הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — נח (2026-10-12)

בס"ד
לע"נ מנחם מענדל בן יהושע דוב וועכנטליכע גליון צו פארשפרייטן די הלכות און וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אם ואם
חדש! פרשת נח תשפ"ז | יאר 146 3
„הורינו“ יעצט
אידיש אין
צו פארמיידן אז דער טאטע זאל נישט האבן קיין בושות ,ער איז דאך געווען א גנב
און א רשע? קדשך הורינו דברות
כיבוד אב ואם אין די וואכעדיגע פרשה
פרעגן דער בית יוסף און דער ט"ז אויפן רמב"ם ,אז פון די קשיא פון די גמרא זעט
מען קלאר אז מען איז נישט מחויב מכבד צו זיין א טאטע אויב ער איז געווען א רשע, "וימת תרח בחרן" (בראשית י"א ,ל"ב)
אויב אזוי איז שווער אויפן רמב"ם וואס האלט אז מען איז יא מחויב צו זיין נזהר אין רש"י אויפן פלאץ שרייבט אז תרח איז געשטארבן זעכציג יאר נאכדעם וואס
דעם כבוד פון א טאטע א רשע? אברהם אבינו האט פארלאזט חרן און געגאנגען קיין ארץ כנען .אויב אזוי דארף
כדי צו פארענטפערן דעם רמב"ם ,קומט רבי יהונתן אייבעשיץ אויף מיט א חידוש. מען פארשטיין ,פארוואס שרייבט די תורה אז תרח איז געשטארבן נאך פאר
ער שרייבט אז דער רמב"ם האלט אז באמת מדינא איז נישטא קיין חיוב מכבד צו אברהם איז ארויסגעפארן? ענטפערט רש"י :כדי עס זאל נישט ווערן מפורסם
זיין א טאטע א רשע ,נאר די סיבה פארוואס מען דארף אים מכבד זיין איז צוליב און מענטשן זאלן זאגן אז אברהם האט נישט מקיים געווען כיבוד אב מיט'ן
'מראית העין' – ווייל א פרעמדער מענטש ווייסט נישט צי דער טאטע איז א רשע איבערלאזן זיין אלטן טאטע .דערפאר רופט אים די תורה אן 'טויט' ,ווייל רשעים
אדער נישט ,דעריבער מוז דער זון אים מכבד זיין כדי עס זאל נישט אויסקוקן ווי ער ווערן גערופן טויט אפילו בחייהם.
איז נישט מכבד זיין טאטע .לויט דעם ,זאגט רבי יהונתן ,פארשטייט מען די גמרא באמת דארף מען פארשטיין דעם עצם ענין פארוואס האט אברהם אבינו
זייער גוט ,ווייל דער גאנצער טעם פארוואס די קינדער דארפן צוריקגעבן די גניבה טאקע איבערגעלאזט זיין טאטע און איז געגאנגען קיין ארץ כנען? הגאון רבי
איז נאר "כדי שלא יאמרו זה של פלוני הגזלן" ,ווי רש"י איז מסביר דארט .אויב אזוי, יונתן אייבעשיץ זצ"ל אין יערת דבש ברענגט אז דער שיטת הרמב"ם איז אז
די מענטשן וואס וועלן פארשטיין אז דער פאטער האט בושות צוליב די גניבה ,זענען אויב א טאטע איז א רשע ,כאטש מען איז פטור אויב מען שלאגט אים אדער
די זעלבע מענטשן וואס ווייסן אז ער איז א רשע און אין אזא פאל איז מען אים נישט מען שעלט אים ,איז מען אבער נאך אלץ מחויב אים מכבד צו זיין.
מחויב מכבד צו זיין .לויט דעם איז זייער גוט די קשיא פון די גמרא :וויבאלד מען ער ברענגט דארט די קשיא וואס דער בית יוסף און דער ט"ז פרעגן אויפן שיטת
רעדט פון א טאטע א רשע און עס איז נישטא קיין חשש מראית העין איז נישטא קיין הרמב"ם פון די גמרא ביי די סוגיא פון 'הגוזל ומאכיל את בניו' – איינער וואס
שום סיבה אים מכבד צו זיין .מיט דעם פארענטפערט ער די קשיות אויפ'ן רמב"ם. האט געגנב'עט און דערנאך דאס געגעבן צו עסן פאר זיינע קינדער .זאגט
לויט דעם טייטשט רבי יהונתן אייבעשיץ אין אונזער פרשה איבער דאס וואס אברהם דארט די גמרא אז ווען דער טאטע שטארבט ,זענען די קינדער פטור צו
אבינו האט פארלאזט זיין פאטער תרח .מצד הדין איז אברהם טאקע נישט געווען באצאלן .אבער ,אויב די געגנב'עטע זאך איז א "דבר מסוים" דאס מיינט א זאך
מחויב מכבד צו זיין זיין פאטער וויבאלד ער איז געווען א רשע און אן עובד עבודה וואס יעדער דערקענט אז דער טאטע האט עס געגנב'ט ,ווי למשל א קלייד
זרה .דער איינציגסטער פראבלעם איז נאר געווען אז עס איז דא א חשש פון מראית אדער א בהמה ,זענען די קינדער מחויב צוריקצוגעבן די גניבה צוליב דעם כבוד
העין לויטן רמב"ם .אויף דעם זאגן חז"ל אז די תורה האט מפרסם געווען אז ער איז פון זייער פאטער .די סיבה איז וויבאלד עס איז קענטיג אז די זאך איז געגנב'עט
געשטארבן ,און דאן איז שוין נישט געווען קיין חשש פון מראית עין ,און אברהם אבינו געווארן ,וועט עס אנמאכן בושות פארן טאטן ,און צוליב זיין כבוד איז דא א חיוב
האט אים נישט געדארפט מכבד זיין. עס צו צוריקגעבן פארן נגזל .פרעגט דארט די גמרא :פארוואס זענען זיי מחויב
פונקט ווי יעדער איד איז מחויב צו לערנען די הלכות וואס זענען נוגע למעשה יעדן טאג ,ווי למשל הלכות
ברכות ,שבת ,און שמירת הלשון ,די זעלבע זאך איז מען מחויב צו לערנען און חזר'ן די הלכות פון כיבוד און הורינו דרך חיים
מורא אב ואם .די מצוה איז א 'מצוה תמידית' וואס באגלייט דעם מענטש יעדע מינוט ,און עס איז גאר א כבוד אב ואם אין הלכה און מנהג
הארבע זאך .אויב א מענטש וועט נישט גוט דורכלערנען די הלכות ,וועט ער נישט וויסן וויאזוי דאס מקיים לויטן ספר 'ויברך דוד' פון הגאון רבי ישראל דוד הארפענעס
זיין ריכטיג ,און ער וועט זיכער נכשל ווערן אין אסאך הארבע הלכות ,אן דעם וואס ער זאל אפילו וויסן. שליט"א ,אב"ד 'ישראל והזמנים' וויליאמסבורג
עס געגעבן? אויב דער טאטע איז אים מכבד ,זאל ער נישט אפזאגן
ער האט געענטפערט :ס'איז פשוט אז אויב דער פאטער גיט אים א פרוכט אד"ג, עס שטייט אין שו"ת 'תורה לשמה' אז פונקט ווי מען טאר נישט אפזאגן אן אדם גדול,
דארף ער עס גלייך נעמען און זיך נישט אנטזאגן ,אזוי ווי די גמרא זאגט אין פסחים אזוי אויך זאל מען נישט אפזאגן א טאטן .דערפאר ,אויב זיין טאטע איז אים מכבד מיט
(פו' ):מסרבין לקטן ואין מסרבין לגדול' – מען מעג אפזאגן א קטן אבער נישט קיין עפעס צו עסן אד"ג ,זאל ער נישט אפזאגן .אבער אויב ער וויל אז זיין פאטער זאל עס
גדול .און כל שכן דא ,וואס עס איז א מצוה דאורייתא פון כיבוד אב ,זאל ער זיך בכלל אליין עסן און הנאה האבן ,מעג ער זיך אביסל אפזאגן ,אבער נישט צופיל.
נישט אפזאגן .אבער אין דעם פאל ,וואו די פרוכט איז געברענגט געווארן פאר'ן לויט דעם ,קומט אויס אויב דער פאטער איז מכבד דעם זון אים שבת ער זאל צוגיין
טאטנס הנאה ,און נאר יעצט ווען דער טאטע האט געזען דעם זון האט ער אים עס צום עמוד ,און דער זון קען דאווענען פאר'ן עמוד ,אדער אין די וואכנטעג ווען מען זינגט
געוואלט געבן צוליב זיין גרויס ליבשאפט ,און דער זון זאגט זיך אפ ווייל ער וויל דער נישט ,זאל ער נישט אפזאגן ,חוץ אויב עס וועט אים שטערן פון דאווענען מיט כוונה.
טאטע זאל הנאה האבן ,מעג ער זיך אביסל אנטזאגן .ווייל דאס אנטזאגן זיך צייגט זיין דער 'חוט שני' שרייבט ,אז א פאטער וואס הייסט זיין זון צוגרייטן און זאגן דברי תורה
ליבשאפט צום פאטער .ער שרייבט דארט א לשון" :והנה אהבת הבן לאביו זהו כבודו". ביים שבת'דיגן טיש ,איז דער זון מחויב עס צו טון ,ווייל דער פאטער האט הנאה דערפון,
אבער ער זאל זיך נישט אנטזאגן צופיל ,נאר אביסל .דאס הייסט איין מאל ,כדי דער און דאס איז דער עיקר מצוה פון כיבוד אב .לויט דעם ,אפילו אויב דער פאטער האט
פאטער און די ארומיגע זאלן זען אז ער וויל דער פאטער זאל הנאה האבן ,און אויב נישט געבעטן ,אויב דער זון זאגט עס פון זיך אליין אן הייסן ,איז ער מקיים א מצוות
דער פאטער וויל עס אים נאך אלץ געבן ,זאל ער טון דעם רצון פונעם פאטער ,ווייל עשה דאורייתא ,ווייל ער מאכט דערמיט נחת רוח פאר זיין פאטער.
'רצונו של אדם זהו כבודו'. אין ספר 'יושר הורי' פארברייטערט דער מחבר די הלכה פון דעם 'תורה לשמה' .ער
ברענגט א שאלה וואס מען האט אנגעפרעגט ביי אים :א בעל הבית איז געזעסן און
מען האט אים דערלאנגט א פרוכט צו עסן .אין יענע סעקונדע איז זיין זון אריינגעקומען
"ארור כנען עבד עבדים יהיה לאחיו" (בראשית ט' ,כ"ה) .ווער האט אין צימער ,און ווען דער טאטע האט אים געזען ,האט ער אים אנגעטראגן צו עסן די
אים גורם געווען די גאנצע קללה? ווייל ער האט מבזה געווען דעם פרוכט אנשטאט אים .שטעלט זיך די שאלה :וואס דארף דער זון טון? מעג ער אביסל
כבוד פון זיין פאטער( .מדרש תנחומא ,אות ט"ו) אפזאגן ווייל ער וויל אז זיין טאטע זאל הנאה האבן ,אדער אפילו אויב ער זאגט זיך אפ
פאר'ן טאטנס טובה ,טאר ער זיך בכלל נישט אפזאגן ,וויבאלד דער טאטע האט אים
פרשת נח תשפ”ז //גליון 146
והשיב לב
שאלות ותשובות הלכה למעשה
געענטפערט דורך רבנים מובהקים שליט"א
אויב מיין טאטע אדער מאמע זאגן מיר עפעס ,נישט דוקא א
יסודות'דיגע זאך ,און זיי ווארטן אויף אן ענטפער פון מיר ,מעג איך
ארויסווייזן אז איך בין מסכים מיט זיי ,אדער אז איך האלט אנדערש ווי
זיי ,אויב זיי זענען באמת אינטערעסירט צו הערן מיין מיינונג?
אויב דאס איז זייער רצון ,איז דאס זייער כבוד און דאס איז אייער
מצוה פון 'כיבוד אב ואם' ,און עס ווערט נישט פאררעכנט ווי "עומד
במקומו" (שטיין אין זייער פלאץ) ווען מען איז מסכים צו זייער מיינונג.
אויב מען איז מחולק ,דארף מען עס טון מיט די גרעסטע מאס דרך עמוק עמוק
ארץ .דאס הייסט ,מען זאל נישט זאגן "איך בין נישט מסכים מיט דיר", מי ימצאנו
נאר ענדערש זאגן "איך האב געטראכט אביסל אנדערש".
א מאמר חז”ל אדער מעשה פון
וואס זאל איך טון ווען מיין מאמע בעט מיר עפעס און דאס גייט צדיקים איבער כיבוד אב ואם ,זענען
אויף די חשבון פון א קבלה טובה וואס איך האב זיך אונטער באהאלטן אינעם בילד
גענומען? איך וועל מסביר זיין :איך האב מיר אונטערגענומען צו
Office@horeinu.org
דאווענען מעריב יעדן טאג אין א געוויסע צייט כדי איך זאל נישט
פארגעסן צו דאווענען .דאס איז א קבלה וואס איך האלט אן מיט א
שטארקייט .לעצטנס ,האט מיין מאמע מיר געבעטן א געוויסע זאך
וואס איך זאל טון פונקט יענע צייט .לאמיר זאגן איך האב מיר ענטפער פארן חידה פון פרשת
פארגענומען צו דאווענען ביז ,8:00און צווישן 7:00און 8:00וויל מיין בראשית
אויב דער טאטע פארט אין א
מאמע איך זאל עפעס טון .עס קומט אויס א מצב אז אדער דאווען איך רעדער-שטול (,)wheelchair
מעריב אין די באשטימטע צייט וואס איך האב מיר אונטערגענומען, דארף מען אויפשטיין פאר אים
ווען ער קומט אריין אין צימער,
אדער טו איך וואס מיין מאמע בעט .וואס איז די ריכטיגע זאך צו טון? ווייל די הלכה איז אז "רכוב כמהלך
דמי" – איינער וואס פארט ווערט
אויב עס וואלט געווען מעגליך צו זאגן פאר מיין מאמע מיט רעספעקט גערעכנט ווי ער וואלט געגאנגען.
אז דאס איז מיין קבלה און עס ארבעט זיך נישט אויס ,וואלט איך עס דעריבער ,אפילו אויב ער זיצט
אין א רעדער-שטול ,ווערט עס
געטון .איך האב פרובירט ,אבער מיין מאמע איז נישט מסכים אז איך פאררעכנט ווי ער גייט ,און די
זאל דאווענען יענע צייט; עס איז איר וויכטיגער אז איך זאל טון יענע קינדער זענען מחויב אויפצושטיין
(עפ"י שו"ע סי' רמב).
ספעציפישע זאך פונקט דעמאלטס ,אפילו זי ווייסט אז מיין קבלה איז
מיר זייער וויכטיג .וואס קומט פריער?
אין אזא פאל ,ווען עס רעדט זיך וועגן א מצוה וואס דו ביסט נישט
מחויב צו טון נאר דו טוסט עס אלס א גוטע זאך ,קומט כיבוד אב טייערע ליינער,
למען ייטב לך
ואם – וואס איז א מצות עשה דאורייתא – פריער .אבער ווען עס רעדט שוין עטליכע יאר וואס די גליון ערשיינט אין לשון הקודש און אין
זיך וועגן זאכן וואס דו ביסט יא מחויב צו טון ,ווי למשל ברכת המזון ,אויב ענגליש ,און עס ווערט געליינט ביי פילע טויזנטער אידן איבער
עס איז דא א מעגליכקייט צו בענטשן שפעטער ,זאלסטו קודם דער גארער וועלט .די רעוואלוציע וואס דאס האט געמאכט אין די
הייליגע מצוה פון כיבוד אב ואם איז אומבאשרייבליך ,ווען גאר אסאך
נאכקומען דיין מאמע'ס בקשה .אבער אויב דורכ'ן טון וואס די מאמע מענטשן האבן געעפנט די אויגן און עס האט געמאכט ביי זיי און ביי
בעט וועסטו פארפאסן ברכת המזון ,ביסטו נישט מחויב איר צו פאלגן. זייערע קינדער א דראסטישע שינוי לטובה.
נעמט א טייל אין דער פרישער רעוואלוציע וואס גייט יעצט געשאפן
ווערן מיטן איבערטייטשן און ארויסגעבן די גליון אויף אידיש .פאר
א מינימאלן סכום קענט איר האבן א טייל אין דער אומשאצבארער
מצוה שאדם אוכל פרותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לעולם הבא,
ניתן לקבל את גיליונות הורינו במייל און זייט זוכה צו די ברכה האמורה בתורה 'למען יאריכון ימיך'.
גם באנגלית ובעברית
כתבו לנו הצטרפות – אנגלית /עברית זייט מקיים מצוות כיבוד אב ואם אויפן שענסטן
וקבלו את הגיליון מדי שבוע לתיבת המייל שלכם וועג מיטן ספאנסערן די גליון לזכות אדער לע"נ
אייערע עלטערן בעולם הזה ובעולם הבא.
הצטרפו עכשיוhoreinuorg@gmail.com :
Office@horeinu.org 845-422-2898
פרשת נח תשפ”ז //גליון 146
געשריבן דורך י .בנימין
מענדי פארציילט וועגן
טאטי און מאמי און די מצוה
פון כיבוד אב ואם
עס איז מיר בכלל נישט קאלט
נישט פארפרוירן ,ער איז נאר אביסל קיל .פלוצלינג איז מיר איינגעפאלן איך האב ליב דעם אנהייב ווינטער ,ווען די נעכט הייבן אן צו צופאלן אביסל
א געדאנק. פריער .איבערן טאג איז נאך כמעט זומער ,אבער נאך די שקיעה שפירט זיך
"מאמי ,ווען קומט טאטי אהיים?" "באלד ",האט מאמי געזאגט" ,פארוואס?" שוין א קילע ווינטל ,מען פארמאכט שוין די פענסטערס ,די דיקע דאכענעס
"סתם" איך האב גענומען דעם שאל" .וואו גייסטו?" האט מאמי געפרעגט. קומען ארויס פונעם שאנק ,און פלוצלינג הייבט זיך אן די יערליכע טענה'ריי
"צו ברענגען דאס פאר טאטי ".מאמי האט מיך אנגעקוקט און געשמייכלט, צי עס איז "קאלט" אדער "נישט קאלט".
"דו מוזט נישט" ".איך מוז נישט ,אבער איך וויל". עס איז דא איין טאג אין יאר ווען מאמי באשליסט אז דער זומער איז
איך בין ארויס פון הויז; אינדרויסן איז באמת נישט געווען קאלט ,אבער פארביי .עס מאכט נישט אויס וואס עס שטייט אים דעם קאלענדאר ,עס
ווארעם איז שוין אויך נישט געווען .אן איידעלע ווינטל האט געבלאזן און מאכט נישט אויס צי עס איז נאך ווארעם נאכמיטאג ,און עס מאכט נישט
מיר דערמאנט אז באלד דארף מען עס שוין אנהייבן נעמען ערנסט .ווען אויס אז איך גיי נאך ארום מיט מיינע זומער העמדער .מאמי גייט ארויס
איך בין אנגעקומען אין שול ,זענען מענטשן פונקט ארויסגעקומען פון אויפן פארטש ביינאכט ,זי שטייט דארט פאר בערך צען סעקונדעס ,דאן
מעריב .טאטי האט מיך געזען" ,מענדי! וואס קומט זי צוריק אריין און זאגט" :עס הייבט אן צו
איז געשען?" "גארנישט ".איך האב אויפגעהויבן ווערן קיל ".און דאס איז עס ,דער הערבסט איז
דעם שאל .טאטי האט געלאכט" ,מאמי האט דא.
דיך געשיקט?" די וואך איז עס געשען .פארנאכטס איז שוין
"ניין ",האב איך געזאגט" .דו ביסט געקומען געווען אביסל א קילע ווינטל ,קיינער האט
אליין אן דעם וואס מאמי האט דיר געשיקט?" נישט געציטערט פאר קעלט ,מיר האבן נישט
"יא ,טאטי ",איך האב אים דערלאנגט דעם ארויסגענומען קיין מאנטלען .אבער פלוצלינג
שאל – "איך בין נישט זיכער אז דו דארפסט האט זיך געפילט גוט צו פארמאכן א האלבן
עס טאקע?" טאטי האט עס גענומען און פענסטער ,און אינדערפרי איז די פלאר געווען
ארומגעוויקלט זיין האלז" ,יעצט דארף איך אביסל קאלט ווען איך בין ארויס פון בעט .מאמי
עס ".מיר זענען אהיימגעגאנגען אינאיינעם. האט אפילו ארויסגענומען די דיקע דאכענעס
נאך עטליכע טריט האט טאטי געזאגט: פון שאפע .לייבי איז געווארן עקסייטעד – "יע!
"דו ווייסט וואס איז געווען דאס מערסטע ווינטער!" "ווינטער?" האב איך גלייך געפרעגט,
אנגענעם? אז דו האסט געטראכט פון מיר". "וואס ווינטער? עס איז נישט קאלט " ".עס איז
איך האב נישט געענטפערט ,אבער דער זאץ יא קאלט" ".עס איז נישט קאלט ".מיר האבן זיך
האט אריינגעדרינגען טיף אין מיין הארץ .ווייל לייכט געקריגט.
געווענליך ווען איך טראכט פון כיבוד אב ואם, פארנאכט ווען מיר זענען אהיימגעקומען ,האט
טראכט איך פון זאכן וואס טאטי און מאמי טאטי געזאגט אז ער גייט דאווענען מעריב .ער
בעטן" :ברענג דאס ,הייב אויף יענס ,קום אהער, האט אנגעטון זיין רעקל און זיך געשטעלט ביים
גיי נישט .מענדי ,יעצט .מענדי ,וויפיל מאל דארף איך דיר זאגן?" טיר .מאמי האט אים אנגעקוקט" ,נעם עפעס מיט ",האט זי געזאגט.
אבער דאס מאל האט קיינער גארנישט געבעטן פון מיר; מאמי האט מיר "וואס עפעס?" "א דינעם שאל ,עס גייט ווערן קיל ביינאכט ".טאטי האט
קלאר געזאגט אז איך מוז נישט גיין .כיבוד אב ואם מיינט נישט נאר פאלגן נישט פארשטאנען" .איך גיי אין שול ,נישט קיין רוסלאנד ",האט טאטי
נאר אויך טראכטן פון טאטי ,און זיך זארגן פאר אים ,זיך נאכפרעגן אויב געשמייכלט .מאמי האט נישט צוריק געענטפערט ,נאר רואיג געזאגט,
עס איז דא עפעס וואס וואלט אים געמאכט גרינגער אדער מער פרייליך. "אקעי ".און טאטי איז געגאנגען.
מיר זענען אנגעקומען אהיים; מאמי האט געעפנט די טיר; זי האט געזען עטליכע מינוט שפעטער בין איך געזעסן אין דיינינג רום מיט א בוך; חני
דעם שאל אויף טאטי" .נו?" האט זי געפרעגט .טאטי האט געשמייכלט, איז געווען ביים טיש און געמאכט איר היים ארבעט; שלומי איז נאכנישט
"דו ביסט גערעכט געווען". געווען אינדערהיים; לייבי האט געבויט עפעס מיט די לעגאס; און די קליינע
יענע נאכט האט מאמי געלייגט א דינע דאכענע אויף מיין בעט" .מאמי, נחמה'לע האט פרובירט צו אנקומען צו אלעס וואס מען טאר נישט צורירן.
איך דארף עס נישט ",האב איך גלייך געזאגט" .עס איז אקעי ",האט מאמי בקיצור ,א נארמאלער אוונט .און דאן האט מאמי געעפנט דעם פענסטער
געזאגט" ,איך לייג עס נאר דא ".אינמיטן די נאכט בין איך אויפגעשטאנען; פאר א רגע; א קילע ווינטל האט אריינגעדרינגען" .עס איז טאקע געווארן
עס איז געווען אביסל קיל .איך האב ארויפגעצויגן די דאכענע ביז מיין קאפ. קאלט ",האט זי געזאגט" .מאמי ,אויב דו פרעגסט מיך ,איז נאכנישט אזוי
איך האב נישט דערציילט פאר מאמי אינדערפרי .אבער זינט דאן טראכט קאלט" ".מענדי ,דו זיצט אינעווייניג ".עס איז ריכטיג ,אבער איך האב עס
איך אז דער אנהייב פון הערבסט איז אן אינטערעסאנטע צייט .עס איז נאך נישט מודה געווען.
נישט עכט קאלט ,עס איז נאכנישט ווינטער ,נאר עפעס אין די לופט טוישט עטליכע מינוט שפעטער האט מאמי אנגעפאנגען צו צוזאמלייגן וועש
זיך און מען דארף צולייגן קאפ עס צו שפירן. און געזאגט ,ווי צו זיך אליין" :טאטי וועט זיכער צוריקקומען און עס וועט
אפשר איז עס דאס זעלבע מיט כיבוד אב ואם .מען דארף נישט שטענדיג אים זיין קאלט ".איך האב ווייטער געליינט און נישט צוגעלייגט קיין סאך
ווארטן ביז מען ווערט געבעטן; אמאל דארף מען פשוט צולייגן קאפ צו זען קאפ צו אירע רייד .אבער אינמיטן האב איך זי דערמאנט פון טאטי וואס
אויב דער טאטע אדער מאמע נויטיגן זיך אין עפעס. גייט יעצט אהיים פון שול ,איך האב געטראכט צו זיך ער ווערט טאקע
פרשת נח תשפ”ז //גליון 146
מעשה אבות
א מעשה מיט א מוסר השכל
אים געבעטן אז פון היינט און ווייטער זאל ער מער נישט טוישן אפילו ווען שלמה המלך איז שוין געווען קעניג ,האט ער
זיינע ווערטער ,ווייל עס שטייט 'למדו לשונם דבר שקר' ,עס איז מקבל געווען מוסר פון זיין מאמען.
אסור זיך צוגעוואוינען צו רעדן ליגן .עס שטייט אינעם ספר 'מאה מיר געפינען אין מדרש רבה (נשא ,פרשה י') אז אין די נאכט וואס
שערים' (שער י"ח) אז מען לערנט ארויס פון די גמרא אז עס איז שלמה המלך האט געענדיגט בויען דעם בית המקדש ,האט ער
ראוי פאר א זון זיך אנצושטרענגען מיט אלע כוחות צו מאכן שלום חתונה געהאט מיט די טאכטער פון פרעה .זיי האבן געזונגען פאר
צווישן טאטע און מאמע. אים די גאנצע נאכט ,און אינדערפרי האט ער זיך פארשפעטיגט
די השפעה איז אנגעקומען באלד – אין קעש! אויפצושטיין .די אידן זענען געווען בצער ווייל עס איז געווען דער
א מעשה וואס איז אנגעקומען צום רעדאקציע טישל דעם טאג פון חנוכת הבית ,און מען האט נישט געקענט מקריב זיין
פארגאנגענעם סוכות (מיט קליינע שינוים): דעם קרבן תמיד ווייל שלמה המלך איז נאך געשלאפן ,און די
מיר וואוינען אין ירושלים ,און מיר האבן געהאט די זכיה צו האבן שליסלעך פונעם בית המקדש זענען געלעגן אונטער זיין קאפ,
מיין טייערע מאמע אלס גאסט ביי אונז אויף די ימים טובים .ערב און מען האט מורא געהאט אים אויפצוועקן צוליב אימת מלכות.
יום טוב אינדערפרי האבן מיר זיך פלוצלינג דערמאנט אז מיר זענען זיי געגאנגען זאגן פאר בת שבע זיין מאמע ,און זי איז
האבן פארגעסן צו קויפן די ספעציעלע טשאקאלאד וואס מיין געגאנגען אים אויפוועקן און אים מוסר געזאגט.
מאמע האט זייער ליב צו האבן אויפן טיש צו קענען טיילן פאר די אין מדרש רבה (שמיני ,פרק י"ב) ווערט געברענגט אז זיין מאמע
אייניקלעך .געווענליך קויפן מיר נישט אזעלכע זאכן ווייל עס איז האט אים געשלאגן מיט אירע שיך אויף פנים פון אלע זייטן ,כדי
צו טייער פאר אונז און מיר לעבן זייער שפארזאם; מיין מאן איז אים צו מחנך זיין און מוסר זאגן .דער 'נחמד למראה' איז מסביר,
א כולל יונגערמאן ,און איך בין א לערערין .מיר האבן ברוך השם אז כאטש ער איז געווען א מלך ,האט ער אויסגעהאלטן אלע
אלעס וואס מיר דארפן ,אבער אן קיין לוקסוס .אבער כיבוד אם בזיונות פון זיין מאמע און זיך נישט מתחצף געווען צו איר .און
איז נישט קיין לוקסוס ,און מיין מאן האט באשלאסן אז כאטש עס דאן האט ער באקומען א גרויסן נאמען איבער די גאנצע וועלט,
איז שוין ערב יו"ט ,און געווענליך מאכן מיר זיכער אז אלעס זאל אז ער האט מקיים געווען כיבוד אם מיט אזא עניוות און נישט
זיין פארטיג נאך פאר ערב יום טוב כדי נישט צו דארפן לויפן אין ארויסגעוויזן קיין שום זלזול צו איר.
די לעצטע מינוט ,איז אבער די מצוה פון כיבוד הורים וויכטיגער ער האט זיך געמוטשעט צו מאכן שלום צווישן זיין טאטע און
פון אלע חשבונות .מיין מאן איז אריבערגעלאפן צום שאפינג מאמע.
צענטער צו קויפן די ספעציעלע טשאקאלאדן. די גמרא (יבמות ס"ג ):דערציילט אז די פרוי פון דעם אמורא רב
ווען מיין מאן איז ארויס פונעם געשעפט איז א פרעמדער איד ,א פלעגט אים כסדר מצער זיין .ווען ער פלעגט בעטן זי זאל קאכן
גביר פון אויסלאנד ,צוגעקומען צו אים און אים געפרעגט אויב ער לינזן ,האט זי דווקא געקאכט ארבעס ,און פארקערט .ווען זיין זון,
איז א כולל יונגערמאן .מיין מאן האט געענטפערט "יא" .דער איד רב חייא ,איז אויסגעוואקסן ,פלעגט זיין טאטע רב אים שיקן בעטן
האט ארויסגענומען אן ענוועלאופ מיט צוויי טויזנט שקל קעש און די מאמע זאל קאכן לינזן ,און דער זון פלעגט גיין זאגן פאר די
עס דערלאנגט פאר מיין מאן ,זאגנדיג" :דאס איז פאר יום טוב", מאמע אז דער טאטע וויל ארבעס .דעמאלטס פלעגט זי מאכן
און ער האט זיך געזעגנט. לינזן ,און אזוי האט דער טאטע באקומען וואס ער האט געוואלט.
מיר האבן זוכה געווען צו זען דעם גלעט פונעם אויבערשטן – וואס רב האט נישט געוואוסט אז זיין זון טוישט די ווערטער ,און ער
האט געשיקט דעם ספעציעלן שליח פונקט יענע סעקונדע – האט געזאגט פאר זיין זון אז די מאמע ווערט בעסער .דעמאלטס
נאר ווייל מיר האבן נישט מוותר געווען אויף די גרויסע מצוה פון האט רב חייא אים מגלה געווען אז ער טוישט די ווערטער כדי די
כיבוד אם. מאמע זאל טון דעם טאטע'נס ווילן .רב האט געזאגט פאר זיין
זון אז אמאל מאכט א זון דעם טאטן קלוגער .אבער ער האט
לעילוי נשמת לרפואה שלמה לזרע של קיימא לזיווג להצלחה וס"ד
מנחם מנדל בן יהושע דב נחמה שרה בת בעילום שם נחמה בת שושנה
זאב דוד בן פנחס קתי מזל ברכה פורטונה משה אברהם בן אהובה
יו"ל ע"י ארגון הורינו לחיזוק מצוות כיבוד אב ואם
ווילט איר באקומען וועכנטליך די גליון שיקט אן אימעיל מיט די ווערטער צו Add me Yiddish
OFFICE@HOREINU.ORG צו
פילע אידן איבער די וועלט האבן געזען ישועות און רפואות מיטן מנדב זיין פאר דעם גליון
צו מנדב זיין שיקט א Zelleצו dedications@horeinu.org
/גניזה /
