ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — נח (2026-10-12)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
פ' נח
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון ע"ז
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
ונראה בהקדם דברי המדרש (ב"ר פכ"ו ס"ו) נח נדרש גם לגנאי כדי שיוכל
להגן על דורות העתידים
על הפסוק (לעיל ו ג) ויאמר ה' לא
ידון רוחי באדם ,אמר רבי מאיר הם לא עשו אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים היה
מדת הדין למטה ,אף אני איני עושה מדת הדין בדורותיו את האלהים התהלך נח.
למעלה .ונתקשו המפרשים בביאורו ,דמהו פירש"י בדורותיו יש מרבותינו דורשים אותו
הכוונה אף אני איני עושה מדת הדין למעלה, לשבח ,כל שכן שאילו היה בדור צדיקים היה
דהרי העונש לדור המבול היה שעשה השי"ת צדיק יותר ,ויש שדורשים אותו לגנאי ,לפי דורו
בהם דין ,והאיך שייך לומר אף אני איני עושה היה צדיק ואילו היה בדורו שלא אברהם לא היה
עמהם מדת הדין. נחשב לכלום .ומקור הדברים הוא בגמרא
(סנהדרין קח ).ושם איתא הלשון בדורותיו ולא
ואפ"ל על פי מה שכתב בנזר הקודש (ב"ר
בדור אחרים .וראוי להבין דברי הדורשים
פמ"ט סי"ד) לבאר מה דאיתא בגמרא
לגנאי ,דהרי התורה הקדושה מעידה על נח
(תענית כא ):בסורא הוות דברתא ,בשיבבותיה
איש צדיק תמים היה ,ובזכותו הושם לעולם
דרב לא הוות דברתא ,סברו מיניה משום
שארית כמו שאומרים בסדר העבודה ליום
זכותיה דרב דנפיש ,איתחזי להו בחילמא רב
הקדוש ,ואם כן על מה הם דורשים אותו
דנפישא זכותיה טובא הא מילתא זוטרא ליה
לגנאי.
לרב ,אלא משום ההוא גברא דשייל מרא וזבילא
לקבורה .וקשה מאי קאמר רב נפיש זכותיה ב) את האלהים התהלך נח ,יש לדקדק מפני
טובא ,והא אדרבא כי נפיש זכותיה טובא מה קאמר הכא את האלהי"ם התהלך
פשיטא דראוי להגן על הדור .ומבאר דישנם נח ,דהיינו במידת הדין ,ואילו לעיל קאמר ונח
שני אופנים אשר על ידם מגין זכות הצדיק על מצא חן בעיני ה' ,שהוא מידת הרחמים.
צדיק שאינו גמור ,ועל כן היה ראוי זכותו להגן דורו ,יש אופן שזכות הצדיק מגין על כל הדור,
על שבבותיה ,עכ"ד. אבל זה רק כשלא נתמלא סאתם ,אבל אם כבר
ולפי זה י"ל כוונת המדרש ,הם לא עשו מדת נתמלא סאתם אין שייך עוד שיגן עליהם זכות
הדין למטה אף אני איני עושה מדת הצדיק .ויש אופן אחר והוא מועיל אפילו
הדין למעלה ,דהנה נח היה איש צדיק תמים, בשכבר נתמלא סאתם ,והוא דכיון שניתן רשות
ובעצם לא היה נכנס בכלל בגדרם של בני דורו, למשחית אינו מבחין בין טוב לרע ,כמו שכתב
לכך שיוכל להגן עליהם ,אבל אם היו הולכים רש"י על הפסוק קץ כל בשר ,אנדרלמוסיא בא
מצד הדין ,הרי אמרו חז"ל (ערכין יז ).אלמלי בא והורגת רעים וטובים .ומכיון שכן אם יבוא
הקב"ה עם אברהם ויצחק ויעקב בדין אין עונש על הרשעים הרי יתכן כי יחול העונש גם
יכולין לעמוד מפני תוכחה .כי כאשר הולכים על הצדיק ,ולכן בזכותו של הצדיק שהוא אינו
לגמרי עם מדת הדין איך שייך כלל להיות זכאי ראוי להעונש ,ניצולים כולם ,אף שכבר נתמלא
בשלימות ,ואפילו בהצדיק הגדול ביותר יש איזה סאתם .והנה אופן השני שהקב"ה מציל את
פגם ,ואם כן היה בזה טובה גדולה לדור הרשעים בזכות הצדיק שלא יחול העונש גם על
המבול ,כי אם היו הולכים מצד הדין היה גם נח הצדיק ,אינו רק בצדיק שאינו גמור ,אבל אצל
נכנס באותו סוג של בני דורו ,ואם כן היתה צדיק גמור לא שייך אופן זה כלל ,כי גם אם היה
זכותו יכולה להגן עליהם .אבל מכיון שהם לא בא עונש על הדור ,לא היה הצדיק נכנס בגדר
עשו מידת הדין למטה ,על כן היה עונשם שאף כל הדור ,שלכן יגין על הדור שלא יספה אף
השי"ת לא עשה מדת הדין למעלה ואם כן לא הוא ,כי אף אם היה בא משחית לא היה ניתן
היה נח נכנס בגדר בני דורו ,ולא היה יכול להגן רשות למשחית לפגוע בו.
עליהם.
אכן זה היה רק על דורו ,שעליהם היה העונש וזה ביאור דברי הגמרא כי סבור משום זכותא
שלא יעשה השי"ת מדת הדין ,ולכן לא דרב הוא דנפיש ,שהם סברו שההגנה היה
היה יכול נח להגן עליהם ,אבל בדורות הבאים בזכותו של רב ,שהוא הגין עליהם ,ובאופן
מצינו ראינו שבני ישראל מזכירים את זכותו של הראשון דעדיין לא נתמלא סאתם ,ולכן הגין
נח לטובה ,וכמו שרואים שדווקא בראש השנה עליהם זכותא דרב ,ואיתחזי להו בחילמא רב
שהוא יום הדין ,אז מזכירים את זכותו של נח, נפישא זכותיה טובא ,הא מילתא זוטרתא הוה
וגם את נח באהבה זכרת בהביאך את מי המבול לגביה ,כי אם היה זה בזכותו לא היה לו להגן
לשחת כל בשר מפני רוע מעלליהם ,על כן רק על השכונה ההוא ,אלא על כל העיר סורא,
זכרונו בא לפניך ד' אלקינו להרבות זרעו אלא דנתמלא סאתם ולא מהני להו זכותא דרב,
כעפרות תבל וצאצאיו כחול הים .ומזכירים את דרב נפיש זכותיה שהוא צדיק גמור שאינו נכנס
זכותו בכל שנה ושנה בכל הדורות דווקא ביומא כלל באותו הסוג של כל הדור ,ואם כן לא שייך
דדינא דא ראש השנה .ואפשר שזהו אכן מהאי שיהיה מגין על הדור באופן השני שלא יענש
טעמא כי בכל השנה הרי מצד מדת הרחמים אף הוא ,אלא משום ההוא גברא דלא הוה רק
ובחרת בחיים ב
לצדיק תמים ,וממילא נכלל גם עם שאר הדור, אין נח נכנס בגדר הספק ,אבל ביום ראש השנה
כדי שיוכל להגן על דורות העתידים. שהוא יום הדין אז אכן מזכירים את זכותו ,כי
כאשר הולכים מצד מדת הדין ,גם הוא נכנס
בגדר הספק ,ואם כן אפשר שתהיה זכותו
מגינה על ישראל.
על ידי שחינך נח את בני ביתו לעבודת
ה' היה צדיק תמים גם בדורותיו ובזה יובן מפני מה דייקא הכא כאשר מדובר
מתולדות נח ,אמר הכתוב את האלקי"ם
אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים היה
התהלך נח ,שזהו מדת הדין ,ומאידך לעיל כתיב
בדורותיו את האלקים התהלך נח.
ונח מצא חן בעיני ה' מדת הרחמים ,כי אכן
פירש"י הואיל והזכירו סיפר בשבחו .וראוי
אצל דורו כתיב ונח מצא חן בעיני ה' ,שהלכו
להבין דהלא נח כבר נזכר גם לעיל ,וכאן איירי
אחר מדת הרחמים ,ולכן לא היה נח נכנס בגדר
הכתוב מתולדותיו של נח ,ואם כן מדוע דייקא
הספק ,ולא היה יכול להגן עליהם ,אבל גבי
כאשר בא הכתוב לדבר בתולדות נח אז בא לספר
תולדות נח כתיב את האלהי"ם התהלך נח,
בשבחו.
שבהם הולכים מצד מדת הדין ,ובכן אפשר
ואפ"ל על פי שפירש בקדושת לוי (במאמריו שתהיה זכותו של נח מגינה על כל דורות
על פרקי אבות) מאמר המשנה (אבות העתידים.
פ"ב מ"ד) הלל אומר אל תפרוש מן הציבור ואל
ומעתה יבואר היטב דברי הדורשים לשבח
תאמין בעצמך עד יום מותך ,כי אמרו חז"ל
והדורשים לגנאי ,כי אכן כאשר
(אבות פ"ה מי"א) כל המזכה את הרבים אין חטא
דורשים את נח לבדו אז ודאי שדורשים אותו
בא על ידו ,ולזה הזהיר אל תפרוש מן הציבור
לשבח ,אבל אם יהיו דורשים אותו רק לשבח ,לא
להתבודד ולהפרש מהם ,אלא תראה לזכותן
יוכל שוב נח להגן על דורות העתידים ,כי לא
ולהשיבן בחשובה שלימה ,והטעם כי אל תאמין
נכנס באותו הגדר שיוכל להגן על דורות
בעצמך עד יום מותך ,שהרי יוחנן כהן גדול
העתידים ,ולכן לגבי דורות העתידים דנים
שימש בכהונה גדולה שמונים שנה ולבסוף
אותו מצד מידת הדין ,וכאשר הולכים מצד
פירש ,אבל אם תהיה מזכה את הרבים תהא
הדין יש בכל אחד ואחד איזה פגם לדרוש בו
מובטח שלא תחטא ,עכ"ד.
לגנאי .וזה שאמרו לפי דורו היה צדיק ,כי אכן
(מאמר אבני זכרון ובספה"ק ייטב פנים לגבי דורו היה נחשב לצדיק תמים ,ולא נכנס
לראש השנה אות לה) מוסיף לפי באותו הגדר כלל ,ולכן לא היתה זכותו מגינה
דבריו לפרש כוונת הפסוק (בראשית יח יח -יט) עליהם ,אבל לגבי דורו של אחרים אין אנו
ואברהם היו יהיה לגוי גדול ועצום ונברכו בו כל אומרים שאינו נכנס בגדר שאר דורות
גויי הארץ ,כי ידעתיו למען אשר יצוה את בניו העתידים ,כי אם כן לא תהיה זכותו מגינה על
ואת ביתו אחריו ושמרו דרך ה' לעשות צדקה דורות העתידים ,ולכן לגבי דורו של אחרים אנו
ומשפט ,ופירש"י כי ידעתיו לשון חבה ,כמו הולכים אחר מידת הדין ,ואם כן אינו נחשב
ג נח תשפ"ז
בכח מה שהעמיד דורות להשי"ת .ומעתה מודע לאישה (רות ב א) ,ואם תפרשהו כתרגומו
מיושב שפיר מפני מה דייקא כאשר הכתוב ארי גלי קדמי ,יודע אני בו שיצוה בניו וגו' ,אין
מדבר מתולדות נח ,שם מספר בשבחו של נח, למען נופל על הלשון .אך לפי דברי הקדושת לוי
כדי להורות שהכח אשר על ידו נח איש צדיק יובן כוונת הכתוב ,דהנה על דבר התלוי בבחירה
תמים היה בדורותיו ,היה על ידי שהעמיד אין השי"ת מזדקק ,ואם כן אצל אברהם אבינו
תולדות להשי"ת. אף שעל העבר אנו יודעים שהוא צדיק ,מכל
מקום איך שייך לומר כי ידעתיו ארי גלי קדמי,
יודע אני בו שיצוה את בניו ואת ביתו אחריו,
שהוא יהיה צדיק גם להלאה ,והרי אין השי"ת
ריבוי הנסיונות בדור האחרון כי אנו צריכים מזדקק לדבר התלוי בבחירה .אלא מכיון
להשלים בנין בית המקדש השלישי שאברהם אבינו הוא מצוה את בניו ואת ביתו
אלה תולדות נח נח איש צדיק תמים היה אחריו ושמרו דרך ה' ,הרי הוא בזה מזכה את
בדורותיו .ראוי להבין מדוע נתכנה נח הרבים ,ועל זה ישנה הבטחה שאין חטא בא על
בשם צדיק תמים מה שלא מצינו בשאר צדיקים ידו ,ואם כן גם אחר יכול לראות שעתיד להיות
ליקרא בשם ותואר זה .גם צ"ב כוונת לשון צדיק גם להלאה ,ולכן אפשר גם להשי"ת
הכתוב איש צדיק תמים היה בדורותי"ו ,מה בא להעיד עליו שיהיה צדיק גם להלאה .וזה שאמר
ללמדינו. הכתוב ואברהם הי"ו יהי"ה ,שמה שרואים
שהוא צדיק עתה כן יהיה גם לעתיד ,כי ידעתיו
ונראה בהקדם מה שכתב בספה"ק רב ייבי שאינו מעותד לחטוא ,למען אשר יצוה את בניו
בפרשתן על הפסוק ויאמר אלקים ואת ביתו אחריו ,והרי הוא בזה מזכה את
לנח קץ כל בשר בא לפני ,נראה לפרש שקאי על הרבים ,ואם כן אין חטא בא על ידו ,עכ"ד.
הגאולה ,והכי פירושו ,ויאמר אלקים לנח ,היינו
שגם מידת הדין שנקרא אלקים גוזר ואומר לנח והנה אצל נח אנו רואים שאף שהיה שרוי
ישראל מן הגלות ושעבוד ,קודם בעתה שהוא בדור המבול ,עם כל זה נשאר והיה איש
זמן המוגבל שיבוא משיח ,קץ כל בשר בא לפני, צדיק תמים ,אמנם מה היה כוחו של נח להתחזק
קץ הוא קץ הגאולה ,ולכן אמר קץ כל בשר בא אף בדור כזה ,והרי בזה נצרכים לשמירה
לפני ,היינו לפני זמן המוגבל בעתו .והטעם מיוחדת שיהיה אין חטא בא על ידו ,ועם אנשי
שראוי לגאול את ישראל קודם זמן המוגבל דורו הרי לא רצה נח להתחבר כידוע מדברי
בעתו ,בשביל כי מלאה הארץ חמס מפניהם, חז"ל ,ואם כן לא היה אפשר שתהיה אצלו אופן
היינו שגוזלים האומות את ישראל יותר מדאי, זה של זיכוי הרבים ,ולזה אמר הכתוב אלה
עכ"ד .ומדקדק מרן רביה"ק זי"ע בדברי תולדו"ת נח ,שבכח מה שהעמיד נח תולדות
יואל בפרשתן (עמוד קפג) דהרי פשטות להשי"ת ,בכח זה נח איש צדיק תמים היה
הכתובים מיירי מדור המבול ,ומהו קשר בדורותי"ו ,שאפילו בדורות כאלו היה יכול
ושייכות הדברים לגאולה העתידה. להתחזק על עמדו ,להיות נשאר צדיק תמים,
ובחרת בחיים ד
שכינתו יתברך במשכן ,ויהי המשכן אחד, ואפ"ל על פי מה שכתב בייטב לב (פ' פקודי)
עכ"ד. (שמות לט מג) לבאר מאמר הכתוב
ובכן י"ל כי מהאי טעמא עשה ה' ככה ,אשר וירא משה את כל המלאכה והנה עשו אותה
בדורות האחרונים ימי עקבתא דמשיחא, כאשר צוה ה' כן עשו ,ולכאורה הוא כפל לשון,
מתרבים וגוברים הנסיונות הקשים מיום אל שכבר אמר שעשו אותה כאשר צוה ה' ,ולמה
יום ,ואין לך יום שאין קללתו מרובה מחבירו ,כי ליה עוד לומר כן עשו .ומבאר דאיתא בזוהר
להיות שאנו עומדים זמן מה קודם בנין בית הקדוש (תרומה קסב ):כי ציורא דמשכנא וציורא
המקדש השלישי ,וכדי לזכות לבנין בית המקדש דבר נש כולא חד ,דבר נש אית ביה כמה שייפין
צריכים לקיום כל מצוות התורה ,אכן איך שייך עילאין ותתאין ,אלין פנימאין לגאו ואלין
לקיים מצוות לא תעשה שבתורה ,אמרו חז"ל באתגליא לבר ,וכולהו איקרון גופא חדא ,אוף
(קידושין לט ):ישב אדם ולא עבר עבירה נותנים הכי משכנא כולהו שייפין כגוונא דלעילא ,וכד
לו שכר כעושה מצוה ,והני מילי כגון שבא דבר אתחברו כולא כחדא כדין כתיב והיה המשכן
עבירה לידו וניצול הימנה .לכן עשה ה' ככה אחד .פקודי אורייתא כולא שייפין ואברין ברזא
להרבות הנסיונות באופן כזה ,עד שאפילו דלעילא ,דהא פיקודי אורייתא כולהו בדיוקנא
עבירות חמורות נעשים בבחינת בא דבר עבירה באדם .והיינו שכמו שמכל אברי האדם נעשה
לידו רח"ל ,כי כאשר נעמוד בנסיונות אלו גוף אדם ,כן מכל כלי המשכן והיה המשכן
לבלתי לעבור על אחת מכל מצוות ה' אשר לא אחד ,וכמו שיש בגשמיות רמ"ח אברים ושס"ה
תיעשנה ,בזה נקיים את כל מצוות התורה ,ובכך גידים לגוף האדם ,יש גם ברוחניות רמ"ח אברי
נזכה שישוב ה' אלינו ברחמים ויבנה את בית נשמה ושס"ה גידי נשמה ,ורמ"ח אברי האדם
המקדש השלישי. הם מכוונים נגד רמ"ח מצוות עשה שבתורה,
והנה איתא במדרש (ויק"ר פל"ה ס"ז) על ושס"ה גידי האדם הם מכוונים נגד שס"ה
הפסוק (ויקרא כו ג) ואת מצותי תשמרו מצוות לא תעשה ,וכדי שיהיה ויהי המשכן
ועשיתם אתם ,קרי ביה אתם ,מעלה אני עליכם אחד ,שתהיה השראת שכינתו יתברך במשכן,
כאלו עשיתם עצמיכם .אך כדי שיחשב לו לאדם היה מן הצורך שיהיה להם לבני ישראל בשלימות
כאילו עשה את עצמו על ידי קיום מצוות ה', כל מצוות התורה ,שבזה יהיו הרמ"ח אברים
עליו לקיים את כל מצוות התורה ,לבלי להחסיר ושס"ה גידים מועמדים כראוי ,שרמ"ח אברי
אחת מהנה ,וכמו שכתב באור החיים הקדוש הנשמה ושס"ה גידי הנשמה יהיה להם החיות
(פ' עקב) לפרש הפסוק (דברים ח א) כל המצוה שלהם ,ובזה היה אפשר שיהיה המשכן אחד.
אשר אנכי מצוך היום תשמרון לעשות למען וזה שאמר הכתוב וירא משה את כל המלאכה
תחיון ,על דרך אומרם ז"ל (זוה"ק ח"א קע ):כי והנה עשו אותה ,ואיך היה אפשר שיהיה כן,
באדם יש רמ"ח אברים ושס"ה גידים ,וכנגדם לזה אמר כאשר צוה ה' כן עשו ,וזה קאי על כל
בא דבר ה' לשמור שס"ה מצות לא תעשה, מצוות התורה ,שקיימו ועשו את כל מצוות
ורמ"ח מצות עשה ,וכשאדם עובר ומבטל אחת התורה ,ומכיון שכן היה הכח שתהיה השראת
ה נח תשפ"ז
את כל מצוות התורה ,לזה אמר בדורותיו, מהנה ,יפעיל הכאב בשכנגדו באברים ובגידים,
שהיה הדור רע ומקולקל ושקוע כולו בעוונות וכשם שאין תשובת בריאות רמ"ז מועלת
וחטאים ,ובכן היה בבחינת בא דבר עבירה לידו להעביר הרגש כאב האבר תשלום רמ"ח ,כמו
בכל מצוות לא תעשה שבתורה ,ובעמידתו כן לא ישלימו רמ"ז מצות עשה לחסרון האחד
בנסיון קיים בפועל את מצוות לא תעשה אלו, תשלום רמ"ח ,וכמו כן לא ישלים שמירת שס"ד
ובכך היה לו שלימות בכל מצוות התורה ,ונחשב מצות לא תעשה לביטול אחד תשלום שס"ה.
לו כאילו הוליד את עצמו. והוא מאמר כל המצוה ,פירוש בכללותה שלא
יחסר כל שבידך לעשות ,תשמרון לעשות ,פירוש
ובזה העמיד הנח לכלל ישראל שיזכו אף הם בין מצות לא תעשה בין מצות עשה ,והטעם
לגאולה העתידה בכח זה ,שמאחר למען תחיון ,זה תלוי בזה ,וכשאתה מחסר אחת
שבעקבתא דמשיחא יתרבו הנסיונות עד מאוד, מכל המצות אתה מחסר כנגדו חיות אבר אחד,
יהיו בני ישראל בבחינת בא דבר עבידה לידם עכ"ד.
בכל מצוות לא תעשה שבתורה ,ובעמידתם
בנסיון יקיימו מצוות אלו בפועל ממש ,ובכך ולפי זה י"ל דהנה נח היה בדור אשר רבה
יזכו לבנין בית המקדש השלישי .וזה כוונת רעת האדם בארץ ומלאה הארץ חמס,
הכתוב קץ כל בשר בא לפני כי מלאה הארץ שכל הדור היה שקוע בעוונות וחטאים רח"ל,
חמס מפניהם ,וכפירוש הרב ייבי דקאי על והוא לבדו נשאר בצדקו ,ואם כן היה בבחינת בא
הגאולה ,והכי קאמר קץ כל בשר בא לפני, דבר עבירה לידו כפשוטו בכל מצוות לא תעשה
שיבוא כבר קץ הגאולה ,ואם תאמר הלא כדי שבתורה ,ובעמידתו בנסיון קיים את כל מצוות
לזכות לגאולה ולבנין בית המקדש ,צריכים התורה בפועל ממש.
לשלימות כל מצוות התורה ,לזה אמר כי מלאה וזה שאמר הכתוב אלה תולדות נח נח,
הארץ חמס מפניהם ,כי מפני שרבו הנסיונות ופירש בנועם מגדים בפרשתן ,כלומר
כל כך בעקבתא דמשיחא ,הוה בא דבר עבירה שתולדותיו של נח היה נח ,שהוליד את עצמו על
לידם בכל מצוות לא תעשה שבתורה ,ובעמידתם ידי קיום מצוות ה' ,עכ"ד .ולכן אמר הטעם כי
בנסיון מקיימים הם את כל מצוות התורה איש צדיק תמים היה ,והיינו שהיה שלם
בפועל בשלימות ,ובכך יזכו לגאולה ולבנין בית ותמים בכל רמ"ח אבריו ושס"ה גידיו ,כי קיים
המקדש .ושפיר מקושר לפשוטו של מקרא את כל רמ"ח מצוות עשה ושס"ה לא תעשה,
דמיירי מנח ודור המבול. ולכן נחשב לו כאילו הוליד את עצמו ,ואיך קיים
הופיע!
קובץ גליוני
להשיג יש לפנות ובחרת
ובחרת
קובץ גליוני
להמערכת בחיים
שי״ל קיץ
בחיים
שנת תשפ״ו לפ״ק
תעוררות שנשמעו
דרשות ושיחות ה
כבוד מורינו
ור"מ שליט"א מפי
הצדיק אבד"ק
הגאון
צו זיין א גבאי אין ישיבה
ביטע לאזן א מעסעדזש אויף
845.445.8579 קיץ תשפ"ו לפ"ק תשרי תשפ"ז
ובחרת בחיים ו
יסודות נאמנים
בעבודת החיים יסודי החיים
פרק ב' (א)
כי הם חיינו
זאך וואס וועט נישט האבן קיין קיום ,מארגן א.
שטארבט עס אפ ,אזא זאך הייסט שוין יעצט בשכבך תשמור עליך:
ווי עס לעבט נישט! עס האט נישט קיין חיות.
א מענטש וואס לערנט גארנישט קיין
די תורה הקדושה איז אונזער
תורה ,איז זיין לעבן פונקט ווי א בהמה
לעבן אויף 'נצח נצחים'
אּפָאר יאר און נאכדעם
וועלכע לעבט זיך ָָאּפ ָ
שטארבט עס; ווי די גמרא זאגט (ברכות
די ריכטיגע לעבן איז 'חיים נצחיים'
יז" :):רשעים בחייהם קרויים מתים" ,ווייל
וויבאלד זיי האבן נישט קיין נצחיות'דיגן
מען זאגט יעדן טאג ביים דאווענען" :כי
עתיד .נו אויב אזוי זענען זיי שוין טויט! ווייל
הם חיינו ואורך ימינו" -די הייליגע תורה איז
אּפָאר יאר דא – דאס הייסט דען ָ דאס לעבן
אונזער לעבן .לכאורה דארף מען פארשטיין
'לעבן'?! איינמאל דאס לעבן ענדיגט זיך,
וואס מיינט דאס ,מען זעט דאך ליידער
פרעגט זיך פון זיך אליינס :וואס האט ער
מענטשן וואס לערנען נישט קיין תורה -און
דען אויפגעטון מיט זיין גאנצן לעבן ,טאמער
מיט דעם אלעם לעבן זיי ווייטער ,איז וויאזוי
ער עקזיסטירט שוין בכלל נישט?! דעריבער
קען מען זאגן אויף תורה אזא אויסדרוק?!
הייסט ער שוין 'מת' אפילו בחייו.
נאר אינ'אמת'ן ,דער ריכטיגער בליק
ווי מער א מענטש לערנט תורה -אלץ וויאזוי מען דארף אנקוקן דעם גאנצן מושג
מער איז ער זוכה צו 'חיים נצחיים' פון 'לעבן' ,איז ווי דער ישמח משה זאגט:
טאמער מען וויל ריכטיג קוקן אויף א זאך,
יעדער איד וועלכער איז א שומר תורה און דארף מען קוקן אויפן 'עתיד' פון דער זאך!
מצוות איז אודאי א 'נצחי' און א 'חי' ,אבער ווייל בלויז א זאך וואס האט אן אייביגער
עס איז דא פארשידענע מדריגות אינעם 'עתיד' -וואס דאס רופט זיך אז עס בלייבט
נצחיות'דיגן חיים ,און ווי מער א מענטש 'נצחי' -דאס הייסט אז עס לעבט! אבער א
ז נח תשפ"ז
חיות און מיר האבן נישט קיין שום אנדערע לערנט און איז מקושר צו דער תורה ,אלץ מער
חיות אויסער דעם! איז ער זוכה צו 'חיים נצחיים' .דערפאר זאגט
מען" :כי הם חיינו" -די תורה דאס איז אונזער
ב. ריכטיגער 'חיים'! לופט צום אטעמען גיבט
על כל מוצא פי ה' יחיה האדם: בכלל נישט פארן מענטש אזא חיים ווי תורה!
ווייל לופט גיבט נאר צייטווייליגע לעבן,
אבער תורה גיבט אונז אן אייביגקייט -וואס
די תורה גיבט פאר א
מענטש א לעבעדיגן נאר דאס הייסט עכט געלעבט.
טעם אין רוחניות
יעדע מינוט וואס א איד איז עוסק בתורה
-גיבט דאס אים 'חיים נצחיים לנצח נצחים'!
תורה איז ווי עסן פאר דער נשמה דער מענטש ווערט א העכערע זאך ' -למעלה
מן הזמן'; מען זאגט ביי קידוש" :אשר בחר
אויסער וואס די תורה גיבט פאר א מענטש בנו מכל עם ורוממנו מכל לשון" -דער
נצחיות אויף יענער וועלט -גיבט עס אויך אויבערשטער האט אונז אויפגעהויבן מער
פארן מענטש א רוחניות'דיג לעבן אויף דער פון אלע גוים און פון דער גאנצער וועלט.
אזוי שטייט אויך אין די משנה (אבות פ"ו מ"א)
וועלט; ווי עס זענען באקאנט די ווערטער
פונעם אר"י הקדוש (ליקוטי תורה פ' בשלח): "מגדלתו ומרוממתו על כל המעשים" -די
"מצוות זענען 'לבושים' פאר דער נשמה, תורה הייבט אויף דעם תלמיד חכם ,איבער
און תורה איז 'מזון' פאר דער נשמה" .דאס אלע זאכן פון דער וועלט .ווייל דער גוי -און
הייסט ,פונקט ווי דער גוף קען נישט לעבן בכלל ,דער גאנצער גשמיות'דיגער עולם
אן עסן ,אזוי אויך קען די נשמה נישט לעבן הזה -האט נישט קיין קיום אויף אייביג! עס
אן עסן! טאמער זי עסט נישט ,האט זי נישט איז בלויז א צייטווייליגע זאך .אבער א איד
קיין חיות און זי קען נישט באלייכטן דעם וואס האט א שייכות צו דער הייליגער תורה,
מענטש! וואספארא סארט עסן עסט זי?! זי ווערט א נצחיות'דיגע זאך! ער איז דערהויבן
עסט תורה! 'לימוד התורה' איז איר 'מזון'! מער פון אלעם אויף דער וועלט!
און טאמער עס גייט דורך א טאג אן לערנען
תורה -איז דאס ווי א תענית פאר דער נשמה! דאס איז א יסודות'דיגע זאך וואס א איד
די נשמה האט געפאסט און גארנישט געגעסן דארף דערהערן ,אז 'לימוד התורה' איז נישט
א גאנצן טאג! נאר א 'זכיה' ,נאר 'לימוד התורה' איז דאס
לעבן! פאר דעם זענען מיר געקומען אויף
עס שטייט אין ספרים ,אז כאטש אמאל דער וועלט! עס איז נישט קיין 'זייטיגע זאך'
פלעגט מען פאסטן אסאך תעניתים ,אבער -וועלכע איז גראדע גאר גאר חשוב ,נאר דאס
היינטיגע צייטן זענען מיר אין שוואכע דורות איז דער 'צענטער' פון אונזער מהות! אלעס
און מען קען זיך נישט ערלויבן צו פאסטן דרייט זיך ארום דעם! נאר פון דעם באשטייט
תעניתים .פון דעם דארף מען ארויסנעמען אונזער לעבן! דאס איז אונזער איינציגסטע
ובחרת בחיים ח
און אויפציען קינדער מיט ווייל דער איד אויך כלפי לימוד התורה,
אן ערליכקייט און מיט א וועלכער האט אויב זענען די היינטיגע
חיות .ווידער אבער ,דער געשמאק א גופים אזוי שוואך אז מען
איד וועלכער לערנט
און לערנען אין קען זיך נישט ערלויבן צו
דאס גיבט אים
נישט קיין תורה ,איז ער חיות דקדושה, פאסטן קיין תעניתים –
נעבעך אויסגעטרוקענט אזא איד האט זענען די היינטיגע נשמות
פון חיות און אויסגעלאשן א קשר מיט א נאך אסאך שוואכער!
פון ליכטיגקייט! ער שבת און א יום היינטיגע צייטן קען זיך
הייבט נעבעך נישט אן טוב ,ער האט די נשמה נישט ערלויבן
צו וויסן פארוואס מען א קשר מיט א קיין תעניתים! מען מוז
דרייט זיך ארום אויף דער דאווענען און יעדן טאג לערנען תורה
וועלט! ער טאפט אין
קאפיטל א מיט און געבן צו עסן פאר
דער פינסטערניש ווי א
איד אזא תהלים, דער נשמה ,ווייל טאמער
האט די כוחות
בלינדער! ער זוכט און ער צו אריינברענגען זי פאסט איין טאג קען זי
ווייסט נישט וואס ער זוכט, א ליכטיגקייט נישט אריינשיינען אינעם
ווייל ער ווייסט אליינס אין שטוב מענטש ,און דער איד קען
נישט וואס עס פעלט אים! באלד דורכפאלן מיט די
ער האט נישט קיין טעם אלע נסיונות פון דעם דור!
אין קיין שבת און יום טוב, די נשמה מוז זיין געזונט און
און אודאי קען ער נישט מחנך זיין שטארק ,כדי זי זאל קענען באלייכטן
זיינע קינדער ווי עס דארף צו זיין. דעם מענטש .דערפאר מוז מען שטיין אויף
דעם מיט מסירות נפש אז מען זאל יעדן טאג
עס זענען פארהאן אידן וועלכע זאגן לערנען תורה.
'נשמת' מיט אזא חיות ,אז ממש זיי גייען אויס
פון מתיקות ,און עס זענען פארהאן אנדערע דער חילוק זעט זיך אן בפירוש
וועלכע זאגן ָָאּפ דעם 'נשמת' אזוי טרוקן אין אלע דברים שבקדושה
און קאלט .אין וואס ווענדט זיך דאס?! דאס
איז אלץ תלוי אין וויפיל חיות דער מענטש דער חילוק צווישן א איד וועלכער איז זוכה
האט אין רוחניות ,וואס דער עיקר פון וואו צו זיין מקושר מיט דער תורה הקדושה ,ביז
עס הייבט זיך אן -איז 'דביקות בתורה' ,ווי איינער וואס נישט -איז ממש הימל און ערד!
מער דער מענטש איז דבוק אין תורה ,אלץ ווייל דער איד וועלכער האט א געשמאק אין
א שטארקערע 'חיות דקדושה' האט ער .דער לערנען און דאס גיבט אים חיות דקדושה,
הסבר הדברים איז ,ווייל כדי אז א איד זאל אזא איד האט א קשר מיט א שבת און א יום
שפירן א געפיל פון יראת שמים און אהבת ה' טוב ,ער האט א קשר מיט א דאווענען און מיט
-מוז אים זיין נשמה לעבן און אריינשיינען א קאפיטל תהלים ,אזא איד האט די כוחות
אין אים; ווי מען זעט בחוש ,אז ביי א גוי איז צו אריינברענגען א ליכטיגקייט אין שטוב
ט נח תשפ"ז
פארשטיין תורה! זיין קאפ זאל ליגן נאר אין נישט שייך דער באגריף פון אהבת ה' און
לערנען! יראת ה' ,וויבאלד ער האט נישט קיין נשמה!
בלויז א איד וואס ער האט א נשמה ,קען האבן
ג. דעם ברען פון אהבת ה' און יראת שמים.
בהתהלכך תנחה אותך: אבער אויב די נשמה באקומט נישט איר עסן
-איז די נשמה פארשלאפן! און אויב די נשמה
איז פארשלאפן -זענען פארשלאפן אלע
דער איד וואס לערנט הייליגע געפילן ,און ווען עס קומט צו א דבר
תורה האט א לעבן אפילו שבקדושה איז דער מענטש אויסגעלאשן!
אויף דער וועלט ווידער אבער פארקערט ,ווי מער א איד איז
עוסק בתורה אלץ שטארקער ברענט אין אים א
הרגש פון אהבת ה' ,ער האט יראת שמים ויראת
נישט דא קיין עולם הזה
אן לימוד התורה חטא ,ער האט א חיות אין א דבר שבקדושה.
א מענטש קען מיינען אז די תורה גיבט קביעות עתים לתורה -דער
נאר רוחניות'דיגע חיות ,אבער גשמיות -אז קאפ זאל נישט דעמאלט
דער גוף זאל אויך הנאה האבן -דאס באקומט
פליען אין אנדערע זאכן
מען נישט פון תורה ,כאילו דאס האבן נאר
די קלי עולם וועלכע גייען בשרירות לבם ווען א מענטש האט דעם צוגאנג צו
און מאכן א לעבן רחמנא ליצלן .אבער מען תורה ,אז די גאנצע תכלית איז דער שעה,
דארף וויסן :ניין! די תורה גיבט נישט בלויז ווייל די תורה איז זיין אמת'ע חיות ,און אלץ
'חיי עולם הבא' ,נאר אפילו 'חיי עולם הזה' וואס ער דארף טון דורכאויס דעם טאג איז
גיבט עס! אמת'דיג צו הנאה האבן אויף דער בלויז א הכנה אנצוקומען צו דער שעה פון
וועלט ,קען נאר איד וועלכער איז דבוק לימוד התורה ,וואס ער קען זיך שוין ענדליך
אין דער תורה הקדושה! אן ערליכער איד דערקוויקן מיט די הייליגע ווערטער פון דער
וועלכער לערנט תורה -האט א בעסער לעבן תורה -ווען מען גייט צו מיט אזא צוגאנג,
בגשמיות -ווי דער וואס לערנט נישט קיין האט דאך נישט קיין שום פשט אז בשעת
תורה! ווען ער איז עוסק בתורה זאל נאך זיין קאפ
זיין פארנומען מיט אנדערע זאכן און זיין
'עולם' איז פון לשון 'העלם' -די וועלט מחשבה זאל נאך ארומפליען אין אלע זיינע
איז א פארהוילעניש און א פארבלענדעניש. געשעפטן .ווייל יענץ איז דאך אלץ גארנישט
אויבנאויף דוכט זיך פאר מענטשן ,אז -קעגן די איצטיגע שעה וואס ער לערנט
אינדרויסן איז דא עפעס א וועלט! דארט תורה! בשעת ווען א מענטש לערנט תורה
לעבט זיך און דרייט זיך ,כאילו עס איז שייך דארף ער זיין 'קבוע'! ער דארף מסיח דעת
עפעס א גוט לעבן אן תורה .אבער אינ'אמת'ן זיין פון אלעם און זיין כל כולו אריינגעטון
איז עס נישט מער ווי א דמיון און אחיזת עינים. אין תורה! זיך אמת'דיג פלאגן און מוטשען צו
ובחרת בחיים י
יתרו) זאגט פשט אין דער די אלע וועלכע און ערליכע אידן האלטן זיך
גמרא (שבת פח" :):אם אתם זענען אפגעריסן שטארק צום אמת ,אז בלויז
מקבלים את התורה מוטב"
זענען תורה, פון מיט דער תורה קען מען
נישט באמת האבן א גוט לעבן ,און טאקע
-טאמער זענען ענק מקבל פרייליך און
די תורה וועלן ענק האבן צופרידן .זיי מאכן א איד וועלכער נעמט דאס
א לעבן ,אבער "ואם לאו" בלויז אזא אנשטעל אריין אין הארץ מיט א
-טאמער ענק זענען נישט כדי צו געפעלן פאר שטארקייט און קלארקייט,
מקבל די תורה" ,שם תהא יענעם אזא איד הייסט אן אמת'ער
ערליכער איד און ער
קבורתכם" -וועלן ענק
גלוסט ניטאמאל צו זייערע
זיין באגראבענע מענטשן!
גשמיות'דיגע הצלחות.
ענק וועלן זיך ארומדרייען אויף
דער וועלט אן קיין שום חיות! דאס גאנצע
די נשמה ווערט נישט זאט
לעבן וועט אייך גארנישט ווערד זיין! נישט פון תענוגי עולם הזה
נאר קיין 'חיי עולם הבא' וועט עטץ נישט
האבן ,נאר אפילו קיין 'חיי עולם הזה' וועט די אלע וועלכע זענען אפגעריסן פון
עטץ נישט האבן! ווייל א איד וואס איז נישט תורה ,זענען נישט באמת פרייליך און
מקושר צו תורה -איז קיין מענטש נישט! ער צופרידן .זיי מאכן בלויז אזא אנשטעל כדי צו
איז קיינמאל נישט צופרידן ,נאר ער שפירט געפעלן פאר יענעם ,אבער אינעווייניג זענען
אייביג א געפיל פון 'למה לי חיים'. זיי בכלל נישט צופרידן; ווי דער כלי יקר (פ'
מקור חיים
ויתיצבו בתחתית ההר .מכאן למדו רז"ל (שבת פח ).שכפה עליהם ההר כגיגית לומר שאם לא תקבלו התורה שם
תהא קבורתכם ורב אחא בר יעקב אמר מכאן מודעא רבא לאורייתא שיכולין ישראל לומר אנוסים היינו.
אין הפירוש שרצה ה' לאנסם כדי שיהיה להם פתחון פה דא"כ כשחזר על כל האומות ולא רצו לקבל התורה למה לא
הכריחם ,ועוד הרי כבר קבלו ישראל מרצון טוב ואמרו כל אשר דבר ה' נעשה ,ועוד בימי יחזקאל כשרצו לפרוק
מעליהם עול מלכות שמים ואמרו נהיה ככל הגוים ,והשיב להם ה' כי בחימה שפוכה אמלוך עליכם( .יחזקאל כ ,לב-לג)
ואילו היו אנוסים בקבלת התורה איך היה יכול להכריחם .אלא ודאי שלטובתם כפה עליהם ההר לומר ראו שכל זמן
שאין אתם מקבלים התורה הרי אתם חשובים כמתים גם בחייכם ובמותכם אין לכם שום השארות אלא שמה
תהא קבורתכם ומתים בל יחיו רפאים בל יקומו ,וע"י התורה יהיו חייכם חיים בזה ובבא .ורב אחא בר יעקב אמר
אע"פ שלא רצה לאנסם על קבלת התורה מ"מ נמשך נזק מזה אל הדורות הבאים שיטעו לומר אנוסים היינו ,וזה
היה טענתם בימי יחזקאל ,ובימי אחשורוש קבלו מה שכבר קיימו ר"ל קבלו עליהם שלא לטעון עוד טענת אונס כי
טענה בטעות היא:
כלי יקר ,פרשת יתרו
אי נח תשפ"ז
אינם כלום לה ,למה שהיא בת מלך" -דער מען זעט בחוש אז א איד קען האבן אלע
מאן וויל איר מהנה זיין ,ברענגט ער איר תענוגי עולם הזה ,אבער ער האט קיינמאל
פון זיינע פויערישע סארט מעדנים ,אבער נישט קיין סיפוק הנפש! ער דרייט זיך ארום
זי קען דאס נישט פארנעמען ,עס שמעקט אן אומצופרידענער און ווייסט נישט וואס
איר בכלל נישט ,ווייל זי איז א בת מלך און עס פעלט אים! און די סיבה איז ,ווייל א איד
זי איז צוגעוואוינט צו קעניגליכע מאכלים. האט א נשמה וואס דאס איז א 'חלק אלוק
די זעלבע זאך איז מיט דער נשמה ,זי קומט ממעל' ,און די נשמה איז נישט צופרידן מיט
אראפ פון אויבן און קומט אריין אינעם גוף, גארנישט -אויסער תורה! די נשמה מאנט און
גייט דער גוף און וויל איר מהנה זיין ,גיבט ער פאדערט איר מזון און חיות -וואס דאס איז
אלע זיינע געשמאקע גופניות'דיגע תענוגים, 'לימוד התורה'; ווי דער מסילת ישרים (פרק
אבער דאס איז פאר איר גארנישט ווערד ,עס א) ברענגט אראפ דעם מדרש (קה"ר פ"ו ס"ו):
פילט איר נישט אן מיט קיין צופרידנקייט, וועלכער שטעלט זיך אויפן פסוק (קהלת ו,
'למה שהיא מן העליונים' -ווייל זי איז ז) "וגם הנפש לא תמלא" ,זאגט דער מדרש:
צוגעוואוינט צו רוחניות'דיגע תענוגים .נאר "משל לעירוני שנשא בת מלכים" -א פויער
בלויז מיט 'לימוד התורה' -וואס דאס איז א האט חתונה געהאט מיט די טאכטער פון
רוחניות'דיגר תענוג -קען מען איר זעטיגן. קעניג" ,אילו מביא הוא לה כל מעדני עולם
תוצאות חיים
.אלימוד התורה גיבט פארן מענטש נצחיות אויף יענער וועלט -וואס דאס מאכט
אים פאר אן אמת'דיגן לעבעדיגן מענטש .זי גיבט פארן מענטש א טעם אין רוחניות אויף
דער וועלט ,און אויך גיבט זי אים א גשמיות'דיגע הנאה און א גליקליך לעבן אויף דעם
עולם הזה.
.בלימוד התורה איז דער 'מזון' פאר דער נשמה .מען טאר איר נישט לאזן פאסטן
אפילו קיין איין איינציגן טאג ,בפרט היינטיגע צייטן ווען די כוחות הנפש זענען שוואך
און מיר דארפן האבן כוחות הקדושה זיך צו קענען האלטן.
.גבשעת א מענטש פילט דעם געוואלדיגן חיות אין דער תורה ,דעמאלט גלוסט אים
נישט קיין שום גשמיות ,און אפילו שכר דארף ער נישט ,ווייל ער שפירט אז דאס לערנען
אליין איז זיין גאנצע לעבן .אבער בשעת מען פאלט חלילה אראפ און מען פילט דאס
נישט ,זאל מען זיך מחזק זיין מיט א פעלזן-פעסטע אמונה -אז נאר די תורה ,דאס איז
דער אמת'ער לעבן!
ובחרת בחיים בי
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
זאגט דער רבי אז דאס איז געווען ביים דור צדיק תמים היה בדורותיו :די
המבול :צוליב דעם שרעקליכן קלקול האויר, חשיבות פון א איד אין דעם דור
האט נח בפועל נישט געקענט אנקומען
אזויפיל ווי ער וואלט געקענט בדורו של
אברהם ,און דאס מיינט 'היה צדיק יותר' - רש"י זאגט אויף "ֹנ ַַֹח ִִאיׁש ַַצִּדּיק ָּּת ִִמים ָָהָיָה
ווייל דארט וואלט ער געקענט אנקומען ְּּבֹדֹֹר ָָֹתיו" (בראשית ו ,ט)' :יש מרבותינו דורשים
אסאך מער .אבער מצד שני ,יעדעס ביסל אותו לשבח ,כל שכן שאלו היה בדור צדיקים
עבודה וואס ער האט יא געטון אין יענעם היה צדיק יותר ,ויש שדורשים אותו לגנאי ,לפי
חושך ,וואלט בדורו של אברהם 'לא היה דורו היה צדיק ,ואלו היה בדורו של אברהם
נחשב לכלום' ,עס וואלט נישט געווען קיין לא היה נחשב לכלום'.
רבותא ,אבער אין זיין דור האט עס געהאט
א געוואלדיגע חשיבות .קומט אויס אז ביידע זאגט דער רבי זכרונו לברכה אז ביידע
ברענגען ארויס א שבח ,און אלעס איז תלוי פשטים זענען אמת .ער ברענגט אז דער אר"י
אינעם מצב העולם. הקדוש האט געזאגט פאר רבי חיים וויטאל,
אז ער האט א גרויסע נשמה ,האט אים רבי
און צוליב דעם קלקול איז געווען דער ענין
חיים געפרעגט :וויאזוי קען זיין אז ער האט
פונעם מבול ,ווי דער רבי ברענגט פונעם
אזא גרויסע נשמה? די פריערדיגע דורות
ראפשיצער רב ,אז אויב די וועלט וואלט אזוי
זענען דאך אנגעקומען צו פיל גרעסערע
געבליבן ,וואלט נישט געקענט ארויסקומען
השגות ווי איך?! האט אים דער אר"י הקדוש
קיין אברהם אבינו און קיין כלל ישראל.
געענטפערט :אמאל איז דער אויר פונעם
מיט דעם פארענטפערט דער רבי פארוואס וועלט געווען ריינער און אויף א העכערע
רש"י זאגט 'נח היה צריך סעד לתמכו' ,בעצם מדריגה ,אבער היינט -אזוי האט ער געזאגט
מצד זיין אייגענער מהות כשלעצמו האט ער בדורו -איז דא אזא שטארקע התגברות
נישט געדארפט קיין סעד לתמכו; דער ייטב הקליפה ,ממילא יעדע קליינע זאך וואס
לב ברענגט דאך אז ער איז געבוירן מהול, מען טוט היינט איז שקול פי כמה קעגן די
א בחינה פון 'כל כולו קדושה' .נאר די סיבה גרויסע זאכן וואס מען האט געטון אמאל ,און
פארוואס ער האט געדארפט א סעד לתמכו דאס וואס דו טוסט היינט איז חשוב'ער ביים
איז ווייל די וועלט איז געווען אזוי נידריג ,אז אויבערשטן .אזוי ברענגט דער רבי פון נאך
אפילו אזא צדיק האט געמוזט האבן א סעד מקורות.
גי נח תשפ"ז
דער אמרי נועם רעדט פון דעם ,און ער לתומכו כדי נישט נאכצוגיין די גאס .און ווען
זאגט אז ער האט נישט געטראפן אין קיין די וועלט בלייבט אין אזא מצב ,וואלט נישט
שום מדרש וואו עס שטייט קלאר אז דאס שייך געווען שפעטער ארויסצוקומען א כלל
איז געווען שבת .אבער זיין זון ,דער עטרת ישראל.
ישועה ,האט דארטן א גאנצע לאנגע הגה"ה
און ער ארבעט אויס א גאנצן חשבון ,אז לויט
די ימי המבול קומט טאקע אויס אז דאס
איז געווען אום שבת קודש .און דער אמרי בא אל התיבה :אריינגיין אין די
נועם אליין זאגט ,אז דאס איז אויך רומז אויף 'תיבות' פון תורה ותפילה
דעם וואס עס שטייט אין זוהר הקדוש ,אז
די יונה גייט ארויף אויף די שכינה הקדושה: די חסיד'ישע ספרים זענען זייער שטארק
ווייל בימות החול איז דא חלילה א בחינה מקשר דעם ענין פון 'תיבה' מיט די תיבות
פון 'הסתלקות השכינה' פון דער וועלט ,דאס התורה און מיט די תיבות התפילה .מען זעט
איז דער 'ולא מצאה היונה מנוח לכף רגלה', פון דעם -מען ווייסט דאך אז א דרש און א
אבער שבת קודש -דעמאלט איז 'מצאה בו פשט זענען מקושר -אז די זעלבע ענין פון
מנוח' ,שבת איז דא א השראת השכינה ביי די תיבה וואס האט אפגעזונדערט נח ,דאס
אידן ,אפילו אין הגלות. ווייזט אז די הצלה פון דור המבול איז ווען א
מענטש איז זיך מקשר מיט די תיבות התורה,
מיט די תיבות התפילה ,מיט די דיבורי תורה,
קען זיין ,די יונה ווייזט דאך אויף כנסת און מיט די קדושה פון די דיבורי תורה ותפלה.
ישראל .דער גאנצער ענין פונעם מבול איז דאס איז דער כח ההצלה! די דיבורים מאכן
דאך געווען ווייל אויב די וועלט בלייבט דאך אן אויר פון קדושה ,און דער אויר גיבט
ווייטער אזוי נידריג ,וואלט נישט געקענט כח פאר א מענטש אז אפילו ווען ער גייט
זיין קיין תקומה פאר קיין כלל ישראל, שפעטער ארויס פון דארטן ,זאל ער נאך אלץ
פארדעם האט געמוזט זיין א מבול ,און עס בלייבן אפגעהיטן.
איז אפגעווישט געווארן די אלטע וועלט און
עס איז ווידער געווארן א נייע וועלט ,נאכדעם
האט מען ארויסגעשיקט די יונה ,וואס די יונה
איז רומז אויף כנסת ישראל ,כדי צו זען אויב וישלח את היונה :שבת פארטרייבט
די יונה קען שוין האבן א קיום דא אויף דעם די אויר פון די ימי החול
עולם .אוודאי איז דאס שוין נישט געווען די
פארדארבענע וועלט וואס איז געווען פארן אין די זמירות פון שבת זאגט מען דארט:
דור המבול ,אבער אף על פי כן ,אין די תיבה נֹוַח" .ווי עס זעט אויס לויטן
ְצְָאה בֹו ָָמ ַ
"יֹוָנָ ה ָָמ ָ
איז דאך געווען ביי נח דער גרויסער כח פשוט'ן פשט ,איז דאס געווען אום שבת
הקדושה ,אבער סוף כל סוף דארף מען דאך קודש; דעמאלט האט די יונה וואס נח האט
ארויסגיין אויף דער וועלט ,און די וועלט איז ארויסגעשיקט געפונען א 'מנוח לכף רגלה'.
ובחרת בחיים די
אז 'מי שאמר לעולמו די' מיינט ,אז ווען דער דאך א שווערע וועלט ,א גשמיות'דיגע וועלט
אויבערשטער האט באשאפן די וועלט ,האט וואס איז פול מיט כוחות הרע.
ער באשאפן א גשמיות'דיגע וועלט וואס
וואס איז געווען דער כח ,אז די יונה איז
האט כוחות וואס ציען אראפ א מענטש ,און
'יונה מצאה בו מנוח'? דאס איז טאקע דער
דער מענטש זאל זיך מתגבר זיין -דאס איז
כח פון שבת! מיר האבן שוין אסאך מאל
די תכלית פון בריאת העולם .די וועלט איז
נאכגעזאגט פונעם ערוגת הבושם אויף 'בא
געווארן כסדר מער און מער מגושם ,כדי
שבת בא מנוחה' ,אז 'בא מנוחה' מיינט ,אזויווי
עס זאל זיין א גרעסערע רבותא אז א איד
א קינד וואס ווען ער געפינט זיך לעבן זיין
דינט דעם אויבערשטן אין אזא וועלט .האט
טאטן איז ער רואיג ,שבת קודש איז דער אויר
דער אויבערשטער געזאגט 'די' ,ווייל דער
העולם נישט אזוי נידריג ,נאר מיר האבן פשוט
אויבערשטער האט געזען אז טאמער זאל די
נישט די ריכטיגע הרגשים און די ריכטיגע אויגן
וועלט ווערן נאך אביסל מער מגושם ,וועט
דאס צו קענען זען און שפירן ,אבער די צדיקים
מען שוין נישט קענען ביישטיין ,עס דארף
האבן דאס קלאר געשפירט און געזען ,אז שבת
דאך בלייבן א בחירה; עס דארף טאקע זיין
קודש איז די וועלט נישט אזוי נידריג! שבת איז
כוחות הרע מיט וואס מען זאל דארפן לוחם
דא א בחינה פון א הויכע השראת השכינה
זיין ,אבער עס דארף דאך בלייבן א בחירה.
אויף דער וועלט ,אפילו אינעם זמן הגלות,
האט דער אויבערשטער געזאגט 'די' -עס איז
וממילא איז דער אויר נישט אזוי מקולקל; און
גענוג ,עס זאל שוין נישט ווערן מער מגושם,
דעמאלט ,אינעם הייליגן אויר פון שבת ,איז
די וועלט זאל נישט קומען צו א מצב אז אין
'יונה מצאה בו מנוח' -דעמאלט האט כנסת
אזא וועלט זאל מען נישט קענען דינען דעם
ישראל א קיום און א מנוחה.
אויבערשטן דער וואס וויל יא.
זאגט דער ערוגת הבושם אז דאס איז דער
רמז וואס דער אר"י הקדוש זאגט ,אז די סופי
תיבות פון 'יצר' איז די שם שד"י -אז דער יצר לא אוסיף עוד להכות :מען
הרע האט אויך דער אויבערשטער באשאפן קען ביישטיין אלע נסיונות
אויף א בחינה פון 'מי שאמר לעולמו די'.
עס איז טאקע דא א שווערע יצר הרע מיט דער ערוגת הבושם ברענגט שטארק ארויס
שווערע נסיונות ,אבער נישט אויף אן אופן דאס ענין פון דעם וואס שטייט נאכן מבול
אז מען זאל זיך נישט קענען מתגבר זיין, ְלְַהּכֹות ֶֶאת ָּכּ ל ַַחי" (בראשית
"ֹלא ֹא ִִֹסף עֹוד ַ
ווייל 'אין הקדוש ברוך הוא בא בטרוניא עם ח ,כא) ,זאגט ער אזוי :עס שטייט פון אר"י
בריותיו' ,און דאס איז די שם שד"י. הקדוש אז די אותיות 'יצר' ,ווען מען שרייבט
ארויס די אותיות מיטן מילוי יו"ד צדי"ק רי"ש,
דאס איז באופן כללי .זאגט ער אבער א
זענען די סופי תיבות די שם שד"י.
פחד פון א זאך :אז עס קען אמאל זיין אז
דורך די חטאים חלילה קען מען יא גורם זיין זאגט ער ,די שם שד"י איז 'מי שאמר
צו א מצב אז די כוחות היצר גייען ארויס פון לעולמו די' .ער ברענגט פונעם זרע קודש
וט נח תשפ"ז
אויבערשטן ,ממילא האט געמוזט זיין דער דעם גבול וואס דער אויבערשטער האט זיי
מבול. מגביל געווען לכתחילה .דאס הייסט ,נישט
דאס זאגט דער פסוק' :לא אוסיף עוד דער יצר הרע אליינס ,אבער די 'כוחות הרע'
להכות את כל חי' -ער ברענגט אזוי ,אז די וואס זענען דא אינעם אויר וואס דאס שלעפט
אותיות 'תכ"ה' ,דאס זענען די אותיות נאך אראפ; דער אויר ווערט פול מיט כוחות הרע
'שד"י' ,דאס ווייזט אויף א מצב אז עס גייט וואס שלעפן אראפ דעם מענטש ,און אויף
שוין אריבער דעם גבול פון שד"י .און דאס אזא אופן קען מען דאך נישט אנגיין אויף דער
האט דער אויבערשטער געשוואוירן נאכן וועלט צו קענען דינען דעם אויבערשטן ,און
מבול ,אז עס וועט מער נישט זיין אזא זאך! דאס איז א צרה גדולה.
מען וועט מער נישט קומען צו אזא מצב! זאגט ער ,דאס איז געווען ביים מבול .דורך
אפילו ווען די וועלט וועט זיין חלילה אין א די חטאים האבן זיי געברענגט די וועלט צו
שווערן מצב ,וועט דער אויבערשטער געבן אזא מצב ,אז עס איז נישט נאר געווען דער
כוחות הקדושה אז עס זאל נישט קומען מער יצר הרע ,נאר דער 'אויר העולם' האט אזוי
צו אזא בחינה אז א מענטש זאל נישט קענען שטארק אראפגעשלעפט ,אז אויף אזא אופן
דינען דעם אויבערשטן ווען ער וויל יא. האט מען נישט געקענט ווייטער דינען דעם
עץ חיי"ם הוא למחזיקים בה ותומכיה מאושר
על הטוב יזכר
אלו שהששתתפו בהוצאת הגליון
מו"ה חיים הערש גאלדבערגער הי"ו
לרגל שמחת אירוסי בנו למזל טוב
מו"ה משה אלי' ווייסמאנדל הי"ו
לרגל שמחת נישואי בנו למזל טוב
יתברכו ממעון הברכות ויזכו לראות רב נחת דקדושה עבג"צ
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים זט
