gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫איש חסד היה‬ ‫א זאמלונג פון געוואלדיגע מעשי חסד‬ ‫פונעם בארימטן נגיד‬ ‫מוהר"ר שמואל יהודה דסקל ז"ל‬ ‫───────◇───────‬ ‫פאר הערות‪ ,‬תגובות און צוצולייגן עובדות און מעשיות‪:‬‬ ‫אימעיל‪y.b.daskal@gmail.com :‬‬ ‫פרק ח׳‬ ‫א רודף צדקה וחסד‬ ‫ווייסטו אפשר פון א איד וואס דארף הילף?‬ ‫צו ר׳ שמואל אין שטוב זענען געקומען צובראכענע אידן‪ ,‬מענטשן וואס האבן נישט געהאט קיין‬ ‫פרוטה‪ ,‬און זענען ארויסגעגאנגען געשטארקט און אויפגעמונטערט‪ .‬גבאי צדקה זענען געקומען‬ ‫זאמלען געלט פאר פארשידענע דברי קדושה‪ ,‬און זענען אוועקגעגאנגען מיט א גוט געפיל און מיט‬ ‫חיזוק‪.‬‬ ‫אבער ר׳ שמואל האט זיך נישט באגענוגנט מיט די מענטשן וואס זענען געקומען צו אים‪ .‬ער האט‬ ‫אליין געזוכט די אידן וואס האבן געדארפט הילף‪ ,‬אבער זענען נישט געקומען בעטן‪.‬‬ ‫בדרך הטבע‪ ,‬ווען א מענטש מוז זיך אנטרעפן מיטן צער פון א צווייטן‪ ,‬טוט אים דאס וויי‪ .‬אבער‬ ‫געווענליך גייט ער נישט ארום און זוכט נאך מענטשן וואס האבן צרות‪ ,‬כדי צו הערן זייער ווייטאג‬ ‫און זייערע שוועריקייטן‪.‬‬ ‫אבער ווער עס איז באמת א רודף צדקה וחסד‪ ,‬טראכט נישט פון זיין אייגענעם ווייטאג‪ .‬אפילו ווען‬ ‫עס טוט אים וויי צו הערן פון יענעמס צרות‪ ,‬זוכט ער ווייטער ווי אזוי ער קען העלפן‪.‬‬ ‫הרה״ח ר׳ מאיר יעקב ברנט האט דערציילט‪:‬‬ ‫ווען ר׳ שמואל פלעגט קומען קיין בעלגיע‪ ,‬האט ער מיך כסדר געפרעגט‪:‬‬ ‫״ווייסטו אפשר פון א איד וואס דארף הילף‪ ,‬און מען קען אים העלפן בסתר‪ ,‬אן אז קיינער זאל‬ ‫וויסן?״‬ ‫געבן אן קיין גרענעצן‬ ‫אונזער שוואגער‪ ,‬הרה״ג ר׳ חיים יצחק צוקערמאן‪ ,‬ר״מ אין ישיבת ויז׳ניץ לצעירים‪ ,‬האט‬ ‫דערציילט‪:‬‬ ‫מיין שווער ר׳ שמואל האט פלוצלינג אפגעשטעלט זיין אויטא‪ .‬זיין פנים האט אויפגעלויכטן ווען ער‬ ‫האט דערזען איינעם פון די פארבייגייער אויפן גאס‪ .‬דער איד איז צוגעקומען צום אויטא‪.‬‬ ‫דער איד האט שוין אסאך מאל באקומען הילף פון ר׳ שמואל‪.‬‬ ‫יעדעס מאל ווען זיי האבן זיך געטראפן‪ ,‬האט ר׳ שמואל אים געגעבן געלט‪ .‬אפילו ווען ר׳ שמואל איז‬ ‫געפארן מיטן אויטא‪ ,‬פלעגט ער זיך אפשטעלן‪ ,‬אויסשטרעקן די האנט און מיט א שמייכל אים געבן‬ ‫א סכום געלט‪.‬‬ ‫און אפילו ווען ר׳ שמואל איז געפארן אויף דער אנדערער זייט גאס‪ ,‬און דער איד איז געגאנגען אויפן‬ ‫טראטואר פון דער אנדערער זייט‪ ,‬איז דאס פאר אים נישט געווען קיין שטערונג‪.‬‬ ‫פרק ח – רודף צדקה וחסד‬ ‫ער האט אפגעשטעלט דעם אויטא‪ ,‬אריבערגעגאנגען דעם גאס און אים געגעבן צדקה‪.‬‬ ‫איך האב דאס געזען ביי אים אסאך מאל‪.‬‬ ‫א מקור פרנסה אין שווערע צייטן‬ ‫הרה״ח ר׳ יעקב וויזל פון קרית ויז׳ניץ אין בני ברק האט דערציילט‪:‬‬ ‫עס איז געווען אין די שבעה טעג נאך דער פטירה פון ר׳ שמואל‪ .‬אין מיין גראסערי איז אריינגעקומען‬ ‫א פרוי‪ ,‬שטארק איבערגענומען פון געפילן‪.‬‬ ‫זי האט זיך דערמאנט אין די שווערע צייטן פון אמאל‪ ,‬און דערציילט‪:‬‬ ‫״מיין מאן איז אמאל געפארן קיין אמעריקע‪ ,‬און דארט האט ער זיך פארפלאנטערט אין שווערע‬ ‫צרות‪ ,‬ביז ער איז אריינגעקומען אין תפיסה‪ ,‬וואו ער איז געזעסן איבער א יאר‪.‬‬ ‫״אין יענער צייט פלעגט ר׳ שמואל קומען יעדן חודש און מיר ברענגען אן ענוועלאפ מיט געלט‪.‬‬ ‫״דאס איז געווען מיין איינציגער מקור פרנסה אין יענער תקופה!״‬ ‫יארן לאנג געגעבן שטיצע‬ ‫הרה״ג ר׳ שמחה כהן‪ ,‬ר״מ אין ישיבת נתיבות עולם און פון די גרויסע מזכי הרבים אין אונזער דור‪,‬‬ ‫האט דערציילט‪:‬‬ ‫״איך קען א איד וואס איז געווארן א בעל תשובה״‪ ,‬האב איך אמאל דערציילט פאר ר׳ שמואל‪ .‬״ער‬ ‫האט איבערגעלאזט א גוטע און מסודר׳דיגע פרנסה‪ ,‬און אויסגעקליבן א לעבן פון תורה"‪.‬‬ ‫״און פון וואס לעבט ער?״ האט ר׳ שמואל זיך פאראינטערעסירט‪.‬‬ ‫איך האב אים געענטפערט‪ ,‬אבער מיין ענטפער האט אים נישט בארואיגט‪.‬‬ ‫״איך וועל שוין זארגן דערפאר!״ האט ער באשלאסן‪.‬‬ ‫און טאקע‪ ,‬יארן לאנג האט יענער איד באקומען א קביעות׳דיגע שטיצע פון ר׳ שמואל‪.‬‬ ‫עס איז געווען א גאר גרויסער סכום‪ ,‬גענוג צו דעקן אלע באדערפענישן פון זיין משפחה‪ ,‬און נאך‬ ‫מער‪.‬‬ ‫דאס געלט קומט גלייך אהיים‬ ‫הרה״ג ר׳ שמעון ווערנער האט דערציילט‪:‬‬ ‫עס איז געווען שבת קודש‪ ,‬נאך תפילת מנחה‪ .‬מיין טאטע‪ ,‬הגאון הגדול רבי שמואל ווערנער‪ ,‬אב״ד‬ ‫אין תל אביב‪ ,‬איז געשטאנען און געשמועסט מיט ר׳ שמואל‪.‬‬ ‫איך האב ר׳ שמואל נישט געקענט‪ ,‬און בין געווען נייגעריג ווער דער איד איז‪.‬‬ ‫ווען זיי האבן זיך געזעגנט‪ ,‬האב איך געפרעגט מיין טאטן‪:‬‬ ‫״ווער איז דער איד?״‬ ‫האט מיר מיין טאטע געזאגט‪:‬‬ ‫ב‬ ‫איש חסד היה‬ ‫״זאלסט וויסן‪ ,‬דאס איז א נדיב וואס מען טרעפט זעלטן! איך האב נאך קיינמאל נישט געטראפן‬ ‫אזא מענטש!‬ ‫״אסאך מאל בעט איך ביי אים צדקה פאר נצרכים‪ ,‬און וויפיל איך בעט‪ ,‬גיט ער מיר‪ .‬אפילו ער קען‬ ‫מיך נישט פון דער נאנט‪ ,‬גיט ער אלעמאל מיט א שמייכל און מיט אזא שיינעם פנים‪.‬‬ ‫״איך האב נאך אזא זאך נישט געזען!״‬ ‫האב איך געפרעגט‪:‬‬ ‫״אבער יעצט איז דאך שבת‪ .‬ווען וועט ער דיר געבן דאס געלט פאר צדקה?״‬ ‫האט מיין טאטע געענטפערט‪:‬‬ ‫״יעדעס מאל ווען איך בעט ביי אים געלט פאר צדקה‪ ,‬קומט ער אליין צו מיר אהיים און ברענגט‬ ‫מיר דעם סכום‪ .‬אויך דאס מאל וועט ער קומען נאך שבת!״‬ ‫אן קיין כבוד און אן קיין רעש‬ ‫כ״ק מרן אדמו״ר מטשערנאביל האט אונז דערציילט‪ ,‬אז במשך עטליכע יאר האט ער געזען ווי‬ ‫אונזער טאטע פלעגט יעדן חודש קומען צו זיין פאטער‪ ,‬כ״ק מרן אדמו״ר רבי משולם זוסיא‬ ‫מטשערנאביל‪ ,‬און געבן א סכום געלט וואס איז גענוג געווען צו האלטן אן אברך אין כולל‪.‬‬ ‫ער האט דאס געטון מיט א געוואלדיגע עניוות און שפלות‪ ,‬שטילערהייט‪ ,‬אן קיין כבוד און אן קיין‬ ‫רעש‪.‬‬ ‫ער האט נישט געווארט אז מען זאל קומען צו אים‪ ,‬אדער אים אפגעבן כבוד‪.‬‬ ‫ער איז אליין געקומען און געגעבן‪.‬‬ ‫העלפן א גוטן פריינד‬ ‫דער דיאמאנטן־סוחר הרה״ח ר׳ חיים דזשעלאווסקי האט דערציילט‪:‬‬ ‫ווען איך האב געעפנט מיין דיאמאנטן־שלייפעריי‪ ,‬האב איך איינגעלאדן מיינע גוטע פריינד צו א‬ ‫מסיבת לחיים לכבוד דער עפענונג‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז ר׳ שמואל איז אויך געווען צווישן די געלאדענע‪ ,‬און איך האב זיך זייער געפרייט‬ ‫אים צו זען זיך משתתף זיין אין מיין שמחה‪ ,‬צוזאמען מיט אלע מיינע פריינד‪.‬‬ ‫די שמחה האט זיך שוין כמעט געענדיגט‪ .‬איידער ר׳ שמואל איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬האט ער מיר געגעבן‬ ‫א צייכן איך זאל מיטקומען מיט אים אין א זייט‪.‬‬ ‫ער האט ארויסגענומען פון זיין רעקל־קעשענע א דיקן ענוועלאפ‪ ,‬אין וועלכן עס זענען געווען דרייסיג‬ ‫טויזנט דאלאר!‬ ‫״וואס איז דאס‪ ,‬שמואל?!״ האב איך זיך געוואונדערט‪ .‬״מיינסטו דען אז איך דארף אנקומען צו‬ ‫צדקה?״‬ ‫״חלילה‪ ,‬חיים!״ האט ער מיר געענטפערט‪ .‬״איך ווייס זייער גוט אז דו ביסט ברוך ה׳ א בעל יכולת‪.‬‬ ‫ג‬ ‫פרק ח – רודף צדקה וחסד‬ ‫״אבער ווען דו האסט מיך איינגעלאדן צו טרינקען לחיים‪ ,‬האב איך געטראכט‪ :‬דו עפנסט יעצט א‬ ‫נייעם געשעפט‪ ,‬און דאס ברענגט מיט זיך אסאך הוצאות‪ .‬ווי גוט וואלט עס דיר געווען ווען דו האסט‬ ‫יעצט געהאט גענוג מזומן געלט‪ ,‬כדי צו קענען קויפן סחורה אן קיין שוועריקייטן!‬ ‫״איך ווייס דאך אז דו וועסט מיר קענען גרינג צוריקצאלן די הלוואה‪ .‬איז פארוואס זאל איך דיר‬ ‫נישט גרינגער מאכן דעם אנהייב?״‬ ‫ר׳ חיים האט פארענדיגט זיין דערציילונג מיט גרויס התרגשות‪:‬‬ ‫״די עצם זאך‪ ,‬אז א מענטש טראכט אזוי שטארק אריין אין די באדערפענישן פון א צווייטן‪ ,‬האט‬ ‫אויף מיר געמאכט א רושם וואס קען קיינמאל נישט אויסגעמעקט ווערן‪.‬‬ ‫״און דער רושם איז געבליבן ביי מיר אפילו פערציג יאר נאך יענער מעשה!״‬ ‫ד‬