gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫דברי חיזוק‬ ‫פרשת נח‬ ‫תורת אמת ‪ -‬איך בין אזוי נידריג און געפאלן‪,‬‬ ‫אמרי פנחס ‪ -‬וויאזוי קען איך האבן חן ביי‬ ‫בין איך דען נישט גענצליך איבריג אויף דער‬ ‫השי"ת? [עמוד ג]‬ ‫וועלט? [עמוד יט]‬ ‫רביה"ק מסאטמאר ‪ -‬מוסיף זיין אייגענע‬ ‫זכרון זאת ‪ -‬דורך שבת קודש ווערט מען‬ ‫מעשים טובים‪ ,‬כאטש וואס מען איז נישט‬ ‫געזונט און שטארק [עמוד כב]‬ ‫מחוייב [עמוד ד]‬ ‫אור לשמים ‪ -‬עס לוינט זיך נישט צו זיין א בעל‬ ‫הרה"ק מרוז'ין ‪ -‬פרוביר נישט צו שפרינגען‬ ‫גאוה! [עמוד כד]‬ ‫העכער דיינע מדריגות! [עמוד ו]‬ ‫זרע קודש ‪ -‬די גאנצע מסירות נפש און עבודת‬ ‫אך פרי תבואה ‪ -‬זיי זיך משתתף אין דיין חבר'ס‬ ‫ה' פון נח זענען משפיע פאר דיר! [עמוד ח]‬ ‫צער‪ ,‬אזוי קענסטו פועל'ן א ישועה פאר אים‬ ‫[עמוד כה]‬ ‫זכרון זאת ‪ -‬א איד וואס איז דבוק אינעם‬ ‫אויבערשטן ווערט קיינמאל נישט אין כעס‬ ‫מי השלוח ‪ -‬דער כח פון בטחון קען דיר‬ ‫[עמוד י]‬ ‫שטארקן אפילו אין די שווערסטע מצבים!‬ ‫[עמוד כט]‬ ‫תולדות יעקב יוסף ‪ -‬ווען מען נעמט אן די‬ ‫יסורים מיט א שמחה‪ ,‬איז מען ממתיק אלע‬ ‫אור לשמים ‪ -‬אינזין האבן ביים ווארט 'ברוך'‬ ‫דינים! [עמוד י]‬ ‫פונקט ווי ביים שם [עמוד ל]‬ ‫תפארת שלמה ‪ -‬אינזין האבן ביים דאווענען‬ ‫רביה"ק מסאטמאר ‪ -‬ווען נישט די הילף פון די‬ ‫נאר פאר גלות השכינה‪ ,‬און אויטאמאטיש‬ ‫'פרומע' וואלטן די ציונים קיינמאל נישט‬ ‫וועלן שוין די גשמיות'דיגע פראבלעמען אויך‬ ‫געקענט אויספירן זייערע פינסטערע פלענער‬ ‫מסודר ווערן [עמוד יג]‬ ‫[עמוד לב]‬ ‫אמרות משה – דאווענען מיט ענוה און מיט‬ ‫עבודת ישראל ‪ -‬מיט וואספארא פנים קען איך‬ ‫חיות [עמוד יד]‬ ‫מיר שטעלן בעטן מחילה פון השי"ת?‬ ‫אמרי אמת ‪ -‬דער אויבערשטער קוקט אויף‬ ‫[עמוד מ]‬ ‫דיין פנימיות'דיגע גוטס! [עמוד טו]‬ ‫הרה"ק מרוזין זי"ע ‪ -‬דברי חיזוק להזמנים של‬ ‫בית אהרן ‪ -‬דער וואס איז מתפלל פערציג טעג‪,‬‬ ‫עקבתא דמשיחא [עמוד מג]‬ ‫וועט זיכער געהאלפן ווערן! [עמוד יז]‬ ‫חידושי הרי"ם ‪ -‬אפילו דער גרעסטער איד‬ ‫בית אהרן ‪ -‬דער אויבערשטער נעמט אן די‬ ‫דארף שטענדיג האבן חיזוק [עמוד מו]‬ ‫תפילות פון די צעבראכענע אידן! [עמוד יח]‬ ‫זיך איינצושרייבן צו באקומען וועכנטליך די גליון‬ ‫ווי אויך פאר סיי וואספארא באמעקונגען‬ ‫רופט ‪ /‬טעקסט צו מכון דברי חיזוק אויף ‪845-886-0123‬‬ ‫און לאזט א מעסעדזש אויפן סיסטעם‬ ‫אדער שיקט אן אימעיל צו‬ ‫‪dc8458860123@gmail.com‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫חלק ניכר מקונטרס הזה הוא מעשי ידי אומן של‬ ‫הרב רבי יוסף זצ"ל ב"ר אברהם שמואל יהודא שליט"א‪,‬‬ ‫שהעתיק‪ ,‬ערך‪ ,‬וליבן חלק ניכר מקונטרס הזה‪ ,‬אשתקד פר' נח תשפ"ו‬ ‫נדפס לזכרו ולעילוי נשמתו‬ ‫יה"ר שזכות הרבים יעמוד לו ולדורותיו לנצח ולנצחים‬ ‫‪-‬א‪-‬‬ ‫וויאזוי קען איך האבן חן ביי השי"ת?‬ ‫וְ נֹח ָמ ָצא ֵחן ְב ֵעינֵ י ה' (ו ח)‬ ‫און נח האט געפינען חן אין די אויגן פון השי"ת‬ ‫הרה"ק רבי פנחס קאריצער זי"ע האט געטייטשט‪' :‬ונח'‪ ,‬ווען א איד איז נח לבריות‪,‬‬ ‫ער פירט זיך מיט מדות טובות בין אדם לחבירו‪ ,‬דעמאלטס 'מצא חן בעיני ה''‪ ,‬איז‬ ‫ער זוכה צו האבן חן ביי השי"תא‪.‬‬ ‫א אמרי פנחס השלם פ' נח (אות י"ז)‪ :‬ממוה"ר רפאל ז"ל‪ ,‬מחמת שהיה נח לבריות‬ ‫מצא חן‪.‬‬ ‫‪-‬ג‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬ב‪-‬‬ ‫מוסיף זיין אייגענע מעשים טובים‪ ,‬כאטש וואס מען איז נישט מחוייב‬ ‫ֵא ֶּלה תוֹ לְ ד ֹת נֹח (ו‪ ,‬ט)‬ ‫דאס זענען די קינדער פון נח‬ ‫רש"י ערקלערט‪ ,‬אז די כוונה פון דעם פסוק איז אויף די מעשים טובים פון‬ ‫נח [אזויווי דער פסוק איז ממשיך‪ ,‬אז נח איז געווען א צדיק]‪ ,‬ווייל דער עיקר‬ ‫קינדער פון די צדיקים איז‪ ,‬זייערע גוטע מעשים‪.‬‬ ‫מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע ברענגט פונעם הייליגן בני יששכר זי"ע (מאמרי‬ ‫ראש השנה‪ ,‬צילא דמהימנותא‪ ,‬ז)‪ ,‬אז דער חילוק צווישן 'מצוות' און 'מעשים טובים'‬ ‫איז‪ ,‬אז 'מצוות' גייט ארויף אויף די זאכן וואס מען איז מחוייב מצד הדין‪,‬‬ ‫און 'מעשים טובים' גייט ארויף אויף די זאכן וואס א מענטש לייגט אליין צו‪,‬‬ ‫כאטש וואס ער איז נישט מחוייב‪.‬‬ ‫לויט דעם קען מען ערקלערן‪ ,‬אז דאס וואס רש"י זאגט‪ ,‬אז די כוונה פון‬ ‫"אלה תולדות נח"‪ ,‬איז אויף מעשים טובים‪ ,‬רעדט ער פון די קרבנות וואס‬ ‫נח האט מקריב געווען נאכן מבול‪ ,‬וואס אויף דעם איז ער נישט געווען‬ ‫מחוייב‪ ,‬דעריבער ווערט דאס אנגערופן 'מעשים טובים'‪.‬‬ ‫מען זעט פון די פסוקים שפעטער‪ ,‬אז דורך די קרבנות וואס נח האט מקריב‬ ‫געווען‪ ,‬האט דער אויבערשטער געשוואוירן אז ער וועט מער נישט ברענגען‬ ‫קיין מבול‪ ,‬און די סיבה איז טאקע צוליב דעם וואס נח האט דא געטון א‬ ‫‪-‬ד‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫זאך פון זיין אייגענעם ווילן וואס דער אויבערשטער האט אים נישט באפוילן‬ ‫דערויף‪ ,‬וואס נאר אויף אזא סארט ענין באקומט מען שכר אויף דער וועלט‬ ‫(זע מהרש"א סוטה יד‪ ,).‬קומט אויס‪ ,‬אז נאר דורך די קרבנות איז געבליבן קינדער‬ ‫פאר נח‪ ,‬און זיינע דורות האבן זיך געקענט ווייטער ציען‪.‬‬ ‫אויב אזוי קומט אויס‪ ,‬אז דער פשוט'ער פשט פונעם פסוק "אלה תולדות‬ ‫נח"‪ ,‬וואס גייט ארויף אויף די קינדער פון נח‪ ,‬איז פאראייניגט מיט דעם דרש‬ ‫פון דעם פסוק [אז מען רעדט פון זיינע מעשים טובים]‪ ,‬ווייל נאר דורך זיינע‬ ‫גוטע מעשים וואס ער האט אליין צוגעלייגט‪ ,‬וואס דאס איז די קרבנות‪ ,‬נאר‬ ‫דורכדעם זענען זיינע קינדער געבליבןב‪.‬‬ ‫ב טיב לבב (עמ' כז)‪ :‬וכתב הבני יששכר לפרש מה שמורגל בדברי חז"ל בכמה מקומות‬ ‫הלשון מצוות ומעשים טובים‪ ,‬דלכאורה היינו הך‪ ,‬וביאר דמצוות קאי על מה‬ ‫שמחוייבים מצד הדין ומעש"ט פירושו מה שמוסיפים מעצמו על החיוב עיי"ש‪ .‬ובזה‬ ‫יבואר הכתוב אלה תולדות נח ופירש"י שעיקר תולדותיהן של צדיקים מעשיהם‬ ‫הטובים‪ ,‬דכוונתו על מה שהקריב הקרבנות אחר המבול שבזה הציל את העולם שלא‬ ‫יבא עוד מבול‪ ,‬שזה נקרא 'מעשים טובים' על שהיה בלי ציווי והדרש מקושר עם‬ ‫הפשט שעל ידי שעשה מעש"ט דהיינו הקרבנות נשארו לו תולדות בעולם‪ .‬ולפי"ז‬ ‫מובן מה שהפסיק לספר בשבחו‪ ,‬שזה שייך שפיר לרישא דקרא‪ ,‬שרק על ידי שהיה‬ ‫צדיק והרבה מעשים טובים יותר מהחיוב והקריב הקרבנות‪ ,‬מזה בא בשכרו שנשארו‬ ‫לו תולדות בעולם‪.‬‬ ‫‪-‬ה‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬ג‪-‬‬ ‫פרוביר נישט צו שפרינגען העכער דיינע מדריגות!‬ ‫ֵא ֶּלה תוֹ ְלד ֹת נֹח נֹח ִאיש צ ִדיק ָת ִמים ָהיָ ה ְבדֹר ָֹתיו (ו ט)‬ ‫דאס זענען די קינדער פון נח‪ ,‬נח איז געווען א צדיק א 'תמים' אין זיינע דורות‬ ‫רש"י טייטשט אז די ווערטער "תולדות נח" גייען ארויף אויף זיינע מעשים טובים‪.‬‬ ‫דער הייליגער רוז'ינער זי"ע איז מבאר‪ ,‬אז ווען א צדיק קומט אן צו א געוויסע הויכע‬ ‫מדריגה אין עבודת ה' לויט זיינע השגות‪ ,‬דארף ער זיך היטן נישט צו קוקן און פרובירן‬ ‫צו גיין העכער ווי זיין מדריגה‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט ביי משה רבינו (שמות ג ו) 'ויסתר‬ ‫משה פניו כי ירא מהביט אל האלוקים'‪ ,‬ווייל ווען א מענטש פרובירט צו דינען‬ ‫השי"ת מיט עבודות וואס זענען העכער ווי זיינע מדריגות‪ ,‬קען ער דורכדעם האבן‬ ‫גאר גרויסע ירידות ח"ו‪.‬‬ ‫די עצה וויאזוי א מענטש קען זיין אפגעהיטן פון שפרינגען צו מדריגות וואס באלאנגען‬ ‫נישט צו אים‪ ,‬איז דורכדעם וואס ער איז זיך מתבונן און טראכט אריין‪" :‬ווי אזוי איז‬ ‫מעגליך אז איך‪ ,‬א בשר ודם‪ ,‬זאל קענען גיין אינעם פאלאץ פונעם מלך מלכי המלכים‪,‬‬ ‫איך בין דאך ממש עפר ואפר"‪ ,‬און דורכדעם וואס ער איז זיך מתבונן אין זיין שפלות‪,‬‬ ‫וועט ער זיין אפגעהיטן פון זוכן עבודות וואס איז העכער זיין מדריגה‪.‬‬ ‫דאס זאגט לערנט אונז דער פסוק‪' :‬אלה תולדות נח'‪ ,‬ווען א מענטש איז שוין‬ ‫אנגעקומען צו 'תולדות נח'‪ ,‬דהיינו ער האט אסאך מעשים טובים‪ ,‬און ער דינט‬ ‫השי"ת מיט א הויכע מדריגה לויט זיינע השגות‪ ,‬דעמאלטס 'נח'‪ ,‬דארף ער זיך שוין‬ ‫אפרוען און אפשטעלן‪ ,‬און נישט פרובירן צו קוקן און גיין העכער ווי זיין מדריגה‪ ,‬נאר‬ ‫‪-‬ו‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫ער זאל זיך מתבונן זיין אז ער איז דאך נישט מער ווי 'עפר ואפר'‪ ,‬ממילא דארף ער זיך‬ ‫אפלערנען פון דעם 'יסוד העפר' וואס רועט שטענדיג אויף איין פלאץ‪ .‬און מיט דעם‬ ‫איז פארענטפערט די כפל הלשון פון 'נח נח'‪.‬‬ ‫ס'איז אבער וויכטיג צו געדענקען‪ ,‬אז אפילו א מענטש דארף טאקע זיין ביי זיך‬ ‫בשפלות אזוי ווי 'עפר'‪ ,‬וואס 'עפר' איז דאך די נידריגסטע פון די פיר יסודות 'אש‬ ‫מים רוח עפר'‪ ,‬דאך מיינט דאס נישט ח"ו אז ער זאל זיין בעצבות ומרה שחורה‬ ‫ח"ו‪ ,‬אדרבה‪ ,‬ער דארף זיין בשמחה אז מיט דעם אלעם איז ער זוכה צו דינען‬ ‫השי"ת‪ .‬א רמז דערצו איז (פיוט לכה דודי) 'סוף מעשה במחשבה תחלה'‪ ,‬דהיינו אפילו‬ ‫א מענטש איז ביי זיך בבחינות 'סוף מעשה'‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויפן 'יסוד העפר'‬ ‫וואס איז די לעצטע און נידריגסטע פון אלע יסודות‪ ,‬דאך 'במחשבה תחלה'‪,‬‬ ‫'במחשבה' איז אותיות 'בשמחה'‪ ,‬דהיינו אז די ערשטע זאך דארף ער וויסן צו זיין‬ ‫שטענדיג בשמחהג‪.‬‬ ‫ג עירין קדישין פ' נח‪ :‬אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים היה בדורותיו את האלקים התהלך‬ ‫נח‪ .‬ופירש"י ז"ל תולדותיהם של צדיקים מעשים טובים וכו'‪ ,‬דהנה כשהצדיק בא למדרגה‬ ‫הגדולה עד אין חקר‪ ,‬שמביא חכמתו בכל מעשיו הטובים וקיום רצון השי"ת‪ ,‬אזי צריך‬ ‫להשפיל את עצמו ולא להסתכל ח"ו למעלה ממדריגתו‪ ,‬כדכתיב במשה כי ירא מהביט אל‬ ‫האלקים‪ ,‬והעצה לזה שיתבונן במחשבתו האיך אני בשר ודם יכול לילך בהיכל המלך ואני‬ ‫עפר ואפשר‪ ,‬והגם שלפי השכל בחי' עפר הוא המדריגה התחתונה מכל הד' יסודות אש רוח‬ ‫מים עפר‪ ,‬אמנם סוף מעשה בחשבה תחלה‪ ,‬על כן בחי' עפר הוא דוקא במחשבה‪ ,‬אותיות‬ ‫בשמחה‪ .‬וזהו פירוש אלה תולדות נח‪ ,‬היינו כשבא למדריגה הגדולה הנ"ל שנקרא תולדות‬ ‫נח (שהם המעשים טובים)‪ ,‬צריך לעמוד ולא להביט למעלה‪ ,‬וזה יש ללמוד מיסוד העפר שהוא‬ ‫דומם ונח‪ ,‬וזהו נח נח‪.‬‬ ‫‪-‬ז‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬ד‪-‬‬ ‫די גאנצע מסירות נפש און עבודת ה' פון נח זענען משפיע פאר דיר!‬ ‫נֹח ִאיש צ ִדיק ָת ִמים ָהיָ ה ְבדֹר ָֹתיו ֶּאת ָה ֱאל ֹ ִהים ִה ְתה ֶּל ְך נֹח (ו ט)‬ ‫נח איז געווען א צדיק א 'תמים' אין זיינע דורות‪ ,‬נח איז געגאנגען‬ ‫מיט'ן אויבערשטן [ער איז געווען דבוק צו אים]‬ ‫דער הייליגער ראפשיצער רב זי"ע ברענגט בשם דעם אלשיך הק' וואס איז מדייק‬ ‫דעם לשון רבים פונעם ווארט 'בדורותיו'‪ ,‬וואס לכאורה וואלט געדארפט שטיין‬ ‫'בדורו' בלשון יחיד‪ ,‬אזויווי מיר געפינען ווייטער (ז א) אז הקב"ה האט געזאגט פאר‬ ‫נח 'כי אותך ראיתי צדיק לפני בדור הזה'‪ ,‬און עס שטייט נישט בלשון רבים‬ ‫'בדורות הללו'‪.‬‬ ‫נאר דער סדר פון די צדיקים איז‪ ,‬אז זיי דינען השי"ת מיט אלע כוחות וואס ליגט‬ ‫אין זיי‪ ,‬וואס אין דעם איז אויך אריינגערעכנט די אלע דורות וואס וועלן‬ ‫ארויסקומען פון זיי (וואס אלע זיינע דורות זענען נכלל אין אים)‪ .‬און ווען דער צדיק איז‬ ‫מקבל אויף זיך דעם עול מלכות שמים‪ ,‬איז דאס משפיע אויף אלע זיינע דורות‬ ‫וואס זענען נכלל אין אים‪ ,‬און נאכדעם ווען זיין קומען אראפ אויף די וועלט‪ ,‬קען‬ ‫יעדער איינער פון זיי בפרטיות מקבל זיין אויף זיך דעם עול מלכות שמים מיט א‬ ‫שלימות‪.‬‬ ‫קומט אויס אז די גאנצע עבודה פון נח‪ ,‬וואס ער האט געדינט השי"ת און מקבל‬ ‫געווען אויף זיך דעם עול מלכות שמים מיט מסירות נפש‪ ,‬שטייענדיג איינער‬ ‫‪-‬ח‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫אליינס אקעגן די גאנצע וועלט‪ ,‬דאס אלעס האט א השפעה אויפן גאנצן כלל‬ ‫ישראל ‪ -‬וואס אלע שטאמען פון נח ‪ -‬אז זיי זאלן אויך פארמאגן אין זיך די אלע‬ ‫הייליגע כוחות‪ ,‬און דאס אויך קענען אויספירן בשלימות‪ .‬און דאס איז מרומז אין‬ ‫די ראשי תיבות פונעם פסוק נ'ח א'יש צ'דיק ת'מים‪ ,‬וואס איז בגימטריא 'ישראל'‪,‬‬ ‫דאס ווייזט אז די אלע הייליגע כוחות פון די עבודה פון נח ליגט ביי יעדן איד‬ ‫באזונדער‪ .‬און דעריבער שטייט 'איש צדיק תמים בדורותיו' בלשון רבים‪ ,‬דאס איז‬ ‫מרמז אז נח איז געווען א 'צדיק תמים' מיט אלע זיינע דורות וואס זענען נכלל‬ ‫געווען אין אים‪ ,‬דהיינו אז ער האט געדינט השי"ת מיט אלע זיינע דורות‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק 'את האלקים התהלך נח'‪ ,‬דאס מיינט אז נח האט‬ ‫פארשפרייט השראת השכינה אין די גאנצע וועלט (ווייל דאס ווארט 'התהלך' ווייזט‬ ‫אויף השראת השכינה‪ ,‬אזוי דער פסוק זאגט (ויקרא כו יב) 'והתהלכתי בתוככם')‪ ,‬ווייל זיינע‬ ‫הייליגע כוחות ליגט אין יעדן איינציגסטן איד עד סוף כל הדורותד‪.‬‬ ‫ד זרע קודש (ריש פרשת נח)‪ :‬נח איש צדיק תמים היה בדורותיו כו'‪ .‬עיין באלשיך‬ ‫שהקשה למה לא כתיב בדורו‪ ,‬כמו שאמרו חז"ל (תנחומא נח‪ ,‬ה) אילו היה בדורו של‬ ‫אברהם אבינו ע"ה כו'‪ .‬וי"ל כי דרך הצדיקים לעבדו יתברך בכל כוחותם הנכללים‬ ‫בהם שהם יוצאי יריכם‪ ,‬כמו שנאמר (שמות א‪ ,‬ה) יוצאי ירך יעקב כו'‪ ,‬ולכל הנכללים‬ ‫בו פועל בקבלתו עול מלכות שמים‪ ,‬שאחר כך בהיותם בפרטיות יקבלו גם כן עול‬ ‫מלכות שמים בשלימות‪ ,‬ובנח היו נכללים כל ישראל שממנו נבנה העולם‪ ,‬ותמצא רמז‬ ‫שהר"ת של נ'ח א'יש צ'דיק ת'מים‪ ,‬גימטריא ישרא"ל‪ ,‬וזהו שנאמר שהיה צדיק תמים‬ ‫[בדורותיו]‪ ,‬בכל דורותיו שנכללים בו‪ ,‬וזהו שנאמר את האלהים התהלך נח‪ ,‬שפעל‬ ‫השראת והתפשטות השכינה‪ ,‬על דרך (ויקרא כו‪ ,‬יב) והתהלכתי בתוככם שהוא לשון‬ ‫טיול והתפשטות‪.‬‬ ‫‪-‬ט‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬ה‪-‬‬ ‫א איד וואס איז דבוק אינעם אויבערשטן ווערט קיינמאל נישט אין כעס‬ ‫ֶּאת ָה ֱאל ֹ ִהים ִה ְתה ֶּל ְך נֹח (ו‪ ,‬ט)‬ ‫נח איז געגאנגען מיטן אויבערשטן [ער איז געווען באהאפטן צו אים]‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע טייטשט‪' :‬נח' איז א לשון פון 'רואיגקייט'‪ ,‬דאס איז‬ ‫מרמז אז מען טאר נישט זיין קיין כעסן‪ ,‬נאר מען דארף זיך פירן מיט א רואיגקייט‪.‬‬ ‫דער פסוק איז מרמז‪" :‬את האלקים התהלך" – אויב א מענטש איז שטענדיג‬ ‫באהאפטן און דבוק אין השי"ת‪ ,‬דאן "נח" – איז ער זוכה זיך צו האלטן אלעמאל‬ ‫רואיג‪ ,‬און קיינמאל נישט ווערן אין כעסה‪.‬‬ ‫‪-‬ו‪-‬‬ ‫ווען מען נעמט אן די יסורים מיט א שמחה‪ ,‬איז מען ממתיק אלע דינים!‬ ‫צֹהר ת ֲע ֶּשה ל ֵת ָבה (ו‪ ,‬טז)‬ ‫[דער אויבערשטער האט געזאגט פאר נח‪ ]:‬דו זאלסט מאכן א באלייכטער פאר די תיבה‬ ‫דער הייליגער תולדות יעקב יוסף זי"ע שרייבט‪ :‬דאס ווארט 'צהר' קען מען שרייבן‬ ‫אויף דריי אופנים‪' :‬צרה'‪' ,‬רצה'‪ ,‬און 'צהר'‪ .‬דאס איז געווען די טיפע כוונה פונעם‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬א ז ער האט געזאגט פאר נח‪ ,‬אז ער זאל איבערדרייען פון 'צרה' [וואס‬ ‫ה זכרון זאת (ד"ה ונח מצא חן)‪ :‬את האלקים התהלך נח דהנה נח לשון נייחא דצריך להיות נייח‬ ‫ולא כעסן וכן הפרושים הנ"ל ומזה בא למדרגות הנ"ל וקאמר את האלקים התהלך‪ ,‬אם הוא‬ ‫תמיד דבוק בה'‪ ,‬נח על ידי זה בא נמי ממילא להיות נח‪.‬‬ ‫‪-‬י‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫ווייזט אויף אלע צרות און יסורים] צו 'רצה' [וואס איז א לשון פון 'באוויליגן']‪ ,‬און דאן‬ ‫וועט ווערן 'צהר' – א ליכטיגקייט‪ ,‬ווייל אלע דינים און צרות וועלן בטל ווערן און‬ ‫נמתק ווערן‪.‬‬ ‫נח האט אבער נישט געקענט ממתיק זיין די דינים‪ ,‬דעריבער האט ער אנגענומען די‬ ‫ווערטער פונעם אויבערשטן לויט זייער פשוט'ן פשט‪ ,‬אז ער זאל מאכן א באלייכטער‬ ‫פאר די תיבה‪ ,‬וואס דאס גייט ארויף אויף א פענסטער‪ ,‬און דעריבער זאגט דער פסוק‬ ‫(ח‪ ,‬ו)‪ ,‬אז אין די תיבה איז געווען א פענסטער‪.‬‬ ‫די סיבה פארוואס נח האט טאקע נישט געקענט ממתיק זיין די דינים איז‪ ,‬וויבאלד‬ ‫אברהם אבינו איז נאכנישט געווען אויף דער וועלט‪ ,‬און צוליב דעם האט נאך כמעט‬ ‫נישט עקזיסטירט קיין מידת החסד אויף דער וועלט‪ ,‬ווייל נאר אברהם אבינו האט‬ ‫מגלה געווען בשלימות די מידת החסד (זע רש"י בראשית יא‪ ,‬לב)‪ .‬דעריבער האט נח‬ ‫נישט געקענט ממתיק זיין די דינים‪ ,‬און צוליב דעם איז ליידער געקומען די מבול‪,‬‬ ‫אבער אברהם אבינו האט יא געקענט טרעפן די חסד וואס איז באהאלטן 'אין' די‬ ‫דינים‪ ,‬און דערמיט ממתיק זיין די דינים‪.‬‬ ‫לויט דעם יסוד קען מען ערקלערן דעם פסוק אין פרשת בהעלותך (במדבר י‪ ,‬ט)‪"ְ :‬ו ִכי‬ ‫ָתבֹאו ִמלְ ָח ָמה ְבא ְר ְצ ֶּכם על הצר הצ ֵֹרר ֶּא ְת ֶּכם ו ֲה ֵרע ֶֹּתם ב ֲחצ ְֹצר ֹת וְ נִ זְ כ ְר ֶּתם ִל ְפנֵ י‬ ‫יכם" [ווען איר וועט קומען אין א מלחמה אין אייער‬ ‫יכם וְ נוֹ ש ְע ֶּתם ֵמאֹיְ ֵב ֶּ‬ ‫ה' ֱאל ֹ ֵק ֶּ‬ ‫לאנד‪ ,‬אויף דעם שונא וואס האט אייך פיינט‪ ,‬זאלט איר בלאזן מיט טרומפייטער'ס‪,‬‬ ‫און דאן וועט איר דערמאנט ווערן פארן אויבערשטן‪ ,‬און איר וועט געהאלפן ווערן פון‬ ‫אייערע פיינט]‪ .‬דער פסוק איז מרמז‪" :‬וְ ִכי ָתבֹאו ִמ ְל ָח ָמה ְבא ְר ְצ ֶּכם" – אויב וועט‬ ‫קומען אויף אייך מלחמות און יסורים‪ ,‬איז די סיבה דערצו‪" :‬על הצר הצ ֵֹרר ֶּא ְת ֶּכם"‬ ‫‪ -‬יא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫– וויבאלד ס'איז געבליבן 'הצר'‪ ,‬און מען האט דאס נישט איבערגעדרייט צו 'רצה' און‬ ‫'צהר'‪ ,‬און די עצה וויאזוי מען קען יא ממתיק זיין די דינים איז‪" :‬ו ֲה ֵרע ֶֹּתם ב ֲחצ ְֹצר ֹת"‬ ‫– איר זאלט בלאזן מיט טרומפייטערס‪ ,‬וואס דאס איז א סימן וואס ווייזט אויף שמחה‬ ‫(זע עקידת יצחק שער סז)‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬אז איר זאלט אננעמען די יסורים מיט א שמחה‪,‬‬ ‫יכם" ‪ -‬וועט איר געהאלפן ווערן פון אייערע פיינט‪ ,‬און‬ ‫און דאן‪" :‬וְ נוֹ ש ְע ֶּתם ֵמאֹיְ ֵב ֶּ‬ ‫ארויסגיין פון אלע צרות‪ ,‬ווייל דורך שמחה איז מען זיך מקשר צו דעם באהאלטענעם‬ ‫חסד וואס איז באהאלטן אין די דינים‪ ,‬און דורכדעם ווערן אלע דינים נמתקו‪.‬‬ ‫ו תולדות יעקב יוסף (ד"ה אמנם להבין)‪ :‬והנה תיבת צהר יש בו ג' צרופים‪ ,‬צר"ה רצ"ה צה"ר‪,‬‬ ‫וכוונת הש"י שאמר לנח צהר תעשה אל התיבה‪ ,‬שיהפך מן צרה רצה‪ ,‬ויהי צהר למתק דינין‬ ‫בשרשן כנ"ל‪ .‬ובזה אמרו חז"ל (בר"ר לג‪ ,‬ג) צדיקים מהפכין מדת הדין למדת הרחמים‪ .‬ונח לא‬ ‫הבין זה‪ ,‬או לא רצה‪ ,‬או לא יכול‪ ,‬וסבר צהר הוא חלון‪ ,‬ולכך ויפתח נח את חלון התיבה‪.‬‬ ‫דקשה הא לא נצטווה לעשות חלון רק א"ל צהר‪ .‬וכי תימא דסבר כמאן דאמר צהר היינו‬ ‫חלון‪ ,‬א"כ קשה לאידך מאן דאמר דסבירא לי' צהר הוא אבן טוב‪ ,‬ואיך נח עשה חלון‪ .‬אלא‬ ‫שמע מינה דשניהם אמת‪ ,‬והיינו לסברת נח הי' חלון‪ ,‬ובאמת הש"י צהר רמז כנ"ל‪ .‬אמנם י"ל‬ ‫כי נח הבין כוונת הש"י למתק דינין בשרשן למצוא בו שרש חסד וכו'‪ ,‬רק קודם שבא אברהם‬ ‫לא נמצא חסד בעולם‪ ,‬וזה שדרשו חז"ל וימת תרח בחרן (בראשית יא לב‪ ,‬עי' רש"י)‪ ,‬עד אברהם הי'‬ ‫חרון אף של מקום וכו'‪ ,‬וכשבא אברהם בא חסד לעולם‪ .‬ובזה יובן משנה עשרה דורות מאדם‬ ‫עד נח להודיע כמה ארך אפים לפניו‪ ,‬שכל הדורות היו מכעיסין ובאין‪ ,‬ומכל מקום האריך‬ ‫אפו אולי יבא איזה צדיק שיוכל למתק דינין בשרשן‪ ,‬וז"ש לנח צהר תעשה לתיבה‪ ,‬שיהפך‬ ‫מדת הדין למדת הרחמים מן צרה צהר‪ ,‬והוא לא עשה כך כנ"ל‪ ,‬לכך הביא מבול‪ .‬מה שאין‬ ‫כן מעשרה דורות של נח עד אברהם שנתגלה חסד בעולם‪ ,‬שהוא מדת אברהם עצמו‪ ,‬ויכול‬ ‫למתק דינין בשרשן‪ ,‬שמצא בדין שורש חסד ונעשה חסד מן הדין‪ ,‬לכך קיבל שכר כולם‪ ,‬והבן‪.‬‬ ‫ובזה יובן וכי תבאו מלחמה בארצכם‪ ,‬הסבה הוא על הצר הצורר אתכם‪ .‬ר"ל משנשאר הצר‪,‬‬ ‫שלא ידעו להופכו מן הצר צהר רצה וכנ"ל‪ .‬לכך עצה היעוצה והרעתם בחצוצרות‪ ,‬שהוא‬ ‫תואר שמחה‪ ,‬היפך תואר שופר שהוא חרדה‪ ,‬כמ"ש בעקידה בזה יעו"ש (עי' שער סז)‪ ,‬ועל ידי‬ ‫שקיבל בשמחה נהפך מצרה רצה כמ"ש בשם מורי ז"ל‪.‬‬ ‫‪ -‬יב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬ז‪-‬‬ ‫אינזין האבן ביים דאווענען נאר פאר גלות השכינה‪ ,‬און אויטאמאטיש‬ ‫וועלן שוין די גשמיות'דיגע פראבלעמען אויך מסודר ווערן‬ ‫צֹהר ת ֲע ֶּשה ל ֵת ָבה‪ ...‬ו ֶּפתח ה ֵת ָבה ְב ִצ ָדה ָת ִשים (ו‪ ,‬טז)‬ ‫דו זאלסט מאכן א באלייכטער פאר די תיבה‪ ...‬און‬ ‫די עפענונג פון די תיבה זאלסטו לייגן אין איר זייט‬ ‫דער הייליגער תפארת שלמה זי"ע זאגט‪ :‬די תורה לערנט אונז די וועגן וויאזוי צו‬ ‫דאווענען פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬אז אונזער גאנצע כוונה מיט אלע אונזערע תפילות‬ ‫זאל נאר זיין פאר דעם כבוד פונעם אויבערשטן‪ ,‬ארויסצונעמען די שכינה פון גלות‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז אין דעם פסוק‪" :‬צֹהר ת ֲע ֶּשה ל ֵת ָבה" ‪ -‬דער וואס זאגט ארויס די‬ ‫ווערטער פון תפילה ('תיבה' איז א לשון פון 'א ווארט')‪ ,‬זאל זיין כוונה זיין‪' :‬צהר'‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז צוזמגעשטעלט פון צר ה'‪ ,‬און דאס איז מרמז‪ ,‬אז ער זאל שפירן די ענגשאפט‬ ‫("צר") פון די שכינה וואס ווערט אנגערופן ה' (ווי באקאנט)‪" ,‬ו ֶּפתח ה ֵת ָבה" – און די‬ ‫"ב ִצ ָדה ָת ִשים"‬ ‫עפענונג פון אלע גשמיות'דיגע השפעות ווי פרנסה‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ְ ,‬‬ ‫– דאס זאלסטו לייגן אין דער זייט‪ ,‬און נישט אינזין האבן אויף דעם‪ ,‬ווייל אויב דו‬ ‫וועסט אינזין האבן מיט יעדן ווארט צו גורם זיין ייחודים אויבן‪ ,‬וועט שוין ממילא אויך‬ ‫קומען די גשמיות'דיגע השפעות‪ ,‬און אלע וועלטן וועלן ווערן אנגעפילט מיט שפע‬ ‫און ברכה און פרנסה און אלעס גוטסז‪.‬‬ ‫ז תפארת שלמה‪ :‬א"י צהר תעשה לתיבה‪ .‬התורה מלמדת אותנו דרכי התפלה להיות‬ ‫העובר לפני התיבה כוונתו להתפלל רק על כבוד ה' לאוקמי שכינתא מעפרא‪ .‬וזהו‬ ‫‪ -‬יג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬ח‪-‬‬ ‫דאווענען מיט ענוה און מיט חיות‬ ‫ית ָך ֶּאל ה ֵת ָבה (ז‪ ,‬א)‬ ‫ֹאמר ה' לְ נֹח בֹא א ָתה ְו ׇכל ֵב ְ‬ ‫וי ֶּ‬ ‫און דער אויבערשטער האט געזאגט פאר נח‪ :‬קום‬ ‫אריין‪ ,‬דו און דיין גאנצע פאמיליע‪ ,‬אין די תיבה‬ ‫הרה"ק רבי משה מקאברין זי"ע האט געטייטשט‪ :‬אז דו זאגסט א ווארט פארן‬ ‫אויבערשטן ("תיבה" איז א לשון פון 'א ווארט')‪ ,‬זאלסטו אריינגיין אינאיינעם מיט אלע דיינע‬ ‫רמ"ח איברים אין דעם ווארט‪.‬‬ ‫ס'איז געווען א געוויסער מענטש וואס איז געשטאנען דארט‪ ,‬און האט געהערט דעם‬ ‫טייטש פונעם קאברינער‪ ,‬האט ער אים געפרעגט‪" :‬וויאזוי איז מעגליך‪ ,‬אז א גרויסער‬ ‫מענטש זאל אריינגיין אין א קליינע ווארט?" האט דער קאברינער געענטפערט‪" :‬פון‬ ‫דעם מענטש וואס האלט זיך גרעסער פון דעם ווארט‪ ,‬פון אזא מענטש רעדן מיר‬ ‫נישט"‪.‬‬ ‫דערנאך האט ער אויסגעפירט‪ ,‬דער פסוק זאגט (ו‪ ,‬טז)‪" :‬צֹהר ת ֲע ֶּשה ל ֵת ָבה"‪ ,‬די‬ ‫ווארט‪ .‬דאס מיינט‪ ,‬אז דו זאלסט באלייכטן‬ ‫כוונה איז‪ :‬א ליכטיגקייט זאלסטו מאכן צום ָ‬ ‫צה"ר צ"ר ה' תעשה לתיבה לאוקמי ה' תתאה כמ"ש ה"א לכם זרע‪ .‬וכך דוד הוא‬ ‫אומר בצרתה לי קראתי ויענני‪ .‬בצר"ת ה' מיותרת כוונתו על ה' צר"ת ה' קראתי ל"י‪.‬‬ ‫ופתח התיבה בצדה תשים‪ .‬רמוז על פתיחת ההשפעות ופרנסות עוה"ז בצדה תשים‬ ‫זה יהיה מן הצד ולא לכוון בה לעיקר כי זה יבא ממילא כשתכוון ותעשה היחוד בכל‬ ‫תיבה וממילא יתמלאו כל העולמות שפע וברכה ופרנסה טובה וכל טוב‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫‪ -‬יד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫די ווערטער וואס דו זאגסט ארויס אין תורה און תפילה‪ ,‬אז אלעס זאל זיין באלאכטן‬ ‫מיט א חיות פונעם אויבערשטןח‪.‬‬ ‫‪-‬ט‪-‬‬ ‫דער אויבערשטער קוקט אויף דיין פנימיות'דיגע גוטס!‬ ‫ו ָיבֹא נֹח‪ֶּ ...‬אל ה ֵת ָבה ִמ ְפנֵ י ֵמי המבול (ז‪ ,‬ז)‬ ‫און נח איז אריינגעקומען צו די תיבה‪ ,‬צוליב די וואסער פון די מבול‬ ‫רש"י ברענגט פון חז"ל (בראשית רבה לב‪ ,‬ו)‪ ,‬אז נח איז געווען פון די קליינע מאמינים‪,‬‬ ‫ער האט געגלייבט און נישט געגלייבט‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי לייבעלע אייגער זי"ע פרעגט‪ ,‬אז לכאורה איז דאס שווער צו פארשטיין‪,‬‬ ‫ממה נפשך‪ ,‬אויב האט ער געגלייבט‪ ,‬איז נישט שייך צו זאגן אז ער האט נישט‬ ‫געגלייבט‪ ,‬און אויב האט ער נישט געגלייבט‪ ,‬איז נישט שייך צו זאגן‪ ,‬אז ער האט‬ ‫געגלייבט? ווי אויך דארף מען פארשטיין‪ ,‬וויאזוי קען מען זאגן אויף אזא צדיק ווי נח‪,‬‬ ‫אז ער האט נישט געגלייבט‪ ,‬דער אויבערשטער אליין האט דאך געזאגט אויף אים (ז‪,‬‬ ‫א)‪" :‬כי אותך ראיתי צדיק לפני"?‬ ‫ח אמרות משה‪ :‬ויאמר ה' לנח בא אתה ובל ביתך אל התיבה‪ .‬אז דו זאגסט אווארט לפני‬ ‫השם יתברך אזי תכניס עצמך עם כל רמ"ח איברך להתיבה‪ .‬והיה איש אחד שומע את דבריו‬ ‫הנ"ל שאל לו איך אפשר שיכנס אדם גדול לתיבה קטנה והשיב לו פון דעם מענטשין וואס‬ ‫ער האלט זיך גרעסער פון דעם ווארט פון דעם מענטשין רעדן מיר ניט‪ .‬ואחר כך סיים צוהר‬ ‫תעשה לתיבה אליכטיקייט זאלסטו מאכין צום ווארט רצ"ל שתאיר את התיבה היינו‬ ‫הדיבורים היוצאים מפיך בתורה ותפלה יהיה עם חיות הבורא‪.‬‬ ‫‪ -‬טו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫נאר די טיפע כוונה פונעם מדרש איז‪ ,‬אז נח איז דאן געווען אין א מדריגה פון אן עובד‬ ‫ה' וואס קען נאך צומאל אראפפאלן פון זיין מדריגה‪ ,‬אבער מיט דעם אלעם פלעגט‬ ‫ער זיך תיכף שטארקן מיט א נייע אמונה‪ ,‬צוריק אנצוהייבן מיט זיין עבודת ה' פונקט‬ ‫ווי פריער‪ ,‬און אין די רגע וואס ער איז אראפגעפאלן פון זיין קלארע אמונה ווערט‬ ‫דאס אנגערופן אז ער האט נישט געגלייבט‪ ,‬און אין די רגע וואס ער האט זיך מחזק‬ ‫געווען מיט א נייע אמונה ווערט דאס צוריק אנגערופן אז ער גלייבט‪.‬‬ ‫וויבאלד דער אויבערשטער ווייסט וואס טוט זיך טיף אינעווייניג אינעם מענטש‪,‬‬ ‫דעריבער האט ער אים אנגערופן 'צדיק'‪ ,‬ווייל ער האט מגלה געווען אז באמת איז נח‬ ‫געווען א צדיק תמים מיט א ריינע אמונה שלימה‪ ,‬ווייל אין זיין פנימיות איז באמת‬ ‫געווען באהאלטן א פעסטע‪ ,‬אומרירבארע אמונה‪ ,‬און אזויווי מען זעט‪ ,‬אז פון אים איז‬ ‫ארויסגעקומען אזא הייליגער אייניקל ווי אברהם אבינו וואס איז געווען דער סימבאל‬ ‫פון אמונה (זע בראשית טו‪ ,‬ו; נחמיה ט‪ ,‬ח)ט‪.‬‬ ‫ט אמרי אמת (לא נרשם השנה‪ ,‬סעודה שניה)‪ :‬ובזה י"ל בביאור המד' אף נח מקטני אמנה הי' מאמין‬ ‫ואינו מאמין וכו' אשר קשה להבין מאי ענין מאמין ואינו מאמין ממ"נ אם הי' מאמין לא הי'‬ ‫אינו מאמין‪ ,‬וגם אין יתכן לומר אינו מאמין על איש צדיק כזה אשר הש"י בעצמו אמר לו כי‬ ‫אותך ראיתי צדיק לפני‪ .‬אמנם כן י"ל בכוונת המד' שנח היה אז בבחי' העובד אשר עדיין‬ ‫יקרה לו לפעמים בחי' נפילה ח"ו ממדרגתו ובכ"ז הוא מתחזק תיכף באמונה חדשה להתחזק‬ ‫בעבודתו כבראשונה ועל אותו הרגע שהי' בבחי' נפילה נק' אינו מאמין וברגע התחזקו‬ ‫באמונה חדשה נק' שוב מאמין וזהו ענין נח הי' מאמין ואינו מאמין והש"י הצופה נסתרות‬ ‫הגיד מראשית אחרית דבר הטוב שבו שבאמת נח איש צדיק תמים באמונה שלימה וע"ז‬ ‫נאמר לו כי אותך ראיתי צדי"ק לפני כי באמת סופא דדרגין דילי' הי' אמונה שלימה כיתד‬ ‫במקום נאמן שלא ימוט לעולם כאשר כן ראינו נצר משרשו בקדושה יפרח אאע"ה אשר עליו‬ ‫נאמר ומצאת את לבבו נאמן‪ ,‬ובתורה והאמין בה'‪.‬‬ ‫‪ -‬טז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬י‪-‬‬ ‫דער וואס איז מתפלל פערציג טעג‪ ,‬וועט זיכער געהאלפן ווערן!‬ ‫ויְ ִהי ִמ ֵקץ א ְר ָב ִעים יוֹ ם ו ִי ְפתח נֹח ֶּאת חלוֹ ן ה ֵת ָבה ֲא ֶּשר ָע ָשה (ח‪ ,‬ו)‬ ‫און ביי די ענדע פון פערציג טעג האט נח געעפנט‬ ‫די פענסטער פון די תיבה וואס ער האט געמאכט‬ ‫(דער טאטע פונעם בית אהרן זי"ע)‬ ‫הרה"ק רבי אשר הגדול פון סטאלין זי"ע‬ ‫זאגט‪ :‬דער מדרש ברענגט (במדבר רבה יא‪ ,‬ב)‪ ,‬אויפן פסוק (שיר השירים ב‪ ,‬ט)‪:‬‬ ‫"משגיח מן החלונות"‪ ,‬אז די כוונה איז‪ ,‬אז דער אויבערשטער איז משגיח‬ ‫אויף אונז אין זכות פון די אבות‪.‬‬ ‫דער טעם פארוואס די אבות ווערן אנגערופן 'חלון' קען מען ערקלערן‪ ,‬ווייל‬ ‫'חלון' איז א לשון פון תפילה (אזויווי דער פסוק (שמות לב‪ ,‬יא)‪" :‬ויחל משה")‪ ,‬און‬ ‫די אבות שטייען שטענדיג און זענען מתפלל אויף כלל ישראל אן אויפהער‪,‬‬ ‫אז דער אויבערשטער זאל מוחל זיין אויף זייערע עבירות‪ ,‬און משפיע זיין פאר‬ ‫זיי אלעס גוטס‪.‬‬ ‫לויט דעם [אז תפילה ווערט אנגערופן 'חלון'] קען מען ערקלערן דעם פסוק‪:‬‬ ‫"ויְ ִהי ִמ ֵקץ א ְר ָב ִעים יוֹ ם" – נאכדעם וואס א מענטש איז מתפלל פערציג‬ ‫טעג אויף אן ענין‪" ,‬ו ִי ְפתח נֹח ֶּאת חלוֹ ן ה ֵת ָבה" – עפנט דער אויבערשטער‬ ‫אויף די תפילות‪ ,‬ווייל דאן נעמט ער אן די תפילות‪ ,‬אזויווי עס שטייט אין‬ ‫‪ -‬יז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫זוהר חדש‪ ,‬אז איינער וואס איז מתפלל אויף איין זאך במשך פערציג טעג‬ ‫וועט זיכער געהאלפן ווערןי‪.‬‬ ‫‪ -‬יא ‪-‬‬ ‫דער אויבערשטער נעמט אן די תפילות פון די צעבראכענע אידן!‬ ‫רבי אשר פון סטאלין איז ממשיך‪ :‬איך האב געהערט פון מיין הייליגן רבי'ן רבי שלמה‬ ‫פון קארלין זי"ע‪ ,‬אויף די ברכה (ברכת יוצר)‪" :‬הפותח בכל יום דלתות שערי מזרח"‪,‬‬ ‫אז די כוונה איז‪ ,‬אז דער אויבערשטער עפנט אויף יעדן טאג די טויערן פון הימל‪ ,‬פאר‬ ‫די אלע וואס שפירן זיך אין א מצב פון 'דלות' – ארעמקייט‪ ,‬און נידריגקייט‪ ,‬פאר זיי‬ ‫עפנט ער אויף אלע טויערן אנצונעמען זייערע תפילות און משפיע זיין אלע ישועותיא‪.‬‬ ‫י בית אהרן (כתבי קודש מר' אשר הגדול מסטאלין‪ ,‬פר' נח)‪ :‬ויהי מקץ ארבעים יום ויפתח נח את‬ ‫חלון התיבה כו' איתא במדרש‪ .‬דומה דודי לצבי וכו'‪ .‬הנה זה עומד אחר כתלנו זה‬ ‫כותל מערבי שאינו נחרב לעולם‪ .‬משגיח מן החלונות בזכות האבות‪ .‬מציץ מן החרכים‬ ‫בזכות האמהות‪ .‬ונוכל לומר‪ .‬כי האבות נקראים חלון‪ .‬כי חלון הוא לשון תפלה מלשון‬ ‫ויחל משה‪ .‬כי האבות עומדים תמיד ומבקשים עבור ישראל למחול להם עונותיהם‬ ‫ולהשפיע להם כל טוב‪ .‬וזהו ויהי מקץ ארבעים יום ויפתח נח את חלון התיבה‪ .‬היינו‬ ‫מקץ ארבעים יום פתח הקב"ה את חלון התיבה ששמע התפלות‪ .‬עפ"י דאיתא בזוה"ח‬ ‫הק' מי שמבקש על איזה דבר מ' יום בודאי נענה מדכתיב ארבעים יום‪.‬‬ ‫יא בית אהרן (כתבי קודש מר' אשר הגדול מסטאלין‪ ,‬פר' נח)‪ :‬ושמעתי מפה קדוש אדומו"ר הרב‬ ‫ר' שלמה זצ"ל‪ .‬על פסוק הפותח בכל יום דלתות שערי מזרח וכו' שהקב"ה פותח‬ ‫בכל יום לכל הבחי' של דלות ועניות דלית ליה מגרמי' כלום‪ .‬פותח להם שערי מזרח‬ ‫ובוקע חלוני רקיע‪.‬‬ ‫‪ -‬יח ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪ -‬יב ‪-‬‬ ‫איך בין אזוי נידריג און געפאלן‪ ,‬בין איך דען נישט גענצליך איבריג אויף דער וועלט?‬ ‫ֹאמר ה' ֶּאל לִ בוֹ לֹא א ִֹסף ְלק ֵלל עוֹ ד ֶּאת ָה ֲא ָד ָמה (ח כא)‬ ‫ו ָירח ה' ֶּאת ֵריח ה ִניחֹח וי ֶּ‬ ‫און דער אויבערשטער האט געשמעקט כביכול די געשמאקע‬ ‫גערוך פון די קרבנות‪ ,‬און ער האט כביכול געזאגט צו זיך‪:‬‬ ‫"איך וועל מער נישט ברענגען א קללה אויף דער ערד"‬ ‫הרה"ק רבי לייבעלע אייגער זי"ע שרייבט‪ :‬דער עיקר זאך אויף וואס די וועלט‬ ‫שטייט איז 'יראת שמים'‪ ,‬אזוי ווי חז"ל זאגן (ברכות לג‪' ):‬אין לו להקב"ה בעולמו‬ ‫אלא אוצר של יראת שמים' (די עיקר זאך וואס הקב"ה וויל פון די דאזיגע וועלט איז דאס‬ ‫יראת שמים)‪ ,‬און אזויווי עס שטייט אין פסוק (ישעי' סו ב) 'ואל זה אביט על עני‬ ‫ונכה רוח וחרד על דברי' (פון אלע זאכן אין די וועלט אינטרעסירט זיך השי"ת די מערסטע‬ ‫אין איינער וואס האט יראת שמים)‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז דא אינעם פסוק‪' :‬וירח ה' א'ת ר'יח ה'ניחוח'‪ ,‬וואס איז ראשי‬ ‫תיבות 'יראה'‪ ,‬אז ווען הקב"ה האט געזעהן אז עס וועלן זיין אויף די וועלט אידן‬ ‫מיט יראת שמים‪ ,‬האט ער געזאגט 'לא אוסיף לקלל עוד את האדמה'‪.‬‬ ‫דער וועג וויאזוי מען קען צוקומען צו ריכטיגע יראת שמים‪ ,‬איז דורך ענוה ושפלות‪,‬‬ ‫דהיינו ווען א מענטש מאכט א חשבון הנפש און ער זעט איין זיינע שוואכקייטן און‬ ‫חסרונות‪ ,‬ווייל עס איז דאך באמת נישט דא קיין שום מענטש וואס איז גענצליך‬ ‫אויסגעהאלטן‪ ,‬דעמאלטס ווערט זיין הארץ אינגאנצן צוגאנגען קעגן די גרויסקייט‬ ‫פון השי"ת‪ ,‬און ער באקומט אמת'ע יראת שמים‪.‬‬ ‫‪ -‬יט ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫אבער תיכף ווען א מענטש איז זוכה צו אמת'ע יראת שמים און ער שפירט זיין‬ ‫געוואלדיגע שפלות‪ ,‬דארף ער גלייך שטארקן ביי זיך אין הארץ זיין בטחון אין‬ ‫די חסדים פון השי"ת‪ ,‬און וויסן אז אין סיי וואספארא נידריגע מצב ער זאל‬ ‫נאר נישט זיין‪ ,‬דאך איז ער גאר טייער און חשוב ביי השי"ת‪ ,‬ווייל מען קען‬ ‫פארשטעלן די געוואלדיג תענוג און נחת רוח וואס השי"ת האט פון‬ ‫זיך נישט ָ‬ ‫די עבודה פון יעדן איד‪ ,‬אפילו ער איז אויף גאר א נידריגע מדריגה‪.‬‬ ‫אזויווי דוד המלך ע"ה האט געזאגט (תהלים קיט צב) 'לולי תורתך שעשועי אז‬ ‫אבדתי בעניי'‪ ,‬און חז"ל זענען מסביר‪ ,‬אז דוד המלך ע"ה האט געזאגט פאר‬ ‫השי"ת‪ ,‬ווען נישט וואס דו האסט געווארנט אין די תורה אז א מענטש טאר‬ ‫זיך נישט נעמען דאס לעבן‪ ,‬וואלט איך ח"ו זיך מאבד געווען פון די וועלט‪.‬‬ ‫ווייל צוליב זיין געוואלדיגע עניוות האט דוד המלך זיך אנגעקוקט מלא חסרונות‪,‬‬ ‫און ער האט זיך געשפירט גענצליך איבריג אויף די וועלט‪ ,‬אבער ווען ער האט‬ ‫געזען אז הקב"ה האט גע'אסר'ט פאר סיי וועלכער מענטש זיך צו נעמען דאס‬ ‫לעבן‪ ,‬דאס האט אים מחזק געווען‪ ,‬ווייל פון דעם זעט מען קלאר אז סיי‬ ‫וועלכער איד‪ ,‬און סיי וועלכע מצב ער געפינט זיך‪ ,‬האט א געוואלדיגע חשיבות‬ ‫ביי השי"ת‪.‬‬ ‫דער זעלבער ענין איז אויך געווען ביי נח‪ ,‬אזוי ווי מיר געפינען אין מדרש אז‬ ‫נח האט זיך אנגעקוקט אז ער איז אין די זעלבע מדריגה פון זיין דור‪ ,‬ער האט‬ ‫נישט פארשטאנען פארוואס דוקא אים האט השי"ת אויסגעקליבן צו בלייבן‬ ‫לעבן‪ .‬ווייל איינער וואס איז א אמת'ער ירא שמים קוקט זיך אן ווי די ערגסטע‬ ‫‪-‬כ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫מענטש פון די וועלט‪ ,‬אבער דאך שטארקט ער זיך‪ ,‬און ער ווייסט אז ער איז‬ ‫גאר חשוב אין טייער ביי השי"תיב‪.‬‬ ‫יב תורת אמת פ' נח‪ ,‬ד"ה וירח [ג]‪ :‬וירח ד' את ריח הניחוח‪ ,‬בפסוק זה רמז כל‬ ‫עניני קיום העולם‪ ,‬ועיקר קיום העולם הוא הירא‪ ,‬כמארז"ל אין לו להקב"ה בעולמו‬ ‫אלא אוצר של י"ש בלבד‪ ,‬ע"כ ר"ת 'ה' 'את 'ריח 'הניחוח אותיו' ירא"ה‪ ,‬כי זה‬ ‫עיקר קיום העולם‪ ,‬כדכתיב ואל זה אביט אל עני ונכה רוח וחרד על דברי‪ ,‬הוא‬ ‫הירא את ה' באמת‪ ,‬בהעלותו על לבו שפלותו וחסרונותיו‪ ,‬כי מי יאמר זכיתי לב‪,‬‬ ‫ונמס לבו בקרבו ונרתע לאחוריו נגד רוממות הש"י‪ ,‬אך תיכף עם היראה האמיתית‬ ‫ילבש עוז הבטחון בד'‪ ,‬כמאמר דהמע"ה לולא תורתך שעשועי אז אבדי בעניי‪ ,‬ואמרו‬ ‫ז"ל במד' אמר דוד לולא אשר הזהרת בתורה שלא לאבד עצמו הייתי מאבד עצמי‬ ‫מן העולם‪ ,‬פי' בזכרי שפלותי וחסרונותי‪ ,‬אך כאשר אראה בתוה"ק שהזהרת שלא‬ ‫לאבד עצמו‪ ,‬מזה נראה כי חפץ חיים הוא לכל‪ ,‬וזאת תתן להירא מבטח עוז לבטוח‬ ‫בד'‪ ,‬כדכתיב יראו את ה' קדושיו כי אין מחסור ליראיו‪ ,‬ואמרו במד' ע"פ אנשי‬ ‫דמים ומרמה זה דור המבול‪ ,‬אמר נח מה ביני לביניהם‪ ,‬אלא ואני אבטח בך‪ ,‬כי‬ ‫הירא באמת הוא שפל בעיניו ומחזיק עצמו לגרוע שבעולם‪ ,‬רק שבטחון שלו הוא‬ ‫בד'‪ ,‬פ"א מדבר בדוד‪ ,‬אנשי דמים זה דואג ואחיתופל‪ ,‬מה ביני לביניהם אלא אבטח‬ ‫בך‪ ,‬וזה פי' ונח מצא חן בעיני ה' שדרשו במד' וי"ו של ונח ג"כ כנ"ל‪ ,‬אלא שמצא‬ ‫חן‪ ,‬היינו שבאמת הי' לבו נשבר ומחזיק עצמו כמוהם אלא שחיזק עצמו מצד בטחונו‬ ‫בה'‪ ,‬וראשית זה הענין היה בנח‪ ,‬והגמר בדהמע"ה‪ ,‬וכמד' הנ"ל‪ ,‬מדבר בנח‪ ,‬מדבר‬ ‫בדוד‪ ,‬והוא הענין ואל זה אביט אל עני ונכה רוח וגו'‪ ,‬הוא הי"ש לאמיתו אשר‬ ‫ההתחלה הי' בנח והגמר בשלימות יהי' במשיח צדקנו שכתוב בו והריחו ביראת ה'‪,‬‬ ‫וזהו הרמז וירח 'ה' 'את' 'ריח' 'הניחוח' ר"ת אותיות ירא"ה וס"ת גי' משי"ח ב"ן‬ ‫דו"ד כנ"ל‪.‬‬ ‫‪ -‬כא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪ -‬יג ‪-‬‬ ‫דורך שבת קודש ווערט מען געזונט און שטארק‬ ‫עֹד ׇכל יְ ֵמי ָה ָא ֶּרץ זֶּ רע וְ ָק ִציר וְ קֹר וָ חֹם וְ קיִ ץ וָ ח ֶֹּרף ְויוֹ ם ָוליְ ָלה לֹא יִ ְשבֹתו (ח‪ ,‬כב)‬ ‫דער סדר פון אלע טעג פון די וועלט וועלן ווייטער אנגיין‪ :‬דער צייט פון‬ ‫איינזייען [הערבסט]‪ ,‬פון קעלט [אנהויב ווינטער]‪ ,‬פון אפשניידן (פרילינג)‪,‬‬ ‫פון היץ [אנהויב זומער]‪ ,‬פון זומער [סוף זומער]‪ ,‬און פון ווינטער‬ ‫[סוף ווינטער] – זיי אלע וועלן מער קיינמאל נישט צעשטערט ווערן‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע ערקלערט די כוונה פון דעם ווארט "עוד"‪ ,‬אז‬ ‫א פסוק פריער שטייט‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט געשוואוירן‪ ,‬אז ער וועט מער‬ ‫נישט חרוב מאכן די וועלט אזויווי ס'איז געווען ביים מבול‪ ,‬און יעצט האט ער‬ ‫געזאגט "עוד" – איך לייג צו דערויף נאך א פרט‪ ,‬אז נישט נאר וואס די וועלט‬ ‫וועט נישט חרוב ווערן אינגאנצן‪ ,‬וועט אויך נישט זיין קיין שום קרענק און‬ ‫שוואכקייטן אויף דער וועלט‪ ,‬וואס דאס אלעס קומט פון די פארענדערונגען אין‬ ‫די וועטער‪ ,‬דעריבער האט דער אויבערשטער געשוואוירן‪ ,‬אז די אלע סעזאנען פון‬ ‫די יאר‪ ,‬זומער און ווינטער‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ ,‬וועלן אנגיין ווייטער אומגעשטערט‪,‬‬ ‫און אויב אזוי וועט נישט זיין קיין שום פארענדערונג אין די וועטער‪ ,‬וואס ברענגט‬ ‫צו מחלות‪.‬‬ ‫*‬ ‫א טיפערן פשט קען מען ערקלערן אויף די ווערטער "לא ישבותו"‪ ,‬לויט ווי דער‬ ‫זוהר הקדוש זאגט (פר' בראשית‪ ,‬מח‪ ,):‬אז דער פסוק (ישעיה יד‪ ,‬ג)‪" :‬ביום הניח לך‬ ‫‪ -‬כב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫ה' מעצבך ומרגזך" [אין דעם טאג וואס דער אויבערשטער וועט דיר בארואיגן‬ ‫פון דיין טרויער און פון דיין כעס] גייט ארויף אויף שבת קודש‪ ,‬און דער פשט‬ ‫פונעם פסוק וועט זיין‪" :‬ביום" – דורך דעם הייליגן טאג פון שבת‪" ,‬הניח לך ה'‬ ‫מעצבך ומרגזך" – וועט דיר דער אויבערשטער בארואיגן פון דיין טרויער און דיין‬ ‫כעס‪ ,‬אפילו אין די וואכנטעג‪ ,‬ווייל שבת קודש איז א געוואלדיגער עת רצון‪ ,‬וואס‬ ‫דאן איז מסוגל צו פועל'ן אלעס גוטס‪ ,‬אז אפילו אינדערוואכן זאל נישט זיין קיין‬ ‫שום שלעכטס‪.‬‬ ‫לויט דעם קען מען ערקלערן דעם פשט אין דעם פסוק אזוי‪" :‬לא" – אויב ס'איז‬ ‫נישט אזוי‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬אז ס'איז ליידער יא דא א פארענדערונג אין די וועטער‪,‬‬ ‫וואס דאס קען ברענגען מחלות און שוואכקייטן‪ ,‬דאן איז די עצה דערויף‪:‬‬ ‫"ישבותו" – איר זאלט זען צו מקבל זיין דעם שבת ריכטיג‪ ,‬און דורך שבת וועט‬ ‫אלעס פארראכטן ווערן‪ ,‬אז די גופים זאלן זיין געזונט ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬מיטן‬ ‫גאנצן שלימותיג‪.‬‬ ‫יג זכרון זאת (פר' ויקהל‪ ,‬ד"ה עוד פירשנו)‪ :‬עוד כל ימי הארץ זרע וקציר וכו'‪ .‬דהנה למעלה‬ ‫כתיב שנשבע הקב"ה שלא לשחת הארץ עוד כלל ואמר עוד נוסף על זה אני עושה‬ ‫שלא להיות אפילו שום חולשת ר"ל שלא יהיה שינוי האויר כלל‪ .‬וזה עוד נוסף על‬ ‫השבועה יהיה כל ימי הארץ זרע וקציר בזמנו וכן קור וחום קיץ וחורף יום ולילה לא‬ ‫ישבותו‪ .‬ועוד פירשנו לא ישבותו למטה דהנה פי' ביום הניח לך ה' מעצבך ומרגזך כו'‬ ‫פשוט דקאי על שבת וי"ל ביום בהשבת הניח ה' לך מעצבך בימי החול אפילו‪ ,‬וכן מרגזך‬ ‫וכו' כי בשבת קודש בעת רצון תפעול כל טוב‪ .‬וזה י"ל לא פי אם לא כן כי אם יש‬ ‫שינוי האויר חלילה מה תעשה‪ ,‬ישבותו וראוי לשבות ובשבת יתקנו להיות בריאות‬ ‫הגופים כראוי‪.‬‬ ‫‪ -‬כג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪ -‬יד ‪-‬‬ ‫עס לוינט זיך נישט צו זיין א בעל גאוה!‬ ‫ֶּאת ק ְש ִתי נָ ת ִתי ֶּב ָענָ ן (ט יג)‬ ‫איך האב אריינגעלייגט מיין בויגן אין א וואלקן‬ ‫דער הייליגער אור לשמים זי"ע שרייבט‪ :‬א מענטש דארף שטענדיג זיין ביי זיך‬ ‫בענוה ובשפלות‪ ,‬און אפילו ער האט זוכה געווען צו לערנען אסאך תורה און צו‬ ‫דינען השי"ת‪ ,‬דאך טאר ער זיך ח"ו נישט האלטן גרעסער ווי א צווייטן וואס‬ ‫האלט נישט ביי די מדריגה‪ ,‬נאר דארף ער זיך באטראכטן כאילו ער האט נאך‬ ‫גארנישט געטון‪.‬‬ ‫אזויווי איך האב געהערט פונעם הייליגן חוזה פון לובלין זי"ע‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫געטייטשט דעם פסוק (תהלים צט ז) 'בעמוד ענן ידבר אליהם'‪ ,‬אז אפילו א מענטש‬ ‫וואס איז אין גאר א הויכע מדריגה‪ ,‬עד כדי כך אז ער איז זוכה צו 'ידבר אליהם'‪,‬‬ ‫אז הקב"ה כביכול רעדט מיט אים און די הייליגע שכינה רועט אויף אויף אים‪,‬‬ ‫דאך דארף ער זיין ביי זיך ווי א 'עמוד ענן'‪ ,‬א וואלקן‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויף‬ ‫טונקלקייט‪ ,‬אז ער זאל זיך באטראכן כאילו ער איז נאך טונקל אין ער האלט נאך‬ ‫אין ערגעץ נישט‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק דא 'את קשתי נתתי בענן'‪ ,‬דאס ווארט 'קשתי' איז מרמז‬ ‫אויף די י"ג מדות של רחמים‪ ,‬און השי"ת זאגט אונז‪ ,‬פאר וועמען וועל איך משפיע‬ ‫זיין די מדת הרחמים‪' ,‬נתתי בענן'‪ ,‬איך וועל דאס געבן פאר אזא איינער וואס איז‬ ‫‪ -‬כד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫בבחינת 'ענן'‪ ,‬ער האלט זיך טונקל ווי א וואלקן‪ ,‬דהיינו ער איז ביי זיך בענוה‬ ‫ובשפלות‪ ,‬און נישט ח"ו בגיאות ובגדלותיד‪.‬‬ ‫‪ -‬טו ‪-‬‬ ‫זיי זיך משתתף אין דיין חבר'ס צער‪ ,‬אזוי קענסטו פועל'ן א ישועה פאר אים‬ ‫ֶּאת ק ְש ִתי נָ ת ִתי ֶּב ָענָ ן‪ְ ...‬ו ָהיָ ה ְבענְ נִ י ָענָ ן על ָה ָא ֶּרץ ְונִ ְר ֲא ָתה‬ ‫יכם‪...‬‬ ‫יתי ֲא ֶּשר ֵבינִ י ו ֵבינֵ ֶּ‬ ‫ה ֶּק ֶּשת ֶּב ָענָ ן‪ :‬וְ זָ כ ְר ִתי ֶּאת ְב ִר ִ‬ ‫וְ לֹא יִ ְהיֶּ ה עוֹ ד המיִ ם לְ מבול לְ ש ֵחת ׇכל ָב ָשר (ט יג‪-‬טו)‬ ‫איך האב אריינגעלייגט מיין בויגן אין א וואלקן‪ ...‬און ווען איך וועל וועלן ברענגען‬ ‫א פינסטערע צרה אויף דער וועלט‪ ,‬און עס וועט געזען ווערן דעם בויגן אין די‬ ‫וואלקן‪ .‬און איך וועל געדענקען ביין בונד וואס איז צווישן מיר און צווישן אייך‪...‬‬ ‫און עס וועט מער נישט קומען קיין מבול צו פארדארבן אלע באשעפענישן‬ ‫הרה"ק רבי הערשלע ליסקער זי"ע איז מרמז אין די פסוקים א געוואלדיגע בחינה‪,‬‬ ‫לויט דעם וואס דער בעל עקידה איז מבאר דעם ענין וואס א מענטש קען מתפלל‬ ‫זיין אויף זיין חבר בשעת זיין חבר געפונט זיך אין א צרה‪ ,‬לכאורה האט דאך השי"ת‬ ‫יד אור לשמים פ' נח‪ :‬את קשתי נתתי בענן וכו'‪ .‬כי האדם צריך להיות אפס ואין ושפל בדעתו‪,‬‬ ‫הגם שזוכה לתורה הרבה ועבדות הש"י‪ ,‬מ"מ צריך להיות בעיני עצמו שעדיין לא פעל ועשה‬ ‫כלום‪ ,‬וכאשר ששמעתי מכאדמו"ר מוה' יעקב יצחק זצללה"ה פירוש הפסוק (תהלים צט‪ ,‬ז)‬ ‫בעמוד ענן ידבר אליהם‪ ,‬הגם שזוכה לדבורו של הקב"ה והשראות השכינה עליו‪ ,‬צריך להיות‬ ‫בחינת ענן‪ ,‬לשון חשכות‪ ,‬וזה פירוש הפסוק את קשתי ‪ -‬דהיינו שאני נותן רחמים שלי‪ ,‬לשון‬ ‫כי קשאי (ע' חגיגה יג‪ ).‬שמרומז על הדיקנא קדישא‪ ,‬בחינת רחמים גמורים מי"ג מדות של רחמים‪,‬‬ ‫ועל ידי מי‪ ,‬בענן ‪ -‬מי שהוא בחינת ענן‪ ,‬כנ"ל‪.‬‬ ‫‪ -‬כה ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫זיכער געברענגט די צרה אויף זיין חבר צוליב אן עונש אויף א עבירה וכדו'‪ ,‬אויב‬ ‫אזוי וויאזוי קען ער קומען בעטן אז השי"ת זאל אוועק נעמען די צרה‪ .‬נאר וויבאלד‬ ‫ער איז זיך משתתף אין די צער פון זיין חבר‪ ,‬און ער האט אויך צער דערפון‪ ,‬און‬ ‫פאר אים קומט זיך דאך נישט די דאזיגע צער‪ ,‬ממילא איז דאך נישט מער ווי רעכט‬ ‫אז השי"ת זאל אויך מוחל זיין פאר זיין חבר‪ ,‬כדי אז ער זאל נישט האבן קיין צער‬ ‫פון זיין חבר'ס צרה‪.‬‬ ‫דאס איז פשט אין די ווערטער פון גמרא (ברכות לב‪ ,).‬אז בשעת'ן חטא העגל האט‬ ‫השי"ת געזאגט פאר משה רבינו 'לך רד מגדולתך'‪ ,‬און משה רבינו איז שוואך‬ ‫געווארן דערפון און האט נישט געהאט קיין כח צו רעדן‪ ,‬אבער נאכדעם וואס ער‬ ‫האט געהערט ווי השי"ת זאגט 'הרף ממני ואשמידם'‪ ,‬האט ער זיך געשטארקט און‬ ‫מתפלל געווען פאר כלל ישראל‪ .‬לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬פארוואס באמת‬ ‫האט אים השי"ת געזאגט 'לך רד מגדולתך'?‬ ‫נאר השי"ת האט געוואלט אז משה רבינו זאל מתפלל זיין פאר די אידן‪ ,‬ממילא‬ ‫האט אים געזאגט 'לך רד מגדולתך' כדי משה רבינו זאל זיך אויך מצער זיין מיט‬ ‫די צרה פון די אידן‪ ,‬און דורכדעם וועט ער האבן א כח צו מתפלל זיין פאר זיי‪,‬‬ ‫אבער משה רבינו האט נישט פארשטאנען די כוונה פון השי"ת‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫געמיינט אז השי"ת איז ברוגז אויף אים‪ ,‬ממילא איז ער שוואך געווארן‪ ,‬אבער‬ ‫דערנאך ווען השי"ת האט געזאגט 'הרף ממני ואשמידם'‪ ,‬און ער האט פארשטאנען‬ ‫אז אלעס ווענדט זיך אין זיין תפילה‪ ,‬דעמאלטס האט ער פארשטאנען אז דאס‬ ‫וואס השי"ת האט געזאגט 'לך רד מגדולתך' איז נאר געווען כדי אז ער זאל מתפלל‬ ‫זיין פאר די אידן‪ ,‬און ממילא האט ער זיך תיכף געשטארקט און מתפלל געווען‬ ‫פאר זיי‪.‬‬ ‫‪ -‬כו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫עס קען זיין אז אויך ביים דור המבול‪ ,‬אויב נח וואלט זיך געשטארק צו מתפלל‬ ‫זיין פאר זיי‪ ,‬און ער וואלט מיטגעפילט מיט זייער צער‪ ,‬וואלט ער זיי געקענט‬ ‫דורכדעם ראטעווען‪ ,‬אבער נח האט דאס נישט אין אכט גענומען דאס צו טון‪,‬‬ ‫און די סדר פון השי"ת איז אז עס איז נישט משפיע חסדים ָאן אן אתערותא‬ ‫דלתתא‪ ,‬ממילא איז די גאנצע דור פארלוירן געווארן פונעם מבול‪ .‬אבער נאכן‬ ‫מבול ווען נח האט מקריב געווען די קרבנות‪ ,‬און השי"ת האט דעמאלטס געזאגט‬ ‫אז ער וועט מוחל זיין די קומענדיגע דורות אויב זיי וועלן זינדיגן‪ ,‬שרייבט דארט‬ ‫די תורה (ח כא) 'וירח ה' את ריח הניחוח'‪ ,‬אז הקב"ה האט באמת געוואלט אז‬ ‫נח זאל מתפלל זיין אויף זיין דור‪ ,‬אז השי"ת זאל זיי מוחל זיין און זיי זאלן‬ ‫געראטעוועט ווערן פון די מבול‪.‬‬ ‫ממילא האט השי"ת געזאגט‪ ,‬אז פון היינט און ווייטער וועלן די צדיקים פון יעדן‬ ‫דור אויך שפירן די צער פון די עונש וואס קומט אויף דור‪ ,‬און זיין וועלן זיך‬ ‫אויך דארפן משתתף זיין מיט די צער פונעם ציבור‪ ,‬כדי אז דורכדעם זאלן‬ ‫מתפלל זיין אויפן דור‪ ,‬און דורך זייער תפלה וועט דער דור געראטעוועט ווערן‬ ‫פונעם עונש‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק 'את קשתי נתתי בענן'‪ ,‬דער צדיק ווערט אנגערופן (בספרי‬ ‫קבלה) 'קשת'‪ ,‬און דאס ווארט 'ענן' ווייזט אויף א צרה‪ ,‬וואס איז טונקל ווי א‬ ‫וואלקן‪ .‬און השי"ת האט געזאגט 'את קשתי נתתי בענן'‪ ,‬אז אויך דער צדיק‬ ‫וועט פון היינט און ווייטער מוזן שפירן די צרה‪' ,‬והיה בענני ענן על הארץ‬ ‫ונראתה הקשת בענן'‪ ,‬ווען עם קומט א צרה אויף דער וועלט וועט דער צדיק‬ ‫אויך זיין א חלק דערפון‪ ,‬ווייל אזוי וועט ער דאך זיכער מתפלל זיין אויפן דור‪,‬‬ ‫‪ -‬כז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫און דורכדעם 'וזכרתי את בריתי וגו' ולא יהי' עוד המבול לשחת'‪ ,‬אז די מדת‬ ‫הדין וועט מער נישט האבן קיין כח צו ברענגן די עונש‪ ,‬וויבאלד אז פאר די‬ ‫צדיקים קומט דאך נישט קיין עונש‪ ,‬און ממילא וועט אויך די גאנצע דור‬ ‫געראטעוועט ווערן אין זייער זכותטו‪.‬‬ ‫טו אך פרי תבואה פ' נח‪ :‬וירח ד' את ריח הניחח וכו' את קשתי נתתי בענן וכו' והי' בעני‬ ‫ענן וגו' וראיתיה לזכור ברית עולם בין אלדי' וגו'‪ .‬וכ' רש"י כשיבא מה"ד לקטרג עליכם‬ ‫לחייב אתכם אני רואה את האות ונזכר‪ ,‬והני י"ל דהנה אמרתי על הא דאמרו חז"ל במס'‬ ‫ברכות כשאמר לו השי"ת לך רד נתירא משה רק כשאמר לו השי"ת ועתה הניחה לי אמר‬ ‫בי הדבר תלוי מיד נתחזק בתפלה‪ ,‬והנה קשה למה באמת אמר השי"ת לך רד‪ .‬וי"ל דהנה‬ ‫מבואר בבע"ק זלל"ה הא דאחד יכול להתפלל בעד חבירו הוא מטעם דכיון שהוא מיצר‬ ‫בצרת חבירו והוא אינו מחויב בעונש הזה‪ ,‬לכן שורת הדין שהשי"ת ימחול גם לחבירו עבורו‬ ‫כדי שלא יהא לו צער בחנם ע"ש‪ .‬ולכן י"ל דלכן אמר השי"ת לך רד כדי שגם הוא ירגיש‬ ‫בצערן של ישראל‪ ,‬שעי"ז יוכל להתפלל בעדם‪ ,‬ומשה רבינו לא הבין כך מתחילה אלא הבין‬ ‫שהשי"ת כועם עליו‪ ,‬אבל אח"כ כשאמר לו השי"ת ועתה הניחה לי אמר בי הדבר תלוי‪,‬‬ ‫דהיינו שבשביל זה השי"ת כועם עליו ג"כ כדי שארגיש אני ג"כ בצערן וכדי שאתפלל עליהם‪,‬‬ ‫מיד נתחזק משה רבינו ע"ה בתפלה‪ .‬והנה יכול להיות גבי נח ג"כ אם הי' מתחזק בתפלה‬ ‫להשתתף עצמו בצערן הי' ג"כ יכול להצילם‪ ,‬אבל הוא לא נתן לבו לכך מתחילה ואין השי"ת‬ ‫עושה בלי אתערותא דלתתא ולכן נאבדו‪ ,‬אבל אח"כ כשהקריב נח הקרבן ועלה בדעתו‬ ‫לכפר עליהם כ' התורה וירח ה' את ריח הניחח‪ ,‬שהי' לרצונו יתברך שהי' מתפלל על הדור‪,‬‬ ‫לכן אמר השי"ת שמכאן ואילך את קשתי נתתי בענן‪ ,‬דהיינו שגם הצדיקים ירגישו הצער‬ ‫שהם ג"כ יהי' נצרכין להשתתף בצער הציבור‪ ,‬והנה הצדיק הוא מכונה בשם קשת‪ ,‬וזה את‬ ‫קשתי נתתי בענן שגם הוא ירגיש‪ ,‬והי' בעני ענן ונראתה הקשת ג"כ בענן‪ ,‬ולכן בודאי יתפלל‬ ‫על הדור‪ ,‬וזה וזכרתי את בריתי ולא יהי' עוד המבול לשחת ולא יהא כח במד' הדין לכלות‬ ‫ח"ו מפני הצדיקים שהמה אינם מחויבים בדבר זה‪ ,‬אמנם באמת אם יש צדיקים גמורים בדור‬ ‫אינו צריכים לכל זה כי הם מתקנים העולם שלא יהא צריכין לבוא לזה‪ ,‬וזה ששאל ר' שב"י‬ ‫את ר' יהושיע בן לוי נראתה קשת בימיך‪ ,‬מפני שבדורו לא הי' צריכין לזה‪ ,‬ודו"ק‪.‬‬ ‫‪ -‬כח ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪ -‬טז ‪-‬‬ ‫דער כח פון בטחון קען דיר שטארקן אפילו אין די שווערסטע מצבים!‬ ‫וְ ָהיָ ה ְבענְ נִ י ָענָ ן על ָה ָא ֶּרץ וְ נִ ְר ֲא ָתה ה ֶּק ֶּשת ֶּב ָענָ ן (ט יד)‬ ‫און ווען איך וועל וועלן ברענגען א פינסטערע צרה אויף דער‬ ‫וועלט‪ ,‬און עס וועט געזען ווערן דעם בויגן אין די וואלקן‬ ‫הרה"ק מאיזביצא זי"ע טייטש אריין אין דעם פסוק א מורא'דיגע בחינה‪' .‬ענן' איז‬ ‫מרמז אויף יראה און באהאלטנקייט (א וואלקן פארשטעלט)‪ ,‬און 'קשת' איז מרמז אויף‬ ‫שטארקייט און פעסטקייט (א פייל און בויגן)‪ ,‬און השי"ת האט צוגעזאגט פאר נח‬ ‫'ונראתה הקשת בענן'‪ ,‬אז אפילו ווען אידישע קינדער וועלן זיין בבחינת 'ענן'‪ ,‬זיי וועלן‬ ‫ח"ו דורכגיין שווערע מצבים‪ ,‬און זיין אין א מצב פון פחד און הסתרת פנים‪ ,‬דאך וועלן‬ ‫זיי בלייבן שטענדיג בבחינת 'קשת'‪ ,‬דהיינו זיי וועלן האבן א שטארקע און פעסטע‬ ‫בטחון אין השי"ת‪ ,‬און זיי וועלן נישט ווערן צובראכן און געפאלן ביי זיך פון אלעם‬ ‫וואס גייט אריבער אויף זיי‪.‬‬ ‫דאס איז פשט אין דאס וואס שטייט אין זוה"ק (ח"א דף ע"ב) 'לא תצפה לרגלי‬ ‫דמשיחא עד דתחזי קשתא בגוונין נהורין' [דו זאלסט זיך נישט רעכטן אויף משיח‪,‬‬ ‫נאר ווען דו וועסט זען דעם 'קשת' אין ליכטיגע קאלירן]‪ ,‬דאס מיינט צו זאגן‪ ,‬אז נאר‬ ‫ווען די גרויסקייט און שטארקייט פון השי"ת וועט זיין ביי דיר אזוי קלאר‪ ,‬ממש ווי עס‬ ‫וואלט געלאכטן מיט אלע קאלירן‪ ,‬דעמאלטס קענסטו זיך רעכטן אז משיח וועט שוין‬ ‫אט אט קומען‪.‬‬ ‫‪ -‬כט ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫דאס האט רבי שמעון בן יוחאי געפרעגט פון רבי יהושע בן לוי (כתובות עז‪' ):‬נראתה‬ ‫קשת בימיך'? [אין דיינע צייטן איז געזען געווארן א 'קשת'?]‪ ,‬ס'שטייט נישט 'ראית‬ ‫קשת מימיך' [דו האסט אמאל געזען א 'קשת' אין דיינע צייטן?]‪ ,‬ווייל 'נראתה' איז‬ ‫א לשון הוה‪ ,‬און רשב"י האט אים געמיינט צו פרעגן צי די 'קשת' איז שטענדיג געזען‬ ‫געווארן אין דיינע צייטן‪ ,‬ווייל אין די צייטן פון רשב"י זעלבסט האט מען שטענדיג‬ ‫געזען דעם 'קשת'‪.‬‬ ‫און וואס איז דאס די 'קשת' און די שטארקייט פון אידישע קינדער? דאס איז די פרשה‬ ‫פון 'שמע ישראל'‪ ,‬וואס דארט שטייט די הייליגע אמונה‪ ,‬וואס דאס גיבט אריין א‬ ‫שטארקייט אין די הערצער פון די אידן וואס האפן צו השי"תטז‪.‬‬ ‫‪ -‬יז ‪-‬‬ ‫אינזין האבן ביים ווארט 'ברוך' פונקט ווי ביים שם‬ ‫ֹאמר ָברו ְך ה' ֱאל ֹ ֵקי ֵשם (ט‪ ,‬כו)‬ ‫וי ֶּ‬ ‫דער הייליגער אור לשמים זי"ע ברענגט‪ ,‬אז ער האט געהערט פונעם הייליגן מגיד‬ ‫פון מעזריטש זי"ע‪ ,‬אז אין די וועלט איז איינגעפירט‪ ,‬אז ווען מען זאגט א ברכה‪ ,‬כאפט‬ ‫טז מי השלוח פ' נח‪ :‬והיה בענני ענן על הארץ ונראתה הקשת בענן‪ .‬ענן היינו יראה והסתר‪,‬‬ ‫וקשת היינו מבטח עוז‪ ,‬כי בכל תוקף היראה יהיה לך בטחון גדול וזאת הבטיח הקב"ה לנח‪.‬‬ ‫וזה שנאמר בזוה"ק [בראשית ע"ב ע"ב] לא תצפה לרגלי דמשיחא עד דתחזי קשתא בגוונין‬ ‫נהורין‪ ,‬היינו שיהיה התקופות מהש"י בולט ומפורש נגד עיניך אז תצפה לרגלי דמשיחא‪ .‬וזה‬ ‫ששאל רשב"י את ריב"ל [כתובות ע"ז ע"ב] נראתה הקשת בימיך ולא שאל אותו בלשון‬ ‫ראית‪ ,‬דנראתה משמע לפעמים ולא בתמידות‪ ,‬ולרשב"י היתה הקשת בתמידות‪ .‬והקשת‬ ‫והתקופות של ישראל הוא הפרשה שמע ישראל שהוא נותן תקופות בל המיחלים לחסדו‪.‬‬ ‫‪-‬ל‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫מען א טרייסל ווען מען זאגט דעם ווארט ה'‪ ,‬אבער איך טרייסל שוין תיכף ביים ווארט‬ ‫'ברוך'‪.‬‬ ‫"ברו ְך ה ָבא ְב ֵשם ה'‬ ‫לויט דעם קען מען ערקלערן דעם פסוק (תהילים קיח‪ ,‬כו)‪ָ :‬‬ ‫"ברו ְך ה ָבא" ‪ -‬אויב דאס ווארט 'ברוך' קומט‪:‬‬ ‫ֵבר ְכנו ֶּכם ִמ ֵבית ה'"‪ ,‬ווי פאלגנד‪ָ :‬‬ ‫"בר ְכנו ֶּכם ִמ ֵבית ה'" –‬ ‫"ב ֵשם ה'" – מיט די זעלבע כוונה ווי דאס ווארט ה'‪ ,‬דאן ֵ‬ ‫ְ‬ ‫וועט מען באקומען אסאך ברכות און השפעות פון די שכינה וואס ווערט אנגערופן‬ ‫'בית ה''‪.‬‬ ‫לויט דעם קען מען ערקלערן דעם מאמר חז"ל (זע ברכות כ‪ ;.‬מדרש תהילים צא)‪ ,‬אז דער‬ ‫טעם פארוואס די תפילות פון די פריערדיגע דורות זענען געווארן מער אנגענומען איז‪,‬‬ ‫וויבאלד זיי האבן געדאוונט מיטן 'שם'‪ .‬די טיפע כוונה דערפון איז‪ ,‬אז זיי האבן‬ ‫ארויפגעברענגט אלע גשמיות'דיגע עניינים צו זייער שורש‪ ,‬זיי האבן נישט‬ ‫איבערגעלאזט קיין שום זאך אונטן [אזויווי דער מגיד וואס האט אינזין געהאט אויך‬ ‫ביי דעם ווארט 'ברוך' און נישט נאר ביי ה']‪ ,‬און דורכדעם האבן זייערע תפילות‬ ‫געהאט אן אויסטערלישן כח צו פועל'ןיז‪.‬‬ ‫יז אור לשמים‪ :‬ויאמר ברוך ה' אלהי שם כו'‪ .‬דהנה כתיב (תהלים קיח‪ ,‬כו) ברוך הבא בשם‬ ‫ה'‪ ,‬על פי מה ששמעתי בשם כאדמו"ר הרב מוה' דוב בער זצללה"ה שאמר‪ ,‬שהעולם‬ ‫מזדעזעין באומרם תיבת ה'‪ ,‬ואני מזדעזע תיכף בתיבת ברוך‪ ,‬וזפ"ה ברוך הבא‪ ,‬דהיינו‬ ‫שתיבת ברוך בא‪ ,‬בשם ה' ‪ -‬היינו בכוונות וביראה כמו תיבת ה'‪ ,‬אז ברכנוכם מבית ה'‬ ‫בא ברכה מכנסת ישראל הנק' בית ה' (ע' ת"ז הקדמה ב‪ .).‬וז"פ מאמר הגמרא מ"מ הראשונים‬ ‫התפללו ונענו מפני שהתפללו בשם‪ ,‬דהיינו שידעו היאך להעלות דברים גשמיים‬ ‫לשורשם‪ ,‬ומפני זה נקראו ראשונים ‪ -‬שאין מניחים שום דבר למטה רק מעלין אותו‬ ‫לשורש העליון‪ ,‬ועי"ז נענו‪.‬‬ ‫‪ -‬לא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪ -‬יח ‪-‬‬ ‫ווען נישט די הילף פון די 'פרומע' וואלטן די ציונים קיינמאל‬ ‫נישט געקענט אויספירן זייערע פינסטערע פלענער‬ ‫ץ הוא ָהיָ ה גִ בֹר‬ ‫וְ כוש יָ לד ֶּאת נִ ְמר ֹד הוא ֵה ֵחל ִל ְהיוֹ ת ִגבֹר ָב ָא ֶּר ׃‬ ‫ציִ ד לִ ְפנֵ י ה' על ֵכן יֵ ָאמר ְכנִ ְמר ֹד ִגבוֹ ר ציִ ד ִל ְפנֵ י ה' (י‪ ,‬ח‪-‬ט)‬ ‫און כוש האט געבוירן נמרוד‪ ,‬ער האט אנגעהויבן צו זיין א גיבור אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫ער איז געווען א גיבור וואס פאנגט פארן אויבערשטן‪ ,‬דעריבער וועט מען‬ ‫אלעמאל זאגן‪" :‬אזויווי נמרוד וואס איז א גיבור וואס פאנגט פארן אויבערשטן"‬ ‫מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע ברענגט עטליכע מדרשים (בר"ר ל"ז ב'‪ ,‬מ"ב ד') וואס‬ ‫ערקלערן אז 'כוש' מיט 'נמרוד' זענען געווען דער זעלבער מענטש‪ ,‬דהיינו אז דער‬ ‫באקאנטער רשע נמרוד ווערט אויך אנגערופן מיטן נאמען 'כוש'‪ ,‬אבער לכאורה איז‬ ‫דאס נישט פארשטענדליך‪ ,‬ווייל דער פסוק זאגט דאך קלאר 'וכוש ילד את נמרוד'‪,‬‬ ‫אז נמרוד איז געווען א זון פון כוש‪.‬‬ ‫אויך איז שווער צו פארשטיין דעם אריכות הלשון 'הוא החל להיות גבור בארץ הוא‬ ‫היה גבור ציד'‪( ,‬רש"י טייטשט אז דער ווארט 'גבור' און 'גבור ציד' מיינט אז ער האט געמאכט‬ ‫ווידערשפעניגן די וועלט אין השי"ת)‪ ,‬פארוואס דארף דער פסוק זאגן צום ערשט 'הוא החל‬ ‫להיות גבור' (ער האט אנגעהויבן צו זיין א גבור)‪ ,‬עס שטייט דאך גלייך נאכדעם 'הוא היה‬ ‫גבור ציד' (ער איז געווען א גבור ציד)‪ ,‬אויב אזוי פארשטייט זיך אליין אז אויב איז ער‬ ‫'געווען' א גבור‪ ,‬האט ער דאך זיכער אמאל 'אנגעהויבן' צו זיין א גבור‪ ,‬אזויווי יעדע‬ ‫זאך וואס א מענטש טוט‪ ,‬האט ער דאס אמאל אנגעהויבן צו טון?‬ ‫‪ -‬לב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫אויפן פסוק 'על כן יאמר כנמרוד גבור ציד לפני ה"‪ ,‬טייטשט רש"י‪" :‬אויף יעדן רשע‬ ‫וואס איז א עזות פנים און ווידערשפעניגט אין השי"ת‪ ,‬וועט מען זאגן אז ער איז פונקט‬ ‫אזויווי נמרוד גבור ציד"‪ .‬דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס איז די נפקא מינה צי מען וועט‬ ‫אים צוגלייכן צו נמרוד אדער צו א אנדערע רשע‪ ,‬ס'איז דאך נישט מעגליך אז די‬ ‫תורה זאלן שרייבן א איבריגע זאך און ס'מוז זיין אז די תורה זאגט אונז דא עפעס א‬ ‫לימוד אין דעם וואס ער שרייבט אז מען וועט אים צוגלייכן דוקא צו נמרוד?‬ ‫נאר דער נאמען 'כוש' ווייזט אז דער מענטש פירט זיך אויף אנדערש ווי נארמאל‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי די גמרא זאגט (מו"ק טז‪ ,):‬אז שאול המלך ווערט אנגערופן (תהלים ז א) 'כוש' וויבאלד‬ ‫ער איז געווען גאר א גרויסע צדיק‪ ,‬און זיין אויפירונג איז געווען אנדערש ווי סתם‬ ‫צדיקים‪ ,‬פונקט ווי א 'כושי' (שווארצער) וואס די קאליר פון זיין הויט איז אנדערש ווי‬ ‫אנדערע מענטשן‪.‬‬ ‫די זעלבע זאך קען מען זאגן אויך פארקערט‪ ,‬אז ווען א רשע וואס ווערט אנגערופן‬ ‫'כוש'‪ ,‬ווייזט דאס אז זיין אויפירונג איז אנדערש ווי אנדערע רשעים‪ ,‬און ער איז גאר‬ ‫א גרויסע רשע‪ ,‬דהיינו אז ער איז נישט סתם אן אפענער רשע‪ ,‬נאר ער איז א 'צבוע'‪,‬‬ ‫ער שטעלט זיך ארויס פונדרויסן כאילו ער איז א צדיק‪ ,‬כדי צו קענען פארנארן‬ ‫מענטשן און זיי אריינכאפן און זיין נעץ און זיי מיטשלעפן מיט זיך‪.‬‬ ‫אזא סארט רשע איז טאקע נמרוד געווען‪ ,‬ווי דער אבן עזרא זאגט אויפן פסוק 'הוא‬ ‫החל להיות גבור בארץ' אז נמרוד האט געוועלטיגט אויף אלע חיות און בהמות‪ ,‬און‬ ‫ער פלעגט פאנגען חיות און בהמות און זיי מקריב זיין פאר השי"ת‪ ,‬און דער רמב"ן‬ ‫וואונדערט זיך אויף אים‪ ,‬אז לויט דעם קומט אויס אז נמרוד איז געווען א צדיק‪ ,‬און‬ ‫חז"ל האבן דאך געוואוסט בקבלה אז ער איז געווען א רשע‪.‬‬ ‫‪ -‬לג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫מען קען אבער זאגן אז ביידע פירושים זענען אמת‪ ,‬ווייל די די רשעים וואס ווילן‬ ‫פארנארן מענטשן פאנגען קודם אן מיט 'צביעות'‪ ,‬זיי שטעלן אוועק א פנים פון קדושה‬ ‫און דערהויבנקייט און זאגן א זיי מיינען נאר לשם שמים‪ ,‬און אזוי קענען זיי אריינארן‬ ‫און פארכאפן די גאנצע וועלט‪ ,‬ביז צום סוף ווערט אויפגעדעקט זייער שאנד און זייער‬ ‫רשעות‪ .‬דעריבער ווען נמרוד האט געוואלט מאכן ווידערשפעניגן די וועלט קעגן‬ ‫השי"ת (אזוי ווי רש"י טייטשט)‪ ,‬האט ער אויך קודם אנגעשטעלט א פנים פון א צדיק‪,‬‬ ‫כדי אז אפילו ערליכע מענטשן זאלן ווערן צוגעצויגן צו אים‪ ,‬ממילא האט ער אויך‬ ‫מקריב געווען אסאך קרבנות פאר השי"ת‪ ,‬צו ווייזן פאר יעדן אז ער איז א גרויסע‬ ‫צדיק‪ ,‬און דורכדעם האט ער צום סוף מצליח געווען צו מאכן אז די גאנצע וועלט זאל‬ ‫ווידערשפעניגן אין השי"ת‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק 'וכוש ילד את נמרוד'‪ ,‬אז די מדה פון 'צביעות' וואס איז מרומז‬ ‫אין די ווארט 'כוש' (ווי אויבנדערמאנט)‪ ,‬דאס האט גורם געווען 'נמרוד'‪ ,‬דהיינו אז ער‬ ‫האט צום סוף מצליח געווען צו מאכן אז די גאנצע וועלט זאל ווידערשפעניגן אין‬ ‫השי"ת‪ ,‬ווייל ווען נישט זיין צביעות וואלט ער קיינמאל נישט געקענט אנקומען צו זיין‬ ‫פארדארבענע ציהל‪.‬‬ ‫אזויווי מיר זעען ליידער היינטיגע צייטן אין ארץ ישראל‪ ,‬אז די 'פרומע' שטעלן זיך צו‬ ‫צו אלע שמד‪-‬שטיק און אפיקורסות'ן וואס די ציונים ווילן דורך פירן‪ ,‬און ווען נישט‬ ‫די הילף פון די 'פרומע' פארטייען וואלטן זיי קיינמאל נישט געקענט אויספירן זייערע‬ ‫פינסטערע פלענער‪.‬‬ ‫ממילא שטימט שוין זייער גוט דאס וואס די מדרשים זאגן אז 'נמרוד' מיט 'כוש' זענען‬ ‫געווען איין מענטש‪ ,‬און ס'איז גארנישט שווער פונעם פסוק וואס זאגט 'וכוש ילד את‬ ‫‪ -‬לד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫נמרוד'‪ ,‬ווייל דער פסוק מיינט צו זאגן אז 'נמרוד' ווערט אנגערופן 'כוש' וויבאלד ער‬ ‫איז געווען א 'צבוע'‪ ,‬און נאר דורכדעם האט ער מצליח געווען צו מאכן די 'מרידה'‬ ‫אין השי"ת‪.‬‬ ‫יעצט שטימט שוין אויך זייער גוט די המשך הפסוק 'הוא החל להיות גבור בארץ'‪,‬‬ ‫דאם מיינט צו זאגן אז מיט די מדה פון 'כוש' וואס ער האט געהאט‪ ,‬דהיינו זיין צביעות‪,‬‬ ‫דורכדעם האט ער 'אנגעהויבן' צו אריינכאפן די גאנצע וועלט צו ווידערשפעניגן און‬ ‫השי"ת‪ ,‬אבער נאכדעם האט ער שוין אויפגעדעקט זיין אמת'ער פרצוף‪ ,‬און 'הוא היה‬ ‫גבור ציד לפני ה''‪ ,‬ווי רש"י טייטש אז דאס מיינט אז ער האט עפענטליך זיך‬ ‫ארויסגעשטעלט מיט זיין רשעות‪.‬‬ ‫און דאס פירט דער פסוק אויס 'על כן יאמר כנמרוד גבור ציד לפני ה''‪ ,‬די תורה זאגט‬ ‫אונז מיט דעם אן‪ ,‬אז דער דאזיגער ענין דארף מען חזר'ן אין אלע דורות‪ ,‬כדי אז אלע‬ ‫דורות זאלן וויסן אז אויך דער רשע נמרוד האט קודם אנגעהויבן זיין מרידה אין השי"ת‬ ‫מיט דעם וואס ער האט זיך געמאכט ווי א צדיק‪ ,‬און ער האט מקריב געווען קרבנות‬ ‫פאר השי"ת‪ ,‬וואס נאר דורכדעם האט ער צום סוף מצליח געווען צו מאכן אז די‬ ‫גאנצע וועלט זאל ווידערשפעניגן און השי"ת‪ .‬און דורכדעם וועלן אלע דורות וויסן‬ ‫זיך צו היטן און זיך נישט לאזן פארפירן פון די אלע 'צבועים' וועלכע שפראצן ארויס‬ ‫במשך הדורות‪ ,‬כאטש זיי שטעלן אוועק א פנים פון צדיקים‪ ,‬און נמרוד וועט דינען‬ ‫אזוי ווי א 'סעמפל' פאר כלל ישראל במשך אלע דורות‪ ,‬ווייל אויך ער האט זיך קודם‬ ‫פארגעשטעלט ווי א גרויס צדיק‪ ,‬און נאכדעם איז ער געווארן 'נמרוד'‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק 'על כן יאמר כנמרוד גבור ציד לפני ה''‪ ,‬אז אלע דורות וועלן‬ ‫וויסן אז אויך נמרוד האט אין אנפאנג מקריב געווען קרבנות פאר השי"ת‪ ,‬און דאך‬ ‫‪ -‬לה ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫איז ער באמת געווען דער באקאנטער רשע 'נמרוד' וואס האט געמאכט די גאנצע‬ ‫וועלט ווידערשפעניגן אין השי"ת‪.‬‬ ‫*‬ ‫גייענדיג אויף דעם וועג‪ ,‬קען מען גוט פארשטיין די שייכות פון די דריי פסוקים‬ ‫מיט די ווארט 'יאמר' וואס די 'מסורה' ברענגט‪ :‬א) אונזער פסוק 'על כן יאמר‬ ‫כנמרוד גבור ציד'‪ ,‬ב) דער פסוק אין פרשת חקת (במדבר כא יד) 'על כן יאמר‬ ‫בספר מלחמות ה' וגו' ואת הנחלים ארנון'‪ ,‬ג) דער פסוק אין תהלים (פז ה)‬ ‫'ולציון יאמר איש ואיש יולד בה'‪.‬‬ ‫ווייל ווי אויבנדערמאנט‪ ,‬רעדט דער פסוק 'על כן יאמר כנמרוד גבור ציד'‬ ‫פון די צביעות פון נמרוד‪ ,‬אז קודם איז ער נישט געקומען מיט א אפענע‬ ‫רשעות‪ ,‬נאר ער האט 'באהאלטן' זיינע מעשים פון מענטשן כדי מען זאל מיינען‬ ‫אז ער איז א צדיק‪ .‬און דאס איז ענליך צו דער פסוק 'על כן יאמר בספר‬ ‫מלחמות ה' וגו' ואת הנחלים ארנון'‪ ,‬ווי רש"י ברענגט דארט די מעשה וואס‬ ‫האט דאן פאסירט‪ ,‬אז די אמוריים האבן נישט געמאכט דעמאלטס קיין אפענע‬ ‫מלחמה מיט די אידן‪ ,‬נאר זיי האבן זיך 'באהאלטן' אין די בערג כדי צו קענען‬ ‫באפאלן די אידן פלוצלונג‪ .‬קומט אויס אז יענע מלחמה פון די אמוריים קעגן‬ ‫די אידן איז געווען אויף דעם זעלבן אופן ווי נמרוד האט מלחמה געהאלטן‬ ‫(כביכול) מיט השי"ת‪ ,‬ווייל ביידע מלחמות זענען צוגעגאנגען אויף א‬ ‫'באהאלטענע' וועג‪.‬‬ ‫די זעלבע איז אויך מיט דעם דריטן פסוק 'ולציון יאמר איש ואיש יולד בה'‪,‬‬ ‫וואס דאס איז א נבואה אויף היינטיגע צייטן‪ ,‬וואס עס טוט זיך ליידער אפ א‬ ‫‪ -‬לו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫גרויסע מלחמה אין 'ציון'‪ ,‬ענליך צו די מלחמה פון נמרוד קעגן השי"ת‪ ,‬דאס‬ ‫איז די גרויסע מלחמה וואס די ציונים פירן קעגן השי"ת‪ ,‬וואס זיי פרובירן מיט‬ ‫אלע כוחות צו מאכן אז אלע אידן זאל ווידערשפעניגן אין השי"ת רח"ל‪ .‬און‬ ‫פונקט ווי די מלחמה פון נמרוד איז צוגעגאנגען אויף א אופן פון 'צביעות' און‬ ‫באהאלטענערהייט‪ ,‬וואס נאר אזוי האט ער מצליח געווען אנצוקומען צו זיין‬ ‫פינסטערן ציל‪ ,‬אזוי אויך גייט די היינטיגע מלחמה אין 'ציון' אויך צו מיט כל‬ ‫מיני 'צביעות' און פאלשקייטן‪ ,‬זיי באהאלטן זייערע אמת'ע מעשים און כוונות‬ ‫זאגנדיג אז זיי מיינען נאר לשם שמים‪ ,‬כדי אז דורכדעם זאלן זיי קענען צו‬ ‫ציען צו זיך דאס גאנצע כלל ישראל רח"ל‪.‬‬ ‫דאס איז פשט פונעם לשון הפסוק 'איש ואיש יולד בה'‪ ,‬ווייל אויף דער פסוק‬ ‫אין די מגילה (א ח) 'לעשות ברצון איש ואיש'‪ ,‬דרש'נען חז"ל (מגילה יב‪' ).‬לעשות‬ ‫כרצון מרדכי והמן'‪ ,‬וואס די כוונה דערפון קען מען זאגן‪ ,‬אז אחשורוש האט‬ ‫צוגעשטעלט ביי זיין סעודה אויך כשר'ע עסן‪ ,‬וועלכע זענען געווען אויפן‬ ‫העכסטן סטאנדארט פון כשרות‪ ,‬ממש 'כרצון מרדכי'‪ ,‬אזוי ווי ביי מרדכי הצדיק‬ ‫אין שטוב‪ ,‬אבער באמת איז דאס 'כרצון המן'‪ ,‬ווייל נאר דורכדעם האט ער‬ ‫מצליח געווען אויך אהינצושלעפן אויך די ערליכע אידן‪ ,‬און צום סוף זענען זיי‬ ‫ליידער נכשל געווארן‪.‬‬ ‫די זעלבע איז מרמז דער פסוק 'איש ואיש יולד בה'‪ ,‬דאס איז א נבואה אז די‬ ‫מלחמה קעגן השי"ת וואס וועט זיין היינטיגע צייטן אין 'ציון'‪ ,‬וועט צו גיין‬ ‫אויף א אופן פון 'כרצון המן ומרדכי'‪ ,‬דהיינו אז עס וועלן זיך צושטעלן צו די‬ ‫ציונים אויך 'פרומע' מענטשן‪ ,‬און זיין וועלן טענה'ן אז זיי מיינען נאר לשם‬ ‫שמים צו ראטעווען דאס אידישקייט 'כרצון מרדכי'‪ ,‬אבער באמת איז דאס‬ ‫‪ -‬לז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫'כרצון המן'‪ ,‬ווייל נאר דורכדעם קענען ליידער די ציונים מצליח זיין און‬ ‫אריינכאפן אויך די ערליכע אידן און זיין מכשיל זיין‪ ,‬השי"ת יצילנו מהם‬ ‫ומהמונםיח‪.‬‬ ‫יח חידושי תורה (שווארצע בענדער) פ' נח‪ ,‬עמ' ל"ג‪ :‬ולהלן בפרשה וכוש ילד את נמרוד הוא החל‬ ‫להיותגבור ציד בארץ הוא הי' גבר ציד לפני ה' על כן יאמר כנמרוד גבור צדי לפני ה'‪ .‬ובמד"ר‬ ‫פ' לך עה"פ ויהי בימי אמרפל איתא ג' שמות נקראו לו כוש נמרוד אמרפל וכו'‪ ,‬וכן במד"ר‬ ‫בפרשתינו איתא הה"ד שגיון לדוד אשר שר לה' על דברי כוש בן ימיני וכו'‪ ,‬כנגד בימה של‬ ‫רשע אמרו וכי כושי הוה עשו אלא שעשה כמעשה נמרוד‪ ,‬ופירש במת"כ דנמרוד נקרא כוש‬ ‫ככתוב וכשו ילד את נמרוד וכדלקמן‪ .‬וצריך להבין אם כוש הוא נמרוד למה כתיב וכוש ילד‬ ‫את נמרוד‪ ,‬ומה הוא אריכות הלשון הוא החל וגו' הוא הי'‪ ,‬פשיטא שאם הי' גבור ציד מסתמא‬ ‫החל להיות ולמה אמרו בכפילא‪ .‬על כן יאמר וגו' פרש"י על כל אדם מרשיע בעזות פנים יודע‬ ‫רבונו ומתכווין למרוד בו יאמר זה כנמרוד גבר ציד‪ ,‬יש להבין מה נפק"מ בזה אם ידמו אותו‬ ‫לנמרוד או לרשע אחר‪ ,‬דבתוה"ק א"א שיהי' דבר מיותר שלא לצורך‪ ,‬ומאי לימוד יש בזה‬ ‫שיאמרו כן וידמו אותו לנמרוד דייקא‪ .‬על כן יאמר וגו' ג' במסורה‪ ,‬ע"כ יאמר כנמרוד‪ ,‬ע"כ‬ ‫יאמר בספר מלחמות ה'‪ ,‬ולציון יאמר איש ואיש יולד בה‪ ,‬וצ"ב וכו'‪ .‬ומשם בארה לבאר‬ ‫הפסוק וכוש ילד את נמרוד‪ ,‬דהנה שם כוש מורה על שינוי במעשי האיש‪ ,‬פעמים לטב ופעמים‬ ‫לביש‪ ,‬וכמו שדרשו ז"ל (מ"ק ט"ז ע"ב) על שאול שר לה' על דברי כוש בן ימיני וכי כוש שמו‬ ‫והלא שאול שמו אלא מה כושי משונה בעורו אף שאול משונה במעשיו‪ ,‬וכמו כן לאידך גיסא‬ ‫גם אדם רשע שנקרא כוש הוא בשביל שהוא משונה במעשיו משאר רשעים‪ ,‬כלומר שהוא‬ ‫צבוע ואינו רשע בגלוי ובפרהסיא‪ ,‬כי בחיצוניותו מראה את עצמו לצדיק ובקרבו ישים ארבו‬ ‫והוא רשע גמור‪ .‬וכמ"ש הרמב"ן ז"ל עה"פ הוא הי' גבור ציד לפני ה'‪ ,‬והביא בשם הראב"ע‬ ‫ז"ל שפי' כי החל להיות גבור על החיות לצוד אותן‪ ,‬ופירש לפי ה' שהי' בונה מזבחות ומעלה‬ ‫את החיות לעולה לפני ה'‪ ,‬והקשה עליו הרמב"ן דהרי הוא מצדיק רשע ורבותינו ידעו רשעו‬ ‫בקבלה‪ ,‬ופי' באופן אחר עיי"ש‪ .‬אבל נראה דתרווייהו איתנהנו‪ ,‬בין פירושו של הראב"ע ז"ל‬ ‫ובין פירושו של הרמב"ן ז"ל‪ ,‬דכך הוא דרך הרשעים הרוצים להטעות את הבריות שמתחלה‬ ‫מתחילים בדרך של צביעות והעמדת פנים להתלבש באיצטלא של קדושה ורוממות שם‬ ‫‪ -‬לח ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫שמים בפיהם לאמור שכל כוונתם הוא לשמים‪ ,‬ובזה יכולים להטעות ולהתעות את כל העולם‬ ‫כולו‪ ,‬עד שלבסוף נתגלה קלונם ורשעם‪ .‬ולכן גם נמרוד שהמריד את כל העולם כולו על‬ ‫הקב"ה כפירש"י ז"ל‪ ,‬ג"כ השתמש תחלה במדת הצביעות להמשיך אליו כל סוגי בני אדם‬ ‫וללכם ברשתו‪ ,‬ולכן גם הקריב קרבנות לה' להראות לפני כל שהוא צדיק גמור‪ ,‬ועי"ז יכול הי'‬ ‫להמריד את כל העולם כולו על השי"ת ר"ל‪ .‬וזהו פי' הפסוק וכוש יולד את נמרוד‪ ,‬הכוונה‬ ‫שמדת הצביעות שלו המרומז בתיבת כוש היא היא שהולידה את נמרוד להמריד כל העולם‬ ‫על הקב"ה‪ ,‬ובלעדי זאת לא הי' יכול להשיג זממו‪ .‬כמו שרואין בעוה"ר בדורינו זה שלכל‬ ‫מעשה שמדיות ואפיקורסות שלהם נזקקים להם הדתיים‪ ,‬ולולא עזרתם של הדתיים למיניהם‬ ‫א"א להם לרשעים להשיג חפצם ומאויים‪ .‬ולכן אמר הכתוב הוא 'החל' להיות גבור בארץ פ'‬ ‫במדת כוש שלו היינו הצביעות בזה התחיל להיות גבור בארץ להתגבר על כל העולם ולהמריד‬ ‫עולם ומלואו על הקב"ה עד שנעשה אח"כ גבור ציד לפני ה' וכפרש"י להקניטו על פניו‪ .‬וז"ש‬ ‫על כן יאמר כנמרוד גברו ציד לפני ה'‪ ,‬פי' דברים הללו צריכים להאמר בכל דור ודור למען‬ ‫ידעו הדורות שגם נמרוד התחיל עבודתו על ידי צביעות בהקריבו קרבנות לפני ה' והעמיד‬ ‫פנים כצדיק עד שהמריד בזה את כל העולם‪ ,‬ואם ככה ידעו כל הדורות לא יבואו להטעות‬ ‫ולילך שולל אחרי הצבועים שבכל דור ודור אעפ"י שנראים כצדיקים‪ ,‬ויהי' נמרוד לאות לבני‬ ‫ישראל שגם הוא עשה ככה והתראה עצמו כצדיק גמור ואח"כ נעשה ממנו נמרוד‪ ,‬וזשה"כ‬ ‫על כן יאמר כנמרוד גברו ציד לפני ה'‪ ,‬היינו שידעו כל הדורות שגם נמרוד הקריב קרבנות‬ ‫לפני השי"ת ואעפי"כ הוא נמרוד שהמריד את כל העולם נגד הקב"ה‪ .‬וזאת תורת המסורה‬ ‫על כן יאמר כנמרוד גבור ציד לפני ה' שהטעה את הבריות בצביעות ובהסתרת מעשיו מבני‬ ‫אדם שיחשבו עליו שהוא צדיק‪ ,‬על כן יאמר בספר מלחמות ה' וגו'‪ ,‬פי' דגם אותה המלחמה‬ ‫של נחל ארנון היתה משונה מכל שאר המלחמות שהי' להם לישראל עם האמוריים והכנענים‪,‬‬ ‫דאז באו עליהם במסתרם מבלי שירגישו בהם ישראל‪ ,‬וכמו שמביא רש"י ז"ל שם עה"פ ואשד‬ ‫הנחלים שהיו האמוריים נחבאים שם בהרים וכו' והיתה המלחמה בהחבא ובסתר‪ ,‬כמו כן‬ ‫מלחמת נמרוד נגד הקב"ה הי' בסתר מלובש בצביעות שהי' אומר לבנ"א שכוונתו הוא לש"ש‬ ‫להמשיך את העם לעבודת השי"ת‪ .‬ולציון יאמר איש ואיש יולד בה‪ ,‬שהנבואה מרמזת על זה‬ ‫הדור שיהי' מלחמה גדולה בציון‪ ,‬דומה למלחמת נמרוד על הקב"ה שהמריד נגדו את כל‬ ‫העולם והשתמש במדת הצביעות‪ ,‬כך הוא היום בציון שממרידים את כל העולם על הקב"ה‬ ‫‪ -‬לט ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫הפטרת פ' נח‬ ‫‪ -‬יט ‪-‬‬ ‫מיט וואספארא פנים קען איך מיר שטעלן בעטן מחילה פון השי"ת?‬ ‫ִב ְצ ָד ָקה ִתכוֹ נָ נִ י (ישעיה נד‪ ,‬יד)‬ ‫דורך צדקה וועסטו ווערן באפעסטיגט‬ ‫אין ספה"ק עבודת ישראל איז ער מרמז אין דעם פסוק א שטארקע בחינה‪ :‬ווייל‬ ‫באמת איז דאך א גרויסע חוצפה אז א מענטש זאל זיך אוועקשטעלן פאר השי"ת און‬ ‫אים בעטן מחילה אויף זיינע זינד‪ ,‬ווייל מיט וואספארא פנים קען מען פארן הייליגן‬ ‫באשעפער דאס בעטן פון אים נאכדעם וואס ער האט ווידערגעשפעניגט אין אים‪ ,‬און‬ ‫ומשתמשים ג"כ במדת הצביעות באמרם שכוונתם לש"ש‪ ,‬ומסתירים מעשיהם כדי להמשיך‬ ‫עי"ז את כל העולם לדרכם הנלוזה‪ .‬ואומרו איש ואיש יולד בה אפ"ל עפי"מ דאיתא בגמרא‬ ‫(מגילה י"ב ע"א) לעשות כרצון איש ואיש‪ ,‬אמר רבא לעשות כרצון מרדכי והמן וכו'‪ ,‬אחשורוש‬ ‫שרצה להכשיל את ישראל שיבואו ויהנו מסעודתו בודאי הנה שיהי' הכל בתכלית הכשרות‬ ‫כמו בביתו של מרדכי ועי"ז יוכל לצוות לכל ישראל לבוא ולסעוד שמה כיון שאין להם יותר‬ ‫שום אמתלא והתנצלות מצד כשרות וכו'‪ ,‬וז"פ לעשות כרצון איש ואיש זה מרדכי והמן‬ ‫שהנהיג כשרות בסעודתו שיהי' גם כרצון מרדכי‪ ,‬וגם רצונו של המן נעשה בזה שהרי עי"ז‬ ‫יתפתו שמה לשאר עבירות כמבואר בדברי חז"ל‪ .‬וזהו כוונת הפסוק ולציון יאמר איש ואיש‬ ‫יולד בה‪ ,‬שהגידה הנבואה שתהי' מלחמה בציון באחרית הימים וימרידו את כל העולם על‬ ‫הקב"ה ע"י שאיש ואיש יולד בה‪ ,‬כלומר שיעשו כרצון מרדכי והמן לפתות את כל העולם‬ ‫לדרכיהם הרעים והמקולקלים על ידי שיעמדו לעזרתם גם אנשים כאלו שאומרים שכל‬ ‫כוונתם הוא בשביל כבוד שמים והצלת התורה כרצון מרדכי הצדיק ובזה ילכדו כל העולם‬ ‫לרשתם‪.‬‬ ‫‪-‬מ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫דעריבער האבן טאקע די מקטריגים א כח אפצוהאלטן אזעלכע תפילות פון ארויפגיין‬ ‫צום באשעפער‪.‬‬ ‫נאר די איינציגסטע אופן ווי אזוי מיר קענען בעטן מחילה פון השי"ת‪ ,‬איז נאר אויף א‬ ‫וועג פון בעטן 'צדקה'‪ ,‬אז השי"ת זאל זיך מרחם זיין אויף אונז אזויווי אויף אן ארימאן‬ ‫וואס שטייט ביים טיר און בעט א נדבה‪ ,‬אזוי אויך בעטן מיר אז השי"ת זאל אונז געבן‬ ‫'צדקה' און אונז מוחל זיין אונזערע עבירות‪ .‬אבער כדי אז א מענטש זאל קענען בעטן‬ ‫'צדקה' פון השי"ת‪ ,‬דארף ער אויך געבן 'צדקה' פאר ארימעלייט‪ ,‬אזוי ווי חז"ל זאגן‬ ‫(מגילה יב‪' ):‬במדה שאדם מודד מודדין לו'‪ ,‬אז וויאזוי א מענטש פירט זיך אויף צו‬ ‫אנדערע‪ ,‬אזוי פירט מען זיך אויף צו אים פון הימל‪ .‬ממילא אויב א מענטש געבט‬ ‫'צדקה' פאר ארימעלייט‪ ,‬קען ער אויף בעטן 'צדקה' פון השי"ת‪ ,‬אז ער זאל אים מוחל‬ ‫זיין זיינע עבירות‪.‬‬ ‫קומט אויס אז די מצוה פון 'צדקה' גיבט 'פיס' פאר א מענטש אז ער זאל קענען גיין‬ ‫צו השי"ת אים אים בעטן מחילה אויף זיינע זינד‪ ,‬דאס איז מרומז אינעם לשון הפסוק‬ ‫'בצדקה תכונני'‪ ,‬דהיינו אז דורך די מצוה פון 'צדקה' קענסטו זיך 'אוועקשטעלן' פאר‬ ‫השי"ת בעטן רחמים‪.‬‬ ‫אין דאס איז אויך די כוונה פונעם מאמר חז"ל (עי' ירושלמי סנהדרין פ"י ה"ב) 'הקב"ה‬ ‫חותר חתירה מתחת כסא הכבוד לבעלי תשובה'‪ ,‬אז הקב"ה כביכול גראבט א גרוב‬ ‫אונטערן כסא הכבוד צו מקבל זיין די וואס טוען תשובה‪ ,‬וואס לכאורה דארף מען‬ ‫פארשטיין די טיפע כוונה פון דעם‪ ,‬אז הקב"ה גראבט אונטערן כסא הכבוד?‬ ‫‪ -‬מא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫נאר באמת‪ ,‬לויט די געוואלדיגע גרויסקייט און דערהויבנקייט פון השי"ת‪ ,‬קען זיך א‬ ‫מענטש בכלל נישט דערנענטערן צו אים צו בעטן פון אים מחילה‪ .‬נאר וויבאלד די‬ ‫רחמנות פון השי"ת האט נישט קיין גרעניץ‪ ,‬דעריבער לאזט זיך השי"ת כביכול אראפ‬ ‫פונעם כסא הכבוד‪ ,‬דהיינו פון זיין גרויסע גרויסקייט און דערהויבנקייט‪ ,‬און אזוי קען‬ ‫זיך דער מענטש דערנענטערן צו אים און מתפלל זיין‪ ,‬און אזוי נעמט השי"ת אן זיין‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫און ווען השי"ת ברענגט ח"ו יסורים אויף א מענטש‪ ,‬איז די כוונה פון דעם שוואך צו‬ ‫מאכן דעם כח פונעם יצר הרע‪ ,‬אז ער זאל זיך נישט קענען מער אזוי פיל מתגבר זיין‬ ‫אויפן מענטש‪ ,‬און ווען א מענטש ווייסט דאס‪ ,‬וועט ער זיכער חרטה האבן אויף זיינע‬ ‫שלעכטע מעשים‪ ,‬און ער וועט נישט ווערן אויפגערעגט און שטויסן אויף זיינע יסורים‪,‬‬ ‫ווייל ער ווייסט אז דאס איז נאר פאר זיין אייגענע טובהיט‪.‬‬ ‫יט עבודת ישראל פ' נח‪ :‬בצדקה תכונני (ישעיה נד‪ ,‬יד)‪ .‬להסביר הענין‪ ,‬וגם מה דאיתא (פסחים‬ ‫קיט‪ ).‬שהקב"ה חותר חתירה מתחת כסא הכבוד לקבל בעלי תשובה‪ .‬כי בוודאי היא חוצפה‬ ‫גדולה לעמוד לפני מלך מלכי המלכים הקב"ה לבקש מחילה לחטאיו וכי באיזה אנפין יקום‬ ‫קמי מלכא קדישא‪ ,‬וכל העולמותאינם מניחין לעלות תפלות זה האדם רק על דרך זה שיבקש‬ ‫האדם מאת הש"י בדרך צדקה שיעשה עצמו כעני בפתח ולזה צריך האדם גם כן לעשות‬ ‫צדקה עם העניים ואביונים כי במדה שאדם מודד מודדין לו‪ .‬ואם כן על ידי זו הצדקה שעושה‬ ‫עושה לו רגלים לכנוס לפני ולפנים לבקש מחילה על חטאיו ממנו יתברך ומצדק נעשה צדקה‪.‬‬ ‫וזה חותר חתירה מתחת כסא הכבוד‪ ,‬כי בוודאי מחמת גדולת ורוממות הבורא יתברך אי‬ ‫אפשר לקרב אליו יתברך אך מגודל רחמנות הבורא יתברך כביכול משפיל עצמו מכסא כבודו‬ ‫הוא גודל מלכותו ורוממותו כדי לקבל שבים וזהו מתחת כסא כבודו‪ .‬והנה כשהש"י מביא‬ ‫עליו איזה יסורין ומחליש כח היצר וישוב לבו אל הבורא יתברך נמצא אז בוודאי מתחרט על‬ ‫מעשיו ולא יהרהר אחר מדותיו ולא יבעט ביסורין‪.‬‬ ‫‪ -‬מב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫‪-‬כ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק להזמנים של עקבתא דמשיחא מאת הרה"ק מרוזין זי"ע‬ ‫הרה"ק רבי ישראל ב"ר שלום שכנא זי"ע‬ ‫לרגל יומא דהילולא ‪ -‬ג' חשון‬ ‫בשנת תר"ב איז דער הייליגער רוז'ינער זי"ע געגאנגען שפאצירן אין וואלד‪ ,‬אינמיטן‬ ‫האט ער זיך אוועקגעזעצט אויף א בענקל וואס מען האט מיטגעברענגט‪ ,‬און ער האט‬ ‫זיך אנגערופן צו איינער פון די חסידים‪ :‬דו געדענקסט דאך די גמרא (מכות כד‪' ).‬בא‬ ‫חבקוק והעמידן על אחת וצדיק באמונתו יחיה' [חבקוק האט געשטעלט די גאנצע‬ ‫תורה אויף איין יסוד – אמונה]‪ ,‬און לכאורה איז דאס זייער וואונדערליך‪ ,‬ווייל חבקוק‬ ‫איז דאך געווען פון די לעצטע נביאים‪ ,‬און אויף וועלכע צייט האט ער געזאגט די‬ ‫דאזיגע נביאות? אויפן דור פון עקבתא דמשיחא‪ ,‬האט ער מעמיד געווען די וועלט‬ ‫אויף איין פונקט‪ ,‬און רופט אן דעם דור פון קודם ביאת המשיח 'וצדיק באמונתו יחיה'‪,‬‬ ‫ס'איז דאך נישט צום פארשטיין‪ ,‬וואספארא צדיקים וועלן דעמאלטס זיין?‬ ‫נאר דער אמת איז‪ ,‬ס'זאל אייך קיין פליאה נישט זיין‪ ,‬ס'וועט נאך זיין א דור קודם‬ ‫ביאת המשיח וואס 'איש כל הישר בעיניו יעשה'‪ ,‬נאר פארשטייט אבער דעם טייטש‬ ‫פון 'איש כל הישר בעיניו יעשה'‪ ,‬דאס הייסט נישט אז ס'וועט זיך נישט שעמען דער‬ ‫בעל עבירה מיט דער גרעבסטער עבירה און מיט דער מיאוס'טער עבירה פאר דעם‬ ‫ערליכן איד‪ ,‬כלל וכלל נישט‪ .‬נאר וואס דען‪ ,‬אז א יוד וועט זיך וועלן א קנייטש טאן‬ ‫פארן בורא עולם‪ ,‬ווער שמועסט פון א קרעכץ טאן‪ ,‬ווער שמועסט נאך זאגן עפעס א‬ ‫מאמר‪ ,‬וועט ער דארפן ארומקוקן אויף ביידע זייטן צי מען מאכט פון אים נישט קיין‬ ‫געשפעט און א געלעכטער‪.‬‬ ‫‪ -‬מג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫דעמאלטס אז א איד וועט זיך דערהאלטן ביי די פינטעלע אמונה‪ ,‬וועט דאס הייסן די‬ ‫אמת'ע בחירה און דער אמת'ער בירור‪ ,‬דאס וועט הייסן די בחירה פון 'מי לה' אלי'‪.‬‬ ‫דעמאלטס אז א איד וועט אויפשטיין אינדערפרי‪ ,‬און וועט נעבעך זאגן 'מודה אני‬ ‫לפניך'; דער רוזינער האט געלייגט זיינע הייליגע הענט אויף זיין הייליגע הארץ און‬ ‫געזאגט‪ :‬וויאזוי זיין קטנות המוח וועט פארשטיין דעם הפרש און דעם הבדל פון 'מודה‬ ‫אני' ביז 'לפניך'; און ער האט נאכאמאל איבערגעזאגט מיט א הויעכע קול‪ :‬וויאזוי זיין‬ ‫קטנות המוח וועט פארשטיין דעם הפרש און דעם הבדל פון 'מודה אני' ביז 'לפניך'‪.‬‬ ‫און וועט נעבעך אנטון דעם טלית און תפילין‪ ,‬וויאזוי די תפלה וועט נעבעך זיין‪ ,‬נאר‬ ‫דאס וועט ער כאטש וויסן‪ ,‬אז א 'קרקפתא דלא מנח תפילין' איז נעבעך גאר נידריג;‬ ‫אט דער איד וועט זיין חשוב ומקובל פארן בורא עולם‪.‬‬ ‫דער רוז'ינער האט געבויגן זיין קאפ אויף צוריק‪-‬צו‪-‬וועגס פאר א פאר מינוט‪ ,‬און‬ ‫דערנאך האט ער נאכאמאל געזאגט‪ :‬וועט דער איד זיין חשוב ומקובל פארן בורא‬ ‫עולם‪ .‬ווייסט איר וויאזוי? און ער האט אנגעכאפט מיט ביידע הענט זיין בגד קעגן די‬ ‫הארץ‪ ,‬און געזאגט‪ :‬א שטייגער אזויווי אונז זענען ביי די וועלט‪ .‬פארוואס? ווייל‬ ‫דעמאלטס וועט זיין די אמת'ע בחירה מיטן אמת'ן בירור‪ ,‬מיט די אמת'ע בחינה פון‬ ‫'מי לה' אלי'‪ ,‬וועט דאס זיין א דור הראויה למשיח‪ ,‬דעריבער האט חבקוק געזאגט‬ ‫'וצדיק באמונתו יחיה'‪ ,‬עד כאן לשון קדשוכ‪.‬‬ ‫אבער ס'איז פארהאן אזעלכע מענטשן וואס אין הארצן גלוסטן זיי טאקע כסדר צו זיין‬ ‫ערליכע אידן‪ ,‬אבער עס שטעלט זיך אפ ביי דעם‪ ,‬און עס קומט קיינמאל נישט צו לידי‬ ‫מעשה אז זיי זאלן זיך נעמען בפועל ממש צו דינען השי"ת און ווערן ערליכע אידן‪.‬‬ ‫כ עירין קדישין עמ' תקע"ג‪.‬‬ ‫‪ -‬מד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫אויף דעם זאגט אונז די תורה ווייטער 'ועשיתם אותם'‪ ,‬אז דאס לעכצן און ווארטן‬ ‫אליינס איז נישט גענוג‪ ,‬מען דארף אויף טון צו די זאך אין עוסק זיין בתורה ובמצוות‬ ‫ממש‪.‬‬ ‫און דער פסוק פירט אויס 'למען תשכילו את כל אשר תעשון'‪ ,‬ווייל נאר ווען מען איז‬ ‫עוסק אין קיום התורה ומצות בפועל ממש‪ ,‬דעמאלטס קען א איד באמת זוכה זיין זיך‬ ‫צו מייחד זיין און צו שליסן א בונד מיט השי"ת‪ ,‬אבער אויב מען טוט נישט קיין מעשים‬ ‫בפועל‪ ,‬דעמאלטס קומט מען אין ערגעץ נישט אןכא‪.‬‬ ‫*‬ ‫הרה"ק מסאדיגורא זי"ע האט געשטעלט א איד‪ ,‬אז ער זאל שטיין נעבן זיין טאטע‬ ‫דער הייליגער רוז'ינער זי"ע בשעת ער איז געווען קראנק‪ .‬האט דער איד דערציילט‪,‬‬ ‫אז בעפאר ער איז נסתלק געווארן האט זיך זיין קרענק פארערגערט‪ ,‬און דער רוזינער‬ ‫האט געשריגן "הוי הוי"‪ ,‬האט אים דער איד געפרעגט‪" :‬פארוואס שרייט דער רבי הוי‬ ‫הוי?"‪.‬‬ ‫האט אים דער רוזינער געזאגט‪" :‬פאר ביאת הגואל וועט זיין א איד וואס וועט האבן‬ ‫ביי זיך אין טאש נאר איין 'פיטאק' (א סארט מטבע)‪ ,‬און ווען ער וועט טרעפן זיין חבר‬ ‫כא עבודת ישראל פ' תבוא‪ :‬ושמרתם את כל דברי הברית הזאת וגו'‪ .‬ושמרתם‪ ,‬הוא מלשון‬ ‫ואביו שמר את הדבר (בראשית לז‪ ,‬יא)‪ ,‬שתהיו מצפים וממתינים‪ ,‬כל דברי הברית לאמר‪ ,‬מתי‬ ‫אזכה להתיחד ולכרות ברית עם יוצרי‪ .‬והיחוד נקרא את כל דברי הברית הזאת‪ .‬אכן יש כמה‬ ‫אנשים שנכספים בלבם להיות יראים ושלמים מבלי לעשות שום פעולה לזאת‪ ,‬אבל הם רודפי‬ ‫רוח לא ישיגו מאומה‪ .‬לכן אמר הכתוב ועשיתם אותם‪ ,‬דהיינו אף על פי שתהיה שומר ומצפה‪,‬‬ ‫תהיה גם כן עושה ועוסק בתורה ובמצות‪ .‬למען תשכילו את כל אשר תעשון‪ ,‬תשכילו‪ ,‬היינו‬ ‫שתזכו להמשיך מוח חכמה לצורך היחוד והטפה הנוזלת ממוחין‪ ,‬כנודע לי"ח‪.‬‬ ‫‪ -‬מה ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫אין גאס וועט ער אים זאגן‪ :‬מיין טייערע חבר‪ ,‬איך האט נישט מער ווי איין פיטאק‪,‬‬ ‫דא האסטו מיין לעצטע פיטאק און געב מיר דערפאר כאטש א חוט השערה פון כח‬ ‫און אמונה בהשי"ת‪ .‬אבער ס'וועט נישט זיין צו באקומען‪ .‬דאס איז נישט צום‬ ‫אויסשטיין און נישט צום אויסהאלטן"‪ .‬אזוי האט ער איבערגעזאגט עטליכע מאל‪.‬‬ ‫דערנאך האט דער רוז'ינער געזאגט‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬נעם מיך אוועק פון דעם עולם‬ ‫אז איך זאל דאס נישט זעהן"‪ ,‬און אין יענע רגע האט ער אריינגעאטעמט‪ ,‬און זיין‬ ‫נשמה איז ארויסגעגאנגען בנשיקה על פי ה'‪ ,‬זכותו יגן עלינוכב‪.‬‬ ‫‪ -‬כא ‪-‬‬ ‫אפילו דער גרעסטער איד דארף שטענדיג האבן חיזוק‬ ‫דער הייליגער חידושי הרי"ם זי"ע האט געזאגט‪ :‬שטענדיג ווער איך ערשטוינט‪ ,‬ווען‬ ‫איך קום אן צו דער פסוקים וואס רעדן איבער יהושע בן נון‪ ,‬ווייל יהושע איז דאך‬ ‫געווען גאר א גרויסער צדיק‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט עדות (דברים לד‪ ,‬ט)‪ ,‬אז ער איז געווען‬ ‫פול מיט חכמה‪ ,‬און נאך פאר מתן תורה איז ער אויסגעוועלט געווארן מלחמה צו‬ ‫האלטן מיט עמלק‪ .‬און מיט דעם אלעס זעט מען‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט אים‬ ‫געדארפט אנווארענען (יהושע א‪ ,‬ז)‪ ,‬אז ער זאל זיך גאר שטארק מחזק זיין און זיך‬ ‫שטארקן‪ ,‬צו מקיים זיין די תורה און צו לערנען די תורה אן אויפהער‪.‬‬ ‫פון דעם זעט מען‪ ,‬אז יעדער איד‪ ,‬אפילו איינער וואס איז גאר גרויס‪ ,‬דארף האבן‬ ‫חיזוק‪ .‬פארקערט‪ ,‬ווי גרעסער מען איז‪ ,‬פאדערט זיך מער חיזוק און מער שמירה ווי א‬ ‫כב עירין קדישין עמ' תקע"ב‪.‬‬ ‫‪ -‬מו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫נח‬ ‫האר וואס מען רירט זיך אוועק פונעם ריכטיגן וועג‪ ,‬קען מעל‬ ‫צווייטן‪ ,‬ווייל מיט איין ָ‬ ‫חלילה אריינפאלן אין שאול תחתית‪.‬‬ ‫דעם ענין געפינ ען מיר אויך אין קריאת שמע‪ ,‬אז נאכדעם וואס דער אויבערשטער‬ ‫ווארנט אן‪ ,‬אז מען זאל אים דינען מיטן גאנצן הארץ‪ ,‬זאגט ער‪" :‬השמרו לכם פן‬ ‫ָ‬ ‫יפתה לבבכם וסרתם ועבדתם אלהים אחרים"‪ ,‬ווייל אפילו א גרויסער עובד ה'‬ ‫דארף זיך שטארק אפהיטן נישט אריינצופאלן אין שלעכטס‪ ,‬און אזויווי דער הייליגער‬ ‫בעל שם טוב זי"ע האט געטייטשט‪ ,‬אז א גרויסער מענטש‪ ,‬אין די רגע וואס ער קערט‬ ‫זיך אפ פונעם ריכטיגן וועג ("וסרתם") ווערט דאס פאררעכנט ווי ער וואלט געדינט‬ ‫עבודה זרה ("ועבדתם אלהים אחרים")כג‪.‬‬ ‫‪‬‬ ‫כג חידושי הרי"ם (נח)‪ :‬תמיד הנני משתומם בהגיעי לענין יהושע בן נון הלא יהושע אשר‬ ‫התורה מעידה עליו שהי' מלא רוח חכמה אשר גם לפני מתן תורה הי' מהמובחרים כמו‬ ‫שנאמר בחר לנו אנשים וצא הלחם בעמלק כו' והנה אחרי כל זה הי' הקב"ה צריך להזהירו‬ ‫באומרו לו רק חזק ואמץ מאוד לשמור לעשות את התורה כו' והגית בה יומם ולילה כו' ומזה‬ ‫אנו יכולים לראות כי כל אחד אפילו הגדול ביותר צריך חיזוק והגדול מחבירו צריך יותר חיזוק‬ ‫ושמירה מחבירו ואם הוא סר מהדרך הנכונה אף כחוט השערה הריהו יכול ליפול שאולה וכן‬ ‫גם איתא בקריאת שמע שאחרי מה שנאמר והי' אם שמוע תשמעו אל מצותי כו' לאהבה את‬ ‫ה' אלקיכם בכל לבבכם ובכל נפשכם כו' מזהירה התורה שוב השמרו לכם פן יפתה כו'‬ ‫וסרתם ועבדתם אלהים אחרים כו' וכמו שאמר הבעש"ט זי"ע עה"פ וסרתם ועבדתם כו' כי‬ ‫אם איש גדול סוטה מהדרך אפילו כחוט השערה הרי זה עבודה זרה‪.‬‬ ‫‪ -‬מז ‪-‬‬