמרי
התהלך נח ,בשעת עס איז געקומען צו די תולדות חיים זכר צדיק לברכה ,אז מען זעהט ביי נדב
פון נח ,בשעת ער האט געדארפט ווייזן פאר די ואביהוא זיי האבן מקריב געווען אש זרה ,און זיי
קינדער ,האט ער נישט געדינט דעם אייבערשטען זענען נענש געווארן .אין פסוק שטייט נאכדעם,
בהצנע לכת ,ווייל דעמאלטס וואלטן די קינדער ובנים לא היו להם (במדבר ג-ד) ,זיי האבן נישט געהאט
אויסגעוואקסן אזוי ווי די גאנצע דור המבול .את קיין קינדער .האט ער געזאגט ,נדב ואביהוא האבן
האלקים התהלך נח ,די תולדות נח ,איז כאטש נח איז געטון די עבודה מיט א געוואלדיגע התלהבות ,מער
געווען א איש צדיק תמים ,פאר זיך איז ער געווען א וויפיל עס איז געווען אינעווייניג .דער אש וואס זיי
צדיק תמים ,אבער בדורותיו ,ווען עס האט צוטון האבן געהאט ,איז געווען זרה ,עס איז נישט געווען
מיט קינדער ,איז את האלקים התהלך נח ,האבן זיי אינגאנצן צוגעפאסט ,תוכו כברו .אינדרויסן איז עס
געזען ווי ער גייט מיט אלקים. געווען מער וויפיל עס איז געווען אינעווייניג .און
וועגן דעם זענען זיי נענש געווארן ,ווייל אזא עבודה
כדי צו ווייזן פאר א טאטן אז בשעת מען איז מחנך איז נישט רצוי פארן אייבערשטען.
קינדער דארף מען גארנישט באהאלטן .דאס קינד
דארף זעהן דער טאטע לערנט ,ער דאוונט ,ער גיט אבער טאמער עס וואלט געווען בנים היו להם ,זיי
צדקה ,ער טוט מצוות ומעשים טובים .הייבט מען אן וואלטן געהאט קינדער ,וואלט נישט געווען קיין
די ערשטע מצוה וואס מען איז מחנך א קינד ,און חסרון דער אש זרה ,ווייל פאר קינדער דארף א
מען טוט עס ברבים .עס איז נישט דא קיין הצנע מענטש מאכן אן אש זרה .אבער זיי האבן מקריב
לכת ,ווען עס איז נוגע פאר דיין קינד .זאל די גאנצע געווען אן אש זרה ,ובנים לא היו להם ,זיי האבן נישט
שטאט וויסן אז דו מאכסט א ברית ,דו ברענגסט אים געהאט קינדער ,האסטו נישט קיין תירוץ אז דו
אריין בבריתו של אברהם אבינו .זאל ער זעהן ווי אזוי האסט געמאכט די אש זרה פאר דיינע קינדער,
דו פרייסט זיך ביי די בר מצוה ,זאל ער זעהן וואס זענען זיי נענש געווארן.
פאר א שמחה דו האסט .דו מאכסט אים חתונה ,זאל
ער זעהן די שמחה .וואס עס איז נוגע פאר א קינד, נח איז געווען איש צדיק תמים .א איש צדיק תמים
איז נישט דא קיין הצנע לכת. איז טייטש ,אז ער האט געדינט דעם אייבערשטען
דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית
שבת קודש פרשת נח תשפ"ו לפ"ק
מפניהם ,והנני משחיתם את הארץ' .וואס איז די אין די פרשה די וואך ,פארציילט די תורה ,וואס עס
הקדמה 'קץ כל בשר בא לפני' ,און נאכדעם זאגט ער איז געווען מיטן דור המבול ,אז דער אייבערשטער
'והנני משחיתם את הארץ'. האט דעמאלטס חרוב געמאכט די וועלט ,און נח איז
געבליבן אין די תיבה .ויאמר אלקים לנח ,דער
רש"י טייטשט אין איין פשט ,והנני משחיתם 'את' אייבערשטער האט געזאגט צו נח ,קץ כל בשר בא
הארץ' ,עם' הארץ .אז דער באשעפער האט נישט לפני ,די קץ פון כל בשר איז אנגעקומען פאר מיר ,כי
נאר מכלה געווען אלע ברואים וואס זענען געווען מלאה הארץ חמס מפניהם ,והנני משחיתם את הארץ
אויף די וועלט ,נאר אף שלשה טפחים של עומק (בראשית ו-יג) .איך גיי משחית זיין את הארץ .עס איז
המחרישה נמוחו ונטשטשו .דער באשעפער האט א דאפלטע לשון .אז דו זאגסט 'קץ כל בשר בא
געזאגט ,נישט נאר קץ כל בשר בא לפני ,נאר והנני לפני' ,איז דאך דער טייטש ,אז דער באשעפער וויל
משחיתם את הארץ ,די ארץ וועל איך אויך משחית אוועקנעמען כל בשר ,פארוואס דארף ער נאכדעם
זיין .עס מוז טאקע שטיין והנני משחיתם את הארץ, איבערזאגן 'והנני משחיתם את הארץ' .אדער זאל
כדי צו לאזן הערן אז עס גייט אויך זיין השחתת נאר שטיין די צווייטע העלפט' ,מלאה הארץ חמס
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ב~ שיחות ודברות קודש -וויען
פארוואס האט דער אייבערשטער געברענגט א הארץ .אבער ווען עס גייט זיין השחתת הארץ ,וועט
מבול פון מים .און די קשיא גייט נאך שטערקער ,די דאך אוודאי זיין דער קץ כל בשר ,דארף מען דאך
מבול פון מים איז געווען סיי פון וואסער פון הימל, נישט זאגן עקסטער 'קץ כל בשר בא לפני' ,און 'והנני
און סיי פון וואסער פון די ערד .עס איז געווען משחיתם את הארץ'.
גשמים וואס איז געקומען פון הימל ,וארובות
השמים נפתחו ,עס האט זיך געעפנט די ארובות און הא גופא קשיא ,מילא די מענטשן וואס האבן
השמים פון אויבן .און נאכדעם איז געווען נבקעו כל געזינדיגט ,קומט זיי דער עונש .אבער פארוואס
מעינות תהום רבה (בראשית ז-יא) ,עס האט זיך דארף ג' טפחים של עומק המחרישה נטשטש ווערן.
געעפנט די תהומות ,און עס איז ארויפגעקומען אין פשטות ,ווייל אין מדרש (ב"ר כח-ח) שטייט ,אז די
וואסער פון אונטן .עס איז נישט דא גענוג וואסער ערד האט אויך געזינדיגט .אזוי ווי זיי האבן חוטא
אונטן ,אז מען דארף אויך האבן וואסער פון אויבן? געווען שלא במינם ,האט די ערד אויך ארויסגעגעבן
און טאמער עס איז דא וואסער פון אויבן ,פארוואס שלא במינם ,עס איז געווען ותשחת הארץ ,די ערד
דארף מען נאך האבן וואסער פון אונטן? פארוואס אליין האט משחית געווען.
האט דער אייבערשטער אזוי געברענגט די מבול ,אז
*
עס איז געווען מים פון אויבן און מים פון אונטן ,און
דאס איז געווען דער עונש פארן דור המבול. אין בעל הטורים שטייט א רמז ,קץ כל בשר בא
לפני ,אז עס שטייט שפעטער אין די פרשה ,אז דער
*
עונש פון די וואסער וואס איז געקומען ביים מבול,
עס קען אפשר זיין דער ענין דערפון .עס שטייט אין איז געווען איינגעטיילט אין צוויי חלקים .עס איז
תניא (תורה אור בריש הפרשה) א טעם ,פארוואס דער געווען קודם 'ויהי הגשם על הארץ ארבעים יום
אייבערשטער האט געברענגט א מבול פון וואסער. וארבעים לילה (בראשית ז-יב) ,עס איז געווען גשמים
ווייל ווען א מענטש זינדיגט ,ער האט געטון א וואס איז געקומען פערציג טעג .און נאכדעם איז
עבירה מיט זיין גוף ,ער האט געטון א זאך וואס איז געווען 'ויגברו המים על הארץ חמשים ומאת יום',
אקעגן דעם רצון פון אייבערשטען ,איז ער פוגם זיין הונדערט און פופציג טעג .קומט אויס ,אז למעשה
נפש .און נישט נאר ער איז פוגם זיין נפש ,נאר ער איז געווען די עונש הונדערט און ניינציג טעג,
ברענגט אויך אראפ א פגם פון טומאה אויף דעם פערציג טעג פון גשמים ,און הונדערט און פופציג
פלאץ וואו ער האט געזינדיגט .דאס איז טייטשט ,אז טעג איז געווען ויגברו המים על הארץ ,צוזאמען איז
די עבירה וואס א מענטש טוט ,איז נישט נאר פועל עס הונדערט און ניינציג טעג .ק"ץ כל בשר בא לפני,
אינעם מענטש ,עס איז אויך פועל אויף דעם מקום. דער אייבערשטער האט שוין מרמז געווען ,אז עס
פונקט ווי ביי קדושה ,ווען א מענטש טוט א מצוה, וועט נעמען די מספר פון ק"ץ ,וואס דער באשעפער
ווערט דער יוד נתקדש ,און ער איז אויך מקדש דעם וועט מעניש זיין דעם דור המבול - .אבער הא גופא
מקום וואו ער האט געטון די מצוה .א בית הכנסת ,א קשיא ,פארוואס איז טאקע אזוי געווען ,אז עס איז
בית המדרש ,האט אויף זיך א קדושה ,ווייל עס איז א געווען איינגעטיילט פערציג מיט הונדערט פופציג.
מקום וואו מען טוט דארטן מצוות .עס שטייט אין יעדע מספר איז דאך אויסגערעכנט מיט א חשבון
צל"ח (ברכות ו ,):אז וועגן דעם דארף מען זיין א קובע פארוואס עס איז אזוי געווען .פארוואס איז געקומען
מקום לתפלתו (שם) ,ווייל דורך די פריערדיגע קודם גשמים פערציג טעג ,און נאכדעם איז געווען
תפלות וואס ער האט געדאוונט אויף דעם מקום ,איז ויגברו המים על הארץ הונדערט און פופציג טעג.
נתקדש געווארן דער מקום ,און דאס טוט צוהעלפן
*
אז די קומענדיגע תפלות זאלן קענען נתקבל ווערן.
ווען א מענטש זינדיגט ,איז נישט נאר עס איז דא א און בכלל שטעלן זיך די מפרשים ,אז עס קומט אן
פגם אין אים ,עס איז אויך דא א פגם אין דעם מקום עונש ,דארף מען נאך נישט פאר דעם ברענגען קיין
וואו מען האט געזינדיגט. מבול פון מים ,אז די מים זאל משחית זיין די גאנצע
וועלט .עס איז דא כמה דרכים למקום ווי אזוי דער
אז עס איז געווען מלאה 'הארץ' חמס מפניהם ,די אייבערשטער קען אוועקנעמען אלע ברואים פון
וועלט איז געווען פול מיט חמס ,איז דאך די גאנצע דער וועלט ,און די וועלט וועט בלייבן שטיין.
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ג~ שיחות ודברות קודש -וויען
געדארפט זיין פערציג טעג ,ווייל דאס איז די שיעור וועלט נשחת געווארן ,איבעראל איז געווען א
פון תתק"ס ,וואס אזויפיל שעות איז דא אין פערציג טומאה .אפילו דער אייבערשטער וועט אוועקנעמען
טעג .און דאס האט מטהר געווען די וועלט ,כדי די אלע ברואים וואס האבן געזינדיגט ,אבער עס
נאכן דור המבול זאל קענען אויפגעבויט ווערן א וועט נאך בלייבן א טומאה אויף די ערד ,אז די
פרישע וועלט. קומענדיגע דור וועט זיך אויך נישט קענען האלטן
ערליך .האט מען אויך געמוזט האבן א תיקון פאר די
אבער הא גופא דארף האבן א ביאור ,פארוואס טאקע ערד וואו מען האט געזינדיגט.
איז וואסער מטהר .פארוואס ווען א מענטש איז טמא,
דארף ער זיך טובל'ען ,ער גייט אריין אין א מקוה ,און פונקט ווי ווען א מענטש איז טמא ,קען ער זיך
די מקוה איז מטהר .אין חינוך (מצוה קעג) איז דא א מטהר זיין אין א מקוה .ער גייט אין וואסער ,די
אריכות דערויף ,על פי דרכו .אין רמב"ם (הל' מקואות וואסער טוט אים פארדעקן ,טוט די וואסער מטהר
יא-יב) שטייט ,אז עס איז א חוק ,עס האט נישט קיין זיין דעם מענטש .דאס זעלבע איז געווען די טהרה
הסבר .אבער אין יעדע זאך איז דא א לימוד מוסר פון די וועלט ,וואס די וועלט איז טמא געווארן ,איז
וואס מען דארף זיך עפעס אפלערנען דערפון. געקומען א מבול פון מים ,וואס דאס איז געווען א
מקוה וואס האט מטהר געווען די וועלט .פונקט ווי
*
א מענטש ווערט טהור ווען ער קומט אין וואסער,
מען זעהט ווען דער אייבערשטער האט באשאפן די איז די וועלט געווארן טהור ווען עס איז געקומען אין
וועלט ,האט ער אלעס באשאפן בעשרה מאמרות. וואסער .האט דער אייבערשטער געברענגט א מבול
בעשרה מאמרות נברא העולם (אבות ה-א) ,פון א מים אויף די וועלט ,כדי די ערד אליין זאל אויך טהור
דיבור פונעם אייבערשטען איז געווארן די וועלט. ווערן ,כדי די קומענדיגע דורות וואס וועלן זיין
אויסער דער מענטש ,זאגט רש"י (בראשית א-כז) ,האט שפעטער ,זאלן זיך קענען פירן ווי עס דארף צו זיין.
דער אייבערשטער נישט באשאפן מיט א דיבור ,דער
מענטש איז באשאפן געווארן במעשה .כביכול דער קומט אויס ,אז דער מבול איז נישט געווען סתם א
אייבערשטער האט גענומען עפר מן האדמה ,ער וועג פון א עונש ווי אזוי אוועקצונעמען די חוטאים
האט גענומען ערד ,און פון דעם האט ער מגבל פון די וועלט ,עס איז געווען א טהרה .פונקט ווי א
געווען די צורה פון א מענטש ,און ויפח באפיו נשמת מענטש איז זיך מטהר אין א מקוה ,איז די וועלט
חיים (בראשית ב-ז) ,אזוי האט ער באשאפן דעם טהור געווארן מיט דעם מבול מים וואס איז
מענטש. געקומען .וועגן דעם איז די גשמים געקומען פערציג
טעג ,ווייל א מקוה איז דאך מטהר אין מ' סאה.
בעפאר דער אייבערשטער האט באשאפן דעם פארוואס איז א מקוה מטהר אין מ' סאה? ווייל אין
מענטש ,שטייט אין פסוק (בראשית ב-ו) ,ואד יעלה מן מ' סאה איז דא תתק"ס לוגין ,ניין הונדערט און
הארץ ,קודם איז ארויפגעגאנגען א וואלקן פון דער זעכציג לוגין ,וואס אפילו א איסור וואס ווערט נישט
ערד ,און עס האט אראפגעלאזט שפעטער דעם בטל ,געפונט מען אבער אז אין ניין הונדערט און
רעגן ,והשקה את כל פני האדמה ,און עס האט זעכציג מאל אזויפיל ווערט עס יא בטל (ירושלמי
משקה געווען די ערד .וייצר ה' אלקים את האדם תרומות י-ה) .קומט אויס אז די שיעור פון תתק"ס
עפר מן האדמה ,און דער אייבערשטער האט האט אין זיך א כח אז עס איז מטהר אפילו א זאך
באשאפן דעם מענטש עפר מן האדמה .טייטשט וואס ערגעץ אנדערש קען עס נישט האבן קיין תיקון
רש"י ,אזוי ווי א גבל ,אזוי ווי א מענטש וואס קנעט, (בני יששכר אדר ג-ו) .אין פערציג טאג איז אויך דא
ער נעמט מעהל ,און ער לייגט אריין דערין וואסער, תתק"ס שעות ,ווייל יעדע טאג האט פיר און
און אזוי טוט ער אויסקנעטן די טייג ,אף כאן צוואנציג שעה .קומט אויס אז אין די פערציג טעג
והשקה ,ואחר כך וייצר ,קודם האט דער וואס דער מבול האט אנגעהאלטן ,איז געווען תתק"ס
אייבערשטער געברענגט וואסער אויף די ערד ,עס שעות .און די תתק"ס שעות פון די מבול ,דאס איז
זאל ווערן ווייעך ,עס זאל ווערן דערפון אזוי ווי א געווען די מקוה וואס האט מטהר געווען די וועלט.
טייג ,און נאכדעם האט ער דערפון אויסגעפארעמט קומט אויס ,אז עס האט געדארפט זיין מים ,כדי עס
דעם מענטש (ב"ר יד-א). זאל קענען מטהר זיין די וועלט .און עס האט
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ד~ שיחות ודברות קודש -וויען
צווישן דעם הימל און די וואסער וואס איז העכער עס דארף האבן א ביאור .דער אייבערשטער האט
דעם .און די וואסער וואס איז העכער דעם ,שטייט געוואלט באשאפן דעם מענטש פון די ערד ,און צו
נאר מיט דעם מאמר פונעם אייבערשטען .עס איז די ערד האט ער געדארפט האבן וואסער ,כדי אז
נישט אין א ים ,עס איז נישט אין א כלי וואס די מען זאל קענען מגבל זיין די עיסה .וואלט ער
וואסער זאל זיך האלטן ,נאר עס שטייט דארט געדארפט נעמען א וואלקן ,און נעמען וואסער פון
במאמרו של הקדוש ברוך הוא (חגיגה יב .).ויקרא אויבן ,והשקה את כל פני האדמה .דער באשעפער
אלקים לרקיע שמים ,טייטשט רש"י איין פשט ,שם האט נישט גענוג וואסער אויבן אין הימל ,וואס ער
מים ,דארט איז די וואסער .עס איז אפגעטיילט די זאל קענען צושטעלן וואסער ,און פון דעם באשאפן
וואסער פון אונטן ,און די וואסער פון אויבן ,די דעם מענטש? פארוואס האט אויסגעפעלט אז עס
וועלט איז געבליבן מיט וואסער .א טאג שפעטער, זאל ארויפגיין וואסער פון אונטן ,און פון דעם
האט דער אייבערשטער געזאגט ,יקוו המים מתחת וואסער וואס איז ארויפגעקומען ,האט דער
השמים ,עס זאל זיך צוזאמנעמען די וואסער אויף אייבערשטער באשאפן דעם מענטש .ער האט דאך
איין פלאץ אינעם ים ,ותראה היבשה ,ויהי כן, גענוג וואסער אויבן אין הימל ,ער דארף נישט האבן
דורכדעם איז געווארן די וועלט. די וואסער מן הארץ ,וואס זאל עס משקה זיין.
קומט אויס ,אז די איינציגסטע זאך פון די בריאה פו עס קען זיין דער ענין דערפון איז .ווען דער
די וועלט ,וואס איז ארויפגעגאנגען אויבן אין הימל, באשעפער האט באשאפן די וועלט ,שטייט אין
איז מים .זיי זענען באשאפן געווארן דא אונטן ,ורוח פסוק (בראשית א-ב) ,והארץ היתה תוהו ובוהו וחושך
אלקים מרחפת על פני המים ,און די רקיע איז מבדיל על פני תהום ,עס איז געווען א פינסטערניש אויף די
בין מים למים ,און עס איז געווארן וואסער אויבן ,און וועלט ,עס איז געווען נאר וואסער ,ורוח אלקים
וואסער אונטן ,מים עליונים און מים תחתונים. מרחפת על פני המים ,און אויף דעם וואסער איז
געווען א רוח אלקים וואס האט מרחף געווען .און ווי
רש"י ברענגט צו (ויקרא ב -יג) ,און אין מדרש (ב"ר ה -ד) רש"י זאגט ,אז די כסא הכבוד האט כביכול מרחף
און זוהר הק' (ח"א סט ):שטייט עס נאך מער ארויס געווען העכער דעם וואסער .דאס איז געווען דעם
באריכות ,אז די וואסער פון אונטן האבן געוויינט .זיי ערשטן טאג .דעם צווייטן טאג האט דער
האבן געזאגט פארן רבונו של עולם ,פארוואס האט אייבערשטער געזאגט ,יהי רקיע בתוך המים ,עס
מען אונז מרחק געווען ,פארוואס האט מען אונז זאל אריינקומען דא א הימל ,ויהי מבדיל בין מים
אפגעטיילט פון די וואסער פון אויבן .אנן בעינן למים ,וואס זאל אפטיילן די וואסער פון אונטן פון די
למהוי קמיה מלכא ,אונז וויל מיר אויך זיין אויבן וואסער פון אויבן ,און אזוי איז געווען ,ויעש אלקים
ביים מלך .מען האט גענומען די וואסער ,א חלק איז את הרקיע ,ויבדל בין המים אשר מתחת לרקיע ,ובין
אויבן און א חלק איז אונטן ,מה נשתנו אלו מאלו? המים אשר מעל לרקיע ,ויהי כן .ויקרא אלקים
פארוואס האבן זיי א זכיה אז זיי קענען זיין נאנט צום לרקיע שמים ,ויהי ערב ויהי בוקר יום שני.
אייבערשטען ,און אונז האב מיר נישט די זכיה.
דאס איז טייטש ,אז ווען דער באשעפער האט
מער מסביר זיין .די וואסער האט שוין טועם געווען באשאפן די וועלט ,איז קודם געווען וואסער נאר דא
וואס דאס מיינט ,זיין נאנט צום אייבערשטען .ווייל אונטן ,און מען האט גענומען א חלק פון די וואסער,
עס איז דאך געווען ורוח אלקים מרחפת על פני און מען האט עס אויפגעהויבן העכער דעם הימל,
המים ,האבן זיי דאך געהאט דעם תענוג וואס איז און אינמיטן איז אריינגעקומען א רקיע ,א הימל,
דא ,ווען מען איז נאנט כביכול צו די שכינה אונטן. וואס איז מבדיל בין מים למים .די וואסער וואס איז
און יעצט איז געווארן א הבדל בין מים למים ,א חלק דא אויבן ,איז בעצם וואסער פון דא אונטן ,און מען
איז געבליבן אויבן ,און דער באשעפער איז אויך האט אויפגעהויבן די וואסער ,און מען האט עס
ארויפגעגאנגען אין שמים ,און זיי זענען נתרחק אפגעטיילט ,און עס איז אריינגעקומען א רקיע
געווארן ,זיי זענען געבליבן דא אונטן .זיי האבן שוין אינדערמיט .אין די גמרא (ירושלמי ברכות א) שטייט,
טועם געווען וואס דאס מיינט קרבת אלקים ,זיין אז פונקט אזוי ווייט ווי עס איז די מרחק פון די ערד
נאנט צום אייבערשטען ,און מען האט זיי געלאזט ביז צום הימל ,אזוי איז דא א מרחק אויבן אין הימל,
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ה~ שיחות ודברות קודש -וויען
חשיבות פון די גלים ,וואס זיי האבן א תשוקה צום דא אונטן ,האבן זיי געוויינט .דער זוהר הק' רופט עס
אייבערשטען. אן 'מים בוכים' ,וואסער וואס האט געוויינט ,אונז
וויל מיר זיין קמי מלכא .און מען האט זיי מפייס
דער אייבערשטער האט באשאפן דעם מענטש עפר געווען ,מען האט זיי געגעבן ניסוך המים ,און על כל
מן האדמה ,דאס איז דער חומר פון א מענטש, קרבנך תקריב מלח (ויקרא ב-יג) .על כל פנים ,די
גשמיות ,ליגן אין גשמיות ,ליגן אין תאוות ,און אין וואסער האט געהאט אן התשוקקות אז זיי ווילן זיין
תענוגי עולם הזה .און דער אייבערשטער האט נאנט צום אייבערשטען.
אריינגעלייגט א נשמה אין א מענטש ,וואס די נשמה
האט א תשוקה צום אייבערשטען .אבער דער גוף עס שטייט אין זוהר הק' ,מען זעהט אז די וואלן פון
אליין ,פירט א מלחמה תמידית ,ער האט נישט קיין די ים גייען אייביג ארויף ,ער רוהט נישט קיין איין
תשוקה צום באשעפער .דער אייבערשטער האט מינוט אויף זיין פלאץ .ער גייט ,ער פאלט צוריק ,דער
געוואלט גרינגער מאכן די נסיונות פון א מענטש ,ווען באשעפער איז שובר די גלים וואס קומען ארויף ,כדי
ער האט באשאפן דעם מענטש ,האט ער גענומען עס זאל נישט פארשוועמען די וועלט .זאגט דער זוהר
עפר ,ער האט גענומען ערד ,און ער האט גענומען די הק' ,א דומם שטייט דאך אויף איין פלאץ .אז א זאך
מים התחתונים ,און פון דעם האט ער אויסגעקנעטן זאל נישט רוהען ,און אייביג זאל עס וועלן ארויפגיין,
דעם מענטש .די מים התחתונים איז דאך בטבעו האט דאס נעמט זיך פון די התשוקקות וואס די מים
ער דאך א תשוקה ארויפצוגיין צום אייבערשטען ,ער התחתונים האבן ,אז זיי ווילן זיין קמי מלכא ,פארן
איז בשוא גליו .כדי דער גוף פונעם מענטש זאל אויך אייבערשטען .זיי זענען נישט בארוהיגט מיט דעם
האבן א תשוקה צום אייבערשטען ,האט דער וואס זיי געפונען זיך דא אונטן ,זיי האבן שטענדיג א
באשעפער באשאפן דעם מענטש עפר מן האדמה, דראנג ארויפצוגיין אויבן ,הייבן זיי זיך אויף .און דער
און ואד יעלה מן הארץ ,די וואסער פון אונטן ,וואס אייבערשטער טוט זיי משביח זיין ,אז זיי זאלן בלייבן
דאס האט דאך א תשוקה צום אייבערשטען ,זאל דא אונטן .אבער זיי געבן נישט אויף ,זיי האבן א
ארויפקומען ,והשקה את כל פני האדמה ,און דאס זאל שטענדיגע תשוקה צום אייבערשטען אז זיי ווילן
באטרינקען די ארץ ,פון דעם איז די ערד געווארן ארויפגיין .זאגט דער זוהר הק' ,אז דאס מיינט דער
ווייעך ,און פון דעם האט דער אייבערשטער מגבל פסוק (תהלים פט-י) בשוא גליו אתה תשבחם .בשוא
געווען דעם מענטש ,אז א מענטש האט אין זיך א גליו ,ווען די גלים הייבן זיך אויף ,אתה תשבחם ,טוט
תשוקה צום אייבערשטען אויך אין דעם חומר .דער דער אייבערשטער רימען די גלים ,וואס פאר א
באשעפער האט נישט גענומען וואסער פון אויבן, תשוקה זיי האבן ,צו זיין נאנט צום אייבערשטען ,אז
ווייל די וואסער פון אויבן ,האבן נישט קיין תשוקה. זיי רוהען נישט אויף איין פלאץ ,זיי ווילן אייביג
נאר ואד יעלה מן הארץ ,דיין חומר איז באשאפן ארויפגיין און זיין נאנט צום אייבערשטען.
געווארן פון עפר פון איין זייט ,אבער פון מים וואס
האבן אין זיך א תשוקה ארויפצוגיין צום מער מסביר זיין .וואסער איז די איינציגע זאך וואס
אייבערשטען ,מים בוכים ,אנן בעינן למיהוי קמי גייט אלץ אראפ אויף אונטן .מניחין מקום גבוה
מלכא ,אונז וויל מיר זיין נאנט צום אייבערשטען. והולכין למקום נמוך (תענית ז .).ווען די גמרא וויל
ברענגען א ראיה אז תורה האלט זיך נאר ביי מי
ווען א מענטש איז טמא ,און ער וויל זיך מטהר זיין, שדעתו שפלה ,תורה איז הוי כל צמא לכו למים
וואס איז די עצה דערויף .מען זאגט פאר דעם (ישעיה נה-א) ,און מים זענען מניחין מקום גבוה ,ווען
מענטש ,גיי אריין אין וואסער ,און טוה דיך דו וועסט זיי לייגן אין די הייעך ,לאזן זיי עס איבער,
איבערדעקן אינגאנצן מיט די וואסער פון די מים און זיי גייען אראפ .און אויב וועט ער טרעפן א
התחתונים .די מים התחתונים איז דאך א וואסער פלאץ וואס איז נאך נידריגער ,וועט ער טרעפן א
וואס האט אין זיך א תשוקה צום רבונו של עולם .אז וועג אראפצוגיין גאנץ אונטן .קומט אויס ,אז די טבע
דו ווילסט זיך קענען מתגבר זיין אויף טומאה ,און דו המים איז ,אראפצוגיין אונטן .ווען עס קומט צום ים,
ווילסט זיין טהור ,גיי אריין אין וואסער .אבער נישט איז פארקערט ,כאטש זיין טבע איז אראפצוגיין,
האלב ,נישט דריי פערטל ,נאר עס זאל נישט בלייבן אבער דער ים איז בשוא גליו ,ער וויל ארויפגיין
קיין משהו אינדרויסן .די וואסער זאל דיך אויבן .און דאס טוט דער אייבערשטער רומען ,די
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ו~ שיחות ודברות קודש -וויען
פון א מקוה ,וואס דער מבול האט אלעס מטהר ארומנעמען פון אלע זייטן ,ווייל דער מים האט אין
געווען .א מקוה איז דאך פון פערציג סאה ,איז די זיך דעם כח פון בשוא גליו ,עס האט א תשוקה צום
גשמים געווען פערציג טעג .דאס ווארט 'מקוה' רבונו של עולם .און דו זאלסט זיך אראפלערנען
אליין באטרעפט הונדערט און איינס און פופציג. דערפון ,אז דו דארפסט האבן א תשוקה צום
הונדערט און פופציג טאג איז געווען די תגבורת אייבערשטען .אויב דו ווילסט זיך מטהר זיין ,איז די
המים .קומט אויס אז אין תגבורת המים איז דא א מצוה פון טבילה אריינצוגיין אין די וואסער וואס
רמז אויף 'מקוה' ,און אין די מ' יום איז דא א רמז אויף האט א תשוקה צום רבונו של עולם .דעק דיך צו פון
די מ' סאה פון א מקוה ,ווייל די טהרה פון די וועלט, אלע זייטן מיט די מים התחתונים ,וואס די מים
איז געווען אין דער צייט. התחתונים האבן א תשוקה צום אייבערשטען,
וועסטו זיין טהור.
***
דער פסוק (בראשית ז-ז) זאגט ,ויבא נח וכו' אל קומט דאך אויס ,אז די וואסער לערנט אונז ,אז עס
התיבה ,נח איז אריינגעקומען אין די תיבה ,מפני מי איז דא מים עליונים ,און עס איז דא מים תחתונים.
המבול .זאגט רש"י ,אז נח איז געווען מקטני אמנה, די מים עליונים איז קרוב צום אייבערשטען ,זיי האבן
מאמין ואינו מאמין שיבוא המבול ,ער איז נישט א שטענדיגע תענוג רוחני פון זיין נאנט צום
געווען זיכער אז עס גייט קומען דער מבול ,ולא באשעפער .די מים התחתונים געפונען זיך אויף א
נכנס לתיבה עד שדחקוהו המים ,די וואסער האט נידריגן מקום ,אבער זיי האבן א תשוקה צו זיין נאנט
אים אריינגעשטופט ,אז ער מוז אריינגיין אין תיבה. צום אייבערשטען.
ווי אזוי קען זיין אז נח איז געווען מקטני אמנה ,ער
איז נישט געווען זיכער אז עס גייט קומען דער א מענטש דארף זיך אראפלערנען פון די מדה פון
מבול ,דער פסוק זאגט דאך אז נח איש צדיק תמים מים ,מה דאך מים וואס איז א דומם ,עס האט נישט
היה בדורותיו (בראשית ו-ט) ,כי אותך ראיתי צדיק אין זיך קיין נשמה ,פון דעסטוועגן דאך האט ער א
לפני בדור הזה (בראשית ז-א) ,ווי אזוי קען זיין אז ער תשוקה צו זיין נאנט צום אייבערשטען .איז דאך א
האט נישט געגלייבט ,ביז עס איז געקומען דער כל שכן ,א יוד וואס האט אין זיך א נשמה ,וואס איז א
מבול ,וואס דאס האט ער שוין געזען מיט די אויגן, חלק אלו-ה ממעל ,און דו ביסט דאך באשאפן
ודחקוהו המים ,און דעמאלטס איז ער געווארן פון דעם מים התחתונים ,זיך
אריינגעגאנגען אין די תיבה. אראפצולערנען פון דעם מים ,אז מען דארף האבן א
השתוקקות צום אייבערשטען .און אז דער דור
אין פשטות .דער אייבערשטער האט געזאגט פאר המבול האט עס נישט געהאט ,זיי האבן זיך נישט
נח אז ער וועט בלייבן לעבן .אויב נח קען נישט אראפגעלערנט פון די מים צו האבן א תשוקה צום
בלייבן ,דעמאלס קען נישט קומען קיין מבול ,דער אייבערשטען .כי מלאה הארץ חמס מפניהם ,א
באשעפער גייט נישט חרוב מאכן די וועלט וואס ער וועלט וואס האט געזינדיגט ,און ממרה געווען
האט באשאפן ,עס מוז איבערבלייבן א קיום העולם אינעם אייבערשטען .זענען געקומען די ביידע
אויף שפעטער .אזוי ווי נח איז געווען דער וואסערן ,עס האט זיך געעפענט די ארובות השמים,
איינציגסט ער מיט זיין משפחה וואס זענען געווען די מים העליונים זענען אראפגעקומען ,און עס איז
ערליך ,איז געבליבן אויף וועם עס זאל קענען חל געקומען די מעינות תהום רבה ,וואס דאס איז די
זיין שפעטער די המשך פון די בריאה ,האט געקענט וואסער פון אונטן ,וואס די צוויי וואסערן ווייזן דאך,
זיין דער עונש פונעם מבול .נח פאר זיך איז געווען אז די מים התחתונים האבן א תשוקה ,זיי ווילן זיין
מקטני אמנה ,ער האט זיך נישט געהאלטן אז ער איז אויבן צווישן די עליונים .און זיי האבן געברענגט
א צדיק וואס וועט עומד זיין בצדקו .מען האט עס דעם עונש אויפן דור המבול ,וואס האבן זיך נישט
אים געזאגט הונדערט און צוואנציג יאר בעפאר דער אראפגעלערנט פון די מים ,ווי אזוי מען דארף האבן
מבול איז געקומען .אויב אין די הונדערט און א תשוקה צום אייבערשטען.
צוואנציג יאר וועט נח אדורכפאלן ,און ער וועט אויך
נישט זיין קיין צדיק ,גייט נישט קומען קיין מבול. און דער מים האט מטהר געווען ,נישט נאר די
איז ביז די לעצטע מינוט האט נח נישט געהאלטן אז מענטשן ,נאר די גאנצע וועלט איז געווארן טהור ווי
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ז~ שיחות ודברות קודש -וויען
אמאל וואס דער אייבערשטער איז מונע פון א ער איז א צדיק .נח מקטני אמנה היה ,ער פאר זיך
מענטש ער זאל נישט תשובה טון .עס איז א חלק איז געווען אזוי נידריג ,אזא שפל בעיניו איז ער
פון זיין עונש .דער באשעפער איז מקבל די תשובה, געווען ,אז ער איז געווען מקטני אמנה ,איך בין נישט
אבער מען איז מונע פון אים ,עס זאל נישט זיכער אז איך בין א צדיק .און אויב איך בין נישט קיין
אריינקומען אין אים קיין הרהורי תשובה .מען איז צדיק ,וועט דער אייבערשטער נישט קענען
מכביד את לבו ,כדי ער זאל נישט תשובה טון ,כדי ברענגען דעם מבול .און דורך דעם איז מאמין ואינו
שימות בעונשו ,כדי ער זאל שטארבן מיט זיין עונש. מאמין שיבוא המבול ,איז ער נישט געווען זיכער אז
דער רמב"ם איז מסביר ,אמאל קען א מענטש טון אן עס גייט קומען דער מבול.
עבירה במזיד ,ער טוט עס ברצון ,וואס די שורת הדין
*
קומט זיך אויף אזא עבירה ,אז מען זאל אים
צוריקהאלטן ער זאל נישט קענען תשובה טון ,ער נח איז נישט געווען זיכער צו עס גייט קומען דער
זאל נענש ווערן. מבול ,מאמין ואינו מאמין שיבוא המבול .א יוד קען
שטענדיג תשובה טון צום אייבערשטען ,כי לא
און דער רמב"ם זאגט ,אז אזוי איז געווען ביי פרעה, תחפוץ במות המת ,כי אם בשובו מדרכו וחיה .סיי
כי אני הכבדתי את לבו ואת לב עבדיו (שמות י-א). וואס עס איז אדורכגעגאנגען אויף א מענטש ,קען א
פרעה איז אויך געווען על פתחו של גיהנם ,ער האט מענטש שטענדיג זיך צוריקקערן צום אייבערשטען,
געזען נסים ונפלאות יעדן טאג ,ער האט געזעהן די ולא ידח ממנו נדח (שמואל ב יד-יד) .נח האט געהאלטן
עשר מכות ,און עס האט אים גארנישט בארירט .כי אז עס וועט קומען א צייט וואס דער דור המבול
אני הכבדתי את לבו ,זיין לאנד ווערט חרוב ,ערוב, וועט זיך בארעכענען אז עס גייט קומען א מבול .זיי
ברד ,ארבה ,עס האט אים גארנישט בארירט .דער האבן געזעהן הונדערט און צוואנציג יאר ווי אזוי נח
אייבערשטער האט מכביד געווען לבו .און ווען דער איז זיך מתעסק מיט די תיבה .ער האט זיי טאקע
אייבערשטער איז מכביד דאס הארץ פון א מענטש, נישט מוכיח געווען ,אבער זיי האבן דאך געזעהן ווי
דעמאלטס איז ער נישט ביי זיך ,און ער טוט נישט אזוי ער מאכט א תיבה ,און ער האט דאך געזאגט אז
קיין תשובה .אזוי ווי מען קען נישט האבן א קשיא וועגן דעם מאכט ער די תיבה ,ווייל עס גייט קומען
אויף א קינד ,פארוואס ער האט נישט מורא פון א מבול .און נח האט געהאלטן אז עס וועט קומען א
פייער ,ווייל ער פארשטייט נישט .און מען קען נישט צייט וואס זיי וועלן תשובה טון ,און עס וועט נישט
האבן א קשיא אויף איינעם וואס איז שוין אויף דער קומען דער מבול .עס שטייט פון רבי איציקל
עלטער ,ווייל ער איז שוין נישט בדעתו .אמאל קען ווארקער זי"ע ,זאגט ער נאך שטערקער ,נח מקטני
א מענטש זיין בדעתו ,אבער דער באשעפער איז אמנה היה מאמין ,ער האט געגלייבט אפילו אין די
מכביד את לבו ,כדי ער זאל נישט תשובה טון. קטני אמנה ,און וועגן דעם אינו מאמין שיבוא
המבול .זיי געווען טאקע נידריגע מענטשן ,אזוי ווי
געווענליך טייטשט מען עס אפ ,אז דער פשט עס איז געווען דער דור המבול ,אבער זיי קענען זיך
דערפון איז ,אז דער באשעפער איז מכביד את לבו צוריקקערן צום אייבערשטען.
בכלליות ,ער טוט נישט קיין תשובה .אמאל טראכט
*
א מענטש ביי זיך ,איך בין נישט אין דעם כלל ,ווייל
איך האב דאך יא הרהורי תשובה ,איז דאך א סימן אז און פון דעסטוועגן דאך געפונט מען אין די גמרא,
דער באשעפער איז נישט מכביד לבו פון תשובה. די גמרא (עירובין יט ).זאגט ,רשעים אפילו על פתחה
פונעם רמב"ם קוקט אויס ,אז די פשט איז נישט אז של גיהנם אינם חוזרים בתשובה .עס איז דא אמאל א
מען איז מכביד את לבו אז ער זאל נישט קענען רשע ,וואס ער קען שטיין ביים פתח פון גיהנם ,און
תשובה טון ,נאר אמאל איז דא וואס אויף א געוויסע עס בארירט אים נישט ,ער איז נישט חוזר בתשובה.
עבירה וואס ער האט געטון ,אויף די עבירה איז מען ווי אזוי קען דאס זיין? ער שטייט שוין על פתחו של
מכביד את לבו ,אז ער זאל נישט קענען תשובה טון. גיהנם ,ער זעהט דאך דעם גיהנם פתוח לפניו ,און
ווייל די עבירה האט ער געטון מיט א רצון ,ער האט עס בארירט אים נישט ,ער טוט נישט תשובה.
עס געטון אן א אונס ,ער האט עס געטון ממרה צו שטייט אין רמב"ם (הלכות תשובה ו-ג) ,יעדער יוד האט
זיין אינעם אייבערשטען .איז אפילו אויף אנדערע א כח תשובה צו טון .פון דעסטוועגן דאך ,איז דא
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ח~ שיחות ודברות קודש -וויען
ער טוט די עבירה ,און ער טוט עס נאך אלץ. עבירות טוט ער תשובה ,אבער אויף די עבירה האט
פארוואס טוסטו עס? עס איז אן הכבדת הלב ,וואס ער א מניעה אז מען זאל מכביד זיין את לבו ,ער זאל
האלט אים צוריק. נישט תשובה טון.
אין די סלאנימער ספרים (בית אברהם בסופו מכתב א') איך וועל עס מער מסביר זיין .מען זעהט אמאל א
שטייט ,ער וויינט ווי א ביבער ,און גייט אין די מענטש איז צוגעבינדן צו א געוויסע תאוה ,צו א
פאסטיקע .און זיי זענען עס מסביר ,אז געווענליך א געוויסע הנהגה ,אויף ענגליש וואלט מען עס גערופן
בעל חי זעהט פאר זיך א נעץ וואו מען גייט אים ער איז עדיקטע"ד צו א זאך .ער ווייסט אז עס איז
פאנגען ,אנטלויפט ער דערפון .דער ביבער זעהט א נישט גוט ,און ער ווייסט אז עס איז נישט ערליך
נעץ ,און ער ווייסט אז ווען ער גייט אריינגיין דארט, וואס ער טוט ,און ער ווייסט אז ער גייט באקומען אן
וועט ער געפאנגען ווערן ,און ער וויינט אויפן וועג עונש דערויף ,און פון דעסטוועגן דאך ,קען ער זיך
ווען ער גייט ,אבער ער קען זיך נישט צוריקהאלטן, נישט צוריקהאלטן .ער איז אזוי צוגעבינדן ,אז אפילו
ער מוז אריינגיין דארט ,אפילו ווען ער ווייסט אז ער דו וועסט אים זאגן ,דו גייסט באקומען אן עונש
וועט געפאנגען ווערן דארט .עס איז א משל ,ער דערויף ,ער טראכט נישט יעצט .דאס איז טייטש
וויינט ווי א ביבער ,ער וויינט אויף זיין חטא ,האלט הכבדת הלב ,דער אייבערשטער איז מכביד את לבו
זיך צוריק ,טוה עס נישט ,ניין ,ער גייט נאך אלץ אז ער זאל נישט תשובה טון .ער איז צוגעבינדן צו
אריין אין זיין פאסטיקע .עס איז אן הכבדת הלב דעם .ער קען הערן דרשות ,און ער קען אליין זאגן
וואס ער האט. בשעת ער טוט עס ,איך ווייס אז איך טוה א זאך
וואס איז נישט גוט ,ער קען אפילו וויינען בשעת ער
דער באשעפער האט געוואוסט ,אז דער דור המבול טוט די עבירה .פארוואס טוסטו עס? עס איז אן
האט אן הכבדת הלב פונעם אייבערשטען ,אז זיי הכבדת הלב וואס דער אייבערשטער גיט אים אריין,
זאלן נישט קענען תשובה טון .זיי האבן אזויפיל אז ער זאל נישט תשובה טון .השמן לב העם הזה,
געזינדיגט ,עס איז געווען מלאה הארץ חמס ואזניו הכבד ,ועיניו השע ,פן יראה בעיניו ,ובאזניו
מפניהם ,אזעלכע הארבע עבירות וואס זיי האבן ישמע ,ולבבו יבין ,ושב ורפא לו (ישעיה ו-י) .עס איז א
געהאט ,אז דער באשעפער האט געוואוסט ,אז עס מניעה פון תשובה וואס האלט אים צוריק אז ער זאל
וועט נישט זיין קיין תשובה .ממילא האט דער נישט תשובה טון.
אייבערשטער געהייסן פאר נח ער זאל מאכן א
תיבה ,זיי וועלן שוין נישט קיין תשובה טון .און דער און דאס מיינט ,רשעים אפילו על פתחה של גיהנם,
אייבערשטער האט דאס מרמז געווען פאר נח ,ער אפילו ווען ער שטייט על פתחה של גיהנם ,טוט ער
האט אים געזאגט ,געווענליך ווארט איך אויף א נישט קיין תשובה (עירובין יט .).ער טראכט נישט ,עס
מענטש כדי ער זאל קענען תשובה טון ,ווייל לא ידח איז דא אן הכבדת הלב אז ער זאל נישט תשובה טון.
ממנו נדח ,דער באשעפער איז נישט מעניש .אבער ווען א מענטש זעהט ,אז ער איז צוגעבינדן צו עפעס
דא ,קץ כל בשר בא לפני ,איך זעה שוין דעם קץ ,איך א זאך ,און ער האלט זיך נישט צוריק עס צו טון
זעה שוין מיט וואס עס וועט זיך ענדיגן דא .דא וועט ווייטער ,דארף ער טראכטן אפשר איז ער אין כלל
זיך נישט ענדיגן מיט קיין תשובה ,ווייל זיי זענען אין פון דעם וואס מען טוט אים מונע זיין יעצט פון
אזא מצב וואס דער אייבערשטער איז מכביד את לבו הכבדת הלב .אין די עבירה זאלסטו בלייבן ,און אויף
אז זיי קענען נישט תשובה טון .עס גייט קומען דער די עבירה וועסטו נענש ווערן ,אז דו זאלסט נישט
מבול ,דו דארפסט מאכן א תיבה ,דו דארפסט נישט תשובה טון דערויף.
מורא האבן אז זיי וועלן תשובה טון.
עס שטייט אין בינה לעתים (דרוש נב) ,ה' נגדך כל
נח מקטני אמנה היה ,מאמין ואינו מאמין ,אפשר תאותי ,ואנחתי ממך לא נסתרה (תהלים לח-י) .דוד
וועלן זיי דאך תשובה טון .אבער דער באשעפער המלך זאגט פארן רבונו של עולם ,ה' נגדך כל תאותי,
האט אים שוין מרמז געווען אין אנהויב ,קץ כל בשר דו זעסט אלע מיינע תאוות ,ואנחתי ,אפילו מיין
בא לפני .געווענליך ווארט איך אפשר וועט ער דאך קרעכץ בשעת איך טוה די עבירה ,איז אויך ממך לא
תשובה טון .אבער טאמער עס איז דא אן הכבדת נסתרה .ער טוט די עבירה ,און ער קרעכצט בשעת
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~ט~ שיחות ודברות קודש -וויען
הונדערט און צוואנציג טויזנט מענטשן .און זיי האבן הלב פונעם אייבערשטען ,אז דער מענטש וועט
געזינדיגט ,און דער אייבערשטער האט געשיקט נישט תשובה טון ,איז דאך נישט דא וואס צו ווארטן.
יונה צו נינוה ,גיי זאג זיי אז ביז פערציג טאג גייט קץ כל בשר ,איך קוק שוין אויף דעם קץ וואס וועט
נינוה ווערן איבערגעדרייט .און ווען זיי האבן עס זיין ,והנני משחיתם את הארץ.
געהערט ,האבן אלע מענטשען פון די שטאט תשובה
*
געטון .מען געפונט נישט אויף קיין שום פלאץ ,אז
דער אייבערשטער זאל שיקן א נביא פאר דעם ,אז מען זעהט אין די קומענדיגע פרשה ,ווען דער
ער זאל זיי מוכיח זיין אז זיי זאלן תשובה טון .די אייבערשטער האט איבערגעדרייט סדום ,האט דער
גאנצע וועלט איז פול מיט חוטאים ,און עס איז באשעפער געזאגט ,ארדה נא ואראה הכצעקתה
נישט געווען נביאים וואס זענען ארומגעגאנגען אין הבאה אלי עשו כלה ,ואם לא אדעה (בראשית יח-כ).
די שטעטלעך זאגן אז עס גייט קומען אן עונש. פארוואס האט דער באשעפער נישט געשיקט
יעדער ווייסט אז אויב מען זינדיגט ,גייט קומען אן אברהם אבינו ,ער זאל קודם מתרה זיין סדום ,וואס
עונש .וואס איז נינוה געווען אנדערש ,אז דער עס גייט קומען ,אז מען וועט איבערדרייען סדום,
אייבערשטער האט געשיקט יונה הנביא אז ער זאל און מען זאל טון תשובה .דער באשעפער האט
זיי מוכיח זיין. קיינעם נישט געשיקט .נינוה איז געווען א שטאט
וואס מען האט געזינדיגט ,און דער באשעפער האט
דער פסוק זאגט אויף נינוה ,אז עס איז געווען עיר געשיקט יונה הנביא ,אז ער זאל גיין אויף נינוה ,און
גדולה לאלקים ,עס איז געווען זייער א גרויסע ער זאל זיי מתרה זיין אז נינוה נהפכת (יונה ג-ד) ,עס
שטאט .וואס מיינט 'לאלקים' .די רד"ק טייטשט ,ווען גייט ווערן איבערגעדרייט .און זיי האבן תשובה
מען וויל זאגן אויף א זאך אז עס איז זייער גרויס, געטון .סדום איז יא נהפך געווארן ,פארוואס האט
דערמאנט מען דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,ווייל דער מען נישט געשיקט אברהם אבינו אויף סדום ,אז ער
אייבערשטער איז דאך אויך זייער גרויס .אז מען וויל זאל זיי ווארענען וואס עס קומט.
געבן א משל אויף א גרויסע שטאט ,זאגט מען
לאלקים ,עס איז אזוי גרויס ווי דער אייבערשטער. ווייל סדום איז דעמאלט געווען חטאתם כי רבה ,עס
ער ברענגט א משל ,הררי אל (תהלים לו-ז) ,גרויסע איז געווען אזוי גרויס דער חטא ,אז דער באשעפער
בערג רופט מען אן אל .א גרויסע השתוקקות רופט האט געוואוסט אז עס איז דא אן הכבדת הלב אויף
מען אן "שלהבת-יה" .דא איז אויך אזוי ,עיר גדולה זיי ,אז זיי זאלן נישט קענען קיין תשובה טון .ארדה
לאלקים ,עס איז געווען זייער א גרויסע שטאט. נא ,זאגט רש"י ,לסוף מעשיהם ,איך קוק אויף זייערע
מעשים ,דא וועט נישט זיין קיין תשובה ,עס איז א
איך האב געהערט די וואך א דבר פלא .נאכן דור שאד צו שיקן אז מען זאל זיי מעורר זיין צו תשובה.
המבול איז דאך די וועלט געווען ערליך .עס איז נינוה איז מעגליך אז זיי זאלן תשובה טון ,האט דער
געבליבן נאר נח מיט זיינע קינדער ,און ער האט באשעפער געשיקט מעורר זיין .אבער דארט ווי עס
אויפגעשטעלט א פרישע דור ,אלעס איז צוגעגאנגען איז דא אן הכבדת הלב פונעם אייבערשטען ,איז
ערליכערהייט ,על כל פנים די ערשטע דורות .ביז נישט דא וואס מען זאל שיקן מעורר זיין צו תשובה.
עס איז געקומען נמרוד ,וואס נמרוד איז געווען אן אויף סדום איז געווען חטאתם כבדה מאד ,אז עס
אייניקל פון חם .און דער פסוק (בראשית י-ח) זאגט איז כבדה מאד ,איז דא אן הכבדת הלב זיי זאלן נישט
אויף נמרוד ,הוא החל להיות גבור בארץ ,הוא היה תשובה טון ,איז געקומען תיכף דער עונש פון
גבור ציד לפני ה' ,ער איז געווען דער ערשטער הפיכת סדום .נינוה האט דער אייבערשטער
להמריד כל העולם על הקדוש ברוך הוא בעצת דור געשיקט קודם יונה הנביא אז ער זאל זיי מוכיח זיין.
הפלגה ,נמרוד איז געווען דער ערשטער וואס האט
***
אנגעהויבן צו זיין א גיבור ציד לפני ה' ,ער האט מורד
געווען אינעם אייבערשטען .ביז דעמאלטס האט זיך איך האב געטראכט נאך א נקודה ,וואס איז נוגע צו
קיינער נישט געטרויעט .נח האט נאך דעמאלטס יונה הנביא מיט די שטאט נינוה ,וואס עס איז א
געלעבט ,ער האט מיטגעהאלטן דעם מבול ,און פון מוסר השכל .נינוה איז געווען א גרויסע שטאט ,דער
דעסטוועגן דאך האט נמרוד ממריד געווען. פסוק (יונה ג-ג) זאגט ,אז עס האבן געוואוינט דארט
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~י~ שיחות ודברות קודש -וויען
את נינוה ,ער האט געבויט נינוה .נינוה איז געווען א עס שטייט אין פסוק נאכדעם ,ותהי ראשית ממלכתו
שטאט וואס מען האט געבויט לשם שמים ,מען האט בבל וארך ואכד וכלנה בארץ שנער ,מן הארץ ההוא
עס געבויט ערליך ,מען האט עס געבויט ווייל מען יצא אשור ,אשור איז אוועקגעגאנגען מן הארץ
האט זיך געוואלט אפטיילן פון נמרוד .א זיידע לייגט ההוא ,און ער האט זיך אויפגעבויעט די שטאט
אריין א קדושה אויף א פלאץ אז עס זאל זיך האלטן נינוה ,ואת רחובות עיר ואת כלח .טייטשט רש"י,
ערליך ,האט עס זיך אנגערופן טויזנטער יאר אשור האט געזעהן אז זיינע קינדער גייען קאליע
שפעטער ביי די מעשה פון יונה .ווען נינוה זינדיגט, ווערן דא ביי נמרוד .נמרוד איז דאך א גיבור ציד ,ער
זאגט דער רבונו של עולם ,איך קען נישט לאזן אז זיי איז ממריד אינעם אייבערשטען .ווי אזוי קען איך
זאלן זינדיגן ,איך גיי שיקן יונה הנביא זאל זיי מוכיח ערציען מיינע קינדער ,ווען איך בין דא נעבן א נמרוד
זיין אויף זייערע חטא ,אפשר וועלן זיי תשובה טון. וואס איז ממריד אינעם אייבערשטען ,כיון שראה
אויף קיין שום מקום האט דער אייבערשטער נישט אשור את בניו שומעין לנמרוד ,ומורדין במקום
געשיקט א נביא זאל מוכיח זיין .אשור ,וואס איז לבנות המגדל ,זיי ווילן מיטהאלטן מיט נמרוד ,יצא
ארויסגעגאנגען זיך אפטיילען פון נמרוד ,און ער מתוכם (ב"ר לז-ד) ,האט ער איבערגעלאזט נמרוד ,און
גייט מאכן א שטאט פ אר זיך כדי צו האלטן זיינע ער איז אוועקגעגאנגען אויף אן אנדערן פלאץ ,און
קינדער ערליך ,מוז איך רחמנות האבן אויף די דארט האט ער אויפגעבויעט פרישע שטעט .איינס
שטאט. איז געווען נינוה ,רחובות עיר ,כלח ,רסן ,פיר
אנדערע שטעט האט ער אויפגעבויעט פאר זיין
די שטאט נינוה ווערט אנגערופן אז עס איז געווען א משפחה.
עיר גדולה לאלקים ,דאס איז געווען אן עיר גדולה
וואס איז געבויט געווארן 'לאלקים' ,עס איז געבויט עס איז א געוואלדיגער מוסר השכל ,ער האט
געווארן 'לשם שמים' פארן אייבערשטען .און אז מען געזעהן אז עס דרייט זיך ארום א רשע ,א נמרוד,
בויט א זאך לשם שמים פארן אייבערשטען ,האט וואס החל להיות גבור ציד לפני ה' .ווי אזוי קען איך
דער אייבערשטער געהיטן די שטאט ,אז עס זאל האלטן מיינע קינדער אין אזא פלאץ ,איך מוז
נישט ווערן איבערגעדרייט .און יונה איז געגאנגען אוועקגיין פון דא .איך מוז גיין אויף א פלאץ וואס
זאגן נבואה ,און עס האט געהאלפן די נבואה ,אלע עס וועט זיין נאר ערליך ,מיינע קינדער זאלן נישט
האבן תשובה געטון ,פונעם מלך האבן אלע זעהן קיין נמרוד .איך דארף אנהייבן צו פירן אן
צוריקגעגעבן חמס אשר בכפיהם ,און אפילו מען ערליכע שטאט .עס איז נישט געווען אזוי ווי היינט,
האט געהאט אריינגעבויט א קורה אינעם הויז ,זאגט אז ער גייט וואוינען פון איין פלאץ אויף אן אנדער
די גמרא (תענית טז ,).האט מען צוווארפן דעם הויז פלאץ ,עס איז געווען נאך א מבול ,די וועלט איז
און מען האט עס צוריקגעגעבן .אלע האבן תשובה געווען חרוב .אז ער איז אוועקגעגאנגען ערגעץ
געטון .דאס איז דער כח פון א מענטש וואס טוט א אנדערש ,איז טייטש ,אז ער איז ארויסגעגאנגען
דבר טוב .ער האט נישט נאר געטון דעם דבר טוב ערגעץ אין א מדבר ,אין א פלאץ וואס עס איז נישט
פאר זיך יעצט ,נאר יארן שפעטער ,האט עס א געווען גארנישט ,און ער האט געמוזט אנהייבן צו
פעולה וואס האט געהאלפן ,אז נינוה איז געווען בויען א פרישע שטאט וכדומה ,און ער האט
אנדערש .אין אלע מקומות האט מען נישט געשיקט אויפגעבויט פיר שטעט פאר זיינע דורות שפעטער,
קיין נביא ווען מען האט געזינדיגט ,נאר אויף נינוה אז זיי זאלן נישט נאכגיין נאך נמרוד.
האט דער אייבערשטער רחמנות געהאט .עס איז
געבויט געווארן לשם שמים ,עס איז אן עיר גדולה אשור איז געווען דער ערשטער וואס האט געבויט
לאלקים ,עס איז געבויט געווארן לאלקים ,האט דער א שטאט לשם שמים .יעדער איינער איז
אייבערשטער אהין געשיקט יונה הנביא זאל זיי נאכגעגאנגען נאך נמרוד ,און ער האט געזעהן אז עס
מוכיח זיין. טויג נישט ,ער גייט מאכן אן עקסטערע מדינה פאר
זיך ,און דארט גייט ער זיך האלטן ערליך .אשור איז
די אותיות פון 'נינוה' .איז יונה נ' .די אות נו"ן זאגט די געווען דער ערשטער וואס איז ארויסגעגאנגען פון
גמרא (ברכות ד ):ווייזט אויף נפילה .פארדעם שטייט די שטאט ,כדי זיך אפצוטיילן פון נמרוד .די ערשטע
נישט קיין אות נ' אין אשרי ,וועגן נפילתן של ישראל שטאט וואס ער האט געבויט איז געווען נינוה ,ויבן
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~יא~ שיחות ודברות קודש -וויען
ביידע נקודות זעהט מען דא אין די פרשה .די מים (עמוס ה-ב) ווערט נישט דערמאנט קיין נו"ן .בשעת
האט זיך געבענקט צום אייבערשטען מער ווי אלע מען האט עס א נאמען געגעבן נינוה ,האט דער
אנדערע ברואים וואס דער באשעפער האט באשאפן, אייבערשטער שוין אריינגעגעבן ,אז מען זאל עס א
ווייל עס איז געווען ורוח אלקים מרחפת על פני נאמען געבן נינוה .ווייל 'נינוה' איז 'נ' יונה' ,עס וועט
המים .אז מען דרייט זיך נעבן קדושה ,עס איז נעבן א קומען א צייט וואס 'נ' ,עס וועט זיין א נפילה דארט,
רוח אלקים ,איז דאס משפיע אז אפילו א גשמי ,אפילו און 'יונה' ,מען וועט שיקן יונה הנביא זאל זיי גיין
די וואסער ,האט געוואלט זיין נאנט צום מוכיח זיין אויף וואס זיי האבן געטון .ווייל א זאך
אייבערשטען .אז מען דרייט זיך צווישן ערליכע יודען, וואס מען טוט ערליך ,לאזט עס איבער א קדושה
מען דרייט זיך צווישן צדיקים ,מען דרייט זיך צווישן אויף דעם מקום ,אז מען זאל עס שפעטער היטן פון
חכמי ישראל ,קלעבט זיך אן די קדושה וואס איז דא, הימל.
און עס גייט אריבער אויפן מענטש .די מים האט קונה
געווען פונעם רוח אלקים וואס איז געווען מרחפת על מען זעהט אז א ספר תורה קען מען שרייבן נאר
פני המים ,איז געבליבן א שטענדיגע תשוקה פונעם מיט כתב אשורית .עס איז דא א מחלוקת אין די
וואסער צום אייבערשטען. גמרא (סנהדרין כב ).וואס דער כתב אשורית איז .איין
פשט איז ,אז דאס איז א כתב פון אשור .אשור האט
און די היפוך ,אשור האט געזעהן אז נמרוד גייט געשריבן דעם כתב ,און דעם כתב האט מען בוחר
נישט אויפן ריכטיגן וועג ,און ער האט מורא געהאט געווען אז מען זאל שרייבן דערמיט די תורה
אז עס וועט זיך אנקלעבן פון נמרוד אויף אים ,איז הקדושה .פון אלע פעלקער האט מען נישט
ער געגאנגען ,און ער האט געבויט די שטאט נינוה, געטראפן נאר אשור ,זייער כתב איז חשוב ,אז מען
און דער אייבערשטער האט געהאלטן אן אויג אויף זאל שרייבן דערמיט ספרי תורה מיט תפילין און
די שטאט נינוה ,אז אפילו ווען זיי האבן געזינדיגט, מזוזות .יא ,דער אשור איז געווען דער ערשטער
האט דער באשעפער געשיקט יונה הנביא ,אז ער וואס האט זיך אנגענומען פאר כבוד שמים ,ער האט
זאל זיי מוכיח זיין ,אז זיי זאלן זיך צוריקקערן צום איבערגעלאזט נמרוד ,און געבויט א נייע מדינה ,כדי
אייבערשטען. זיינע קינדער זאלן נישט נגרר ווערן נאך נמרוד ,זיין
כתב ,האט דער אייבערשטער געזאגט ,יפת אלהים
מען לערנט זיך אראפ די חשיבות פון וואס א יוד ליפת וישכן באהלי שם ,אז עס זאל בלייבן
טוט ,אז עס לאזט איבער א רושם .אפילו ווען מען אינעווייניג.
זעהט נישט די פירות אויף די מינוט ,פון דעסטוועגן
דאך בלייבט איבער א רושם של קדושה אויף מען זעהט אז אויף לעתיד שטייט (ישעיה כז-יג) ,ובאו
שפעטער ,אויף בנים ובני בנים .טויזנט יאר האובדים בארץ אשור ,והנדחים בארץ מצרים,
שפעטער נאכדעם וואס אשור האט געבויט נינוה, והשתחוו לה' בהר הקודש בירושלים .נאר די אובדים
איז געווען די מעשה פון יונה הנביא .און דער פון אשור וועלן קומען ,און די נדחים פון מצרים? די
באשעפער האט געהאט א חשבון ,טויזנט יאר צוריק אובדים בארץ אשור ,וועלן אלע קומען לעתיד לבוא,
איז דא געווען א גוי ,א בן נח ,וואס האט מקדש והיה ה' למלך על כל הארץ ,ביום ההוא יהיה ה' אחד
געווען שם שמים ,און ער האט געבויט נינוה ,האט ושמו אחד .נאר די אובדים בארץ אשור וועלן קומען
דער באשעפער צוריקגעהאלטן זיי זאלן נישט די ערשטע .ווייל אשור איז געווען די מדינה וואס
זינדיגן .און דאס איז א לימוד פאר אונז אויך ,מען איז געבויט געווארן פאר כבוד פונעם אייבערשטען,
זאל גיין בדרכי התורה ,זיך אפלערנען פון די וועגן איז די אובדים בארץ אשור ,די וועלן זיין והשתחוו
פון די אבות ,ווי אזוי מען דארף זיך צו פירן .און מיר לה' בהר הקדש.
זאלן זוכה זיין אלע א קעגן צו גיין משיח צדקינו,
*
במהרה בימינו אמן.
קול מעדני מלך וויען – MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817
הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו 1.84..44.141
פרשת נח תשפ"ו לפ"ק ~יב~ שיחות ודברות קודש -וויען
