gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫‪605 615 7777 #66‬‬ ‫די זעלבע זאך זעהט ביי מרכי הצדיק עס‬ ‫שטייט אין מגילת אסתר "איש יהודי הי'‬ ‫בשושן הבירה ושמו מרדכי" מרדכי הצדיק‬ ‫נאך די אלע ‪ 70‬יאהר זייענדיג אין שושן‬ ‫הבירה איז ער נישט געווארן א "איש שושן "‬ ‫ער איז געבליבן א "איש יהודי" ווי חז"ל זאגן‬ ‫דאס מיינט ער איז געבליבן א ירושלימדגער‬ ‫איד‪ ,‬עס איז נאר געווען א מענטש וואס האט‬ ‫געוואוינט אין שושן הבירה‬ ‫טשעכיי‪ ,‬און רש"י האט געלעבט אין‬ ‫שטייט די וואך אין די סדרה "ויחל נח איש‬ ‫פראנקרייך‪ .‬און זיי האבן מסתמא געהאט א‬ ‫האדמה ויטע כרם"‪ .‬זאגן חז"ל אין מדרש רבה‪,‬‬ ‫שטיקל שייכות‪ ,‬און זיי האבן אפילו אפשר‬ ‫רבי ברכיה זאגט חביב נח ממשה משה איז מער‬ ‫ביי נח‪ ,‬די אנפאנג פון זיין לעבן‪ ,‬האט ער‬ ‫געקענט די שפראך פון די רעגירונג‪ .‬אבער דאס‬ ‫עוסק געווען אין "איש צדיק"‪ ,‬את האלקים‬ ‫באליבט‪ .‬ווייל נח פון אנפאנג האט אים דער‬ ‫איז נישט די אפטייטש פון חתם סופר‪ ,‬און דאס‬ ‫תורה גערופן "איש צדיק"‪ ,‬און שפעטער האט‬ ‫התהלך נח"‪ .‬ער איז ארויס מיט מסירות נפש‪,‬‬ ‫איז נישט די אפטייטש פון רש"י‪.‬‬ ‫ער האט געבויט א תיבה‪ ,‬ער איז געגאנגען‬ ‫אים דער תורה גערופן "איש האדמה"‪ .‬מה‬ ‫פארקערט פון די זרם העולם‪ ,‬און אין דעם‬ ‫די אפטייטש פון חתם סופר איז דער בעל‬ ‫שאין כן ביי משה רבינו איז געווען פארקערט‪:‬‬ ‫האט ער געלעבט‪ ,‬און דאס איז געווען זיין טון‪.‬‬ ‫שו"ת חתם סופר‪ .‬אין דער אפייטש פון רש"י‬ ‫קודם‪ ,‬ווען ער איז געקומען ראטעווען יתרו'ס‬ ‫מה שאין כן ווען ער איז ארויס פון די תיבה‪,‬‬ ‫הק' איז זיין חיבור רש"י על התורה‪ ,‬דאס איז‬ ‫טעכטער‪ ,‬ווערט ער אנגערופן "איש מצרי"‪,‬‬ ‫ס'איז אמת אז ער האט געדארפט גיין‬ ‫דער מענטש‪ .‬און דאס איז די אפטייטש פון אן‬ ‫און שפעטער זעט מען אז די תורה רופט אים‬ ‫ראטעווען דעם דור‪ ,‬און ער האט פריש‬ ‫"איש"‪" .‬איש" איז מגדיר די מהות פון דעם‬ ‫"איש האלקים" דאס איז פארקערט וואס האט‬ ‫אוועקגעשטעלט די גאנצע וועלט‪ ,‬די וועלט‬ ‫מענטש‪ .‬דער חתם סופר איז נישט געווען קיין‬ ‫זיך אנגעהויבן ביי אים‪.‬‬ ‫איז געווען חרוב ונחרב‪ ,‬ס'איז נישט געווען‬ ‫טשעכישער מענטש‪ ,‬און רש"י איז נישט‬ ‫קיין הייזער‪ ,‬ס'איז נישט געווען קיין פעלדער‪,‬‬ ‫געווען קיין צרפתי'שער מענטש‪.‬‬ ‫ס'איז נישט געווען קיין וועלדער‪ .‬ער האט‬ ‫געדארפט אלעס פריש אויפבויען‪ .‬עס שטייט‬ ‫צו פארשטיין די עומק הענין‪ ,‬דארף מען‬ ‫אין רש"י‪ ,‬פון ווי האט נח געהאט‬ ‫פארשטיין וואס איז די אויסדרוק אויף א‬ ‫איינצופלאנצן?‪ ,‬נח האט געוואוסט אז דער‬ ‫מענטש אז ער איז א "איש מצרי"‪ ,‬ער איז א‬ ‫וועלט גייט חרוב ווערן און ווען ער איז אריין‬ ‫"איש האדמה"‪" ,‬איש האלקים"? איז רש"י הק'‬ ‫אין די תיבה האט ער מיטגענומען צווייגלעך‬ ‫מסביר‪" ,‬איש האדמה" מיינט "אדון האדמה"‪,‬‬ ‫פון וויינגארטן‪ ,‬פון תאנים‪ ,‬צו קענען‪ ,‬ווי‬ ‫ער איז דער געוועלטיגער פון די ערד‪ .‬די פשט‬ ‫מ'זאגט‪ ,‬פריש אויפבויען די וועלט‪.‬‬ ‫איז אזוי‪ :‬ווען מ'וויל ארויסברענגען אויף א‬ ‫מענטש א געוויסע אפטייטש ווער דער‬ ‫אבער פארוואס די ערשטע זאך וואס דו‬ ‫מענטש איז‪ ,‬זאגט מען ער איז "איש פלוני"‪,‬‬ ‫טוסט מוז זיין איינפלאנצען א וויינגארטן?‪,‬‬ ‫למשל‪ ,‬ווען מען רעדט פון אן אלטן קעניג פון‬ ‫עס פארשטייט זיך אז ער האט געדארפט‬ ‫טשעכיי‪ ,‬זאגט מען דער טשעכישער קעניג‪,‬‬ ‫פריש איינפלאנצן אלעס‪ ,‬אבער פארוואס איז‬ ‫ווען מען רעדט פון אן אלטן קעניג פון‬ ‫ער געלאפן די ערשטע זאך איינפלאנצן גפן?‬ ‫פראנקרייך‪ ,‬זאגט מען דער פראנצזשיער‬ ‫ער איז נישט געגאנגען איינפלאנצען פייגן‪,‬‬ ‫קעניג‪ ,‬משא"כ ווען מען רעדט פון הייליגן‬ ‫עפלעך‪ ,‬אדער סיי וואסערע אנדערע סארט?‬ ‫חת"ס אדער פון רש"י הק' כאטש דער חתם‬ ‫דאס איז נישט קיין גוטע סימן‪ ,‬דער מדרש‬ ‫ווען יתרו האט געטראפן משה רבינו‪ ,‬איז‬ ‫סופר האט געוואוינט אין טשעכיי‪ ,‬וועט מען‬ ‫זאגט‪ ,‬בו ביום נטע‪ ,‬בו ביום שתה‪ ,‬בו ביום‬ ‫זיין השגות זענען געווען זייער קליין‪ .‬ממילא‪,‬‬ ‫נישט הערן‪" ,‬דער אלטער טשעכישער רב"‬ ‫נתבזה‪ .‬די זעלבע טאג האט ער‬ ‫ווען ער האט געזען משה רבינו‪ ,‬האט ער נישט‬ ‫אויפ'ן חתם סופר‪ .‬אדער אויף רש"י‪ ,‬דער‬ ‫איינגעפלאנצט‪ ,‬די זעלבע טאג האט ער‬ ‫געזען זיין פנימיות‪ ,‬זיין מהות‪ .‬ער האט געזען א‬ ‫פראנצויזישער גאון‪ ,‬מיט זיין פירוש אויף די‬ ‫געטרונקען‪ ,‬און די זעלבע טאג איז ער‬ ‫מענטש מיט א טראגע פון א מצרי'שע טראגע‪,‬‬ ‫תורה‪ .‬און ווי אויך פאסט עס אפי' נישט‪,‬‬ ‫פארשעמט געווארן‪ .‬די זעלבע טאג וואס ער‬ ‫און דאס איז דאס גאנצע וואס האט אים‬ ‫פארוואס? כאטש דער חתם סופר האט‬ ‫האט אזוי איינגעפלאנצט דעם וויינגארטן‪ ,‬די‬ ‫אפגעשפיגלט‪ ,‬האט ער געזען אן "איש מצרי"‪.‬‬ ‫געוואוינט אין טשעכיי‪ .‬און רש"י הק' האט‬ ‫ערשטע זאך‪ ,‬ווייל ער האט געהאט א‬ ‫מה שאין כן ווען דער רבונו של עולם רעדט פון‬ ‫געוואוינט אין פראנקרייך‪ ,‬ווייל טשעכיי מיט‬ ‫גלוסטעניש צו טרינקען‪ .‬ס'איז נישט געווען‬ ‫משה רבינו‪ ,‬ער האט כביכול געזען די‬ ‫פראנקרייך איז נישט דער אפטייטש אויף די‬ ‫קיין סיבה וואס ער האט געמוזט פונקט‬ ‫אינערליכקייט און די פנימיות פון משה רבינו‪,‬‬ ‫גדולי ישראל‪ ,‬ווייל דאס ברענגט נישט ארויס‬ ‫אנהייבן מיט די וויין‪ ,‬נאר דאס האט גורם‬ ‫ער האט געזען אן "איש האלקים"‪ ,‬א געטליכער‬ ‫ווער זיי זענען‪ .‬ער האט טאקע געוואוינט אין‬ ‫געווען און ארויסגעברענגט אז זיין לעבן איז‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫טשעכיי‪ ,‬און ער האט געלעבט זיינע יארן אין‬ ‫ארום וויין‪ ,‬זיין רייץ‪ ,‬זיין געשמאק איז ארום וויין‪ .‬ווען ער וואלט געגאנגען אויף אן‬ ‫אנדערע זאך וואלט ער עס נישט אזוי געוויזן‪ .‬דאס האט ער מקדים געווען און אים‬ ‫פריער געלייגט פון אלעס‪ .‬עס איז נישט קיין עבירה‪ ,‬אבער דאס ברענגט ארויס‬ ‫ווער ער איז‪.‬‬ ‫איז דאס איז "איש האדמה"‪ ,‬ער ליגט אין אדמיות‪" .‬ויחל"‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬עשה‬ ‫‪:‬‬ ‫עצמו חולין ‪ ,‬ער האט זיך פארביליגט‪ .‬די ערשטע רוח פון א הארץ פון א מענטש‪,‬‬ ‫דאס האלט ער און דאס איז וואס ער וויל‪ .‬א מענטש זעט פארשידענע זאכן‪ ,‬אבער‬ ‫?‬ ‫די זאך וואס כאפט אים אהן און טוט אים ארומנעמען‪ ,‬איבערנעמען די ערשטע‪,‬‬ ‫דאס איז די אפטייטש פון דעם מענטש‪.‬‬ ‫דאס איז א מורא'דיגע מוסר השכל‪ ,‬עס האט זיך אנגעהויבן א נייע זמן‪ .‬דער‬ ‫פאר מ'מאכט סיי וועלכן שריט‪ ,‬דארף א מענטש‬ ‫רבונו של עולם גיבט אויף די נייע זמן נייע כוחות‪ ,‬נייע רצונות‪ ,‬יעדער קומט מיט‬ ‫ערשט אריינקוקן אין זיך אליין מיט אן ערליכן און אמת'ן‬ ‫א פרישקייט‪ ,‬מ'קומט אנהייבן א זמן‪ ,‬מ'קומט אין ישיבה קונה זיין תורה‪ ,‬קונה זיין‬ ‫בליק‪ :‬אפשר ליגט דער פראבלעם ביי מיר? אפשר הייב‬ ‫יראת שמים‪ ,‬קונה זיין מדות טובות‪ ,‬הרחבת הדעת‪ .‬דער שכל זאל וואקסן‪ ,‬דער‬ ‫איך אן צו שמועסן ביים לערנען‪ ,‬אדער איך האב נישט‬ ‫שכל זאל ווערן אויסגעלייטערט פון אלע פגימות און אלע וועלטליכע השקפות‬ ‫גענוג געדולד‪ ,‬בין נישט מוותר און פאדער צו פיל פונעם‬ ‫און פון אלע דעות כוזבות‪ .‬מ'זאל האבן די כח זיך איינטון אין תורה‪ ,‬די תורה זאל‬ ‫ארומוואשן און אויסשווענקען דעם מענטש און אים אריינשלעפן אין חכמת‬ ‫צווייטן? ווייל אויב דער שורש ליגט אינעווייניג‪ ,‬וועט‬ ‫התורה מיט קדושה טהרה‪.‬‬ ‫דאך קיין שום נייע חברותא נישט העלפן — די זעלבע‬ ‫פראבלעמען וועלן זיך בלויז איבערחזר'ן ‪.‬‬ ‫א בחור קומט אין א ישיבה‪ ,‬דארף מען זיך מתבונן זיין‪ ,‬פארוואס בין איך‬ ‫געקומען אין ישיבה? איך בין געשיקט געווארן צו קומען אין ישיבה צו שטייגן‪ .‬דער‬ ‫אויב אבער נאכ'ן זיך ערנסט מתבונן זיין זעט מען אז‬ ‫וועג וויאזו י מ'שטייגט איז מיט התמדת התורה‪ ,‬מ'ליגט אין לערנען‪ ,‬דאס העלפט‬ ‫מען געבט טאקע דאס בעסטע‪ ,‬דאן דארף מען קלאר‬ ‫אז א מענטש זאל קולט זיין די תורה‪ ,‬און די תורה זאל אים נאכדעם ברענגען צו‬ ‫אפטיילן דעם שכל פונעם געפיל‪ .‬די סיבה פארוואס‬ ‫דעת התורה און צו וויסן וויאזוי איך דארף זיך מתנהג זיין‪ .‬יעדער בחור באקומט די‬ ‫מ'האלט זיך צוריק פון טוישן‪ ,‬נעמט זיך געווענליך בלויז‬ ‫כוחות‪ ,‬און מ'דארף זען אויסצובויען די כוחות‪ .‬ער זאל חלילה נישט אריינפאלן אין‬ ‫פון רגש און אומאנגענעמקייט‪ .‬אבער פאר אלעם‬ ‫קטנות‪ .‬ווען א בחור קומט אריין אין ישיבה‪ ,‬איז דא אפאר סארט בחורים‪ .‬מ'קען‬ ‫פאדערט זיך א ניכטערער חשבון‪ :‬צי איז פאראן א‬ ‫לויפן די ערשטע זאך צו די דארמאטארי כאפן א גוטן בעט‪ ,‬מ'קען לויפן די ערשטע‬ ‫בעסערע טויש? דארף מען דורכטראכטן בכובד ראש די‬ ‫זאך צו האבן א גוטן פלאץ אין לאנטש רום‪ .‬און נאכדעם איז דא בחורים וואס זיי‬ ‫אנדערע מעגליכקייטן‪ ,‬און בודק זיין צי די השגות און‬ ‫גייען‪ ,‬ז יי קומען אין בית המדרש‪ ,‬זיי ווילן האבן א גוטן פלאץ וואו זיי זאלן קענען‬ ‫מצליח זיין אין תורה‪ .‬ער קומט אריין אין א נייע כתה‪ ,‬ער זעט נייע בחורים‪ ,‬ס'פאלט‬ ‫שטרעבונגען שטימען טאקע צוזאמען‪.‬‬ ‫אים די אויג אויף דער בחור וואס לערנט פלייסיג‪ .‬דער בחור‪ ,‬וואס איך זע‪ ,‬ער האט‬ ‫התמדה‪ ,‬מיט אים לוינט זיך זיך מקשר צו זיין‪ .‬דער בחור לייגט אפ א ווארימע‬ ‫דאווענען‪ ,‬מיט אים לוינט זיך מקשר צו זיין‪ .‬אדער קוקט ער‪ ,‬דער בחור‪ ,‬ער זעהט‬ ‫אויב זעט מען שכל'דיג אז די חברותא איז טאקע‬ ‫אויס זייער א באטעמ'טע צוזאמגענומנע בחור‪ ,‬ער זעט ווי אזוי א בחור וואס טויג‬ ‫נישט פאסיג‪ ,‬און עס שטייט אויפן טיש א ריכטיגע‬ ‫צו די זאך‪ ,‬ער זעט ווי אזוי ער איז א געשמאקע פארברענגער‪ .‬איז אויב זיין ציל איז‬ ‫געלעגנהייט צו שטייגן‪ ,‬דאן טאר מען נישט לאזן דעם‬ ‫צו אויסשטייגן אין תורה‪ ,‬ער וויל ווערן אן איש האלקים‪ ,‬דארף ער זען זיך‬ ‫געפיל איבערװעגן‪ .‬כדי זיך צו שפארן די‬ ‫אריינצוטון און ס'זאל אים ציען זאכן וואס ברענגען איהם צו ווערן א איש האלקים‪,‬‬ ‫אומאנגענעמקייט‪ ,‬איז כדאי זיך ווענדן צום מגיד שיעור‬ ‫מענטשן וואס ציען צו דעם‪.‬‬ ‫אדער משגיח‪ ,‬וואס קען ערלעדיגן דעם שינוי אויף אן‬ ‫איידעלן און באזעסענעם אופן‪ .‬און אפילו ווען עס פאלט‬ ‫אן שווער‪ ,‬לוינט זיך נישט צו פארלירן א גאנצן זמן מחמת‬ ‫טאמער אבער פאלט אים גראד די אויגן זיך צו באנעמען מיט די בחורים וואס‬ ‫חלישות הדעת; דער דרך החיים פאדערט אפטמאל‬ ‫זיי זענען די געשמאקע בחורים‪ ,‬מיט זיי קען מען גוט פארברענגען‪ .‬ס'איז אמת אז‬ ‫איבערצוקומען אינערליכע שוועריגקייטן למען‬ ‫מ'דארף האבן חברים וואס מ'קען זיך איבערשמועסן און פארברענגען‪ .‬אבער די‬ ‫שאלה‪ ,‬וואס כאפט זיך די ערשטע אויג? צו וואס ציה איך צו? דאס איז תלוי אין‬ ‫התכלית‪.‬‬ ‫דיין צוגאנג צום זמן‪ .‬אויב די צוגאנג צום זמן גייט צו‪ ,‬איך גיי מיך מסדר זיין‪ ,‬איך‬ ‫וויל טרעפן גוטע חברותות‪ ,‬לאמיר די ערשטע זאך זען אז מיין חברותא זאל זיין‬ ‫מסודר‪ .‬מיינע חברים וואס איך וועל פארברענגען זאלן זיין די יראי אלקים‪ ,‬און מיט‬ ‫עצה טובה למעשה‪ :‬דאס בעסטע און קלוגסטע וואס‬ ‫זיי וויל איך נאנט זיין‪ ,‬און די זאך וויל איך קודם זיין מסודר‪ .‬דעמאלטס איז צו האפן‬ ‫דו קענסט טון‪ ,‬איז נישט צו האנדלען אויף די אייגענער‬ ‫אז ס'וועט בלייבן‪ ,‬און ס'קען זיין במשך הזמן וועלן געוויסע אנדערע חלקים‪,‬‬ ‫האנט נאר גיין זיך דורכשמועסן מיט איינעם פון די מגידי‬ ‫זייטיגע זאכן‪ ,‬נישט זיין מסודר‪ .‬אבער אפילו חלילה ס'וועט זיך אזוי מאכן‪ ,‬וועט ער‬ ‫שיעור‪ ,‬דעם משגיח אדער א מנהל וואס קען גוט דעם‬ ‫נישט פארשטערט ווערן‪ ,‬ווייל ער ווייסט אז זיין ציל איז ער איז צו זיין אן איש‬ ‫מצב‪ .‬ערשטנס‪ ,‬ער וועט אייך העלפן אפשאצן מיט אן‬ ‫תורה‪ ,‬ער איז א בן תורה‪ ,‬ער איז א ישיבה בחור‪ .‬טאמער חלילה אבער פרובירט מען‬ ‫אביעקטיוון און ערפארענעם בליק צי עס איז באמת כדאי‬ ‫זיך די ערשטע תקופה מסדר זיין מיט א געשמאקע פארברענג חבר‪ ,‬א גוטן פלאץ‬ ‫און ריכטיג צו מאכן א טויש‪ ,‬אדער צי מ'קען דאס יא‬ ‫אין דארמיטארי‪ ,‬דעמאלטס איז איינגעשטעלט זיין הצלחה אין זמן‪.‬‬ ‫פארעכטן‪ .‬צווייטנס‪ ,‬אויב פאלט טאקע אויס צו טוישן‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מיט פרישע כוחות טאקע‬ ‫קען ער נעמען די זאך אין די הענט אריין און עס אויספירן‬ ‫אריינווארפן אין תורה‪ ,‬מצליח צו זיין אין תורה‪ ,‬צו זוכן די תורה‪ ,‬און צו וועלן‬ ‫אויף א כבוד'יגן‪ ,‬איידעלן און אומבאמערקטן וועג‪ ,‬אז‬ ‫לערנען די תורה‪ ,‬דעמאלטס וועלן מיר זוכה זיין אז מ'וועט האבן א פרייליכע זמן‪.‬‬ ‫קיינער זאל זיך חלילה נישט באליידיגן אדער שפירן‬ ‫און א גוטע זמן‪.‬‬ ‫שלעכט‪.‬‬ ‫דאך נישט געקומען צו די חתונה‪ ,‬מ'גייט סורפרייזן‬ ‫ישראל יעקב‪ ,‬מיין ברודער די אבי הכלה‪ ,‬מ'גייט‬ ‫סורפרייזן‪ .‬וואס גייט דיין סורפרייז? ביי די מצוה‬ ‫טאנץ רופט מען דיך‪ ,‬און דו לאזט אראפ א גוטע‬ ‫פופצן צוואנציג מינוט‪ ,‬רייס שטיקער אז מ'זאל לאכן‪,‬‬ ‫עס זאל זיין א מחיה‪ .‬זאג איך אים‪ ,‬איך דארף‬ ‫אויספירגערן וויפיל א זייגער עס וועט זיין ביי מיר‪ ,‬צו‬ ‫איך האב נישט עפעס צו טון‪ .‬זאג איך אים‪ ,‬יא‪ ,‬איך‬ ‫קינד‪ ,‬און יעצט איז די חתונה‪ .‬איך קום אהיים פון‬ ‫וועל קענעןגלייך‪ ,‬ווען די מצוה טאנץ הייבט זיך אן‪,‬‬ ‫ישיבה‪ ,‬בערך א שעה שפעטער‪ ,‬איך באקום א פאון‬ ‫איך האב א ברודער וואוינט אין אשדוד‪ ,‬און דער‬ ‫רופט מיך‪ ,‬און איך וועל עס מסדר זיין זייער פיין‪,‬‬ ‫קאל‪ ,‬איך נעם ארויס מיין סעלפאן‪ ,‬און איך געב א‬ ‫ברודער האט געווארט פאר קינדער א שיינע פאר‬ ‫קוק‪ ,‬איך זע אז די נומער קומט ארויס אזא‬ ‫יאר‪ ,‬און כמעט צען יאר ווארטן איז געבוירן געווארן‬ ‫איזארעלי נומער‪.‬‬ ‫א צווילינג‪ .‬און ווען ער האט חתונה געמאכט די‬ ‫ערשטע פון די צווילינג‪ .‬בשעה טובה ומוצלחת‪ ,‬און‬ ‫ס'גייט אריבער די צוויי שעה‪ ,‬די חתונה‪ ,‬ס'איז‬ ‫איך האב נישט געקענט פארן‪ ,‬ס'איז געווען אנהייב‬ ‫לעבעדיג‪ ,‬ס'איז פרייליך‪ .‬איך באקום א פאון קאל‬ ‫זמן‪ .‬איך האב געוואלט אוועקלייגן די קרעדיט פאר‬ ‫נאכאמאל‪ ,‬איך פרעג וואס טוט זיך? יא‪ ,‬מען האט‬ ‫איך עפן אויף‪ ,‬העלא‪ ,‬און איך הער בעקגראונד‬ ‫די צווייטע‪.‬‬ ‫יעצט אנגעהויבן מצוה טאנץ‪ ,‬זאג איך אים‪ ,‬ארייט‪,‬‬ ‫מוזיק‪" .‬אברהם מרדכי! ווער איז דאס? איינער פון‬ ‫מ'וועט אויסרופן נאך צוויי זיידעס‪ ,‬נאכדעם ענדיגן‬ ‫דיינע פלומעניקעס‪ .‬זאגט ער‪ ,‬מיר זענען ביי די‬ ‫און איך שטעל זיך פאר אז ס'איז א לעבעדיגע‬ ‫די צוויי זיידעס רוף מיך צוריק‪ ,‬און איך נעם א‬ ‫חתונה מיר זיצן דא די גאנצע טיש צוזאמען‪ ,‬און‬ ‫חתונה‪ ,‬א היסטארישע חתונה‪ ,‬א איד איז זוכה נאך‬ ‫צעטעלע‪ ,‬איך שרייב אראפ אפאר דזשאוקס‪ .‬און‬ ‫ס'איז איינגעפאלן א מורא'דיגע געדאנק‪ .‬דו ביסט‬ ‫אזויפיל יאר ווארטן‪ ,‬ברוך השם‪ ,‬זוכה געווען צו א‬ ‫אפאר מינוט שפעטער באקום איך א פאון קאל‪,‬‬ ‫אויף דער וועלט זעמיר דער טעלעפאן קאל‪,‬‬ ‫"העלאו? יא‪ ,‬מיר גייען דיך יעצט אויפרופן‪ ".‬און‬ ‫מ'שיקט אראפ א נשמה אויף דער וועלט‪ ,‬און‬ ‫איך הער ווי דער בדחן דארטן רופט מיך אויף‪" ,‬און‬ ‫מ'זאגט אים‪ ,‬טו א טובה‪ ,‬הייב אן משמח זיין‪ ,‬הייב‬ ‫אבער ווי נאר איך האב געענדיגט‪ ,‬האט דער‬ ‫יעצט וועט מען מכבד זיין דער פעטער ר' אברהם‬ ‫אן מהנה זיין אויבן אין הימל‪ ,‬אבער דו גייסט זיין‬ ‫מוזישאן אראפגענומען די מיוט באטן‪ .‬און ווען ער‬ ‫מרדכי‪ ".‬און דערווייל‪ ,‬מיין נעפיו געבט איבער די‬ ‫אויף מיוט א גאנצע צייט‪ ,‬די וועסט גארנישט הערן‬ ‫נעמט אראפ די מיוט באטן‪ ,‬הער איך א הויכע‬ ‫טעלעפאן פאר די מוזישאן‪ .‬און די מוזישאן זאגט‬ ‫וואס דו טוסט‪ ,‬די וועסט גארנישט וויסן וואס דו‬ ‫קלאטשעריי‪" ,‬שכוח אברהם מרדכי!" איך לייג אראפ‬ ‫מיר‪" ,‬הער מיך אויס‪ ,‬איך גיי דיך לייגן אויף מיוט‪".‬‬ ‫טוסט אויף‪ .‬שיק פעקלעך ארויף‪ ,‬שיק נאך‬ ‫די טעלעפאן‪ .‬ס'גייט איבער נאך א שעה צוויי‪ ,‬און די‬ ‫זאג איך אים‪" ,‬וואס הייסט?" זאגט ער‪" ,‬ניין‪ ,‬דו‬ ‫פעקלעך‪ ,‬שיק‪ ,‬שיק ארויף‪ .‬און ערגעץ אינמיטן‬ ‫טעלעפאן קלינגט נאכאמאל‪ ,‬מיין ברודער‪ ,‬דער אבי‬ ‫גייסט נישט גארנישט הערן‪ ,‬ווייל אויב איך לייג‬ ‫שפירט ער ווי אזא פאול אסאך מאל‪ ,‬פאר וועמען‬ ‫הכלה‪ ,‬רופט‪" .‬אברהם מרדכי‪ ,‬איך קען דיר נישט‬ ‫דיך נישט אויף מיוט קומט אריין נויז אין די‬ ‫למען השם לייג איך תפילין? פאר וועמען טו איך‬ ‫גענוג באדאנקען‪ ".‬זאג איך אים‪" ,‬סלאולי‪ ,‬קודם כל‬ ‫טעלעפאן‪ ,‬און דו וועסט נישט קענען הערן קיין‬ ‫אזויפיל חסד? פאר וועמען בין איך זיך אזויפיל‬ ‫מזל טוב‪ ".‬מזל טוב‪ ,‬מזל טוב‪ ,‬מזל טוב‪ .‬זאגט ער מיר‪,‬‬ ‫ווארט‪ .‬סאו איך זאג דיר ווען אנצוהייבן רעדן‪ ,‬און‬ ‫מקריב? פאר וועמען טו איך די אלע זאכן? און‬ ‫"ס'איז געווען מורא'דיג‪,‬‬ ‫געגאנגען‪ ,‬יא? פיין‪ ,‬נאו פראבלעם‪ ".‬לייגט ער מיך‬ ‫מ'פילט אסאך מאלוואס טו איך? פארוואס זאל איך‬ ‫אויף מיוט‪.‬‬ ‫אזויפיל משקיע זיין?‬ ‫זאג איך אים‪" ,‬ישראל יענקל‪ ,‬זאג מיר‪ ,‬מ'האט‬ ‫געהערט בכלל וואס איך רעד?" געהערט? דו ביסט‬ ‫און איך הייב אן זאגן דזשאוקס‪" ,‬מזל טוב‪ ,‬מזל‬ ‫אבער רבותי‪ ,‬דער טעלעפאן אמאל ענדיגט זיך‬ ‫געווען דא! איך זאג דיר‪ ,‬מ'האט דיך געהערט אזוי‬ ‫טוב‪ ,‬צו מיין חשוב'ער ברודער‪ "...‬און איך רעד‬ ‫ביי א מענטש אמאל‪ ,‬און דעמאלטס הערט ער א‬ ‫קלאר‪ ,‬דו ביסט ממש דא געווען!" זאג איך אים‪" ,‬יעצט‬ ‫אזוי‪ ,‬און רבותי‪ ,‬איך וויל איר זאלט פארשטיין‪ ,‬איך‬ ‫הויכע קלאטשעריי‪ ,‬און אלע שרייען אים שכוח‪,‬‬ ‫זאג מיר די עיקר‪ ,‬מ'האט געלאכט?" זאגט ער מיר‪,‬‬ ‫בין אליינס אין מיין דיינינג רום‪ ,‬פיר ווענט‪ ,‬קיינער‬ ‫שכוח‪ ,‬שכוח‪ .‬און דער מענטש קומט ארויף אויבן‬ ‫"געלאכט? מ'איז געפאלן פון די בענקלעך‪ .‬דו זאלסט‬ ‫איז נישט אינדערהיים‪ ,‬און איך זיץ ביי א‬ ‫און ער פרעגט א קשיא‪ ,‬מ'האט מיך דא געהערט?‬ ‫פארשטיין‪ ,‬דער בדחן וואס אונז האבן מיר געהאט איז‬ ‫טעלעפאן און איך זאג דזשאוקס‪ .‬טריי עס צו טון‪.‬‬ ‫ענטפערט מען אים‪ ,‬נישט נאר מ'האט דיך‬ ‫א הערליכער גראמער‪ ,‬אבער דזשאוקס זאגט ער‬ ‫איך האב געפילט א פול‪ .‬וואס טו איך? בין איך‬ ‫געהערט‪ ,‬דו ביסט דא געווען א גאנצע צייט‪ .‬מ'האט‬ ‫נישט‪ .‬ער האט גערעדט פון נאך א זיידע פון יענע‬ ‫משוגע? נאך צוויי מינוט האב איך געוואלט געבן‬ ‫דיך דא געזען‪ ,‬ס'איז געווען קלאר‪ .‬און שפעטער‬ ‫וועלט‪ ,‬וועם גייט עס אן?‪ ,‬ער איז שוין אויף די עולם‬ ‫א קלאפ אראפ די טעלעפאן‪ .‬למעשה האב איך‬ ‫פרעגט ער‪ ,‬צו מ'האט הנאה געהאט פון די מעשה‪,‬‬ ‫העליון‪".‬‬ ‫געטראכט‪ ,‬אז איך וועל שוין מאכן די גאנצע‬ ‫צו מ'האט הנאה געהאט פון וואס ער האט געטון‪,‬‬ ‫ליסט‪ ".‬און איך האב אין מיין קאפ א דמיון אז‬ ‫זאגט מען אים‪ ,‬נישט נאר מ'האט הנאה געהאט‪,‬‬ ‫זאגט ער מיר‪" ,‬דו זאלסט וויסן‪ ,‬אז דו האסט‬ ‫קיינער הערט מיך נישט עניוועי‪ .‬איך זאג נאך א‬ ‫מ'איז געפאלן דא פון די בענקלעך‪ ,‬ווייל די בדחנים‬ ‫געראטעוועט די מצב‪ ,‬דו האסט געמאכט פרייליך‪,‬‬ ‫דזשאוק‪ .‬און דו ווייסט וואס ס'מיינט צו זאגן נאך‬ ‫דא אויבן אין הימל‪ ,‬די מלאכים ושרפים וחיות‬ ‫אה‪ ,‬ס'איז געווען געוואלדיג‪ .‬יישר כח‪ ,‬אברהם‬ ‫א דזשאוק? נאך א פאנטשליין? "ששש‪ ...‬און די‬ ‫ואופני הקודש קענען זינגען זייער שיין‪ ,‬אבער זיי‬ ‫מרדכי‪".‬‬ ‫שוויגער איז געגאנגען‪ ,‬און די שוויגער איז‬ ‫קענען נישט געבן דעם ריכטיגן בדחנות‪ ,‬ווייל די‬ ‫געקומען‪ .‬שש‪ ...‬און ער האט געטון דעס‪ ,‬און ער‬ ‫ריכטיגע בדחנות קען נאר איינער וואס געפינט זיך‬ ‫האט געטון דעס‪ .‬שש‪ "...‬נאך איינס‪ ,‬נאך איינס‪,‬‬ ‫ממרחקים פון די ווייטענס אין אזא עולם השפל‪,‬‬ ‫איך לייג אראפ דעם טעלעפאן‪ ,‬און ביי מיר איז‬ ‫נאך איינס‪ .‬איך האב אפגעענדיגט דעם ליסט‪ ,‬איך‬ ‫אין אזא ווייטע וויסטע וועלט‪ ,‬נאר אזא איינער ווען‬ ‫נאך פארנאכט‪ .‬איך גיי אין שטיבל‪ ,‬מורי ורבותי‪,‬‬ ‫האב שוין נישט געהאט קיין כח צו רעדן‪ ,‬עס איז‬ ‫ער ברענגט ארויף אויבן אין הימל‪ ,‬דעמאלטס קען‬ ‫פאלט מיר אריין א געדאנק‪ .‬בעצם‪ ,‬רבותי‪ ,‬אונז אלע‬ ‫סיי ווי נישט אינטערעסאנט‪ ,‬נישט גארנישט‪.‬‬ ‫ער מעורר זיין אויבן אין הימל הרגשה‪.‬‬ ‫מיט דער התחלה פונעם נייעם זמן הלימודים‪,‬‬ ‫האבן עטליכע בתי מדרשים אנגעהויבן א הערליכן‬ ‫אין די געהויבענע טעג פון אנהייב זמן‪ ,‬איז פארגעקומען א גאר רייכער און‬ ‫סדר הלימוד בלילי מוצש"ק‪ ,‬צו פארברענגען די‬ ‫אינהאלטספולער "ליל שישי" אינעם בית המדרש בנין געלבשטיין אין‬ ‫לענגערע ווינטער‪-‬מוצאי שבתים בעמלה של‬ ‫וויליאמסבורג‪ ,‬וואו עס האט זיך פארזאמלט א גרויסער ציבור בחורים זיך אנצוזאפן‬ ‫תורה אין א געהויבענער אטמאספערע‪.‬‬ ‫מיט כוחות און התעוררות צום נייעם זמן הלימודים הבא עלינו לטובה‪.‬‬ ‫דער קול תורה קלינגט אפ מיט א מורא'דיגן‬ ‫ביים המעמד האט אויפגעטרעטן דער חשוב'ער אורח דגול‪ ,‬הגה"ק רבי יואל‬ ‫פרישקייט‪ ,‬ווען פילע בחורים לויפן זיך צונויף‬ ‫מאנדעל שליט"א דומ"ץ קראלי‪ ,‬וועלכער האט משמיע געווען דברות קודש‬ ‫אויסצונוצן די יקר'ע שעות במסגרת קבועה‪,‬‬ ‫פלאמפייערדיגע דיבורים והדרכה נכונה וויאזוי אריינצוגיין אין זמן מיט חיות‬ ‫צוזאמען מיט פיינע כיבוד און געשמאקע מזונות‬ ‫דקדושה‪ ,‬די פארזאמלטע האבן זיך אויפגעהויבן מיט גרויס התעלות און פרישע‬ ‫מחזק צו זיין די לומדים‪ .‬אשרי העם שככה לו!‬ ‫חיזוק‪.‬‬