gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫רד‬ ‫פרשת נח תשפ"ז‬ ‫א קשת פון קדושה‬ ‫"בענני ענן על הארץ" – ווען ס'וועט קומען‬ ‫דער פארוואלקנטער חודש חשון‪ ,‬וויאזוי‬ ‫שיינט שוין פאראויס‪ .‬גייט מען אין חודש‬ ‫חשון שוין לאורו פונעם קומענדיגן חודש‪,‬‬ ‫''קשת‪-‬כסליו'' אינ'ם‬ ‫וועט זיין א שמחה? אז "ונראתה הקשת‬ ‫חודש כסלו‪.‬‬ ‫''חשון'דיגן‪-‬ענן"‬ ‫בענן" – מ'וועט שוין זען דעם קומענדיגן‬ ‫חודש‪ ,‬חודש כסלו‪ ,‬דער חודש פון קשת‪.‬‬ ‫אפשר קען מען עס איינטייטשן בדרך‬ ‫צוזאמען מיט דער שבועה פון מי נח‬ ‫מ'וועט שוין זען פאראויס אינעם ענן‪,‬‬ ‫מליצה‪ :‬דער מזל פון כסלו איז דאך קשת‪.‬‬ ‫אז ס'וועט מער נישט זיין קיין מבול‪,‬‬ ‫און אז מ'וועט גיין לאורו פון חודש כסלו‬ ‫דער הייליגער בני יששכר טייטשט אויס‬ ‫איז צוגעקומען דער אות הברית וואס‬ ‫שוין פון אנפאנג חשון‪ ,‬וועט זיין ממש‬ ‫דעם גאנצן ענין פונעם קשת ביי ל"ג‬ ‫דער אייבערשטער האט געמאכט אלס‬ ‫א געוואלדיגע שמחה און א געוואלדיגע‬ ‫בעומר‪ ,‬אז אלעס איז געבויט אויף דעם‬ ‫סימן‪" :‬ונראתה הקשת בענן"‪ .‬מיט'ן‬ ‫אורה‪.‬‬ ‫מזל קשת פון כסלו‪ .‬ער גייט אריין אין דעם‬ ‫אייבערשטנ'ס הילף וועט מען אביסל‬ ‫ענין אז די לידה פון יששכר איז געווען אין‬ ‫פארטייטשן אן אינטערעסאנטע גמרא‬ ‫ר' יהושע בן לוי קומט‬ ‫כסלו‪ .‬דער ענין פון א קשת סימבאליזירט‬ ‫בענין אות ''הקשת''‪.‬‬ ‫ארויף אין הימל‬ ‫דעם לעכטיגן חודש כסלו‪ ,‬די התנוצצות‬ ‫פון אור התורה‪.‬‬ ‫איז פאסיג מקדים זיין א מליצה'דיגן‬ ‫טייטש בדרך רמז‪ .‬מ'איז אריין אין חודש‬ ‫דער עצם ענין פון די קשת‪ ,‬איז דא א‬ ‫חודש חשון קען מען אפשר אנרופן‬ ‫חשון; חודש חשון זעט אויס ווי א חודש‬ ‫וועלט צו רעדן דערוועגן‪ .‬עס איז דא די‬ ‫אביסל א ''פארוואלקנטן'' חודש‪ .‬ס'איז‬ ‫וואס האט נישט קיין יום טוב‪ ,‬ס'איז‬ ‫באקאנטע קשיא וואס די ראשונים פרעגן‬ ‫דאך אויך כפשוטו פארוואלקנט‪ ,‬ס'איז‬ ‫אינגאנצן אזא פשוט'ער חודש‪ .‬עס זענען‬ ‫שוין‪ ,‬דער הייליגער רמב"ן ועוד‪ ,‬אז די‬ ‫א חודש פון רעגן‪ .‬אבער דאס ווארט‬ ‫דא וואס ווילן עס אפילו אריינלייגן אין‬ ‫קשת איז דאך א זאך פון די נאטור (דבר‬ ‫"פארוואלקנט" נוצט מען אסאך מאל אויך‬ ‫דעם ווארט "מר"‪ ,‬הגם בפשטות מיינט‬ ‫טבעי)‪ .‬נאך מער‪ ,‬עס איז משמע אז דאס‬ ‫ווען דער מצב איז ''פארוואלקנט'' און‬ ‫דאס ווארט "מרחשון" נישט א לשון פון‬ ‫איז שוין געווען איינע פון די עשרה דברים‬ ‫נישט ספעציעל לעכטיג‪ .‬קומט דער פסוק‬ ‫ביטער‪ ,‬אבער ס'זעט אויס ווי א זייער‬ ‫שנבראו ערב שבת בין השמשות‪ .‬דאס איז‬ ‫זאגן‪ ,‬אז ווען עס וועט קומען חודש חשון‬ ‫פשוט'ער חודש‪ .‬די עצה אויף דעם איז‪,‬‬ ‫א שמועס פאר זיך וואס מיר וועלן יעצט‬ ‫און דער עולם וועט פילן אז עפעס איז צו‬ ‫ווי ס'איז באקאנט פונעם הייליגן רבי ר'‬ ‫נישט אריינגיין אין דעם‪ .‬מיר ווילן בעיקר‬ ‫פשוט און פארוואלקנט‪ ,‬וויאזוי וועט מען‬ ‫הערשעלע רימנובער זיע'א (וועמענס‬ ‫פארטייטשן א מעשה אין דער גמרא‪ .‬די‬ ‫זיך קענען אביסל אויפלעבן אפילו אין‬ ‫יארצייט געפאלט טאקע ביי דעם‬ ‫גמרא אין מסכת כתובות סוף פרק המדיר‬ ‫חודש חשון? אז מ'וועט קוקן פאראויס און‬ ‫אריבערגאנג צווישן חודש חשון און דעם‬ ‫ברענגט א באקאנטע מעשה;‬ ‫לאזן אריינשיינען דאס אור פון חודש כסלו‬ ‫לעכטיגן חודש כסלו)‪ ,‬אז ווען מ'גייט אריין‬ ‫אין חודש חשון אריין‪ ,‬וועט דאס זיין ממש‬ ‫אין ווינטער‪ ,‬שיינט שוין אנטקעגן דאס‬ ‫דער הייליגער תנא [אדער אמורא‪ ],‬רבי‬ ‫א מחיה‪" .‬והיה" – ס'וועט זיין א שמחה‪,‬‬ ‫אור; דאס לעכטעלע פון די חנוכה לעכט‬ ‫א ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫צו זאגן אז צוויי צדיקים (צוויי ו'ן) האבן‬ ‫און וואס ער האט געענטפערט פאר רבי‬ ‫יהושע בן לוי – [ווי באקאנט איז רבי יהושע‬ ‫''ארויסגענומען'' די קשת פון זייער דור‪.‬‬ ‫שמעון בר יוחאי איז פשוט געווען ווייל‬ ‫בן לוי געווען א תלמיד פון רבינו הקדוש‪,‬‬ ‫וועלכער פשט איז דער ריכטיגער? צי‬ ‫ער האט נישט געוואלט נעמען דעם כבוד‬ ‫און ער ווערט טאקע איינמאל דערמאנט‬ ‫מיינט "לדורות חסר" פשוט אז עס פעלט‬ ‫פאר זיך‪.‬‬ ‫אין די משניות ממש סוף מסכת עוקצין‪,‬‬ ‫אין די צאל דורות‪ ,‬אדער ווייל עס פעלן די‬ ‫און ער ווערט גערעכנט ''צווישן'' די תנאים‬ ‫צוויי ו'ן ווייזט עס אז צוויי צדיקים האבן‬ ‫איידער מיר גייען פארטייטשן די גמרא‪,‬‬ ‫און אמוראים] – איז ארויפגעקומען אויבן‬ ‫מבטל געווען די קשת אין זייער דור?‬ ‫קען מען פון דא זען דעם פשט אין א רש"י‬ ‫אין הימל‪ ,‬מען האט געמאכט א גאנצן‬ ‫אין די וואכעדיגע פרשה‪ .‬ווען מען לערנט‬ ‫עסק‪" :‬פנו מקום לבר ליואי!"‪ .‬מען האט‬ ‫דער "משכיל לדוד" אויף רש"י זאגט‪ ,‬אז‬ ‫חומש מיט רש'י מען קען מסופק זיין אויף‬ ‫אויסגערופן אז מען זאל מאכן פלאץ פאר‬ ‫אבער הגם דער צווייטער פשט איז אפשר‬ ‫צוויי וועגן ווי אזוי צו לערנען דעם פשט‪,‬‬ ‫אים און אים אויפנעמען מיט די ריכטיגע‬ ‫מער א געשמאקער און פנימיות'דיגער‬ ‫און פון די גמרא קען מען זען וועלכער‬ ‫חשיבות פאר אזא גרויסן צדיק‪ .‬ער האט‬ ‫פשט ווייל לויט דעם צווייטן פשט פעלן‬ ‫פשט איז ריכטיג‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫דארט געטראפן רבי שמעון בר יוחאי‪,‬‬ ‫נאר צוויי ו'ן‪ ,‬וואס מיינט אז בלויז אין צוויי‬ ‫זאגט אז דער אות ברית פון די קשת‬ ‫וועלכער איז געזעסן אויף דרייצן שטולן‬ ‫דורות איז נישט געווען קיין קשת‪ .‬אבער‬ ‫וועט זיין א ברית "לדורות עולם"‪ .‬זאגט‬ ‫פון גאלד‪ .‬דער הייליגער תנא רבי שמעון‬ ‫דא האבן מיר דאך יעצט געלערנט אין‬ ‫רש"י אז דאס ווארט "לדרת" שטייט חסר‬ ‫בר יוחאי האט באגריסט רבי יהושע בן לוי‪,‬‬ ‫די גמרא אין כתובות‪ ,‬אז אין די צייטן פון‬ ‫(פעלעריג)‪ ,‬ווייל נישט אין אלע דורות‬ ‫וואס איז יעצט ארויפגעקומען אין עולם‬ ‫רבי יהושע בן לוי איז אויך נישט געווען‬ ‫האט מען געדארפט דעם אות הקשת; עס‬ ‫העליון‪.‬‬ ‫קיין קשת‪ ,‬קומט אויס אז מיר האבן שוין‬ ‫זענען געווען די דורות פון חזקיה המלך‬ ‫דריי דורות‪ ,‬און עס פעלן דאך נאר צוויי ו'ן‪.‬‬ ‫און רבי שמעון בר יוחאי וואס זענען‬ ‫פרעגט אים רבי שמעון בר יוחאי‪" :‬דו‬ ‫וויבאלד מ'זעט אין די גמרא אז עס זענען‬ ‫געווען אזעלכע גרויסע צדיקים‪ ,‬אז עס‬ ‫ביסט בר ליואי? דו ביסט דער וועמען מען‬ ‫באמת געווען דריי דורות וואס האבן נישט‬ ‫איז נישט געווען קיין קשת‪" .‬לדורות עולם‬ ‫מיינט‪ ,‬אויף וועמען מען מאכט יעצט דעם‬ ‫געזען קיין קשת‪ ,‬מוז מען זאגן פשוט אז‬ ‫חסר כתיב" – ווייל נישט אייביג איז דער‬ ‫גאנצן מצב פון 'פנו מקום לבר ליואי'?"‬ ‫דער פשט איז טאקע "לדורות עולם" חסר‬ ‫אות ברית געווען נוגע‪ ,‬עס זענען געווען‬ ‫האט ער געענטפערט‪" :‬יא‪ ,‬איך בין דער‬ ‫– אז עס פעלט‪ ,‬ווייל נישט אין אלע דורות‬ ‫געוויסע דורות וואס זענען דורך אן קיין‬ ‫בר ליואי‪ ".‬פרעגט ער אים ווייטער‪:‬‬ ‫איז דאס געווען נוגע‪ .‬און עס איז נישט‬ ‫אות הקשת‪.‬‬ ‫"נראתה הקשת בימיך? איז געזען געווארן‬ ‫באגרעניצט צו דווקא א באשטימטע צאל‬ ‫א רעגנבויגן אין דיינע טעג?" האט ער‬ ‫דורות‪.‬‬ ‫לאמיר יעצט פארשטיין‪ :‬וואו ליגט דער‬ ‫געענטפערט‪" :‬הן" – יא‪ ,‬אין מיינע יארן‬ ‫רמז אין "לדרת חסר"? אז וויבאלד עס‬ ‫האט זיך געמאכט אז מען זאל זען א‬ ‫''שקר'' ח''ו‪ ,‬אויפן‬ ‫פעלט די ו' פונעם ווארט צייגט דאס אז אין‬ ‫קשת‪ .‬האט אים רבי שמעון בר יוחאי‬ ‫געענטפערט‪" :‬אם כן‪ ,‬אי אתה בר ליואי" –‬ ‫''עולם האמת''?‬ ‫געוויסע דורות איז עס נישט געווען‪ .‬עס‬ ‫זענען דא צוויי וועגן ווי אזוי די מפרשים‬ ‫אויב אזוי ביסטו נישט בר ליואי‪ ,‬דו ביסט‬ ‫לערנען פשט‪ :‬טייל זאגן אז "לדורות חסר"‬ ‫נישט דער וואס עס איז ראוי צו מאכן אזא‬ ‫די עיקר נקודה וואס מ'מוטשעט זיך‬ ‫מיינט פשוטו כמשמעו – עס ''פעלט''‪,‬‬ ‫מצב פאר אים‪ .‬אויב ביסטו נישט געווען‬ ‫אויף די גמרא איז א געוואלדיגער פלא‬ ‫נישט אין אלע דורות איז עס געווען‪ .‬די‬ ‫אן אויסנאמער בעל זכות און א גרויסער‬ ‫והפלא‪ .‬מיר ווייסן דאך אלעמאל אז מיר‬ ‫תורה רעדט פון דורות און מאכט עס חסר‪,‬‬ ‫צדיק אז אין דיינע יארן זאל נישט זיין‬ ‫לעבן אין אן "עולם השקר"‪ ,‬און די הימל‬ ‫ווייל עס פעלן דורות וואס זענען נישט‬ ‫קיין קשת‪ ,‬ביסטו נישט דער ריכטיגער בר‬ ‫איז אן "עולם האמת"‪ .‬אפילו אין דעם‬ ‫נכלל אין דעם "לדורות עולם"‪ .‬אנדערע‬ ‫ליואי‪ .‬פירט אבער די גמרא אויס אז באמת‬ ‫עולם השקר זאגט נישט יעדער איינער‬ ‫ווילן אבער לערנען אביסל טיפער‪ :‬אין‬ ‫איז נישט אזוי געווען; עס איז קיינמאל‬ ‫ליגנט‪ ,‬נאר עס זענען דא זאכן וואס פירן‬ ‫דעם ווארט "לדרת" פעלן צוויי מאל די‬ ‫נישט געזען געווארן קיין קשת אין די יארן‬ ‫זיך מיט פאלשקייט און מענטשן פירן‬ ‫אות ו'‪ .‬א ו' איז דאך מרמז אויף די זעקסטע‬ ‫פון רבי יהושע בן לוי‪" .‬ולא היא" – עס איז‬ ‫זיך אויף פאלש‪ .‬אבער אין עולם האמת‬ ‫מדה פון יסוד‪ ,‬די מדה פון צדיק‪ .‬דאס‬ ‫נישט געווען‪ ,‬לא הוה ולא מידי‪ .‬דאס וואס‬ ‫זענען נישטא קיין צוויי וועגן‪ ,‬דארט קומט‬ ‫ווייזט אז עס פעלן צוויי ו'ן‪ .‬בכלל ווייזט‬ ‫ער האט געענטפערט "הן"‪ ,‬אז עס איז יא‬ ‫ארויס דער אמת פון יעדע זאך‪ .‬בפרט דער‬ ‫דער ענין פון קשת אויף כח הקדושה‪ ,‬און‬ ‫געווען א קשת‪ ,‬איז געווען ווייל ער האט‬ ‫הייליגער תנא רבי יהושע בן לוי‪ ,‬וואס‬ ‫מען ווייזט דא אז עס זענען געווען צוויי‬ ‫געטראכט "לא אחזיק טיבותא לנפשאי" –‬ ‫די גמרא זאגט גלייך פריער אז ער איז‬ ‫דורות וואס האבן געהאט אזא צדיק וואס‬ ‫ער האט זיך נישט געוואלט ארויסשטעלן‬ ‫געווען ממש א שטיק אמת‪ ,‬אז ער האט‬ ‫האט אוועקגענומען די נויט פאר א קשת‪.‬‬ ‫אלס אזא בעל מדרגה‪ ,‬האט ער געזאגט אז‬ ‫קיינמאל נישט געבעטן א שאלת חכם‬ ‫לויט דעם טייטשט מען "לדורות חסר"‬ ‫עס איז יא געווען‪ .‬עס קומט אויס אז באמת‬ ‫אויף א שבועה‪ .‬ווי קען טאקע זיין אז דער‬ ‫אז מען האט ארויסגענומען צוויי ו'ן‪ ,‬ווי‬ ‫איז נישט געווען קיין קשת אין זיינע יארן‪,‬‬ ‫ב ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫פשוט'ער ליגנט‪ .‬וועלן מיר אויסשמועסן‬ ‫דער "טורי זהב" סימן תקס"ה סעיף‬ ‫הייליגער תנא רבי יהושע בן לוי געפינט‬ ‫עטליכע שיינע תירוצים צו פארשטיין‬ ‫קטן ו' פסק'נט אז מ'מעג זאגן א ליגנט‪ ,‬און‬ ‫זיך אין עולם האמת‪ ,‬און ווען רבי שמעון‬ ‫וואס רבי יהושע בן לוי האט געמיינט צו‬ ‫זיך ארויסדרייען מיט אן אנדערן תירוץ‪,‬‬ ‫בר יוחאי פרעגט אים א שאלה‪ ,‬ענטפערט‬ ‫זאגן‪ ,‬אז עס איז געווען א לשון וואס קען‬ ‫כדי נישט צו דארפן ענטפערן אז מ'פאסט‪.‬‬ ‫ער א ליגנט? ער פרעגט אים‪" :‬איז געווען‬ ‫אויסגעטייטשט ווערן אויף צוויי וועגן‪.‬‬ ‫הגם מיר ווייסן נאר פון א היתר צו זאגן‬ ‫א קשת אין דיינע טעג?" און ער ענטפערט‬ ‫א ליגנט ווען עס איז פאר "דרכי שלום"‪,‬‬ ‫אים‪" :‬יא‪ ,‬עס איז געווען‪ ".‬דערווייל זאגט‬ ‫וועלכע צייט האט‬ ‫אבער דא אין די גמרא זעט מען אויך א‬ ‫די גמרא אז עס איז נישט געווען‪ ,‬נאר ער‬ ‫גערעגנט‪...‬‬ ‫היתר אז ווען מ'וויל נישט מפרסם זיין זיין‬ ‫מדריגה‪ ,‬מעג מען אויך זאגן א ליגנט‪ .‬רבי‬ ‫האט פשוט נישט געוואלט מחזיק טובה‬ ‫זיין לנפשו‪.‬‬ ‫יהושע בן לוי זאגט א ליגנט אז עס איז‬ ‫איידער מיר וועלן איבערזאגן די‬ ‫געווען א קשת‪ ,‬כאטש עס איז נישט אמת‪.‬‬ ‫להלכה ווערט אראפגעברענגט די‬ ‫''תירוצים''‪ ,‬וועלן מיר קודם נאכזאגן אויפן‬ ‫זאגט דער ט"ז‪ ,‬אז אויב א מענטש פרעגט‬ ‫מעשה פון רבי יהושע בן לוי‪ ,‬און מ'לערנט‬ ‫לשון ''השאלה'' פון רשב''י‪ ,‬א פשט פונעם‬ ‫אים‪ ,‬מעג ער זאגן א ליגנט‪ .‬און ווי מ'זעט‬ ‫ארויס פונעם דעם א הלכה אין הלכות‬ ‫הייליגן רמ"א‪ .‬דער ענין פון קשת האט א‬ ‫פון די מעשה אין פרק המדיר מיט רבי‬ ‫תענית‪ .‬קומענדיגע וואך וועט דאך זיין‬ ‫געוואלדיגע שייכות מיט'ן רמ"א מצד דעם‬ ‫יהושע בן לוי‪ ,‬גייט דאס אויך אריין אין גדר‬ ‫תענית בה"ב‪ .‬בה"ב איז בעצם א תענית‬ ‫טאג ל"ג בעומר‪ .‬דער טאג ווען עס איז‬ ‫פון "דרכי שלום"‪ ,‬ווייל דאס ווארט דרכי‬ ‫וואס שטייט אין שולחן ערוך‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫דא דער מנהג ביי די תלמידים צו שיסן‬ ‫שלום מיינט נישט דוקא שלום צווישן‬ ‫זענען דא אנדערע תעניתים וואס א‬ ‫מיט א קשת‪ ,‬איז דאך אויך דער יארצייט‬ ‫מענטשן‪ ,‬נאר יעדע דבר מצוה איז אויך‬ ‫יחיד פאסט אמאל‪ .‬אין שולחן ערוך סימן‬ ‫פונעם הייליגן רמ"א‪ .‬הגם בפשטות איז‬ ‫אין דעם גדר‪ ,‬און עס איז א דבר מצוה‬ ‫תקס"ה שטייט א שארפע לשון‪ ,‬אז איינער‬ ‫אלעס צוליב רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬וועט‬ ‫נישט מפרסם צו זיין זיין גרויסקייט‪.‬‬ ‫וואס פאסט און ער איז עס מפרסם‪ ,‬ער‬ ‫מען באלד זען אז עס איז דא א שטארקער‬ ‫קשר צווישן דעם קשת פון ל"ג בעומר און‬ ‫זוכט זיך צו משתבח זיין כדי דער עולם‬ ‫דער "מגן אברהם" אויפ'ן פלאץ האלט‬ ‫דעם רמ"א אליינס‪.‬‬ ‫זאל וויסן אז ער פאסט‪ ,‬איז דאס זייער‬ ‫נישט אז ''מ'טאר נישט'' ענטפערן דעם‬ ‫הארב‪ .‬מ'זעט טאקע אז ערליכע אידן‬ ‫אמת‪ ,‬נאר ער האלט אז עס איז א ''מדת‬ ‫דער של"ה הקדוש די וואך איז מסביר‬ ‫וואס פלעגן פאסטן תעניתים‪ ,‬האבן‬ ‫חסידות'' דאס צו באהאלטן‪ .‬ער ברענגט‬ ‫בכלל דעם געדאנק וויאזוי א קשת קען‬ ‫אלץ געזוכט זיך ארויסצודרייען און עס‬ ‫אויך צו די זעלבע גמרא‪ ,‬און אויך די‬ ‫זיין אן אות‪ ,‬אין די צייט וואס א קשת איז‬ ‫באהאלטן כדי נישט צו רעדן דערפון‪ ,‬ווייל‬ ‫גמרא אין בבא מציעא וועגן "משנה זיין‬ ‫א נאטורליכע זאך‪ .‬ברענגט דער של"ה‬ ‫מאכן א פרסום פונעם תענית האט נישט‬ ‫במסכתא"‪ .‬מ'זעט אז די גדולי הפוסקים‪,‬‬ ‫הקדוש בשם דעם רמ"א‪ ,‬אז לכאורה‬ ‫דער מגן אברהם און דער ט"ז‪ ,‬האבן‬ ‫קיין חשיבות‪.‬‬ ‫ווייסט מען דאך אז ווען די זון שיינט‬ ‫אפגעלערנט די גמרא מיט א פשטות אז עס‬ ‫אריין אין די וואלקענס ווערט א קשת;‬ ‫איז טאקע געווען א ליגנט‪ ,‬און מ'ברענגט‬ ‫שטעלט זיך יעצט די שאלה‪ :‬וואס טוט‬ ‫וויאזוי קען דאס דינען אלס אן "אות‬ ‫טאקע א ראיה אז ווען א מענטש דארף עס‬ ‫א איד וואס פאסט? ער וויל נישט מפרסם‬ ‫ברית"? ענטפערט דער הייליגער רמ"א‬ ‫פאר זיין עבודת השם‪ ,‬צו באהאלטן זיינע‬ ‫זיין פאר אנדערע אז ער פאסט בה"ב‬ ‫אז עס איז מדויק אין די לשון‪ :‬רבי שמעון‬ ‫מדריגות און זיין גרויסע עבודה‪ ,‬איז דא א‬ ‫אדער אנדערע תעניתים‪ ,‬און איינער איז‬ ‫בר יוחאי האט געפרעגט פון רבי יהושע‬ ‫היתר צו זאגן א ליגנט‪.‬‬ ‫אים מכבד מיט א לחיים אדער עפעס צו‬ ‫בן לוי "נראתה הקשת בימיך?" – וואס‬ ‫טרינקען‪ ,‬און ער וויל זיך ארויסדרייען‬ ‫מיינט די לשון "בימיך" (אין דיינע טעג)?‬ ‫מ'זעט אבער אז די מפרשים האבן יא‬ ‫און זאגן אז ער קען נישט עסן‪ .‬מעג ער‬ ‫ער האט געוואלט מדייק זיין אזוי‪ :‬באמת‬ ‫געזוכט תירוצים‪ ,‬טאקע ווייל מ'רעדט‬ ‫ענטפערן אז ער פאסט און דערפאר‬ ‫איז א קשת א נאטורליכע זאך וואס‬ ‫דא פון עולם האמת און פון רבי יהושע‬ ‫קען ער נישט עסן‪ ,‬אדער דארף ער זוכן‬ ‫פאסירט ווען עס איז פארוואלקנט און‬ ‫בן לוי‪ .‬זיי האבן געזוכט וועגן אז עס זאל‬ ‫אנדערע תירוצים? און אויב ער מעג‬ ‫די זון שיינט אריין‪ .‬אבער פארוואס זאל‬ ‫נישט זיין ממש קיין ליגנט‪ ,‬נאר כאטש א‬ ‫זאגן א ''ליגנט''‪ ,‬ווי למשל זאגן אז ער‬ ‫זיין פארוואלקנט דעמאלטס ווען די זון‬ ‫"מילתא דמשתמעא לתרי אנפי" (א זאך‬ ‫האט שוין געטרונקען א קאווע אדער אז‬ ‫שיינט? דאס איז ווייל עס רעגנט‪ .‬מיר‬ ‫וואס קען אויסגעטייטשט ווערן אויף צוויי‬ ‫ער איז פליישיג וכדומה‪ ,‬איז די שאלה‪:‬‬ ‫ווייסן דאך אז ווען אידן פירן זיך אויף ווי‬ ‫וועגן)‪ ,‬כדי עס זאל נישט הייסן קיין ליגנט‪.‬‬ ‫וויבאלד עס איז נישט גוט מפרסם צו זיין‬ ‫עס דארף צו זיין‪ ,‬איז דא א הבטחה פון‬ ‫עס זאל הייסן אז לויט ווי רבי שמעון‬ ‫דעם תענית‪ ,‬אויב מ'פרעגט אים יא צי ער‬ ‫"ונתתי גשמיכם בעתם"‪ ,‬וואס מיינט אז‬ ‫בר יוחאי האט געמיינט צו פרעגן‪ ,‬האט‬ ‫פאסט‪ ,‬צי איז דער ענין פון ''נישט מפרסם‬ ‫עס וועט רעגענען דעמאלטס "בשעה‬ ‫ער אים געענטפערט אז עס איז געווען‬ ‫זיין'' דעם תענית א גענוג גוטע סיבה צו‬ ‫שאין בני אדם מצויים בשוק"‪ ,‬דהיינו‬ ‫א קשת‪ ,‬אבער עס זאל נישט זיין קיין‬ ‫זאגן א ליגנט?‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ג‬ ‫סארטן קשתות''‪ .‬עס איז דא אמאל א‬ ‫לוי איז געווען א יונגל‪ ,‬איז עס נאכנישט‬ ‫נאר ביינאכט‪ ,‬ווי בלילי רביעיות ובלילי‬ ‫קשת וואס איז א דבר טבעי‪ ,‬און דאס איז‬ ‫געווען "זיינע צייטן"‪ .‬זעט אויס אז ווען‬ ‫שבתות‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז אויב עס רעגנט‬ ‫טאקע נישט קיין זאך וואס ווייזט חס‬ ‫רבי יהושע בן לוי איז געווען א יונגל‪ ,‬איז‬ ‫נאר ביינאכט‪ ,‬קען נישט זיין קיין קשת‪,‬‬ ‫ושלום אויף א גזירה; און עס איז דא א‬ ‫יא געווען א קשת‪ .‬אסאך מענטשן נוצן‬ ‫ווייל עס איז נישט פארוואלקנט צוזאמען‬ ‫קשת וואס דאס איז טאקע יא די ריכטיגע‬ ‫אזא אויסדרוק‪" :‬אין מיינע צייטן"‪ .‬ווען‬ ‫מיט די זון‪ .‬ממילא‪ ,‬ווען עס רעגנט בייטאג‬ ‫קשת פון וואס דער פסוק רעדט "זאת אות‬ ‫הייסט עס "מיינע צייטן"? מיינע צייטן איז‬ ‫און די זון שיינט אריין אין די וואלקענס‪,‬‬ ‫הברית"‪ .‬מען קען דערקענען דעם חילוק‬ ‫דעמאלטס ווען דער מענטש איז בתקפו‪.‬‬ ‫קען מען טראכטן אז עס איז א נאטורליכע‬ ‫לויט די גוונים‪ ,‬די קאלירן פון די קשת‪.‬‬ ‫ער האט אים דאס געמיינט צו פרעגן‪,‬‬ ‫זאך‪ ,‬אבער די עצם מציאות פון רעגענען‬ ‫אויב עס זענען דא עטליכע קאלירן‪ ,‬איז‬ ‫און ער האט אים געזאגט‪ " :‬נראתה קשת‬ ‫בייטאג איז שוין אליינס א קשיא‪.‬‬ ‫עס נישט קיין שלעכטער סימן; נאר אויב‬ ‫בימיך?" – איז די קשת געווען אין דיינע‬ ‫עס איז אינגאנצן בלוי‪ ,‬דעמאלטס ''ווייזט‬ ‫טעג‪ ,‬מיינענדיג ווען דו ביסט שוין געווען‬ ‫האט ער אים געפרעגט‪" :‬נראתה הקשת‬ ‫עס יא''‪ .‬דער ענין פון תכלת איז א לשון‬ ‫דער גדול הדור און דער גרויסער צדיק?‬ ‫בימיך?" – איז די קשת געזען געווארן‬ ‫פון כליון‪ ,‬און אויך ווייזט תכלת אז דער‬ ‫און ער האט געענטפערט "יא"‪ ,‬ווייל ער‬ ‫אין דיינע טעג? ער האט פשוט געמיינט‬ ‫אייבערשטער האט רחמנות אויף דעם‬ ‫האט זיך דערמאנט אין ''זיינע טעג'' ווען‬ ‫צו פרעגן‪ :‬פלעגט עס אין דיינע צייטן‬ ‫כליון‪ ,‬און דער אייבערשטער מאכט א‬ ‫ער איז געווען א קליין יונגל‪ .‬דאס ווערט‬ ‫רעגענען בייטאג? אדער איז דיין דור‬ ‫תכלית טוב‪ .‬קומט אויס אז מען דארף‬ ‫נישט פאררעכנט אלס קיין ליגנט; עס איז‬ ‫געווען אזא חשוב'ער דור‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫קענען אונטערשיידן ווען מען זעט א‬ ‫אמאל געווען‪ ,‬עס איז געווען אמת‪ ,‬עס איז‬ ‫בבחינת "אם בחוקותי תלכו"‪ ,‬אז עס האט‬ ‫קשת; מען דארף קענען דעם זוהר הקדוש‬ ‫געווען א ''מילתא דמשתמע לתרי אנפי''‪,‬‬ ‫נאר גערעגנט ביינאכט? און אז עס האט‬ ‫און מען דארף קענען ''אפטייטשן'' וואס‬ ‫אבער קיין ליגנט איז עס נישט געווען‪,‬‬ ‫גערעגנט ביינאכט‪ ,‬איז ממילא נישט‬ ‫דער קשת איז מרמז – צי עס איז אזא‬ ‫ווייל עס האט זיך באצויגן אויף וואס עס‬ ‫געווען קיין קשת‪ .‬ער האט מדייק געווען‬ ‫סארט קשת אדער אן אנדער סארט קשת‪.‬‬ ‫איז געווען אין זיינע יונגע יארן‪.‬‬ ‫מיט דעם ווארט "בימיך" ארויסצוברענגען‬ ‫אבער א קשת פון פשוט'ע קאלירן איז‬ ‫וואס די פראבלעם פון א קשת איז‪ ,‬אפולו‬ ‫בכלל נישט קיין שלעכטע זאך און בכלל‬ ‫אפלערנען די‬ ‫אויב עס איז א דבר טבעי‪ .‬די פראבלעם‬ ‫נישט קיין חסרון‪.‬‬ ‫''קאלירן'' פונ'ם ''קשת''‬ ‫איז "בימיך" – ווי קומט רעגן בייטאג? ביי‬ ‫אזא צדיק ווי רבי יהושע בן לוי וואלט אין‬ ‫ממילא‪ ,‬זאגט דער יערות דבש‪ ,‬קען‬ ‫זיין דור געדארפט זיין אזא שלימות אז עס‬ ‫מען זאגן א זייער שיינעם פשט‪ :‬באמת‬ ‫עס איז דא א צווייטער תירוץ‪ ,‬וואס‬ ‫זאל קיינמאל נישט רעגענען בייטאג‪ .‬דאס‬ ‫איז אין די יארן פון רבי יהושע בן לוי יא‬ ‫שטייט אין "יערות דבש" – א זייער שיינער‬ ‫איז דער פשט פונעם הייליגן רמ"א אין‬ ‫געווען א קשת‪ .‬וועלכע מין? די סארט‬ ‫מהלך‪ .‬דער יערות דבש שטעלט זיך אויף‬ ‫דעם דיוק הלשון "בימיך"‪.‬‬ ‫מיט די קאלירן‪ ,‬וואס מיינט גארנישט קיין‬ ‫א משנה אין שבת וואס ברענגט אראפ א‬ ‫שלעכטס‪ .‬ווען רבי שמעון בר יוחאי האט‬ ‫געפרעגט "נראית הקשת בימיך?"‪ ,‬האט‬ ‫פסוק וואס שטייט ווען שאול המלך איז‬ ‫נפטר געווארן‪ .‬דארטן שטייט א לשון אז‬ ‫''דיינע צייטן‪-‬‬ ‫ער אוודאי נישט דאס געמיינט‪ .‬ער האט‬ ‫דוד המלך האט באוויינט שאול'ן מיט‬ ‫מיינע צייטן''‬ ‫אוודאי געמיינט די קשת וואס זאגט ארויס‬ ‫דעם לשון‪" :‬ללמד את בני יהודה קשת" –‬ ‫אז עפעס טויג נישט‪ ,‬עפעס א גזירה‪ .‬אבער‬ ‫מען דארף אויסלערנען פאר די אידישע‬ ‫יעצט לאמיר זען די עטליכע תירוצים‬ ‫כדי עס זאל נישט הייסן קיין ליגנט‪ ,‬איז‬ ‫קינדער קשת‪ .‬זאגט דער יערות דבש א‬ ‫וואס זענען דא‪ ,‬כדי עס זאל נישט הייסן‬ ‫שוין געווען גענוג די דאזיגע זאך‪ :‬ער האט‬ ‫דבר נפלא‪ :‬וואס מיינט דאס אז יעצט‬ ‫קיין ליגנט דאס וואס רבי יהושע בן לוי‬ ‫געענטפערט "יא" ווייל עס איז געווען א‬ ‫ווען שאול המלך איז אוועק‪ ,‬דארף מען‬ ‫האט געענטפערט‪ .‬דער "בן יהוידע" אויפן‬ ‫קשת טבעי‪ ,‬און עס איז נישט געווען קיין‬ ‫אויסלערנען פאר די אידישע קינדער‪,‬‬ ‫פלאץ זאגט ממש א קורצן און גרינגן‬ ‫קשת וואס ווייזט אויף א גזירה‪ .‬פשוט‪ ,‬עס‬ ‫בני יהודה‪ ,‬דעם ענין פון קשת? די קשיא‬ ‫תירוץ‪ :‬דאס וואס עס שטייט אז עס איז‬ ‫זענען דא צוויי סארטן קשת‪ ,‬און אין זיינע‬ ‫וואס מען פרעגט אויף רבי יהושע בן לוי‬ ‫נישט געווען קיין קשת אין די צייטן פון‬ ‫יארן איז געווען יענע סארט‪ ,‬און ער האט‬ ‫איז‪ :‬וויאזוי האט ער געקענט זאגן א‬ ‫רבי יהושע בן לוי‪ ,‬מיינט מען צו זאגן‬ ‫געמיינט צו פרעגן אויף דעם; דעריבער‬ ‫ליגנט? "דובר שקרים לא יכון לנגד עיני"‪.‬‬ ‫דעמאלטס ווען רבי יהושע בן לוי איז‬ ‫הייסט עס נישט קיין ליגנט‪.‬‬ ‫און אויך די קשיא וואס מען האט פריער‬ ‫שוין געווען גרויס‪ ,‬אלס דער צדיק און‬ ‫דערמאנט‪ ,‬אז א קשת איז דאך א דבר‬ ‫דער גדול הדור‪ .‬אבער ווען ער איז געווען‬ ‫ממילא פירט אויס דער יערות דבש‬ ‫טבעי‪ .‬ער ברענגט – און באמת האט ער‬ ‫א קליין קינד‪ ,‬א יונגעלע‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫אז לויט דעם קומט אויס אזוי‪ :‬ווי לאנג‬ ‫א מקור אין זוהר הקדוש‪ ,‬און ער צייכנט‬ ‫איז ער נאכנישט גענומען געווארן אין‬ ‫עס איז דא א צדיק אויף דער וועלט וואס‬ ‫צו צום זוהר – אז עס זענען דא ''צוויי‬ ‫חשבון‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬ווען רבי יהושע בן‬ ‫ד ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫פון מבול‪ ,‬און מבול מיינט אז עס "מבול'ט"‬ ‫השפעות פון חכמה‪ .‬אבער איינער וואס‬ ‫וואס טוהט זיך‬ ‫יעדער ווייסט אז אין זיין זכות קען נישט‬ ‫זיין קיין גזירה‪ ,‬דעמאלטס ווייסט מען מיט‬ ‫איז נישט מסוגל דערצו‪ ,‬ווערט באמת‬ ‫אין ''בבל''‬ ‫א רואיגקייט אז א קשת מיינט גארנישט‪,‬‬ ‫צעטומלט פון דעם‪ .‬ער טייטשט אויס‬ ‫עס איז א פשוט'ער דבר טבעי‪ .‬עס קען‬ ‫אז די גוים האבן זיך דערשראקן ביי מתן‬ ‫עס איז דא א דריטער תירוץ‪ .‬דער‬ ‫נישט זיין קיין שרעקעדיגע מין קשת‪,‬‬ ‫תורה‪" ,‬ה' למבול ישב" – עס האט געגאסן‬ ‫תירוץ שטייט אין די הגהות אויפן זוהר‬ ‫ווייל עס איז דאך דא אזא גרויסער צדיק‪.‬‬ ‫א מבול פון חכמה‪ ,‬האבן זיי מורא געהאט‬ ‫הקדוש‪ ,‬הגהות ניצוצי אורות פונעם‬ ‫מען דארף דעמאלטס נישט קענען דעם‬ ‫אז מ'וועט ווערן אינגאנצן צעדרייט‬ ‫הייליגן חיד"א (אזולאי)‪ .‬און אין די נייע‬ ‫זוהר הקדוש צו פארשטיין צי עס איז די‬ ‫און צעטומל'ט‪ .‬אויף דעם האט בלעם‬ ‫מהדורא פונ'ם זוהר הקדוש מיט די‬ ‫סארט קשת אדער יענע סארט קשת; עס‬ ‫געענטפערט‪ :‬ניין‪ ,‬מען וועט נישט ווערן‬ ‫הגהות פונעם בני יששכר‪ ,‬ברענגט דער‬ ‫איז זיכער נאר דא די פשוט'ע קשת וואס‬ ‫צעמישט‪" ,‬ה' יברך את עמו בשלום" –‬ ‫הייליגער בני יששכר אליין דעם זעלבן‬ ‫האט נישט קיין שלעכטן סימן‪ .‬אבער ווען‬ ‫'בשלום' זענען די אותיות פון 'מלבוש';‬ ‫תירוץ‪ .‬אויך ברענגט דער אזולאי אין‬ ‫א צדיק גייט אוועק פון דער וועלט‪ ,‬יעצט‬ ‫דער אייבערשטער לייגט אריין די אלע‬ ‫זיין ספר פתח עינים‪ ,‬דעם זעלבן תירוץ‬ ‫קען שוין זיין אן ''עכטע קשת''‪ ,‬דעריבער‬ ‫סודות אין א מלבוש‪ ,‬כדי מען זאל קענען‬ ‫בשם א פריערדיגן פירוש אויף זוהר‬ ‫דארף שוין דער עולם וויסן וואס א קשת‬ ‫צוקומען צו דעם‪.‬‬ ‫הקדוש וואס הייסט אספקלריא המאירה‪.‬‬ ‫מיינט‪ ,‬צי עס איז אזא סארט אדער די‬ ‫א פריערדיגער ספר אויף זוהר הקדוש‬ ‫אנדערע סארט‪.‬‬ ‫איז אינטערעסאנט צוצושטעלן אז‬ ‫וואס הייסט "אספקלריא המאירה"‪ .‬זיי‬ ‫דא זעען מיר אין זוהר הקדוש וואו דער‬ ‫אלע ענטפערן דעם זעלבן תירוץ‪ .‬כדי צו‬ ‫ממילא‪ ,‬ווען דוד המלך האט געוואלט‬ ‫זוהר רעדט פון בבל‪ .‬ווי רש"י ברענגט‪,‬‬ ‫פארשטיין דעם תירוץ‪ ,‬דארף מען מקדים‬ ‫ארויסברענגען דעם צער אז אזא הייליגער‬ ‫אז דארטן איז דאך שנער‪ ,‬וואו עס זענען‬ ‫זיין דעם מקור פארוואס מען מוז צוקומען‬ ‫צדיק ווי שאול המלך איז נפטר געווארן‪,‬‬ ‫געגאנגען אלע מימי המבול‪ .‬זעט אויס‬ ‫צו דעם תירוץ‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט אזוי‪ :‬ווי לאנג שאול‬ ‫אז אין בבל איז געבליבן אביסל פון יענע‬ ‫המלך האט געלעבט‪ ,‬האט מען נישט‬ ‫שוואכקייט‪ ,‬אז ווען עס מבול'ט אויף זיי‬ ‫איז דא א זוהר הקדוש אין פרשת ויחי‬ ‫געדארפט אויסלערנען פארן עולם דעם‬ ‫השגות החכמה‪ ,‬ווערן זיי אביסל צעמישט‪,‬‬ ‫(דף רע"ה עמוד ב')‪ ,‬וואו רבי שמעון בר‬ ‫ענין פון קשת‪ .‬דער עולם האט נישט‬ ‫ווי רבי שמעון בר יוחאי ברענגט ארויס אז‬ ‫יוחאי זאגט אז ער וויל ארויסברענגען‬ ‫געדארפט וויסן די צוויי מיני קשתות‪ ,‬ווייל‬ ‫זיי קומען נישט אריין קלאר אין די זאך‪.‬‬ ‫דעם חילוק צווישן די בני ארץ ישראל און‬ ‫עס איז טאקע א מבול פון חכמה‪ ,‬אבער‬ ‫עס איז נישט געווען וואס זיך צו זארגן‪.‬‬ ‫די בני בבל‪ .‬ער זאגט אז די בני ארץ ישראל‬ ‫עס זעט אויס אז די בני בבל האבן עפעס‬ ‫ווען עס איז געווען א קשת‪ ,‬האט יעדער‬ ‫קענען פיל בעסער פארשטיין די תורה;‬ ‫א השפעה פון די ''צעמישקייט פונעם‬ ‫ווען ער לערנט מיט זיי זענען זיי פיל מער‬ ‫געוואוסט מיט א זיכערקייט – אזוי ווי‬ ‫מבול‪].‬‬ ‫משיג‪ ,‬אבער די בני בבל טויגן עפעס נישט‬ ‫מען לעבט דאך מיט אזעלכע צדיקי יסודי‬ ‫אזוי דערצו‪ .‬ווען מען לערנט מיט זיי‪ ,‬כאפן‬ ‫עולם ווי שאול המלך מיט יונתן בן שאול –‬ ‫לייגט רבי שמעון בר יוחאי צו‪ ,‬אז די בני‬ ‫זיי עס נישט גוט אויף און זיי זענען מגמגם‪.‬‬ ‫אז עס מיינט זיכער נישט קיין שלעכטס‪.‬‬ ‫בבל זענען עפעס נישט אזוי בשלימות‪,‬‬ ‫אזוי האט ער שטארק ארויסגעברענגט‬ ‫אבער יעצט‪ ,‬ליידער‪ ,‬ווען דער צדיק איז‬ ‫"ולא עוד"‪ ,‬נישט נאר דאס‪" ,‬אלא דקשתא‬ ‫דעם ענין‪ ,‬אז דער חילוק איז אז די בני‬ ‫נפטר געווארן‪ ,‬איז שוין שרעקעדיג; יעצט‬ ‫חזי עלייהו" – ביי זיי באווייזט זיך א קשת‬ ‫ארץ ישראל זענען מער קונה תורה‬ ‫קען שוין יא זיין א מין קשת וואס ווייזט‬ ‫(רעגן‪-‬בויגן)‪ .‬דא אין ארץ ישראל באווייזט‬ ‫בשלימות‪ ,‬בעת די בני בבל זענען עפעס‬ ‫אויף עפעס‪ ,‬כאטש נישט אייביג מיינט‬ ‫זיך נישט קיין קשת‪ ,‬ווייל דא געפינען‬ ‫אזוי צומישט‪ .‬אפילו ווען מען לערנט מיט‬ ‫עס דאס‪ .‬יעצט איז געווארן א נייע סארט‬ ‫זיך די הויכע אידן‪ ,‬אבער ביי די בני בבל‬ ‫זיי תורה‪ ,‬באדויערט רבי שמעון בר יוחאי‬ ‫ארבעט‪" :‬ללמד את בני יהודה קשת" –‬ ‫באווייזט זיך יא א קשת‪ .‬א בפירוש'ע זוהר‬ ‫דעם פאקט אז זיי זענען אזוי צומישט און‬ ‫אויסצולערנען פארן עולם אז עס זענען‬ ‫הקדוש‪ ,‬אז רבי שמעון בר יוחאי ברענגט‬ ‫כאפן נישט אויף די זאכן קלאר‪.‬‬ ‫דא צוויי סארטן קשת‪.‬‬ ‫ארויס אז די בני בבל האבן נישט אזא‬ ‫געשמאק אין לערנען‪ ,‬ביי זיי איז עס נישט‬ ‫[די וואך געפאלט די יארצייט פון דעם‬ ‫דאס איז דער צווייטער תירוץ פונעם‬ ‫אזוי מורא'דיג‪ ,‬דעריבער באווייזט זיך ביי‬ ‫הייליגן גאון‪ ,‬קדוש ומקובל‪ ,‬רבי לייבוש‬ ‫יערות דבש‪ :‬אז עס איז דא א קשת טבעי‬ ‫זיי א קשת‪.‬‬ ‫לאנצעטער זצ"ל‪ .‬עס איז אויסגעקומען‬ ‫און עס איז דא א קשת וואס ווייזט אויף‬ ‫פאראיאר נאכצוזאגן באריכות פון זיין‬ ‫א גזירה; די קשת טבעי איז יא געווען‪ ,‬און‬ ‫יעדער וואס לערנט דעם זוהר הקדוש‬ ‫הייליגן ספר גבורת ארי‪ ,‬אז דער ענין פון‬ ‫דאס האט ער אינזין געהאט‪ ,‬בשעת רבי‬ ‫שטעלט זיך אפ‪ :‬רבי שמעון בר יוחאי‬ ‫מבול האט אויך א השפעה פון קדושה‪.‬‬ ‫שמעון בר יוחאי האט אינזין געהאט די‬ ‫זאגט אז אין בבל אין זיין דור איז דא א‬ ‫יעדע חודש חשון ווערט נתעורר דער ענין‬ ‫צווייטע קשת‪.‬‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ה‬ ‫ווערט טאקע געברענגט אין אלע ספרים‬ ‫רבי יהושע בן לוי איז יא געווען א קשת אין‬ ‫קשת? יעדער ווייסט דאך אז "כל ימיו אשר‬ ‫פארשידענע בחינות אין דעם ענין‪.‬‬ ‫אנדערע מקומות‪ ,‬הייסט עס דאך אז עס‬ ‫הי'‪ ,‬אות הקשת לא נהי'"‪ .‬עס איז לכאורה‬ ‫איז יא געווען אין דעם דור‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬וואס‬ ‫מורא'דיג שווער‪ ,‬וויאזוי ער אליין זאגט אז‬ ‫שטייט אין דעם הייליגן ספר צמח צדיק‬ ‫מיינט דער "חסר ו'" פון "לדרת עולם"?‬ ‫די בני בבל האבן יא געהאט א קשת‪.‬‬ ‫– וואס ערב ראש חודש איז געווען זיין‬ ‫מוז דאך זיין אז אין יענע גאנצע תקופה‬ ‫יארצייט – און א זייער ענליכע גאנג געפינט‬ ‫איז עס אינגאנצן נישט געווען‪ .‬ער קריגט‬ ‫אויף דעם ברענגט דער בני יששכר אין‬ ‫זיך אין דעם ספר דרשות רבי יוסף נחמיה‪ ,‬פון‬ ‫זיך אויף דעם פריערדיגן מהלך און זאגט‬ ‫די הגהות און אזוי אויך דער אספקלריא‬ ‫הגאון רבי יוסף נחמיה קארניצער זצ''ל‪ .‬ער‬ ‫אז מען מוז זאגן אן אנדערן פשט‪ :‬עס איז‬ ‫המאירה‪ ,‬אז עס זעט אויס פון דעם‪ ,‬אז‬ ‫איז דאך געווען דער "בעל האושפיזין" ווען‬ ‫בכלל נישט געווען קיין קשת‪ ,‬נישט ביי‬ ‫ווען די גמרא זאגט אויף א צדיק אז בימיו‬ ‫עס איז געקומען צו ל"ג בעומר‪ ,‬זייענדיג‬ ‫רשב"י און נישט ביי ריב"ל‪ .‬דאס וואס דער‬ ‫איז נישט געזען געווארן קיין קשת‪ ,‬מיינט‬ ‫דער רב אין קראקא; ער האט אלץ געזוכט‬ ‫זוהר הקדוש זאגט אז אויף די בני בבל איז‬ ‫עס נאר אין דעם פלאץ וואו ער האט‬ ‫צו רעדן פון א נושא וואס נעמט אריין סיי‬ ‫דא א קשת‪ ,‬מיינט מען צו זאגן אז זיי זענען‬ ‫געוואוינט; אבער אין א ווייטן מקום‪ ,‬וואס‬ ‫רבי שמעון בר יוחאי און סיי דעם רמ"א‪ .‬ער‬ ‫"ראוי" אז עס זאל זיין אויף זיי א קשת‪ ,‬ווייל‬ ‫האט גארנישט צו טון מיט אים‪ ,‬קען יא זיין‬ ‫ברענגט אויך א זייער ענליכע גאנג‪[ ,‬ער‬ ‫עס פעלט זיי אין זייער שלימות‪ ,‬אבער‬ ‫א קשת‪ .‬ווייל רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬וואס‬ ‫דערמאנט טאקע דעם זעלבן רמ"א וואס‬ ‫למעשה איז עס נישט געווען‪ .‬אויב אזוי איז‬ ‫ביי אים איז זיכער נישט געווען קיין קשת‪,‬‬ ‫מען האט פריער נאכגעזאגט פונעם של"ה‬ ‫אבער צוריק שווער‪ :‬אויב אין די צייט פון‬ ‫זאגט דאך אליין אין זוהר הקדוש אז די בני‬ ‫הקדוש] ביידע ברענגען ארויס דעם זעלבן‬ ‫רבי יהושע בן לוי איז בכלל נישט געווען‬ ‫בבל האבן יא געהאט א קשת‪ .‬איינמאל מען‬ ‫יסוד‪ ,‬און מ'וועט עס נאכזאגן צוזאמען‬ ‫קיין קשת‪ ,‬פארוואס האט ער געענטפערט‬ ‫קומט צו דעם יסוד‪ ,‬אז דאס וואס עס איז‬ ‫לויט די ווערטער פון ביידע‪ :‬אז עס זענען‬ ‫אז עס איז יא געווען? דעריבער גייט ער‬ ‫נישט געווען קיין קשת בימיו מיינט נאר אין‬ ‫דא צוויי סארטן "קשת"‪ .‬עס איז דא א קשת‬ ‫צוריק צום ערשטן תירוץ וואס מען האט‬ ‫דעם פלאץ וואו ער וואוינט‪ ,‬אין זיין ישוב‪,‬‬ ‫וואס טויג נישט‪ ,‬און עס איז דא א קשת אין‬ ‫נאכגעזאגט פונעם מגן אברהם‪ ,‬אז מכאן‬ ‫קען מען שוין זייער גוט פארענטפערן‬ ‫קדושה‪.‬‬ ‫ראיה אז א תלמיד חכם וואס וויל באהאלטן‬ ‫אויך די גמרא פון רבי יהושע בן לוי‪ .‬ווען‬ ‫זיינע מדרגות‪ ,‬מעג זאגן א ליגנט‪.‬‬ ‫רבי שמעון בר יוחאי האט אים געפרעגט‬ ‫"קשת" איז די ראשי תיבות פון די דריי‬ ‫"נראתה הקשת בימיך?"‪ ,‬האט ער נאר‬ ‫געפערליכע זאכן וואס זענען מוציא דעם‬ ‫ק'ש'ת' פון‬ ‫געמיינט אין דעם פלאץ וואו ער וואוינט‪.‬‬ ‫אדם מן העולם‪ :‬ק'נאה‪ ,‬ש'נאה‪ ,‬ת'אוה‪,‬‬ ‫די אלע זאכן ברענגען אוודאי נישט קיין‬ ‫קדושה – און ק'ש'ת'‬ ‫רבי יהושע בן לוי האט געענטפערט "יא"‪,‬‬ ‫ווייל ער האט זיך פארלאזט אויף דעם‬ ‫גוטס‪ ,‬און דאס איז א קשת וואס טויג‬ ‫פון פארקערט‬ ‫אז אין אנדערע פלעצער איז יא געווען‬ ‫נישט‪ .‬אבער יעדע זאך האט דאך אויך אן‬ ‫א קשת‪ .‬עס איז נישט געווען קיין ליגנט‪,‬‬ ‫ענין אין קדושה‪ .‬דער צמח צדיק שמועסט‬ ‫עס איז דא נאך א מהלך וויאזוי צו‬ ‫ווייל אין אנדערע מקומות איז טאקע‬ ‫אויס אז די אלע דריי זאכן זענען אוודאי‬ ‫פארשטיין אזא גמרא‪ :‬אויף אן אופן פון‬ ‫געווען א קשת‪ ,‬בעת רבי שמעון בר יוחאי‬ ‫שייך אין קדושה‪" :‬קנאה" – קנאת סופרים‬ ‫"מילתא דמשתמע לתרי אנפי" עס צו‬ ‫האט געמיינט צו פרעגן צי עס איז געווען‬ ‫תרבה חכמה; "שנאה" – אוהבי ה' שנאו‬ ‫פארענטפערן בדרך העבודה‪ ,‬אז עס איז‬ ‫א קשת אין זיין מקום‪ .‬ממילא איז זייער‬ ‫רע‪ ,‬מען דארף פיינט האבן דאס שלעכטס;‬ ‫געווען א געוויסע כוונה וואס רבי שמעון‬ ‫שיין פארענטפערט די מעשה פונעם זוהר‬ ‫און "תאוה" איז אויך שייך צו גלוסטן צום‬ ‫בר יוחאי האט געמיינט צו פרעגן‪ ,‬און רבי‬ ‫הקדוש‪ ,‬און אויך די גמרא פון רבי יהושע בן‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווי עס שטייט "נפשי אויתיך‬ ‫יהושע בן לוי האט געענטפערט אויף אן‬ ‫לוי‪ .‬דאס איז שוין דער דריטער תירוץ וואס‬ ‫בלילה"‪ .‬קומט אויס אז עס איז דא א קשת‬ ‫אנדערע סארט כוונה‪.‬‬ ‫מיר האבן אויף די קשיא‪.‬‬ ‫וואס טויג נישט – קנאה‪ ,‬שנאה‪ ,‬תאוה;‬ ‫און עס איז דא א קשת דקדושה – קנאת‬ ‫מיר האבן פריער געשמועסט‪ ,‬אז חודש‬ ‫למעשה‪ ,‬דער חיד"א אין "פתח עינים"‬ ‫סופרים‪ ,‬שנאת רע‪ ,‬און די תאוה צו גלוסטן‬ ‫כסלו'ס מזל איז 'קשת'‪ ,‬וואס לויט דעם‬ ‫ברענגט אראפ די גאנצע שמועס‪ ,‬אבער‬ ‫צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫קומט אויס אז קשת איז א געוואלדיגע‬ ‫ער איז נישט צופרידן מיט דעם תירוץ‪.‬‬ ‫הייליגע און גרויסע זאך‪ .‬דער בני יששכר‬ ‫ער טענה'ט אז מען מוז זאגן אז עס איז‬ ‫רבי יוסף נחמיה ברענגט אויף אן אנדערן‬ ‫ברענגט אז 'קשת' איז די ראשי תיבות פון‬ ‫אינגאנצן נישט געווען קיין קשת אין יענע‬ ‫אופן בשם זיין גרויסן זיידן‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫די דריי הייליגע מצוות וואס די יוונים האבן‬ ‫דורות‪ ,‬ווי די ראיה פון די וואכעדיגע פרשה‪.‬‬ ‫חתם סופר‪ :‬מ'זאגט ביים דאווענען "עשה‬ ‫געוואלט מבטל זיין‪ :‬ק'ידוש החודש‪ ,‬ש'בת‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער זאגט דאך "לדרת‬ ‫למען תורתך‪ ,‬קדושתך‪ ,‬שמך"‪ ,‬די דריי‬ ‫און ת'מים (מילה)‪ .‬דאך זעט מען אז א קשת‬ ‫עולם" (חסר ו')‪ ,‬וואס לערנט ארויס אז אין‬ ‫זענען אויך ראשי תיבות "קשת"‪ .‬די קשת‬ ‫איז אן אות ברית וואס דינט אלס א סימן‬ ‫געוויסע דורות גייט נישט זיין קיין קשת‪.‬‬ ‫דקדושה גייט ארויף אויף קדושתך‪ ,‬שמך‪,‬‬ ‫פון א מבול וואס איז נישט אזוי גוט‪ .‬עס‬ ‫אויב בימיו פון רבי שמעון בר יוחאי און‬ ‫ו ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫תמימות און זיין דביקות אין מסורת אבות‪.‬‬ ‫רחמים‪ .‬אונזער עבודה איז‪ ,‬זיך גרייטנדיג‬ ‫תורתך‪ .‬ער טייטשט עס אויס זייער שיין‪,‬‬ ‫עס איז א געוואלדיגע גדלות פונעם רמ"א‬ ‫צום יום טוב חנוכה וואס געפאלט אין מזל‬ ‫אז די דריי – קדושתך‪ ,‬שמך‪ ,‬תורתך –‬ ‫צו קענען זיין אזוי טיף און פילאזאפיש‪,‬‬ ‫קשת‪ ,‬זיך צו שטארקן אין די דריי ענינים‬ ‫זענען טאקע קעגן קנאה‪ ,‬תאוה‪ ,‬שנאה‬ ‫און דאך ווען עס קומט צו אידישקייט און‬ ‫פון קנאה‪ ,‬שנאה‪ ,‬תאוה אויף דעם אופן‬ ‫"קדושתך" איז פשוט קעגן תאוה‪ ,‬ווייל‬ ‫הנהגה‪ ,‬צו קענען זיין מיט אזא ביטול צו‬ ‫פון קדושה‪[ .‬ער ברענגט דארט א גאנצע‬ ‫יעדעס מאל ווען מען צוימט איין א תאוה‬ ‫דער מסורה‪ ,‬פון יעדע ''הכי נוהגין''‪.‬‬ ‫אריכות‪ ,‬און דערמאנט אויך אז די קשת‬ ‫ברענגט מען ארויס קדושה‪" .‬שמך" – דער‬ ‫דקדושה גייט ארויף אויף דעם סוד פון די‬ ‫אייבערשטער לאזט אויסמעקן זיין נאמען‬ ‫די בחינה פון האבן אזא ביטול הדעת‬ ‫תקיעות‪ :‬תקיעה‪ ,‬שברים‪ ,‬תרועה‪ ,‬עיי''ש]‬ ‫פאר שלום‪ ,‬מען זעט ווי וויכטיג שלום איז‬ ‫צו דער מסורה איז א מדרגה פון איינעם‬ ‫ביים אייבערשטן; דאס איז קעגן די שנאה‬ ‫וועמען מען רופט נישט אן מיט זיין‬ ‫אייגענעם נאמען‪ ,‬נאר מיט זיין טאטנס‬ ‫ל''ג בעומר אין‬ ‫וואס ברענגען מחלוקת‪ .‬און "תורתך"‬ ‫נאמען‪ .‬איינער וואס מען רופט "בר יוחאי"‬ ‫''קראקא''‬ ‫מיינט אז די קנאה זאל זיין נאר אין תורה‪.‬‬ ‫– פארוואס רופט מען אים אזוי? ער האט‬ ‫דאך געהאט אן אייגענעם נאמען! נאר צו‬ ‫אזוי ווי עס זענען דא דריי פארדארבענע‬ ‫מיר וועלן אויספירן מיט נאך איין מהלך‬ ‫ווייזן אז ער איז נישט געווען קיין זאך פאר‬ ‫מדות – קנאה‪ ,‬שנאה‪ ,‬תאוה – בעט מען דעם‬ ‫מסביר צו זיין די גמרא אויף א גאר טיפן‬ ‫זיך אליין‪ ,‬ער איז בלויז געווען א המשך פון‬ ‫אופן‪ ,‬וואס דער קראקעווער רב‪ ,‬הגה''ק‬ ‫אייבערשטן אז קעגן דעם זאל זיין קדושתך‪,‬‬ ‫זיין טאטן‪ .‬דאס זעלבע מיט דעם טיטל "בר‬ ‫רבי שמעון סופר זצוק''ל האט געדרש'נט‬ ‫שמך‪ ,‬תורתך‪ :‬קדושתך אוועקצונעמען די‬ ‫ליואי"; מען האט געמיינט צו משבח זיין‬ ‫ביום ל''ג בעומר לכבוד דעם רמ"א‪ .‬ער‬ ‫תאוה‪ ,‬שמך אוועקצונעמען די שנאה‪ ,‬און‬ ‫רבי יהושע בן לוי אז ער איז אזוי דבוק אין‬ ‫האט זיך געשטעלט אויף דער גמרא מיט‬ ‫תורתך אוועקצונעמען די קנאה‪ .‬לויט דעם‬ ‫זיין מסורת אבות‪ ,‬אז מען רופט אים נאך זיין‬ ‫דער זעלבער קשיא וואס אלע פרעגן‪:‬‬ ‫איז זייער שיין דער פשט אין דער גמרא‪ :‬רבי‬ ‫טאטן‪.‬‬ ‫וויאזוי קען זיין אז מען זאל חס ושלום‬ ‫שמעון בר יוחאי האט אים געוואלט פרעגן‪,‬‬ ‫זאגן א ליגנט? אבער די גרעסטע פלא איז‬ ‫"אין דיין דור‪ ,‬וויאזוי האבן אידן געלעבט?‬ ‫זאגט רבי שמעון סופר‪ :‬דערפאר רופט‬ ‫וואס ער פרעגט אים‪" :‬איז געווען א קשת‬ ‫זענען דארט געווען די אלע פארדארבענע‬ ‫מען אויך דעם רמ"א "רבי משה איסרליש"‬ ‫אין דיינע צייטן?" און ער ענטפערט‪" :‬אויב‬ ‫מדות? נראתה הקשת בימיך? (קנאה‪,‬‬ ‫– איסרליש איז זיין טאטנס נאמען – אויך‬ ‫יא‪ ,‬אי אתה בר ליואי" (ביסטו נישט קיין זון‬ ‫שנאה‪ ,‬תאוה)"‪ .‬ער האט געענטפערט‬ ‫צו ווייזן די זעלבע זאך‪ :‬אז דער רמ"א האט‬ ‫פון לוי)‪ .‬דאס אז ער איז א זון פון לוי איז‬ ‫"יא"‪ .‬זאגט אבער די גמרא‪ ,‬חס ושלום צו‬ ‫אזא ביטול הדעת און דביקות אין מסורת‬ ‫דאך א ''פאקט''‪ ,‬מען קען זיך נישט מפלפל‬ ‫אבות‪ ,‬אז ער ווערט אנגערופן אויף זיין‬ ‫טראכטן אז עס איז געווען קנאה‪ ,‬שנאה‬ ‫זיין דערויף! ער וואלט אים געקענט זאגן‬ ‫טאטנס נאמען‪ .‬צו קענען זוכה זיין מען‬ ‫און תאוה; ער האט פשוט נישט געוואלט‬ ‫"ביסט נישט ראוי פאר דעם כבוד"‪ ,‬אבער‬ ‫זאל אים רופן נאכן טאטן‪ ,‬קומט דאס לויט‬ ‫"לאחזוקי טיבותא לנפשיה" האט ער‬ ‫וואס מיינט "דו ביסט נישט קיין בר ליואי"?‬ ‫דעם ביטול הדעת צו דער מסורה מדור‬ ‫געזאגט יא‪ ,‬ווייל אין זיינע צייטן איז געווען‬ ‫לדור‪ ,‬אן קיין שום אייגענע צווייפל‪ ,‬נאר‬ ‫זאגט רבי שמעון סופר א מורא'דיגן‬ ‫אן אנדערע סארט קשת – עס איז געווען‬ ‫עס אננעמען מיט דער גאנצער אמת און‬ ‫געדאנק ער ברענגט אסאך מאל ארויס אין‬ ‫קדושה‪ ,‬שם‪ ,‬תורה‪ .‬עס איז געווען קנאת‬ ‫תמימות‪.‬‬ ‫זיינע דרשות דעם ענין ווי מ'זעהט דעם‬ ‫סופרים‪ ,‬תאוה צום אייבערשטן‪ ,‬און שנאת‬ ‫''תמימות'' פונעם הייליגן רמ"א‪ .‬די חיבור‬ ‫רע‪ .‬עס איז טאקע געווען א קשת‪ ,‬אבער‬ ‫וואו ליגט דאס אין א קשת? זאגט רבי‬ ‫פון רמ''א אויף שו''ע איז א ספר פול מיט‬ ‫די גאר אנדערע סארט קשת; יעדע זאך‬ ‫שמעון סופר זייער אינטערעסאנט‪ :‬א קשת‬ ‫מנהגי ישראל‪ ,‬די גאנצע גאנג פון הלכה‬ ‫האט מען אויפגעהויבן צו קדושה‪ .‬אזוי קען‬ ‫באוויזט זיך ווען עס איז פארוואלקנט‪ ,‬די‬ ‫אין שולחן ערוך איז מיט א מסורה ווי מען‬ ‫מען דינען דעם אייבערשטן און יעדע זאך‬ ‫זון קומט ארויס צווישן די וואלקענעס און‬ ‫האלט זיך צום "שמע בני מוסר אביך ואל‬ ‫אריינברענגען אין קדושה‪.‬‬ ‫"שלאגט זיך" מיט זיי; פון דעם קאנטראסט‬ ‫תטוש תורת אמך"‪ .‬עס קען זיך איינעם‬ ‫פון די קעגנזעצליכע כוחות שטעלט זיך‬ ‫דאכטן אז דער הייליגער רמ"א איז געווען‬ ‫דער צמח צדיק טייטשט אויס אז דער‬ ‫ארויס א קשת‪ .‬וואס רעפרעזענטירט די‬ ‫בלויז א תמימות'דיגער איד‪ ,‬נישט קיין‬ ‫אייבערשטער זאגט‪" :‬והיה בענני ענן על‬ ‫זון און וואס די וואלקענעס? די זון ווייזט‬ ‫טיפער מענטש‪ ,‬נאר זייער א גראדע –‬ ‫ארויס קלארקייט און לעכטיגקייט – אמונה‬ ‫הארץ" – ווען איך וועל חס ושלום מאכן‬ ‫פשוטע'ר איד וואס גייט פארצייטיש‪ .‬חס‬ ‫מיט קלארקייט‪ .‬די וואלקענעס ווייזן אז‬ ‫א וואלקן און עס וועט זיין א קטרוג‪ ,‬וועל‬ ‫ושלום צו טראכטן אזוי‪ ,‬ווען מען קוקט‬ ‫עס איז פארוואלקנט – מחשבות‪ ,‬קשיות‬ ‫אריין אין די אנדערע חיבורים פונעם רמ"א‬ ‫איך גלייך זען דעם לימוד זכות‪" ,‬ונראתה‬ ‫און חקירות‪.‬‬ ‫וואס ער האט געמאכט על פי חקירה און‬ ‫הקשת בענן" – איך וועל זען ווי אידישע‬ ‫לומדות מיט די טיפסטע זאכן‪ ,‬זעט מען אז‬ ‫קינדער אין דער פינסטערניש דינען דעם‬ ‫ס'איז אמאל דא א מענטש‪ ,‬וואס אוודאי‬ ‫דער רמ"א איז געווען א געוואלדיגער עמקן‬ ‫אייבערשטן מיט א קנאה דקדושה‪ ,‬א‬ ‫וויל ער זיך האלטן צו די מסורה‪ ,‬אבער ער‬ ‫מיט א פילאזאפישן מוח‪ .‬פונדעסטוועגן‬ ‫שנאה דקדושה‪ ,‬און א תאוה דקדושה‪ ,‬און‬ ‫ווערט נתבלבל; ער הייבט אן צו טראכטן‬ ‫דא אין שו''ע האט עס נישט בארירט זיין‬ ‫דאס וועט זיכער ממתיק זיין אלע דינים צו‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ז‬ ‫– אויב אין "דיינע" טעג איז געווען א קשת‪,‬‬ ‫די אלע קשיות‪ ,‬אבער דעמאלט ווערט שוין‬ ‫קשיות אהין און אהער‪ ,‬די קשיות שטערן‬ ‫אבער איך ווייס נישט וואס "מיינע טעג"‬ ‫געשאפן א קשת‪.‬‬ ‫אים‪ ,‬און ער מוז זיך דורכשלאגן מיט זיי ביז‬ ‫מיינט‪ ,‬ווייל איך האב נישט קיין אייגענע טעג‪.‬‬ ‫ער זעט ווי אלע קשיות ווערן פארענטפערט‪,‬‬ ‫איך בין אזוי שטארק איינס מיט מיין טאטן‪ ,‬אז‬ ‫דאס איז ממילא דער פשט‪ :‬רבי שמעון‬ ‫און עס קומט צוריק צו אים די קלארקייט‬ ‫די טעג זענען בכלל נישט מיינע‪ .‬דאס זאגט‬ ‫בן יוחאי האט געפרעגט פון רבי יהושע בן‬ ‫אזוי ווי מען האט אים אויסגעלערנט‪ .‬אבער‬ ‫די גמרא "לא מחזיק טיבותא לנפשיה" – ער‬ ‫לוי‪" :‬איך הער אז מען רופט דיך אין הימל‬ ‫דער דורכגאנג איז א שווערער דורכגאנג; צו‬ ‫האט נישט געוואלט האלטן קיין שום חשיבות‬ ‫'בר ליואי'‪ ,‬א חשוב'ער טיטל וואס מיינט‬ ‫מיט זיך אליין‪ .‬לויט דעם איז עס נישט געווען‬ ‫האבן די אלע קשיות און חקירות ביז די זון‬ ‫אז דו ביסט ממש א טאטנ'ס א זון און דו‬ ‫קומט צוריק ארויס‪ ,‬איז א שווערע עבודה‪.‬‬ ‫קיין ליגן‪ ,‬ווייל ער האט געמיינט צו זאגן‪ :‬אין‬ ‫פארמאגסט גארנישט קיין אייגענעם כח‪.‬‬ ‫"מיינע" טעג איז געווען א קשת‪ ,‬אבער איך‬ ‫דאס איז די מציאות פון א קשת‪ :‬די זון‬ ‫עס איז א שטארקע טיטל‪ ,‬אבער לאמיר‬ ‫האב נישט קיין אייגענע טעג‪ .‬און ווייל רבי‬ ‫הערן צי עס איז טאקע אזוי‪' :‬נראתה‬ ‫שלאגט זיך מיט די וואלקענס‪ .‬די זון איז די‬ ‫יהושע בן לוי און רבי שמעון בר יוחאי האבן‬ ‫הקשת בימיך?' – איז געווען א קשת אין‬ ‫קלארקייט פון די מסורה און פון די אמונה‪,‬‬ ‫געהאט אזא שטארקע דביקות אין זייער‬ ‫דיינע טעג? זענען אין דיינע טעג געווען‬ ‫און די וואלקענס זענען די קשיות וואס מען‬ ‫מסורת אבות‪ ,‬אזוי אויך דער רמ"א‪ ,‬דעריבער‬ ‫וואלקענס וואס האבן געוואלט ברענגען‬ ‫האט; ווען עס זענען דא צו פיל וואלקענס‪,‬‬ ‫איז נישט געווען קיין קשת און קיין וואלקענס‪,‬‬ ‫קשיות מיט דעות אהין און אהער?" האט‬ ‫מוז זיך די זון שלאגן‪.‬‬ ‫ווייל די לעכטיגקייט און קלארקייט פון די‬ ‫ער געענטפערט‪" :‬יא"‪ .‬האט יענער געזאגט‪:‬‬ ‫מסורת אבות איז געשטאנען איבער אלעס‪.‬‬ ‫"אויב אזוי‪' ,‬אי אתה בר ליואי' – דו ביסט‬ ‫ביי א מענטש וואס די קלארקייט איז‬ ‫נישט קיין 'בר ליואי'; דו ביסט נישט אזא‬ ‫ביי אים די ערשטע זאך און ער לאזט נישט‬ ‫לויט דעם מכתב סופר קען מען זאגן בדרך‬ ‫סארט מענטש וואס איז ממש איינס מיט‬ ‫אפשר א נייעם פשט אין רש"י אויף "לדורות‬ ‫קיין מקום פאר קיין שום קשיות‪ ,‬דארט איז‬ ‫זיין טאטן‪ ,‬ווייל אויב יא‪ ,‬וואס זוכט דא א‬ ‫עולם" וואס שטייט חסר‪ :‬וועלכע דורות האבן‬ ‫קשת? דאס זענען דאך די וואלקענס וואס‬ ‫נישטא קיין קשת‪ .‬די זון איז אייביג דא‪ ,‬און‬ ‫נישט געהאט קיין קשת? די דורות וואס האבן‬ ‫זענען אריינגעקומען זיך שלאגן מיט די זון‬ ‫זי האט נישט קיין וואלקענס מיט וואס‬ ‫געהאט אזא שטארקע דביקות אין מסורת‬ ‫וואס איז ארויסגעקומען‪".‬‬ ‫זיך צו שלאגן‪ .‬דאס איז דער פשט אז רבי‬ ‫אבות‪ .‬אויב עס איז נישטא אזא דביקות‪,‬‬ ‫שמעון בר יוחאי וואס האט געהייסן "בר‬ ‫דעמאלט ''רוקן זיך די דורות ווייטער''‪ .‬אבער‬ ‫וואס איז אבער דער אמת? זאגט די‬ ‫יוחאי"‪ ,‬און רבי יהושע בן לוי וואס האט‬ ‫אויב עס איז דא א דביקות אין מסורת אבות‪,‬‬ ‫גמרא‪" :‬ולא היא" – עס איז טאקע נישט‬ ‫געהייסן "בן לוי" – ווייל זיי האבן געהאט‬ ‫איז עס ''איין דור אינאיינעם מיט'ן טאטן''‪.‬‬ ‫געווען קיין קשת‪ .‬און טאקע דערפאר‬ ‫אזא שטארקע דביקות אין זייער מסורת‬ ‫הייסט ער "בר ליואי"‪ ,‬ער האט נאר נישט‬ ‫אבות‪ ,‬איז אין זייערע צייטן נישט געווען‬ ‫לויט דעם זאגט רש''י אזוי‪" :‬לדורות"‬ ‫געוואלט "מחזיק טיבותא לנפשיה"‪ .‬וואס‬ ‫קיין קשת‪ ,‬צו ווייזן אז דארט זענען נישט‬ ‫שטייט חסר‪ .‬געווענליך טייטש "דורות" אז‬ ‫טייטש "לא מחזיק טיבותא לנפשיה"?‬ ‫געווען קיין קשיות און קיין חקירות‪ .‬ביז מען‬ ‫די דורות רוקן זיך‪ ,‬אבער ווען עס איז ''חסר''‪,‬‬ ‫ער זאגט א דבר נפלא‪ :‬לכאורה איז עס‬ ‫האט געטראפן דעם אמת‪ ,‬נאר מען האט זיך‬ ‫מיינט עס אז עס פעלט פון די ריבוי הדורות‪,‬‬ ‫דאך א ליגנט? נאר רבי יהושע בן לוי האט‬ ‫נישט געלאזט פון גארנישט‪ .‬סעיף א' איז ביי‬ ‫ווייל די דורות טוישן זיך נישט‪ .‬אין ''די דורות''‬ ‫געענטפערט‪" :‬דו פרעגסט מיך צי עס איז‬ ‫וואס טוישן זיך נישט‪ ,‬דארט איז נישטא‬ ‫געווען א קשת 'בימיך' – אין דיינע טעג?‬ ‫זיי געווען די אלטע "תורת אמך" וואס דער‬ ‫קיין קשת‪ .‬דורך דעם דביקות זענען נישטא‬ ‫האב איך דען אייגענע טעג? איך האב אפילו‬ ‫טאטע האט אויסגעלערנט‪ ,‬און אז דאס‬ ‫קיין וואלקענס‪ ,‬נאר עס איז דא א זון "כצאת‬ ‫נישט קיין אייגענע טעג‪ ,‬איך ווייס בכלל‬ ‫איז געווען דער יסוד‪ ,‬האבן די וואלקענס‬ ‫השמש בגבורתו"; מיט אזא לעכטיגקייט קען‬ ‫נישט וואס דאס מיינט; מיינע טעג זענען‬ ‫נישט געקענט אריינקומען‪ .‬אבער די דורות‬ ‫מען טאקע דינען דעם אייבערשטן מיט די‬ ‫מיין טאטנ'ס טעג‪".‬‬ ‫וואס מוטשענען זיך מיט די קלארקייט אין‬ ‫ריכטיגע מסורה‪ ,‬און זוכה זיין צו "עשה למען‬ ‫דביקות המסורה‪ ,‬דארט איז דא א קשת; עס‬ ‫שמך‪ ,‬קדושתך‪ ,‬תורתך"‪ ,‬מיט אלע השפעות‬ ‫ממילא האט ער געענטפערט אן קיין‬ ‫זענען דא וואלקענס און מען האט קשיות‪.‬‬ ‫טובות‪.‬‬ ‫ליגנט‪ ,‬דו פרעגסט "נראתה הקשת בימיך"‬ ‫אוודאי שלאגט מען זיך סוף‪-‬כל‪-‬סוף דורך‬ ‫פאר הערות‪ ,‬הוספות‪ ,‬נדבות‪,‬‬ ‫להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי‬ ‫שיעורים קצרים מדי יום ביומו‬ ‫און באקומען דעם גליון אויפן‬ ‫ושיעורים מדי שבוע בשבוע‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אמעריקע‪605-477-5551 :‬‬ ‫‪machonsichoosi@gmail.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪073-388-6653 :‬‬ ‫טעלעפָאן‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫‪605-477-5551,7‬‬ ‫איירָאּפע‪44-333-070-6593 :‬‬ ‫ָ‬ ‫ח‪ -‬גליון שיחתי‬