להתענג - אידיש · LeHisaneg - Yiddish — נח (2026-10-12)

בס"ד
והתענג על ה' ויתן לך משאלות לבך
פרשת נח
תשפ"ז
גליון ב'
י"ל ע"י כולל
כת בי ים החכמה
מכון תורת חכם
עיה"ק ירושלים תובב"א נלקט מתוך מאמרים ושיחות קודש מכ"ק אדמו"ר שליט"א
וויַאַזוי ווָאָלטן די אנשי דור
המבול געקענט תשובה טון?
לחזות בנועם
געדַארפט מטריח זיין
ַ הָאט השי"תרווָאס ָ
פַא ָרש"י (ו ,יד) ברענגט פון חז"ל ַַאז ַ
נח צו בויען ַַא תיבה ,לכאורה איז דאך 'הרבה ריוח והצלה לפניו'? נאר דער
געווָאלט ַַאז נח זאל עוסק זיין מיט דעם בנין במשך הונדערטָ הָאט
אויבערשטער ָ יהא רעוא קדמך דתשרי על עמיה
צווָאנציג ָיָאר ,כדי ַַאז די אנשי דור המבול זאלן אים פרעגן דערויף ,און ער
ָ און
זָאגן 'עתיד הקב"ה להביא מבול לעולם'ַַ ,אזוי וועלן זיי אפשר תשובה זָאל זיי ָ
טון – אולי ישובו.
ָ
ממשיך זיין דאס דביקות פון
הגאון רבי יוסף ענגיל זצ"ל (בית האוצר ,מערכת א-ד ,כלל ח אות י"ב) שטעלט
ווָאס די ספרי דרוש ברענגען ַַאז ביי גוים העלפט נישט קיין
קַאנט ָ
בַא ַ
זיךַַ ,אז ס'איז ַ חודש תשרי דורך לימוד התורה הק'
תשובה ,ווייל ביי די גוים ווערט דער אויבערשטער ָָאנגערופן 'מלך' ,נישט ווי אן
'אב' ,און די הלכה איז 'מלך שמחל על כבודו אין כבודו מחול'( .אברבנאל בפירושו מָאל
כַא ָ
נָא ַ
מ'פַאלט ָ
ַ הרגשה ביי מענטשןַַ ,אז ַאַריינברענגען בפנימיות
למס׳ אבות ,וע״ע בית אלקים להמבי״ט שער התשובה פ׳ יג–יד ,ובמדרש יהונתן עה״ת
ווָאכנדיגע טעג און מ'ווייסט ַַאריין אין די ָ די אורות פון תשרי
הָאט נח געקענט ּפרובירן צו
וויַאזוי ָ
פר׳ בשלח על הפס׳ הים ראה וינוס) ,אויב ַַאזויַ ,
מחזיר זיין בתשובה דעם דור המבול? וויַאזוי ממשיך צו זיין די קדושה אויף
נישט ַ דורכגעגַאנגען די
ַ מיר זענען ב"ה
זָאגט (נדה ע ,ע"ב) ַַאז דער כלל פון ענטפערט רבי יוסף ענגיל ,לויט ווי תוספות ָ למעשהָָ ,אבער באמת קען מען זוכה זיין הייליגע טעג פון חודש תשרי .ראש השנה,
בעפָאר מתן ָ נָאך מתן תורהָָ ,אבער נָאר שייך יעצט ָ 'אין עכו"ם קרויים אדם' איז ָ ַַארויסצוגיין פון ַַאלע תאוות און נתקרב ווערן יום הקדוש ,סוכות און שמיני עצרת ,ווען
פַאר
געווָארן 'אדם' .אויב ַַאזוי קומט אויס ַַאז ַ ָ תורה זענען אויך די בני נח ָָאנגערופן
צו דער קדושה דורך לערנען די תורה הק' בַאקומען די ַַאלע
הָאבן ַ
אידישע קינדער ָ
מתן תורה זענען די גוים ָיָא געווען אין דער בחינה פון 'אדם' און 'בנים למקום',
געווָארן צו זיין 'בנים' זענען די ָ ווָאס אידן זענען אויסגעקליבן נָאכדעם ָ הערשט ָ ווָאס
אויף ַַאן אופן פון זוכן דעם אור האלוקי ָ תיקונים נפלאים און הייליגע אורות ,מדרגא
הָאבן די אנשי דור המבול גוים ַַארויס פונעם גדר 'בנים למקום' ,און דעריבער ָ ליגט אין דער תורה. לדרגא.
נָאך געווען פאר מתן תורה. געקענט תשובה טון ,ווייל ס'איז ָ
דָאס מסביר זיין בדרך הקבלה ,לויט'ן יסוד פונעם רש"ש בענין מ'קען ָ במשך דעם חודש תשרי זענען די אורות
הָאט כביכול גענומען ַַאלע חלקי 'התכללות והתקשרות'ַַ ,אז דער אויבערשטער ָ
רבות בנות עשו חיל, רָאּפגעקומען בבחינת 'מקיף' – פון אויבן. ַַא ָ
צוזַאמגעקליבן אויף ַ הָאט עס ווָאס זענען געווען אין ַַאלע ספירות און ער ָ החכמה ָ ואת עלית על כולנה ָָאבער יעצט ,במשך די ווינטער חדשים ,איז
געווָארן די ספירה און ּפרצוף פון חכמה .די ָ ווָאס דערפון איז געבויעט ּפלַאץ ָ איין ַ
מ'הָאט
ָ חלקי החכמה זענען צוערשט געווען צעשּפרייט אין ַַאלע ספירות און ווען ותלמוד תורה כנגד כולם ,לערנען תורה ס'זָאל
דער זמן ַַאריינצוברענגען די אורות ַַאז ָ
גַאנצע ספירה פאר זיך. געווָארן ַַא ַ
ָ צוזַאמגענומען איז עס ַ עס וויַאזוי מ'קען זוכה זיין צו
הק' איז דער מהלך ַ בלייבן בבחינת 'פנימי' – פון אונזער זייט .די
בעפָאר מתן תורה איז ביי ַַאלע ָ דָאס זעלבע איז בנוגע די מעלה פון 'אדם': ָ זָאגן אויפ'ן
אמת'ע דביקות בהשי"ת ,ווי חז"ל ָ עבודה איז יעצט צו משיג זיין ַַאלע מדריגות
געווָארן
ָ ווָאס איז ָָאנגערופןמענטשן ,אפילו ביי די גוים ,געווען ַַא העכערער חלק ָ ּפסוק' :ובו תדבק -וכי אפשר לידבק בו, טַאקעס'זָאל ַ
ָ בַאקומעןַַ ,אז
מ'הָאט ַ
ָ ווָאס
ָ
הָאט מיט דער מעלה פון 'אדם' – מלשון 'אדמה לעליון'ָָ .אבער ביי מתן תורה ָ
דעמָאלט ָ ווָאס זענען ביזצוזַאמגענומען ַַאלע חלקים פון בחינת 'אדם' ָ ַ השי"ת והלא אש אוכלה הוא אלא הדבק במדותיו'. ווָאס מ'קען שּפירן במורגש.
בלייבן ַַא קנין ָ
הָאט ַַאלעס איבערגעגעבן פאר אידן. געווען צעשּפרייט צווישן ַַאלע מענטשן ,און ער ָ און דער בעש"ט הק' טייטשט ַַאז די תורה הק'
זָאגן' :אתם קרויים אדם'. דעמָאלט אן ווערן נאר אידן ָָאנגערופן 'אדם' ,ווי חז"ל ָ ָ פון גַאנצע תורה איז מדות דָאס איז 'מדותיו'! די ַ ָ התמדת התורה בדביקות
לכאורה איז שווער די זעלבע קשיא פון הגר"י ענגיל אויף די ּפסוקים פון ספר
און צמצומים צו ווערן דבוק דורכדעם צו ברענגט ַאַריין דעם אור
הָאבן געטון ַַא תשובה שלימה און זייער יונה ,ווי מען זעט ַַאז די אנשי נינוה ָ
וויַאזוי דָאס איז דאך שוין געווען ָנָאך מתן תורהַ , געווָארןָ .
ָ תשובה איז ָָאנגענומען השי"ת( .כדאיתא ג"כ בליקו"מ קמא סימן נ"ו). בַאקומען צו די ַַאלע דרגות דער וועג צו ַ
הָאבן גוים נישט די בחינה פון נָאך מתן תורה ָ הָאבן זיי געקענט תשובה טון ,אויב ָ ָ באופן פנימי ,איז דורך מקבל זיין דעם עול
'אדם' און 'בנים למקום'? ַַא ניצוץ – צינור אלקי צו דָאס ברענגט ַַאז ווָאס ָ
פון לימוד תורה הק'ָ ,
הָאט געהייסן פאר יונה צו מ'קען ענטפערן דערויףַַ ,אז ווען דער אויבערשטער ָ
טַאקע הָאבן זיי ַזָאגן די נבואה פאר נינוה ַַאז 'עוד ארבעים יום ונינוה נהפכת' ָ גיין ָ
קענען ווערן דבוק אין השי"ת מ'זָאל זוכה זיין ָָאנצוקומען צו דעם אור פון
ָ
געהַאט די מעגליכקייט צו תשובה טון ,ווייל פאר גוים העלפט נישט קיין ַ ָנָאכנישט ַַאזוי שרייבט דער בעש"ט הק' אויך אין זיין אמונה ּפשוטה און ממשיך זיין די דביקות
דָאך רחמנות אויף ַַאלע זיינע ברואים ,אפילו אויף גוים, הָאט ָ
תשובה .נאר השי"ת ָ בַאקומען אין די ימים נוראים.
מ'הָאט ַ
ָ ווָאס
ָ
זָאלהָאט השי"ת ַַאזוי געפירט ַַאז יונה הנביא ָ ורחמיו על כל מעשיו ,דעריבער ָ
קַאנטן בריוו צו רבי גרשון קיטובער זי"ע
בַא ַַ
זָאל ַַאנטלויפן פונעם אויבערשטן( .ווי נישט וועלן אויספירן זיין שליחות ,און ער ָ דַארף ער ַַאז ווען ַַא מענטש לערנט תורהַ , דָא ַַא
ווען ס'קומט דער ווינטער ,איז ָ
לעמָאל ַַאז 'אלמלא הקב"ה עוזרו אינו יכול לו' ,און דעריבער ,ווען יונה
ָ דער כלל איז ַַא
געווָארן בחטא ,לפי דרגתו).
ָ בַאקומען קיין הילף פון הימל ,איז ער נכשל
הָאט נישט ַ
ָ המשך בעמוד ב'
יונה הנביא איז געווען דער צדיק הדור (כמבואר ַַאז ער איז געווען דער בחינת
הָאט זיין חטא גורם געווען ַַא נייע 'שבירה'!
משיח בן יוסף שבדורו) ,דעריבער ָ
ווָאס
ּפגעפַאלן חלקים פון דער בחינת 'אדם' ָ ַ רָא
מָאל ַַא ָ
כַא ָנָא ַ
דורכדעם זענען ָ
פרנס הגליון
הָאבן
ריינגעפַאלן צווישן די גויםַַ .אזוי ָ
ַ געפינען זיך ביי אידן ,און ס'איז צוריק ַַא נתנדב לעילוי נשמת הרה"ח המפורסם
צוריקבַאקומען ַַא געלעגנהייט און ַַא וועג צו תשובה טון ,ווייל
ַ די אנשי נינוה מו"ה טובי' יוסף בן מו"ה משה ז"ל לעפקאוויטש
בַאקומען ַַא חלק פון דעם בחינת 'אדם' און 'בנים למקום'. פונדָאסניי ַ
ָ הָאבן
זיי ָ נפטר י"ז סיון תשפ"ד לפ"ק
א
המשך מעמוד א'
השי"תָָ .אבער דורך תורה לשמה איז מען ממתיק ַַאלע דביקות בהשי"ת איז דורך דעם אור און התגלות השכינה ווָאס ליגט אין
זיך מדבק און מייחד זיין מיט דער אלוקות ָ
דָא אויפ'ן אלוקות אין
ווָאס זענען ָ
דינים און ַַאלע הסתרות ָ הַאלטן אין דער תורה הק'.
בַא ַ
ווָאס ליגט ַ
ָ ווָארט און אות פון דער תורה הק' ,ווייל אין יעדן אות
יעדן ָ
דער וועלט .ווען ַַא איד לערנט מיט ַַא דביקות פון יחוד, רהַאן היכלות ,נשמות און אלקות.
פַא ַ
זענען ַ
קומט ער ָָאן צום 'תענוג העצמי' פון אמונה ,ער איז זוכה צו צוויי לומדים ווָאָס זענען ווייט זָאגט (דף ט' ע"ד) ַַאז די תורה הק' איז דער
דער רש"ש ָ
נישטָא קיין
ָ דעם תענוג פון שּפירן דעם אמתַַ ,אז ס'איז כרחוק מזרח ממערב הָאט ממשיך געווען אויף
ווָאס השי"ת ָ 'קו אור אין סוף'ָ ,
שום מציאות אויף דער וועלט בלויז דער מציאות פון הגה"ק רבי מנחם מענדל משקלאוו זי"ע איז מבאר נָאכ'ן צמצום .דער רש"ש רופט עס אויך אן דער וועלט ָ
השי"ת ,סובב כל עלמין וממלא כל עלמין ,ולית אתר פנוי ווָאס לערנען
באריכות ַַאז ס'קענען זיין צוויי לומדים ָ 'ניצוץ בורא' און דער 'שם הוי"ה השרשי'.
מיניה ואפס זולתו. דָא צווישן זיי ַַא חילוק 'כרחוק
צוזַאמעןָָ ,אבער ס'איז ָ
ַ דער דברי שלום (דף כ) איז מבאר (עפ"י לשון המשנה טהרות
דורך דעם דביקות ביי לימוד התורה ,איז מען זוכה מזרח ממערב' ,ווי עס שטייט אין חז"ל און אין ַַאלע דָאס
ווָארט 'ניצוץ' איז אויך טייטש 'צינור'ָ . דָאס ָ
ח ,ז) ַַאז ָ
צום 'תיקון הכללי' ,צום ניגון פון 'שיר ּפשוט כפול ספה"ק ַַאז דער עיקר מעלת לימוד התורה איז ווען דער הָאט דער אויבערשטער הייסט ַַאז ביי בריאת העולם ָ
רָאּפ צו
משולש ומרובע' ,ווען דער אור אלוקי קומט ַַא ָ לימוד איז לשמה דייקא. כביכול מצמצם און מסתיר געווען זיין אור אין סוף ,כדי
מתקן זיין ַַאלע עולמות ,ביז'ן עולם העשיה .דוקא אויף נָאכ'ן
שַאפן ווערן ַַא וועלטָָ ,אבער אויך ָ בַא ַ
ס'זָאל קענען ַ
ָ
דער וועלט ,דער 'עולם הריבוי – עולם העשיה' ,ווערט הָאט השי"ת צוריק ממשיך געווען ַַא 'קו' פון זיין צמצום ָ
נתגלה דער ניגון הנפלא מער ווי אין ַַאלע עולמות! כמבואר אור אין דער בריאהָָ .אט דער 'קו' איז דער שורש פון
בליקו"מ תנינא סימן ב' ַַאז דער עיקר תענוג היחוד איז ווען ס'קומט וויַאזוי ַַא איד קען דורכדעם
ווָאס איז ַַא 'צינור' ַ
תורה הק'ָ ,
ווען ס'ווערט נתגלה אין דעם מקום הריבוי.
דער ווינטער, זיך מדבק זיין אינעם אור אין סוף ברוך הוא!
טרעפן השי"ת אין גשמיות'דיגע איז ד ָָא ַַא הרגשה דביקות דורך לימוד התורה
הלכות התורה הק' ביי מענטשןַ ,אַז הגה"ק רבי יצחק אייזיק חבר זי"ע מתלמידי הגר"א
דָאס איז די גרויסקייט פון עמל התורה בנגלה .ווען ָ מ'פַאַלט נָאָכַאַמָאָל זָאגט (בביאור אור תורה על ספר מעלות התורה מאחי הגר"א עמו'
ָ
ּפלָאגט זיך צו לערנען די הוויות דאביי ורבא, ָ ַַא איד
ַאַריין אין די רע"א) ַַאז די וועלט איז זיך טועה כאילו דער נפש החיים
געהַאלטן פונעם ענין הדביקותָָ ,אבער באמת
ַ הָאט נישט
ָ
ווָאָכנדיגע טעג
אפילו ווען ער לערנט גשמיות'דיגע הלכות און ּפרטים,
ָָאבער ער ווייסט ַַאז ַַאלעס איז גילוי אלוקות און ַַאלעס דַארף די דביקות קומען ווי ַַא תוצאה
לויט'ן נפש החיים ַ
געווַאלדיגע כבוד
ַ דָאס ַַארויס ַַא
איז דער רצון ה' ,ברענגט ָ און מ'ווייסט נישט פון לימוד התורה הק'.
זַא אופן ,איז
התורה .ווער ס'איז זוכה צו לערנען אויף ַַא ַ
וויַאַזוי ממשיך געהַאלטןַַ ,אז דער
ַ הָאבן אויך ַַאזוי
די גדולי החסידות ָ
צו זיין די קדושה
גַאנצער
ווָאס זיין ַ
זיך דורכדעם מתקשר צום צדיק אמת ָ ּפנימיות'דיגער דביקות איז מען משיג דורך די תורה הק',
ענין איז צו זיין דבוק אין השי"ת ביי יעדע תנועה ,אויך ווי ס'שטייט פונעם בעש"ט הק' (ּפרשת כי תבא אות ב') אויפ'ן
ווען ער איז עוסק ביי ענינים גשמיים. אויף למעשה. ּפסוק 'ולקח הכהן הטנא מידך' ַַאז טנ"א איז ראשי תיבות
ט'עמים נ'קודות א'ותיות .ווען ַַא איד לערנט די טעמים,
זָאגט אין ָָאנהויב ּפרשת משּפטים ַַאז די ּפרשה
רש"י ָ
הַאלטן עולמות און בַא ַ
דָארט ַ נקודות און אותיות ליגט ָ
פון דיני ממונות איז נסמכה צום ּפרשת מזבח ,כדי צו
צוזַאמען מחבר און ווערן ַ ווָאס זענען זיך
נשמות אלוקות ָ
דָאס מיינט ַַאז
לערנען 'שתשים סנהדרין אצל המזבח'ָ .
דער ענין פון לימוד התורה לשמה איז ַַא דבר פנימי, דבוק אין דעם אור אין סוף ב"ה.
ּפונקט ווי קרבנות זענען דער תכלית הדביקות ,ווי
דָאסקַאנט ַַאז 'רזא דקרבנא סליקו עד אור אין סוף'ָ ,
בַא ַ
ַ ווָאס מ'קען נישט גלייך ָָאנקומען דערצו ,ווי
בחינת סודָ ,
זָאגט (הלכות תשובה פ"י ה"ה) ַַאז דער סוד פון
דער רמב"ם ָ אינזין הָאָבן דעם אלקות שבתורה
דַארף מען לערנען די הלכות התורה מיט די זעלבע ַ
ווָאס קומען אן ביז'ן אור אין
זעלבע דביקות ווי קרבנות ָ לשמה איז מען נישט מגלה פאר ילדים ונשים .יעדער אויך ווען מ'לערנט נגלות שבתורה קען מען אינזין
סוף! מענטש איז צוערשט ַַא בחינה פון ַַא 'ילד' און דעריבער ווָאס מ'לערנט זיך מדבק צו זייןווָארט ָהָאבן ביי יעדן ָָ
מ'הָאט
ָ דַארף מען צוערשט זיך זעצן לערנען ,אפילו אויב ַ ווָאס געפינט זיך אין דער תורה .ווייל
אינעם אור אין סוף ָ
זָאגט (דרך מצותיך ,מצות עבודת כהן בעל
דער צמח צדק ָ נָאכנישט די שלימות'דיגע כוונה .ווי דער הייליגער ָ גַאנצע תורה איז דאך 'שמותיו של הקב"ה' ,אויך ווען די ַ
הָאבן געגעסן קרבנות מום דף לג ע"א) ַַאז ווען די כהנים ָ מ'דַארף ָָאנהויבן
ַ תולדות ברענגט פונעם בעש"ט הק' ַַאז זַאכן פון 'שור שנגחדי תורה רעדט וועגן גשמיות'דיגע ַ
זענען זיי געווען בדביקות עצומה ווי די גדולי צדיקים בעפָאר
ָ לערנען מיט ַַא בחינה פון שלא לשמה ,ווייל את הפרה'ַַ ,אלעס איז גילויים פונעם רצון ה' ,און ס'ווערט
הָאט מען געגעסן די קרבנות בשעת שמו"ע ,דעריבער ָ מ'זעצט זיך לערנען בּפשטות ,איז מען ַַאזויווי ַַא קינד דורכדעם ַַא יחוד נפלא ,כמבואר בספה"ק ליקוטי אמרים
שטייענדיגערהייט ַַאזויווי ביי תפלת שמו"ע .פּונקט ַַאזוי הָאט נישט קיין שייכות מיט'ן סוד פון לשמה.ווָאס ָ
ָ תניא ּפרק ה'.
דַארף מען לערנען ַַאלע הלכות פון 'עבד עברי' און 'הלכותַ
דעמָאלט איז
ָ ווָאס מ'לערנט שוין,נָאכדעם ָ ָָאבער ָ דער של"ה הק' ברענגט (ּפרשת בראשית ,תורה אור ,אות
רוצח' ,מיט די זעלבע דביקות בה' ַַאזויווי מען איז עוסק
געווַאלדיגער חילוק – ווי דער חילוק צווישן הימל ַ דָא ַַא
ָ א) בשם חכמי האמת ַַאז 'התורה הוא רושם אלקות' .ווי
אין דער עבודה פונעם מזבח.
ווָאס לערנט סתם 'מצות אנשים און ערד – פון איינער ָ הָאט השי"ת מגלה נָאכ'ן צמצום ָדערמַאנט פריערַַ ,אז ָ
ַ
דָאס איז דער עיקר כבוד התורה ווען מ'לערנט דייקא ָ הָאט אינזין ביים לערנען די ווָאס ָ
מלומדה' צו איינער ָ דָארט געפינט זיך דער 'ניצוץ בורא' ווָאס ָגעווען ַַא 'קו' ָ
לימוד הנגלה מיט דביקות בה' ,דורכדעם איז מען מגלה כלה העליונה ,גילוי השכינה ,גילוי אור ה' ,און ער גלייבט בַאקומט איר חיות פון דעם גַאנצע בריאה ַ כביכול ,די ַ
דָאס איז דער
דעם אור ה' ביז אונטן אין דעם עולם העשיהָ . ווָאס ער לערנט איז ַַא דביקות בשמותיוווָארט ָ ַַאז יעדע ָ ווָאס ליגט אין דעם 'קו' ,און דער 'קו' איז דער
אור אלקי ָ
ווָאס איז דבוק בהשי"ת אויך
ענין פון דעם צדיק האמת ָ טַאקע זוכה זיין
זַא לימוד התורה קען מען ַ יתברך .דורך ַַא ַ שורש פונעם אור התורה הק'!
הָאט מגלה געווען דעם
אין דעם עולם העשיה ,און ער ָ ווָאס איז דער 'קו'
זיך צו מדבק זיין אין דעם שורש התורה ָ
דָא אונטן ווערט די תורה נתלבש אין ווָאס ָכָאטש ָ
ָ
סוד פון תיקון הכללי. דָאס איז דער ּפנימיות'דיגער טייטש פון 'אור אין סוף'ָ .
(ווָאס איז ַַא קלענערע מדריגה)ָָ ,אבער בשרשה איז
ָ די 'מדות'
זָאלן זוכה זיין זיך צו מדבק זיין אין
יה"ר ַַאז מיר ָ פון 'קוה אל ה' – ַַאז דורך דעם 'קו' קומט מען ָָאן צו
נָאך העכער די תורה אין דעם 'קו' פון אור אין סוף ,און ָ
ווָאס וועט אונז געבן דעם
השי"ת דורך לימוד הנגלהָ , אמת'ע דביקות אין השי"ת.
ווָאס
דָא ַַא בחינה פון 'עולם המלבוש'ָ , פונעם קו איז ָ
כח צו ווערן דבוק בהשי"ת אויך אין ַַאלע גשמיות'דיגע ווערט ָָאנגערופן 'עוטה אור כשלמה' ,און ָָאט דער עולם
ּפעולות ,ביז מיר וועלן זוכה צו ותחזינה עינינו מלכותך – תורה לשמה איז ממתיק ַאַלע הסתרות געווָארן דורך די אותיות התורה ָ המלבוש איז כביכול נאר
דָא למטה בעולם הזה – לעשות לו יתברך דירה בתחתונים, ָ דָאס מיינט
גַאנצע בריאה איז פול מיט 'דינים'ָ ,
די ַ מקָאזניץ זי"ע ,ובנפש
ָ הק' (כמבואר בעמק המלך ,ויקהל משה להרה"ק
בביאת גוא"צ ברחמים בב"א. ַַאז די וועלט איז פול מיט 'הסתרות' אויפ'ן מציאות פון החיים) .קומט אויס ַַאז די אמת'ע וועג ָָאנצוקומען צו
ב
קלָארקייט ַַאז
ָ בריאהָָ ,אבער מ'ווייסט מיט ַַא
אור התענוג
שיעורי פתיחה לפנימיות קבלה וחסידות למתחילים הנדפס בספר נתיב חיים
די עבודה הפנימית וואס
מ'הָאָט מקבל געווען מסיני
נישטָא קיין
ָ
ּפַאסירט אין
'ואתה מחיה את כולם' און ס'איז
ווָאס ַ קליינע ָָאדער גרויסער ּפרט ָ א
הָאט אונז געגעבן ַַאזויווי דער אויבערשטער ָ
דער בריאה אן די שליטה פון השי"ת .ווייל דער בַארג סיני די נגלות התורה ,די הייליגע אויפ'ן ַ
גַאנצער מציאות פון דער וועלט ווערט כסדר ַ בלבבי משכן אבנה גמרא ,דער שלחן ערוך ופוסקים ,מיט ַַאלע הלכות
ווָאס
שַאפן און באלעבט דורך דעם בורא ית'ָ , בַא ַ
ַ
גַאנצן
ער איז עס מחיה ומהוה יעדע רגע דעם ַ ּפּנימיות התורה לערנט אונז וויַאזוי ַַא איד דארף זיך בּפועל פירן אויף טריט ַ
מציאות( .עיין שער היחוד והאמונה פ"ב ופ"ז). וויַאַזוי צו מקיים זיין ַאַלע מצוות הָאט ער אונז אויך געגעבן דעם
ווָאס דורכדעם קען מען
און שריטַַ .אזוי ָ
חלק פון 'עבודה הפנימיות' ָ
ווען מ'זייט איין אמונה ,טרעפט ווָאס זענען תלוי
מקיים זיין די ּפנימיות'דיגע מצוותָ ,
מען די גַאַנצע תורה! בלב .די מצוות פון אמונה בה' ,אהבת ה' ,יראת ה',
דביקות בה' ,יחוד ה' ,א.א.וו.
ָָאט דער ענין פון 'השגת האמונה והדביקות',
דורך די צוויי בחינות פון 'יחודא עילאה' און ממלא כל עלמין וסובב כל עלמין ,די ידיעה וועט מער דערמַאנט
ַ ווָאס ווערן
[די שש מצוות תמידיות ָ
גַאנצע עבודת ה' 'יחודא תתאה' ,איז דער תכלית פון די ַ נישט זיין אין ַַא בחינה פון 'העלמה' ַַאזויווי יעצט אין אין ביאור הלכה (או"ח סימן א' -דהיינו ,אמונה בה' אחד ,לא
זָאגט (תהלים קיט ,פו)' :כל
און פון ַַאלע מצוות ,ווי דער ּפסוק ָ גלות ,נאר ס'וועט מקוים ווערן :״עין בעין יראו בשוב ה׳ להאמין בשום אלהים זולתו ,לייחדו ,לאהבה ,וליראה ,ולא תתורו אחרי
מצותיך אמונה'. ציון״ (ישעיהו נב ,ח). טַאקע דער יסוד ושורש פון דערלבבכם ואחרי עיניכם) זענען ַ
ווָאס אויף דעם איז געבויעטגַאנצער עבודת הדביקותָ , ַ
"ווָאס
ָ בדרך כלל ,אויב מ'וועט פרעגן ַַא מענטש ווילַאנג מיר געפינען זיך אין דעם גלות קוקט עס ַ
גַאנצע יגיעה אין לימוד
דער קומה פון ַַאלע עבודות .די ַ
סַאך
מ'דַארף ַַא ַ
ַ מיינט עבודת ה'?" ,וועט ער ענטפערן ַַאז פַארקערט .מיט די פליישיגע אויגןליידער אויס ּפונקט ַ
סודות התורה איז כדי צו מעורר זיין די מצוות תמידיות
דַאווענען ,און מקיים זיין ַַאלע מצוות פון סור לערנען און ַ מ'דַארף
ַ זעט מען בלויז ַַא גשמיות'דיגע מציאות ,און
ווָאס זענען תלוי בלב ובמחשבה]. ָ
מרע ועשה טוב ,א.א.וו .אויבנאויף שטעלט זיך די שאלה: ווָאס שטייט אין ספרים הק' ַַאז השי"ת
גלייבן דעם אמת ָ
זָאגן ַַאז 'כל מצוותיך אמונה' ,בשעת "וויַאזוי קען מען ָ
ַ איז ממלא כל עלמין וסובב כל עלמין וכו'ָָ ,אבער לעתיד די מצוות התלויות בלב זענען ַַא חלק פון די תרי"ג
סַאך ַַאנדערע מצוות ,און אמונה איז רהַאן ַַא ַ
פַא ַ
ס'איז דאך ַ לבא וועט די אלקות נתגלה ווערן 'בפשטות'! מ'וועט זען זָאגן די ראשונים (חובת הלבבות בהקדמה,
נָאכמער ָ
מצוות ,און ָ
בלויז איינע פון די תרי"ג מצוות?!". נישטָא קיין שום מציאות
ָ קלָארקייט ַַאז ס'איז ממש
מיט ַַא ָ ווָאס מ'איז
ספר חרדים פ"ט) ַַאז די ּפנימיות'דיגע מצוות ָ
אויסער השי"ת. מקיים מיט'ן הארץ און מח -און בפרט די מצוה פון
מַארנער
קָא ַ
דער אמת איז ָָאבער ,ווי דער הייליגער ָ
גַאנצער תכלית פון ַַאלעדביקות בהשי"ת -זענען דער ַ
דָאס
זָאגט אין נתיב מצוותיך (נתיב אמונה שביל ראשון) ַַאז ָ
זי"ע ָ
ווָאס מ'איז מקיים חיצוניות'דיגע אברים.
ַַאנדערע מצות ָ
ווָאס גייט
איז מרומז אין ּפסוק' :ויזרע יצחק בארץ ההוא'ָ ,
ַַארויף אויף די אמונה (אמונה זו סדר זרעים) 'וימצא בשנה הייבט מען שוין יעצט הָאט אונז השי"ת און ּפונקט ווי לגבי נגלות התורה ָ
ווָאס מ'זייט איין דעם ענין נָאכדעם ָ ההיא מאה שערים' ָ - ָאָן צו שּפּירן און משיג וויַאזוי צו מקיים זיין די
ַ געגעבן ביאורים און הלכות
פון אמונה אינעם נפש ,טרעפט מען שּפעטער אינעם
זיין עטווָאָס פון די הָאט ער אויך איבערגעגעבן פאר משה רבינו
ווָאס איז מבאר די
מצוותַַ ,אזוי ָ
ע"ה דעם חלק פון ּפנימיות התורהָ ,
ווָאס גייט ַַארויף אויף
נפש די בחינה פון מאה שערים – ָ
ַַאלע מדות און כלים! אויב מ'איז עוסק אין אמונה כראוי, הארה ווָאָס וועט נתגלה וויַאזוי צו
ווָאס דורכדעם קען ַַא איד וויסן ַ
דרכי השי"תָ ,
מ'זָאל מקיים זיין ַַאלעָ דָאס שוין ממילא ַַאזברענגט ָ ווערן לעתיד לבא מקיים זיין בשלימות די ּפנימיות'דיגע מצוות.
גַאנצע תורה מיט'ן גרעסטן שלימות. מצוות און די ַ דער שורש פון דער גַאַנצער תורה
ווָאס וועט נתגלה ווערן לעתיד לבא איז די השגה ָ זָאגט (תורה אור ווָאס דער בעל התניא ָ ס'איז ידוע ָ
דָא אויף דער וועלט ,און
ווָאס איז ָדער העכסטער תענוג ָ בראשית א ,רע"א ,ועוד) ַַאז 'שמע ישראל' איז ַַא לשון פון
רהַאן .מיר קענען
פַא ַ
נָאר ַ
ווָאס איז ָדער גרעסטער שכר ָ התבוננותַַ ,אז ַַא איד איז מחויב זיך צו מתבונן זיין ַַאז דער
נקודות אויף למעשה: דָאס איז ַַא מדריגה
פַארשטיין היינט ,ווייל ָ דָאס נישט ַ ָ ווָאס איז 'אלקינו' ,איז 'ה' אחד'.
אויבערשטער ָ
פון לעתיד לבאָָ ,אבער דורך לערנען ּפנימיות און סודות דער רמח"ל איז מבאר (קל"ח פתחי חכמה פתח א') לויט
בַאקומען אויפ'ןהָאבן ַ
ּפונקט ווי מיר ָ
התורה איז א איד זוכה צו ממשיך זיין שוין יעצט בעולם די יסודות הקדמונים ַַאז אחד מיינט צוויי בחינות 'יחוד
בַארג סיני די נגלות התורה ,צו וויסן די ַ
הזה ,צו שּפירן ַַאביסל פון דער השגה אין זייער נשמה, במציאות' און 'יחוד בשליטה'.
וויַאזוי זיך צו פירן מיט מצוות
הלכות ַ
יעדער לויט דער מדריגה פון זיין עבודה .לויט וויפיל
בַאקומען דעם הָאבן מיר ַ מעשיותָ , מ'איז עוסק אינעם יחוד ה' ,דורך עבודה און דורך
'יחוד במציאות' איז טייטש ַַאז מ'לעבט מיט דער
לימוד פון ּפנימיות התורה ,צו וויסן לערנען סודות התורה באופן הראוי ,הייבט מען שוין
ידיעה ַַאז דער אויבערשטער איז 'ממלא כל עלמין וסובב
וויַאזוי מקיים צו זיין די מצוות התלויות
ַ ווָאס
עטווָאס פון די הארה ָ
ָ יעצט ָָאן צו שּפירן און משיג זיין
כל עלמין ולית אתר פנוי מיניה' (זוה"ק ח"ג רכ"ה ע"א ,תקו"ז צא
בלב ,אהבה ויראה ודביקות בה'. טַאקע אויסקוקן ווי ַַא דבר ּפשוט ,יעדעס ע"ב) .עס קען ַ
וועט נתגלה ווערן לעתיד לבא ַַאז 'אין עוד מלבדו'.
דָאך נתחנך פון יונגווייז ָָאן צו וויסן ַַאז ס'איזקינד ווערט ָ
לערנען סודות התורה ברענגט ַַאז
'יחוד במציאות' און 'יחוד השליטה' נישטָא קיין מציאות ָָאן השי"ת און ַַאז דער אויבערשטער ָ
מ'זָאל לעבן מיט דער ידיעה פון 'איןָ
איבערָאלָָ ,אבער באמת איז די ידיעה דער ָ געפינט זיך
ווָאס איז דער שורש פון עוד מלבדו'ָ , ווָאס איז
דָאס איז די מדריגה פון 'יחוד במציאות'ָ , ָ
גַאנצער תורה ,און ַַאלע סודות התורה שורש פון דער ַ
כל התורה כולה. אויך די בחינה פון 'יחודא עילאה' .דהיינוַַ ,אז ס'איז נישט
נָאר מיט'ן ציל ַַאריינצוברענגען דעם ווָאס מ'לערנט איז ָָ
ווָאס מ'ווייסט מיט אמונה אין בלויז ַַא געוויסע 'ידיעה' ָ
דורך עוסק זיין בפנימיות התורה מענטש טיפער אין דער השגה צו קענען באמת שּפירן
דָאס צו זען
מח ,נאר די צדיקים זענען שוין יעצט זוכה ָ
בַאקומט די נשמה ַַא השגה פון דעם ַ און וויסן ַַאז 'הוי"ה הוא האלקים'.
קלָאר ווי מ'זעט ַַאנדערע
ָ מיט זייערע עיני השכל ַַאזוי
ווָאס וועט נתגלה ווערן גרויסן אור ָ
זַאכן מיט די פליישיגע אויגן .די אמת'ע גשמיות'דיגע ַ ּפּנימיות התורה איז מגלה
לעתיד לבא. דָא
צדיקים זענען זוכה צו זען דעם מציאות ַַאז ס'איז ָ דעם אור פון לעתיד
כל מצוותיך אמונה – דער תכלית פון ַַאן 'אור אין סוף ,מצוי וממלא כל עלמין ולית אתר פנוי
דורך לערנען ּפנימיות התורה איז די נשמה פון ַַא
ַַאלע תורה ומצוות איז ָָאנצוקומען צו מיניה'.
ווָאס
איד זוכה צו קענען ָָאנהויבן משיג זיין דעם אור ָ
די ריינע אמונה בנפש. ווָאס איז
דָא די מדריגה פון 'יחוד השליטה'ָ ,
דַאן איז ָ
ַ וועט נתגלה ווערן בשלימות לעתיד לבא .ווען משיח וועט
אויך די בחינה פון 'יחודא תתאה' .דהיינוַַ ,אז מיט די פַאר דערקומען במהרה בימינו ,וועט ַַאנטּפלעקט ווערן ַ
טַאקע ווייטער די גשמיות'דיגע
פליישיגע אויגן זעט מען ַ גַאנצער בריאה ָָאט די ידיעהַַ ,אז דער אויבערשטער איז
ַ
ג
דורכדעם וועט ער זיי מתקן זיין .כידוע אז ס'איז
געווען חסידים וואס זענען נישט געגאנגען אין מקוה
וואס וועט זיין אין די צייטן פון עקבתא דמשיחא –
באחרית הימים.
הילולא דצדיקיא
איידער זיי זענען אריינגעגאנגען צו זייער רבי'ן
וכדו'. דער מקור פון אלע מדריגות
אמאל ביי דער הילולא פון הרה"ק רבי מענדיל
דער ביאור וויאזוי די צוויי מהלכים שטימען איז,
מרימנוב זי"ע ,י"ט אייר ,זענען הרה"ק רבי שלום
אז ס'איז דא אזעלכע פגמים וואס דער צדיק דארף
קאמינקער זי"ע ,הרה"ק רבי אליעזר דזיקובער זי"ע
יא זען און מתקן זיין .דאס זענען די פגמים פון זיינע
און הרה"ק בעל דברי חיים מצאנז זי"ע געקומען צו הרה"ק רבי ישראל מרוזין זי"ע
תלמידים וואס זענען מקושר צו אים ,דעמאלט
פארן קיין רימנוב צום ממלא מקום ,הרה"ק רבי צבי
פארמאכט נישט דער צדיק די אויגן ווייל ער וויל ג' חשון תרי"א
הירש מרימנוב זי"ע.
דאס פאררעכטן .ווי ס'שטייט אין ספה"ק אז אמת'ע
תלמידים זענען א בחינה פון ניצוצי נשמת הרב וואס מ'האט דארט גערעדט וועגן די צדיקי הדור,
ער דארף עוסק זיין צו מתקן זיין זייער נשמה. און רבי שלום קאמינקער זי"ע האט זיך אנגערופן:
"גבורות זעט מען אין בעלזא ,עבודת ה' זעט זיין מעלה איבער די
אבער ווען ס'קומט צו דער רע פון סתם אידן,
מען דא אין רימנוב ,דברי נביאות הערט מען אין אנדערע צדיקי דורו
וואס זענען נישט פון זיינע חלקי ניצוצי נשמה, דער רוזשינער זי"ע האט מעיד געווען אויף
פרעמישלאן (אצל הרה"ק רבי מאיר'ל) ,אבער דער
און זייער רע איז גארנישט מקושר צום צדיק ,און זיך ,אז די סיבה פארוואס ער איז העכער פון אלע
מקור פון אלע מדריגות איז ביים רוזשינער ".
ער קען נישט יעצט עוסק זיין בתיקונם ,דעמאלט אנדערע צדיקי הדור ,איז נישט ווייל ער האט עוסק
רבי שלום קאמינקער האט צוגעלייגט אז אויפ'ן
פארמאכט דער צדיק זיינע אויגן נישט צו זען זייער געווען אין עבודת ה' מער פון זיי ,נאר ווייל ער האט
הייליגן רוזשינער זי"ע גייט ארויף די ווערטער
רע ,און ער איז זיי משפיע בלויז טובה וברכה. א גרעסערע אמונת צדיקים ,מער פון אלע אנדערע
פונעם זוהר הק' וואס פארגלייכט דעם צדיק צו
צדיקים.
דער מקור פון אלע מדריגות שב"ק ,וואס 'מהאי יומא מתברכין כל שיתא יומין
עילאין' .פון אים גייט ארויס א שפע הקדושה וואס בפשטות איז דאס א פלא ,ווייל כידוע איז דאך
אמאל ביי דער הילולא פון הרה"ק רבי מענדיל
אלע צדיקים זענען יונק .זיי זענען בבחינת 'בני זיין פאטער ,הרה"ק רבי שלום שכנא מפראהבישט
מרימנוב זי"ע ,י"ט אייר ,זענען הרה"ק רבי שלום
הנביאים' לגבי אים. זי״ע ,נפטר געווארן ווען דער רוזשינער איז נאך
קאמינקער זי"ע ,הרה"ק רבי אליעזר דזיקובער זי"ע
ווען דער הייליגער צאנזער רב זי"ע האט דאס געווען א קינד ,און ס'איז נישט באקאנט אז ער
און הרה"ק בעל דברי חיים מצאנז זי"ע געקומען צו
געהערט ,האט ער געזאגט אז מ'זעט דאך נישט ביים זאל שפעטער זיין מקושר צו א לעבעדיגער רבי.
פארן קיין רימנוב צום ממלא מקום ,הרה"ק רבי צבי
רוזשינער אזא עבודה ווי ביי הרה"ק רבי ר' הערש געווענליך מיינט דאך 'אמונת צדיקים' אז מ'האט
הירש מרימנוב זי"ע.
מרימנוב זי"ע ,און מ'זעט נישט אזא ממשלה אויף אמונה אין די צדיקים ביי וועמען מ'איז א תלמיד.
מ'האט דארט גערעדט וועגן די צדיקי הדור,
די כוחות הטבע ווי ביים בעלזער רב זי"ע ,אבער
און רבי שלום קאמינקער זי"ע האט זיך אנגערופן: אמונת צדיקים אין דער
"גבורות זעט מען אין בעלזא ,עבודת ה' זעט
הרה"ק רבי אליעזר דזיקובער זי"ע האט געענטפערט אייגענער גרויסקייט
אז גרויסע ענינים מיט הויכע מדריגות קען מען בפנימיות קען מען זאגן אז די כוונה פון הרה"ק
מען דא אין רימנוב ,דברי נביאות הערט מען אין
נישט זען אדער הערן ,דאס דארף מען 'שפירן' ,און מרוזין איז געווען אויף זיך אליין ,דהיינו אז ער האט
פרעמישלאן (אצל הרה"ק רבי מאיר'ל) ,אבער דער
כדי צו שפירן דארף מען האבן א שטארקן געפיל. געהאט אמונת צדיקים אין זיין אייגענע קדושה און
מקור פון אלע מדריגות איז ביים רוזשינער".
רבי שלום קאמינקער זי"ע האט ווייטער צדקות .ווי ס'שטייט שיחות הר"ן (שיחה קמ) ,אז ווען
רבי שלום קאמינקער האט צוגעלייגט אז אויפ'ן
ארומגערעדט גדולות ונצורות וואס ער האט געזען רביז"ל האט געזאגט פאר מוהרנ"ת די תורה (ליקוטי
הייליגן רוזשינער זי"ע גייט ארויף די ווערטער
און מרגיש געווען ביים רוזשינער זי"ע ,ביז דער מוהר"ן סימן פ"ו) אויפ'ן פסוק 'מקוצר רוח ומעבודה
פונעם זוהר הק' וואס פארגלייכט דעם צדיק צו
צאנזער רב האט בשעת מעשה מחליט געווען אז ער קשה' אז דורך קטנות אמונה דארף מען אנקומען צו
שב"ק ,וואס 'מהאי יומא מתברכין כל שיתא יומין
וועט פארן קיין רוזשין ,להסתופף בצל קדשו. עבודות קשות וכו' ,האט רבי נתן זיך געוואונדערט
עילאין' .פון אים גייט ארויס א שפע הקדושה וואס
ווייל ער האט געוואוסט אז ער האט אמונה ,האט
אלע צדיקים זענען יונק .זיי זענען בבחינת 'בני געזען מענטשן בצורת חיות ובהמות אים רביז"ל געענטפערט מיט א לשון גערה קצת:
הנביאים' לגבי אים. הרה"ק מרוזין זי"ע האט געהאט א באשטימטע "אויב האסטו טאקע אמונה ,אבער האסטו אין דיר
ווען דער הייליגער צאנזער רב זי"ע האט דאס צייט ווען ער האט אויפגענומען די חסידים .אמאל קיין אמונה ניט".
געהערט ,האט ער געזאגט אז מ'זעט דאך נישט ביים האבן די גבאים אריינגעלאזט מענטשן נישט אין
רוזשינער אזא עבודה ווי ביי הרה"ק רבי ר' הערש דער באשטימטער צייט ,און דער רוזשינער האט דער גרויסער עסק פון סיפורי צדיקים
מרימנוב זי"ע ,און מ'זעט נישט אזא ממשלה אויף מקפיד געווען דערויף ,זאגנדיג אז ווען די מענטשן נאך א כוונה קען מען זאגן ,אז דער הייליגער
די כוחות הטבע ווי ביים בעלזער רב זי"ע ,אבער זענען אריינגעקומען נישט אין דעם קביעות'דיגן רוזשינער זי"ע איז געווען דער ערשטער וואס
הרה"ק רבי אליעזר דזיקובער זי"ע האט געענטפערט זמן ,האט ער דערקענט די עבירות וואס זיי האבן ס'איז געווען ביי אים א גרויסער עסק די עבודה פון
אז גרויסע ענינים מיט הויכע מדריגות קען מען געטון ,זיי האבן אים אויסגעקוקט ווי צורות פון חיות פארציילן סיפורי צדיקים .כידוע איז געווען זיין דרך
נישט זען אדער הערן ,דאס דארף מען 'שפירן' ,און ובהמות רח"ל. אז פאר'ן דאווענען האט ער דערציילט מעשיות
כדי צו שפירן דארף מען האבן א שטארקן געפיל. דער ענין דערפון איז ,כידוע אז א בעל חטא פון צדיקים ,און ווען מ'האט אים אמאל געפרעגט
רבי שלום קאמינקער זי"ע האט ווייטער פארלירט דעם צלם אלקים און צדיקים זען ממש וויאזוי מ'קען פארשפעטיגן דעם זמן התפלה צוליב
ארומגערעדט גדולות ונצורות וואס ער האט געזען בחוש ווי מ'באקומט א צורת חיה ובהמה ה"י .אבער סיפורי צדיקים ,האט ער געזאגט אז 'הללו את ה'
און מרגיש געווען ביים רוזשינער זי"ע ,ביז דער ווען ס'איז געווען דער זמן המיוחד אויפצונעמען און 'הללו עבדי ה' גייען צוזאמען ,ווי דער פסוק
צאנזער רב האט בשעת מעשה מחליט געווען אז ער אידן ,האט דער רוזשינער זיך מקשר געווען מיט זאגט (שמות כו ,ה)' :מקבילות הלולאות אשה אל
וועט פארן קיין רוזשין ,להסתופף בצל קדשו. א העכערע וועלט ,וואו ס'איז דא די בחינה פון 'לא אחותה' .דאס הייסט אז רעדן פון שבח הצדיקים
יגורך רע' – 'לא הביט און ביעקב' ,דער רע קומט עבדי ה' ,איז אזוי חשוב ווי תפלה ווען מ'לויבט דעם
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן. נישט אן דארט ,און מ'זעט דארט בלויז גוטס אויף אויבערשטן( .כמובן אז דאס איז נישט שייך ביי סתם
יעדן איד ,וואס דורכדעם האט ער געקענט משפיע מענטשן וועלכע זענען נישט אויף דער מדריגה).
זיין אויף אידן נאר טובות ,אן דעם וואס די רע זאל דער רוזשינער זי"ע האט אויך געטייטשט דעם
יצא לאור ע"י שטערן די ברכה. פסוק' :האספו ואגידה לכם את אשר יקרה אתכם
מכון תורת חכם לכאורה געפינט מען אז ביי חסידים איז אויך
געווען אן אנדערן דרך ,אז זיי האבן דוקא געוואלט
באחרית הימים' אז דורכדעם וואס אידן וועלן זיך
צוזאמנעמען און פארציילן סיפורי צדיקים ,וועלן
לתרומות ,ולקבלת הגליון: שיעורי כ"ק אדמו"ר שליט"א אז זייער רבי זאל יא זען זייערע פגמים ,ווייל זיי זיך קענען דערהאלטן קעגן דעם גרויסן קרירות
info.lhisanag@gmail.com 646.693.0112
ד
