גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — נח (2026-10-12)

בס"ד
רד
פרשת נח תשפ"ז
א קשת פון קדושה
"בענני ענן על הארץ" – ווען ס'וועט קומען
דער פארוואלקנטער חודש חשון ,וויאזוי
שיינט שוין פאראויס .גייט מען אין חודש
חשון שוין לאורו פונעם קומענדיגן חודש,
''קשת-כסליו'' אינ'ם
וועט זיין א שמחה? אז "ונראתה הקשת חודש כסלו. ''חשון'דיגן-ענן"
בענן" – מ'וועט שוין זען דעם קומענדיגן
חודש ,חודש כסלו ,דער חודש פון קשת. אפשר קען מען עס איינטייטשן בדרך צוזאמען מיט דער שבועה פון מי נח
מ'וועט שוין זען פאראויס אינעם ענן, מליצה :דער מזל פון כסלו איז דאך קשת. אז ס'וועט מער נישט זיין קיין מבול,
און אז מ'וועט גיין לאורו פון חודש כסלו דער הייליגער בני יששכר טייטשט אויס איז צוגעקומען דער אות הברית וואס
שוין פון אנפאנג חשון ,וועט זיין ממש דעם גאנצן ענין פונעם קשת ביי ל"ג דער אייבערשטער האט געמאכט אלס
א געוואלדיגע שמחה און א געוואלדיגע בעומר ,אז אלעס איז געבויט אויף דעם סימן" :ונראתה הקשת בענן" .מיט'ן
אורה. מזל קשת פון כסלו .ער גייט אריין אין דעם אייבערשטנ'ס הילף וועט מען אביסל
ענין אז די לידה פון יששכר איז געווען אין פארטייטשן אן אינטערעסאנטע גמרא
ר' יהושע בן לוי קומט כסלו .דער ענין פון א קשת סימבאליזירט בענין אות ''הקשת''.
ארויף אין הימל דעם לעכטיגן חודש כסלו ,די התנוצצות
פון אור התורה. איז פאסיג מקדים זיין א מליצה'דיגן
טייטש בדרך רמז .מ'איז אריין אין חודש
דער עצם ענין פון די קשת ,איז דא א חודש חשון קען מען אפשר אנרופן חשון; חודש חשון זעט אויס ווי א חודש
וועלט צו רעדן דערוועגן .עס איז דא די אביסל א ''פארוואלקנטן'' חודש .ס'איז וואס האט נישט קיין יום טוב ,ס'איז
באקאנטע קשיא וואס די ראשונים פרעגן דאך אויך כפשוטו פארוואלקנט ,ס'איז אינגאנצן אזא פשוט'ער חודש .עס זענען
שוין ,דער הייליגער רמב"ן ועוד ,אז די א חודש פון רעגן .אבער דאס ווארט דא וואס ווילן עס אפילו אריינלייגן אין
קשת איז דאך א זאך פון די נאטור (דבר "פארוואלקנט" נוצט מען אסאך מאל אויך דעם ווארט "מר" ,הגם בפשטות מיינט
טבעי) .נאך מער ,עס איז משמע אז דאס ווען דער מצב איז ''פארוואלקנט'' און דאס ווארט "מרחשון" נישט א לשון פון
איז שוין געווען איינע פון די עשרה דברים נישט ספעציעל לעכטיג .קומט דער פסוק ביטער ,אבער ס'זעט אויס ווי א זייער
שנבראו ערב שבת בין השמשות .דאס איז זאגן ,אז ווען עס וועט קומען חודש חשון פשוט'ער חודש .די עצה אויף דעם איז,
א שמועס פאר זיך וואס מיר וועלן יעצט און דער עולם וועט פילן אז עפעס איז צו ווי ס'איז באקאנט פונעם הייליגן רבי ר'
נישט אריינגיין אין דעם .מיר ווילן בעיקר פשוט און פארוואלקנט ,וויאזוי וועט מען הערשעלע רימנובער זיע'א (וועמענס
פארטייטשן א מעשה אין דער גמרא .די זיך קענען אביסל אויפלעבן אפילו אין יארצייט געפאלט טאקע ביי דעם
גמרא אין מסכת כתובות סוף פרק המדיר חודש חשון? אז מ'וועט קוקן פאראויס און אריבערגאנג צווישן חודש חשון און דעם
ברענגט א באקאנטע מעשה; לאזן אריינשיינען דאס אור פון חודש כסלו לעכטיגן חודש כסלו) ,אז ווען מ'גייט אריין
אין חודש חשון אריין ,וועט דאס זיין ממש אין ווינטער ,שיינט שוין אנטקעגן דאס
דער הייליגער תנא [אדער אמורא ],רבי א מחיה" .והיה" – ס'וועט זיין א שמחה, אור; דאס לעכטעלע פון די חנוכה לעכט
א -גליון שיחתי
צו זאגן אז צוויי צדיקים (צוויי ו'ן) האבן און וואס ער האט געענטפערט פאר רבי יהושע בן לוי – [ווי באקאנט איז רבי יהושע
''ארויסגענומען'' די קשת פון זייער דור. שמעון בר יוחאי איז פשוט געווען ווייל בן לוי געווען א תלמיד פון רבינו הקדוש,
וועלכער פשט איז דער ריכטיגער? צי ער האט נישט געוואלט נעמען דעם כבוד און ער ווערט טאקע איינמאל דערמאנט
מיינט "לדורות חסר" פשוט אז עס פעלט פאר זיך. אין די משניות ממש סוף מסכת עוקצין,
אין די צאל דורות ,אדער ווייל עס פעלן די און ער ווערט גערעכנט ''צווישן'' די תנאים
צוויי ו'ן ווייזט עס אז צוויי צדיקים האבן איידער מיר גייען פארטייטשן די גמרא, און אמוראים] – איז ארויפגעקומען אויבן
מבטל געווען די קשת אין זייער דור? קען מען פון דא זען דעם פשט אין א רש"י אין הימל ,מען האט געמאכט א גאנצן
אין די וואכעדיגע פרשה .ווען מען לערנט עסק" :פנו מקום לבר ליואי!" .מען האט
דער "משכיל לדוד" אויף רש"י זאגט ,אז חומש מיט רש'י מען קען מסופק זיין אויף אויסגערופן אז מען זאל מאכן פלאץ פאר
אבער הגם דער צווייטער פשט איז אפשר צוויי וועגן ווי אזוי צו לערנען דעם פשט, אים און אים אויפנעמען מיט די ריכטיגע
מער א געשמאקער און פנימיות'דיגער און פון די גמרא קען מען זען וועלכער חשיבות פאר אזא גרויסן צדיק .ער האט
פשט ווייל לויט דעם צווייטן פשט פעלן פשט איז ריכטיג .דער אייבערשטער דארט געטראפן רבי שמעון בר יוחאי,
נאר צוויי ו'ן ,וואס מיינט אז בלויז אין צוויי זאגט אז דער אות ברית פון די קשת וועלכער איז געזעסן אויף דרייצן שטולן
דורות איז נישט געווען קיין קשת .אבער וועט זיין א ברית "לדורות עולם" .זאגט פון גאלד .דער הייליגער תנא רבי שמעון
דא האבן מיר דאך יעצט געלערנט אין רש"י אז דאס ווארט "לדרת" שטייט חסר בר יוחאי האט באגריסט רבי יהושע בן לוי,
די גמרא אין כתובות ,אז אין די צייטן פון (פעלעריג) ,ווייל נישט אין אלע דורות וואס איז יעצט ארויפגעקומען אין עולם
רבי יהושע בן לוי איז אויך נישט געווען האט מען געדארפט דעם אות הקשת; עס העליון.
קיין קשת ,קומט אויס אז מיר האבן שוין זענען געווען די דורות פון חזקיה המלך
דריי דורות ,און עס פעלן דאך נאר צוויי ו'ן. און רבי שמעון בר יוחאי וואס זענען פרעגט אים רבי שמעון בר יוחאי" :דו
וויבאלד מ'זעט אין די גמרא אז עס זענען געווען אזעלכע גרויסע צדיקים ,אז עס ביסט בר ליואי? דו ביסט דער וועמען מען
באמת געווען דריי דורות וואס האבן נישט איז נישט געווען קיין קשת" .לדורות עולם מיינט ,אויף וועמען מען מאכט יעצט דעם
געזען קיין קשת ,מוז מען זאגן פשוט אז חסר כתיב" – ווייל נישט אייביג איז דער גאנצן מצב פון 'פנו מקום לבר ליואי'?"
דער פשט איז טאקע "לדורות עולם" חסר אות ברית געווען נוגע ,עס זענען געווען האט ער געענטפערט" :יא ,איך בין דער
– אז עס פעלט ,ווייל נישט אין אלע דורות געוויסע דורות וואס זענען דורך אן קיין בר ליואי ".פרעגט ער אים ווייטער:
איז דאס געווען נוגע .און עס איז נישט אות הקשת. "נראתה הקשת בימיך? איז געזען געווארן
באגרעניצט צו דווקא א באשטימטע צאל א רעגנבויגן אין דיינע טעג?" האט ער
דורות. לאמיר יעצט פארשטיין :וואו ליגט דער געענטפערט" :הן" – יא ,אין מיינע יארן
רמז אין "לדרת חסר"? אז וויבאלד עס האט זיך געמאכט אז מען זאל זען א
''שקר'' ח''ו ,אויפן פעלט די ו' פונעם ווארט צייגט דאס אז אין קשת .האט אים רבי שמעון בר יוחאי
געענטפערט" :אם כן ,אי אתה בר ליואי" –
''עולם האמת''? געוויסע דורות איז עס נישט געווען .עס
זענען דא צוויי וועגן ווי אזוי די מפרשים אויב אזוי ביסטו נישט בר ליואי ,דו ביסט
לערנען פשט :טייל זאגן אז "לדורות חסר" נישט דער וואס עס איז ראוי צו מאכן אזא
די עיקר נקודה וואס מ'מוטשעט זיך מיינט פשוטו כמשמעו – עס ''פעלט'', מצב פאר אים .אויב ביסטו נישט געווען
אויף די גמרא איז א געוואלדיגער פלא נישט אין אלע דורות איז עס געווען .די אן אויסנאמער בעל זכות און א גרויסער
והפלא .מיר ווייסן דאך אלעמאל אז מיר תורה רעדט פון דורות און מאכט עס חסר, צדיק אז אין דיינע יארן זאל נישט זיין
לעבן אין אן "עולם השקר" ,און די הימל ווייל עס פעלן דורות וואס זענען נישט קיין קשת ,ביסטו נישט דער ריכטיגער בר
איז אן "עולם האמת" .אפילו אין דעם נכלל אין דעם "לדורות עולם" .אנדערע ליואי .פירט אבער די גמרא אויס אז באמת
עולם השקר זאגט נישט יעדער איינער ווילן אבער לערנען אביסל טיפער :אין איז נישט אזוי געווען; עס איז קיינמאל
ליגנט ,נאר עס זענען דא זאכן וואס פירן דעם ווארט "לדרת" פעלן צוויי מאל די נישט געזען געווארן קיין קשת אין די יארן
זיך מיט פאלשקייט און מענטשן פירן אות ו' .א ו' איז דאך מרמז אויף די זעקסטע פון רבי יהושע בן לוי" .ולא היא" – עס איז
זיך אויף פאלש .אבער אין עולם האמת מדה פון יסוד ,די מדה פון צדיק .דאס נישט געווען ,לא הוה ולא מידי .דאס וואס
זענען נישטא קיין צוויי וועגן ,דארט קומט ווייזט אז עס פעלן צוויי ו'ן .בכלל ווייזט ער האט געענטפערט "הן" ,אז עס איז יא
ארויס דער אמת פון יעדע זאך .בפרט דער דער ענין פון קשת אויף כח הקדושה ,און געווען א קשת ,איז געווען ווייל ער האט
הייליגער תנא רבי יהושע בן לוי ,וואס מען ווייזט דא אז עס זענען געווען צוויי געטראכט "לא אחזיק טיבותא לנפשאי" –
די גמרא זאגט גלייך פריער אז ער איז דורות וואס האבן געהאט אזא צדיק וואס ער האט זיך נישט געוואלט ארויסשטעלן
געווען ממש א שטיק אמת ,אז ער האט האט אוועקגענומען די נויט פאר א קשת. אלס אזא בעל מדרגה ,האט ער געזאגט אז
קיינמאל נישט געבעטן א שאלת חכם לויט דעם טייטשט מען "לדורות חסר" עס איז יא געווען .עס קומט אויס אז באמת
אויף א שבועה .ווי קען טאקע זיין אז דער אז מען האט ארויסגענומען צוויי ו'ן ,ווי איז נישט געווען קיין קשת אין זיינע יארן,
ב -גליון שיחתי
פשוט'ער ליגנט .וועלן מיר אויסשמועסן דער "טורי זהב" סימן תקס"ה סעיף הייליגער תנא רבי יהושע בן לוי געפינט
עטליכע שיינע תירוצים צו פארשטיין קטן ו' פסק'נט אז מ'מעג זאגן א ליגנט ,און זיך אין עולם האמת ,און ווען רבי שמעון
וואס רבי יהושע בן לוי האט געמיינט צו זיך ארויסדרייען מיט אן אנדערן תירוץ, בר יוחאי פרעגט אים א שאלה ,ענטפערט
זאגן ,אז עס איז געווען א לשון וואס קען כדי נישט צו דארפן ענטפערן אז מ'פאסט. ער א ליגנט? ער פרעגט אים" :איז געווען
אויסגעטייטשט ווערן אויף צוויי וועגן. הגם מיר ווייסן נאר פון א היתר צו זאגן א קשת אין דיינע טעג?" און ער ענטפערט
א ליגנט ווען עס איז פאר "דרכי שלום", אים" :יא ,עס איז געווען ".דערווייל זאגט
וועלכע צייט האט אבער דא אין די גמרא זעט מען אויך א די גמרא אז עס איז נישט געווען ,נאר ער
גערעגנט... היתר אז ווען מ'וויל נישט מפרסם זיין זיין
מדריגה ,מעג מען אויך זאגן א ליגנט .רבי
האט פשוט נישט געוואלט מחזיק טובה
זיין לנפשו.
יהושע בן לוי זאגט א ליגנט אז עס איז
איידער מיר וועלן איבערזאגן די געווען א קשת ,כאטש עס איז נישט אמת. להלכה ווערט אראפגעברענגט די
''תירוצים'' ,וועלן מיר קודם נאכזאגן אויפן זאגט דער ט"ז ,אז אויב א מענטש פרעגט מעשה פון רבי יהושע בן לוי ,און מ'לערנט
לשון ''השאלה'' פון רשב''י ,א פשט פונעם אים ,מעג ער זאגן א ליגנט .און ווי מ'זעט ארויס פונעם דעם א הלכה אין הלכות
הייליגן רמ"א .דער ענין פון קשת האט א פון די מעשה אין פרק המדיר מיט רבי תענית .קומענדיגע וואך וועט דאך זיין
געוואלדיגע שייכות מיט'ן רמ"א מצד דעם יהושע בן לוי ,גייט דאס אויך אריין אין גדר תענית בה"ב .בה"ב איז בעצם א תענית
טאג ל"ג בעומר .דער טאג ווען עס איז פון "דרכי שלום" ,ווייל דאס ווארט דרכי וואס שטייט אין שולחן ערוך ,אזוי אויך
דא דער מנהג ביי די תלמידים צו שיסן שלום מיינט נישט דוקא שלום צווישן זענען דא אנדערע תעניתים וואס א
מיט א קשת ,איז דאך אויך דער יארצייט מענטשן ,נאר יעדע דבר מצוה איז אויך יחיד פאסט אמאל .אין שולחן ערוך סימן
פונעם הייליגן רמ"א .הגם בפשטות איז אין דעם גדר ,און עס איז א דבר מצוה
תקס"ה שטייט א שארפע לשון ,אז איינער
אלעס צוליב רבי שמעון בר יוחאי ,וועט נישט מפרסם צו זיין זיין גרויסקייט.
וואס פאסט און ער איז עס מפרסם ,ער
מען באלד זען אז עס איז דא א שטארקער
קשר צווישן דעם קשת פון ל"ג בעומר און זוכט זיך צו משתבח זיין כדי דער עולם
דער "מגן אברהם" אויפ'ן פלאץ האלט
דעם רמ"א אליינס. זאל וויסן אז ער פאסט ,איז דאס זייער
נישט אז ''מ'טאר נישט'' ענטפערן דעם
הארב .מ'זעט טאקע אז ערליכע אידן
אמת ,נאר ער האלט אז עס איז א ''מדת
דער של"ה הקדוש די וואך איז מסביר וואס פלעגן פאסטן תעניתים ,האבן
חסידות'' דאס צו באהאלטן .ער ברענגט
בכלל דעם געדאנק וויאזוי א קשת קען אלץ געזוכט זיך ארויסצודרייען און עס
אויך צו די זעלבע גמרא ,און אויך די
זיין אן אות ,אין די צייט וואס א קשת איז באהאלטן כדי נישט צו רעדן דערפון ,ווייל
גמרא אין בבא מציעא וועגן "משנה זיין
א נאטורליכע זאך .ברענגט דער של"ה מאכן א פרסום פונעם תענית האט נישט
במסכתא" .מ'זעט אז די גדולי הפוסקים,
הקדוש בשם דעם רמ"א ,אז לכאורה דער מגן אברהם און דער ט"ז ,האבן קיין חשיבות.
ווייסט מען דאך אז ווען די זון שיינט אפגעלערנט די גמרא מיט א פשטות אז עס
אריין אין די וואלקענס ווערט א קשת; איז טאקע געווען א ליגנט ,און מ'ברענגט שטעלט זיך יעצט די שאלה :וואס טוט
וויאזוי קען דאס דינען אלס אן "אות טאקע א ראיה אז ווען א מענטש דארף עס א איד וואס פאסט? ער וויל נישט מפרסם
ברית"? ענטפערט דער הייליגער רמ"א פאר זיין עבודת השם ,צו באהאלטן זיינע זיין פאר אנדערע אז ער פאסט בה"ב
אז עס איז מדויק אין די לשון :רבי שמעון מדריגות און זיין גרויסע עבודה ,איז דא א אדער אנדערע תעניתים ,און איינער איז
בר יוחאי האט געפרעגט פון רבי יהושע היתר צו זאגן א ליגנט. אים מכבד מיט א לחיים אדער עפעס צו
בן לוי "נראתה הקשת בימיך?" – וואס טרינקען ,און ער וויל זיך ארויסדרייען
מיינט די לשון "בימיך" (אין דיינע טעג)? מ'זעט אבער אז די מפרשים האבן יא און זאגן אז ער קען נישט עסן .מעג ער
ער האט געוואלט מדייק זיין אזוי :באמת געזוכט תירוצים ,טאקע ווייל מ'רעדט ענטפערן אז ער פאסט און דערפאר
איז א קשת א נאטורליכע זאך וואס דא פון עולם האמת און פון רבי יהושע קען ער נישט עסן ,אדער דארף ער זוכן
פאסירט ווען עס איז פארוואלקנט און בן לוי .זיי האבן געזוכט וועגן אז עס זאל אנדערע תירוצים? און אויב ער מעג
די זון שיינט אריין .אבער פארוואס זאל נישט זיין ממש קיין ליגנט ,נאר כאטש א זאגן א ''ליגנט'' ,ווי למשל זאגן אז ער
זיין פארוואלקנט דעמאלטס ווען די זון "מילתא דמשתמעא לתרי אנפי" (א זאך האט שוין געטרונקען א קאווע אדער אז
שיינט? דאס איז ווייל עס רעגנט .מיר וואס קען אויסגעטייטשט ווערן אויף צוויי ער איז פליישיג וכדומה ,איז די שאלה:
ווייסן דאך אז ווען אידן פירן זיך אויף ווי וועגן) ,כדי עס זאל נישט הייסן קיין ליגנט. וויבאלד עס איז נישט גוט מפרסם צו זיין
עס דארף צו זיין ,איז דא א הבטחה פון עס זאל הייסן אז לויט ווי רבי שמעון דעם תענית ,אויב מ'פרעגט אים יא צי ער
"ונתתי גשמיכם בעתם" ,וואס מיינט אז בר יוחאי האט געמיינט צו פרעגן ,האט פאסט ,צי איז דער ענין פון ''נישט מפרסם
עס וועט רעגענען דעמאלטס "בשעה ער אים געענטפערט אז עס איז געווען זיין'' דעם תענית א גענוג גוטע סיבה צו
שאין בני אדם מצויים בשוק" ,דהיינו א קשת ,אבער עס זאל נישט זיין קיין זאגן א ליגנט?
גליון שיחתי -ג
סארטן קשתות'' .עס איז דא אמאל א לוי איז געווען א יונגל ,איז עס נאכנישט נאר ביינאכט ,ווי בלילי רביעיות ובלילי
קשת וואס איז א דבר טבעי ,און דאס איז געווען "זיינע צייטן" .זעט אויס אז ווען שבתות .קומט אויס ,אז אויב עס רעגנט
טאקע נישט קיין זאך וואס ווייזט חס רבי יהושע בן לוי איז געווען א יונגל ,איז נאר ביינאכט ,קען נישט זיין קיין קשת,
ושלום אויף א גזירה; און עס איז דא א יא געווען א קשת .אסאך מענטשן נוצן ווייל עס איז נישט פארוואלקנט צוזאמען
קשת וואס דאס איז טאקע יא די ריכטיגע אזא אויסדרוק" :אין מיינע צייטן" .ווען מיט די זון .ממילא ,ווען עס רעגנט בייטאג
קשת פון וואס דער פסוק רעדט "זאת אות הייסט עס "מיינע צייטן"? מיינע צייטן איז און די זון שיינט אריין אין די וואלקענס,
הברית" .מען קען דערקענען דעם חילוק דעמאלטס ווען דער מענטש איז בתקפו. קען מען טראכטן אז עס איז א נאטורליכע
לויט די גוונים ,די קאלירן פון די קשת. ער האט אים דאס געמיינט צו פרעגן, זאך ,אבער די עצם מציאות פון רעגענען
אויב עס זענען דא עטליכע קאלירן ,איז און ער האט אים געזאגט " :נראתה קשת בייטאג איז שוין אליינס א קשיא.
עס נישט קיין שלעכטער סימן; נאר אויב בימיך?" – איז די קשת געווען אין דיינע
עס איז אינגאנצן בלוי ,דעמאלטס ''ווייזט טעג ,מיינענדיג ווען דו ביסט שוין געווען האט ער אים געפרעגט" :נראתה הקשת
עס יא'' .דער ענין פון תכלת איז א לשון דער גדול הדור און דער גרויסער צדיק? בימיך?" – איז די קשת געזען געווארן
פון כליון ,און אויך ווייזט תכלת אז דער און ער האט געענטפערט "יא" ,ווייל ער אין דיינע טעג? ער האט פשוט געמיינט
אייבערשטער האט רחמנות אויף דעם האט זיך דערמאנט אין ''זיינע טעג'' ווען צו פרעגן :פלעגט עס אין דיינע צייטן
כליון ,און דער אייבערשטער מאכט א ער איז געווען א קליין יונגל .דאס ווערט רעגענען בייטאג? אדער איז דיין דור
תכלית טוב .קומט אויס אז מען דארף נישט פאררעכנט אלס קיין ליגנט; עס איז געווען אזא חשוב'ער דור ,וואס איז געווען
קענען אונטערשיידן ווען מען זעט א אמאל געווען ,עס איז געווען אמת ,עס איז בבחינת "אם בחוקותי תלכו" ,אז עס האט
קשת; מען דארף קענען דעם זוהר הקדוש געווען א ''מילתא דמשתמע לתרי אנפי'', נאר גערעגנט ביינאכט? און אז עס האט
און מען דארף קענען ''אפטייטשן'' וואס אבער קיין ליגנט איז עס נישט געווען, גערעגנט ביינאכט ,איז ממילא נישט
דער קשת איז מרמז – צי עס איז אזא ווייל עס האט זיך באצויגן אויף וואס עס געווען קיין קשת .ער האט מדייק געווען
סארט קשת אדער אן אנדער סארט קשת. איז געווען אין זיינע יונגע יארן. מיט דעם ווארט "בימיך" ארויסצוברענגען
אבער א קשת פון פשוט'ע קאלירן איז וואס די פראבלעם פון א קשת איז ,אפולו
בכלל נישט קיין שלעכטע זאך און בכלל אפלערנען די אויב עס איז א דבר טבעי .די פראבלעם
נישט קיין חסרון.
''קאלירן'' פונ'ם ''קשת'' איז "בימיך" – ווי קומט רעגן בייטאג? ביי
אזא צדיק ווי רבי יהושע בן לוי וואלט אין
ממילא ,זאגט דער יערות דבש ,קען זיין דור געדארפט זיין אזא שלימות אז עס
מען זאגן א זייער שיינעם פשט :באמת עס איז דא א צווייטער תירוץ ,וואס זאל קיינמאל נישט רעגענען בייטאג .דאס
איז אין די יארן פון רבי יהושע בן לוי יא שטייט אין "יערות דבש" – א זייער שיינער איז דער פשט פונעם הייליגן רמ"א אין
געווען א קשת .וועלכע מין? די סארט מהלך .דער יערות דבש שטעלט זיך אויף דעם דיוק הלשון "בימיך".
מיט די קאלירן ,וואס מיינט גארנישט קיין א משנה אין שבת וואס ברענגט אראפ א
שלעכטס .ווען רבי שמעון בר יוחאי האט
געפרעגט "נראית הקשת בימיך?" ,האט
פסוק וואס שטייט ווען שאול המלך איז
נפטר געווארן .דארטן שטייט א לשון אז
''דיינע צייטן-
ער אוודאי נישט דאס געמיינט .ער האט דוד המלך האט באוויינט שאול'ן מיט מיינע צייטן''
אוודאי געמיינט די קשת וואס זאגט ארויס דעם לשון" :ללמד את בני יהודה קשת" –
אז עפעס טויג נישט ,עפעס א גזירה .אבער מען דארף אויסלערנען פאר די אידישע יעצט לאמיר זען די עטליכע תירוצים
כדי עס זאל נישט הייסן קיין ליגנט ,איז קינדער קשת .זאגט דער יערות דבש א וואס זענען דא ,כדי עס זאל נישט הייסן
שוין געווען גענוג די דאזיגע זאך :ער האט דבר נפלא :וואס מיינט דאס אז יעצט קיין ליגנט דאס וואס רבי יהושע בן לוי
געענטפערט "יא" ווייל עס איז געווען א ווען שאול המלך איז אוועק ,דארף מען האט געענטפערט .דער "בן יהוידע" אויפן
קשת טבעי ,און עס איז נישט געווען קיין אויסלערנען פאר די אידישע קינדער, פלאץ זאגט ממש א קורצן און גרינגן
קשת וואס ווייזט אויף א גזירה .פשוט ,עס בני יהודה ,דעם ענין פון קשת? די קשיא תירוץ :דאס וואס עס שטייט אז עס איז
זענען דא צוויי סארטן קשת ,און אין זיינע וואס מען פרעגט אויף רבי יהושע בן לוי נישט געווען קיין קשת אין די צייטן פון
יארן איז געווען יענע סארט ,און ער האט איז :וויאזוי האט ער געקענט זאגן א רבי יהושע בן לוי ,מיינט מען צו זאגן
געמיינט צו פרעגן אויף דעם; דעריבער ליגנט? "דובר שקרים לא יכון לנגד עיני". דעמאלטס ווען רבי יהושע בן לוי איז
הייסט עס נישט קיין ליגנט. און אויך די קשיא וואס מען האט פריער שוין געווען גרויס ,אלס דער צדיק און
דערמאנט ,אז א קשת איז דאך א דבר דער גדול הדור .אבער ווען ער איז געווען
ממילא פירט אויס דער יערות דבש טבעי .ער ברענגט – און באמת האט ער א קליין קינד ,א יונגעלע ,דעמאלטס
אז לויט דעם קומט אויס אזוי :ווי לאנג א מקור אין זוהר הקדוש ,און ער צייכנט איז ער נאכנישט גענומען געווארן אין
עס איז דא א צדיק אויף דער וועלט וואס צו צום זוהר – אז עס זענען דא ''צוויי חשבון .דאס הייסט ,ווען רבי יהושע בן
ד -גליון שיחתי
פון מבול ,און מבול מיינט אז עס "מבול'ט"
השפעות פון חכמה .אבער איינער וואס
וואס טוהט זיך יעדער ווייסט אז אין זיין זכות קען נישט
זיין קיין גזירה ,דעמאלטס ווייסט מען מיט
איז נישט מסוגל דערצו ,ווערט באמת אין ''בבל'' א רואיגקייט אז א קשת מיינט גארנישט,
צעטומלט פון דעם .ער טייטשט אויס עס איז א פשוט'ער דבר טבעי .עס קען
אז די גוים האבן זיך דערשראקן ביי מתן עס איז דא א דריטער תירוץ .דער נישט זיין קיין שרעקעדיגע מין קשת,
תורה" ,ה' למבול ישב" – עס האט געגאסן תירוץ שטייט אין די הגהות אויפן זוהר ווייל עס איז דאך דא אזא גרויסער צדיק.
א מבול פון חכמה ,האבן זיי מורא געהאט הקדוש ,הגהות ניצוצי אורות פונעם מען דארף דעמאלטס נישט קענען דעם
אז מ'וועט ווערן אינגאנצן צעדרייט הייליגן חיד"א (אזולאי) .און אין די נייע זוהר הקדוש צו פארשטיין צי עס איז די
און צעטומל'ט .אויף דעם האט בלעם מהדורא פונ'ם זוהר הקדוש מיט די סארט קשת אדער יענע סארט קשת; עס
געענטפערט :ניין ,מען וועט נישט ווערן הגהות פונעם בני יששכר ,ברענגט דער איז זיכער נאר דא די פשוט'ע קשת וואס
צעמישט" ,ה' יברך את עמו בשלום" – הייליגער בני יששכר אליין דעם זעלבן האט נישט קיין שלעכטן סימן .אבער ווען
'בשלום' זענען די אותיות פון 'מלבוש'; תירוץ .אויך ברענגט דער אזולאי אין א צדיק גייט אוועק פון דער וועלט ,יעצט
דער אייבערשטער לייגט אריין די אלע זיין ספר פתח עינים ,דעם זעלבן תירוץ קען שוין זיין אן ''עכטע קשת'' ,דעריבער
סודות אין א מלבוש ,כדי מען זאל קענען בשם א פריערדיגן פירוש אויף זוהר דארף שוין דער עולם וויסן וואס א קשת
צוקומען צו דעם. הקדוש וואס הייסט אספקלריא המאירה. מיינט ,צי עס איז אזא סארט אדער די
א פריערדיגער ספר אויף זוהר הקדוש אנדערע סארט.
איז אינטערעסאנט צוצושטעלן אז וואס הייסט "אספקלריא המאירה" .זיי
דא זעען מיר אין זוהר הקדוש וואו דער אלע ענטפערן דעם זעלבן תירוץ .כדי צו ממילא ,ווען דוד המלך האט געוואלט
זוהר רעדט פון בבל .ווי רש"י ברענגט, פארשטיין דעם תירוץ ,דארף מען מקדים ארויסברענגען דעם צער אז אזא הייליגער
אז דארטן איז דאך שנער ,וואו עס זענען זיין דעם מקור פארוואס מען מוז צוקומען
צדיק ווי שאול המלך איז נפטר געווארן,
געגאנגען אלע מימי המבול .זעט אויס צו דעם תירוץ.
האט ער געזאגט אזוי :ווי לאנג שאול
אז אין בבל איז געבליבן אביסל פון יענע
המלך האט געלעבט ,האט מען נישט
שוואכקייט ,אז ווען עס מבול'ט אויף זיי איז דא א זוהר הקדוש אין פרשת ויחי
געדארפט אויסלערנען פארן עולם דעם
השגות החכמה ,ווערן זיי אביסל צעמישט, (דף רע"ה עמוד ב') ,וואו רבי שמעון בר
ענין פון קשת .דער עולם האט נישט
ווי רבי שמעון בר יוחאי ברענגט ארויס אז יוחאי זאגט אז ער וויל ארויסברענגען
געדארפט וויסן די צוויי מיני קשתות ,ווייל
זיי קומען נישט אריין קלאר אין די זאך. דעם חילוק צווישן די בני ארץ ישראל און
עס איז טאקע א מבול פון חכמה ,אבער עס איז נישט געווען וואס זיך צו זארגן.
די בני בבל .ער זאגט אז די בני ארץ ישראל
עס זעט אויס אז די בני בבל האבן עפעס ווען עס איז געווען א קשת ,האט יעדער
קענען פיל בעסער פארשטיין די תורה;
א השפעה פון די ''צעמישקייט פונעם ווען ער לערנט מיט זיי זענען זיי פיל מער געוואוסט מיט א זיכערקייט – אזוי ווי
מבול]. משיג ,אבער די בני בבל טויגן עפעס נישט מען לעבט דאך מיט אזעלכע צדיקי יסודי
אזוי דערצו .ווען מען לערנט מיט זיי ,כאפן עולם ווי שאול המלך מיט יונתן בן שאול –
לייגט רבי שמעון בר יוחאי צו ,אז די בני זיי עס נישט גוט אויף און זיי זענען מגמגם. אז עס מיינט זיכער נישט קיין שלעכטס.
בבל זענען עפעס נישט אזוי בשלימות, אזוי האט ער שטארק ארויסגעברענגט אבער יעצט ,ליידער ,ווען דער צדיק איז
"ולא עוד" ,נישט נאר דאס" ,אלא דקשתא דעם ענין ,אז דער חילוק איז אז די בני נפטר געווארן ,איז שוין שרעקעדיג; יעצט
חזי עלייהו" – ביי זיי באווייזט זיך א קשת ארץ ישראל זענען מער קונה תורה קען שוין יא זיין א מין קשת וואס ווייזט
(רעגן-בויגן) .דא אין ארץ ישראל באווייזט בשלימות ,בעת די בני בבל זענען עפעס אויף עפעס ,כאטש נישט אייביג מיינט
זיך נישט קיין קשת ,ווייל דא געפינען אזוי צומישט .אפילו ווען מען לערנט מיט עס דאס .יעצט איז געווארן א נייע סארט
זיך די הויכע אידן ,אבער ביי די בני בבל זיי תורה ,באדויערט רבי שמעון בר יוחאי ארבעט" :ללמד את בני יהודה קשת" –
באווייזט זיך יא א קשת .א בפירוש'ע זוהר דעם פאקט אז זיי זענען אזוי צומישט און אויסצולערנען פארן עולם אז עס זענען
הקדוש ,אז רבי שמעון בר יוחאי ברענגט כאפן נישט אויף די זאכן קלאר. דא צוויי סארטן קשת.
ארויס אז די בני בבל האבן נישט אזא
געשמאק אין לערנען ,ביי זיי איז עס נישט [די וואך געפאלט די יארצייט פון דעם דאס איז דער צווייטער תירוץ פונעם
אזוי מורא'דיג ,דעריבער באווייזט זיך ביי הייליגן גאון ,קדוש ומקובל ,רבי לייבוש יערות דבש :אז עס איז דא א קשת טבעי
זיי א קשת. לאנצעטער זצ"ל .עס איז אויסגעקומען און עס איז דא א קשת וואס ווייזט אויף
פאראיאר נאכצוזאגן באריכות פון זיין א גזירה; די קשת טבעי איז יא געווען ,און
יעדער וואס לערנט דעם זוהר הקדוש הייליגן ספר גבורת ארי ,אז דער ענין פון דאס האט ער אינזין געהאט ,בשעת רבי
שטעלט זיך אפ :רבי שמעון בר יוחאי מבול האט אויך א השפעה פון קדושה. שמעון בר יוחאי האט אינזין געהאט די
זאגט אז אין בבל אין זיין דור איז דא א יעדע חודש חשון ווערט נתעורר דער ענין צווייטע קשת.
גליון שיחתי -ה
ווערט טאקע געברענגט אין אלע ספרים רבי יהושע בן לוי איז יא געווען א קשת אין קשת? יעדער ווייסט דאך אז "כל ימיו אשר
פארשידענע בחינות אין דעם ענין. אנדערע מקומות ,הייסט עס דאך אז עס הי' ,אות הקשת לא נהי'" .עס איז לכאורה
איז יא געווען אין דעם דור .אויב אזוי ,וואס מורא'דיג שווער ,וויאזוי ער אליין זאגט אז
שטייט אין דעם הייליגן ספר צמח צדיק מיינט דער "חסר ו'" פון "לדרת עולם"? די בני בבל האבן יא געהאט א קשת.
– וואס ערב ראש חודש איז געווען זיין מוז דאך זיין אז אין יענע גאנצע תקופה
יארצייט – און א זייער ענליכע גאנג געפינט איז עס אינגאנצן נישט געווען .ער קריגט אויף דעם ברענגט דער בני יששכר אין
זיך אין דעם ספר דרשות רבי יוסף נחמיה ,פון זיך אויף דעם פריערדיגן מהלך און זאגט די הגהות און אזוי אויך דער אספקלריא
הגאון רבי יוסף נחמיה קארניצער זצ''ל .ער אז מען מוז זאגן אן אנדערן פשט :עס איז המאירה ,אז עס זעט אויס פון דעם ,אז
איז דאך געווען דער "בעל האושפיזין" ווען בכלל נישט געווען קיין קשת ,נישט ביי ווען די גמרא זאגט אויף א צדיק אז בימיו
עס איז געקומען צו ל"ג בעומר ,זייענדיג רשב"י און נישט ביי ריב"ל .דאס וואס דער איז נישט געזען געווארן קיין קשת ,מיינט
דער רב אין קראקא; ער האט אלץ געזוכט זוהר הקדוש זאגט אז אויף די בני בבל איז עס נאר אין דעם פלאץ וואו ער האט
צו רעדן פון א נושא וואס נעמט אריין סיי דא א קשת ,מיינט מען צו זאגן אז זיי זענען געוואוינט; אבער אין א ווייטן מקום ,וואס
רבי שמעון בר יוחאי און סיי דעם רמ"א .ער "ראוי" אז עס זאל זיין אויף זיי א קשת ,ווייל האט גארנישט צו טון מיט אים ,קען יא זיין
ברענגט אויך א זייער ענליכע גאנג[ ,ער עס פעלט זיי אין זייער שלימות ,אבער א קשת .ווייל רבי שמעון בר יוחאי ,וואס
דערמאנט טאקע דעם זעלבן רמ"א וואס למעשה איז עס נישט געווען .אויב אזוי איז ביי אים איז זיכער נישט געווען קיין קשת,
מען האט פריער נאכגעזאגט פונעם של"ה אבער צוריק שווער :אויב אין די צייט פון זאגט דאך אליין אין זוהר הקדוש אז די בני
הקדוש] ביידע ברענגען ארויס דעם זעלבן רבי יהושע בן לוי איז בכלל נישט געווען בבל האבן יא געהאט א קשת .איינמאל מען
יסוד ,און מ'וועט עס נאכזאגן צוזאמען קיין קשת ,פארוואס האט ער געענטפערט קומט צו דעם יסוד ,אז דאס וואס עס איז
לויט די ווערטער פון ביידע :אז עס זענען אז עס איז יא געווען? דעריבער גייט ער נישט געווען קיין קשת בימיו מיינט נאר אין
דא צוויי סארטן "קשת" .עס איז דא א קשת צוריק צום ערשטן תירוץ וואס מען האט דעם פלאץ וואו ער וואוינט ,אין זיין ישוב,
וואס טויג נישט ,און עס איז דא א קשת אין נאכגעזאגט פונעם מגן אברהם ,אז מכאן קען מען שוין זייער גוט פארענטפערן
קדושה. ראיה אז א תלמיד חכם וואס וויל באהאלטן אויך די גמרא פון רבי יהושע בן לוי .ווען
זיינע מדרגות ,מעג זאגן א ליגנט. רבי שמעון בר יוחאי האט אים געפרעגט
"קשת" איז די ראשי תיבות פון די דריי "נראתה הקשת בימיך?" ,האט ער נאר
געפערליכע זאכן וואס זענען מוציא דעם ק'ש'ת' פון געמיינט אין דעם פלאץ וואו ער וואוינט.
אדם מן העולם :ק'נאה ,ש'נאה ,ת'אוה,
די אלע זאכן ברענגען אוודאי נישט קיין
קדושה – און ק'ש'ת' רבי יהושע בן לוי האט געענטפערט "יא",
ווייל ער האט זיך פארלאזט אויף דעם
גוטס ,און דאס איז א קשת וואס טויג
פון פארקערט אז אין אנדערע פלעצער איז יא געווען
נישט .אבער יעדע זאך האט דאך אויך אן א קשת .עס איז נישט געווען קיין ליגנט,
ענין אין קדושה .דער צמח צדיק שמועסט עס איז דא נאך א מהלך וויאזוי צו ווייל אין אנדערע מקומות איז טאקע
אויס אז די אלע דריי זאכן זענען אוודאי פארשטיין אזא גמרא :אויף אן אופן פון געווען א קשת ,בעת רבי שמעון בר יוחאי
שייך אין קדושה" :קנאה" – קנאת סופרים "מילתא דמשתמע לתרי אנפי" עס צו האט געמיינט צו פרעגן צי עס איז געווען
תרבה חכמה; "שנאה" – אוהבי ה' שנאו פארענטפערן בדרך העבודה ,אז עס איז א קשת אין זיין מקום .ממילא איז זייער
רע ,מען דארף פיינט האבן דאס שלעכטס; געווען א געוויסע כוונה וואס רבי שמעון שיין פארענטפערט די מעשה פונעם זוהר
און "תאוה" איז אויך שייך צו גלוסטן צום בר יוחאי האט געמיינט צו פרעגן ,און רבי הקדוש ,און אויך די גמרא פון רבי יהושע בן
אייבערשטן ,ווי עס שטייט "נפשי אויתיך יהושע בן לוי האט געענטפערט אויף אן לוי .דאס איז שוין דער דריטער תירוץ וואס
בלילה" .קומט אויס אז עס איז דא א קשת אנדערע סארט כוונה. מיר האבן אויף די קשיא.
וואס טויג נישט – קנאה ,שנאה ,תאוה;
און עס איז דא א קשת דקדושה – קנאת מיר האבן פריער געשמועסט ,אז חודש למעשה ,דער חיד"א אין "פתח עינים"
סופרים ,שנאת רע ,און די תאוה צו גלוסטן כסלו'ס מזל איז 'קשת' ,וואס לויט דעם ברענגט אראפ די גאנצע שמועס ,אבער
צום אייבערשטן. קומט אויס אז קשת איז א געוואלדיגע ער איז נישט צופרידן מיט דעם תירוץ.
הייליגע און גרויסע זאך .דער בני יששכר ער טענה'ט אז מען מוז זאגן אז עס איז
רבי יוסף נחמיה ברענגט אויף אן אנדערן ברענגט אז 'קשת' איז די ראשי תיבות פון אינגאנצן נישט געווען קיין קשת אין יענע
אופן בשם זיין גרויסן זיידן ,דער הייליגער די דריי הייליגע מצוות וואס די יוונים האבן דורות ,ווי די ראיה פון די וואכעדיגע פרשה.
חתם סופר :מ'זאגט ביים דאווענען "עשה געוואלט מבטל זיין :ק'ידוש החודש ,ש'בת, דער אייבערשטער זאגט דאך "לדרת
למען תורתך ,קדושתך ,שמך" ,די דריי און ת'מים (מילה) .דאך זעט מען אז א קשת עולם" (חסר ו') ,וואס לערנט ארויס אז אין
זענען אויך ראשי תיבות "קשת" .די קשת איז אן אות ברית וואס דינט אלס א סימן געוויסע דורות גייט נישט זיין קיין קשת.
דקדושה גייט ארויף אויף קדושתך ,שמך, פון א מבול וואס איז נישט אזוי גוט .עס אויב בימיו פון רבי שמעון בר יוחאי און
ו -גליון שיחתי
תמימות און זיין דביקות אין מסורת אבות. רחמים .אונזער עבודה איז ,זיך גרייטנדיג תורתך .ער טייטשט עס אויס זייער שיין,
עס איז א געוואלדיגע גדלות פונעם רמ"א צום יום טוב חנוכה וואס געפאלט אין מזל אז די דריי – קדושתך ,שמך ,תורתך –
צו קענען זיין אזוי טיף און פילאזאפיש, קשת ,זיך צו שטארקן אין די דריי ענינים זענען טאקע קעגן קנאה ,תאוה ,שנאה
און דאך ווען עס קומט צו אידישקייט און פון קנאה ,שנאה ,תאוה אויף דעם אופן "קדושתך" איז פשוט קעגן תאוה ,ווייל
הנהגה ,צו קענען זיין מיט אזא ביטול צו פון קדושה[ .ער ברענגט דארט א גאנצע יעדעס מאל ווען מען צוימט איין א תאוה
דער מסורה ,פון יעדע ''הכי נוהגין''. אריכות ,און דערמאנט אויך אז די קשת ברענגט מען ארויס קדושה" .שמך" – דער
דקדושה גייט ארויף אויף דעם סוד פון די אייבערשטער לאזט אויסמעקן זיין נאמען
די בחינה פון האבן אזא ביטול הדעת תקיעות :תקיעה ,שברים ,תרועה ,עיי''ש] פאר שלום ,מען זעט ווי וויכטיג שלום איז
צו דער מסורה איז א מדרגה פון איינעם
ביים אייבערשטן; דאס איז קעגן די שנאה
וועמען מען רופט נישט אן מיט זיין
אייגענעם נאמען ,נאר מיט זיין טאטנס ל''ג בעומר אין וואס ברענגען מחלוקת .און "תורתך"
נאמען .איינער וואס מען רופט "בר יוחאי" ''קראקא'' מיינט אז די קנאה זאל זיין נאר אין תורה.
– פארוואס רופט מען אים אזוי? ער האט
דאך געהאט אן אייגענעם נאמען! נאר צו אזוי ווי עס זענען דא דריי פארדארבענע
מיר וועלן אויספירן מיט נאך איין מהלך
ווייזן אז ער איז נישט געווען קיין זאך פאר מדות – קנאה ,שנאה ,תאוה – בעט מען דעם
מסביר צו זיין די גמרא אויף א גאר טיפן
זיך אליין ,ער איז בלויז געווען א המשך פון אופן ,וואס דער קראקעווער רב ,הגה''ק אייבערשטן אז קעגן דעם זאל זיין קדושתך,
זיין טאטן .דאס זעלבע מיט דעם טיטל "בר רבי שמעון סופר זצוק''ל האט געדרש'נט שמך ,תורתך :קדושתך אוועקצונעמען די
ליואי"; מען האט געמיינט צו משבח זיין ביום ל''ג בעומר לכבוד דעם רמ"א .ער תאוה ,שמך אוועקצונעמען די שנאה ,און
רבי יהושע בן לוי אז ער איז אזוי דבוק אין האט זיך געשטעלט אויף דער גמרא מיט תורתך אוועקצונעמען די קנאה .לויט דעם
זיין מסורת אבות ,אז מען רופט אים נאך זיין דער זעלבער קשיא וואס אלע פרעגן: איז זייער שיין דער פשט אין דער גמרא :רבי
טאטן. וויאזוי קען זיין אז מען זאל חס ושלום שמעון בר יוחאי האט אים געוואלט פרעגן,
זאגן א ליגנט? אבער די גרעסטע פלא איז "אין דיין דור ,וויאזוי האבן אידן געלעבט?
זאגט רבי שמעון סופר :דערפאר רופט וואס ער פרעגט אים" :איז געווען א קשת זענען דארט געווען די אלע פארדארבענע
מען אויך דעם רמ"א "רבי משה איסרליש" אין דיינע צייטן?" און ער ענטפערט" :אויב מדות? נראתה הקשת בימיך? (קנאה,
– איסרליש איז זיין טאטנס נאמען – אויך יא ,אי אתה בר ליואי" (ביסטו נישט קיין זון שנאה ,תאוה)" .ער האט געענטפערט
צו ווייזן די זעלבע זאך :אז דער רמ"א האט פון לוי) .דאס אז ער איז א זון פון לוי איז "יא" .זאגט אבער די גמרא ,חס ושלום צו
אזא ביטול הדעת און דביקות אין מסורת דאך א ''פאקט'' ,מען קען זיך נישט מפלפל
אבות ,אז ער ווערט אנגערופן אויף זיין טראכטן אז עס איז געווען קנאה ,שנאה
זיין דערויף! ער וואלט אים געקענט זאגן
טאטנס נאמען .צו קענען זוכה זיין מען און תאוה; ער האט פשוט נישט געוואלט
"ביסט נישט ראוי פאר דעם כבוד" ,אבער
זאל אים רופן נאכן טאטן ,קומט דאס לויט "לאחזוקי טיבותא לנפשיה" האט ער
וואס מיינט "דו ביסט נישט קיין בר ליואי"?
דעם ביטול הדעת צו דער מסורה מדור געזאגט יא ,ווייל אין זיינע צייטן איז געווען
לדור ,אן קיין שום אייגענע צווייפל ,נאר זאגט רבי שמעון סופר א מורא'דיגן אן אנדערע סארט קשת – עס איז געווען
עס אננעמען מיט דער גאנצער אמת און געדאנק ער ברענגט אסאך מאל ארויס אין קדושה ,שם ,תורה .עס איז געווען קנאת
תמימות. זיינע דרשות דעם ענין ווי מ'זעהט דעם סופרים ,תאוה צום אייבערשטן ,און שנאת
''תמימות'' פונעם הייליגן רמ"א .די חיבור רע .עס איז טאקע געווען א קשת ,אבער
וואו ליגט דאס אין א קשת? זאגט רבי פון רמ''א אויף שו''ע איז א ספר פול מיט די גאר אנדערע סארט קשת; יעדע זאך
שמעון סופר זייער אינטערעסאנט :א קשת מנהגי ישראל ,די גאנצע גאנג פון הלכה האט מען אויפגעהויבן צו קדושה .אזוי קען
באוויזט זיך ווען עס איז פארוואלקנט ,די אין שולחן ערוך איז מיט א מסורה ווי מען מען דינען דעם אייבערשטן און יעדע זאך
זון קומט ארויס צווישן די וואלקענעס און האלט זיך צום "שמע בני מוסר אביך ואל אריינברענגען אין קדושה.
"שלאגט זיך" מיט זיי; פון דעם קאנטראסט תטוש תורת אמך" .עס קען זיך איינעם
פון די קעגנזעצליכע כוחות שטעלט זיך דאכטן אז דער הייליגער רמ"א איז געווען דער צמח צדיק טייטשט אויס אז דער
ארויס א קשת .וואס רעפרעזענטירט די בלויז א תמימות'דיגער איד ,נישט קיין אייבערשטער זאגט" :והיה בענני ענן על
זון און וואס די וואלקענעס? די זון ווייזט טיפער מענטש ,נאר זייער א גראדע –
ארויס קלארקייט און לעכטיגקייט – אמונה הארץ" – ווען איך וועל חס ושלום מאכן
פשוטע'ר איד וואס גייט פארצייטיש .חס
מיט קלארקייט .די וואלקענעס ווייזן אז א וואלקן און עס וועט זיין א קטרוג ,וועל
ושלום צו טראכטן אזוי ,ווען מען קוקט
עס איז פארוואלקנט – מחשבות ,קשיות אריין אין די אנדערע חיבורים פונעם רמ"א איך גלייך זען דעם לימוד זכות" ,ונראתה
און חקירות. וואס ער האט געמאכט על פי חקירה און הקשת בענן" – איך וועל זען ווי אידישע
לומדות מיט די טיפסטע זאכן ,זעט מען אז קינדער אין דער פינסטערניש דינען דעם
ס'איז אמאל דא א מענטש ,וואס אוודאי דער רמ"א איז געווען א געוואלדיגער עמקן אייבערשטן מיט א קנאה דקדושה ,א
וויל ער זיך האלטן צו די מסורה ,אבער ער מיט א פילאזאפישן מוח .פונדעסטוועגן שנאה דקדושה ,און א תאוה דקדושה ,און
ווערט נתבלבל; ער הייבט אן צו טראכטן דא אין שו''ע האט עס נישט בארירט זיין דאס וועט זיכער ממתיק זיין אלע דינים צו
גליון שיחתי -ז
– אויב אין "דיינע" טעג איז געווען א קשת, די אלע קשיות ,אבער דעמאלט ווערט שוין קשיות אהין און אהער ,די קשיות שטערן
אבער איך ווייס נישט וואס "מיינע טעג" געשאפן א קשת. אים ,און ער מוז זיך דורכשלאגן מיט זיי ביז
מיינט ,ווייל איך האב נישט קיין אייגענע טעג. ער זעט ווי אלע קשיות ווערן פארענטפערט,
איך בין אזוי שטארק איינס מיט מיין טאטן ,אז דאס איז ממילא דער פשט :רבי שמעון און עס קומט צוריק צו אים די קלארקייט
די טעג זענען בכלל נישט מיינע .דאס זאגט בן יוחאי האט געפרעגט פון רבי יהושע בן אזוי ווי מען האט אים אויסגעלערנט .אבער
די גמרא "לא מחזיק טיבותא לנפשיה" – ער לוי" :איך הער אז מען רופט דיך אין הימל דער דורכגאנג איז א שווערער דורכגאנג; צו
האט נישט געוואלט האלטן קיין שום חשיבות 'בר ליואי' ,א חשוב'ער טיטל וואס מיינט
מיט זיך אליין .לויט דעם איז עס נישט געווען האבן די אלע קשיות און חקירות ביז די זון
אז דו ביסט ממש א טאטנ'ס א זון און דו קומט צוריק ארויס ,איז א שווערע עבודה.
קיין ליגן ,ווייל ער האט געמיינט צו זאגן :אין פארמאגסט גארנישט קיין אייגענעם כח.
"מיינע" טעג איז געווען א קשת ,אבער איך דאס איז די מציאות פון א קשת :די זון
עס איז א שטארקע טיטל ,אבער לאמיר
האב נישט קיין אייגענע טעג .און ווייל רבי הערן צי עס איז טאקע אזוי' :נראתה שלאגט זיך מיט די וואלקענס .די זון איז די
יהושע בן לוי און רבי שמעון בר יוחאי האבן הקשת בימיך?' – איז געווען א קשת אין קלארקייט פון די מסורה און פון די אמונה,
געהאט אזא שטארקע דביקות אין זייער דיינע טעג? זענען אין דיינע טעג געווען און די וואלקענס זענען די קשיות וואס מען
מסורת אבות ,אזוי אויך דער רמ"א ,דעריבער וואלקענס וואס האבן געוואלט ברענגען האט; ווען עס זענען דא צו פיל וואלקענס,
איז נישט געווען קיין קשת און קיין וואלקענס, קשיות מיט דעות אהין און אהער?" האט מוז זיך די זון שלאגן.
ווייל די לעכטיגקייט און קלארקייט פון די ער געענטפערט" :יא" .האט יענער געזאגט:
מסורת אבות איז געשטאנען איבער אלעס. "אויב אזוי' ,אי אתה בר ליואי' – דו ביסט ביי א מענטש וואס די קלארקייט איז
נישט קיין 'בר ליואי'; דו ביסט נישט אזא ביי אים די ערשטע זאך און ער לאזט נישט
לויט דעם מכתב סופר קען מען זאגן בדרך סארט מענטש וואס איז ממש איינס מיט
אפשר א נייעם פשט אין רש"י אויף "לדורות
קיין מקום פאר קיין שום קשיות ,דארט איז
זיין טאטן ,ווייל אויב יא ,וואס זוכט דא א
עולם" וואס שטייט חסר :וועלכע דורות האבן קשת? דאס זענען דאך די וואלקענס וואס נישטא קיין קשת .די זון איז אייביג דא ,און
נישט געהאט קיין קשת? די דורות וואס האבן זענען אריינגעקומען זיך שלאגן מיט די זון זי האט נישט קיין וואלקענס מיט וואס
געהאט אזא שטארקע דביקות אין מסורת וואס איז ארויסגעקומען". זיך צו שלאגן .דאס איז דער פשט אז רבי
אבות .אויב עס איז נישטא אזא דביקות, שמעון בר יוחאי וואס האט געהייסן "בר
דעמאלט ''רוקן זיך די דורות ווייטער'' .אבער וואס איז אבער דער אמת? זאגט די יוחאי" ,און רבי יהושע בן לוי וואס האט
אויב עס איז דא א דביקות אין מסורת אבות, גמרא" :ולא היא" – עס איז טאקע נישט געהייסן "בן לוי" – ווייל זיי האבן געהאט
איז עס ''איין דור אינאיינעם מיט'ן טאטן''. געווען קיין קשת .און טאקע דערפאר אזא שטארקע דביקות אין זייער מסורת
הייסט ער "בר ליואי" ,ער האט נאר נישט אבות ,איז אין זייערע צייטן נישט געווען
לויט דעם זאגט רש''י אזוי" :לדורות" געוואלט "מחזיק טיבותא לנפשיה" .וואס קיין קשת ,צו ווייזן אז דארט זענען נישט
שטייט חסר .געווענליך טייטש "דורות" אז טייטש "לא מחזיק טיבותא לנפשיה"? געווען קיין קשיות און קיין חקירות .ביז מען
די דורות רוקן זיך ,אבער ווען עס איז ''חסר'', ער זאגט א דבר נפלא :לכאורה איז עס האט געטראפן דעם אמת ,נאר מען האט זיך
מיינט עס אז עס פעלט פון די ריבוי הדורות, דאך א ליגנט? נאר רבי יהושע בן לוי האט נישט געלאזט פון גארנישט .סעיף א' איז ביי
ווייל די דורות טוישן זיך נישט .אין ''די דורות'' געענטפערט" :דו פרעגסט מיך צי עס איז
וואס טוישן זיך נישט ,דארט איז נישטא געווען א קשת 'בימיך' – אין דיינע טעג? זיי געווען די אלטע "תורת אמך" וואס דער
קיין קשת .דורך דעם דביקות זענען נישטא האב איך דען אייגענע טעג? איך האב אפילו טאטע האט אויסגעלערנט ,און אז דאס
קיין וואלקענס ,נאר עס איז דא א זון "כצאת נישט קיין אייגענע טעג ,איך ווייס בכלל איז געווען דער יסוד ,האבן די וואלקענס
השמש בגבורתו"; מיט אזא לעכטיגקייט קען נישט וואס דאס מיינט; מיינע טעג זענען נישט געקענט אריינקומען .אבער די דורות
מען טאקע דינען דעם אייבערשטן מיט די מיין טאטנ'ס טעג". וואס מוטשענען זיך מיט די קלארקייט אין
ריכטיגע מסורה ,און זוכה זיין צו "עשה למען דביקות המסורה ,דארט איז דא א קשת; עס
שמך ,קדושתך ,תורתך" ,מיט אלע השפעות ממילא האט ער געענטפערט אן קיין זענען דא וואלקענס און מען האט קשיות.
טובות. ליגנט ,דו פרעגסט "נראתה הקשת בימיך" אוודאי שלאגט מען זיך סוף-כל-סוף דורך
פאר הערות ,הוספות ,נדבות,
להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי
שיעורים קצרים מדי יום ביומו
און באקומען דעם גליון אויפן ושיעורים מדי שבוע בשבוע
אימעיל:
אימעיל: אמעריקע605-477-5551 :
machonsichoosi@gmail.com
ארץ ישראל073-388-6653 :
טעלעפָאן:
ָ
605-477-5551,7 איירָאּפע44-333-070-6593 :
ָ
ח -גליון שיחתי
